title: Trận Taranto

text:
Trận Taranto diễn ra vào đêm 11-12 tháng 11 năm 1940 trong Chiến tranh thế giới thứ hai giữa giữa Hải quân Hoàng gia Anh dưới sự chỉ huy của Đô đốc Andrew Cunningham và Hải quân Italia dưới sự chỉ huy của Đô đốc Inigo Campioni. Hải quân Hoàng gia đã tổ chức cuộc tấn công hải quân tàu chống tàu hoàn toàn bằng đường hàng không đầu tiên trong lịch sử, sử dụng 21 máy bay ném bom-ngư lôi hai tầng cánh Fairey Swordfish từ tàu sân bay HMS Illustrious trên biển Địa Trung Hải.

Cuộc tấn công nhằm vào hạm đội tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Italia đang neo đậu tại vịnh Taranto, sử dụng các ngư lôi ném từ trên không bất chấp mức nước nông tại vịnh. Sự thành công của cuộc tấn công này đã thúc đẩy sự phát triển của không lực hải quân trước những khẩu pháo lớn trên các thiết giáp hạm. Theo lời Đô đốc Cunningham, "Taranto, vào đêm 11-12 tháng 11 năm 1940, nên được nhớ mãi khi nó đã cho thấy, một lần và mãi mãi rằng Hải quân hoàng gia sở hữu thứ vũ khí hủy diệt nhất."

Bối cảnh
Từ lâu trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, Đệ nhất hạm đội của Hải quân Hoàng gia Italia đã đặt căn cứ ở Taranto, một thành phố cảng ở bờ biển phía đông nam nước này. Trong giai đoạn đó, Hải quân Hoàng gia Anh đã xây dựng một kế hoạch để chống lại sức mạnh của Hải quân Ý. Lám suy yếu sức mạnh của một địch quốc ở Địa Trung Hải cũng là một nhiệm vụ quan trọng. Các kế hoạch để tấn công cảng Taranto cũng đã sớm được cân nhắc từ khi Italia xâm lược Ethiopia vào năm 1935
.

Vào những năm 1940-1941, quân đội Ý hoạt động ở Bắc Phi, đặt căn cứ ở Lybia, và cần một tuyến vận tải từ chính quốc. Chiến dịch Bắc Phi của quân Anh, đặt căn cứ ở Hy Lạp chịu những khó khăn lớn hơn về tiếp tế. Các đoàn tàu vận tải phải cân nhắc việc đi qua Mũi Hảo Vọng, Đi ngược lên bờ biển Đông Phi rồi đi qua kêng đào Suez để đến Alexandria thay vì đi qua Gibraltar và Malta gần bờ biển Sicily. Đi qua châu Phi rất dài và tốn thời gian, và hạm đội Ý có vị trí thuận lợi để cắt đứt nguồn tiếp tế và sự bảo vệ từ Anh trên con đường ngắn xuyên qua Địa Trung Hải.

Theo như quân điểm về một hạm đội hiện hữu, người Ý thường để hạm đội của họ trong cảng và thường không sẵn sàng tìm kiếm một trận chiến với hải quân Anh ngay cả trên hải phận của họ bởi vì bất cứ tàu nào lớn hơn một tàu khu trục nếu bị mất đều không dễ để thay thế. Đội tàu neo tại cảng Taranto là một lực lượng mạnh: sáu thiết giáp hạm (riêng chiếc Andrea Doria không sẵn sàng chiến đấu bởi tàu đang được sửa chữa còn các thủy thủ của nó thì còn đang trong quá trình huấn luyện), bảy tàu tuần dương hạng nặng, hai tàu tuần dương hạng nhẹ và tám tàu khu trục. Đây là một mối đe dọa với việc vận tải của Anh và là một vấn đề nghiêm trọng.

Do Hiệp ước Munchen năm 1938, Đô đốc Dudley Pound, tư lệnh Hạm đội Địa Trung Hải của hải quân Anh lo lắng về sự tồn vong của tàu sân bay HMS Glorious trước hạm đội địch của Italia trên Địa Trung Hải và yêu cầu các thuộc cấp kiểm tra lại các kế hoạch tấn công vào cản Taranto. Ông nhận được lời khuyên của Lumley Lyster, hạm trưởng của Glorious, rằng các máy bay ném bom-ngư lôi hai tầng cánh Fairey Swordfish của ông có thể tấn công ban đêm. Hơn nữa, Không đoàn Hải quân là đơn vị hải quân duy nhất có thể làm được điều này. Pound đã xem xét lời khuyên của Lyster và bắt đầu huấn luyện lực lượng. An ninh đã được siết chặt, do đó khong hề có bản ghi âm nào tồn tại. Một tháng trước khi chiến tranh bắt đầu, Pound đã tư vấn cho người kế nhiệm, Đô đốc Andrew Cunningham, để đánh giá mức độ khả thi của kế hoạch.

Việc Pháp đầu hàng và việc Hạm đội Pháp tại Địa Trung Hải bị mất (ngay trước chiến dịch Catapult) khiến cho việc điều chỉnh trở nên cần thiết. Chiếc tàu sân bay cũ, HMS Eagle, theo quan điểm của Cunningham là rất lý tưởng, sở hữu một lực lượng không quân giàu kinh nghiệm, được tạo nên chủ yếu bới các máy bay Swordfish. Ba tiêm kích Sea Gladiator đã được thêm vào chiến dịch. Các kế hoạch rõ ràng đã được xây dựng sau khi quân Ý dừng chân tại Sidi Barrani, loại bỏ trách nhiểm cho hạm đội Địa Trung Hải của quân Anh.

Đánh giá chiến dịch chỉ là một phần của chiến dịch lớn MB8. Ban đầu thì nó được lên kế hoạch diễn ra vào ngày 21 tháng 10 năm 1940, ngày Trafalgar, nhưng một đám cháy trong bồn nhiên liệu phụ của một chiếc Swordfish đã khiến chiến dịch bị hoãn lại. Các bồn xăng 270 lít đã được lắp vào vị trí của kiểm soát viên  trên các oanh tạc cơ - các kiểm soát viên ngồi vào vị trí của các pháo thủ - để tăng tầm hoạt động của máy bay đủ để tới được Taranto. Việc số hỏa lực ít ỏi này được dùng cho những việc quan trọng hơn về sau đã làm mất hai chiếc Swordfish. Sau đó, Eagle bị hỏng hệ thống nhiên liệu, vậy nên nó đã bị loại khỏi chiến dịch.

Khi chiếc tàu sân bay mới đóng  HMS Illustrious xuất hiện tại Địa Trung Hải đặt căn cứ tại Alexandria, nó nhận thêm năm chiếc Swordfish từ HMS Eagle và thực hiện chién dịch một mình.

Lực lượng đặc nhiệm hải quân đầy đủ - được chỉ huy bởi Đô đốc Lyster, người đã lên kế hoạch ban đầu cho trận Taranto - bao gồm Illustrious, các tàu tuần dương hạng nặng HMS Berwick và York, các tàu tuần dương hạng nhẹ HMS Gloucester và Glasgow, cùng các tàu khu trục HMS Hyperion, Ilex, Hasty và Havelock The 24. 24 phi cơ Swordfish đến từ các binh đoàn không lực hải quân số 813, 815, 819 và 824. Số lượng máy bay ít ỏi đã gây nên một số lo sợ rằng chiến dịch sẽ chỉ cảnh báo và kích động Hải quân Italia mà không đạt được một thành quả đáng chú ý nào. Illustrious cũng có một số tiêm kích Fairey Fulmar của đoàn 806 giúp cung cấp bảo vệ từ trên không cho lực lượng đặc nhiệm bên cạnh radar và hệ thống điều khiển hỏa lực.

Một nửa số máy bay Swordfish được trang bị ngư lôi cho cuộc tấn công chính, nửa còn lại mang bom và pháo sáng để hỗ trợ. Số ngư lôi này được trang bị kíp nổ từ tính/tiếp xúc Duplex. đặc biệt nhạy cảm ở vùng biển lồi lõm, mà sau đó đã được kiểm nghiệm với thiết giáp hạm Bismarck. Có một số nghi ngờ rằng ngư lôi có thể bị nảy lên trong cảng sau khi được thả. Tỉ lệ thiệt hại của các máy bay được ước tính là 15%.

Nhiều chuyến bay trinh sát đã được thực hiện bởi các máy bay Martin Marylands bay từ Malta đã xác nhận vị trí của hạm đội Ý. Các máy bay này đã chụp những bức ảnh giúp các sĩ quan tham mưu trên tàu Illustrious phát hiện ra một số khinh khí cầu phòng không mà trước đó không được phát hiện,do đó kế hoạch tấn công đã thay đổi. Để đảm bảo các tàu chiến Ý không rời cảng, hải quân Anh đã cho một tàu bay Shorrt Sunderland xuất kích vào đêm 11 tháng 11, như thể lực lượng tàu sân bay đang ở đảo Cephalonia của Hy Lạp, cách cảng Tarranto khoảng 310 km. Chuyến bay trinh sát này đã đánh lạc hướng các lực lượng hải quân ở miền nam Italia, nhưng do không có radar, họ không thể làm gì ngoài việc chờ đợi. Hải quân Hoàng gia Italia có thể đi tìm các tàu chiến Anh, tuy nhiên điều này trái với triết lý hải quân được áp dụng từ tháng 1- 1940 đến tháng 9-1943 của nước này.

Sự phức tạp của chiến dịch MB8, với các lực lượng chiến đấu và hộ tống khác nhau, đã khiến cho hải quân Ý nghĩ rằng chỉ có một đoàn hộ tống bình thường đang di chuyển. Điều này đã đóng góp vào chiến thắng của quân Anh.

Căn cứ Taranto được bảo vệ bởi 101 súng phòng không, 193 súng máy và thường có thêm một số khí cầu phòng không, mà trong số đó chỉ có 11 chiếc hoạt động vào ngày 11 tháng 11, do gió mạnh vào ngày 6 tháng 11 đã thổi bay 60 chiếc. Các tàu chiến chủ lực cần có lưới chống ngư lôi, tuy nhiên việc bảo vệ đầy đủ cần tới 12 800 m lưới, và chỉ có 1/3 số lưới này được trang bị trước cuộc tấn công do một cuộc diễn tập bắn pháo. Hơn nữa, số lưới này lại không chạm tới đáy cảng, khiến ngư lôi của Anh có thể đi bên dưới chúng 60 cm.

Cuộc tấn công
phải|nhỏ|Hướng tấn công của máy bay Anh trong cuộc không kích vào Taranto.
Đợt tấn công đầu tiên, dẫn đầu bởi Trung úy  Kenneth "Hooch" Williamson, gồm 12 máy bay rời Illustrious ngay trước 21 giờ ngày 11 tháng 11 năm 1940, và đợt tấn công tiếp theo diễn ra sau đó 90 phút. Trong đợt thứ hai, một máy bay đã phải quay về do trục trặc ở bình xăng phụ trợ, và một chiếc xuất kích muộn 20 phút do cần khắc phục một trục trặc nhỏ, do đó chỉ có tám chiếc tới mục tiêu.

Đợt tấn công đầu tiên, gồm chín chiếc Swordfish mang ngư lôi, hai chiếc mang pháo sáng cùng bốn quả bom 110 kg, và bốn chiếc mang sáu bom, được chia làm hai nhóm, trong đó ba máy bay ném bom và một máy bay ném ngư lôi đi lạc khỏi lực lượng chính khi bay trong mây. Nhóm nhỏ hơn đã tiếp tục đến Taranto một cách độc lập. Nhóm chính đến cảng vào lúc 22:58. Mười sáu quả pháo sáng được thả ở phía đông cảng, sau đó các máy bay thả pháo sáng đã bổ ném bom bổ nhào để làm bốc cháy các bể dầu. Ba máy bay tiếp theo dẫn đầu bởi Trung úy Williamson bay qua đảo San Pietro, tấn công thiết giáp hạm Conte di Cavour bằng một quả ngư lôi phát nổ ở mạn tàu, dưới mực nước 8.2 m. Các máy bay của Williamson ngay lập tức bị tấn công bởi pháo phòng không trên các tàu chiến Ý. Hai máy bay còn lại trong đợt tấn công này tiếp tục né tránh các khí cầu phòng không, tiếp tục hứng chịu pháo phòng không hạng nặng từ các tàu chiến Ý và hỏa lực trên bờ, để thực hiện một cuộc tấn công bất thành vào thiết giáp hạm Andrea Doria. Ba chiếc bay thấp tiếp theo tấn công xa hơn một cút về phía bắc, tấn công thiết giáp hạm Littorio, nã vào nó hai ngư lôi và phóng trượt một ngư lôi vào kỳ hạm Vittorio Veneto. Lực lượng ném bom, dẫn đầu bởi Đại úy O.Patch tấn công ngay sau đó. họ đã thấy khó xác định mục tiêu, tuy vậy đã đánh trúng hai tàu tuần dương đang đậu ở vịnh Mar Piccolo bằng hai quả bom từ độ cao 460m. tiếp theo là một máy bay khác nhắm vào bốn tàu khu trục.

Đợt tấn công thứ hai bao gồm tám máy bay, dẫn đầu bởi Trung úy J. W. Hale từ đơn vị 819, tiếp cận từ phí bắc bên trên cảng Mar Grande, với hai máy bay mang bom cùng pháo sáng, năm máy bay còn lại mang ngư lôi. Pháo sáng được thả khoảng trước nửa đêm. Hai máy bay ném ngư lôi nhắm vào Littorio, một chiếc đã đánh trúng. Một máy bay, mặc dù đã bị đánh trúng hai lần bởi hỏa lực phòng không, nhắm ngư lôi vào Vittorio Veneto nhưng đánh trượt. Một máy bay khác đánh trúng Duilio bằng ngư lôi, phá thủng một lỗ lớn ở thân tàu, làm ngập nước cả hai hầm đạn phía trước. Máy bay của Trung úy G. W. L. A. Bayly bị bắn rơi bởi hỏa lực phòng không từ tuần dương hạm hạng nặng Gorizia sau khi đã đánh trúng thiết giáp hạm Littorio, đây là chiếc máy bay duy nhất bị hạ trong đợt thứ hai. Phi cơ Anh cuối cùng đến Taranto sau những chiếc khác khoảng 15 phút thực hiện một pha đánh bom bổ nhào không thành vào một tuần dương hạm Italia mặc dù bị hỏa lực phòng không dày đặc tấn công. Máy bay này sau đó an toàn quay lại HMS Illustrious lúc 2 giờ 39.

Trong trận chiến, hai máy bay bị bắn rơi, hai thành viên tổ bay của chiếc đầu tiên bị bắt sống, hai người tiếp theo tử trận.

Các thiết giáp hạm Italia bị thiệt hại nặng:

 Conte di Cavour bị đục thủng một lỗ 12 m x 8 m ở thân tàu, các nỗ lực sửa chữa đã bị trì hoãn đến mức quá muộn, do đó sống tàu đã chạm xuống đáy nước. 27 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và hơn một trăm người bị thương. Cuối cùng, chỉ còn phần cấu trúc thượng tầng và dàn pháo chính còn ở trên mực nước. Con tàu được trục vớt sau đó, sửa chữa một phần và đưa đến thành phố Trieste để sửa chữa và nâng cấp, tuy nhiên sau đó tình thế thay đổi khiến việc sửa chữa không còn đực ưu tiên. Khi phát xít Ý đầu hàng thì việc tu sửa vẫn chưa xong, vì vậy co tàu không bao giờ quay lại phục  vụ đầy đủ.
 Duilio chỉ có một lỗ nhỏ hơn (11 m x 7 m),  và được giải cứu bằng cách phóng lên bờ.
 Littorio bị ngập nước nặng bởi ba ngư lôi. Mặc dù hệ thống bảo vệ dưới mực nước (có tên là hệ thống Pugliese, là tiêu chuẩn trên các tàu chiến Italia), thiệt hại rất rộng mặc dù thiệt hại thực tế không lớn, động cơ còn nguyên. Trên tàu có 32 người chết và nhiều người bị thương. Có ba lỗ thủng trên thân tàu, một lỗ 7 m x 1.5 m ở mạn trái, hai lỗ 15 m x 10 m và 12 m x 9 m bên mạn phải. Con tàu cũng lao lên bờ, tuy vậy mũi tàu vẫn bị ngập nước hoàn toàn.

Lực lượng phòng không Ý đã bắn 13 489 quả đạn pháo từ các ụ pháo trên bờ, cùng hàng nghìn quả từ các tàu chiến. Hệ thống phòng không đáng gờm bao gồm 101 súng và 193 súng máy. Ngoài ra còn có 87 khí cầu phòng không, tuy nhiên 60 chiếc đã bị gió cuốn đi. Chỉ có 4.2 km lưới chống ngư lôi được đặt quanh các chiến hạm. tới độ sâu 10 m, trong khi thực tế cần tới 12.8 km. Ngoài ra còn có 13 máy định vị nguồn âm và 22 đèn pha (mỗi tàu có 2 đèn). Denis Boyd, sĩ quan chỉ huy trên HMS Illustrious viết trong báo cáo sau đó: "Đáng chú ý là quân địch không dùng đèn pha trong cả trận đánh."

Littorio được sửa chữa bằng mọi tài nguyên có sẵn.và quay lại phục vụ sau 4 tháng, trong khi việc phục hồi những chiếc tàu cũ yêu cầu nhiều thời gian hơn rất nhiều (việc sửa chữa chiếc Duilio cần đến bảy tháng, trong khi chiếc Conte di Cavour không bao giờ được tu sửa xong). Tổng cộng chỉ có 20 chiếc Swordfish  tham gia trận đánh. Hai máy bay Ý bị phá hủy do ném bom mặt đất. hai quả bom không phát nổ rơi trúng tuần dương hạm Trento và tàu khu trục Libeccio. Một phát đánh hụt gây hư hại lên tàu khu trục Pessagno.

Trong khi đó, Lực lượng X gồm các tàu tuần dương tấn công một đoàn hộ tống của Italy (Trận chiến eo biển Taranto). Lực lượng này gồm ba tuần dương hạm (HMS Ajax, Orion và HMAS Sydney), cùng hai tàu khu trục lớp Tribal (HMS Nubian và Mohawk). Ngay sau nửa đêm, chúng gặp và đánh chìm 4 tàu buôn Ý (Capo Vado, Catalani, Locatelli và Premuda), phá hoại tàu phóng lôi Fabrizi, còn tàu buôn vũ trang Ramb III trốn thoát.

Cunningham và Lyster muốn tấn công Taranto thêm lần nữa vào đêm hôm sau với máy bay Swordfish (sáu máy bay thả bom - ngư lôi, bảy máy bay ném bom và hai máy bay thả pháo sáng) - một phi công ghi lại "Họ nói đến trận Balaclava" - tuy vậy thời tiết xấu đã ngăn cản dự định này.

Diễn biến tiếp theo
Hạm đội Ý đã mất một nửa số tàu chiến chủ lực trong trận đánh này; ngày hôm sau, Hải quân Ý đưa những chiếc tàu chưa bị hư hại đến Napoli nơi chúng được bảo vệ tốt hơn khỏi những vụ tấn công tưng tự, cho đến khi việc phòng thủ ở Taranto (chủ yếu là lưới chống ngư lôi) được cải thiện đầy đủ để bảo vệ các tàu chiến khỏi các cuộc tấn công tương tự trong tương lai - điều đã xảy ra từ tháng 3 đến tháng 5 năm 1941. Việc sửa chữa Littorio mất bốn tháng, Duilio mất bảy tháng, Conte di Cavour cần được sửa chữa nhiều đến mức vẫn chưa hoàn thành khi Italia đầu hàng vào năm 1943. Cunningham viết sau cuộc tấn công: "Trận Taranto đã giúp chúng ta có thể rảnh tay đáng kể và tôi hy vọng chúng ta có thể tận dụng được chiến thắng này. Tôi không tin rằng ba thiết giáp hạm còn lại của họ sẽ đối đầu chúng ta và nếu có, tôi đã được chuẩn bị để có thể giải quyết chúng chỉ bằng hai thiết giáp hạm."  Thực tế, cán cân sức mạnh  đã nghiêng về hạm đội Địa Trung Hải của Anh, khi đó đang thoải mái hoạt động: Trước đó họ buộc phải hoạt động như mọt đơn vị để đối đầu với các tàu chiến chủ lực của Ý, giờ họ có thể  chia thành hai nhóm tác chiến, mỗi nhóm được xây dựng quanh một tàu sân bay và hai thiết giáp hạm.

Tuy nhiên, dự đoán của Cunningham về việc Italy không sẵn sàng đánh cược các tàu chiến chủ lực của họ nhanh chóng tỏ ra sai lầm. Chỉ năm ngày sau trận Taranto, Campioni lại mang  hai thiết giáp hạm, sáu tuần dương hạm và 14 tàu khu trục tới để làm gián đoạn chiến dịch đưa không quân tới Malta của Anh,  đưa đến trận mũi Spartivento vào ngày 27-11-1940. Hai trong số ba chiếc thiết giáp hạm bị hỏng nặng dược sửa vào giữa năm 1941 và tiếp tục sửa chữa và quay lại chiến đấu cho đến khi Ý rời cuộc chiến vào năm 1943.

Cuộc tấn công vào Taranto được báo thù sau đó một năm bởi Hải quân Ý vào Alexandria, khi Hải quân  Anh bị tấn công bởi tàu ngầm bỏ túi, gây hư hại lên HMS Queen Elizabeth và HMS Valiant.

Tuy  nhiên, xét theo nhiệm vụ ban đầu của nó là gián đoạn con đường tiếp tế của phe Trục sang Bắc Phi thì trận đánh này có rất ít tác động. Thực tế, khối lượng vận chuyển của quân Ý tới Lybia từ tháng 10-1940 đến tháng 1-1941 đã tăng lên đến 49 435 tấn, so với 37 204 tấn của thời điểm trước đó 4 tháng. Hơn nữa, trận Taranto chỉ làm thay đối cán cân lực lượng ở Địa Trung Hải, chứ "không thể tung ra một đòn quyết định thổi bay hoàn toàn đối phương để thay đổi hoàn toàn chiến cục ở Địa Trung Hải sau đó".

Ngư lôi thả từ trên không chuyên dụng trong các lực lượng hải quân hiện đại từng được cho là phải tấn công tàu bè ở độ sâu tối thiểu là 23 m. Cảng Taranto có độ sâu trung bình chỉ khoảng 12 m, nhưng Hải quân Anh đã phát triện một phương pháp để ngăn ngư lôi chìm quá sâu. Một chiếc trống được lắp vào phần dưới mũi máy bay, nối với một cuộn dây điện mà đầu kia nối với đầu ngư lôi. Khi thả rơi, sức căng của cuộn dây kéo mũi ngư lôi hướng lên trên, khiến đuôi ngư lôi chạm mặt nước trước thay vì phần đầu.

Tác động lên trận Trân Châu Cảng
Có vẻ như các sĩ quan của Hải quân Đế quốc Nhật Bản đã nghiên cứu cẩn thận cuộc tấn công Taranto khi lên kế hoạch cho trận tập kích Trân Châu Cảng khi mà cả hai cuộc tấn công đều gặp chung vấn đề về mức nước nông ở cảng. Trung úy Takeshi Naito. tùy viên quân sự Nhật ở Berlin lập tức bay tới Taranto đề nghiên cứu cuộc tấn công. Trước đó, Naito đã có một cuộc đàm thoại dài với tư lệnh Mitsuo Fuchida về những quan sát của mình vào tháng 10-1941. Fuchida sau đó tấn công vào ngày 7-12-1941. Đáng chú ý hơn, Nhật Bản tổ chức một nhiệm vụ ở Ý vào tháng 5-1941. Một nhóm các sĩ quan hải quân đế quốc Nhật Bản thăm Taranto và sau đó có một cuộc nói chuyện dài với các sĩ quan Ý. Tuy vậy , hải quân Nhật đã tác chiến ở các vùng nước nông từ đầu năm 1939, với nhiều cảng nông để làm mục tiêu diễn tập, bao gồm Manila, Singapore, Vladivostok và Trân Châu Cảng. Từ đầu thập niên 1930, khi mẫu ngư lôi 91 được đưa vào sử dụng, hải quân Nhật đã sử dụng những mũi ngư lôi bằng gỗ có thể vứt bỏ để giảm thiểu tác động khi tiếp xúc với mặt nước. Khoảng năm 1936, họ hoàn thiện các vây gỗ để tăng sự ổn định cho ngư lôi.

Trận Trân châu Cảng có quy mô lớn hơn hẳn trận Taranto. Cả sáu tàu sân bay hạm đội của Hải quân Nhật đều tham gia, mỗi tàu đều có một lực lượng không quân gấp đôi một tàu sân bay Anh. Điều đó khiến Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ bị thiệt hại nặng hơn nhiều: bảy thiết giáp hạm bị chìm hoặc bị phá hỏng, nhiều tàu chiến khác bị loại khỏi vòng chiến. Hải quân Mỹ sau đó đã xây dựng các chiến dịch ở Thái  bình Dương với những tàu chiến chủ lực là các tàu sân bay thay vì thiết giáp hạm. Các thiết giáp hạm tỏ ra ít hữu dụng hơn khi hoạt động ở vùng biển rộng của Thái Bình Dương: các tàu chiến này quá chậm để hộ tống các đoàn vận tải và được sử dụng chủ yếu làm hỏa lực hỗ trợ cho các nhiệm vụ đổ bộ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La notte di Taranto
 Order of battle
 IWM Interview with John Wellham, who piloted a Swordfish during the battle
 Battle of Taranto Diorama

Thế chiến thứ hai


title: Olivier Bonnes

text:
Olivier Harouna Bonnes (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Niger thi đấu cho đội bóng Hàn Quốc Gwangju FC, ở vị trí tiền vệ phòng ngự.

Sự nghiệp
Sinh ra ở Niamey, Bonnes từng thi đấu ở Pháp và Bỉ cho Nantes B, Nantes, Lille B và Brussels.

Ngày 24 tháng 9 năm 2014, Bonnes ký hợp đồng với câu lạc bộ Bulgaria Vereya. Anh cũng thi đấu ở Bulgaria cho Lokomotiv Plovdiv và Montana.

Ngày 25 tháng 7 năm 2016, Bonnes ký hợp đồng với câu lạc bộ Hàn Quốc Gwangju FC.

Sự nghiệp quốc tế
Bonnes ra mắt quốc tế cho Niger năm 2011, có 9 lần ra sân trong hai năm 2011 và 2012, trong đó có một lần ở trận đấu tại Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới. Anh thi đấu tại Cúp bóng đá châu Phi 2012.

Đời sống cá nhân
Anh cũng mang quốc tịch Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Niger
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Niger
Cầu thủ bóng đá FC Nantes
Cầu thủ bóng đá Lille OSC
Cầu thủ bóng đá RWDM Brussels FC
Cầu thủ bóng đá FC Vereya
Cầu thủ bóng đá PFC Lokomotiv Plovdiv
Cầu thủ bóng đá PFC Montana
Cầu thủ bóng đá Gwangju FC
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Cầu thủ bóng đá K League 1
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bulgaria
Tiền vệ bóng đá
Người Niamey
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ


title: Công ước Vũ khí Hóa học

text:
Công ước Vũ khí Hoá học (CWC) là một hiệp ước kiểm soát vũ khí làm trái phép sản xuất, tàng trữ và sử dụng vũ khí hóa học và tiền chất của họ. Tên đầy đủ của hiệp ước là Công ước về Cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ và sử dụng vũ khí hóa học và về sự tàn phá của chúng và nó được quản lý bởi Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học (OPCW), một tổ chức liên chính phủ có trụ sở tại Den Haag, Hà Lan. Hiệp ước này bắt đầu có hiệu lực từ năm 1997. Công ước Vũ khí hoá học đã cấm toàn bộ việc sử dụng, phát triển, sản xuất, dự trữ và chuyển giao vũ khí hoá học. Bất kỳ hóa chất nào được sử dụng cho chiến tranh được Công ước cho là một vũ khí hóa học. Nghĩa vụ chính của các bên trong Công ước là thực hiện lệnh cấm này, cũng như việc tiêu hủy tất cả các vũ khí hoá học hiện tại. Các hoạt động phá huỷ được xác nhận bởi OPCW.

Tính đến tháng 4 năm 2016, 192 quốc gí đã đồng ý chấp nhận sự ràng buộc của CWC. Israel đã ký kết nhưng không thông qua hiệp định này, trong khi ba nước thành viên khác của LHQ (Ai Cập, Triều Tiên và Nam Sudan) đã không ký và tham gia vào Hiệp ước này. Gần đây, Angola đã gửi văn bản gia nhập vào CWC vào ngày 16 tháng 9 năm 2015. Vào tháng 9 năm 2013, Syria đã tham gia hiệp ước này như là một phần trong thỏa thuận về việc hủy hoại vũ khí hoá học của Syria.

Tính đến tháng 10 năm 2016, khoảng 93% kho vũ khí hoá học đã tuyên bố của thế giới đã bị phá hủy. Công ước này có các điều khoản về đánh giá có hệ thống các cơ sở sản xuất hoá học, cũng như để điều tra các cáo buộc sử dụng và sản xuất vũ khí hoá học dựa trên thông tin tình báo của các quốc gia thành viên khác.

Một số hóa chất đã được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh nhưng có rất nhiều ứng dụng công nghiệp quy mô lớn như phosgene được quy định rất cao, tuy nhiên một số ngoại lệ đáng lưu ý tồn tại. Khí chlorine có tính độc hại cao nhưng là nguyên tố tinh khiết và được sử dụng rất rộng rãi cho các mục đích hòa bình, không được liệt kê chính thức như một loại vũ khí hóa học. Một số nhà nước-quyền hạn (ví dụ chế độ Assad của Syria) tiếp tục thường xuyên sản xuất và thực hiện các hóa chất này trong các loại vũ khí chiến đấu. Mặc dù các hóa chất này không được liệt kê cụ thể do CWC kiểm soát, việc sử dụng bất kỳ hóa chất độc hại nào như vũ khí (khi chỉ sử dụng để sản sinh ra các thương vong chỉ đơn thuần hoặc chủ yếu thông qua hành động độc hại của nó) tự nó bị cấm trong hiệp định. Các hóa chất khác, như phosphor trắng, có độc tính cao nhưng được CWC hợp pháp khi chúng được quân đội sử dụng vì các lý do khác với độc tính của chúng.

Lịch sử
Việc Liên Hợp Quốc xem xét một lệnh cấm vũ khí hóa học và vũ khí sinh học đã được khởi xướng vào năm 1968 trong Ủy ban Giải trừ Tranh 18 quốc gia, sau nhiều thay đổi tên và thành phần, đã trở thành Hội nghị về Giải trừ quân bị (CD) năm 1984. Ngày 3 tháng 9 năm 1992, Hội nghị về Giải trừ quân bị đã đệ trình lên Đại hội đồng LHQ bản báo cáo hàng năm của mình, trong đó có nội dung của Công ước Vũ khí Hoá chất. Đại hội đồng đã thông qua Công ước vào ngày 30 tháng 11 năm 1992, và Tổng thư ký LHQ sau đó đã mở Công ước ký tại Paris vào ngày 13 tháng 1 năm 1993. CWC vẫn mở cho chữ ký cho đến khi nó có hiệu lực vào ngày 29 tháng 4 năm 1997, 180 ngày sau khi Gửi văn kiện phê chuẩn thứ 65 (của Hungary). Quy ước mở rộng Nghị định thư Geneva năm 1925 về vũ khí hóa học và bao gồm các biện pháp kiểm tra mở rộng như kiểm tra tại chỗ. Tuy nhiên, nó không bao gồm vũ khí sinh học.

Tham khảo

Chiến tranh hóa học


title: Địa chất Sao Diêm Vương

text:
Địa chất Sao Diêm Vương bao gồm các đặc điểm bề mặt, lớp vỏ và bên trong của Sao Diêm Vương. Do khoảng cách của Sao Diêm Vương đến Trái Đất mà việc nghiên cứu chuyên sâu từ Trái Đất là khá khó khăn. Nhiều chi tiết về Sao Diêm Vương vẫn còn là bí ẩn cho đến ngày 14 tháng 7 năm 2015 khi tàu New Horizons bay ngang qua hệ Sao Diêm Vương và truyền dữ liệu về Trái Đất. Khi đó, các nhà khoa học đã khám pha ra sự đa dạng khác thường về mặt địa chất của Sao Dương Vương, khiến thành viên đội New Horizons Jeff Moore nói rằng nó "thì phức tạp không kém gì của Sao Hỏa". Việc truyền dữ liệu về Sao Diêm Vương từ tàu New Horizons kết thúc ngày 25 tháng 10 năm 2016.

Bề mặt

Bề mặt Sao Diêm Vương cấu tạo từ hơn 98 phần trăm ni-tơ rắn, với số lượng rất nhỏ mêtan và cacbon monoxit. Mặc Sao Diêm Vương quay về Charon chứa nhiều mêtan rắng, trong khi đó mặt đối diện chứa nhiều nitơ và cacbon monoxit rắn hơn. Sự phân bố băng dễ bay hơi được cho là phụ thuộc vào mùa và bị ảnh hưởng bởi việc tiếp xúc lâu dài với ánh nắng mặt trời và địa hình hơn là các quá trình dưới bề mặt.

Màu của bề mặt Sao Diêm Vương đã thay đổi từ năm 1994 đến 2003: vùng cực bắc đã sáng lên và bán cầu nam đã bị tối đi. Màu đỏ tổng thể của Sao Diêm Vương về thực chất cũng đã tăng lên từ năm 2000 đến năm 2002.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pluto viewed through the years (NASA; GIF animation; ngày 15 tháng 7 năm 2015).

Địa chất học hành tinh
Sao Diêm Vương


title: Zamarada perplexa

text:
Zamarada perplexa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zamarada


title: Lâu đài thành phố ở Banská Bystrica

text:
Lâu đài thành phố ở Banská Bystrica (tiếng Slovakia: Mestský hrad v Banskej Bystrici) là một địa danh lịch sử và là biểu tượng của của thành phố Banská Bystrica, Slovakia. Ngày 18 tháng 5 năm 1955, lâu đài này được ghi danh vào Danh sách Di tích Trung ương. Năm 1970, theo Nghị quyết của Chính phủ SSR, lâu đài được công nhận là di tích văn hóa quốc gia.

Lịch sử
Lâu đài thành phố được thành lập bên cạnh khu định cư khai thác mỏ với chức năng là bảo vệ số tiền thu được từ việc khai thác kim loại quý (đặc biệt là đồng và bạc) và bảo vệ kho bạc hoàng gia. Đại diện của nhà vua và giáo hội sống bên trong lâu đài. Hội đồng thành phố cũng tổ chức các cuộc họp ở đây.

Trong khuôn viên của lâu đài thành phố có một nhà thờ giáo xứ được xây dựng theo phong cách kiến trúc Romanesque, đó là nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh, hay còn được gọi là nhà thờ Slovak. Nhà thờ này được xây dựng vào nửa sau thế kỷ 13. Ngoài ra còn có tòa thị chính, các công sự bằng đá, pháo đài, và một số công trình khác.

Vào thế kỷ 16, lâu đài thành phố đã trải qua một số thay đổi về kiến trúc nên có diện mạo như ngày nay. Cụ thể là năm 1546 và giai đoạn 1564 - 1565, lâu đài được mở rộng và xây dựng lại đáng kể.

Tham khảo

Công trình xây dựng Slovakia


title: Tạ Thị Kiều

text:
Tạ Thị Kiều (1938 - 2012) là một nữ Đại tá quân đội, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và là một trong những thanh niên tiêu biểu của miền Nam được lựa chọn ra miền Bắc gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 1965.

Thân thế và sự nghiệp
Anh hùng Tạ Thị Kiều (tức Mười Lý) sinh năm 1938, dân tộc Kinh, quê ở xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là đảng viên, cán bộ ban chỉ huy quân sự huyện Mỏ Cày.

Tạ Thị Kiều đã tổ chức và tham gia 107 cuộc đấu tranh chính trị trực diện với địch, chiến đấu 33 trận, diệt 7 tên địch, làm bị thương 11 tên, bắt sống 13 tên, thu 24 súng các loại. Tháng 1-1960, được phân công xây dựng phong trào, tổ chức cơ sở, gần 7 tháng ròng chị đã kiên trì vận động nhân dân, tổ chức nhiều cuộc đấu tranh chính trị với địch, phát triển được 3 tổ nòng cốt trong lực lượng cách mạng, vận động được 13 gia đình binh sĩ, tuyên truyền được 4 binh lính nguỵ về với nhân dân, tổ chức được 2 người khác giúp ta hoạt động.

Để hỗ trợ cho đấu tranh chính trị, Tạ Thị Kiều tổ chức 1 tiểu đội du kích thường xuyên hoạt động rải truyền đơn, phá rào ấp chiến lược, gài mìn, phá đường, đốt chòi canh, diệt ác ôn… khiến địch ngày càng hoang mang, nao núng. Trận đánh bốt An Bình, tuy lực lượng ta ít nhưng do có cơ sở nội ứng, mưu trí lừa và phân tán địch, tạo điều kiện cho đồng đội lấy gọn bốt, ta an toàn và vẫn giữ được thế đấu tranh hợp pháp. Trận đánh bốt Kinh Ngang, chị đã dụ được bọn địch ra bờ kênh, tạo cơ hội cho anh em xông vào lấy đồn không tốn một viên đạn. Tháng 10-1961, Tạ Thị Kiều chỉ huy đội du kích phục đánh xe địch đi trên đường Mỏ Cày đi Thom, bắn cháy 1 xe, do lực lượng địch đông, ỷ thế mạnh đánh trả quyết liệt. Thấy tình thế bất lợi, chị bình tĩnh một mình ở lại cơ động chiến đấu chặn địch để anh em đưa thương binh rút an toàn.

Vinh danh
Năm 1965, bà Tạ Thị Kiều được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND và được tặng nhiều danh hiệu cao quý khác: Huân chương Chiến công giải phóng, Huân chương Quân công giải phóng... Bà là một trong những thanh niên tiêu biểu được chọn ra miền Bắc gặp Bác Hồ vào năm 1965.

Qua đời
Anh hùng LLVTND Tạ Thị Kiều đã qua đời vì bạo bệnh vào năm 2012.

Chú thích

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Người họ Tạ tại Việt Nam


title: Leonard Jones (cầu thủ bóng đá)

text:
Leonard Jones là một cầu thủ bóng đá thi đấu ở vị trí tiền đạo ở Football League cho Burslem Port Vale in the early 1900s.

Sự nghiệp thi đấu
Jones từng thi đấu cho Eastwood, trước khi gia nhập Burslem Port Vale vào tháng 4 năm 1901. Ông ghi bàn trong trận ra mắt trên sân Athletic Ground; chiến thắng 3-0 trước Leicester Fosse vào ngày 12 tháng 10 năm 1901. Ông có thêm 2 lần ra sân ở Second Division mùa giải 1901-02. Sau chỉ một trận ở mùa giải 1902-03 ông rời câu lạc bộ.

Thống kê
Nguồn:

Tham khảo

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Cầu thủ bóng đá Anh
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Port Vale F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Zigera diffusifascia

text:
Zigera diffusifascia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zigera


title: Văn Minh đế

text:
Văn Minh Đế (chữ Hán:文明帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử các triều đại phong kiến Trung Quốc.

Danh sách
 Tiền Yên Văn Minh Đế (truy tôn, thụy hiệu thực sự là Văn Minh vương, trước đó đối với nhà Tấn chỉ là Liêu Đông Văn Minh Công hoặc Triều Tiên Văn Minh Công, trước đó nữa gọi là Vọng Bình Văn Minh Hầu)
 Đường Văn Minh Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Văn Minh Võ Đức Đại Thánh Đại Tuyên Hiếu Hoàng Đế)

Xem thêm
Văn Vương
Minh Vương
Văn đế
Minh Đế
Văn Công
Minh công
Văn Minh thái hậu
Văn Minh hoàng hậu
Văn Minh vương hậu
Duệ Minh Đế
Chiêu Minh Đế
Hiếu Minh Đế
Ngụy Minh Đế
Lương Minh Đế
Tống Minh Đế

Thụy hiệu


title: Oreodera lateralis

text:
Oreodera lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1795
Oreodera


title: Osmakasaurus

text:
Osmakasaurus là một chi khủng long, được McDonald mô tả khoa học năm 2011.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Osmakasaurus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 2011
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long Bắc Mỹ
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Nhôm fluoride

text:
Nhôm fluoride (AlF3) là một hợp chất vô cơ sử dụng chủ yếu trong sản xuất nhôm. Chất rắn không màu này có thể được điều chế bằng tổng hợp nhưng cũng xuất hiện trong tự nhiên.

Sản xuất
Phần lớn nhôm fluoride được sản xuất bằng cách xử lý alumina với axit hexaflorosilixic(IV):
H2SiF6 + Al2O3 → 2AlF3 + SiO2 + H2O
Ngoài ra, nó được sản xuất bằng cách phân hủy nhiệt của amoni hexafloroaluminat. Để điều chế trong phòng thí nghiệm quy mô nhỏ, AlF3 cũng có thể được điều chế bằng cách xử lý nhôm(III) hydroxide hoặc kim loại nhôm với HF.

Nhôm fluoride trihydrat được tìm thấy trong tự nhiên như rosenbergit, một khoáng sản quý hiếm.

Cấu trúc
Cấu trúc của nó giống như các mô-típ rheni trioxit, có AlF6 bát diện méo. Mỗi fluoride được kết nối với hai trung tâm Al. Do có cấu trúc phân tử 3 chiều của nó, AlF3 có điểm nóng chảy cao. Các trihalua khác của nhôm ở trạng thái rắn khác nhau, AlCl3 có cấu trúc lớp và AlBr3 và AlI3, là phân tử đime. Ngoài ra chúng có điểm nóng chảy thấp và bốc hơi dễ dàng để tạo ra đime. Trong nhôm fluoride, pha khí tồn tại các phân tử như tam giác của D3h đối xứng. Chiều dài liên kết Al–F của phân tử khí này là 163 h.

Giống như hầu hết trifluoride khác, AlF3 có cấu trúc phẳng khi bốc hơi.

Ứng dụng
Nhôm fluoride là một chất phụ gia quan trọng để sản xuất nhôm bằng điện phân. Cùng với cryolit, nó làm giảm nhiệt độ nóng chảy xuống dưới 1000 ℃ và làm tăng độ dẫn điện của dung dịch. Nó thành muối nóng chảy, nhôm(III) oxit được hòa tan và sau đó điện phân để cung cấp cho số lượng lớn kim loại Al.

Sử dụng thích hợp
Cùng với zirconi(IV) fluoride, nhôm fluoride là một thành phần để sản xuất kính floroaluminat.

Nó cũng được sử dụng để ức chế quá trình lên men.

Giống như magie fluoride, nó được sử dụng như một màng mỏng kim loại chỉ số thấp, đặc biệt là cần độ trong suốt UV xa, lắng đọng của nó bằng cách lắng đọng hơi vật lý, đặc biệt bởi sự bay hơi, là thuận lợi.

Hợp chất khác
AlF3 còn tạo một số hợp chất với NH3, như AlF3·NH3 là chất rắn trắng.

Tham khảo

Hợp chất nhôm
Muối fluoride
Muối halogen của kim loại


title: Leskia pellucens

text:
Leskia pellucens là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leskia


title: Exeristes montanus

text:
Exeristes montanus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exeristes


title: Tachina sumatrensis

text:
Tachina sumatrensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tachina


title: Suganuma Minoru

text:
Minoru Suganuma (sinh ngày 16 tháng 5 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Minoru Suganuma đã từng chơi cho Kashiwa Reysol, Vitória, Ehime FC, Júbilo Iwata và Sagan Tosu.

Tham khảo

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật liên quan đến bóng đá từ Saitama
Cầu thủ bóng đá Ehime FC
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Júbilo Iwata
Cầu thủ bóng đá Kashiwa Reysol
Cầu thủ bóng đá Roasso Kumamoto
Cầu thủ bóng đá Sagan Tosu
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Brasil


title: Hout Tat

text:
Samdech Preah Mahā Somethea Dhipati Hout Tat () là Đức Tăng Hoàng thứ V của hệ phái Tiểu thừa Vương quốc Campuchia. Ông được xem là nhân vật vĩ đại thứ hai sau Samdach Sangharājā Chuon Nath. Ông là thành viên của Ủy ban chuẩn bị và đánh giá Từ điển Khmer và là người đóng góp chính cho Phật giáo, Văn học, Văn hóa truyền thống, Học viện Phật giáo và Trường cao đẳng Pali.

Ông thông suốt đường đời, đường đạo, ngôn ngữ Pali, Sanskrit. Ông có thể sử dụng thông thạo khá nhiều ngoại ngữ khác nữa như: Anh, Pháp, Thái, Lào. Ngoài ra ông đọc được chữ Khmer cổ trên bia đá. Ông là bạn đồng hành thân thiết nhất của Ông Chuon Nath, nhân vật vĩ đại nhất của Campuchia.

Tiểu sử
Hout Tat, sinh vào Chủ nhật, ngày 02 tháng 01 năm 1891 (Nhằm ngày 15 tháng 11 năm Nhâm Thìn, PL. 2435) tại làng Phsar Oudong, xã Vaing Chas, huyện Oudong, tỉnh Kampong Speu. Thân phụ thế danh là Hok Seng được gọi là Huot, thân mẫu thế danh là Nghet. Ông có bốn anh em như sau:

1. Bà Hout Sun 2. Bà Hout Huoy 3. Ông Hout Tat (Chính bản thân ông) 4. Ông Hout Krouy

Năm lên 7 tuổi, ông được phụ mẫu đưa đến trường học quốc ngữ và toán học từ Hòa thượng Bổn sư Meas tại chùa Phrang, cho đến khi ông hiểu biết thành thạo.

Năm 13 tuổi, ông xuất gia thọ giới Sadi từ Hòa thượng Bổn sư Meas, một năm sau Hòa thượng Bổn sư bị lâm bệnh và viên tịch. Để tiếp tục con đường tầm sư học đạo, ông được giới thiệu lên chùa Ounalom, Phnôm Pênh và tá túc cùng Pháp sư Xua là cháu của Hòa thượng Bổn sư đã được nhắn nhũ dạy bảo Sadi Hout Tat khi Hoà Thượng còn tại thế.

Vài năm sau Pháp sư Xua bị lâm bệnh nặng và viên tịch. Ông không còn chỗ nương tựa như trước nữa. Bấy giờ ông đã 17 tuổi trưởng thành, ông chịu khó chăm chỉ học hành mãi cho đến 19 tuổi, ông đã am hiểu và có thể đứng lớp giảng dạy. Nên ông đã mạnh dạn nhận trách nhiệm dạy và nghiên cứu Tam Tạng kinh. Việc này làm cho tiếng tăm của ông lừng lẫy khắp nơi. Không những thế, thậm chí Đức Tăng Hoàng thứ I Nil Teang cũng chú trọng đến ông nhiều hơn trước.

Năm 1912 (Nhâm Tý PL.2456), ông đã tròn 20 tuổi. Ông đang say mê trong việc học hành và nghiên cứu Kinh Tạng. Ông thọ Đại giới Tỳ Kheo tại chùa Ounalom với Hòa thượng bổn sư là Đại lão Hòa thượng Nil Teang, cùng hai thầy Yết ma tụng tuyên ngôn cho ông là Thượng tọa Chan và Thượng tọa Kong.

Hout Tat được Hòa thượng Bổn sư ban cho pháp danh là Vajirapaño. Sau Khi thọ giới Tỳ khưu, ông nỗ lực theo đuổi học hành tinh tấn gấp bội.

Năm 1913 (Quý Sửu PL.2457), ông thi đỗ Maha Prayokha cấp IV của Phật học, là học vị cao nhất trong thời đại đó tại Đền Preah Keo Morakot, Phnôm Pênh, làm cho các vị A-char và ban giám khảo ai nấy đều phải khen ngợi.

Năm 1919 (Kỷ Mùi PL.2463), ông được bổ nhiệm làm Ủy viên của Hội đồng thành lập Từ điển Khmer.

Ngày 22 tháng 07 năm 1922 (Kỷ Mùi PL.2466), ông được Đức Tăng Hoàng bổ nhiệm làm Sangka Vija. Trong năm này, ông và Choun Nath được Chính phủ Hoàng gia Campuchia cử đi ngoại quốc học ngôn ngữ Pali, Sanskit từ Giáo sư David Phyno nguyên Hiệu trường trường Pháp ngữ Đông dương tại Hà Nội.

Năm 1924 (Giáp Tý PL.2468), sau khi trở về nước. Ông được bổ nhiệm làm Giáo sư dạy tiếng Pali, Sanskrit tại trường Pali cao cấp.

Năm 1948 (Mậu Tí PL. 2492), Ông được tấn phong giáo phẩm là Preah Podhivong.

Năm 1964 (Giáp Thìn PL. 2508), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Podhivong.

Năm 1969 (Kỷ Dậu PL. 2513), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Mahā Somethea Dhipati.

Năm 1970 (Canh Tuất PL. 2514), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Mahā Somethea Dhipati Tăng Hoàng hệ phái Maha Nikaya.

Năm 1975 (Ất Mão PL.2519) ông qua đời, hưởng thọ 84 tuổi đời, 64 tuổi đạo.

Nguyên nhân tử vong
Sự kiện ngày 17 tháng 04 năm 1975, chế độ diệt chủng Pol Pốt lên nắm quyền.

Lúc 09 giờ sáng cùng ngày, người dân nhận thấy có một chiếc xe Jeep quân sự màu đen chạy vào mời ông lên đài truyền thông quốc gia. Ngay sau đó tất cả người dân trong thủ đô Phnôm Pênh đều nghe được tiếng nói của ông phát sóng trực tiếp về thông tin thắng lợi, đoàn kết dân tộc và thống nhất đất nước của chế độ Pol Pốt.

Ông Pityathai là một viên quan chức chế độ Pol Pốt viết nhật ký với tiêu đề là "Mạng con vô giá, con phải sinh tồn". Trong quyển nhật ký này ông viết rất rõ về tiếng nói ngắn gọn của ông Hout Tat là "Đồng bào không nên hoản sợ, xin ngừng nội chiến, độc lập nhất định sẽ đến, đất nước ta sẽ hòa bình, dân chúng không khổ lầm than nữa, chúng ta đoàn kết xây dựng lại đất nước".

Sau khi ông tuyên bố, người ta nhận thấy Đại úy Michael John của quân đội Dân chủ Cộng hòa Khmer phát ngôn rằng "Chúng tôi yêu cầu tất cả quân binh hạ vũ khí xuống, tránh xảy ra thương vong. Chúng tôi đang đàm phán với anh em quân đội bên kia".

Nghe được bấy nhiêu, người ta nhận thấy một quan chức của chế độ Khmer Đỏ giành micro từ tay vị Đại úy và phát ngôn rằng "Chúng tôi chiến thắng bằng vũ lực, chứ không phải chiến thắng bằng việc đàm phán gì cả. Tất cả binh lính Dân chủ Cộng hòa Khmer nên sáp nhập vào quân ngủ của chúng tôi, quân đội Cách mạng chúng tôi đã chiến thắng toàn diện, chiến tranh phải được kết thúc ngay lúc này".

Một lúc sau, nhận thấy ông Hout Tat bị áp tải vào trong xe Jeep và chạy vụt ra khỏi Đài truyền thông quốc gia, không một ai biết ông tiếp tục bị áp giải về đâu nữa.

Theo nhật ký "Mạng con vô giá, con phải sinh tồn" của Piyathai viết khẳng định thêm rằng: "Ông Hout Tat được áp giải về chùa Ounalom, khi đó gia đình Piyathai đến đảnh lễ hỏi thăm và từ biệt ông với lòng nặng trĩu. Trong cùng ngày 17 tháng 04 năm 1975 bọn Khmer Đỏ tiếp tục áp giải ông về chùa Phrang, huyện Oudong, tỉnh Kampong Speu".

Dựa theo ông Veng Kut Heng là người tìm hiểu nguyên ngân tử vong của ông viết rằng "Vào ngày 18 tháng 04 năm 1975, người dân cho biết ông bị tử vong do bọn Khmer Đỏ ngoại đạo lái xe ủi cán trên người của ông tại chùa Phrang". Đây là sự kiện hết sức đau lòng dành cho nhân dân Campuchia đã mất đi một nhân tài của đất nước.

Tác phẩm
 Phật giáo tóm lược của Vương Quốc Campuchia
 Nghiên cứu Phật giáo ở Campuchia từ cổ đại đến hiện tại (Xuất bản trên Tạp chí Ánh sáng Phật giáo số 02, ngày 01 tháng 04 năm 1961)
 Về một số ngôi đền ở Angkor (1928)
 Nhật ký (được đánh số trong bài báo "Tiểu sử của ông Hout Tat", được xuất bản trên Tạp chí Campuchia Soryo, năm thứ 38 tháng 06, DL.1966)

Giáo phẩm
 Năm 1948 (Mậu Tí PL. 2492), Ông được tấn phong giáo phẩm là Preah Podhivong vào tuổi 57.
 Năm 1964 (Giáp Thìn PL. 2508), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Podhivong vào tuổi 73. (Nghị định số 24-R.V, ngày 24 tháng 7 năm 1964).
 Năm 1969 (Kỷ Dậu PL. 2513), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Mahā Somethea Dhipati vào tuổi 78.
 Năm 1970 (Canh Tuất PL. 2514), Ông được tấn phong giáo phẩm là Samdech Preah Mahā Somethea Dhipati Tăng Hoàng hệ phái Mahanikaya vào tuổi 79. Do Ngài Cheng Heng, Chủ tịch Quốc hội tấn phong.

Tư tưởng
Trong cuộc sống, hãy làm việc cho có ích, đừng lãng phí sức lực. Vì sức lực không hoạt động thì nó sẽ bị mai mục theo sự lão hóa.

Tham khảo

Tăng thống Campuchia
Người Kampong Speu
Nhà ngôn ngữ học
Đại sư Phật giáo
Sinh năm 1893


title: Chorinaeus taigensis

text:
Chorinaeus taigensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chorinaeus


title: Dobromyśl, Tỉnh West Pomeranian

text:
Dobromyśl  (tiếng Đức: Augustenhöhe)  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Golczewo, thuộc quận Kamień, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng    phía bắc Golczewo,  về phía đông nam Kamień Pomorski và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Làng có dân số 10 người.

Xem thêm

 Lịch sử của Pomerania


title: Parangitia cervina

text:
Parangitia cervina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Parangitia


title: Talara cara

text:
Talara cara là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Talara


title: 5001

text:
Năm 5001. Trong lịch Gregory, nó sẽ là năm thứ 5001 của Công nguyên hay của Anno Domini; năm thứ nhất của thiên niên kỷ thứ 6 và của thế kỷ 51; và năm thứ hai của thập niên 5000.

Sự kiện thiên văn
 Ngày 11 tháng 9: Sao Thủy che khuất Regulus.

Tham khảo


title: Lan Quế Phường

text:
Lan Quế Phường (tiếng Hoa: 蘭桂坊; Lan Kwai Fong, thường được viết tắt là LKF) là một quảng trường nhỏ nằm ở trung tâm Hồng Kông. Khu vực này dành cho những người bán rong trước chiến tranh thế giới lần thứ hai, nhưng trải qua thời phục hưng vào giữa những năm 1980. Ngày nay, khu vực này là nơi khách ngoại quốc ở Hồng Kông tụ tập ăn uống, giải trí tại câu lạc bộ. Đường phố Lan Quế Phường có hình chữ L với hai đầu kết nối với đường D'Aguilar.

Hiệp hội Lan Quế Phường là một đơn vị hoạt động lợi nhuận tập hợp hơn 100 nhà hàng, quán bar, câu lạc bộ, nhà bán lẻ và các nhà cung cấp dịch vụ tại Lan Quế Phường để quảng bá khu vực này cho người dân địa phương và thế giới.

Địa điểm
Lan Quế Phường là một khu vực được giới hạn bởi đường D'Aguilar và con hẻm nhỏ hơn, Lan Quế Phường, một hẻm hình chữ L, được lát đá vôi. Cả hai đường phố đều xoay 90 độ để tạo thành một hình chữ nhật. Nó nằm gần ở trung điểm. Các cơ sở ăn uống ở đây được coi là hạng sang và khu vực này cũng được coi là một điểm đến của du khách. Từ phía tây của hình chữ nhật, hẻm Wo On và hẻm Wing Wah mở rộng để chứa nhiều địa điểm phục vụ ăn uống. Khu vực được cho là mở rộng đến đường Wellington và đường Wyndham, thông qua Câu lạc bộ Hồng Kông Fringe. Đây cũng là nơi có một số các phòng trưng bày nghệ thuật.

Lịch sử
Trước chiến tranh thế giới thứ hai, Lan Quế Phường đã được dành riêng cho người bán hàng rong.
Trong những ngày đầu, quảng trường có nhiều môi giới (媒人, môi nhân), vai trò duy nhất của phụ nữ. Những môi giới này là trung gian hôn nhân giữa hai gia đình trong thời kỳ truyền thống. Vì vậy nó được gọi là Mui Yan Hong hay Hung Leung Hong.

Từ năm 2011 đến năm 2015, một sự thay đổi lớn đã được tiến hành, sau quyết định của Zeman thay thế khối phố của mình ở trong Lan Quế Phường, khiến một khu vực lớn của Lan Quế Phường trở thành công trường xây dựng.

Những dịp đặc biệt
Những đám đông tụ tập ở đây trong những dịp đặc biệt như Halloween hay đêm giao thừa đã khiến cho nơi này đông nghẹt người. Cảnh sát phải can thiệp vào những thời điểm đó, để quản lý đám đông.

Văn hóa đường phố
Trong những năm gần đây, hoạt động biểu diễn đường phố đã trở thành cảnh mới trong văn hóa đường phố Hồng Kông. Một số người biểu diễn đã quyết định thiết lập sân khấu của mình tại Lai Kwai Fong, thường là hát và chơi guitar.

Vụ giẫm đạp
Vào ngày 1 tháng 1 năm 1993, có 21 người thiệt mạng và 62 người bị thương trong một vụ giẫm đạp quy mô lớn đám đông tụ tập đón giao thừa ở Lan Quế Phường.

Hơn 15.000 người đã đổ xô đến khu vực để đếm ngược năm mới vào thời điểm đó. Chính phủ Hồng Kông đã chỉ định Thẩm phán Tòa sơ thẩm Kemal Bokhary tiến hành một cuộc điều tra vào thảm họa này. Các biện pháp kiểm soát đám đông nghiêm ngặt hiện đang có hiệu lực tại các sự kiện lễ lớn khuyến nghị của cuộc điều tra vụ giẫm đạp trên.

Tham khảo

Trung Hoàn
Điểm tham quan ở Hồng Kông
Đường phố Hồng Kông
Khu phố nhà hàng Hồng Kông
Giẫm đạp năm 1993
Hồng Kông năm 1993


title: Cúp quốc gia Andorra 2015

text:
Cúp quốc gia Andorra 2015 là mùa giải thứ 23 của giải đấu bóng đá loại trực tiếp của Andorra.. Giải đấu khởi tranh từ ngày 21 tháng 2 năm 2015 với các trận đấu ở vòng loại thứ nhất và kết thúc vào ngày 10 tháng 5 năm 2015 với trận Chung kết. UE Sant Julià, đương kim vô địch, đã bảo vệ thành công danh hiệu, và giành quyền tham gia vòng loại thứ nhất của UEFA Europa League 2015–16.

Tổng cộng có 16 đội tham gia vào giải đấu.

Kết quả

Vòng Một
Có 16 đội tham gia vòng này, gồm 8 đội từ Primera Divisió 2014–15 và 8 đội từ Segona Divisió 2014–15. Các trận đấu diễn ra vào ngày 21, 22 tháng Hai và 1 tháng 3 năm 2015.

|}

Đá lại
Trận đá lại diễn ra vào ngày 5 tháng 3 năm 2015.

|}

Tứ kết
Các trận đấu diễn ra vào ngày 1, 3, 4 và 8 tháng 3 năm 2015.

|}

Bán kết
Các trận đấu diễn ra vào ngày 8 và 11 tháng 3 năm 2015.

|}

Chung kết

Tham khảo

Liên kết ngoài
Results at soccerway.com

Mùa giải Cúp quốc gia Andorra
Copa


title: HEMT

text:
Transistor linh động điện tử cao hay HEMT (High-electron-mobility transistor), hay FET dị thể (HFET), hay transistor pha điều chế MODFET (modulation-doped FET), là một loại transistor hiệu ứng trường trong đó kết hợp tiếp giáp giữa hai loại vật liệu thuộc khe băng (band gap) khác nhau (tức là tiếp giáp dị thể).

Nó khác với MOSFET về vùng pha tạp. Vật liệu thường dùng là kết hợp GaAs với AlGaAs ở mức độ khác nhau, tùy theo ứng dụng của linh kiện. Linh kiện kết hợp với indi thì cho ra đặc trưng tần số tốt hơn. Những năm gần đây HEMT với kết hợp nitrit galli thì làm việc ở công suất lớn.

HEMT làm việc ở tần cao, băng sóng milimet, được dùng trong các sản phẩm cao tần: điện thoại di động, máy thu truyền hình vệ tinh, bộ chuyển đổi điện áp, linh kiện radar.

Phát minh
Phát minh HEMT thường được gắn với Takashi Mimura (三 村 高志) (Fujitsu, Nhật Bản). Ở Mỹ, Ray Dingle và các đồng nghiệp tại Bell Laboratories đóng vai trò quan trọng trong việc phát minh ra HEMT. Tại châu Âu, Daniel Delagebeaudeuf và Trọng Linh Nguyen từ Thomson-CSF (Pháp) đã đệ đơn xin cấp bằng sáng chế linh kiện này vào ngày 28 tháng 3 năm 1979.

Nguyên lý hoạt động

Các biến thể

pHEMT

mHEMT

HEMT cảm ứng

Ứng dụng

Tham khảo

Xem thêm
 Transistor
 Linh kiện bán dẫn

Liên kết ngoài

Transistor
Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Kỹ thuật điện tử
Phát minh Pháp
Phát minh của Việt Nam


title: Philtraea utahensis

text:
Philtraea utahensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Philtraea


title: Saundersiops siestus

text:
Saundersiops siestus là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Saundersiops


title: Phaeneumon phoenix

text:
Phaeneumon phoenix là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phaeneumon


title: Thelaira bifasciata

text:
Thelaira bifasciata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thelaira


title: Cao tốc Liên bang Nevada 375

text:
Cao tốc Liên bang Nevada (tiếng Anh: Nevada State Route 375, SR 375) là một phần của con đường cao tốc liên bang Hoa Kỳ, nó chủ yếu chạy qua các vùng sa mạc rộng lớn, hẻo lánh, thuộc bang Nevada. Nó dài khoảng 158 km, nằm giữa hai con đường cao tốc khác là SR 374 và SR 376, nằm gần Khu vực 51.

Tên gọi
Tên đường được đặt là Người Ngoài hành tinh vì có một câu chuyện kì bí vào năm 1989, một kỹ sư tên là Bob Lazar đã tuyên bố rằng anh ta từng làm việc trên một tàu vũ trụ của người ngoài hành tinh và lái một chuyến bay thử nghiệm rồi nhìn thấy một chiếc đĩa bay (UFO) ở gần thung lũng Tikaboo. Sau đó, đã từng có nhiều cuộc thảo luận bàn bạc cho việc đặt tên cho con đường và cuối cùng họ đã chính thức đặt tên là Extraterrestrial Highway vì xung quanh đây thường xuyên xảy ra những vụ việc liên quan đến người ngoài hành tinh và các UFO.

Vị trí

Đường nằm ở phần phía Nam của tiểu bang Nevada. Bắt nguồn từ một ngã ba hình chữ Y của SR 318 tại Crystal Springs, một thị trấn ma ở cuối phía bắc của thung lũng Pahranagat, trung tâm của Lincoln County.

Giữa đường chạy vòng qua hồ muối Groom, nơi có một ngã rẽ bên phải gắn biển khu vực cấm - đó chính là lối dẫn vào sân bay quân sự Nellis - Khu vực 51, một căn cứ quân sự bí mật của Hoa Kỳ. Ngay đầu con đường này còn có một hộp thư gọi là "hộp thư màu" đen, dùng cho những người có ý kiến viết và bỏ thư vào, các nhân viên trong Khu 51 sẽ đọc chúng.

Tham khảo

Đường cao tốc
Văn hóa UFO
Văn hóa UFO ở Mỹ
Địa điểm liên quan đến UFO


title: Sân vận động 26 tháng 3

text:
Sân vận động 26 tháng 3 () là một sân vận động nằm ở khu vực phía nam của Bamako, Mali. Sân là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá trong nước Stade Malien và là sân vận động quốc gia của Mali. Sân có sức chứa 50.000 người như một sân vận động tất cả chỗ ngồi. Được xây dựng vào năm 2001, sân được đặt theo tên của Ngày Liệt sĩ, một ngày lễ kỷ niệm quốc gia của cuộc nổi dậy Bamako ngày 26 tháng 3 năm 1991 đã lật đổ chế độ độc tài của Moussa Traoré. Sân vận động được xây dựng bởi Tập đoàn Kỹ thuật Hải ngoại Trung Quốc, và từng là địa điểm tổ chức Cúp bóng đá châu Phi 2002.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Photo  at worldstadiums.com
Photos at fussballtempel.net

Địa điểm bóng đá Mali
Địa điểm điền kinh Mali
Mali
Công trình xây dựng Bamako
Djoliba AC
Stade Malien
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2001
Khởi đầu năm 2001 ở Mali


title: Pingasa atriscripta

text:
Pingasa atriscripta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pingasa


title: Trần Công Phàn

text:
Trần Công Phàn (sinh năm 1960) là một chính trị gia và chính khách người Việt Nam. Ông hiện là Phó Bí thư Đảng đoàn, Phó chủ tịch chuyên trách kiêm Tổng thư ký Hội Luật Gia Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khoá XV (2021-2026), Ủy viên Đoàn chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khoá VIII. Ông nguyên là Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện kiểm sát nhân dân tối cao.. Ông từng là Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa.

Xuất thân
Ông sinh năm 1960, quê quán ở xã Mỹ Hà, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.

Giáo dục
Ông có bằng Tiến sĩ Luật.

Năm 2017, ông là ứng viên đạt tiêu chuẩn Phó giáo sư ngành Khoa học An ninh Tội phạm học và Điều tra tội phạm của Học viện Cảnh sát nhân dân được đề nghị xét tiếp ở Hội đồng Chức danh giáo sư ngành Khoa học An ninh.

Sự nghiệp
Năm 1989, ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sáng ngày 23 tháng 7 năm 2008, ông được Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa khóa 4 bầu giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa nhiệm kì 2004-2009. Lúc này ông là Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa, có trình độ Tiến sĩ Luật, cao cấp lí luận chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước đó, ông giữ chức Vụ trưởng Vụ hợp tác quốc tế thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Phó Viện trưởng Viện Phúc thẩm 1.

Ngày 18 tháng 8 năm 2008, ông được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phê chuẩn chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa nhiệm kỳ 2004-2009 theo Quyết định 1118/QĐ-TTg.

Ông giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đến tháng 1 năm 2010.

Từ tháng 7 năm 2013 đến tháng 6 năm 2020, ông là Ủy viên Ban Cán sự Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Ngày 13 tháng 4 năm 2015, Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang ký Quyết định bổ nhiệm chức danh Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho Trần Công Phàn, Phó Viện trưởng VKSNDTC.

Ngày 13 tháng 9 năm 2019, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam khóa 13.

Tham khảo

Người Nam Định
Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam
Tiến sĩ Luật Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa
Người họ Trần tại Việt Nam
Vụ trưởng Vụ 13, Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam
Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam


title: Ga Sau

text:
Ga Sau (Văn phòng Gimpo) (Tiếng Hàn: 사우(김포시청)역, Hanja: 沙隅(金浦市廳)驛) là ga tàu điện ngầm của Tuyến Gimpo Goldline nằm ở Gimpo-si, Gyeonggi-do.

Lịch sử
 20 tháng 6 năm 2016: Tên ga được xác nhận là Ga Tòa thị chính Gimpo (金浦市廳驛)
 3 tháng 8 năm 2018: Đổi tên ga thành Ga Sau (Tòa thị chính Gimpo)
 28 tháng 9 năm 2019: Bắt đầu hoạt động

Bố trí ga

Xung quanh nhà ga

 Khu liên hợp thể thao Gimpo
 Tòa thị chính Gimpo
 Trường trung học kỹ thuật Gimpo Jeil
 Trường tiểu học Geumpa
 Trường trung học Geumpa
 Trường tiểu học Sáu
 Trường THPT Sau
 Trung tâm Y tế Công cộng Thành phố Gimpo
 Khu liên hợp thể thao Gimpo
 Trung tâm phúc lợi hành chính Sau-dong
 Trung tâm phúc lợi người cao tuổi thành phố Gimpo
 Trung tâm Y tế Công cộng Gimpo
 Quỹ Phát triển Thanh niên Thành phố Gimpo
 Hội đồng thành phố Gimpo

Ga kế cận

Tham khảo

Sau
Sau


title: Stictoptera xylinata

text:
Stictoptera xylinata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stictoptera


title: Uranophora maranhaonis

text:
Uranophora maranhaonis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Uranophora


title: Đau thần kinh tọa

text:
Đau thần kinh tọa (Thuật ngữ tiếng Anh: Sciatica) hay đau dây thần kinh tọa, tọa thống phong (trong y học cổ truyền), là một bệnh y khoa đặc thù bởi triệu chứng đau dọc xuống chân từ lưng dưới. Sự đau đớn này có thể đi xuống ở đằng sau, bên ngoài hoặc ở phía trước chân. Cơn đau thường ập tới sau các hoạt động như nhấc vật nặng, mặc dù nó cũng có thể tới từ từ. Thông thường, triệu chứng chỉ ở một bên thân thể. Tuy nhiên, một số nguyên nhân nhất định có thể gây ra đau ở cả hai bên. Đôi lúc có thể kèm theo đau lưng dưới nhưng không phải luôn luôn. Có thể gặp triệu chứng yếu hoặc tê ở những phần khác nhau của cẳng và bàn chân bị ảnh hưởng.

Khoảng 90% trường hợp đau thần kinh tọa là do thoát vị đĩa đệm cột sống lưng đè lên một trong các rễ thần kinh thắt lưng hoặc xương cùng. Thoái hóa đốt sống, hẹp ống sống, hội chứng piriformis, khối u vùng chậu và mang thai là những nguyên nhân khác có thể gây ra đau thần kinh tọa. Thử nghiệm nâng chân thẳng thường hữu ích trong chẩn đoán. Kết quả là dương tính nếu, khi nâng chân lên trong khi một người đang nằm ngửa, cơn đau xuất hiện bên dưới đầu gối. Trong hầu hết các trường hợp, hình ảnh y tế không cần thiết. Tuy nhiên, hình ảnh có thể được thực hiện nếu chức năng ruột hoặc bàng quang bị ảnh hưởng, mất cảm giác hoặc suy nhược đáng kể, các triệu chứng tồn tại lâu hoặc có mối lo ngại về khối u hoặc nhiễm trùng. Các tình trạng có thể biểu hiện tương tự là các bệnh về hông và các bệnh nhiễm trùng như bệnh zona ban đầu (trước khi hình thành phát ban).

Điều trị ban đầu thường bao gồm thuốc giảm đau. Tuy nhiên, thiếu bằng chứng về thuốc giảm đau và thuốc giãn cơ. Thông thường, mọi người nên tiếp tục hoạt động bình thường với khả năng tốt nhất của họ. Thường thì tất cả những gì cần thiết để giải quyết cơn đau thần kinh tọa là thời gian; ở khoảng 90% số người các triệu chứng biến mất trong vòng chưa đầy sáu tuần. Nếu cơn đau nghiêm trọng và kéo dài hơn sáu tuần, phẫu thuật có thể là một lựa chọn. Mặc dù phẫu thuật thường giúp cải thiện cơn đau nhưng lợi ích lâu dài của nó không rõ ràng. Phẫu thuật có thể được yêu cầu nếu các biến chứng xảy ra, chẳng hạn như mất chức năng bình thường của ruột hoặc bàng quang. Nhiều phương pháp điều trị, bao gồm corticosteroid, gabapentin, pregabalin, châm cứu, chườm nóng hoặc chườm đá, và nắn chỉnh cột sống, có bằng chứng hạn chế hoặc nghèo nàn về việc sử dụng chúng.

Tùy thuộc vào cách xác định, ít hơn 1% đến 40% số người bị đau thần kinh tọa tại một số thời điểm. Đau dây thần kinh tọa phổ biến nhất ở độ tuổi từ 40 đến 59, và nam giới bị ảnh hưởng thường xuyên hơn phụ nữ. Tình trạng này đã được biết đến từ thời cổ đại. Việc sử dụng từ đau thần kinh tọa đầu tiên được biết đến là từ năm 1451.

Định nghĩa

Thuật ngữ "đau thần kinh tọa" thường mô tả một triệu chứng - bệnh dọc theo đường thần kinh tọa - chứ không phải là một tình trạng, bệnh tật hoặc bệnh cụ thể. Một số người sử dụng nó để chỉ bất kỳ cơn đau nào bắt đầu từ lưng dưới và xuống chân. Cơn đau được mô tả đặc trưng là giống như bắn hoặc giống như sốc, nhanh chóng di chuyển dọc theo đường đi của các dây thần kinh bị ảnh hưởng. Những người khác sử dụng thuật ngữ này như một chẩn đoán (nghĩa là một dấu hiệu của nguyên nhân và kết quả) cho các rối loạn chức năng thần kinh do chèn ép một hoặc nhiều rễ thần kinh thắt lưng hoặc xương cùng do thoát vị đĩa đệm cột sống. Đau thường xảy ra theo việc phân bố chứng đốt da và đi từ đầu gối đến bàn chân. Nó có thể liên quan đến rối loạn chức năng thần kinh, chẳng hạn như yếu và tê chân.

Nguyên nhân

Các yếu tố rủi ro
Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được của đau thần kinh tọa bao gồm hút thuốc, béo phì và nghề nghiệp. Các yếu tố nguy cơ không thể sửa đổi bao gồm tuổi tác ngày càng tăng, là nam giới và có tiền sử đau thắt lưng.

Thoát vị đĩa đệm cột sống
Thoát vị đĩa đệm cột sống chèn ép vào một trong các rễ thần kinh thắt lưng hoặc xương cùng là nguyên nhân thường gặp nhất của đau thần kinh tọa, có mặt khoảng 90% các trường hợp. Điều này đặc biệt đúng ở những người dưới 50 tuổi. Thoát vị đĩa đệm thường xảy ra nhất khi nâng vật nặng. Đau thường tăng lên khi cúi người về phía trước hoặc ngồi, và giảm khi nằm xuống hoặc đi bộ.

Hẹp ống cột sống
Nguyên nhân cột sống bị nén khác bao gồm thắt lưng hẹp ống sống, một tình trạng mà các kênh cột sống, không gian tủy sống chạy qua, thu hẹp và nén tủy sống, cauda equina, hoặc rễ dây thần kinh hông. Sự thu hẹp này có thể do gai xương, thoái hóa đốt sống, viêm hoặc thoát vị đĩa đệm, làm giảm không gian có sẵn cho tủy sống, do đó chèn ép và kích thích các dây thần kinh từ tủy sống trở thành dây thần kinh tọa. Đây là nguyên nhân thường gặp nhất sau tuổi 50. Đau thần kinh tọa do hẹp ống sống thường xảy ra nhất khi đứng, đi bộ hoặc ngồi trong thời gian dài và giảm khi cúi người về phía trước. Tuy nhiên, cơn đau có thể phát sinh với bất kỳ vị trí hoặc hoạt động nào trong trường hợp nghiêm trọng. Cơn đau thường được giảm bớt khi nghỉ ngơi.

Hội chứng piriformis
Hội chứng Piriformis là một tình trạng, tùy thuộc vào phân tích, thay đổi từ nguyên nhân "rất hiếm" đến 8% của đau thắt lưng hoặc đau mông. Ở 17% số người, dây thần kinh tọa chạy qua cơ piriformis chứ không phải bên dưới nó. Khi các xương bàn chân rút ngắn hoặc co thắt do chấn thương hoặc hoạt động quá sức, điều này được đặt ra là nguyên nhân gây chèn ép dây thần kinh tọa. Hội chứng Piriformis được gọi một cách thông tục là "đau thần kinh tọa do ví" do một chiếc ví được đặt trong túi hông phía sau nén các cơ mông và dây thần kinh tọa khi người mang ngồi xuống. Hội chứng Piriformis có thể được nghi ngờ là nguyên nhân của đau thần kinh tọa khi các rễ thần kinh cột sống đóng góp vào dây thần kinh tọa vẫn bình thường và không có thoát vị đĩa đệm cột sống rõ ràng.

Mang thai
Đau dây thần kinh tọa cũng có thể xảy ra khi mang thai, đặc biệt là trong giai đoạn sau, do trọng lượng của thai nhi đè lên dây thần kinh tọa khi ngồi hoặc khi co thắt chân. Trong khi hầu hết các trường hợp không gây hại trực tiếp cho người phụ nữ hoặc thai nhi, tác hại gián tiếp có thể đến từ tác dụng gây tê ở chân, có thể gây mất thăng bằng và ngã. Không có phương pháp điều trị tiêu chuẩn nào cho chứng đau thần kinh tọa do mang thai.

Khác
Đau không cải thiện khi nằm cho thấy một nguyên nhân không cơ học, chẳng hạn như ung thư, viêm hoặc nhiễm trùng. Đau dây thần kinh tọa có thể do các khối u chèn ép vào tủy sống hoặc rễ thần kinh. Đau lưng dữ dội kéo dài đến hông và bàn chân, mất khả năng kiểm soát bàng quang hoặc ruột hoặc yếu cơ có thể do khối u cột sống hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa. Chấn thương cột sống, chẳng hạn như tai nạn xe hơi hoặc ngã mạnh vào gót chân hoặc mông, cũng có thể dẫn đến đau thần kinh tọa. Một mối liên hệ đã được đề xuất với nhiễm Cutibacterium acnes tiềm ẩn trong đĩa đệm, nhưng vai trò của nó vẫn chưa rõ ràng.

Sinh lý bệnh

Đau thần kinh tọa nói chung là do sự chèn ép của dây thần kinh thắt lưng L4 hoặc L5 hoặc dây thần kinh xương cùng S1. Ít phổ biến hơn, dây thần kinh xương cùng S2 hoặc S3 hoặc sự chèn ép của chính dây thần kinh tọa có thể gây ra đau thần kinh tọa. Trong 90% các trường hợp đau thần kinh tọa, điều này có thể xảy ra do phình hoặc thoát vị đĩa đệm cột sống. Đĩa đệm cột sống bao gồm một nhân xơ bên ngoài và một nhân tủy bên trong. Các sợi cơ tạo thành một vòng cứng xung quanh cùi nhân đầu trong quá trình phát triển của con người, và các chất dạng keo của cùi nhân do đó được chứa trong đĩa. Đĩa đệm tách các đốt sống, do đó giúp tăng sự ổn định của cột sống và cho phép các rễ thần kinh thoát ra ngoài đúng cách qua các khoảng trống giữa các đốt sống từ tủy sống. Khi một người già đi, các sợi cơ tim yếu đi và trở nên kém cứng hơn, khiến nó có nguy cơ bị rách nhiều hơn. Khi có một vết rách trong nhân xơ, nhân tủy có thể trồi ra ngoài qua vết rách và ép vào các dây thần kinh cột sống bên trong tủy sống, dây thần kinh đệm, hoặc thoát ra ngoài các rễ thần kinh, gây viêm, tê hoặc đau dữ dội. Sau đó, tình trạng viêm mô cột sống có thể lan sang các khớp bên cạnh và gây ra hội chứng nghiêng, được đặc trưng bởi đau lưng dưới và đau sau đùi.

Các nguyên nhân khác của đau thần kinh tọa thứ phát do chèn ép dây thần kinh cột sống bao gồm sự thô ráp, mở rộng hoặc lệch lạc (đốt sống) của đốt sống, hoặc thoái hóa đĩa đệm làm giảm đường kính của các ống bên mà các rễ thần kinh thoát ra khỏi cột sống. Khi đau thần kinh tọa là do nén của một rễ thần kinh lưng, nó được coi là một thắt lưng lý đau lan toả hoặc radiculitis khi đi kèm với phản ứng viêm. Đau thần kinh tọa như đau nổi bật tập trung ở mông cũng có thể được gây ra bằng cách nén các bộ phận ngoại vi của dây thần kinh hông thường từ căng thẳng mô mềm trong piriformis hoặc liên quan cơ bắp.

Chẩn đoán

Đau thần kinh tọa thường được chẩn đoán bằng cách khám sức khỏe và lịch sử các triệu chứng.

Kiểm tra thể chất
Nói chung, nếu một người báo cáo có cơn đau lan tỏa điển hình ở một bên chân cũng như một hoặc nhiều dấu hiệu thần kinh của căng thẳng rễ thần kinh hoặc thiếu hụt thần kinh, đau thần kinh tọa có thể được chẩn đoán.

Thử nghiệm chẩn đoán được áp dụng nhiều nhất là nâng chân thẳng để tạo ra dấu hiệu Lasègue, được coi là dương tính nếu cơn đau trong sự phân bố của dây thần kinh tọa được tái tạo với sự uốn cong thụ động của chân thẳng từ 30 đến 70 độ. Trong khi xét nghiệm này dương tính ở khoảng 90% người bị đau thần kinh tọa, thì khoảng 75% người có xét nghiệm dương tính không bị đau thần kinh tọa. Nâng thẳng chân không bị ảnh hưởng bởi đau thần kinh tọa có thể gây ra đau thần kinh tọa ở chân bên bị ảnh hưởng; đây được gọi là dấu hiệu Fajersztajn. Sự hiện diện của dấu hiệu Fajersztajn là một phát hiện cụ thể hơn cho thoát vị đĩa đệm so với dấu hiệu Lasègue. Những động tác làm tăng áp lực nội tủy, chẳng hạn như ho, gập cổ và chèn ép tĩnh mạch thừng tinh hai bên, có thể làm trầm trọng thêm chứng đau thần kinh tọa.

Hình ảnh y tế
Các phương thức chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ có thể giúp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Công dụng của phương pháp ghi thần kinh MR trong chẩn đoán hội chứng piriformis còn nhiều tranh cãi.

Chụp đĩa đệm có thể được coi là để xác định vai trò của một đĩa đệm cụ thể đối với cơn đau của một người. Chụp đĩa đệm bao gồm việc đưa kim vào đĩa để xác định áp lực của khoang đĩa. Radiocontrast sau đó được tiêm vào không gian đĩa đệm để đánh giá những thay đổi thị giác có thể chỉ ra sự bất thường về giải phẫu của đĩa đệm. Việc tái tạo lại cơn đau của một cá nhân trong quá trình chụp đĩa đệm cũng mang tính chất chẩn đoán.

Chẩn đoán phân biệt
Nên nghi ngờ ung thư nếu có tiền sử mắc bệnh trước đó, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau không dứt. Áp xe ngoài màng cứng tủy sống phổ biến hơn ở những người bị đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch hoặc những người đã phẫu thuật cột sống, tiêm hoặc đặt ống thông; nó thường gây sốt, tăng bạch cầu và tăng tốc độ lắng hồng cầu. Nếu nghi ngờ ung thư hoặc áp xe ngoài màng cứng tủy sống, nên chụp cộng hưởng từ khẩn cấp để xác nhận. Bệnh thần kinh tiểu đường gần thường ảnh hưởng đến những người trung niên trở lên bị bệnh đái tháo đường týp 2 được kiểm soát tốt; khởi phát đột ngột, thường gây đau ở nhiều da, nhanh chóng sau đó yếu đi. Chẩn đoán thường bao gồm đo điện cơ và chọc dò thắt lưng. Bệnh zona phổ biến hơn ở người già và suy giảm miễn dịch; thường đau (nhưng không phải luôn luôn) được theo sau bởi sự xuất hiện của một phát ban với vỉ nhỏ dọc theo một lần có cảm giác đốt da. Bệnh căn nguyên Lyme cấp tính có thể theo sau tiền sử các hoạt động ngoài trời trong những tháng ấm hơn ở các môi trường sống có khả năng bị ve trong 1-12 tuần trước đó. Ở Mỹ, Lyme phổ biến nhất ở các bang New England và Trung Đại Tây Dương và các vùng của Wisconsin và Minnesota, nhưng nó đang mở rộng sang các khu vực khác. Biểu hiện đầu tiên thường là phát ban ngày càng lan rộng có thể kèm theo các triệu chứng giống như cảm cúm. Lyme cũng có thể gây ra bệnh căn nguyên mãn tính nhẹ hơn trung bình 8 tháng sau khi bị bệnh cấp tính.

Điều trị
Đau thần kinh tọa có thể được quản lý bằng một số phương pháp điều trị khác nhau  với mục tiêu khôi phục trạng thái chức năng bình thường và chất lượng cuộc sống của một người. Khi nguyên nhân của đau thần kinh tọa là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (90% các trường hợp), hầu hết các trường hợp sẽ tự khỏi trong vài tuần đến vài tháng. Ban đầu điều trị trong 6–8 đầu tiên tuần nên thận trọng. Hơn 75% các trường hợp đau thần kinh tọa được quản lý mà không cần phẫu thuật. Ở những người hút thuốc cũng bị đau thần kinh tọa, việc cai thuốc lá cần được xem xét một cách nghiêm túc.  ] điều trị nguyên nhân cơ bản gây chèn ép dây thần kinh trong các trường hợp áp xe ngoài màng cứng, khối u ngoài màng cứng và hội chứng chùm đuôi ngựa.

Hoạt động thể chất
Hoạt động thể chất thường được khuyến khích để kiểm soát bảo tồn chứng đau thần kinh tọa cho những người có thể chất tốt. Tuy nhiên, sự khác biệt về kết quả giữa hoạt động thể chất so với nghỉ ngơi trên giường vẫn chưa được làm sáng tỏ đầy đủ. Bằng chứng về vật lý trị liệu trong đau thần kinh tọa không rõ ràng mặc dù các chương trình như vậy có vẻ an toàn. Vật lý trị liệu được sử dụng phổ biến. Các kỹ thuật vận động dây thần kinh cho dây thần kinh tọa được hỗ trợ bởi các bằng chứng dự kiến.

Thuốc
Không có một chế độ thuốc nào được sử dụng để điều trị đau thần kinh tọa. Bằng chứng ủng hộ việc sử dụng opioid và thuốc giãn cơ còn chưa rõ ràng. Bằng chứng chất lượng thấp chỉ ra rằng NSAID không giúp cải thiện cơn đau tức thì và tất cả NSAID đều có khả năng làm giảm đau thần kinh tọa tương đương nhau. Tuy nhiên, NSAID thường được khuyến cáo như một phương pháp điều trị đầu tiên cho chứng đau thần kinh tọa. Ở những người bị đau thần kinh tọa do hội chứng piriformis, tiêm độc tố botulinum có thể cải thiện cơn đau và chức năng. Mặc dù có rất ít bằng chứng chứng minh việc sử dụng steroid ngoài màng cứng hoặc toàn thân, steroid toàn thân có thể được cung cấp cho những người bị thoát vị đĩa đệm đã được xác nhận nếu có chống chỉ định sử dụng NSAID. Bằng chứng chất lượng thấp ủng hộ việc sử dụng gabapentin để giảm đau cấp tính ở những người bị đau thần kinh tọa mãn tính. Thuốc chống co giật và sinh học không được chứng minh là có thể cải thiện chứng đau thần kinh tọa cấp tính hoặc mãn tính. Thuốc chống trầm cảm đã chứng minh một số hiệu quả trong điều trị đau thần kinh tọa mãn tính và có thể được cung cấp cho những người không thích nghi với NSAID hoặc những người đã thất bại với liệu pháp NSAID.

Phẫu thuật
Nếu đau thần kinh tọa là do thoát vị đĩa đệm, loại bỏ một phần hoặc toàn của đĩa, được biết đến như phẫu thuật cắt đĩa đệm, có bằng chứng dự kiến lợi ích trong ngắn hạn. Nếu nguyên nhân là do giãn đốt sống hoặc hẹp ống sống, phẫu thuật có thể giúp giảm đau tối đa hai năm.

Thuốc thay thế
Bằng chứng chất lượng thấp đến trung bình cho thấy rằng nắn chỉnh cột sống là một phương pháp điều trị hiệu quả cho chứng đau thần kinh tọa cấp tính. Đối với chứng đau thần kinh tọa mãn tính, bằng chứng hỗ trợ điều trị nắn chỉnh cột sống là rất kém. Việc nắn chỉnh cột sống được cho là an toàn để điều trị các chứng đau liên quan đến đĩa đệm; tuy nhiên, các báo cáo trường hợp đã tìm thấy mối liên quan với hội chứng chùm đuôi ngựa, và nó được chống chỉ định khi có các biểu hiện suy sụp thần kinh tiến triển.

Tiên lượng
Khoảng 39 đến 50% số người bệnh vẫn còn các triệu chứng sau 1 đến 4 năm. Khoảng 20% bệnh nhân trong một nghiên cứu không thể làm việc trong một năm và 10% đã phải phẫu thuật vì tình trạng này.

Dịch tễ học
Tùy thuộc vào cách xác định bệnh, ít hơn 1% đến 40% số người bị đau thần kinh tọa tại một số thời điểm. Đau dây thần kinh tọa phổ biến nhất ở độ tuổi từ 40 đến 59, và nam giới bị ảnh hưởng thường xuyên hơn phụ nữ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Rối loạn thần kinh
RTT


title: Epirhyssa flavopicta

text:
Epirhyssa flavopicta là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Epirhyssa


title: Celerena mutatipes

text:
Celerena mutatipes là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Celerena


title: Phoebe nivea

text:
Phoebe nivea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Phoebe


title: Eupithecia inclinata

text:
Eupithecia inclinata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: Quốc ca Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia

text:
"Quốc ca Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldovia"; ;  là quốc ca của Moldavia Xô viết–Cộng hòa cấu thành của Liên Xô.

Ban đầu, bài quốc ca có tên là "Moldova cu doine străbune pe plaiuri" và được sáng tác bởi Ștefan Neaga, với lời bài hát của các nhà thơ Emilian Bukov và Bogdan Istru (Ivan Bodarev) vào năm 1945.

Ivan Bodiul, Bí thư thứ nhất của Đảng Cộng sản Moldova, nhà soạn nhạc được ủy quyền Eduard Lazarev để sửa đổi bài quốc ca trong "Đổi mới âm nhạc". (phiên bản thứ hai của Quốc ca).

Lời bài hát đã được viết lại, bỏ tất cả các câu liên quan đến Joseph Stalin. Phần nhạc cũng được thay đổi, loại bỏ cấu trúc ba khổ ban đầu để thay thế cho cấu trúc ba đoạn đơn.

Những từ đầu của bài quốc ca đã được đổi thành "Moldova Sovietică".

Lời bài hát

1945–1980

Lời Tiếng Moldova/Tiếng România

Dịch

1980-1991

Lời Tiếng Moldova/Tiếng România

Tham khảo

Liên kết ngoài

M
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia


title: Grace Mendonça

text:
Grace Maria Fernandes Mendonça (sinh ngày 17 tháng 10 năm 1968 tại bang Januária) là một luật sư nổi tiếng người Brazil, giáo sư đại học và Tổng chưởng lý hiện tại của Brazil. Vào ngày 9 tháng 9 năm 2016, bà được Tổng thống Michel Temer bổ nhiệm làm Tổng chưởng lý sau khi cựu tổng chưởng lý Fábio Medina Osório từ chức.

Tiểu sử
Mendonça nhận bằng Cử nhân Luật, chuyên về ngành Luật tố tụng dân sự từ Hiệp hội giảng dạy thống nhất các quận, liên bang và bằng thạc sĩ về Luật hiến pháp.

Trước khi trở thành Tổng chưởng lý liên bang AGU, cô từng là cố vấn cao cấp cho Phó Tổng chưởng lý Cộng hòa từ năm 1995 đến năm 2001 và là luật sư tại Công ty bất động sản Brasíc (Companhia Imobiliária de Brasilia - TERRACAP) từ năm 1992 đến năm 1994.

Cô là thành viên của Tổng chưởng lý liên bang (Attorney General of the Union - AGU) và thành viên hội đồng quản trị từ năm 2001. Năm 2002, cô giữ chức vụ Phó Tổng chưởng lý và Tổng điều phối viên của Văn phòng Tổng chưởng lý Liên bang.

Cô cũng từng là giảng viên cao cấp chuyên ngành Luật Hiến pháp, các thủ tục tố tụng dân sự, tố tụng hình sự và Luật quản lý hành chính tại Đại học Católica de Brasília từ năm 2002 đến 2015.

Công việc
Cô đã từng là thành viên tham dự hội nghị của Tổ chức Y tế thế giới WHO diễn ra tại thủ đô Geneva, Thụy Sĩ.

Chú thích

Sinh năm 1968
Luật sư Brasil
Nhân vật còn sống


title: Myllenyxis bernsteinii

text:
Myllenyxis bernsteinii là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myllenyxis


title: Nhân giống trong tự nhiên

text:
Nhân giống trong tự nhiên là quá trình sinh sản tự nhiên của động vật xảy ra trong môi trường sống tự nhiên của một loài nhất định. Thuật ngữ này khác với nhân giống vật nuôi trong chăn nuôi hoặc nhân giống các loài bị nuôi nhốt (nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt).

Tổng quan
Địa điểm nhân giống thường được lựa chọn cho các yêu cầu cụ thể về chỗ ở và khoảng cách với nguồn thức ăn; Hơn nữa, mùa sinh sản là một khoảng thời gian cụ thể đã phát triển cho từng loài để phù hợp với các loài về giải phẫu, giao phối, nghi thức giao phối, khí hậu và các yếu tố sinh thái khác. Nhiều loài di chuyển khoảng cách đáng kể để đến được các bãi nhân giống cần thiết. Một số đặc điểm chung áp dụng cho các phân loài (taxon) khác nhau trong vương quốc động vật, đặc điểm này thường được sắp xếp giữa lưỡng cư, bò sát, động vật có vú, hệ chim, động vật chân đốt và các dạng sống thấp hơn.

Các loài
Đối với nhiều động vật lưỡng cư, chu kỳ sinh sản hàng năm được áp dụng, thường được quy định bởi nhiệt độ môi trường xung quanh, lượng mưa, lượng nước mặt và cung cấp lương thực. Mùa sinh sản này được nhấn mạnh ở các vùng ôn đới, nơi việc kéo dài hoặc ngủ đông kéo dài làm cho nhiều loài lưỡng cư không hoạt động trong thời gian dài. Nơi cư trú sinh sản thường là ao tù và suối.

Động vật có vú chu kỳ nhân giống hàng năm đôi khi thường chỉ về động vật có vú, với các tác động môi trường tinh chỉnh bao gồm sự biến đổi nhiệt độ theo mùa và sự sẵn có của nguồn thức ăn. Các cuộc di cư của động vật có vú đôi khi có thể điều chỉnh thời gian sinh sản. Gấu Bắc cực là một ví dụ về loài động vật có vú sử dụng hòn sinh nở, nơi bị ảnh hưởng bởi sự di cư của loài này đến các bầy đàn hàng ngày của Bắc cực. Đặc biệt, những gấu Bắc cực sinh ra trong Vườn Quốc gia Wapusk cần phải di chuyển đến băng đóng gói của vịnh Hudson.

Ảnh hưởng của lai cận huyết trong quần thể hoang dã đã được xem xét lại những ảnh hưởng của lai cận huyết trong quần thể hoang dã. Bằng chứng từ quần thể động vật có vú và chim cho thấy suy nhược trong họ hàng thường có ảnh hưởng xấu đến sinh đẻ, sinh sản và sự sống còn cũng như sức đề kháng với stress môi trường, bệnh tật và sự ăn thịt.

Tham khảo

 Michael F. Braby (2004) The Complete Field Guide to Butterflies of Australia, Published by CSIRO Publishing, 339 pages
 Miron L. Heinselman (1996) The Boundary Waters Wilderness ecosystem, University of Minnesota Press,
 C. Michael Hogan (2008) Polar Bear: Ursus maritimus, Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg
 William J. Sutherland (1996) Ecological Census Techniques: A Handbook, Cambridge University Press, 336 pages

Sinh sản
Tập tính học
Giao phối


title: Biến phi cục bộ

text:
Trong lý thuyết ngôn ngữ lập trình, một biến phi cục bộ (tiếng Anh: non-local variable) là một biến không được định nghĩa trong tầm vực cục bộ (local scope). Mặc dù thuật ngữ này có thể đề cập đến biến toàn cục (global variable), nó chủ yếu được dùng trong ngữ cảnh của hàm lồng nhau và ẩn danh trong đó một số biến có thể không nằm trong tầm vực cục bộ cũng như toàn cục.

Trong Lua chúng được gọi là upvalues của hàm.

Ghi chú

Tham khảo
 Aho, Lam, Sethi, and Ullman. "7.3 Access to Nonlocal Data on the Stack". Compilers: Principles, Techniques, & Tools. Second edition.

Programming language theory
Variable (computer science)


title: Cyclomia marsitata

text:
Cyclomia marsitata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cyclomia


title: Alice Braga

text:
Alice Braga Moraes (sinh ngày 15 tháng 4 năm 1983) là một nữ diễn viên người Brazil. Cô đã xuất hiện trong một số bộ phim của Brazil, đáng chú ý nhất là vai Angélica trong bộ phim City of God năm 2002 và vai Karinna trong bộ phim Lower City năm 2005.

Cô đã nổi tiếng quốc tế sau khi xuất hiện với vai diễn Will Smith trong I Am Legend (2007) và từ đó trở thành gương mặt quen thuộc ở Hollywood với các lần xuất hiện trong các bộ phim như Repo Men và Predators (cả năm 2010), The Rite (2011) và Elysium (2013)). Cô đóng vai nhân vật chính Teresa Mendoza trong bộ phim truyền hình kinh dị Queen of the South (2016 – nay). Cô đóng vai Wisdom trong bộ phim The Shack năm 2017, dựa trên cuốn sách cùng tên.

Cuộc đời
Alice Braga Moraes sinh ra ở São Paulo, Brazil. Cô được nuôi dưỡng trong một gia đình Công giáo. Sự tiếp xúc của cô với thế giới diễn xuất đã đến từ rất sớm. Cả mẹ cô, Ana Braga, và dì cô, Sônia Braga, đều là nữ diễn viên, và Braga thường đi cùng họ đến trường quay của các bộ phim. Cô bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách xuất hiện trong vở kịch của trường và trong một số quảng cáo. Quảng cáo thương mại đầu tiên của cô là cho một hãng sữa chua khi cô được tám tuổi. Khi còn là một thiếu niên, cô đã bắt đầu theo đuổi vai diễn trong một số phim truyền hình và phim ảnh. Cô nói thông thạo tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Interview with Alice Braga, star of 'Lower City'  by Peter Fraser, Close-Up Film

Sinh năm 1983
Nữ diễn viên điện ảnh Brasil
Nhân vật còn sống


title: Urakami Niki

text:
Urakami Niki (sinh ngày 11 tháng 11 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Urakami Niki hiện đang chơi cho AC Nagano Parceiro.

Tham khảo

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Geometry Dash

text:
Geometry Dash là một loạt các trò chơi điện tử nền tảng âm nhạc được phát triển bởi nhà phát triển người Thụy Điển Robert Topala, hay còn được gọi là RobTop. Trò chơi đầu tiên, được gọi đơn giản là Geometry Dash , được phát hành vào ngày 13 tháng 8 năm 2013, trên iOS và Android, và phiên bản Steam được phát hành vào ngày 22 tháng 12 năm 2014. Trong Geometry Dash , người chơi kiểm soát chuyển động của một biểu tượng (khối hình vuông, tàu bay, bóng, ufo, mũi tên, robot, nhện) và điều hướng dựa trên âm nhạc để có thể đưa được biểu tượng về đích, đồng thời tránh các chướng ngại vật như gai, bánh răng cưa và tường chắn có thể phá hủy biểu tượng ngay lập tức khi va chạm.

Geometry Dash hiện bao gồm 21 màn chơi chính thức. Nó nổi tiếng với hệ thống tạo màn chơi mở rộng , nơi người chơi có thể tạo ra các màn chơi tùy chỉnh của riêng họ, chia sẻ chúng trực tuyến và chơi các màn chơi do những người chơi khác thiết kế. Hơn 95 triệu màn chơi với nhiều cấp độ khác nhau đã được tạo ra.  Ngoài các màn chơi chính thức, một số màn chơi do người dùng tạo nhất định đã được giới thiệu trong nội dung chính của trò chơi, chẳng hạn như Map Pack, Gauntlet, Hall Off Fame, Daily Level hàng ngày, Weekly Demon hàng tuần và thanh tìm kiếm.  [cần tham khảo]Đơn vị tiền tệ trong trò chơi, chẳng hạn như sao, đồng xu bí mật, đồng xu người dùng (chỉ được xác minh), quả cầu năng lượng hoặc kim cương có thể nhận được từ rương hoặc cấp độ chính thức (trong đó chỉ có thể nhận được đồng xu bí mật) và cấp độ do người dùng tạo (trong mà người dùng chỉ có thể nhận được tiền).

Ngoài trò chơi gốc, 4 trò chơi phụ khác trong sê-ri đã được thực hiện: Geometry Dash Meltdown ,Geometry Dash World ,Geometry Dash SubZero và Geometry Dash Lite.

Gameplay

Tùy thuộc vào nền tảng mà trò chơi được chơi, Geometry Dash có thể được chơi bằng màn hình cảm ứng, bàn phím, chuột hoặc bộ điều khiển. Người chơi điều khiển chuyển động của biểu tượng của họ thông qua đầu vào dưới hình thức nhấn hoặc giữ, với mục tiêu hoàn thành một cấp độ bằng cách đạt đến điểm cuối của nó. Đáng chú ý, nếu biểu tượng bị phá huỷ, cấp độ sẽ bắt đầu lại từ đầu, ngoại lệ là ở chế độ luyện tập (practice mode),  ở đó các mốc được đánh dấu bằng hình thoi màu xanh lá dọc theo hướng di chuyển của biểu tượng (biểu tượng sau khi chết sẽ trở về mốc gần nhất), và người chơi có thể khảo sát được cấu trúc (layout) của cấp độ và luyện tập cấp độ trước khi chính thức hoàn thành cấp độ đó. Thời gian và nhịp điệu của âm nhạc trong trò chơi là những phần quan trọng của trò chơi, thường liên quan đến nhau.

Trong trò chơi, biểu tượng của người chơi có dạng một trong bảy hình thể khác nhau. Mỗi biểu tượng có hình thái chuyển động khác nhau với mỗi lần điều khiển. Chuyển động của biểu tượng còn phức tạp hơn bởi các cổng, cho phép người chơi thay đổi giữa các biểu tượng, đảo ngược hướng trọng lực, thay đổi kích thước biểu tượng của họ, phản chiếu hướng di chuyển của họ, thay đổi tốc độ của biểu tượng hoặc dịch chuyển tức thời. Hơn nữa, các miếng đệm nhảy và vòng có thể được sử dụng để di chuyển biểu tượng theo những hướng nhất định hoặc thay đổi trọng lực.

Cụ thể, các biểu tượng của trò chơi được phân thành nhiều loại khác nhau:

Các loại biểu tượng

Có tất cả 8 loại biểu tượng: khối hình vuông, tàu bay, bóng, ufo, mũi tên, robot, nhện, swingcopter. Mỗi loại biểu tượng có hình thái chuyển động riêng biệt:

- Khối hình vuông: Có thể nhảy khi tiếp xúc trên một mặt phẳng không có gai hay chướng ngại vật. Sức nhảy của khối hình vuông có thể vượt qua tối đa 3 gai xếp sát nhau liên tiếp ở tốc độ thông thường.  Không gian chuyển động của khối hình vuông là tự do và không bị giới hạn.

- Tàu bay: Có thể di chuyển lên xuống trong không trung một cách mềm mại theo hình lượn sóng khi người chơi nhấn giữ và thả tay. Tàu bay không bị phá huỷ khi tiếp xúc với mặt phẳng không có gai ở cả phần trên và dưới. Không gian chuyển động của tàu bay bị giới hạn ở bên trên và bên dưới.

- Bóng: Có thể thay đổi trọng lực khi tiếp xúc trên một mặt phẳng không có gai hay chướng ngại vật. Bóng di chuyển mềm mại khi thay đổi trọng lực và thường có xu hướng theo phương chéo. Không gian chuyển động của bóng bị giới hạn ở bên trên và bên dưới, hẹp hơn so với tàu bay.

- UFO: Có thể nhảy ngay cả trong không trung. Ufo không bị phá huỷ khi tiếp xúc với mặt phẳng không có gai ở cả phần trên và dưới. Không gian chuyển động của Ufo bị giới hạn ở bên trên và bên dưới, tương đương với tàu bay.

- Mũi tên (Wave): Di chuyển theo hình zigzag lên xuống mỗi khi người chơi nhấn giữ và thả tay. Mũi tên không bị phá huỷ khi tiếp xúc với mặt đất ở cả trên và dưới nhưng bị phá huỷ kể cả khi tiếp xúc với mặt phẳng không có gai. Không gian chuyển động của mũi tên bị giới hạn ở bên trên và bên dưới, tương đương với tàu bay và UFO.

- Robot: Có thể nhảy lên trong một giới hạn nhất định khi tiếp xúc với mặt phẳng không có gai và người chơi nhấn giữ. Tuỳ vào thời gian nhấn giữ mà robot có thể nhảy cao hay thấp. Không gian chuyển động của robot là tự do và không bị giới hạn.

- Nhện: Giống như bóng, nhện có thể thay đổi trọng lực khi tiếp xúc với một mặt phẳng không có gai hay chướng ngại vật. Tuy nhiên khác với bóng thì nhện di chuyển nhanh hơn và hầu như di chuyển lên xuống theo phương thẳng đứng thay vì phương chéo như bóng. Không gian chuyển động của nhện bị giới hạn ở bên trên và bên dưới, tương đương với bóng.

- Swingcopter: Có thể di chyển trong không trung một cách mềm mại theo hình lượn sóng ,khác với tàu bay ,người chơi không cần nhấn giữ chuột (nếu nhấn chuột lần thứ nhất thì Swingcopter sẽ bay lên và nếu nhấn chuột lần thứ hai thì Swingcopter sẽ bay xuống).Swingcopter không bị phá huỷ khi tiếp xúc với mặt phẳng không có gai.Không gian chuyển động của Swingcopter bị giới ở bên trên và bên dưới, tương đương với taù bay, mũi tên và UFO

Cổng (Portal)

Mỗi cổng đều phát huy tác dụng nhất định đối với biểu tượng mỗi khi đi vào. Trong đó, có 7 loại cổng biến đổi loại biểu tượng và 10 loại cổng chức năng:

- Cổng khối hình vuông: Có màu xanh lá, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành khối hình vuông.

- Cổng tàu bay: Có màu tím hồng, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành tàu bay.

- Cổng bóng: Có màu đỏ nhạt, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành bóng.

- Cổng UFO: Có màu vàng cam, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành UFO.

- Cổng mũi tên: Có màu xanh dương, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành mũi tên.

- Cổng robot: Có màu trắng, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành robot.

- Cổng nhện: Có màu tím đậm, tròn, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành nhện.

- Cổng Swingcopter: Có màu vàng nhạt, bề dày trung bình, khi một biểu tượng bất kỳ đi vào đó sẽ biến thành swingcopter

Các loại cổng chức năng bao gồm:

- Cổng đảo ngược trọng lực từ dưới lên trên: Có màu vàng, tròn, bề dày mỏng, khi biểu tượng đi vào thì sẽ bị thay đổi trọng lực thành từ dưới lên trên.

- Cổng đảo ngược trọng lực từ trên xuống dưới: Có màu xanh dương, tròn, bề dày mỏng, khi biểu tượng đi vào thì sẽ bị thay đổi trọng lực thành từ trên xuống dưới.

- Cổng thu nhỏ: Có màu hồng đậm, hình tròn bị cắt viền ngoài, bề dày mỏng, khi biểu tượng đi vào thì sẽ bị thu nhỏ so với kích thước thông thường. Biểu tượng bị thu nhỏ thường có xu hướng chuyển động nhanh hơn và khó điều khiển hơn so với biểu tượng ở kích thước thông thường.

- Cổng phóng to: Có màu xanh lá, hình tròn bị cắt viền ngoài, bề dày mỏng, khi biểu tượng đi vào thì sẽ được phóng to trở về kích thước thông thường.

- Cổng gương: Có màu vàng cam, gồm nhiều vòng tròn lớn nhỏ lồng nhau thành hình phễu, bề dày lớn, khi biểu tượng đi vào thì chuyển động của trò chơi sẽ bị phản chiếu (khi đó người chơi cảm nhận thấy biểu tượng di chuyển từ phải sang trái)

- Cổng ngược của cổng gương: Có màu xanh dương, gồm nhiều vòng tròn lớn nhỏ lồng nhau thành hình phễu, bề dày lớn, khi biểu tượng đi vào thì màn hình bị phản chiếu của trò chơi sẽ trở lại trạng thái ban đầu.

- Cổng nhân đôi: Có màu vàng cam, hình tam giác, khi biểu tượng đi vào đó sẽ bị 'phân thân' thành hai biểu tượng có trọng lực ngược nhau, có không gian chuyển động bị giới hạn ở bên trên và bên dưới.  Lúc này người chơi cần điều khiển sao cho cả hai biểu tượng không va chạm với gai và chướng ngại vật (nếu một trong hai biểu tượng chết, trò chơi kết thúc và bắt đầu lại từ đầu)

- Cổng thoát nhân đôi: Có màu xanh dương, hình tam giác, khi một trong hai biểu tượng đi vào đó thì biểu tượng còn lại biến mất và người chơi chỉ cần điều khiển một biểu tượng như trạng thái ban đầu.

- Cổng teleport: Thường tồn tại theo cặp, một cái có màu xanh dương là cổng vào, một cái có màu vàng cam là cổng ra, bề dày lớn, tròn, giống cái bát, khi biểu tượng đi vào cổng vào thì sẽ dịch chuyển và thoát ra qua cổng ra.

- Cổng tốc độ: hình các mũi tên, có chức năng thay đổi tốc độ di chuyển của biểu tượng cũng như của trò chơi, có 5 loại cổng tốc độ:

+ Cổng gấp đôi tốc độ: hai mũi tên màu xanh lá, khi biểu tượng đi vào thì tốc độ của trò chơi sẽ gấp đôi so với tốc độ thông thường.

+ Cổng gấp ba lần tốc độ: ba mũi tên màu hồng tím, khi biểu tượng đi vào thì tốc độ của trò chơi sẽ gấp ba lần so với tốc độ thông thường.

+ Cổng gấp bốn lần tốc độ: bốn mũi tên màu đỏ, khi biểu tượng đi vào thì tốc độ của trò chơi sẽ gấp bốn lần so với tốc độ thông thường.

+ Cổng tốc độ thông thường: một mũi tên màu xanh dương, khi biểu tượng đi vào thì tốc độ của trò chơi sẽ trở lại tốc độ thông thường.

+ Cổng giảm tốc độ: một mũi tên màu vàng, bề dày lớn hơn, thường quay sang bên trái, khi biểu tượng đi vào thì tốc độ của trò chơi sẽ giảm đi một nửa so với tốc độ thông thường.

Đệm nhảy (Pad)

Các đệm nhảy sẽ tự động giúp cho biểu tượng di chuyển theo một cách nhất định mỗi khi biểu tượng chạm vào. Đôi khi một số đệm nhảy là đánh lừa để cho biểu tượng va vào chướng ngại vật rồi chết mà người chơi cần tránh. Có 4 loại đệm nhảy:

- Màu vàng: Nhảy trung bình

- Màu hồng: Nhảy thấp

- Màu đỏ: Nhảy cao

- Màu xanh dương: Đảo ngược trọng lực

- Màu tím: Đảo ngược trọng lực theo phương thẳng đứng

Vòng (Ring hoặc Orb): Tương tự các đệm nhảy, các vòng cũng giúp cho biểu tượng di chuyển theo một cách nhất định mỗi khi biểu tượng chạm vào. Đôi khi một số vòng là đánh lừa để cho biểu tượng va vào chướng ngại vật rồi chết mà người chơi cần tránh. Tuy nhiên khác với đệm nhảy là người chơi cần nhấn ngay khi biểu tượng chạm vào vòng thì các vòng mới phát huy tác dụng. Có 8 loại vòng:

- Màu vàng: Nhảy trung bình

- Màu hồng: Nhảy thấp

- Màu đỏ: Nhảy cao

- Màu xanh dương: Đảo ngược trọng lực

- Màu xanh lá: Đảo ngược trọng lực và nhảy trung bình

- Màu đen: Di chuyển nhanh chóng theo phương thẳng đứng theo chiều hiện tại của trọng lực

- Màu tím: Đảo ngược trọng lực theo phương thẳng đứng

- Mũi tên xanh lá: Di chuyển thẳng theo hướng của mũi tên khi giữ

- Mũi tên tím hồng: Di chuyển thẳng theo hướng của mũi tên khi giữ và đảo ngược trọng lực

Có 21 cấp độ chính thức trong phiên bản đầy đủ của Geometry Dash, 18 màn chơi trong số đó được mở khóa sẵn khi cài đặt. Mỗi màn chơi sẽ cấp phần thưởng khi hoàn thành và chứa những đồng xu bí mật, được yêu cầu để mở khóa ba màn chơi bị khóa. Mỗi màn chơi chính thức này chứa tối đa 3 đồng xu bí mật.

Tất cả các cấp độ của trò chơi (kể cả chính thức và do người chơi tạo ở phiên bản đầy đủ) đều được chia thành 6 độ khó chính sau:

- Dễ (Easy): Mặt cười tươi màu xanh dương

- Trung bình (Medium): Mặt cười mỉm màu xanh lá

- Khó (Hard): Mặt lo lắng màu vàng

- Khó hơn (Harder): Mặt tức giận màu đỏ

- Điên (Insane): Mặt kêu gào nổi cáu màu tím hồng

- Quỷ (Demon): Mặt con quỷ có sừng

Độ khó Quỷ là độ khó được coi là cực kì khó với những người chơi và yêu cầu kĩ năng phản xạ tay - mắt cao. Độ khó này được chia ra làm 5 mức (thường được xếp hạng cho các màn chơi do người chơi tạo ra):

- Quỷ dễ (Easy Demon)

- Quỷ trung bình (Medium Demon)

- Quỷ khó (Hard Demon)

- Quỷ điên (Insane Demon)

- Siêu quỷ (Extreme Demon) - Độ khó cao nhất

Người chơi có thể kiếm được những thành tựu để mở khóa phần thưởng, chẳng hạn như biểu tượng hoặc màu sắc. Người chơi cũng có thể sử dụng ba cửa hàng [18] sử dụng đơn vị tiền tệ trong trò chơi để mua các biểu tượng hoặc màu sắc.

Phiên bản đầy đủ của trò chơi cũng có tính năng tải lên và tải xuống các cấp độ do người dùng tạo. Người chơi phải hoàn thành cấp độ của mình với tất cả các đồng xu do người dùng đặt ở chế độ bình thường để có thể tải lên trước khi nó có thể được tải lên, một quá trình được gọi là xác minh. Các thay đổi sau khi xác minh sẽ hiển thị lại cấp chưa được xác minh.  Một số cấp độ tùy chỉnh có độ khó do Topala xác định. Người tạo ra một cấp độ nhất định, người chơi và người điều hành trò chơi có thể ảnh hưởng đến quyết định này. Các cấp độ do người dùng tạo, có 12 độ khó: năm cấp độ cũng được sử dụng trong các cấp độ chính thức, một độ khó N/A không xác định (chỉ xác định qua đánh giá của người chơi khác), độ khó tự động cho các cấp độ không yêu cầu người chơi phải làm gì để hoàn thành và năm biến thể của độ khó quỷ: Easy, Normal, Hard, Insane và Extreme. Ở một số cấp độ nhất định do người dùng tạo đã được phê duyệt, mỗi độ khó sẽ thưởng một số sao nhất định khi hoàn thành. Những màn chơi do người dùng tạo ra khi người chơi đánh bại sẽ được thưởng số sao như sau (những màn chơi chính do RobTop tạo ra không dựa vào độ khó để quyết định số sao thưởng):

- N/A: không thưởng sao

- Tự động (Auto): 1 sao

- Easy: 2 sao

- Normal: 3 sao

- Hard: 4 sao và 5 sao

- Harder: 6 sao và 7 sao

- Insane: 8 sao và 9 sao

- Demon: 10 sao

Phát triển
Theo Topala, trò chơi bắt đầu như một dự án có thể di chuyển theo bất kỳ hướng nào. Anh đưa ra nhận xét, "nó chỉ đơn giản bắt đầu như một khuôn mẫu với một khối lập phương có thể bị rơi và nhảy" và "thực sự không có kế hoạch chi tiết".  Trước đây anh ấy đã phát triển nó cho máy tính, nhưng sau đó đã thay đổi kế hoạch của mình và cố gắng biến nó thành một trò chơi di động . Topala lấy cảm hứng từ " The Impossible Game " và anh ấy đã mất khoảng bốn tháng để tạo ra trò chơi và đưa nó lên App Store và Google Play Store . Trong phiên bản beta, trò chơi có tên là Geometry Jump , nhưng sau đó được đổi thành Geometry Dash . Trò chơi được phát triển trên game engine Cocos2d.

Khi phát hành, Geometry Dash chỉ có bảy cấp độ, hiện đang được chơi miễn phí trên phiên bản miễn phí của trò chơi, cùng với sáu cấp độ khác được phát hành trong các bản cập nhật sau trong phiên bản đầy đủ. Nó nhanh chóng trở nên phổ biến rộng rãi trên khắp thế giới, đặc biệt là Canada , nơi nó đã đạt được danh hiệu là ứng dụng iPhone trả phí phổ biến nhất vào tháng 6 năm 2014. Có bốn phiên bản miễn phí của trò chơi, một là Geometry Dash Lite hiện tại (tính đến Bản cập nhật của Lite 2.2) bao gồm 13 cấp độ đầu tiên từ phiên bản đầy đủ.

Phát triển bản cập nhật 2.2
Vào ngày 14 tháng 8 năm 2021, Topala đã phát hành một video quay lén phiên bản 2.2, bản cập nhật lớn đầu tiên sau 5 năm, trên kênh YouTube của anh ấy. Ngày phát hành vẫn chưa được công bố.

Để phục vụ trong việc ra mắt bản cập nhật lớn 2.2, Topala đã cập nhật 3 phiên bản Geometry Dash spin-off, là Lite, Meltdown và World. Vào ngày 29 tháng 5 năm 2022, anh đã ra mắt bản cập nhật cho phiên bản Lite dưới dạng phiên bản beta cho iOS, cùng với một số tính năng mới. Bản cập nhật này đồng thời cũng xuất hiện dành cho thiết bị Android vào ngày 9 tháng 6, tuy nhiên, một số báo cáo rằng, người chơi gặp phải lỗi như lỗi hitbox, lỗi dual camera offset. Sau khi có báo cáo, Topala đã tung ra bản vá lỗi vào ngày 14 tháng 6 cho phiên bản Lite, trong đó, màn Hexagon Force đã được thêm vào.

Vào ngày 14 tháng 6, 5 ngày sau khi bản cập nhật beta cho Lite đã ra mắt, phiên bản World đã cập nhật, cùng với tính năng mới và đã giới thiệu "Treasure Room" được thiết kế lại. Vào ngày 20 tháng 6, phiên bản Meltdown cũng được cập nhật lên 2.21 dưới dạng bản cập nhật nhỏ. Vào ngày 29 tháng 6, 3 phiên bản Lite, World và Meltdown cùng lúc dược cập nhật lên 2.21.3. Với việc cập nhật này, nhiều người tin rằng, phiên bản 2.2 đang rất đến gần.

Vào ngày 11 tháng 7, phiên bản SubZero cũng được cập nhật lên 2.212, cùng với sự thay đổi của đặt coin (xu). Điều này bắt nguồn từ một video của một YouTuber tên Colon về phiên bản SubZero có cách đặt xu rất tệ, và RobTop sau đó cũng phản hồi lại bằng cách tung bản cập nhật 2.212 nói trên.

Vào ngày 5 tháng 9, Robert tung video quay lén 2.2 lần 2, lần này là màn "Explorers" mà cộng đồng Geometry Dash đã đợi rất lâu. Tuy nhiên, video này hứng phải nhiều chỉ trích do thiết kế nhàm chán, gameplay cực tệ. Topala đã phát hành bản xem trước thứ ba vào ngày 15 tháng 5 năm 2023, giới thiệu các tính năng bổ sung của chế độ nền tảng và thư viện hiệu ứng âm thanh cho các cấp độ tùy chỉnh.

Vào ngày 13 tháng 8 năm 2023, trong khuôn khổ lễ kỷ niệm 10 năm trò chơi, Topala đã phát hành một video dài 27 phút kỷ niệm ngày kỷ niệm này. Ở cuối video, ngày phát hành của 2.2 được tiết lộ là tháng 10 năm 2023, đây là bản cập nhật đầu tiên được phát hành sau sáu năm. Tuy nhiên, đến ngày 20 tháng 10, trên trang Discord chính thức của RobTopGames, Topala đã thông báo với mọi người rằng bản cập nhật 2.2 sẽ bị lùi thời điểm phát hành từ tháng 10 như dự kiến thành tháng 11 do anh đang sửa một số trực trặc phát sinh và khởi chạy lại server.

Tiếp nhận
Trò chơi đã mở ra để nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình. Softpedia khen ngợi phong cách của trò chơi và thử thách mà nó mang lại, nói rằng, "Mặc dù đôi khi nó có thể khiến bạn hơi bực bội, nhưng bạn luôn có thể hoàn thành các giai đoạn bằng cách sử dụng chế độ luyện tập và sau đó nhảy vào nhiều cấp độ khác nhau do người dùng tạo." 148Apps đã đánh giá tích cực trò chơi, nói rằng, "Geometry Dash cung cấp tất cả các thử thách được mong đợi từ một trò chơi" không thể "đồng thời giúp người chơi dễ tiếp cận hơn." Geometry Dash cũng đã được nhà phê bình Chris Morris liệt kê trên trang web Common Sense Media là một trò chơi điện tử thân thiện với trẻ em mà các bậc cha mẹ có thể cho con mình chơi, nói rằng trò chơi là một "cách tốt để giải quyết sự thất vọng" và rằng "các gia đình cũng có thể nói về nhịp điệu và niềm vui khi nhảy múa trong thời gian với âm nhạc"  Trên App Store , Geometry Dash được xếp hạng thứ 2 cho 10 trò chơi trả phí hàng đầu trên iPad của ứng dụng và hạng 7 cho 10 trò chơi trả phí trên iPhone hàng đầu năm 2018.

Các phiên bản khác
Đối với Geometry Dash World, Gamezebo khen ngợi sự hấp dẫn và phong cách chơi tốt của trò chơi, mặc dù người đánh giá lưu ý rằng đây không phải là "trò chơi có vẻ ngoài thú vị nhất".  Gerson Noboa từ AndroidGuys ca ngợi phần mở rộng của Geometry Dash , nói rằng "Geometry Dash World là một bổ sung xứng đáng cho kho vũ khí trò chơi của bạn. Nhờ các yếu tố đồ họa và âm thanh được kết nối chặt chẽ, trò chơi cung cấp trải nghiệm tích hợp, tuyệt vời. hiếm thấy trong các trò chơi trên Play Store ".

Vòng chơi chính
Dưới đây là 21 vòng chơi chính của Geometry Dash đươc sắp xếp theo các cấp độ từ dễ đến quỷ:

 Dễ: Stereo Madness, Back On Track
 Bình thường: Polargeist, Dry Out
 Khó: Base After Base, Cant Let Go
 Khó hơn: Jumper, Time Machine, Cycles, Blast Processing, Geometrical Dominator
 Điên: xStep, Clutterfunk, Theory Of Everything, Electroman Adventures, Electrodynamix, Hexagon Force, Fingerdash
 Quỷ: Clubstep, Theory Of Everything 2, Deadlocked

Spin-off

Geometry Dash Lite
Geometry Dash Lite là phiên bản miễn phí của trò chơi với các quảng cáo và hạn chế về cách chơi. Geometry Dash Lite có 16 màn chơi, nhưng thiếu khả năng tạo và chơi các cấp độ tùy chỉnh do người dùng tạo. Nó cũng có nhiều lựa chọn tùy chỉnh nhân vật hạn chế hơn, thiếu nhiều biểu tượng và màu sắc có thể được sử dụng trong trò chơi đầy đủ.

Geometry Dash Meltdown
Vào ngày 16 tháng 12 năm 2015, Topala đã công bố một trò chơi spin-off có tên Geometry Dash Meltdown, được phát hành vào ngày 19 tháng 12 năm 2015, cho iOS và Android. Kể từ bản cập nhật 1.0, nó bao gồm 3 màn chơi tương ứng với 3 cấp độ dễ, bình thường, khó là The Seven Seas, Viking Arena và Airborne Robots. Những màn chơi này chứa các bài hát của F-777. Trò chơi giới thiệu các biểu tượng mới từ phiên bản 2.1 và các tính năng ở các cấp độ được bổ sung trong phiên bản 2.0 của trò chơi gốc.

Geometry Dash World
Vào ngày 21 tháng 12 năm 2016, Robert Topala công bố trò chơi phụ thứ hai có tựa đề Geometry Dash World, nói rằng nó sẽ ra mắt cùng ngày. Hiện tại (tính đến bản cập nhật 1.0), nó bao gồm 2 thế giới với 5 cấp độ trong mỗi thế giới, biểu tượng 2.1 mới, cửa hàng, kho tiền mới, nhiệm vụ hàng ngày, cấp độ & phần thưởng và rương bí mật được thực hiện để giới thiệu một số tính năng 2.1 mới bao gồm trong bản cập nhật của phiên bản đầy đủ. Các màn chơi chính trong phiên bản này gồm:

+ Payload

+ Beast Mode

+ Machina

+ Years

+ Frontlines

----------> thuộc Dashlands - Vùng đất chạy (thế giới thứ nhất)

+ Space Pirates

+ Striker

+ Embers

+ Round 1

+ Monster Dance Off

----------> thuộc Toxic Factory - Nhà máy độc hại (thế giới thứ hai)

Ngoài ra, trong phiên bản này sau khi hoàn thành tất cả các màn chơi chính, trò chơi sẽ mở khóa những màn chơi online những người chơi tạo ra.

Geometry Dash SubZero
Vào ngày 12 tháng 12 năm 2017, Robert Topala công bố trò chơi spin-off thứ ba có tên Geometry Dash SubZero, được phát hành vào ngày 21 tháng 12 năm 2017. Nó bao gồm 3 màn chơi tương ứng với 3 cấp độ bình thường, khó và khó hơn là Press Start, Nock Em và Power Trip. Nó hiện là trò chơi độc lập mới nhất được phát hành trong sê-ri, và là trò chơi đầu tiên cung cấp một số tính năng của bản cập nhật 2.2 chưa phát hành của trò chơi chính (kể từ tháng 6 năm 2022), bao gồm các tính năng từ bản cập nhật như biểu tượng mới và điều khiển camera.

Tham khảo
18. Shops. https://geometry-dash.fandom.com/wiki/Shops - Geometry Dash Wiki (bằng tiếng anh)
Trò chơi điện tử năm 2013
Trò chơi điện tử năm 2014
Trò chơi trên iOS
Trò chơi trên Android
Trò chơi trên Windows
Trò chơi Windows Phone
Trò chơi trên macOS
Trò chơi Steam Workshop