title: Paul Leandri

text:
Paul Leandri (1938–1975), một số tài liệu còn viết là Paul Léandri, là một nhà báo người Pháp gốc Corse. Từng công tác tại Việt Nam với cương vị Phó văn phòng đại diện của Hãng Thông tấn Pháp (Agence France-Presse - AFP) tại Sài Gòn, ông là nhà báo đầu tiên loan tin Buôn Ma Thuột thất thủ vào ngày 13 tháng 3 năm 1975. Ông đã bị cảnh sát Việt Nam Cộng hòa bắn chết tại trụ sở Tổng nha Cảnh sát tối ngày 14 tháng 3 năm 1975 trong hoàn cảnh không rõ ràng.

Bối cảnh
Vào lúc 2 giờ sáng 10 tháng 3 năm 1975, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (QGP) mở trận tấn công vào Buôn Ma Thuột. Các chỉ huy cao cấp Quân lực Việt Nam Cộng hòa (QLVNCH) ban đầu đều nhận định đối phương chỉ duy trì sức ép tại Buôn Ma Thuột một thời gian ngắn rồi sẽ nhanh chóng rút lui.

Đến sáng ngày 12 tháng 3, khi QGP đã kiểm soát được hầu hết thị xã, nhận ra đối phương có ý định đánh chiếm thị xã như một mục tiêu chiến lược, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã cho triển khai cuộc phản công tái chiếm thị xã vào chiều ngày 12, hòng đoạt lại thị xã chiến lược này. Cuộc phản công tái chiếm không đạt được mục đích. QGP vẫn kiểm soát hầu như toàn bộ thị xã, từng bước đẩy lùi các đơn vị QLVNCH ra vùng ngoại vi. Đến tối ngày 12, phía QLVNCH gần như thất bại hoàn toàn và cơ hội tái chiếm thị xã hầu như tan biến, dù các cuộc giao tranh ở ngoại vi thị xã vẫn nổ ra ác liệt.

Rạng sáng ngày 13 tháng 3, Hãng thông tấn AFP là hãng tin đầu tiên công bố bản tin về chiến sự tại Buôn Ma Thuột, trong đó có đoạn:

Sự kiện bi thảm
Khi chiến sự tại Buôn Ma Thuột nổ ra, chính quyền Việt Nam Cộng hòa hạn chế cung cấp thông tin cho truyền thông do tin rằng sẽ nhanh chóng tái lập được kiểm soát thị xã. Trên thực tế, chiến sự tại đây mãi đến hết ngày 17 tháng 3 mới kết thúc với thắng lợi hoàn toàn của QGP.

Tuy nhiên, với bản tin sáng ngày 13 tháng 3, với tác giả là Paul Leandri, hầu như đã xác nhận tình trạng thực tế: Buôn Ma Thuột thất thủ. Theo tài liệu được CIA giải mật, chính quyền Sài Gòn bực tức với bản tin vì hai điểm:

Do vậy, chính quyền Sài Gòn đã nhanh chóng lên tiếng phủ nhận bản tin trên, buộc AFP phải dẫn xuất nguồn tin. Trưa ngày 14 tháng 3 năm 1975, một sĩ quan cảnh sát Việt Nam Cộng hòa đã đến văn phòng AFP tại Sài Gòn, gặp Paul Leandri để yêu cầu cung cấp nguồn gốc cung cấp thông tin cho Paul Leandri. Cuộc gặp đã không có kết quả, ngay chiều hôm đó Tổng nha Cảnh sát đã tống đạt giấy mời Paul Leandri đến trụ sở để thẩm vấn về nguồn tin.

Vào lúc nhá nhem tối, nhà báo Paul Leandri đến trụ sở Tổng nha Cảnh sát bằng xe hơi của văn phòng AFP Sài Gòn, do tài xế người Việt lái. Trước khi đi, ông cũng cẩn thận thông báo cho Sứ quán Pháp tại Sài Gòn về cuộc thẩm vấn. Tuy nhiên, sự việc sau đó diễn ra một cách bi thảm.

Sử gia Tạ Chí Đại Trường đã mô tả hoàn cảnh lúc đó như sau:

Sự việc một nhà báo quốc tế bị bắn chết ngay tại trụ sở Tổng nha Cảnh sát đã gây nên chấn động dữ dội. Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng, Tổng trưởng Kế hoạch lúc bấy giờ, đã mô tả lại:

Chú thích

Tham khảo
 Saigon Police Kill French Newsman
 Paul Dreyfrus, Et Saigon tomba (Sài Gòn sụp đổ). ARTHAUD, 1975
 Ai đã sát hại Phó đại diện Hãng thông tấn AFP tại Sài Gòn?
 Đinh Từ Thức, Cái chết của Paul Léandri. Talawas, 2010

Nhà báo Pháp
Chiến tranh Việt Nam


title: 523 (số)

text:
523 (năm trăm hai mươi ba) là một số tự nhiên ngay sau 522 và ngay trước 524.

Tham khảo

Số nguyên tố


Blackpink 2018 Tour 'In Your Area' Seoul (viết cách điệu bằng cách viết in hoa hết tựa đề) là album trực tiếp thứ hai của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Blackpink, nó đã được ra mắt vào ngày 30 tháng 8 năm 2019.

Bối cảnh
Buổi hòa nhạc đầu tiên của nhóm tại Hàn thuộc khuôn khổ tour diễn Blackpink In Your Area của họ đã được diễn ra vào tháng 11 năm 2018, họ đã ghé qua một thành phố của Hàn Quốc và tổ chức tổng cộng 36 buổi hòa nhạc. Album video này chứa các màn biểu diễn trực tiếp của họ tại buổi diễn đầu tiên ở Nhà thi đấu Thể dục dụng cụ Olympic vào ngày 10 tháng 11 năm 2018 với sự tham dự của khoảng 10 nghìn người hâm mộ. Album này bao gồm các bài hát như "Boombayah", "Whistle", "Playing with Fire", "As If It's Your Last" và "Ddu-Du Ddu-Du".

Danh sách bài hát
Danh sách này được trích từ Apple Music.

Tham khảo

Album năm 2019
Album trực tiếp của Blackpink
Album trực tiếp của YG Entertainment


title: Hypopyra vespertilio

text:
Hypopyra vespertilio là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1787
Hypopyra


title: Linnaemya polita

text:
Linnaemya polita là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Linnaemya


title: Coelichneumon bilineatus

text:
Coelichneumon bilineatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coelichneumon
Động vật được mô tả năm 1790


title: Lý Thế Minh

text:
Lý Thế Minh (; sinh tháng 12 năm 1948) là Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông từng giữ chức vụ Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII và Tư lệnh Quân khu Thành Đô.

Tiểu sử
Lý Thế Minh sinh tháng 12 năm 1948, người trấn Vĩnh Minh, huyện Tam Đài, tỉnh Tứ Xuyên. Tháng 4 năm 1968, ông gia nhập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là chiến sĩ, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội trinh sát Sư đoàn 187, Quân đoàn 63 Lục quân. Tháng 12 năm 1968, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tháng 4 năm 1970, ông làm Trung đội trưởng thuộc Đại đội trinh sát Sư đoàn 187. Tháng 2 năm 1971, ông giữ chức Tham mưu Khoa trinh sát Bộ tư lệnh Sư đoàn 187, Tham mưu Khoa tác chiến huấn luyện. Tháng 10 năm 1972, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu Ban tác chiến huấn luyện Quân đoàn 63 Lục quân.

Tháng 1 năm 1981, ông làm Phó trưởng ban, Trưởng ban tác chiến huấn luyện Bộ tư lệnh Quân đoàn 63 Lục quân. Tháng 9 năm 1990, Lý Thế Minh được bổ nhiệm giữ chức Tham mưu trưởng Sư đoàn 188, Tập đoàn quân 63. Tháng 6 năm 1993, ông nhậm chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 189. Từ tháng 4 năm 1994, ông kinh qua các chức vụ Tham mưu trưởng Tập đoàn quân 24, Tư lệnh Tập đoàn quân 24, Phó Tham mưu trưởng Quân khu Bắc Kinh, Tham mưu trưởng và Phó Tư lệnh Quân khu Thẩm Dương.

Năm 2005, ông được thăng quân hàm Trung tướng. Tháng 12 năm 2006, Lý Thế Minh được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh Quân khu Thành Đô. Tháng 9 năm 2007, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Tư lệnh Quân khu Thành Đô. Tháng 10 năm 2007, tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 17, Lý Thế Minh được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII.

Ngày 19 tháng 7 năm 2010, ông được phong quân hàm Thượng tướng, hàm cao nhất trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Tháng 7 năm 2013, Lý Thế Minh nghỉ hưu, kế nhiệm ông là Trung tướng Lý Tác Thành, Phó Tư lệnh Quân khu Thành Đô.

Tham khảo

Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Người Tứ Xuyên


title: Trachea anguliplaga

text:
Trachea anguliplaga là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trachea


title: Realtek

text:
Realtek Semiconductor Corp. (Chinese: 瑞昱半導體股份有限公司; pinyin: Ruìyù Bàndǎotǐ Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī), là một công ty bán dẫn có trụ sở tại Hsinchu Science Park, Hsinchu, Đài Loan. Realtek được thành lập vào tháng 10 năm 1987 và sau đó được niêm yết trên Taiwan Stock Exchange năm 1998. Realtek  hiện đang sản xuất và bán nhiều loại vi mạch trên toàn cầu và các dòng sản phẩm của nó bao gồm ba loại: IC mạng truyền thông, IC ngoại vi máy tính và IC đa phương tiện. Tính đến 2019, Realtek sử dụng 5.000 nhân viên, trong đó 78% làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển..

Sản phẩm

 Các sản phẩm vi mạch mạng truyền thông do Realtek sản xuất và tiếp thị bao gồm: Card mạng (cả bộ điều khiển Ethernet 10/100M truyền thống và bộ điều khiển gigabit Ethernet tiên tiến hơn), bộ điều khiển lớp vật lý (PHYceivers), bộ điều khiển switch, bộ điều khiển gateway, IC mạng LAN không dây, cũng như bộ điều khiển router ADSL.Đặc biệt, bộ điều khiển 10/100M Fast Ethernet RTL8139 series đã đạt đến đỉnh cao vào cuối những năm 1990, và tiếp tục chiếm một thị phần đáng kể và cuối cùng chiếm ưu thế trên thị trường toàn thế giới trong những năm tiếp theo.
 Các thiết bị được phân loại là sản phẩm vi mạch ngoại vi máy tính của Realtek bao gồm codec âm thanh AC'97 truyền thống, codec High Definition Audio, bộ điều khiển đầu đọc thẻ, bộ tạo xung nhịp và IC IEEE 1394.
 Các sản phẩm vi mạch đa phương tiện bao gồm Bộ điều khiển màn hình LCD, Bộ điều khiển TV LCD và Bộ xử lý phương tiện kỹ thuật số.

Sản phẩm đáng chú ý

Những sản phẩm đáng chú ý của Realtek bao gồm bộ điều khiển 10/100M Ethernet (chiếm 70% thị phầm toàn cầu năm 2003) và audio codecs (AC'97 và Intel HD Audio), nơi Realtek có 50% thị phần vào năm 2003 và 60% thị phần vào năm 2004, chủ yếu tập trung vào phân khúc thị trường âm thanh tích hợp OEM trên bo mạch. , codec ALC892 HD Audio và chip RTL8111 Gigabit Ethernet đã trở thành những sản phẩm được yêu thích đặc biệt của OEM, cung cấp mức giá thấp và bộ tính năng cơ bản. NIC dựa trên RTL8139 được mệnh danh là "thẻ cua" ở Đài Loan, ám chỉ đến vẻ ngoài giống như con cua của logo Realtek.

Chipset cho trình phát và ghi đa phương tiện HD

Sự phổ biến ngày càng tăng của các trình phát phương tiện HD trong năm 2009 đã dẫn đến sự gia nhập của Realtek vào thị trường này. Series đầu tiên, các mẫu 1xx3  được bán với giá thấp hơn các chipset chất lượng tương tự của các đối thủ cạnh tranh của Realtek. (Các đối thủ chính là Sigma Media Player.)

Realtek đã sản xuất ba phiên bản chính của Realtek 1xx3 và một số biến thể nhỏ. Ba phiên bản chipset 1xx3 chính (1073, 1183 và 1283) đều có cùng một chip về hỗ trợ định dạng và hiệu suất, điểm khác biệt duy nhất là khả năng ghi lại các nguồn AV trong 1283. Hỗ trợ HD Audio trong 1xx3 được cải thiện qua các đời chipset với một số bản sửa đổi. Cả hai phiên bản DD và CC của chipset đều bổ sung hỗ trợ âm thanh HD-7.1 đầy đủ cho chipset.

Tất cả trình phát 1073 đều được xây dựng trên một SDK chung (firmware+OS) cung cấp bởi Realtek. Điều này có nghĩa là chúng đều giống nhau về hiệu suất và giao diện. Điều đó cũng có nghĩa là việc sản xuất những trình phát này rất dễ dàng đối với các nhà sản xuất, tất cả những gì họ phải làm là tạo ra phần cứng và Realtek cung cấp phần mềm.

Những trình phát quan trọng từ Realtek 1073là Xtreamer ban đầu, the Asus O!PlayHD, ACRyan PlayOn và Mede8er MED500X. Các nhà sản xuất đã phát hành hàng trăm trình phát Realtek 1073.

Đầu năm 2011 Realtek phát hành series 1xx5, bao gồm 1055, và 1185. đây là phiên bản kế nhiệm của 1073 series. Cả ba chip đều chạy ở tốc độ 500Mhz giúp tăng hiệu suất một chút. Mặt khác, các chip cung cấp hỗ trợ định dạng toàn diện giống như thế hệ trước. Tất cả các chip đều chạy cùng một Realtek SDK4 Casablanca, cung cấp trải nghiệm người dùng được cải thiện (về mặt thẩm mỹ, bổ sung lập chỉ mục phương tiện, hình thu nhỏ...) từ stock SDK. Cũng như phiên bản mới hơn của chipset 1xx8, 1xx5 hỗ trợ downmix và passthrough qua âm thanh HD 7.1 đầy đủ.

Realtek đã phát hành thế hệ chipset tiếp theo của mình, dòng 1xx6 1186, vào đầu tháng 10 năm 2011. Chúng chạy ở tốc độ 750Mhz, hỗ trợ HDMI 1.4, có khả năng 3D bao gồm 3D ISO,và có thể khởi động kép vào Android. Trình phát 1186 chính bao gồm Mede8er X3D Series (MED1000X3D, MED800X3D, MED600X3D), Xtreamer Prodigy 3D và HiMedia 900B.

Lỗ hổng bảo mật
Theo phân tích toàn diện do Symantec công bố năm 2011 liên quan đến virus Stuxnet, chứng chỉ kỹ thuật số của Realtek dành cho Windows đã bị xâm phạm, cho phép kẻ tấn công ký kỹ thuật số các trình điều khiển độc hại mà người dùng không được thông báo. Chứng chỉ sau đó đã bị Verisign thu hồi: "Những kẻ tấn công sẽ cần lấy chứng chỉ kỹ thuật số từ một người nào đó có thể đã vào cơ sở của hai công ty (Realtek và JMicron) và đánh cắp chúng, vì hai công ty ở gần nhau." báo cáo cho biết.

Xem thêm

 Card mạng
 Card âm thanh
 Realtek Remote Control Protocol

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhãn hiệu Đài Loan
Phần cứng mạng


title: Psilomorpha divisus

text:
Psilomorpha divisus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Psilomorpha


title: Lê Quý Đôn (HQ-286)

text:
Lê Quý Đôn (286) là một thuyền buồm được dùng làm tàu huấn luyện của Hải quân Nhân dân Việt Nam. Con tàu được đặt theo tên của Lê Quý Đôn, một vị quan, nhà thơ thời Nhà Lê trung hưng. Tàu do công ty Thiết kế & Tư vấn Choreń (Ba Lan) thiết kế. Hiện tại nó đang phục vụ trong biên chế của Biên đội tàu huấn luyện, Học viện Hải quân.

Thiết kế

Con tàu được Việt Nam đặt hàng đóng từ năm 2013, khởi đóng từ ngày 2 tháng 7 năm 2014 do công ty Thiết kế & Tư vấn Choreń, Ba Lan thiết kế. Lê Quý Đôn có chiều dài tổng thể 67 m (trong đó chiều dài phần thân tàu là 58,3 m). Chiều rộng 10 m. Chiều cao mạn lớn nhất 5,75 m. Mớn nước 3,6 m. Lượng giãn nước đầy tải 857 tấn. Thủy thủ đoàn gồm 30 người cùng 80 học viên. Đủ dự trữ cho hành trình 45 ngày trên biển. Có 4 thuyền cứu hộ nhỏ được trang bị đi kèm trên tàu mẹ.

Tàu có 3 cột buồm lớn với chiều cao lên đến 40 m, diện tích các cánh buồm là 1400 m². Vũ khí trang bị trên Lê Quý Đôn gồm 4 súng máy hạng nặng WKM-Bm cỡ nòng 12,7 mm (phiên bản NSV do Ba Lan chế tạo sử dụng cỡ đạn 12,7 x 99 mm). Tàu có các thiết bị thông tin liên lạc, phòng học được lập trình hoá cùng trang bị hiện đại cần thiết khác.

Bàn giao
Ngày 27 tháng 9 năm 2015, tàu tiến ra khơi, rời Ba Lan về Việt Nam. Thủy thủ đoàn hỗn hợp Ba Lan-Việt Nam cùng điều khiển con tàu với sự điều hành của thuyền trưởng người Ba Lan Piotr Leszczynski. Chuyến hải trình dự kiến kéo dài khoảng bốn tháng.

Lê Quý Đôn không thực hiện hải trình theo thông lệ như các tàu Rolldock chở theo tàu ngầm Kilo đi qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để về Việt Nam mà sẽ đi xuyên qua hai đại dương lớn nhất Trái Đất (Đại Tây Dương và Thái Bình Dương).

Tàu đi xuyên qua Đại Tây Dương, Biển Caribe, tới Cảng Colon – Kênh đào Panama thủy thủ đoàn nghỉ ngơi ngắn để hồi phục sức khỏe và để tàu bổ sung nhiên liệu, lương thực, thực phẩm cho hải trình xuyên Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên một tàu hải quân của Việt Nam thực hiện chuyến hải trình dài như vậy.

Ngày 27 tháng 1 năm 2016, tàu cập Cảng Nha Trang sau chuyến hành trình 122 ngày, dài 20.000 hải lý, trải qua 2 cơn bão cấp 11 và 4 đợt áp thấp.

Nhập biên chế
Ngày 22 tháng 2 năm 2016, tàu được biên chế vào biên đội tàu huấn luyện thực hành thuộc Học viện Hải quân nhằm mục đích huấn luyện, rèn luyện thủy nghiệp cơ bản, kỹ năng đi biển cho thủy thủ viễn dương và hoạt động đường dài, tham gia các hoạt động giao lưu hải quân và hàng hải quốc tế.

Ngày 10 tháng 3 năm 2016, Quân chủng Hải quân Việt Nam tổ chức lễ thượng cờ cho tàu tại Cảng Nha Trang, Khánh Hòa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Marine Projects Ltd.: MAIDEN VOYAGE OF SAIL TRAINING SHIP ‘LE QUY DON’

Khinh hạm
Tàu ba cột buồm
Tàu thủy năm 2014
Tàu chiến của Hải quân Nhân dân Việt Nam


title: Thivolleo rubritactalis

text:
Thivolleo rubritactalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thivolleo
Động vật được mô tả năm 1918


title: Pokuttia

text:
Pokuttia, còn viết là Pokuttya hay Pokutia (; ), là một khu vực lịch sử của Đông-Trung Âu, nằm giữa sông Dniester và Cheremosh và dãy núi Karpat, ở phía tây nam của Ukraina hiện đại. Khu vực là một phần của liên minh bộ lạc Antes kể từ thế kỷ thứ 4, gia nhập Kiev Rus' vào thế kỷ thứ 10, và cuối cùng bị Ba Lan sáp nhập vào thế kỷ 14. Khu vực này liên quan đến một loạt cuộc chiến tranh giữa Ba Lan và Moldavia. Đôi khi, sự cai trị của Ba Lan đã gây ra sự bất mãn cho người Pokuttia. Khu vực này vẫn nằm dưới sự cai trị của Ba Lan cho đến năm 1772. Mặc dù trung tâm lịch sử của khu vực là Kolomyia, nhưng tên gọi này bắt nguồn từ thị trấn Kuty.

Lịch sử
Lời kể của các nhà sử học Hy Lạp và La Mã mô tả về "sự định cư rộng rãi của người Slav" ở Pokuttia đã được xác nhận nhờ các phát hiện khảo cổ học.

Vào thế kỷ thứ 4, cư dân Slav của Pokuttia trở thành một phần của liên minh bộ lạc được gọi là liên minh bộ lạc Antes. Đến thế kỷ thứ 6, họ đã trở thành một phần của liên minh Dulebes, và trong thế kỷ thứ 8 và thứ 9, họ là một phần của liên minh bộ lạc Tivertsi. Cuối cùng, vào thế kỷ thứ 10, họ gia nhập Kiev Rus'. Sau Hội đồng Liubech, Pokuttia trở thành một phần của Thân vương quốc Halych.

Khu vực này có dân cư thưa thớt, nhưng có một số thị trấn, chẳng hạn như Sniatyn và Kolomyia, được chứng thực lần đầu tiên vào năm 1240 trong Hypatian Codex (tiếng Ukraina: Ипатьевская летопись), một biên niên sử Đông Slav cổ là nguồn dữ liệu lịch sử quan trọng nhất của miền nam Rus'.

Vào đầu thời trung cổ, khu vực này bị Vương quốc Ba Lan chinh phục vào năm 1325, và sau đó bị Kazimierz III của Ba Lan sáp nhập vào năm 1349.

Năm 1388, Władysław II Jagiełło vì cần hỗ trợ tài chính cho các trận chiến chống lại Hiệp sĩ Teuton, nên đặt Pokuttia dưới sự quản lý của Petru II của Moldavia, một thống đốc của Moldavia, với khoản vay 3.000 đồng tiền vàng.

Năm 1485, Thân vương Moldavia Ștefan III do đã mất quyền tiếp cận Biển Đen vào năm trước vào tay người Ottoman, nên rất cần liên minh, và đã thề trung thành với Quốc vương Ba Lan Kazimierz IV Jagiellończyk và trao đổi Pokuttia, trong thứ được gọi là lời thề Colomeea. Người kế vị của Kazimierz là Jan I Olbracht sử dụng hiệp ước nói trên như một cái cớ để bắt đầu cuộc xâm lược Moldavia vào năm 1497.

Năm 1490, do người Ba Lan gia tăng áp bức người Ukraina, xảy ra một loạt cuộc nổi dậy thành công dưới quyền lãnh đạo bởi anh hùng Ukraina Petro Mukha, với sự tham gia của những người Ukraina khác, bao gồm cả người Cossack và người Hutsul, bên cạnh người Moldova và người Ukraina đến từ Bukovina. Được gọi là Cuộc nổi dậy Mukha, loạt trận chiến này được hỗ trợ bởi Thân vương Moldavia Ștefan III, và đây là một trong những cuộc nổi dậy sớm nhất được biết đến của người Ukraina chống lại sự áp bức của Ba Lan. Những cuộc nổi dậy này chứng kiến việc chiếm được nhiều thành phố khác nhau của Pokuttia, và tiến xa về phía tây đến Lviv.

Năm 1498, Ștefan III với sự hỗ trợ của người Thổ Nhĩ Kỳ và người Tatar, đã tiến hành chiến dịch đầu tiên của mình ở Pokuttia. Ông tiến hành chiến dịch thứ hai vào năm 1502, đẩy người Ba Lan vượt sông Bystrytsia. Thành công của Ștefan III là ở chỗ anh ta đã chiếm được Pokuttia trong một khoảng thời gian trong cuộc đời của mình. Con trai của ông ta là Bogdan III (1504–1517), "người chột mắt" đã từ bỏ khu vực này rồi lại chiếm đóng nó trong một thời gian ngắn từ năm 1509 đến năm 1510. Thống đốc Petru Rareș từng cố gắng chiếm lại Pokuttia, nhưng cả hai nỗ lực của ông vào năm 1531 và 1535 đều thất bại. Nỗ lực chiếm lĩnh Pokuttia cuối cùng của người Moldavia xảy ra vào năm 1572, với Ioan III Bạo chúa. Các cuộc xâm lược của người Moldavia và các cuộc chiến tranh sau đó giữa người Ba Lan và người Moldavia đã gây ra những đau khổ lớn cho người dân, với nhiều người Pokuttia bị bắt và tái định cư ở Moldavia, củng cố thành phần Ukraina ở các vùng của người Moldova như Bukovina. Kolomyia được cho là đã "chịu đựng nặng nề trong thế kỷ 15 và 16 trước các cuộc tấn công của người Moldavia và người Tatar".

Trong suốt thời Trung cổ, Obertyn là lâu đài chính của Pokuttia, trong khi Kolomyia là thị trấn chợ và hội chợ chính của vùng.

Pokuttia vẫn nằm dưới sự cai trị của Ba Lan cho đến năm 1772, rồi khu vực trở thành một phần của Đế quốc Áo. Các opryshok (băng đảng) Ukraina hoạt động trong khu vực từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19. Với sự sụp đổ của Áo-Hung sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phần lớn Pokuttia trở thành một phần của Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina và tranh chấp với Ba Lan. Khu vực là một phần của Ba Lan năm 1919–1939, sau đó được chuyển cho Liên Xô. Khu vực này thuộc về Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina, rơi vào tay Đức Quốc xã sau khi bắt đầu Chiến dịch Barbarossa cho đến năm 1944. Sau đó, nó được sáp nhập vào tỉnh Ivano-Frankivsk do Liên Xô kiểm soát, gần tương ứng với nửa phía nam của tỉnh này. Sau khi Ukraina tuyên bố độc lập vào năm 1991, lãnh thổ này trở thành một phần của đất nước.

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ của người Ukraina địa phương chịu ảnh hưởng của tiếng Romania, và phương ngữ Pokuttia–Bukovina được hình thành. Nó khác với các phương ngữ tiếng Ukraina khác vì tất cả chúng đều chịu ảnh hưởng của các ngôn ngữ Slav khác, trong khi phương ngữ Pokuttia–Bukovina chịu ảnh hưởng từ một ngôn ngữ Roman (tiếng Romania). Phương ngữ bảo tồn một số âm cuối cổ xưa và giảm âm mềm, và một số đặc thù từ vựng nhất định. Việc mở rộng các đặc điểm ngữ âm Pokuttia cổ trong thế kỷ 14-16 ở phía tây Podolia đã góp phần hình thành một nhóm phương ngữ Dniester rộng lớn hơn.

Dân cư
Pokuttia là một trong những khu vực dân cư dày đặc nhất của Ukraina. Vào thời điểm các cuộc điều tra dân số đầu tiên được thực hiện vào thế kỷ 18, 75% dân số là người Ukraina. Cũng có một số người Do Thái, một số người Ba Lan và người Armenia. Trong những năm 1920 và 1930, nhiều người Ba Lan định cư trong khu vực. Thành phần người Ukraina giảm nhẹ trong những năm tiếp theo, vì vào năm 1939, dân số bao gồm 64% người Ukraina, 20% người Ba Lan, 9% người Do Thái và 7% người Công giáo La Mã nói tiếng Ukraina. Trong thế kỷ 21 (những năm 2000), có 97% người Ukraine, 2% người Nga, chưa đến 1% người Ba Lan và 0,2% người Do Thái

Dân số Pokuttia ngày nay vẫn còn gồm một số người Ba Lan, người Do Thái, người Hutsul Ukraina, và nó cũng gồm một số người Romania. Trong cuộc điều tra dân số năm 2001 đã có 600 người Romania (bao gồm cả tự nhận là người Moldova) được ghi nhận.

Đô thị
 Nadvirna
 Deliatyn
 Hody-Dobrovidka
 Kobaky
 Kolomyia (, tiếng Romania: Colomeea)
 Kosiv
 Kosmach
 Kuty, Stari Kuty (tiếng Romania: Cuturi)
 Lanchyn
 Pechenizhyn
 Obertyn (tiếng Romania: Obertin)
 Verkhovyna
 Vorokhta
 Yabluniv
 Yaremche
 Zabolotiv

Tham khảo

Nguồn
 Korduba, M. ‘Moldavs’ko-pol’s’ka hranytsia na Pokutiu do smerty Stefana Velykoho,' Naukovyi zbirnyk prysviachenyi profesorovy Mykhailovy Hrushevs’komu (Lviv 1906)
 Czyżewski, J.; Koczwara, M.; Zglinicka, A. Pokucie (Lviv 1931)
 Kvitkovs’kyi, D.; Bryndzan, T.; Zhukovs’kyi, A. (eds). Bukovyna, ïï mynule i suchasne (Paris–Philadelphia–Detroit 1956)
 Koinov, M. Pryroda Stanyslavivs’koï oblasti (Lviv 1960)
 Istoriia mist i sil Ukraïns’koï RSR: Ivano-Frankivs’ka oblast’ (Kyiv 1971)

Vùng lịch sử Ukraina
Moldavia
Karpat


title: Chocapic

text:
Chocapic (còn được gọi là Koko Krunch ở châu Á và hầu hết Trung Đông) là một loại ngũ cốc ăn sáng nguyên hạt có hương vị sô-cô-la được Nestlé phân phối ở hầu hết châu Âu, châu Á, Trung Đông và châu Mỹ-Latinh. Loại ngũ cốc này được giới thiệu vào năm 1984. Nó đã được cung cấp cho người tiêu dùng ở Bồ Đào Nha từ năm 1986.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ngũ cốc ăn sáng
Nhãn hiệu Nestlé
Khởi đầu năm 1984 ở Thụy Sĩ
Sản phẩm được giới thiệu vào năm 1984
Ngũ cốc Nestlé


title: Esmaeil Sharifat

text:
Esmaeil Sharifat (, sinh ngày 7 tháng 9 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá người Iran, hiện tại thi đấu cho Esteghlal Khuzestan của Persian Gulf Pro League

Sự nghiệp câu lạc bộ
Sharifat bắt đầu sự nghiệp với Foolad trước khi gia nhập Esteghlal Ahvaz. Sau đó anh chuyển đến Esteghlal. Vào mùa hè năm 2012, Sharifat trở lại Foolad với bản hợp đồng 3 năm. Ngày 22 tháng 2 năm 2014, anh ký bản hợp đồng mới với Foolad đến năm 2018.

Thống kê sự nghiệp câu lạc bộ
Cập nhật gần đây nhất 15 tháng 5 năm 2015

 Kiến tạo

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Esteghlal
Iran Pro League Á quân (1): 2010–11
Cúp Hazfi (1): 2011–12

Foolad
Iran Pro League (1): 2013–14

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Esmaeil Sharifat  at Persian League

Cầu thủ bóng đá nam Iran
Cầu thủ Esteghlal F.C.
Cầu thủ Esteghlal Ahvaz
Cầu thủ Foolad FC
Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống


title: Setina crassipuncta

text:
Setina crassipuncta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Setina


title: Xăngti Moocgan

text:
Xăngti Moocgan là đơn vị đo lường trong di truyền học dùng để biểu thị khoảng cách tương đối giữa các lô-cut cùng ở một nhiễm sắc thể. Thuật ngữ này dịch theo kiểu phiên âm từ tiếng Anh centimorgan (IPA: /ˈsɛntɪˌ ˈmɔːgən/). Ở Việt Nam, từ tiếng Anh này hiện đã có nhiều cách phiên âm khác như: xêntimogơn, hay centimoocgan.

Vì Moocgan là tên của Thomas Hunt Morgan, nên khi viết tắt, thì xăngti Moocgan viết là cM và cũng là để tránh nhầm với cm là xăngtimét. Tuy đơn vị cM này biểu thị khoảng cách giữa các gen theo đường thẳng trên một nhiễm sắc thể, nhưng cM không phải là một đơn vị đo lường vật lí (như milimet chẳng hạn), nên mới xác định chức năng của đơn vị này là đo khoảng cách tương đối. Trong quá trình nghiên cứu bản đồ di truyền, cM đã được dùng phổ biến trên thế giới, nên còn được gọi bằng tên khác là map unit (đơn vị bản đồ, viết tắt là m.u) có giá trị hoàn toàn như cM.

Khoảng cách tương đối này có cùng giá trị với tần số hoán vị (kí hiệu f), với mỗi % của f có giá trị bằng 1cM.

Ví dụ: Thay vì nói "tần số hoán vị giữa gen A và B là 30%", ta có thể nói "gen A cách gen B 30cM".

Lược sử

Thuật ngữ "centiMorgan" do nhà di truyền học nổi tiếng người Mỹ là Alfred Henry Sturtevant đề xuất để vinh danh giáo sư của mình là Thomas Hunt Morgan.
 Vào khoảng những năm đầu của thập ki 1910, khi phát triển học thuyết di truyền nhiễm sắc thể, Moocgan cho rằng các gen nằm trên nhiễm sắc thể, nghĩa là một nhiễm sắc thể mang nhiều gen nằm dọc theo chiều dài của nó và các gen này không di truyền độc lập theo quy luật Menđen nữa, mà liên kết với nhau tạo ra hiện tượng liên kết gen, tức di truyền liên kết. Morgan hình dung rằng các gen trên cùng một nhiễm sắc thể cũng tương tự như các hạt ngọc trai trên cùng một chuỗi (hình 2). Tuy nhiên, Moocgan cũng phát hiện ra rằng các gen đã liên kết như thế có thể "đổi chỗ" cho nhau gây ra hoán vị gen mà sau này gọi là một kiểu tái tổ hợp tương đồng. Sự đổi chỗ này thường xảy giữa các gen xa nhau trên nhiễm sắc thể, do đó tỉ lệ xuất hiện các loại kiểu hình tái tổ hợp tương đồng phản ánh khoảng cách giữa các lô-cut này. Tỉ lệ càng cao thì khoảng cách càng xa.
 Sau khi Moocgan trình bày giả thuyết của mình, Alfred Henry Sturtevant - hồi đó mới là sinh viên 19 tuổi, đang học tập và làm việc dưới sự hướng dẫn của Moocgan - nhận thấy rằng tần số trao đổi chéo có liên quan đến khoảng cách, thì có thể sử dụng thông tin này để "đo" khoảng cách giữa hai gen trên một nhiễm sắc thể. Bời vì hai gen càng cách xa nhau trên một nhiễm sắc thể thì càng có nhiều khả năng tách nhau ra trong quá trình tái tổ hợp (và ngược lại). Bởi vậy, trong một tác phẩm công bố năm 1913, Sturtevant đã giải thích: "tỷ lệ trao đổi chéo có thể được sử dụng như một chỉ số đo khoảng cách giữa hai nhân tố (tức gen) bất kỳ". Từ rất nhiều dữ liệu thí nghiệm của Moocgan, của mình cũng như các cộng sự, Sturtevant thức nhiều đêm để vẽ sơ đồ các gen và khoảng cách giữa chúng, đó là bản đồ gen trên nhiễm sắc thể đầu tiên của loài người.

Công thức tính

1. Thí nghiệm của Morgan

 Moocgan nhận thấy ruồi giấm (Drosophila melanogaster) thường có cơ thể màu xám nhạt, còn cánh dài bình thường. Nhưng ông cũng phát hiện các cá thể ruồi đột biến lại có thân màu đen và cánh teo hẳn chỉ còn dấu vết (cụt cánh). Ông gọi các alen đột biến này là b (black) và v (vestigal). Trong các thí nghiệm tìm hiểu về các alen này, ông đã xác định được: màu xám của thân là tính trạng trội hoàn toàn so với màu đen, còn cánh dài bình thường là tính trạng trội hoàn toàn so với cánh cụt. Bởi vậy ông gọi:
- alen quy định thân xám là b+ (trội so với alen b);

- alen quy định tính trạng cánh dài v+ (là trội so với alen v.

 Sau khi lai tạo được ruồi đực dị hợp tử xám, dài (kí hiệu b+b v+v), ông đã cho nó lai phân tích với ruồi cái thân đen, cánh cụt (bbvv) thì được đời con chỉ có 2 kiểu hình là xám, dài và đen, cụt với tỉ lệ bằng nhau:

P: ♂ b+b v+v × ♀ bbvv → F1: 1 xám, dài + 1 đen, cụt. Đó là phép lai thuận (thể dị hợp là ruồi đực).

Vì ruồi cái chỉ cho một loại trứng duy nhất là bv, nên ông khẳng định ruồi đực chỉ có hai loại tinh trùng b+v+ và bv, mà không có b+v và bv+, nghĩa là lôcut b+v+ cùng ở một nhiễm sắc thể, còn bv ở nhiễm sắc thể tương đồng kia; do đó kiểu gen của ruồi cái P viết là hay b+v+//bv (xem gen liên kết).

 Tuy nhiên, khi tiến hành phép lai nghịch (thể dị hợp là ruồi cái), thì thu được kết quả = 965 xám, dài + 944 đen, cụt + 206 xám, cụt + 185 đen, dài. Như vậy, ở ruồi con đã xuất hiện hai kiểu hình "lạ" là xám, cụt và đen, dài với tỉ lệ: (206 + 185)/(965 + 944 + 206 + 185) = 0,17; nghĩa là số trứng "lạ" này   chiếm 17%.

2. Vận dụng của Sturtevant

 Vì ruồi đực trong thí nghiệm lai nghịch nói trên chỉ cho một loại tinh trùng duy nhất là bv, nên Moocgan khẳng định ruồi cái dị hợp (BV//bv) đã phát sinh bốn loại trứng gồm:

- hai loại "cũ" chiếm 100% - 17% = 83% là b+v+ và bv,

- còn hai loại "lạ" là b+v và bv+ chiếm 17%.

 Bởi vì Moocgan đã chứng minh lôcut b+ hoặc b và lô-cut v+ hoặc v ở cùng một nhiễm sắc thể   (trong thí nghiệm về gen liên kết), nên Sturtevant khẳng định: lô-cut gen b+ hoặc b và lô-cut gen v+ hoặc v cách nhau 17 cM.
Như vậy, trong cách tính trên, thì Sturtevant đã tính tỉ lệ của các cá thể tái tổ hợp (các cá thể có kiểu hình "lạ") trên tổng số cá thể thu được trong phép lai phân tích thể dị hợp về hai cặp alen (hình 3).
Nghĩa là 1% tần số hoán vị gen = 1 cM.

3. Công thức toán học

 Do cách tính của Sturtevant thực chất là vận dụng toán thống kê xác suất, nên sau ông đã có nhiều nhà khoa học trình bày công thức này ở dạng tổng quát hơn như sau.

- Nếu gọi tần số hoán vị gen giữa hai lô-cut A và B là r (recombination), còn gọi d (distance)là khoảng cách đo bằng cM giữa hai lô-cut đó, thì:

- Tương tự trên, nếu có ba lô-cut là A, B và C cùng ở một nhiễm sắc thể, đã xác định được tần số hoán vị giữa A với B và B với C là r, thì khoảng cách giữa A với C là

 Tổng quát hơn nữa, nếu áp dụng công thức phân bố của Poa-xông, thì cách tích là

Hạn chế
Đơn vị cM ngày nay vẫn còn được sử dụng phổ biến trong giảng dạy di truyền học phổ thông, nhưng hiếm được sử dụng trong di truyền phân tử, do sự phát triển mạnh mẽ trong hơn một thế kỉ qua của sinh học hiện đại.

 cM (centiMorgan) không phải là đơn vị đo lường phản ánh đúng khoảng cách chính xác, mà cM thực chất là một phép đo xác suất thống kê.
 Không bao giờ tất cả các đoạn DNA trên nhiễm sắc thể đều có cùng cấu trúc như nhau và tần số tái tổ hợp giống nhau.
 Tần số trao đổi chéo của các loài là khác nhau.
 Đơn vị m.u. hay cM thực chất là tần số tái tổ hợp tính trong mỗi 100 lần giảm phân tạo giao tử. Kiểu tính này thường chỉ đúng với các lô-cut gen gần nhau, nhưng không đáng tin cậy cho các lô-cut gen xa nhau vì còn có khả năng bắt chéo nhiều lần dẫn đến trao đổi chéo kép phức tạp.

Ngày nay, 1 cM trung bình ứng với khoảng 1 triệu cặp base, tuy nhiên số cặp base chính xác lại thay đổi tuỳ loài do độ xoắn của nhiễm sắc thể chứa DNA không giơng nhau giữa các loài.

Xem thêm

 Gen liên kết.
 Gen hoán vị.
 Di truyền liên kết.
Tái tổ hợp tương đồng.

Tham khảo

 Bản đồ gen ở https://zenodo.org/record/1231171#.YGWl6p0zZdg
 Bản đồ gen và tái tổ hợp ở https://science.sciencemag.org/content/286/5443/1351

Nguồn trích dẫn

Đơn vị đo
Di truyền phân tử
Di truyền học cổ điển


title: Nodozana pyrophora

text:
Nodozana pyrophora là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nodozana


title: Chaetoria setibasis

text:
Chaetoria setibasis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chaetoria


title: Mesoleius mollator

text:
Mesoleius mollator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesoleius


title: Ceratocryptus tibialis

text:
Ceratocryptus tibialis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ceratocryptus


title: Coscinia albida

text:
Coscinia albida là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coscinia


title: Occisor inscitus

text:
Occisor inscitus là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Occisor


title: Syneora symphonica

text:
Syneora symphonica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syneora


title: Huân chương Hoàng gia Monisaraphon

text:
Huân chương Hoàng gia Monisaraphon () do Quốc vương Campuchia Sisowath lập nên vào ngày 1 tháng 2 năm 1905. Huân chương này được trao cho thành tích và hỗ trợ xuất sắc trong các lĩnh vực giáo dục, nghệ thuật, khoa học, xóa mù chữ hoặc công tác xã hội.

Lịch sử
Huân chương Monisaraphon (hoặc Muni Isvarabarna): do Quốc vương Sisowath của Campuchia thiết lập vào ngày 1 tháng 2 năm 1905 (điều lệ đầu tiên ban hành ngày 18 tháng 4 năm 1905) và được trao tặng trong một cấp bậc duy nhất giới hạn dành cho người Campuchia, các đối tượng chịu sự bảo hộ của Pháp và những người châu Á khác. Về sau huân chương này được Quốc vương Norodom Sihanouk cải tổ vào ngày 9 tháng 9 năm 1948 và mở rộng thành ba cấp bậc. Rồi sau này lại mở rộng thành năm cấp bậc vào năm 1961. Được trao giải thưởng cho các dịch vụ trong lĩnh vực văn học và mỹ thuật, giáo dục, tư pháp, hành chính và khoa học. Sau thời kỳ Khmer Đỏ, huân chương này được Quốc vương Norodom Sihanouk tái lập theo Sắc lệnh Hoàng gia số 1095/01 ngày 5 tháng 10 năm 1995. Thành viên của tất cả các cấp bậc đeo huân chương này đều được sắp xếp thứ hạng dựa theo thứ tự ưu tiên.

Cấp bậc
Năm cấp bậc được phân công vào Huân chương, theo thứ tự ưu tiên giảm dần:
  Maha Sirivaddha (មហាសេរីវឌ្ឍន៍) hoặc Hiệp sĩ Đại Thập tự (GCM)
  Mahasena (មហាសេនា) hoặc Hiệp sĩ Đại Sĩ quan (GOM)
  Dhipadinda (ធិបឌិន្ទ) hoặc Hiệp sĩ Chỉ huy trưởng (KCM)
  Sena (សេនា) hoặc Hiệp sĩ Sĩ quan (OM)
  Assarariddhi (អស្សឫទ្ធិ) hoặc Hiệp sĩ hoặc Kỵ sĩ (KM)

Xem thêm
Huân chương Hoàng gia Sahametrei

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Indochina Medals, THE ORDERS AND MEDALS OF THE KINGDOM OF CAMBODIA
 Medals of the World, Kingdom of Cambodia: Royal Order of Moniseraphon

Huân chương Campuchia
Giải thưởng thành lập năm 1905
Khởi đầu năm 1905 ở Đông Dương thuộc Pháp
Khởi đầu năm 1905 ở Liên bang Đông Dương


title: Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 3

text:
Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 3 là lần thứ 3 tổ chức của Liên hoan phim quốc tế Hà Nội với khẩu hiệu "Điện ảnh - Hội nhập và phát triển bền vững". Liên hoan phim khai mạc vào ngày 23 tháng 11 năm 2014 và bế mạc vào ngày 27 tháng 11 năm 2014 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội.

Tổ chức
Tối 23 tháng 11 năm 2014, tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội, lễ khai mạc liên hoan phim đã diễn ra với sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu, khách mời. Trong đó, có khoảng 150 đại biểu, khách mời người nước ngoài đến từ nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Philippines, Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia… góp mặt để cùng chung tay cho khẩu hiệu "Điện ảnh – Hội nhập và phát triển bền vững".

Cùng với hạng mục "Phim dự thi" (gồm phim dài, phim ngắn, phim dự giải NETPAC), LHP năm nay còn có các chương trình phim đáng chú ý như: "Chương trình điện ảnh thế giới" (World Cinema), "Chương trình phim Việt Nam hôm nay", "Chương trình tiêu điểm điện ảnh Philippines", "Chương trình phim được giải thưởng NETPAC". Nhiều hoạt động đã diễn ra trong khuôn khổ liên hoan phim lần này, trong đó, "Chợ dự án phim" lần đầu tiên được tổ chức.

So với lần đầu tiên tổ chức (năm 2010), HANIFF 2014 thu hút số lượng phim gấp 5 lần của các quốc gia gửi đến tham dự. Từ 411 phim của 39 quốc gia và vùng lãnh thổ, Ban tổ chức HANIFF đã tuyển chọn được 130 phim của 33 quốc gia để đưa vào tranh giải ở các hạng mục.

Sau đây là các sự kiện chính của liên hoan phim:

Ban giám khảo, cố vấn

Ban giám khảo
Cũng như các năm trước, liên hoan phim năm nay thành lập 3 ban giám khảo.

Phim dài
 Ông Kirill Razlogov : Giám đốc chương trình Liên hoan phim quốc tế Moskva – Trưởng ban
 Ông Niv Fichman : nhà sản xuất phim – Thành viên
 Ông Peque Gallaga : đạo diễn – Thành viên
 Ông Lee Doo-yong : đạo diễn – Thành viên
 Bà Phạm Thị Hồng Ánh : diễn viên – Thành viên

Phim ngắn
 Ông Lê Lâm : Giám đốc nghệ thuật, giáo sư Trường IDHEC – Trưởng ban
 Ông Joe Bateman : Giám đốc Liên hoan phim ngắn Rushes Soho – Thành viên
 Ông Bùi Thạc Chuyên : Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển tài năng Điện ảnh – Thành viên

Giải NETPAC
 Bà Jeannette Paulson Hereniko : nhà sản xuất, biên kịch truyền hình – Trưởng ban
 Ông Hauvick Habechian : nhà phê bình điện ảnh – Thành viên
 Ông Lưu Nghiệp Quỳnh : nhà văn, nhà biên kịch – Thành viên

Ban cố vấn
Ngoài ban giám khảo, liên hoan phim còn có 2 cố vấn. Ban cố vấn Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 3 chịu trách nhiệm tư vấn, giới thiệu phim và các chương trình của Liên hoan phim.

 Bà Aruna Vasudev : tác giả, nhà phê bình phim, biên tập viên – Cố vấn Liên hoan phim
 Ông Philip Cheah : nhà phê bình điện ảnh, biên tập viên – Cố vấn và tuyển chọn phim

Phim dự thi

Phim dài
Có 11 bộ phim tranh giải ở hạng mục Phim dài.

Chú thích

 Tựa phim thể hiện phim giành giải xuất sắc nhất
  thể hiện phim giành giải Ban giám khảo và lọt top 5 đề cử
  thể hiện phim lọt top 5 đề cử

Giải NETPAC
Có 2 phim được chọn để tranh giải NETPAC cùng với 7 phim trong danh sách tranh giải Phim dài.

Chú thích
 Tựa phim thể hiện phim giành giải NETPAC

Phim ngắn
Có 30 bộ phim tranh giải ở hạng mục Phim ngắn.

Chú thích
 Tựa phim thể hiện phim giành giải xuất sắc nhất
  thể hiện phim giành giải Ban giám khảo và lọt top 5 đề cử
  thể hiện phim lọt top 5 đề cử

Phim không dự thi
Những bộ phim được chọn cho các chương trình chiếu ngoài cuộc thi:

 Biểu tượng () thể hiện phim C16 (cấm trẻ em dưới 16 tuổi)

Phim chiếu khai mạc

 Sivas – Kaan Müjdeci

Điện ảnh thế giới

Phim dài

 (Sex) Appeal / 寒蟬效應 – Wang Weiming
 Aimless / Lạc lối – Phạm Nhuệ Giang
 And a Verse Called Life / অনুব্রত ভালো আছো? – Partha Sen
 Broken / 방황하는 칼날  – Lee Jeong-ho
 Brothers: The Final Confession / Брати. Остання сповідь – Viktoria Trofimenko
 Camille Claudel 1915 – Bruno Dumont
 Dubrovskiy / Дубровский – Kirill Mikhanovsky, Aleksandr Vartanov
 Gentle / Dịu dàng – Lê Văn Kiệt
 I'm Still / Sigo Siendo – Javier Corcuera
 I.D. – Kamal K. M.
 Ilo Ilo / 爸媽不在家 – Anthony Chen
 Kami Histeria – Shamyl Othman
 Living With History / Sống cùng lịch sử – Nguyễn Thanh Vân
 Me, Myself and Mum / Les garçons et Guillaume, à table! – Guillaume Gallienne
 Melbourne / ملبورن – Nima Javidi
 Philomena – Stephen Frears
 Red Amnesia / 闯入者 – Wang Xiaoshuai
 Renoir – Gilles Bourdos
 Rise / Hương ga – Cường Ngô
 Shopping – Mark Albiston, Louis Sutherland
 Soekarno – Hanung Bramantyo
 Star / Звезда – Anna Melikian
 The Isthmus / ที่ว่างระหว่างสมุทร – Sopawan Boonnimitra, Peerachai Kerdsint
 The Legend Makers / Những người viết huyền thoại – Bùi Tuấn Dũng
 The Paternal House / خانه پدری – Kianoush Ayari
 The Red Violin / Le Violon Rouge – François Girard
 The Sacred Arrow / 五彩神箭 – Pema Tseden
 The Selfish Giant – Clio Barnard
 Thread of Lies / 우아한 거짓말 – Lee Han
 Tunnel of Love: The Place for Miracles / クレヴァニ、愛のトンネル – Imazeki Akiyoshi
 With You, Without You / ඔබ නැතුව ඔබ එක්ක – Prasanna Vithanage
 Yves Saint Laurent – Jalil Lespert

Phim tài liệu dài

 As Time Goes By in Shanghai – Uli Gaulke
 Jazz in Love – Baby Ruth Villarama
 Little Hanoi – Martina Saková
 Masked Monkey - The Evolution Of Darwin's Theory – Ismail Fahmi Lubish
 Sad Songs of Happiness – Constanze Knoche
 The Empire of Shame / 탐욕의 제국 – Hong Li-gyeong
 The Missing Picture / L'Image manquante – Rithy Panh
 Thiện Nhân: The Human Flame / Lửa Thiện Nhân – Đặng Hồng Giang

Phim ngắn

Phim ngắn:
 Backyard (12′)
 Chicken (15′)
 Glitch (4′)
 Nostalgia (4′)

Phim tài liệu:
 Dr. Tran Duy Hung - A Hanoian / Bác sĩ Trần Duy Hưng - Một người Hà Nội (32′)
 Hanoi In My Heart / Hà Nội Trong Tôi (29′)
 Moana: The Rising of the Sea (35′)
 Royal Recognition / Đạo sắc phong (30′)
 Stem Cell Application / Ứng dụng tế bào gốc (29′)
 The Encounter of the Dragon and the Clouds / Long vân khánh hội (35′)
 Travel To The Country That No Longer Exists (43′)

Phim hoạt hình:
 Beluga (2′)
 Birthday  (3′)
 Bookends (3′)
 Broken Wand (3′)
 Butterfly Song (3′)
 Cigarette Smoke / Khói thuốc lá (10′)
 Fire Fin Leader / Thủ lĩnh vây lửa (10′)
 Monster (2′)
 Nexus (2′)
 Parcel Quest (2′)
 Plucking White Turnip / Nhổ củ cải (14′)
 Rhacophorus & Hylarana / Chẫu Chàng - Chẫu Chuộc (10′)
 Seed (2′)

Tiêu điểm điện ảnh Philippines
“Chương trình tiêu điểm điện ảnh Philippines” mang đến cho khán giả 6 bộ phim mới của điện ảnh Phillipines, là các bộ phim được sản xuất trong năm 2013.

 Lauriana – Mel Chionglo
 Otso – Elwood Perez
 Rekorder – Mikhail Red
 Sonata – Lore Reyes, Peque Gallaga
 Transit – Hannah Espia
 What Are the Colors of Forgotten Dreams? / Ano ang kulay ng mga nakalimutang pangarap? – Jose Javier Reyes

Phim thắng giải NETPAC

 CR No: 89 / ക്രൈം നമ്പർ: 89 – Sudevan
 Harmony Lessons / Асланның сабақтары – Emir Baigazin
 Justice / Hustisya – Joel Lamangan
 The Patience Stone / سنگ صبور – Atiq Rahimi
 What They Don't Talk About When They Talk About Love / yang tidak dibicarakan ketika membicarakan cinta – Mouly Surya

Phim Việt Nam đương đại
11 trong tổng 18 bộ phim Việt Nam tham dự đã được chiếu trong khuôn khổ chương trình "Phim Việt Nam đương đại".
 Âm mưu giày gót nhọn / How to Fight in Six Inch Heels – Hàm Trần
 Bước khẽ đến hạnh phúc / Gentle Steps to Happiness – Lưu Trọng Ninh
 Căn phòng của mẹ / Homostratus – Síu Phạm
 Đoạt hồn / Hollow – Hàm Trần
 Scandal: Hào quang trở lại / Scandal 2  – Victor Vu
 Hiệp sĩ mù / Blind Warrior – Lưu Huỳnh
 Lạc giới / Paradise in Heart – Phi Tiến Sơn
 Mùa hè lạnh / Cold Summer – Ngô Quang Hải
 Nước 2030 / 2030 – Nguyễn Võ Nghiêm Minh
 Quả tim máu / Vengeful Heart – Victor Vu
 Thần tượng / The Talent – Nguyễn Quang Huy

Danh sách đề cử và chiến thắng
Sau 5 ngày làm việc, Ban Giám khảo uy tín đã tìm ra các cá nhân xuất sắc từ 43 bộ phim dài, phim ngắn được tuyển chọn dự thi. Đêm bế mạc ngày 27 tháng 11 đã công bố các đề cử tham gia và và trao các giải thưởng.

Chú thích

 Tựa phim thể hiện phim giành giải xuất sắc nhất
  thể hiện phim giành giải Ban giám khảo

Phim dài
{| class="wikitable" style="width:90%;"" scope="col"
| style="vertical-align:top; width:50%;" |

 {{Màu nền|c=#E7CD00|t=Hai người phụ nữ  – Vera Glagoleva}}

 Chăn cừu – Ruslan Akun  Cam-pu-chia 2099 – Davy Chou  Chuyện vặt – Ahn Yong-hae | style="vertical-align:top; width:50%;" |

 Ruslan Akun – Chăn cừu
 Trần Thế Khương – Người viết thư thuê cuối cùng ở Thành phố Hồ Chí Minh  Đào Quốc Trung – Đóng vào, mở ra |}

 Giải NETPAC
{| class="wikitable" style="width:90%;"" scope="col"
|-
| style="vertical-align:top; width:50%;" |
 Người đóng quan tài – Jason Paul Laxamana Alone – Wang Bing
 The Singing Pond – Indika Ferdinando
 Camera – James Leong
 Cinta/Mati – Ody C. Harahap
 Đường về nhà – Bang Eun-jin
 Tâm hồn trống rỗng – Shaji N. Karun
 Đập cánh giữa không trung – Nguyễn Hoàng Điệp
 Những đứa con của làng – Nguyễn Đức Việt

|}
 Chương trình Trại sáng tác trẻ Trại sáng tác trẻ HANIFF 2014 (Tiếng Anh: HANIFF Campus 2014) là lần thứ 2 tổ chức của Trại sáng tác trẻ HANIFF, nằm trong khuôn khổ Liên hoan phim quốc tế Hà Nội. Đây là nơi những tài năng trẻ có cơ hội để làm việc cùng với các nhà làm phim chuyên nghiệp, bên cạnh đó mang đến cho họ nền tảng nhằm làm mới mẻ hơn tầm nhìn của họ, khám phá những chân trời mới, tìm kiếm những cộng sự và thảo luận về những trào lưu cũng như sự phát triển mới trong điện ảnh và truyền thông đương đại. Trại sáng tác trẻ HANIFF kéo dài trong 6 ngày và bao gồm nhiều chương trình khác nhau cho các đạo diễn, quay phim, nhà phân phối, diễn viên và biên kịch.

 Các hoạt động
Các bài giảng, hội thảo nhóm và những ngôi sao nổi tiếng sẽ mang đến những chủ đề nóng hổi, tạo cảm hứng mạnh mẽ cho lĩnh vực làm phim ngày nay. Được tổ chức tại Nhà Hát Lớn hoặc Khách sạn của Liên Hoan Phim, chương trình này bao gồm những sự kiện lớn với những chủ đề chung thích hợp với tất cả tài năng trẻ. Những đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên, biên tập viên, quay phim và nhà thiết kế sản xuất danh tiếng trên thế giới sẽ chia sẻ kinh nghiệm của họ trong các bài giảng cũng như các buổi hội thảo nhóm. Những chuyên gia này sẽ mang lại nhiều cách thức làm việc khác nhau, bên cạnh đó chia sẻ kinh nghiệm trong mọi khía cạnh từ quá trình sản xuất đến quảng bá phim. Rất nhiều sự kiện trong chương trình này sẽ đề cập tới những vấn đề đương đại của ngành điện ảnh và sẽ được thể hiện rõ trong khuôn khổ liên hoan phim quốc tế tại Hà Nội lần này.

Những buổi hội thảo, thuyết trình và nghiên cứu sẽ giúp cho các tài năng trẻ được trao đổi kinh nghiệm với những chuyên gia đẳng cấp trên thế giới. Đây sẽ là dịp giúp những Tài năng có cơ hội trao đổi kinh nghiệm với các chuyên gia tham dự Liên hoan phim. Các buổi thực hành này sẽ tập trung vào những lĩnh vực chuyên biệt với các khoảng thời gian khác nhau, giúp các tài năng đến từ mọi lĩnh vực có cơ hội để tham gia vào tất cả các phần trong chương trình. Ví dụ những đạo diễn trẻ sẽ được tiếp nhận những thông tin quý giá về kỹ thuật quay phim, kỹ thuật diễn xuất, thiết kế sản xuất; những nhà sản xuất trẻ cũng sẽ được học hỏi về quy trình làm việc của nhà thiết kể sản phẩm; những diễn viên trẻ được lĩnh hội kiến thức về cách phân phối phim ngắn mới nhất qua internet. Chính việc thiết kế chương trình đa dạng về chuyên ngành và có tính tương tác cao này đã cấu thành nên khung xương cho chương trình thực hành. Những khóa học cơ bản và nâng cao được hướng dẫn bởi những chuyên gia quốc tế nổi tiếng.

Lớp đạo diễn hình ảnh HANIFF bao gồm các Nhà quay phim. Lớp đạo diễn hình ảnh HANIFF sẽ cung cấp cho các nhà quay phim những bài giảng, thảo luận và phần thực hành tập trung vào các kỹ thuật quay phim, cách xử lý các góc máy một cách hiệu quả nhất. Xưởng phim HANIFF là 1 chương trình đào tạo thực hành dành cho 1 nhóm khoảng 15 diễn viên. Chương trình này sẽ cung cấp cho các bạn nhiều cơ hội được đào tạo một cách đa dạng về cách làm 1 bộ phim, diễn hội thoại, casting và diễn xuất trước máy quay. Chương trình đào tạo này không chỉ dành cho diễn viên, nó còn tập trung chính vào việc khuyến khích sự công tác của các đạo diễn, nhà sản xuất, nhà quay phim, nhà biên kịch. Chương trình này còn có mục đích giúp nâng cao khả năng của các đạo diễn bằng việc kết nối họ với những nhà làm phim chuyên nghiệp đến từ những mảng khác nhau .

Buổi trao đổi ý tưởng kịch bản HANIFF là một chương trình đào tạo thực hành dành cho những nhà biên kịch tham gia trong trại sáng tác trẻ HANIFF. Khoảng 15 thí sinh trong trại sáng tác trẻ sẽ được lựa chọn bởi 1 giám khảo để tiếp tục tham gia Buối trao đổi ý tưởng kịch bản HANIFF– 1 chương trình đào tạo thực hành cho các nhà biên kịch. Chương trình này sẽ giúp những tài năng trẻ trong lĩnh vực biên kịch sáng tạo ra những kịch bản hay, phát triển nhân vật, lời thoại một cách tròn trịa và tinh tế nhất. Chương trình này kết nối những nhà biên kịch trẻ với những cố vấn kịch bản hàng đầu trên thế giới nhằm thảo luận và phát triển những kịch bản chưa được gọt dũa. Buổi trao đổi được mở đầu bằng việc cung cấp nền tảng cho phần đào tạo huấn luyện và nhận xét sau này với những nhà cố vấn dày dặn kinh nghiệm – những người sẽ làm việc với các nhà biên kịch, đạo diễn nhằm phát triển một cách chuyên sâu các dự án của họ.

 Giảng viên
Trại sáng tác đã mời đến nhiều chuyên gia đầu ngành về điện ảnh trong và ngoài khu vực châu Á – Thái Bình Dương và thế giới gồm:
 Ông Joe Lawlor : nhà sản xuất, đạo diễn, nhà văn – Lớp đạo diễn
 Ông Cho Young-jik : quay phim – Lớp đạo diễn hình ảnh
 Ông Uli Gaulke : biên kịch, đạo diễn – Lớp biên kịch

 Danh sách học viên Chú thích Tên học viên thể hiện học viên xuất sắc của mỗi lớp

 Giải thưởng
Ba học viên xuất sắc ở từng lớp là Shin Il - người Hàn Quốc (lớp đạo diễn), Nguyễn Minh Tiến (lớp đạo diễn hình ảnh) và Nguyễn Thị Mỹ Trang (lớp biên kịch). Mỗi người nhận được phần thưởng 500 USD tiền mặt. Riêng Nguyễn Thị Mỹ Trang còn nhận thêm được một phần thưởng đặc biệt từ Viện Goethe là học bổng toàn phần tham dự Trại sáng tác của Liên hoan phim quốc tế Berlin (một trong ba LHP uy tín nhất thế giới) diễn ra tại thủ đô nước Đức vào tháng 1 năm 2015.

 Chương trình Chợ dự án phim Chợ dự án phim 2014 (Tiếng Anh: Film Project Market 2014) là một chương trình trong khuôn khổ liên hoan phim đầu tiên được tổ chức trong thời gian từ ngày 24 đến ngày 25 tháng 11 năm 2014 do Cục Điện ảnh Việt Nam và Công ty BHD Việt Nam Media Corp phối hợp tổ chức.

 Ban giám khảo
Chương trình đã mời những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực phát hành phim, liên hoan phim cũng như các nhà đầu tư quốc tế tới trò chuyện và chia sẻ kinh nghiệm như:
 Ông Jeon Chanil : Phó Giám đốc Hội chợ phim châu Á của Liên hoan phim quốc tế Busan
 Ông Kini Kim : Phó chủ tịch CJ Entertainment, người đứng đầu hoạt động phân phối quốc tế tại Mỹ và châu Á
 Ông Jean Christophe Baubiat : Giám đốc tiếp thị (thị trường các nước nói tiếng Pháp) của UniFrance
 Ông John Badalu : Đại diện Liên hoan phim quốc tế Berlin tại khu vực Đông Nam Á

 Danh sách dự án
Trong số gần 100 dự án phim gửi tới tham dự, Ban tổ chức Chợ dự án lựa chọn, công bố 5 dự án xuất sắc nhất gồm:Chú thích Tựa phim thể hiện phim giành giải xuất sắc nhất
  thể hiện phim giành giải Ban giám khảo

 Giải thưởng
Trong hai ngày diễn ra chính thức, BTC chương trình Chợ dự án phim đã tìm ra được 2 trong số 5 ấn tượng nhất, kịch bản “Honey giver among the dogs” của nữ đạo diễn kiêm nhà sản xuất Dechen Roder đến từ Bumthang, Bhutan và kịch bản "A Shade Of Paradise" của đạo diễn Việt Nam Síu Phạm được chọn là 2 kịch bản tốt nhất. Tuy nhiên, qua phần đánh giá khách quan thì giải thưởng 10.000 USD đã được trao cho kịch bản xuất sắc hơn là bộ phim “Honeygiver among the dogs” – Người đưa mật ong của Dechen Roder.
 Dự án xuất sắc nhất: Honeygiver Among The Dogs – Dechen Roder  Giải Ban giám khảo: A Shade of Paradise – Síu Phạm '''

Ghi chú

Tham khảo

Liên hoan phim
Liên hoan phim quốc tế Hà Nội


title: Dương Thị Bích Hạnh

text:
Dương Thị Bích Hạnh là một nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ vĩ cầm người Việt Nam. Bà được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú vào năm 2015 và hiện đang công tác tại nhà hát ca múa nhạc Quân đội, trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam.

Tham khảo

Nghệ sĩ vĩ cầm Việt Nam
Nghệ sĩ vĩ cầm thế kỷ 21
Nghệ sĩ vĩ cầm thế kỷ 20
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam


title: Cirrhilabrus efatensis

text:
Cirrhilabrus efatensis là một loài cá biển thuộc chi Cirrhilabrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2017.

Từ nguyên
Từ định danh efatensis được đặt theo tên gọi của đảo Efate, nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. efatensis mới chỉ được tìm thấy tại đảo Efate và đảo Espiritu Santo thuộc Vanuatu. Các mẫu vật của C. efatensis được thu thập gần các mỏm đá trên nền đá vụn ở độ sâu khoảng 30–60 m.

Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. efatensis là gần 9 cm. Cá cái màu cam phớt vàng, vàng nhạt ở bụng. Thân có các hàng chấm trắng. Các vây trong mờ, màu đỏ ở vây đuôi và vây lưng, màu vàng ở vây hậu môn, các vây còn lại không màu.

Đầu và nửa trước thân trên của cá đực có màu đỏ tươi, nửa thân sau màu cam ánh vàng; ngực, bụng và thân dưới màu vàng nhạt. Vây lưng có màu đỏ với một dải viền đen ở rìa sau của vây, có vài đốm màu xanh lam tím ở phần vây gai. Phía trrước của vây lưng có đốm đen. Vây hậu môn màu vàng, viền xanh óng ở rìa, với một dải đỏ gần sát viền xanh này. Vây bụng trong mờ, màu vàng. Vây ngực trong suốt. Vây đuôi màu đỏ với dải viền đen nổi bật ở rìa, sát rìa là một dải xanh lam, lốm đốm các vệt xanh óng. Mống mắt màu đỏ tươi.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 8; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Phân loại học
C. efatensis được gộp vào một nhóm phức hợp loài cùng với Cirrhilabrus nahackyi và Cirrhilabrus bathyphilus, đặc trưng bởi đốm đen ngay trước vây lưng, cơ thể có các tông màu đỏ và cam, cũng như phần gáy sẫm màu.

Tham khảo

E
Cá Thái Bình Dương
Động vật đặc hữu Vanuatu
Động vật được mô tả năm 2017


title: Dichagyris flavida

text:
Dichagyris flavida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dichagyris


title: Hội Chiếu sáng Việt Nam

text:
Hội Chiếu sáng Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp phi lợi nhuận của những người làm việc trong lĩnh vực chiếu sáng tại Việt Nam . Hội là thành viên của Tổng hội Xây dựng Việt Nam .

Hội có tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Lighting Association, viết tắt là VLA.

Tên trước đây của Hội là "Hội Chiếu sáng đô thị Việt Nam", được thành lập tại Đại hội lần thứ nhất và là đại hội thành lập Hội, khai mạc ngày 08 tháng 11 năm 2003 tại Hà Nội. Hội được phê duyệt tại quyết định của Bộ Nội vụ số 69/2004/QĐ-BNV ngày 14/10/2004.

Tại Đại hội lần thứ hai ngày 8-9/11/2008 tại Thành phố Hồ Chí Minh Hội đổi tên thành Hội Chiếu sáng Việt Nam. Bộ Nội vụ có Quyết định số 524/QĐ-BNV ngày 26/3/2009 phê duyệt tên và Điều lệ sửa đổi của Hội.

Văn phòng Hội đặt tại số 87-89 phố Hạ Đình, phường Hạ Đình, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 vlavietnam.org
 ILA, International Light Association Website, Hiệp hội Ánh sáng Quốc tế
 CIE, Commission internationale de l'éclairage Website, Ủy ban Quốc tế về Chiếu sáng

Chiếu
Chiếu sáng


title: Gokenin

text:
là một danh xưng chư hầu của Mạc phủ Kamakura và Muromachi. Để đổi lấy sự bảo vệ và quyền trở thành shugo hoặc jitō, trong thời bình, các gokenin có nhiệm vụ bảo vệ triều đình và Mạc phủ Kamakura, trong thời chiến phải huy động quân đội bản bộ chiến đấu dưới quyền chỉ huy thống nhất của shōgun. Từ giữa thế kỷ XIII, các gokenin dần trở thành lãnh chúa trên thực tế (de facto) trên lãnh địa mà họ quản lý, gồm cả quyền truyền lại ngôi vị, dẫn đến hậu quả là việc phân chia lãnh địa và làm suy yếu Mạc phủ. Tầng lớp gokenin đã không còn là một lực lượng đáng kể trong thời Muromachi và dần được thay thế bởi các daimyō. Trong thời kỳ Edo, danh xưng này cuối cùng được dùng để chỉ một chư hầu trực tiếp của shōgun, nhưng có địa vị dưới một , có nghĩa là họ không có quyền tấu trình trực tiếp với đối với shōgun.

Từ nguyên
Các thuật ngữ gokenin và kenin có liên quan về mặt từ nguyên nhưng có ý nghĩa rất khác nhau. Nhầm lẫn có thể xảy ra bởi vì trong các văn bản, đôi khi hậu tố này được dùng cùng với các kính ngữ  làm tiền tố (go + kenin). Theo hệ thống thể chế ritsuryō, một kenin ("gia nhân") là một người được xem là tài sản hợp pháp của một gia tộc, có thể được thừa kế nhưng không được bán và không giống như nô lệ, vẫn có một số quyền nhất định. Ví dụ, bản kiểm kê tài sản của một ngôi đền đề cập đến 13 kenin, trong số đó có bốn phụ nữ.

Từ đầu thời Trung cổ Nhật Bản, mối quan hệ giữa lãnh chúa và chư hầu có xu hướng, ngay cả khi không có quan hệ huyết thống thực sự, được coi là một ràng buộc tổ tiên, mà mỗi bên được thừa hưởng quyền và nghĩa vụ của thế hệ trước. Cả hai bên đều khơi gợi về mối quan hệ họ hàng, do đó việc sử dụng thuật ngữ gokenin, tiền tố "go-" biểu thị uy tín đã được thêm vào sau thời Heian. Tầng lớp xã hội này đã phát triển trong thời kỳ Mạc phủ Kamakura dựa trên mối quan hệ cá nhân, giao kết và hợp tác quân sự giữa shōgun và gokenin. Cho đến gần đây, người ta cho rằng shōgun Kamakura Minamoto no Yoritomo đã lập ra khi ông bắt đầu chiến dịch giành quyền lực vào năm 1180. Azuma Kagami, biên niên sử của Mạc phủ, đã sử dụng thuật ngữ này từ những mục đầu tiên của nó. Bằng chứng tài liệu đáng tin cậy đầu tiên về chức vị gokenin chính thức và với vị trí chư hầu thực tế, có từ đầu những năm 1190, và dường như khái niệm chư hầu vẫn còn mơ hồ trong ít nhất thập kỷ đầu tiên của thời kỳ Mạc phủ. Trong mọi trường hợp, vào thời đó, ba vai trò hành chính chính được lập ra bởi Mạc phủ Kamakura (gokenin, shugo và jitō) đều đã tồn tại. Quyền bổ nhiệm họ là cơ sở của quyền lực và tính hợp pháp của Mạc phủ Kamakura.

Lịch sử

Sự sụp đổ của Mạc phủ Kamakura
Các gokenin hầu hết là hậu duệ của các cựu chủ trang ấp shōen, nông dân hoặc samurai, những người đã gia nhập quân đội của Minamoto no Yoritomo trong các cuộc chiến chống lại gia tộc Taira. Họ và các samurai đánh thuê đã cung cấp cho shōgun lực lượng quân sự cần thiết. Sau khi giành được chiến thắng, Mạc phủ đã ban thưởng đặc quyền, cho phép các gokenin được quyền thu thuế và cai trị các lãnh địa mà họ được giao phó, nhưng trên danh nghĩa không sở hữu. Do shōgun đã tiếm quyền của Thiên hoàng để bổ nhiệm, nên các gokenin chỉ trung thành với shōgun.

Danh vị gokenin được công nhận trong một nghi lễ tuyên thệ của các chư hầu, trong đó, tên của mỗi gokenin được ghi vào một thanh gỗ gọi là . Mạc phủ Kamakura tuy vẫn giữ quyền bổ nhiệm và bãi nhiệm, nhưng thường các gokenin shugo và jitō được hưởng nhiều đặc quyền và được quyền tự thu thuế. Miễn là vẫn trung thành với shōgun, các gokenin có quyền tự chủ đáng kể đối với chính quyền trung ương. Theo thời gian, bởi vì các gokenin hiếm khi bị cách chức, quyền lực và quyền sở hữu đất đai của họ, trên thực tế trở thành một chức vụ cha truyền con nối. Vào cuối thời Mạc phủ, Nhật Bản gần như chỉ là một liên minh của các quốc gia bán tự trị.

Gokenin và daimyō
Sau sự sụp đổ của Mạc phủ Kamakura năm 1333, những thay đổi trong cán cân quyền lực đã buộc Mạc phủ Ashikaga phải cố gắng sửa đổi nền kinh tế và cấu trúc của nhà nước. Quá trình đảo ngược sự phân chia cực đoan lãnh thổ sẽ chiếm vài thế kỷ tiếp theo. Chính quyền trung ương đã cố gắng tiêu diệt các lãnh chúa địa phương và tập trung quyền lực trong tay, nhưng thực tế điều này chỉ làm tăng mức độ thù địch. Việc chiếm giữ cho riêng mình các lãnh địa của gia tộc Hōjou, gia tộc thống trị thực sự của Mạc phủ Kamakura trước đây, của các gokenin đã bị đánh bại, gia tộc Ashikaga đã gia tăng mức kiểm soát trực tiếp lên gần 25% đất nước. Điều này đã làm cho các đồng minh của gia tộc Ashikaga bắt đầu lo sợ cho bản thân và những người thừa kế của họ. Sự hỗn loạn sau đó đã vô tình làm tăng hình bóng của lãnh chúa phong kiến daimyō, mặc dù thuật ngữ này sẽ không được sử dụng rộng rãi trong nửa thế kỷ đầu tiên. Nhiều daimyō là shugo hoặc jitō có chức vị gokenin hoặc thậm chí là quý tộc, nhưng hầu hết là những gương mặt mới đã thay thế thượng cấp của họ. Điều quan trọng, do việc chống lại Mạc phủ Ashikaga đòi hỏi một quyền lực trung tâm mạnh mẽ và sự kế thừa suôn sẻ, trong số đó, quyền thừa kế không còn được chia sẻ rộng rãi, mà được truyền lại trọn vẹn cho một người thừa kế, người thường không có cùng huyết thống trực hệ, mà là một người đầy triển vọng được nhận làm con nuôi và là người thừa kế.

Hậu kỳ
Vào thời Edo, gokenin là chư hầu cấp thấp nhất của Mạc phủ Tokugawa, bên cạnh hatamoto. Không giống như một hatamoto, một gokenin không thuộc omemie-ijō - nói cách khác, ông ta không được phép tấu kiến trực tiếp đến shōgun.

Chú thích

Tham khảo

 Từ điển tiếng Nhật Iwanami , Phiên bản thứ 5 (2000), phiên bản CD

Lịch sử Nhật Bản
Thuật ngữ tiếng Nhật


title: Oxyfidonia fulvida

text:
Oxyfidonia fulvida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oxyfidonia


title: Eudonia nectarias

text:
Eudonia nectarias là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eudonia


title: Anubhav Tulasi

text:
Anubhav Tulasi () là một nhà thơ và nhà phê bình người Ấn Độ. Ông cũng là gười dẫn đầu về thơ hiện đại ở Assamese, một nhà phê bình song ngữ, người viết tiểu luận, biên tập viên, người viết chuyên mục văn học và dịch giả. Ông bày tỏ mối quan tâm của mình về môi trường, nhân quyền và quyền tự do của chữ in qua thơ của mình. Ông đã xuất bản hai mươi tập thơ; ba cuốn sách về phê bình văn học, và ba cuốn sách dịch từ các ngôn ngữ khác. Ông cũng đã xuất bản một cuốn sách bằng tiếng Anh và một bản dịch bằng tiếng Bangla các bài thơ gốc tiếng Assam của mình. Ông đã nhận được Giải thưởng văn học Munin Barkataki. Ông đã biên tập một số tuyển tập có uy tín về thơ hiện đại của người Assam.

Đầu đời
Anubhav Tulasi sinh năm 1958 tại Tulasimukh, một ngôi làng ở Nagaon thuộc huyện Nagaon của Assam. Sau khi đi học sớm ở làng, ông học Khoa học ở trình độ trung cấp tại Trường Cao đẳng Cotton (1974-1976) và Nghệ thuật với chuyên ngành tiếng Anh ở cấp độ đại học tại Cao đẳng Nagaon (1976-1979) và có bằng Thạc sĩ Văn học Anh từ Đại học Gauhati (1981-1984). Ông lấy bằng M.Phil (1995) về thi pháp dân gian tại Đại học Gauhati, Guwahati. Ông bắt đầu sự nghiệp chuyên nghiệp của mình với tư cách là một giảng viên tiếng Anh vào năm 1983 tại đại học SBMS.

Tác phẩm

Thơ

 Nazmaa (Nazmaa, 1985)
 Doron Phool (1996)
 Kavyapeeth (Thơ, 1996)
 Jalamagna Drishyavali (Cảnh nước mưa, 1997)
 Nirgnan Nepothya (Lõi vô thức, 2001)
 Charair Chakut Phulor Bichana (Đôi mắt của loài chim ăn đêm, 2003)
 Panikauri (Chim cốc, 2005)
 Jai Jayotir Jay (Hail, Jayoti thân yêu nhất, 1983)
 Jui Chor (Người đàn ông mang lửa, 2007)
 Jibanandar Dehantarar Drishya (Cảnh chết của Jibananda, 2008)
 Deo Cheleng (2010)
 Dhekiapatiar Pitree (1988)
 Baraxunor Khetiyak (2015)
 Matibhasha (2015)
 Anubhav Tulasir Srestho Kobita (2017)
 Din Ratir Duori (2018)
 Banan Kori Porha Luitor Paani (2019)

Tạp chí du lịch

 Meghpotot Moure Likha Naam Byzantium (Viết du lịch về Thổ Nhĩ Kỳ, 2012)

Văn xuôi

 Asomiya Kabita aru Tulanamulak Alochona (Nghiên cứu về thơ hiện đại, 2004)
 Sristi Sushama (Thuốc dân gian, 2008)
 Elorar Indrasabha (Các bài tiểu luận chọn lọc, 2015)

Bản dịch

Sang ngôn ngữ khác

Thơ

 Democracy of Umbrellas (Tuyển tập thơ chọn lọc, tiếng Anh, Guwahati, 2010)
 Maihung Batir Chand (Agartala, Tripura, 2012)
 Deword (Dhouli Books, Bhubaneswar, 2012)

Văn xuôi

 Vẻ đẹp của Tạo hóa (Mỹ học dân gian, Anh, 2015)

Sang tiếng Assam

 Anna Akhmatovar Kabita (Những bài thơ chọn lọc của Anna Akhmatova, Guwahati, 2001)
 Belixuta Xonporua (Những bài thơ chọn lọc của Octavio Paz, Vasco Popa, Anna Akhmatova, Marina Tsvetayeva, Guwahati, 2008)
 Samparka (Mối quan hệ của Jayanta Mahapatra, Kolkata, 2013)
 Puratan Ei Beenkhani (Những bài thơ được chọn lọc của Malayalam ONV Kurup, Kolkata, 2015)
 Najana Junuka: (2015)
 Nora Tagarar Gandha (2018)
 Surjyor Ghorachawari (Phê bình phim, 2015)

Tham khảo

Sinh năm 1958
Nhân vật còn sống
Nhà thơ Ấn Độ


title: Nguyễn Phúc Hạo (con của Nguyễn Phúc Luân)

text:
Nguyễn Phúc Hạo (chữ Hán: 阮福暭; ? – ?), tước phong Tương Dương Quận vương (襄陽郡王), là một hậu duệ của Chúa Nguyễn và là anh của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Công tử Hạo là con trai trưởng của Khang Hoàng đế Nguyễn Phúc Luân, mẹ là Nguyễn Từ phi (chị của Hiếu Khang Hoàng hậu Nguyễn Thị Hoàn). Và là cháu đích tôn của Nguyễn Phúc Khoát . Ông được phong chức Cai cơ rồi mất trong lúc giao chiến với quân Tây Sơn, không rõ năm nào.

Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua truy tặng cho Công tử Hạo hàm Thái phó Quốc công, ban tên thụy là Trung Nghĩa (忠義), cho phụ thờ ở Thái miếu. Năm thứ 13 (1814), vua gia tặng cho ông làm Trang công (莊公), chuyển thờ ở đền Triển Thân.

Năm Minh Mạng thứ 12 (1831), vua tiếp tục gia tặng cho ông làm Tá vận tôn thần, Tôn nhân phủ Hữu tôn chính, đổi tên thụy là Cung Mục (恭穆), truy thăng làm Tương Dương Quận vương (襄陽郡王).

Năm Tự Đức thứ 3 (1850), bài vị của ông và An Biên Quận vương Nguyễn Phúc Mân được đưa về hợp thờ ở đền Thân Huân, cùng với các người em là Hải Đông Quận vương Nguyễn Phúc Đồng và Thông Hoá Quận vương Nguyễn Phúc Điển. Tương Dương Quận vương không có con thừa tự.

Tham khảo
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Chú thích

Công tử chúa Nguyễn
Vương tước truy phong Việt Nam


title: Scoparia ignicola

text:
Scoparia ignicola là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: Hiệp hội Quý tộc Ba Lan

text:
Hiệp hội Quý tộc Ba Lan (PNA) (, ZSzP) - là một tổ chức văn hóa xã hội, được đăng ký năm 1995 tại Gdańsk. Hiệp hội nhằm mục đích tích hợp giới quý tộc của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva, chăm sóc các di tích văn hóa của Quý tộc, phổ biến lịch sử và truyền thống của Quý tộc Ba Lan và thúc đẩy tinh thần hiệp sĩ.

Thông tin cơ bản
Hiệp hội được công nhận về mặt pháp lý, đạo luật đã được Tòa án khu vực Gdańsk-Północ khẳng định vào ngày 16 tháng 2 năm 2006. Trụ sở hiệp hội hiện tại được đặt tại thủ đô Warsaw, Ba Lan.

Để trở thành thành viên của hiệp hội, một người phải có nguồn gốc cao quý trong dòng nam giới, do đó là con trai hoặc con gái của một quý ông nam.

Đại diện khu vực của hiệp hội đóng một vai trò quan trọng trong tổ chức. Hiện tại PNA có các đại diện thường trực tại Ciechanów, omża, Olsztyn, Ostrów Mazowiecka, Płock, Przemyśl, Szczecin; ở nước ngoài ở Litva, Canada, ở Đức, ở Thụy Điển và ở Vương quốc Anh.

Hiệp hội hợp tác với các tổ chức khác trong và ngoài nước như: Viện Saint Georges pour la Noblesse từ Pháp, Viện Fernando el Catolico từ Saragossa ở Tây Ban Nha, Hội đồng quý tộc Nga từ Moscow, Liên minh của Quý tộc Bêlarut từ Minsk và nhiều hiệp hội khác. Tại Ba Lan, PNA hợp tác với các tổ chức gia đình độc lập, hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động của họ. PNA liên tục hợp tác với chi nhánh Ba Lan của Huân chương Quân sự có chủ quyền Malta, với nền tảng Pomoc Maltańska, với Hiệp hội Gentry Landed Ba Lan và Hiệp hội Heraldic Ba Lan, trong đó một số thành viên là chuyên gia phả hệ cho hiệp hội.

Hiệp hội không trao các danh hiệu quý tộc hoặc danh hiệu quyền quý nào và nó không hợp tác với các tổ chức mà họ coi là chiếm đoạt, giả, quý tộc, giả quân chủ hoặc giả quân sự.

Tạp chí của hiệp hội, Verbum Nobile, ấn phẩm đầu tiên là vào năm 1992 và vẫn đang được xuất bản cho đến ngày nay. Số đăng ký của tạp chí trong Sổ đăng ký báo chí: 296, ISSN: 1230-4573. Đến nay, (tháng 8 năm 2010) đã có 15 ấn phẩm được phát hành, trong đó có 2 ấn phẩm khối lượng gấp đôi. Tạp chí này tập trung vào các chủ đề rộng lớn hơn của giới quý tộc - truyền thống, văn hóa, lịch sử (bao gồm cả huy hiệu và phả hệ), cũng như các vấn đề hiện tại và nội dung của nó được coi là quan trọng đối với các thành viên và những người ủng hộ tổ chức.

Chi nhánh địa phương
Hiệp hội có các chi nhánh địa phương tại các thành phố sau: Białystok, Gdańsk, Kraków, Szczecin, Toruń, Warszawa, Wrocław.

Những sáng kiến và thành tựu lớn

 Từ năm 1995 tổ chức một loạt các bài giảng, hội nghị chuyên đề và các buổi khoa học về lịch sử, truyền thống và văn hóa của các quý tộc ở Ba Lan;
 Hỗ trợ các sáng kiến văn hóa địa phương, ví dụ, năm 2009, chi nhánh của PNA tại Białystok đã thành lập một giải thưởng đặc biệt trong hạng mục nghệ sĩ độc tấu trong Cuộc thi "Bài hát buổi tối" của Quốc tế Moniuszko tại Białystok;
 Liên hệ với người Ba Lan ở nước ngoài (bao gồm việc tặng sách và bản sao của tạp chí Verbum Nobile cho cộng đồng Ba Lan - các cá nhân và tổ chức đã yêu cầu hỗ trợ như vậy);
 Phái đoàn của hiệp hội tham gia lễ kỷ niệm các ngày lễ quốc gia (ví dụ: đại diện của hiệp hội vào ngày quốc khánh Ba Lan đặt bó hoa tại lăng mộ của người lính vô danh).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Huy hiệu của các gia đình thành viên của Hiệp hội Quý tộc Ba Lan
 Huy hiệu Quý tộc Ba Lan () loạt tiền xu do Mint Ba Lan phát hành phối hợp với Hiệp hội Quý tộc Ba Lan

Nguồn

 Trang web chính thức của Hiệp hội Quý tộc Ba Lan
 Tòa án quốc gia Số đăng ký 0000102686
 Lenczewski, T. (2010) Szlachta polska po 1918 r. - aspekt prawny i organizacje, „ Pro Fide Rege et Legeiêu 45/2003, trang 16 Phản21.

Tổ chức thành lập năm 1995
Tọa độ không có sẵn trên Wikidata
Tổ chức văn hóa có trụ sở tại Ba Lan


title: Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt V

text:
Ngày 15 tháng 1 năm 2017, Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt V về Khoa học - Công nghệ đã được Bộ Khoa học Công nghệ tổ chức trao tặng cho 9 công trình.

Đến ngày 20 tháng 5 năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng tổ chức lễ trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt V về Văn học - Nghệ thuật cho 19 tác giả (đồng tác giả).

Khoa học - công nghệ (9 giải)

Khoa học xã hội và nhân văn (2 giải)
 GS.TS. Đỗ Hữu Châu với công trình Ngữ dụng học
 GS.NGND. Phan Huy Lê với công trình Lịch sử và Văn hóa Việt Nam - Tiếp cận bộ phận

Khoa học tự nhiên (4 giải)
 KS. Phan Tử Giang, TS. Nguyễn Quốc Thập, TS. Nguyễn Hùng Dũng, KS. Trần Minh Ngọc, TS. Lê Đình Tiến, ThS. Đỗ Lê Huy, ThS. Vũ Văn Khoa, ThS. Nguyễn Văn Minh, ThS. Lê Hưng, KS. Đào Đỗ Khiêm, KS. Nguyễn Văn Đức, KS. Phạm Mạnh Cường, KS. Nguyễn Văn Quỵnh, KS. Lê Quang Hùng, ThS. Ngô Tuấn Dũng, KS. Phan Thanh Sơn, ThS. Nguyễn Công Phúc: Nghiên cứu thiết kế chi tiết và ứng dụng công nghệ để chế tạo, lắp ráp và hạ thủy giàn khoan tự nâng ở độ sâu 90m nước phù hợp với điều kiện Việt Nam.
 CN. Hoàng Đức Thảo: Xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị, nông thôn, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu.
 GS.TSKH. Ngô Việt Trung, GS.TSKH. Nguyễn Tự Cường, GS.TSKH. Lê Tuấn Hoa: Các bất biến và cấu trúc của vành địa phương và vành phân bậc.
 Nhiều tác giả: Nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện công nghệ thu gom, xử lý, vận chuyển dầu thô trong điều kiện đặc thù của các mỏ liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro và các mỏ kết nối trên thềm lục địa Nam Việt Nam.

Khoa học y dược (3 giải)
 Nhóm tác giả: GS.TS. Nguyễn Anh Trí, PGS.TS. Bùi Thị Mai An, TS. Ngô Mạnh Quân, BSCKII. Phạm Tuấn Dương, PGS.TS. Bạch Khánh Hòa: Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ nhằm đảm bảo an toàn truyền máu, phục vụ cho cấp cứu và đảm bảo đủ máu dự trữ cho điều trị.
 GS.TS. Phạm Minh Thông, TS. Vũ Đăng Lưu, TS. Bùi Văn Giang, TS. Nguyễn Duy Trinh, TS. Trần Anh Tuấn: Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán, điều trị một số bệnh lý mạch não bằng điện quang can thiệp nội mạch.
 GS.TS. Mai Trọng Khoa, PGS.TS. Trần Đình Hà, TS. Phạm Cẩm Phương, TS. Phạm Văn Thái: Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật hiện đại về bức xạ ion hóa trong chẩn đoán, điều trị ung thư và một số bệnh lý khác.

Văn học - nghệ thuật (18 giải)

Âm nhạc (6 giải)
 Đại tá, TS Doãn Nho (với các tác phẩm Thanh xướng kịch: Trẩy hội Đền Hùng, Hoa Lư Thăng Long - Bài ca dời đô, Giao hưởng Khúc tưởng niệm, Liên khúc Giao hưởng 3 chương Chiến thắng)
 PGS Chu Minh (các ca khúc: Tên người đẹp mãi Bến Tre, Non nước tên Người, Ngày ấy người đi dặm dài thế kỷ, Hòa tấu thính phòng: Trio cho Piano, violon và violoncelle, Khí nhạc Tuổi trẻ,…)
 GS.NSND Trọng Bằng (các ca khúc: Bão nổi lên rồi, Chúng ta là chiến sĩ công an, Vang mãi bản tình ca, Giao hưởng thơ Người về đem tới ngày vui, Hợp xướng và dàn nhạc giao hương: Trường ca Tây Bắc- Điện Biên Phủ,…)
 Hoàng Hà (Giao hưởng hợp xướng Côn Đảo và các ca khúc Gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn, Cùng hành quân giữa mùa xuân, Đất nước trọn niềm vui, Tiếng rừng dương)
 Đại tá Thuận Yến (các ca khúc Vầng trăng Ba Đình, Người về thăm quê, Gửi em ở cuối sông Hồng, Con gái mẹ đã thành chiến sĩ, Chia tay hoàng hôn)
 Đại tá, NSND Đinh Ngọc Liên (các tác phẩm nhạc nghi lễ, khí nhạc và các ca khúc Phủ Thông chiến thắng, Hải cảng về ta)

Sân khấu (3 giải)
 TS Trần Đình Ngôn (các vở kịch: Duyên nợ ba sinh, Nàng chúa ong, Những vần thơ thép)
 Mịch Quang (các cuốn sách nghiên cứu Đặc trưng nghệ thuật Tuồng, Khơi nguồn mỹ học dân tộc, Kinh dịch với nghệ thuật truyền thống và vở kịch Thanh Gươm Hát Bội)
 GS.NSND Trần Bảng (sách Trần Bảng - Đạo diễn Chèo)

Văn học (4 giải)
 Xuân Thiều (tiểu thuyết thiếu nhi Khúc hát mở đầu, tiểu thuyết Huế - mùa mai đỏ)
 Hữu Mai (tiểu thuyết Đêm yên tĩnh, Người lữ hành lặng lẽ)
 Xuân Quỳnh (tập thơ Lời ru trên mặt đất và Bầu trời trong quả trứng)
 Thu Bồn (tiểu thuyết Chớp trắng, Vùng pháo sáng và tập truyện ngắn Dưới tro)

Múa (2 giải)
 GS.TS.NSND Lê Ngọc Canh (các cuốn Đại cương nghệ thuật Múa, Nghệ thuật múa Chèo, Nghệ thuật múa tộc người Mạ)
 NSND Chu Thúy Quỳnh (các tiết mục múa Mùa xuân trên bản H’Mông, Hoa xuân đất nước, Hầu văn Xá Thượng Ngàn)

Kiến trúc (1 giải)
 Tạ Quang Bạo (Tượng đài chiến thắng Quế Sơn (Quảng Bình) và Sông Lô (Phú Thọ))

Văn nghệ dân gian (1 giải)
 Phó Giáo sư Ninh Viết Giao (Kho tàng vè xứ Nghệ)

Nhiếp ảnh (1 giải)
 Lương Nghĩa Dũng (cụm tác phẩm Những khoảnh khắc để lại gồm 5 ảnh)

Tham khảo

4


title: Hadena capsularis

text:
Hadena capsularis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Fred Jones (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1922)

text:
Frederick Arthur Jones (21 tháng 10 năm 1922 - tháng 12 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí hậu vệ phải cho Port Vale ở Football League ngay sau Thế chiến thứ II.

Sự nghiệp thi đấu
Jones thi đấu cho South Liverpool, trước khi gia nhập Port Vale vào tháng 6 năm 1946. Ông có 12 lần ra sân ở Third Division South mùa giải 1946-47, và ghi một bàn thắng trong thất bại 5-3 trước Leyton Orient trên sân Brisbane Road ngày 5 tháng 4. Cuối mùa giải, huấn luyện viên Gordon Hodgson cho phép ông rời khỏi The Old Recreation Ground.

Thống kê
Nguồn:

Tham khảo

Sinh năm 1922
Mất năm 1989
Vận động viên Stoke-on-Trent
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ biên bóng đá
Cầu thủ bóng đá South Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Port Vale F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Platypepla nudaria

text:
Platypepla nudaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Platypepla


title: Thelairosoma varipes

text:
Thelairosoma varipes là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thelairosoma


title: Palmulasaurus

text:
Palmulasaurus là một chi thằn lằn cổ rắn, được Albright mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Plesiosauria
Palmulasaurus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 2007
Bò sát tiền sử Bắc Mỹ


title: Tiếng Thụy Điển cổ

text:
Tiếng Thụy Điển cổ (tiếng Thụy Điển hiện đại: fornsvenska) là tên chung của 2 phiên bản tiếng Thụy Điển được nói vào khoảng thời Trung Cổ: tiến Thụy Điển sớm (Klassisk fornsvenska), được nói khoảng năm 1225-1375, và tiếng Thụy Điển muộn (Yngre fornsvenska), nói từ 1375-1526.

Tiếng Thụy Điển cổ được phát triển từ phương ngữ Đông Bắc Âu cổ, phương ngữ phía đông của tiếng Bắc Âu cổ. Các hình thức sớm nhất của tiếng Thụy Điển và tiếng Đan Mạch, được nói giữa những năm 800 và 1100 là tiểu phương ngữ của phương ngữ Đông Bắc Âu và được gọi là tiếng Thụy Điển Rune và tiếng Đan Mạch Rune, bởi vì lúc đó tất cả các văn bản được viết bằng bảng chữ cái Rune. Sự khác biệt giữa chúng chỉ là rất nhỏ, tuy nhiên, chúng bắt đầu tách nhau khoảng thế kỉ XII và trở thành tiếng Thụy Điển cổ và tiếng Đan Mạch cổ.

Ngữ pháp tiếng Thụy Điển khác biệt đáng kể so với tiếng Thụy Điển hiện đại (3 giống danh từ thay vì 2 giống ngày nay,...). Danh từ, tính từ, và số nhiều được biến cách trong bốn cách: chủ cách, sở hữu cách, tặng cách và đối cách.

Sự phát triển

Tiếng Thụy Điển sớm

Các văn bản của luật Tây Goth đánh dấu khởi đầu của tiếng Thụy Điển sớm (klassisk fornsvenska hoặc äldre fornsvenska; 1225-1375), được phát triển ở phương ngữ Đông Bắc Âu cổ. Đây là lần đầu tiên tiếng Thụy Điển được viết bằng bảng chữ cái Latinh, và là văn bản tiếng Thụy Điển cổ nhất được tìm thấy, với cột mốc 1225.

Tiếng Thụy Điển cổ phát triển tương đối ổn định trong thời gian này. Ngữ pháp của nó thừa hưởng hoàn toàn từ hệ thống ngữ pháp Bắc Âu cổ, không có bất cứ thay đổi lớn nào.

Hầu hết các văn bản được viết trong thời gian này tại Thụy Điển nói riêng và châu Âu nói chung là bằng tiếng Latinh, ngôn ngữ của giáo hội và nhà thờ. Tuy nhiên, tiếng Thụy Điển được sử dụng như một ngôn ngữ văn học và luật pháp, trong số 28 bản thảo còn sót lại thời kì này, 24 chứa văn bản luật và đều là tiếng Thụy Điển.

Sự vay mượn
Giáo hội và nhà thờ đã đem đến cho tiếng Thụy Điển nhiều từ mới có gốc Latinh hoặc Hi Lạp, trong đó Latinh có ảnh hưởng lớn đến từ vựng tếng Thụy Điển.

Các ngôn ngữ Đức miền thấp Trung Cổ cũng ảnh hưởng đến tiếng Thụy Điển do chính trị và sức mạnh kinh tế của Đức trong thế kỷ 13 và 14. Nhiều người nói tiếng Đức di cư đến các thành phố Thụy Điển và làm việc trong thương mại và quản lý. Theo đó, từ vay mượn liên quan đến chiến tranh, thương mại... du nhập vào Thụy Điển, cùng với một số thay đổi ngữ pháp. Tiền tố be-, ge- và för- có thể được tìm thấy ở đầu các từ mượn, đều đến từ be-, ge- và vor- tiếng Hạ Đức. Một số từ bị thay thế bởi những từ mượn mới: từ thuần Thụy Điển cho "cửa sổ" là vindøgha, bị thay thế bằng fönster, eldhus (nhà bếp) bị thay thế bằng kök và gælda (trả) với betala. Một số những từ này vẫn còn tồn tại ở tiếng Thụy Điển hiện đại, nhưng thường coi là cổ hoặc mang tính địa phương; một ví dụ là từ vindöga (cửa sổ). Nhiều từ liên quan đến đi biển đã mượn từ tiếng Hà Lan.

Ảnh hưởng từ các ngôn ngữ Đức miền thấp đã phá vỡ tính ổn định của tiếng Thụy Điển sớm, và tạo ra một thời kì phát triển mới cho tiếng Thụy Điển: tiếng Thụy Điển cổ muộn.

Tiếng Thụy Điển cổ muộn
Ngược lại với tiếng Thụy Điển sớm, khá ổn định, thì tiếng Thụy Điển cổ muộn (yngre fornsvenska; 1375-1526) có nhiều thay đổi, bao gồm cả việc đơn giản hóa ngữ pháp và trọng âm. Kinh Tân Ước ở Thụy Điển năm 1526 đánh dấu những điểm khởi đầu cho tiếngThụy Điển hiện đại.

Trong thời gian này, ngôn ngữ đã mượn một số lượng lớn từ vựng từ tiếng Đức thấp và Hà Lan. Khi Thụy Điển trở thành một phần của Liên minh Kalmar trong 1397, nhiều người Đan Mạch đưa nhiều điểm từ vựng và ngữ pháp Đan Mạch vào ngôn ngữ viết.

Ngữ pháp

Trên danh nghĩa hình thái

Tiếng Thụy Điển sớm
Điểm khác biệt nhất giữa tiếng Thụy Điển hiện đại và Thụy Điển cổ là ngữ pháp. Trong tiếng Thụy Điển cổ, danh từ, tính từ, đại từ và số từ biến cách trong bốn cách (chủ cách, sở hữu cách, tặng cách và đối cách), trong khi đó, tiếng Thụy Điển chuẩn hiện đại đã giảm hệ thống cách xuống còn một cách chung và một sở hữu cách (một số phương ngữ giữ lại tặng cách). Có ba giống ngữ pháp (giống đực, giống cái và giống trung), vẫn còn giữ được trong nhiều phương ngôn ngày nay, nhưng đã được giảm xuống còn hai trong ngôn ngữ chuẩn, khi giống đực và giống cái sáp nhập lại thành một giống chung.

Cách chia danh từ có hai loại: yếu và mạnh. Mỗi thể yếu của các danh từ có cách chia riêng; có ba nhóm danh từ giống đực mạnh, ba nhóm danh từ giống cái mạnh và một nhóm danh từ giống trung mạnh đã được xác định. Dưới đây, là sự biến tố của đuôi danh từ:

Hệ thống biến hóa danh từ

 Đuôi nguyên âm (biến cách mạnh)
 đuôi a
 đuôi a
 đuôi ja
 đuôi ia
 đuôi ō
 đuôi ō
 đuôi jō
 đuôi iō
 đuôi i
 đuôi u
 Phụ âm đuôi n (biến cách yếu)
 đuôi n
 đuôi an
 đuôi ōn, ūn
 đuôi īn
 Phụ âm khác
 đuôi r
 đuôi tt
Vài ví dụ như fisker (cá), sun (con trai), siang (giường), skip (tàu), biti (một chút) và vika (tuần):

Tiếng Thụy Điển cổ muộn
Từ khoảng năm 1500 số cách trong tiếng Thụy Điển đã bị giảm từ bốn xuống hai (chủ cách và sở hữu cách). Tuy nhiên tặng cách vẫn tồn tại trong một số tiếng địa phương cho đến thế kỉ 20.

Các thay đổi lớn bao gồm sự lược bỏ giống đực và cái, chỉ còn lại hai giống trong tiếng Thụy Điển chuẩn, mặc dù hệ thống ba giống vẫn thường hiện diện trong nhiều phương ngôn. Tặng cách của đại từ trở thành tân ngữ (honom, henne, dem; anh ta, cô ấy, họ) và -s trở nên phổ biến trong sở hữu cách.

Tính từ
Tính từ và số từ đã biến cách theo giới tính và trường hợp danh từ chúng miêu tả. Dưới đây là bảng đuôi tính từ yếu.

Động từ
Động từ trong tiếng Thụy Điển cổ được chia theo giống và số. Có bốn cách chia động từ yếu và sáu nhóm động từ mạnh.

Động từ mạnh
Các động từ trong bảng dưới đây là bīta (cắn), biūþa (cung cấp), værþa (trở thành), stiæla (ăn cắp), mæta (biện pháp) và fara (đi).

Động từ yếu
Động từ yếu được chia thành bốn nhóm:
 Cách chia 1: động từ tiếng kết thúc bằng a(r), -ā(r) trong thì hiện tại. Hầu hết động từ thuộc nhóm này.
 Cách chia 2: động từ kết thúc bằng -e(r), -æ(r) trong thì hiện tại.
 Cách chia 3: động từ kết thúc bằng -i(r), -ø(r) trong thì hiện tại.
 Cách chia 4: khoảng 20 động từ bất quy tắc.
Ngoài ra động từ cũng được phân thành 3 lớp:
 I: kết thúc bằng -þe
 II: kết thúc bằng -de
 III: kết thúc bằng -te

Đại từ xưng hô
Dưới đây là bảng đại từ xưng hô tiếng Thụy Điển cổ:

Chữ số
Số đếm tiếng Thụy Điển cổ như sau.

Ví dụ

Västgötalagen
Đây là một đoạn văn trích từ luật Tây Gothic (Västgötalagen), là văn bản lâu đời nhất viết bằng tiếng Thụy Điển, được soạn trong đầu thế kỷ 13. Văn bản đánh dấu sự khai sinh của tiếng Thụy Điển.
 Dræpær maþar svænskan man eller smalenskæn, innan konongsrikis man, eigh væstgøskan, bøte firi atta ørtogher ok þrettan markær ok ænga ætar bot. [...] Dræpar maþær danskan man allæ noræn man, bøte niv markum. Dræpær maþær vtlænskan man, eigh ma frid flyia or landi sinu oc j æth hans. Dræpær maþær vtlænskæn prest, bøte sva mykit firi sum hærlænskan man. Præstær skal i bondalaghum væræ. Varþær suþærman dræpin ællær ænskær maþær, ta skal bøta firi marchum fiurum þem sakinæ søkir, ok tvar marchar konongi.

 Dräper man en svensk eller en smålänning, en man ifrån konungariket, men ej en västgöte, så bötar man tretton marker och åtta örtugar, men ingen mansbot. [...] Dräper man en dansk eller en norrman bötar man nio marker. Dräper man en utländsk man, skall man inte bannlysas utan förvisas till sin ätt. Dräper man en utländsk präst bötar man lika mycket som för en landsman. En präst som en fri man. Om en sörlänning dräps eller en engelsman, skall han böta fyra marker till målsäganden och två marker till konungen.

 Nếu ai đó giết chết một người Thụy Điển hay một người Småland, một người đàn ông từ vương quốc, nhưng không phải là một người West Geat, hắn sẽ phải trả tám örtugar và mười mác, nhưng không wergild. [...] Nếu ai đó giết chết một người Đan Mạch hoặc một người Na Uy, hắn sẽ phải trả chín mác. Nếu ai đó giết chết một người nước ngoài, hắn sẽ không bị trục xuất. Nếu ai đó giết chết một linh mục nước ngoài, hắn sẽ phải trả tiền nhiều như người mang quốc tịch linh mục đó. Một linh mục như một người tự do. Nếu một người miền nam bị giết hoặc một người Anh bị giết bởi linh mục, ông ta sẽ phải trả bốn mác cho nguyên đơn và hai mác cho nhà vua.

Xem thêm
 Tiếng Bắc Âu cổ
 Na Uy cổ đại
 Tiếng Gotland cổ

Tham khảo

Ngôn ngữ Trung Cổ
Ngôn ngữ Bắc Âu cổ


title: Rosa Luxemburg

text:
Rosa Luxemburg (; ; ; hoặc Rozalia Luksenburg; 5 tháng 3 năm 1871 – 15 tháng 1 năm 1919) là một nhà kinh tế học Mác xít, nhà hoạt động chống chiến tranh, nhà triết học và nhà cách mạng xã hội chủ nghĩa người Ba Lan. Bà cũng là thành viên của Đảng Dân chủ Xã hội Vương quốc Ba Lan và Litva (SDKPiL), Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD), Đảng Dân chủ Xã hội Độc lập (USPD) và Đảng Cộng sản Đức (KPD). Sinh ra và lớn lên ở Ba Lan, bà trở thành công dân Đức vào năm 1897.

Sau khi SPD ủng hộ Đức tham gia Thế chiến thứ nhất vào năm 1915, Luxemburg và Karl Liebknecht đã đồng sáng lập Liên đoàn Spartakus phản chiến (Spartakusbund), tiền thân của KPD. Trong Cách mạng Tháng Mười một, bà đồng sáng lập tờ báo Die Rote Fahne (Lá cờ đỏ), cơ quan trung tâm của phong trào Spartacus. Mặc dù Luxemburg xem cuộc nổi dậy của những người theo chủ nghĩa Spartacus vào tháng 1 năm 1919 là một sai lầm, nhưng bà vẫn ủng hộ nỗ lực lật đổ chính phủ và bác bỏ mọi giải pháp thương lượng. Chính phủ SPD của Friedrich Ebert đã đè bẹp cuộc nổi dậy và Spartakusbund bằng cách sử dụng đội quân Freikorps, các nhóm bán quân sự do chính phủ tài trợ, chủ yếu là các cựu chiến binh trong Thế chiến thứ nhất. Luxemburg và Liebknecht đã bị Quân đội Freikorps bắt giữ và hành quyết trong cuộc nổi dậy này.

Do Luxemburg đã từng thẳng thắn chỉ trích cả chủ nghĩa Lenin và các trường phái dân chủ xã hội ôn hòa hơn về chủ nghĩa xã hội, nên một phần nào đó, bà đã có được sự đón nhận khá trái chiều từ các học giả và nhà lý luận cánh tả. Tuy nhiên, Luxemburg và Liebknecht lại được chính quyền cộng sản Đông Đức tôn sùng như những liệt sĩ cộng sản. Văn phòng Bảo vệ Hiến pháp Liên bang Đức khẳng định rằng việc thần tượng hóa Luxemburg và Liebknecht là một truyền thống quan trọng của người Đức cực tả. Cũng vì lập trường chống lại việc thành lập một nhà nước Ba Lan tư sản của Luxemburg, sự phản đối từ PPS, cộng thêm những lời chỉ trích từ những người theo chủ nghĩa Stalin sau này đã khiến bà trở thành nhân vật lịch sử gây tranh cãi trong diễn ngôn chính trị ngày nay của Ba Lan.

Cuộc đời

Gốc gác
Róża Luksemburg, tên khai sinh là Rozalia Luksenburg, sinh ngày 5 tháng 3 năm 1871 tại Zamość. Bà là người con thứ năm và là con út trong một gia đình gốc Do Thái giàu có sống tại Ba Lan tại vùng bị Nga chiếm đóng. Ông nội bà là Abraham ủng hộ việc cải cách Do Thái giáo chính thống, nhưng cha bà lại cung cấp vũ khí cho quân nổi dậy Ba Lan và tổ chức gây quỹ cho Cuộc nổi dậy tháng Giêng. Róża từng nói rằng chính cha đã truyền cho bà sự quan tâm đến những ý tưởng tự do trong khi mẹ bà là một người sùng đạo và chỉ thích ngồi nhà đọc sách. Năm 1873, gia đình Luxemburg chuyển đến Warszawa. Ngoài việc nói tiếng Ba Lan và tiếng Đức ở nhà, Róża cũng học thêm tiếng Nga. Sau khi gặp vấn đề về hông và phải nằm liệt giường vào năm 5 tuổi, bà phải đi khập khiễng suốt đời. Theo thời gian, Róża dần thông thạo tiếng Nga và tiếng Pháp, nhưng tiếng Ba Lan vẫn là tiếng mẹ đẻ của bà và bà có thể sử dụng tiếng Đức như người bản xứ.

Thời niên thiếu, tham gia chính trị, thời gian ở đại học (1871–1897)
Khi gia đình dọn lên Warszawa, từ năm 1880, bà theo học trường nữ trung học. Trường nữ trung học này rất hiếm khi nhận hồ sơ của học sinh gốc Ba Lan, và còn hiếm hơn đối với trẻ em gốc Do Thái. Học sinh trong trường chỉ được phép nói tiếng Nga. Khi học tập tại trường, bà tham gia nhóm bí mật học những tác phẩm của các nhà thơ, nhà văn Ba Lan; điều này đã chính thức bị cấm do chính sách Nga hóa chống lại người Ba Lan của Đế quốc Nga vào thời điểm đó.

Ngay từ khi còn đi học, bắt đầu từ năm 1886, bà đã tham gia vào Đảng Công nhân Ba Lan. Đảng này được thành lập vào năm 1882 và ngay năm sau đã là đảng công nhân đầu tiên tổ chức biểu tình tập thể. Nhiều người cầm đầu do đó bị xử tử và đảng bị giải tán. Một vài nhóm trong đảng này phải hoạt động bí mật, Rosa Luxemburg tham gia vào một trong những nhóm đó. Bà vượt qua kỳ thi Matura, tốt nghiệp trung học vào năm 1887 và đậu tú tài một cách xuất sắc một năm sau đó.

Đậu tú tài chưa đầy một năm, Róża bị cảnh sát Nga hoàng truy nã do hoạt động trong giai cấp vô sản; bà trốn ở nông thôn và làm gia sư riêng tại một trang viên quý tộc. Năm 1889, để thoát khỏi sự truy đuổi và nguy cơ bị bắt, bà trốn sang Thụy Sĩ qua "biên giới xanh". Tại đây, bà theo học Đại học Zürich, ngôi trường của các nhà xã hội học Anatoly Lunacharsky và Leo Jogiches. Ngôi trường này cũng chính là nơi đã dạy bà triết học, lịch sử, chính trị, kinh tế và toán học. Bà chú trọng vào Staatswissenschaft (khoa học chính trị), các cuộc khủng hoảng kinh tế và thị trường chứng khoán, và thời Trung Cổ. Vào mùa xuân năm 1897, bà chính thức bảo vệ thành công luận án tiến sĩ "Sự phát triển công nghiệp của Ba Lan" (Die Industrielle Entwicklung Polens) và được Đại học Zürich cấp bằng Tiến sĩ. Bà là một trong những phụ nữ đầu tiên trên thế giới có bằng tiến sĩ kinh tế và là phụ nữ Ba Lan đầu tiên đạt được điều này. Luận án của bà đã được Duncker và Humblot xuất bản ở Leipzig năm 1898.

Năm 1893, Rosa Luxemburg cùng với Leo Jogiches và Julian Marchlewski thành lập đảng Dân chủ Xã hội Vương quốc Ba Lan (SDKP), năm 1900 đổi tên thành đảng Dân chủ Xã hội Vương quốc Ba Lan và Litva (SDKPiL), có khuynh hướng cách mạng hơn là đảng Xã hội chủ nghĩa Ba Lan đương thời (PPS). Đảng này tranh đấu cho sự độc lập của Ba Lan và muốn xây dựng một chế độ dân chủ. Rosa Luxemburg chỉ trích nặng nề tư tưởng Dân tộc này trong tờ báo tị nạn ở Paris Sprawa Robotnicza với quan điểm là Ba Lan chỉ có thể độc lập qua một cuộc cách mạng tại đế quốc Đức, tại đế quốc quân chủ Áo-Hung và đế quốc quân chủ Nga. Bởi vậy, vấn đề ưu tiên phải là đấu tranh chống lại chủ nghĩa Tư bản và Chế độ quân chủ tại khắp mọi nơi ở châu Âu. Chỉ khi nào những việc này thành công thì mới có thể thực hiện được quyền tự chủ của các dân tộc. Niềm tin này là một phần trong những tranh cãi với Vladimir Ilyich Lenin, người cho rằng phong trào giải phóng Ba Lan và các quốc gia khác là bước đầu dẫn đến Chủ nghĩa xã hội nên muốn ủng hộ nó.

Năm 1897, Rosa Luxemburg lấy bằng tiến sĩ tại Zürich với số điểm cao nhất về đề tài Sự phát triển kỹ nghệ tại Ba Lan.

Lãnh tụ phái tả trong đảng SPD (1898–1914)

Năm 1898, Rosa Luxemburg làm đám cưới với một thợ khóa 24 tuổi tên Gustav Lübeck để có quốc tịch Đức. Bà chuyển tới Berlin và gia nhập đảng SPD, khi ấy được coi là đảng xã hội cấp tiến nhất châu Âu trong phong trào công nhân.

Rosa Luxemburg chủ trương đấu tranh giai cấp và thực hiện cách mạng vô sản. Nhờ tài ăn nói và khả năng phân tích, bà trở thành lãnh tụ nhóm khuynh tả trong Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD). Với vai trò đó năm 1899, bà tham gia thảo luận về chủ nghĩa xét lại (Revisionismus). Eduard Bernstein đại diện cho quan điểm, lợi ích của nhiều phía cho rằng những cải tổ xã hội sẽ điều chỉnh chủ nghĩa tư bản đưa đến xã hội chủ nghĩa, cũng có nghĩa là thay thế cách mạng bằng tiến hóa xã hội cho nên đảng SPD có thể sử dụng phương tiện nghị trường để đạt mục tiêu của họ (đảng SPD được hoạt động trở lại vào năm 1890, sau khi bị luật Sozialistengesetz cấm từ năm 1878).

Trong khi đó, Rosa Luxemburg cho là cuộc khủng hoảng kinh tế sắp tới sẽ làm rõ ràng sự đối nghịch giữa Tư bản và Lao động, cho nên Xã hội chủ nghĩa chỉ có thể hình thành được khi giai cấp vô sản lên nắm chính quyền và thực hiện một cuộc cách mạng quan hệ sản xuất. Bà đòi loại những người xét lại ra khỏi đảng vì họ đã không còn theo đuổi mục đích ban đầu của đảng. Mặc dù những đòi hỏi này không được thực hiện, SPD dưới sự lãnh đạo của August Bebel và Karl Kautsky vẫn giữ chủ nghĩa Marx trong chương trình hoạt động của đảng. Trên thực tế, họ theo đuổi con đường cải cách xã hội và cố gắng làm tăng số đại biểu trong quốc hội.

Năm 1903, Rosa Luxemburg bị xử 2 tháng tù vị tội nhục mạ hoàng đế trong một cuộc vận động tranh cử. Năm 1905, một lần nữa bà lại bị xử 2 tháng tù vì kích động hận thù giai cấp. Sau đó, Luxemburg dạy môn Chủ nghĩa Marx và kinh tế tại trung tâm huấn luyện của đảng SPD ở Berlin. Một trong những học trò của bà là Friedrich Ebert, người về sau trở thành lãnh tụ SPD và là Tổng thống đầu tiên của nền Cộng hòa Weimar. Năm 1912, bà đại diện cho đảng SPD tại hội nghị xã hội chủ nghĩa Âu châu. Cùng với nhà xã hội Pháp Jean Jaures, bà kêu gọi các đảng Xã hội Âu châu hãy tổ chức một cuộc tổng đình công khi chiến tranh xảy ra. Nhưng vào năm 1914, khi bạo động và chiến tranh xảy ra tại Balkan, không có tổng đình công và đa số đảng viên SPD đã ủng hộ chiến tranh.

Từ Chiến tranh thế giới thứ nhất cho tới khi qua đời
Sau khi đảng Dân chủ Xã hội ủng hộ Đức tham chiến Chiến tranh thế giới thứ nhất, bà cùng với Karl Liebknecht đã đồng thành lập Liên đoàn Spartakus (tiếng Đức: Spartakusbund) về sau trở thành Đảng Cộng sản của nước Đức. Liên đoàn Spartakus tham gia trong cuộc cách mạng Berlin tháng 1 năm 1919. Tuy nhiên Luxemburg chủ trương không sử dụng bạo lực cướp chính quyền. Cuộc nổi dậy này bị Tổng thống Cộng hòa Weimar Friedrich Ebert ra lệnh cho Freikorps (một lực lượng dân quân phe cánh hữu) đàn áp và dập tắt. Luxemburg và hàng trăm nhà cánh mạng cánh tả bị bắt, tra tấn và giết hại. Sau khi qua đời, Rosa Luxemburg và Karl Liebknecht đã trở thành biểu tượng của những thành viên đảng dân chủ xã hội và những người theo chủ nghĩa Marx.

Quan điểm về cuộc Cách mạng tháng Mười tại Nga
Trong bài viết về cuộc Cách mạng tại Nga (Die Revolution in Russland), Rosa Luxemburg hoan nghênh nỗ lực cách mạng của Lenin, để giải tán Duma (Quốc hội). Tuy nhiên, bà chỉ trích nhóm Bolshevik đã loại trừ mọi sự kiểm soát của quốc hội. Bà đã nhận ra rằng Lenin không những chỉ tiêu diệt các đảng phái khác, mà còn bắt đầu đè bẹp nền dân chủ trong đảng của mình, loại trừ những người có ý kiến khác, và như vậy theo bà, đe dọa sự góp phần thiết yếu cũng như sự lãnh đạo của giới công nhân trong công cuộc xây dựng Xã hội chủ nghĩa:

Tuy nhiên nhà sử học Heinrich August Winkler nhấn mạnh, khi nói tới tự do của những người bất đồng chính kiến, bà Luxemburg không nghĩ tới "những kẻ thù của Giai cấp công nông" hay "những kẻ phản lại Giai cấp công nhân". Bà không có cái nhìn của một người dân chủ cấp tiến, mà chỉ là cái nhìn đa chiều trong xã hội chủ nghĩa.

Trong văn học và văn hóa đại chúng

Với tư cách nhà nữ quyền tiên phong và hy sinh vì lí tưởng, Rosa Luxemburg đã trở thành một nhân vật mang tính biểu tượng khi có tầm ảnh hưởng nhất định trong việc phát triển các lý thuyết của tư tưởng nhân văn Marxist, và được tôn vinh trong nhiều tác phẩm đại chúng.  Tại Đông Đức cũ và Đông Berlin, chính quyền cộng sản đã đặt tên nhiều địa danh theo tên bà, trong đó có Quảng trường Rosa Luxemburg và Đường Rosa Luxemburg vẫn còn tồn tại.

 Bài thơ "Rosa Luxemburg" của nhà văn Bulgaria Hristo Smirnenski được viết vào năm 1923 để tưởng nhớ Luxemburg.
 Bộ phim Rosa Luxemburg (1986) do Margarethe von Trotta đạo diễn và có sự tham gia của Barbara Sukowa trong vai Luxemburg đã đoạt giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Cannes 1986.
 Năm 1992, họa sĩ người Québec Jean-Paul Riopelle đã tạo ra một bức bích họa gồm ba mươi bức tranh có tựa đề Tribute to Rosa Luxemburg. Hiện bức tranh này được trưng bày thường xuyên tại Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia ở Thành phố Quebec.
 Luxemburg ảnh hưởng đến cuộc đời của một số nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử Europe Central xuất bản năm 2005 của William T. Vollmann.
 Nhân vật nữ chính trong tiểu thuyết Burger's Daughter (1979) của Nadine Gordimer được đặt tên là Rosa Burger để tỏ lòng kính trọng với Luxemburg.
 Một bài hát trong album Morskaya năm 1997 của ban nhạc rock Nga Mumiy Troll có tựa đề để vinh danh bà.
 Luxemburg xuất hiện trong nhiều tiểu thuyết như Karl and Rosa của Alfred Döblin, Time and Time Again của Ben Elton.
 Red Rosa là một tiểu thuyết đồ họa của Kate Evans.
 Trong bài hát Strange Time To Bloom được viết bởi Nancy Kerr thuộc album Melrose Quartet 2019 The Rudolph Variations đã có câu "For Rosa Luxemburg, March 1871 – January 1919".
 Tạp chí nữ quyền Lux bắt đầu xuất bản vào năm 2020, tự nhận được đặt tên theo Rosa Luxemburg và mô tả bà là "một trong những bộ óc sáng tạo nhất để làm lại truyền thống xã hội chủ nghĩa."

Tham khảo

Thư mục

Tiếng Việt

Tiếng Anh

Sách chuyên khảo

Tuyển tập

Xem thêm
 Chủ nghĩa xã hội dân chủ

Liên kết ngoài

 Rosa Luxemburg Internet Archive
 Death of Rosa Luxemburg
 Tony Cliff Rosa Luxemburg
 Rosa Luxemburg Foundation
 Jörn Schütrumpf Rosa Luxemburg or: The Price of Freedom
 Socialist Studies Special Issue on Rosa Luxembourg
 Rosa Luxemburg Leninism or Marxism?

 Trotsky on Luxemburg and Liebknecht
Paul Mattick Rosa Luxemburg in Retrospect
Rosa Luxemburg: Revolutionary Hero
Rosa Luxemburg and the Russian Revolution
Rosa Luxemburg: A Socialist With a Human Face
Libertarian Communist Library Rosa Luxemburg articles
Rosa Luxemburg: "The War and the Workers" (1916)
Ninety years after the Murder of Rosa Luxemburg: Lessons of the Life of a Revolutionary
German Corpse 'may be Luxemburg' BBC News, ngày 29 tháng 5 năm 2009
Revolutionary Rosa: The Letters of Rosa Luxemburg, Reviewed by Irene Gammel for the Globe and Mail
Luxemburg-Jacob papers at the Hoover Institution Archives
 Roza Luxemburg: Life and work (Hindi translation)

Nhà cách mạng Đức
Nữ chính khách Đức
Chủ nghĩa xã hội dân chủ
Nhà triết học Đức
Bài cơ bản dài trung bình
Nhà lý luận Mác-xít
Sinh năm 1871
Đảng viên Đảng Dân chủ Xã hội Đức


title: Labena moragai

text:
Labena moragai là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Labena


title: Anna Abdallah

text:
Anna Margareth Abdallah (sinh ngày 26 tháng 7 năm 1940) là một chính trị gia CCM người Tanzania và là thành viên Quốc hội đặc biệt.

Giáo dục
Trong quá trình học tập đâu đời, Abdallah đã đến Trường tiểu học Mtandi và Trường trung học nữ Loleza ở Mbeya, Tanzania. Abdallah đã đến trường trung học nữ Tabora để học trung học. Abdallah nhận bằng Cử nhân Nghệ thuật chuyên ngành xã hội học và nhà ở thuộc Đại học Missouri, Columbia ở Hoa Kỳ vào năm 1963. Năm 1967, bà nhận bằng tốt nghiệp Kinh tế gia đình tại Đại học London (Queen Elizabeth College) tại Vương quốc Anh.

Sự nghiệp
Abdallah là một thành viên của đảng cầm quyền Chama Cha Mapinduzi. Kinh nghiệm của bà trong chính phủ bắt đầu khi bà được mệnh danh là một trong những nữ ủy viên quận đầu tiên vào năm 1973. Bà lần đầu tiên trở thành thành viên của quốc hội vào năm 1975, khi chỉ có năm thành viên nữ khác của quốc hội. Là một y tá có trình độ, bà là Bộ trưởng Bộ Y tế của Tanzania từ năm 2000-2005. Các chức vụ khác của chính phủ mà bà đã nắm giữ bao gồm Bộ trưởng Bộ Công chính (1995-2000), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Chăn nuôi (1991), và Bộ trưởng Chính quyền Địa phương, Phát triển Cộng đồng, Hợp tác xã và Marketing và nhiều lĩnh vực khác. Abdallah là chủ tịch phụ nữ đầu tiên của ủy ban Quốc phòng và An ninh. Năm 1983, Abdallah cũng được giám sát trực tiếp việc xây dựng thủ đô mới ở Dodoma. bà từng là Chủ tịch Quốc gia của Liên hiệp Phụ nữ Tanzania từ 1994-2008. Abdallah cũng là hiệu trưởng của Buhare College từ 1969-1973.

Abdallah đóng vai trò rất quan trọng trong nền tảng của khu vựcMazimbu, nơi sau này sẽ xây dựng một trường học, được gọi là Đại học Tự do Solomon Mahlangu. Tại cơ sở của Mazimbu, Abdallah đã trồng một cây "tình bạn" và thỉnh thoảng lái xe đến chăm sóc. Bà ưu tiên cho Mazimbu là một nơi được quốc tế công nhận, đặt nó trên bản đồ thế giới ở mọi nơi bà đến. Abdallah trở thành một đại sứ không chính thức cho ANC, một phong trào giải phóng dân tộc, bởi vì bà đã chiến thắng vì sự nghiệp của mình và truyền bá kiến thức về sự tồn tại của nó. Trong thời gian Abdallah ở Bộ Nội vụ, bà đã chấp thuận sử dụng nhiều đất hơn ở Dakawa (đất chưa sử dụng ở Tanzania) với mục đích tạo thêm không gian cho người ANC không có cơ hội tiếp cận giáo dục vào một tổ chức được xây dựng ở Mazimbu.

Năm 1991, bà đã truyền cảm hứng cho sự ra mắt của mạng lưới hòa bình toàn cầu của Người sáng tạo hòa bình (CoP) tại Trung tâm hội nghị Sáng kiến Thay đổi ở Caux, Thụy Sĩ, kêu gọi những người tham gia và mọi người hãy tạo ra hòa bình cho dù chúng ta ở đâu, trong trái tim, nhà của chúng ta, nơi làm việc và cộng đồng của chúng ta. Chúng ta đều giả vờ rằng người khác đã là trở ngại... rằng ai đó có thể là chính mình?"  CoP đã hoạt động ở nhiều quốc gia, đặc biệt là ở Châu Phi (Nam Phi, Burundi, Kenya, Rwanda, Uganda, Nam Sudan, Sudan, Cameroon, Nigeria và Tanzania).

Năm 1995, bà được trao tặng Huân chương phục vụ cho Cộng hòa Tanzania.

Tham khảo

Cựu sinh viên Đại học Luân Đôn
Nữ chính khách Tanzania
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1940


title: Cung điện ở Czernica

text:
Cung điện ở Czernica (tiếng Ba Lan: Pałac w Czernicy) là một cung điện lâu đời có từ thế kỷ 16 tọa lạc ở làng Czernica, huyện Jeleniogórski, tỉnh Dolnośląskie, Ba Lan. Công trình kiến trúc này có tên trong danh sách di tích.

Lịch sử
Cung điện ở Czernica được xây dựng vào năm 1543. Đây là một tòa nhà theo phong cách thời Phục hưng gồm ba gian, xung quanh có một con hào. Vào năm 1858, cung điện được xây dựng lại một lần nữa. Vào năm 1911, một tòa tháp đồ sộ có thân hình bán nguyệt và mái vòm hình nón được dựng lên ở góc Tây Bắc. Cho đến năm 1945, cung điện thuộc sở hữu của gia đình quý tộc von Klitzing. Sau đó, nơi đây được trưng dụng làm Trụ sở Cảnh sát Tỉnh. Từ năm 1992, cung điện này thuộc sở hữu tư nhân.

Kiến trúc
Đây là một cung điện hai tầng theo thiết kế hình móng ngựa. Tòa nhà là một phần trong khu phức hợp cung điện, bao gồm: một công viên và một nhà nguyện. Toàn bộ cung điện và công viên từng trải qua một cuộc cải tạo toàn diện. Nhờ đó, nội thất bên trong cung điện trở nên lộng lẫy hơn, đặc biệt là các bức tranh trong nhà nguyện ở cung điện có từ năm 1563.

Tham khảo

Thư mục

 Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ISBN 978-83-89102-63-8.

Cung điện Ba Lan