title: Tâm lý học nghệ thuật

text:
Tâm lý học mỹ thuật là một lĩnh vực liên ngành nghiên cứu về quan niệm, nhận thức và đặc điểm của mỹ thuật và những sản phẩm của mỹ thuật. Với các liệu pháp mỹ thuật, việc sử dụng các vật liệu mỹ thuật như một hình thức tâm lý. Tâm lý học mỹ thuật liên quan đến tâm lý học kiến trúc và tâm lý học môi trường.

Nghiên cứu của Theodor Lipps, một nhà tâm lý học tại Munich, đóng vai trò quan trọng trong sự những bước phát triển đầu tiên của các khái niệm tâm lý học mỹ thuật trong những năm đầu của thế kỉ thứ 10. Cống hiến quan trọng nhất của ông trong lĩnh vực này chính là nỗ lực để lý thuyết học những câu hỏi về Einfuehlung hoặc "sự đồng cảm", một thuật ngữ đã trở thành yếu tố chính trong nhiều học thuyết kế tiếp của tâm lý học nghệ thuật.

Lịch sử

1880-1950
Một trong những người tích hợp sớm nhất của tâm lý và lịch sử mỹ thuật là Heinrich Wölfflin (1864–1945), một nhà phê bình và sử học mỹ thuật, với luận văn Prolegomena zu einer Psychologie der Architektur (tạm dịch: Lời nói đầu về tâm lý học kiến trúc) (1886) nỗ lực đưa ra quan điểm rằng kiến trúc có thể được hiểu bởi tâm lý học đơn thuần (trái ngược với thuyết lịch sử tiến triển).

Một nhân vật quan trọng khác trong phát triển tâm lý học mỹ thuật là Wilhelm Worringer, người đã cung cấp những minh chứng học thuyết đầu tiên cho nghệ thuật biểu hiện. Cuốn Tâm lý học mỹ thuật (1925) của Lev Vygotsky (1896 – 1934) là một nghiên cứu cơ bản khác. Richard Müller-Freienfels cũng là một nhà lý luận quan trọng đầu tiên.

Một số lượng lớn các họa sĩ của thế kỷ XX cũng bắt đầu bị ảnh hưởng bởi các tranh luận về tâm lý học, trong đó có Naum Gabo, Paul Klee, Wassily Kandinsky và phần nào có cả Josef Albers và György Kepes. Nhà thám hiểm và lý luận điện ảnh Andre Malraux cũng quan tâm tới chủ đề này và viết cuốn sách Tâm lý của nghệ thuật (1947 – 1949), sau đó đã sửa đổi và tái bản dưới tên Âm thanh của sự im lặng.

1950-nay
Mặc dù quy luật nền tảng của tâm lý học mỹ thuật lần đầu tiên được phát triển tại Đức, đã có rất nhiều người ủng hộ, trong tâm lý học, mỹ thuật hay triết học đều có những người theo đuổi các biến thể của riêng họ tại Liên Xô, Anh (Clive Bell và Herbert Read), Pháp (ví dụ như André Malraux, Jean-Paul Weber) và ở Mỹ.

Tại Mỹ, cơ sở triết học của tâm lý học mỹ thuật đã được củng cố và chính trị hóa trong nghiên cứu của John Dewey. Cuốn Mỹ thuật cũng là Kinh nghiệm xuất bản năm 1934 là cơ sở cho sự thay đổi đáng kể trong việc giảng dạy cho dù là tại nhà trẻ hay trường đại học. Manuel Barkan, Hiệu trưởng Trường giáo dục Mỹ thuật và Nghệ thuật ứng dụng thuộc Đại Học bang Ohio cũng là một trong những nhà sư phạm bị ảnh hưởng bởi tác phẩm của Dewey đã giải thích bằng một ví dụ trong cuốn sách của ông Nền tảng của giáo dục mỹ thuật (1955) rằng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em chuẩn bị cho chúng cuộc sống trong một nền dân chủ phức tạp. Bản thân Dewey là người phụ trách chuyên đề trong thiết lập chương trình của Tổ chức Barnes tại Philadelphia, chương trình đã trở nên nổi tiếng vì nỗ lực tích hợp nghệ thuật với kinh nghiệm trong lớp học.

Sự phát triển của tâm lý mỹ thuật giữa năm 1950 đến 1970 cũng đồng nhất với việc mở rộng lịch sử mỹ thuật và các chương trình bảo tàng. Sự phổ biến của tâm lý Gestalt trong những năm 1950 đã bổ sung thêm sức nặng cho học thuyết này. Chuyên đề nghiên cứu mang tên Gestalt Therapy: Sự kích thích và phát triển của tính cách con người (1951), nghiên cứu cùng với Fritz Perls, Paul Goodman và Ralph Hefferline. Những tác phẩm của Rudolf Arnheim (sinh năm 1904) cũng đặc biệt gây ảnh hưởng trong giai đoạn này. Bài báo "Hướng tới tâm lý mỹ thuật" (Berkeley: Tạp chí của Đại học California) được xuất bản năm 1966. Liệu pháp mỹ thuật đã vẽ nên rất nhiều bài học về tâm lý học mỹ thuật và cố gắng thực hiện chúng trong bối cảnh thay đổi bản ngã. Trong Marketing cũng sử dụng nhiều bài học của tâm lý học nghệ thuật trong các mô hình cửa hàng cũng như trong bày trí và thiết kế của các mặt hàng thương mại.

Tâm lý học mỹ thuật nói chung đi ngược lại với các định luật phân tâm học của Freud cùng với những điều được hiểu bởi nhiều nhà phê bình tâm lý học nghệ thuật, bản thân thuyết tối giản của Sigmund Freud tin rằng quá trình sáng tạo chính là một sự thay thế cho các chứng loạn thần kinh. Ông cảm thấy nó dường như là một dạng cơ chế bảo vệ để chống lại các hiệu ứng tiêu cực của chứng loạn thần kinh, một cách chuyển từ năng lượng thành thứ gì đó mà xã hội chấp nhận, có thể giải trí và làm hài lòng những người khác. Những ghi chép của Carl Jung mặc dù đã có được sự tiếp nhận thuận lợi từ phái các nhà tâm lý học mỹ thuật cho miêu tả lạc quan của ông về vai trò của nghệ thuật và niềm tin của ông rằng những nội dung của cá nhân vô thức, đặc biệt hơn là tập thể vô thức, có thể được truy cập bởi mỹ thuật và những dạng thể hiện khác của văn hóa.

Đến những năm 1970, tính trung tâm của tâm lý học mỹ thuật trong các học viện bắt đầu suy yếu. Các nghệ sĩ trở nên hứng thú với phân tâm học và nữ quyền, còn các kiến trúc sư lại quan tâm tới hiện tượng luận và các tác phẩm của Wittgenstien, Lyotard và Derrida. Giống như lich sử của mỹ thuật và kiến trúc đối với việc phê bình sự thiếu bối cảnh và sự ngây thơ về văn hóa của tâm lý học. Erwin Panofsky, người đã có ảnh hưởng to lớn đến định hình lịch sử của mỹ thuật tại Mỹ cho rằng các nhà sử học nên giảm tập trung vào những thứ có thể nhìn thấy được và tăng sự tập trung đó vào những thứ được nghĩ tới. Ngày nay thì tâm lý vẫn giữ một vai trò quan trọng trong lý luận mỹ thuật.

Do sự quan tâm ngày càng tăng tới học thuyết nhân cách – đặc biệt liên quan đến những nghiên cứu của Isabel Briggs Myers và Katherine Briggs (người phát triển của Myers-Briggs Type Indicator), những thuyết gia đương đại đang điều tra về mối quan hệ giữa các loại nhân cách và mỹ thuật. Patricia Dinkelaker and John Fudjack đã chỉ ra mối quan hệ giữa các loại nhân cách của các nghệ sĩ và các tác phẩm nghệ thuật, phương pháp tiếp cận với mỹ thuật giống như sự phản ánh của các chức năng sở thích được liên kết với các loại nhân cách và chức năng của nghệ thuật trong xã hội trong ánh sáng của học thuyết nhân cách.

Kinh nghiệm thẩm mỹ
Nghệ thuật được xem là một lĩnh vực chủ quan, trong đó một người sáng tác và nhìn nhận một tác phẩm mỹ thuật theo một cách riêng biệt mà nó phản ánh kinh nghiệm, kiến thức, sở thích và cảm xúc của họ. Kinh nghiệm thẩm mỹ bao gồm mối quan hệ giữa người xem và đối tượng mỹ thuật. Trong lĩnh vực mỹ thuật, có một loại cảm xúc gắn liền với sự tập trung của mỹ thuật. Một họa sĩ phải hoàn toàn hợp chỉnh với đối tượng mỹ thuật để đạt được sức sáng tạo của nó. Nếu các tác phẩm mỹ thuật phát triển trong quá trình sáng tạo thì các họa sĩ cũng vậy. Cả sự phát triển và thay đổi đều cần định nghĩa mới. Nếu một họa sĩ quá phụ thuộc vào cảm xúc hoặc thiếu sự tương thích cảm xúc với một tác phẩm mỹ thuật thì nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tác phẩm hoàn thành. Theo Bosanquet (1892), "hành vi thẩm mỹ" là quan trọng trong đánh giá mỹ thuật vì nó cho phép một người xem xét một đối tượng bằng các sở thích có sẵn để nhìn ra những gì chúng gọi ý. Tuy nhiên mỹ thuật không thể khơi gợi lên bất kì kinh nghiệm mỹ thuật nào trừ khi người xem sẵn sàng và cởi mở với nó. Không cần biết một đối tượng hấp dẫn như thế nào, sự tồn tại của một kinh nghiệm như vậy phụ thuộc vào sự cho phép của khán giả.

Trong con mắt của nhà tâm lý học người Gestalt, Rudolf Arnheim, kinh nghiệm thẩm mỹ của nghệ thuật nhấn mạng mối quan hệ giữa toàn bộ đối tượng và các phần riêng biệt của nó. Ông nổi tiếng với việc tập trung vào kinh nghiệm và giải thích các tác phẩm nghệ thuật và cách chúng cung cấp cái nhìn sâu sắc vào cuộc sống con người. Ông ít tập trung vào bối cảnh văn hóa và bối cảnh xã hội của kinh nghiệm sáng tạo và đánh giá tác phẩm nghệ thuật. Trong mắt ông, toàn bộ vật thể ít được xem là bị kiểm soát và đánh giá hơn việc xem xét các khía cạnh thực tế cụ thể của nó. Tác phẩm nghệ thuật phản ánh "kinh nghiệm sống" của một người. Arnheim tin rằng tất cả quá trình tâm lý đều có các phẩm chất nhận thức, tình cảm và động lực, cái mà phản ánh trong các tác phẩm của mỗi nghệ sĩ.

Nghiên cứu tâm lý học

Tổng quan: Quá trình từ trên xuống và từ dưới lên
Nhận thức tâm lý học đồng thời được coi là quá trình từ dưới lên và từ trên xuống khi nhận xét hầu hết các lĩnh vực nghiên cứu, bao gồm cả thị giác. Tương tự như cách những thuật ngữ này được sử dụng trong thiết kế phần mềm, phương pháp "từ dưới lên" ưu tiên cách các thông tin trong quá trình bị kích thích bởi hệ thống thị giác từ màu sắc, hình dạng, hoa văn, vân vân… Phương pháp "từ trên xuống" ưu tiên những kiến thức về khái niệm và kinh nghiệm trong quá khứ của mỗi cá nhân cụ thể. Những yếu tố từ trên xuống xác định cách mà nghệ thuật được đánh giá cao bao gồm mỹ thuật trừu tượng so với mỹ thuật hình tượng, hình thức, sự phức tạp, đối xứng và cân bằng về thành phần, tay thuận và chuyển động. Phương thức từ trên xuống được xác định là ảnh hưởng giống như có liên quan đến sự đánh giá cao về nghệ thuật bao gồm tính hình tượng hóa, tính mới lạ, các thông tin bổ sung như tiêu đề và chuyên môn.

Mỹ thuật trừu tường so với mỹ thuật hình tượng
Mỹ thuật trừu tượng đặc biệt từ chối một cách rõ ràng việc biểu thị ý định. Mỹ thuật hình tượng hoặc mỹ thuật tượng trưng được mô tả một cách rõ ràng hoặc chỉ yêu cầu giải thích đơn giản.

Tầm quan trọng của ý nghĩa
Sự chán ghét phổ biến đối với mỹ thuật trừu tượng là hệ quả trực tiếp của sự nhập nhằng về ý nghĩa. Nhiều nhà nghiên cứu có những thí nghiệm về vai trò của thuyết chống khủng hoảng Terror management theory – TMT) liên quan tới ý nghĩa và kinh nghiệm thẩm mỹ của mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật hình tượng. Học thuyết này chi rằng con người cũng giống như bất kì dạng sinh vật sống nào đều được sinh học hướng tới sự sinh tồn, tuy nhiên lại là loài duy nhất ý thức được cuộc sống của mình chắc chắn sẽ kết thúc. TMT cho rằng mỹ thuật hiện đại thường không được ưa chuộng vì nó thiếu ý nghĩa có giá trị và do đó không thích hợp với các động cơ quản lý khủng hoảng nhằm duy trì những quan niệm đầy ý nghĩa của thực tế.Tỉ lệ từ vong nổi bật hay sự hiểu biết về phương thức tiếp cận cái chết, được tái tạo trong một nghiên cứu nhằm kiểm tra cách mà thẩm mỹ nghệ thuật cho là ý nghĩa và vô nghĩa bị ảnh hưởng bởi sự gợi ý về cái chết. Điều kiện tử vong nổi bật bao gồm hai câu hỏi có kết thúc mở về chi tiết cảm xúc và thể chết của người tham gia sở hữu tử vong. Người tham gia được hướng dẫn để nhận xét hai bức tranh trừu tượng và đánh giá mức độ hấp dẫn họ tìm chúng. Một thí nghiệm so sánh giữa điều kiện tử vong nổi bật và kiểm soát tử vong nổi bật đã tìm ra rằng những người tham gia vào điều kiện tử vong nổi bật thường thấy nghệ thuật kém hấp dẫn.

Mô hình duy trì ý nghĩa về xã hội học nói rằng khi một khuôn khổ ý nghĩa đã được cam kết bị đe dọa, con người trải nghiệm một trạng thái kích thích mà ngay lập tức hướng họ tới một khuôn khổ ý nghĩa khác đã được họ cam kết. Các nhà nghiên cứu tìm cách để minh họa cho hiện tượng này bằng việc chứng minh nhu cầu cá nhân ngày càng cao cho cấu trúc theo kinh nghiệm về tác phẩm mỹ thuật trừu tượng. Người tham gia được sắp xếp một cách ngẫu nhiên để nhận xét một đối tượng trung gian trong các tác phẩm (các tác phẩm trừu tượng với tượng trưng hoặc phi lý), theo sau đó là tỉ lệ về nhu cầu cấu trúc cá nhân. Tỉ lệ nhu cầu cấu trúc cá nhân đựic dùng để phát hiện sự gia tăng tạm thời sự tăng trưởng của nhu cầu ý nghĩa đối với người dân. Về mặt lý thuyết, một người nên trải nghiệm nhu cầu về cấu trúc khi quan sát một tác phẩm trừu tượng nhiều hơn so với tác phẩm hình tượng, từ đó những mối đe dọa về ý nghĩa (nghệ thuật trừu tượng) gợi lên một nhu cầu ý nghĩa tạm thời tương đối cao. Tuy nhiên, kết quả lại cho thấy rằng tổng điểm cho mỹ thuật tượng trưng và mỹ thuật trừu tượng không khác biệt đáng kể so với nhau. Người tham gia cho điểm cao về tỉ lệ nhu cầu cấu trúc cá nhân với mỹ thuật phi lý hơn là mỹ thuật trừu tượng. Tuy nhiên, câu hỏi vẫn tồn tại rằng liệu với có thu được những kết quả cùng loại khi mở rộng những mẫu ý nghĩa của các hình ảnh trừu tượng hoặc biểu tượng.

Tính phức tạp
Những nghiên cứu chỉ ra rằng khi quan sát những bức tranh trừu tượng, người ta ưu tiên tính phức tạp trong tác phẩm tới một mức độ nhất định. Khi đánh giá "mức độ thú vị" và "mức độ hài lòng", người xem đánh giá cao hơi cho các tác phẩm trừu tượng có tính phức tạp nhiều hơn. Khi tiếp xúc nhiều hơn với các tác phẩm trừu tượng, xếp hạng sự thích thú tiếp tục tăng lên đối với cả tính phức tạp chủ quan (xếp hạng của người xem) và đánh giá khách quan (xếp hạng của họa sĩ). Điều này chỉ đúng đến một điểm nhất định. Khi các tác phẩm trở nên quá phức tạp. người ta bắt đầu thích các tác phẩm ít phức tạp hơn.

Bằng chứng thần kinh học
Bằng chứng giải phẫu thần kinh học từ những nghiên cứu sử dụng chụp chức năng cộng hưởng từ (FMRI) với ưu tiên thẩm mỹ cho thấy rằng những tác phẩm tượng trưng được ưa chuộng hơn các tác phẩm trừu tượng. Điều này được thể hiện thông qua sự hoạt động quan trọng của các vùng não có liên quan đến ưu tiên xếp hạng. Để kiểm tra điều này, các nhà khoa học tìm những người tham gia quan sát các tác phẩm đa dạng theo nhiều loại hình (tượng trưng hoặc trừu tượng) và định dạng (nguồn gốc, biến đổi và chọn lọc). Kết quả hành vi thể hiện sự ưu tiên cao hơn đáng kể dành cho các tác phẩm tượng trưng. Một mối tương quan tích cực tồn tại giữa xếp hạng ưu tiên và độ trễ phản ứng. Kết quả chức năng cộng hưởng từ cho thấy rằng các hoạt động trong tế bào nhân đuôi bên phải kéo dài đến nhân vỏ hến giảm sự phản hồi để giảm sự ưu tiên đối với các bức tranh, trong khi các hoạt động trong các rãnh vành đai trái, chẩm não hai bên, hồi hình thoi phải và tiểu não hai bên tăng phản ứng để tăng sự ưu tiên đối với các bức tranh. Sự khác biệt trong quan sát phản ảnh sự hoạt động tương đối liên kết với sự ưu tiên cao hơn đối với các tác phẩm tượng trưng.

Các nghiên cứu sóng não cũng được thực hiện để quan sát cách các họa sĩ và người không phải họa sĩ phản ứng bằng những cách khác nhau đối với mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật tượng trưng. Điện não đồ cũng cho thấy rằng trong khi quan sát mỹ thuật trừu tượng, những người không phải là họa sĩ thể hiện ít kích thích hơn các họa sĩ. Tuy nhiên, trong khi quan sát mỹ thuật hình tượng, cả họa sĩ và những người không phải là họa sĩ đều có thể so sánh sự kích thích và khả năng tập trung và đánh giá các tác nhân kích thích nghệ thuật. Điều này cho thấy mỹ thuật trừu tượng yêu cầu nhiều chuyên môn để đánh giá hơn so với mỹ thuật tượng hình.

Kiểu tính cách cá nhân
Đặc điểm tính cách cá nhân cũng liên quan đến kinh nghiệm thẩm mỹ và sở thích nghệ thuật. Thói quen lâu năm của cá nhân xử lý các kiến thức đến mức rõ ràng, đơn giản và không còn mơ hồ thể hiện một kinh nghiệm mỹ thuật hết sức tiêu cực đối với mỹ thuật trừu tượng bởi vì sự trống rỗng trong ý nghĩa của chúng. Các nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng cho thấy sự lựa chọn của một người đối với mỹ thuật có thể hữu dụng khi xác định tính cách của họ. Đặc điểm tính cách cá nhân cũng liên quan đến kinh nghiệm thẩm mỹ và sở thích nghệ thuật. Kiểm tra tính cách cá nhân sau khi quan sát mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật tượng hình đã được thực hiện tạo Phòng thí nghiệm 5 yếu tố NEO nơi xác định 5 yếu tố lớn của tính cách cá nhân. Khi tham khảo kích thước của 5 yếu tố lớn trong tính cách con người, sự hồi hộp và sự tìm kiếm phiêu lưu có liên quan tích cực với sở thích về mỹ thuật tượng trương, trong khi đó sự ức chế lại liên kết với các đánh giá tích cực đối với mỹ thuật trừu tượng. Thần kinh nhạy cảm liên quan tích cực với các đánh giá tích cực về mỹ thuật trừu tượng, trong khi sự tận tâm lại liên kết với sở thích mỹ thuật biểu tượng. Sự cởi mở trong trải nghiệm liên kết với các đánh giá tích cực với cả mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật tượng trưng.

Tự động đánh giá
Các nghiên cứu nhìn vào sự bao hàm, tự động đánh giá các tác phẩm nghệ thuật đã nghiên cứu cách mà con người phản ứng trước mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật tượng trưng trong từng giây trước khi họ có thời gian để suy nghĩ về nó. Trong đánh giá sự bao hàm, con người phản ứng tích cực hơn với mỹ thuật tượng trưng, khi mà ít nhất họ có thể tưởng tượng ra hình dạng. Trong trường hợp đánh giá cụ thể, khi con người buộc phải suy nghĩ về mỹ thuật, không có bất kì sự khác biệt thực sự nào trong đánh giá giữa mỹ thuật trừu tượng và mỹ thuật tượng trưng.

Sự thuận tay và sự chuyển động

Sự thuận tay và hướng đọc
Sự thuận tay và chuyển động trong hội họa bao gồm các khía cạnh như sở thích, trọng lượng và sự cân bằng. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về tác động của sự thuận tay và hướng đọc đối với cách một người cảm nhận về một tác phẩm nghệ thuật. Nghiên cứu được thực hiện để xác định xem liệu bán cầu chuyên biệt hoặc thói quen khi đọc có ảnh hưởng tới hướng của người tham gia khi "đọc" một bức tranh hay không. Kết quả cho thấy rằng cả hai yêu tố đều góp phần vào quá trình này. Hơn nữa, sự chuyên biệt bán cầu hướng cá nhân đọc từ trái sang phải mang đến cho họ một lợi thế. Bỏ qua những phát hiện này, những nhà nghiên cứu khác nghiên cứu ý tưởng rằng một các nhân có hướng đọc được xác định (từ phải qua trái hoặc từ trái qua phải) có thể biểu hiện sự thiên vị đối với các tác phẩm tượng trưng của chính họ phản ánh thói quen trong hướng đọc của họ. Kết quả cho thấy những dự đoán này là đúng, trong các tác phẩm của người tham gia phản ánh thiên hướng đọc của họ.

Các nhà nghiên cứu còn xem xét việc hướng đọc của một người, trái sang phải hoặc phải sang trái có ảnh hưởng tới ưu tiên cho một bức tranh cả hướng từ trái sang phải và từ phải sang trái hay không. Những người tham gia được cho xem những bức tranh kèm theo hình ảnh phản chiếu và được hỏi để chỉ ra cái nào học thấy nhiều sự hài lòng về thểm mỹ hơn. Cuối cùng, kết quả cho thấy rằng hướng đọc của một người ảnh hướng tới sở thích hội họa cho dù là hướng đọc từ trái sang phải hay từ phải sang trái.

Trong một nghiên cứu khác, các nhà nghiên cứu kiểm tra liệu thiên hướng bên phải trong ưu tiên thẩm mỹ có bị ảnh hưởng bởi sự thuận tay hay thói quen đọc/viết hay không. Các nhà nghiên cứu tìm kiếm những độc giả người Nga, người Ả Rập và người Do Thái mà thuận tay phải và không thuận tay phải. Người tham gia được xem những bức ảnh từ những quyển sách mỹ thuật mà nó là chân dung, khuôn mặt hoặc cơ thể người trong hai khung hình. Các hình ảnh được đưa cho người xem theo khuôn mặt hướng vào trong hoặc hướng ra ngoài theo từng cặp và sau đó là theo các hướng đối diện. Sau khi quan sát từng cặp, người tham gia được hỏi tấm ảnh nào tạo nhiều sự hài lòng thẩm mỹ hơn. Khi nhìn vào kết quả đối với sự thuận tay, người thuận tay phải lại có "ưu tiên trái" và người không thuận tay phải lại có "ưu tiên phải". Những kết quả này chỉ ra rằng "ưu tiên thẩm mỹ với bộ phận cơ thể hay khuôn mặt người có sự liên quan cơ bản với yêu cầu về hướng của thói quen đọc/viết". Hướng đọc dường như ảnh hưởng tới cách xem một tác phẩm mỹ thuật đối với mọi lứa tuổi. Sử dụng đối tượng từ nhà trẻ tới đại học, các nhà khoa học kiểm tra ưu tiên thẩm mỹ khi so sánh một các phẩm mỹ thuật gốc với bản gương của nó. Các bức tranh gốc được quy ước rằng độc giả sẽ "đọc" chúng từ trái sang phải, vì thế, những họa tiết của ánh sáng hướng khán giả xem tranh theo cùng một cách thức. Những phát hiện này chỉ ra rằng người tham gia ưu tiên các bức tranh gốc, thường là do kiểu xem tranh phương Tây từ trái sang phải.

Hướng của ánh sáng
Hướng của ánh sáng được đặt trong các bức tranh dường như cũng ảnh hưởng tới ưu tiên thẩm mỹ. Thiên vị ánh sáng từ bên trái là xu hướng của người xem ưu tiên các tác phẩm lấy nguồn sáng đến từ bên trái của bức tranh và khi được đưa ra lựa chọn, họ thường chọn đặt nguồn sáng tại góc trái phía trên của tác phẩm. Người tham gia thấy rằng những bức tranh với nguồn sáng từ bên trái thường có sự hài lòng về thẩm mỹ nhiều hơn so với các bức tranh có  ánh sáng từ bên phải và khi có cơ hội được chọn để tạo nguồn sáng cho những bức tranh đã có sẵn.

Sự thiên vị khuôn mặt bên trái và khuôn mặt bên phải
Thiên hướng khuôn mặt bên trái xảy ra khi người xem ưu tiên những bức tranh với chủ điểm hiển thị khuôn mặt bên trái của họ, trong khi những người có thiên hướng khuôn mặt bên phải lại ưu tiên các bức chân dung hiển thị khuôn mặt bên phải. Các nghiên cứu đã tìm thấy các kết quả khác nhau liên quan đến thiên hướng khuôn mặt bên trái và thiên hướng khuôn mặt bên phải. Những người tham gia cả nam và nữ được đưa cho các bức chân dung của nam và nữ, với số lượng hiển thị vị trí khuôn mặt bên trái và khuôn mặt bên phải như nhau. Người tham gia được đưa cho mỗi bức chân dung với bản có hướng ban đầu và hướng đảo ngược của nó và được hỏi bức chân dung nào được ưa thích hơn. Kết quả chỉ ra rằng đa số người tham gia chọn những bức chân dung hiển thị chủ đề khuôn mặt bên phải hơn là bên trái. Một nghiên cứu khác khám phá ra rằng hướng của bức tranh có thể truyền tải những thông điệp nhất định. Các nhà khoa học thế kỉ XVIII thường xuyên hiển thị sự thiên vị khuôn mặt bên phải và đánh giá rằng chúng "mang nhiều tính khoa học". Theo các nhà nghiên cứu, thể hiện khuôn mặt bên phải sẽ che giấu nhiều cảm xúc, trong khi khuôn mặt bên trái lại thể hiện chúng. Sự chuyển đổi từ thiên hướng khuôn mặt bên phải trong thế kỉ XVIII có thể đại diện cho đặc điểm khuôn mặt cá nhân hoặc cởi mở.

Tính phức tạp
Tính phức tạp theo nghĩa đen được định nghĩa là "được tạo thành với một số lượng lớn các bộ phận mà có nhiều tương tác với nhau". Định nghĩa này được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, ví dụ như mỹ thuật, âm nhạc, khiêu vũ và văn học. Trong nghiên cứu tính thẩm mỹ, tính phức tạp được chia thành ba khía cạnh giải thích cho sự tương tác giữa số lượng các yếu tố, sự khác biệt trong các yếu tố và các mẫu trong sự sắp xếp của chúng. Hơn nữa đặc tính này trong thẩm mỹ bao gồm một phổ rộng, được sắp xếp từ tính phức tạp thấp đến tính phúc tạp cao. Những nghiên cứu chủ chốt đã tìm ra thông quan phản ứng bề mặt Galvanic rằng những tác phẩm mỹ thuật phức tạp hơn tạo ra kích thích sinh lý lớn hơn và mức độ hưởng thụ cao hơn, điều đó phù hợp với những phát hiện khác khi cho tằng tính thẩm mỹ dường như tăng lên cùng với tính phức tạp. Quan trọng nhất, nhiều nghiên cứu đã tìm ra rằng tồn tại một mối quan hệ hình chữ U giữa ưu tiên thẩm mỹ và tính phức tạp

Đo lường tính phức tạp
Nhìn chung, tính phức tạp là một thứ gì đó có nhiều bộ phận trong tiến trình rắc rối. Một số nhà nghiên cứu chia tính phức tạp thành hai tiểu phần: tính phức tạp khách quan và cảm nhận tính phức tạp. Tính phức tạp chủ quan là bất cứ phần nào của mỹ thuật mà có thể thao tác được. Đối với mỹ thuật nó có thể là kích thước của hình dạng, số lượng của họa tiets hoặc số lượng màu được sử dụng. Đối với nghệ thuật âm thanh nó có thể bao gồm cả trường độ, độ lớn, số lượng các hòa âm khác nhau, số lượng thay đổi trong hoạt động của nhịp điệu. Một dạng khác của tính phức tạp là tính nhận thức phức tạp, hay còn gọi là tính phức tạp chủ quan. Ở dạng này mỗi cá nhân đánh giá một đối tượng theo tính phức tạp họ cảm nhận được. Vì thế, tính phức tạp khách quan có thể mô tả quan điểm của chúng ta về tính phức tạp một cách chính xác, tuy nhiên, sự đo lường có thể thay đổi tùy vào người này hay người khác.

Một hình thức sử dụng công nghệ máy tính để đánh giá tính phức tạp là sử dụng trí thông minh máy tính để đánh giá một bức tranh. Ở dạng này, lượng trí thông minh của máy tính được đánh giá khi tạo ra một hình ảnh kĩ thuật số. Trí thông mình máy tính được đánh giá bằng cách  ghi lại các công thức toán học sử dụng trong sáng tạo hình ảnh. Sự tham gia của con người, thêm vào hoặc lấy đi các khía cạnh của một bức ảnh, cũng có thể thêm vào hoặc bớt đi tính phức tạp của bức tranh.

Một cách để đo lường tính phức tạp là thực hiện một bản vẽ gốc bao hàm nhiều mức đa dạng về mật độ. Quá trình này được hoàn tất bằng cách loại trừ hoặc thêm vào các điểm ảnh để thay đổi mật độ của một bức tranh đen trắng. Kĩ thuật này cho phép các nhà nghiên cứu sử dụng các tác phẩm mỹ thuật thực tế thay vì phải tạo ra một phiên bản nhân tạo của tác phẩm để kiểm soát các kích thích.

Một số người lại thấy rằng đo lường tính phức tạp dựa trên số lượng các bộ phận mà một tác phẩm có. Càng nhiều khía cạnh trong tác phẩm, ví dụ như càng nhiều màu sắc, chi tieert, hình dáng, đối tượng, âm thanh, giai điệu, và như thế, một tác phẩm phức tạp hơn được tạo ra. Tuy nhiên có một số ít nghiên cứu được hoàn thành để so sánh giữa các bộ phận dựa cấu thành tính phức tạp và cảm nhận của con người về tính phức tạp, làm cho chúng trở nên không rõ ràng khi con người cảm nhận một hình ảnh với nhiều bộ phận như là phức tạp hơn.

Giả thuyết hình U ngược

Giả thuyết hình U ngược cho rằng phản ứng thẩm mỹ trong mối quan hệ với tính phức tạp sẽ hiển thị một mật độ hình ngược. Nói một cách khác, mức độ đánh giá thấp nhất của phản ứng thẩm mỹ tương quan với mức độ cao hoặc thấp của tính phức tạp, cái mà hiển thị "ngăn chặn cự điểm". Hơn nữa, mức phản ứng thẩm mỹ cao nhất lại xảy ra tại điểm có tính phức tạp trung bình. Thay vào đó, trong nghiên cứu của sinh viên về mức độ sở thích và tính phức tạp của nhạc pop đương thời ghi lại được một mối quan hệ hình U ngược giữa sở thích và tính phức tạp.

Những nghiên cứu trước đây cho rằng xu hướng của tính phức tạp có thể liên kết với khả năng thấu hiểu, khi quan sát những tác phẩm nghệ thuật không quá dễ cũng không quá khó để hiểu. Nghiên cứu khác vừa khẳng định, vừa phủ nhận sự dự đoán rằng tính cách cá nhân ví dụ như chuyên môn và đào tạo nghệ thuật có thể tạo ra một chuyển biến trong phân bổ hình U ngược.

Các khía cạnh nghệ thuật
Hội họa
Xu hướng chung cho thấy rằng mối quan hệ giữa tính phức tạp của hình ảnh và xếp hạng sự hài lòng có dạng biểu đồ hình U ngược (xem phần Chuyên môn để loại trừ). Điều này có nghĩa là sở thích của con người tăng lên giống như nghệ thuật đi từ rất đơn giản đến rất phức tạp, đến khi chạm đỉnh, sự hài lòng sẽ giảm xuống một lần nữa.

Một nghiên cứu đương thời tìm ra rằng chúng ta có xu hương đánh giá các hình ảnh môi trường tự nhiên và phong cảnh là phức tạp hơn, vì thế ưa thích chúng hơn các bức tranh trừu tượng được chúng ta đánh giá là ít phức tạp.
Âm nhạc
Âm nhạc thể hiện một xu hướng tương tự khi so sánh tính phức tạp với xếp hạng ưu tiên giống như hội họa. Khi so sánh âm nhạc phổ biến, tại cùng một thời điểm và xếp hạng cảm nhận tính phức tạp thì mối quan hệ hình U ngược đã được biết đến sẽ xuất hiện, cho thấy rằng chúng ta thích âm nhạc có tính phức tạp hợp lý nhất. Khi loại âm nhạc được chọn trở nên phức tạp hoặc ít phức tạp hơn, tính ưu tiên của chúng ta giảm xuống. Tuy nhiên những người được đào tạo và có kinh nghiệm trong âm nhạc phổ cập thường thích âm nhạc phức tạp hơn một chút. Biểu đồ hình U ngược di chuyển sang phải với những người có nền tảng âm nhạc mạnh. Một minh họa tương tự có thể nhìn thấy với nhạc jazz và bluegrass. Những người có tư duy âm nhạc hạn chế trong nhạc jazz và bluegrass chứng minh một hình U ngược điển hình trong khi xem xét tính phức tạp và sự ưu tiên, tuy nhiên, các chuyên gia trong lĩnh lại không chứng minh một kiểu hình tương tự. Không giống như các chuyên gia âm nhạc thông thường, các chuyên gia nhạc jazz và bluegrass không thể hiện mối quan hệ rõ ràng giữa tính phức tạp và sự hài lòng. Các chuyên gia trong hai lĩnh vực âm nhạc này dường như chỉ thích những gì họ thấy thích, và không  có một công thức nào để miêu tả hành vi của họ. Vì thế những dòng nhạc khác nhau có những hiệu ứng khác nhau với sự ưu tiên cho các chuyên gia, các nghiên cứu sâu hơn cần được hoàn thành để đưa ra được kết luận cho việc xếp hạng tính phức tạp và sự ưu tiên cho các phong cách khác.
Khiêu vũ
Những nghiên cứu tâm lý đã chứng minh rằng sở thích thưởng thức các màn trình diễn khiêu vũ có thể bị ảnh hưởng bởi tính phức tạp. Một thí nghiệm sử dụng mười hai kiểu vũ đạo bao gồm 3 mức độ phức tạp trong biểu diễn với bốn nhịp điệu khác nhau. Tính phúc tạp trong các điệu nhảy khác nhau tạo ra sự đa dạng trong sáu kiểu hình chuyển động (vòng tròn thuận chiều kim đồng hồ, vòng tròn ngược chiều kim đồng hồ và tiếp cận sân khấu). Nhìn chung, nghiên cứu cho thấy rằng những người xem thích những điệu nhảy với các động tác phức tạp và nhịp điệu nhanh hơn.

Những khác biệt tính cách cá nhân
Người ta thấy rằng khác biệt tính cách cá nhân và khác biệt về nhân khẩu học cũng có thể dẫn tới khác biệt trong ưu tiên nghệ thuật. Một nghiên cứu đã kiểm tra sự ưu tiên của con người đối với nhiều tác phẩm nghệ thuật, bao gồm cả ưu tiên cá nhân của họ. Nghiên cứu này đã tìm ra rằng sự khác biệt giới tính cũng xuất hiện trong sở thích nghệ thuật. Phụ nữ thường thích sự vui vẻ, sặc sỡ và các bức tranh đơn giản, còn nam giới thường thích hình khối, nỗi buồn và những bức tranh phức tạp. Sự khách biệt về tuổi tác cũng tồn tại trong sở thích về tính phức tạp, khi mà sự ưu tiên cho phức tạp trong các bức tranh cũng tăng theo tuổi tác.

Những đặc điểm tính cách cá nhân cũng dự đoán mối quan hệ giữ tính phức tạp và ưu tiên nghệ thuật. Trong một nghiên cứu người ta đã tìm ra rằng những người đánh giá cao tính tận tâm thích các bức tranh có tính phức tạp ít hơn so với những người đánh giá tháp tính tận tâm. Điều này đồng nghĩa với ý tưởng rằng những người tận tâm thường không thích sự mập mờ và thích kiểm soát, vì thế họ không thích các tác phẩm đe dọa tới những cảm giác đó. Mặt khác, những người đánh giá cao sự cởi mở trong trải nghiệm thích những tác phẩm phức tạp hơn những người không đánh giá cao sự cởi mở trong trải nghiệm. Sự khác biệt cá nhân chính là những nhà tiên đoán tốt hơn đối với sự ưu tiên với nghệ thuật phức tạp hơn là nghệ thuật đơn giản, nơi mà không có bất cứ một đặc điểm tính cách cá nhân nào dự đoán cho nghệ thuật đơn giản. Mặc dù trình độ học vấn không có mối quan hệ trực tiếp với tính phức tạp, nhưng những người có trình độ học vấn cao thường tới thăm bảo tàng nhiều hơn, điều đó dẫn đến sự đánh giá cao về nghệ thuật phức tạp. Điều này cho thấy tiếp xúc nhiều hơn với nghệ thuật phức tạp dẫn đến ưu tiên lớn hơn, khi mà  thực sự quen thuộc dẫn đến sự yêu thích lớn hơn.

Tính đối xứng
Tính đối xứng và thẩm mỹ có một mối liên kết sinh học mạnh mẽ mà ảnh hưởng tới ưu tiên thẩm mỹ. Điều đó đã được chỉ ra rằng con người có xu hướng ưu tiên nghệ thuật có chứa tính đối xứng, xét thấy nó đẹp hơn. Thêm vào đó, tính dối xứng có tương quan trực tiếp đến sự cảm nhận nét đẹp của một khuôn mặt hay một tác phẩm. Tính đối xứng càng lớn thể hiện trên khuôn mặt hoặc một tác phẩm thường mang đến diện mạo đẹp hơn. Nghiên cứu về ưu tiên thẩm mỹ đối với dạng của hình khối và quá sự thông thạo trong quá trình xử lý tính đối xứng làm sáng tỏ vai trò của tính đối xứng trong đánh giá và kinh nghiệm thẩm mỹ tổng thể.

Con người bẩm sinh có xu hướng quan sát và ưu tiên thị giác đối với tính đối xứng, một chất lượng xác định thu được một kinh nghiệm thẩm mỹ được tự động sử dụng yếu tố từ dưới lên. Yếu tố từ dưới lên này được suy đoán dựa trên kinh nghiệm học tập và quá trình xử lý hình ảnh của não bộ, gợi lên một thiên vị sinh học. Nhiều nghiên cứu mạo hiểm để giải thích ưu tiên bẩm sinh này đối với tính đối xứng với nhiều phương pháp bao gồm nghiên cứu với Tổ hợp Thử nghiệm hàm ẩn (Implicit Association Test – IAT). Các nhà nghiên cứu cho rằng chúng ta ưu tiên tính đối xứng vì chúng được xử lý một cách dễ dàng; vì thế chúng ta có sự thông hiểu trong nhận thức cao hơn khi các tác phẩm có tính đối xứng. Một nghiên cứu được hoàn tất đã vẽ nên các bằng chứng từ con người và động vật cho thấy sự quan trọng của tính đối xứng trong bất kì sinh học thiết yếu nào. Nghiên cứu này đánh dấu hiệu quả đối với những gì máy tính nhận biết và xử lý được các vật thể có tính đối xứng so với đối tượng không có tính đối xứng. Đã có những điều tra về các đặc điểm khách quan gây kích thích có thể ảnh hưởng đến sự thông thạo và vì thế được ưu tiên. Những yếu tố ví dụ như lượng thông tin được cung cấp, mức độ đối xứng và thông số tương phản chỉ được văn học liệt kê một số ít. Sự ưu tiên đối với tính đối xứng dẫn đến câu hỏi bằng cách nào sự thông thạo ảnh hưởng tới ưu tiên bao hàm bằng sử dụng Tổ hợp Thử nghiệm hàm ẩn. Những phát hiện rằng cảm nhận tính thông thạo là một yêu tố mà gợi lên phản ứng bao hàm đã được chỉ ra với kết quả Tổ hợp Thử nghiệm hàm ẩn. Nghiên cứu được phân nhánh từ việc nghiên cứu thỏa mãn thầm mỹ và tính đối xứng không chỉ với mức độ rõ ràng mà còn cả tiềm ẩn. Trên thực tế, nghiên cứu cố gắng tích hợp mồi (tâm lý học), ảnh hưởng của văn hóa và những loại kích thích khác nhau có thể gợi lên một ưu tiên thẩm mỹ.

Những nghiên cứu điều tra sâu hơn về sự cảm nhận tính thông thạo tìm thấy một sự thiên vị theo giới tính đối với các kích thích trung tính. Những nghiên cứu liên quan đến sự ưu tiên tính đối xứng nói chung trong đời sống thực tế với các đối tượng trừu tượng cho phép chúng ta thực hiện các thí nghiệm sâu hơn về khả năng mà ý nghĩa có thể ưu tiên đối với các kích thích được cung cấp. Để xác định liệu ý nghĩa có ảnh hưởng tới những kích thích đã được cung cấp, người tham gia được yêu cầu quan sát một cặp vật thể và đưa ra một quyết định bắt buộc để đánh giá sự ưu tiên của họ. Các phát hiện chỉ ra rằng đặc điểm ưu tiên của thị giác nói chung đối với tính đối xứng của đối tượng vẫn tồn tại. Hơn nữa, hiệu ứng chính đối của ưu tiên giới tính tồn tại ở đàn ông luôn luôn khẳng định rằng sự ưu tiên với tính đối xứng với cả vật thể thực tế và trừu tượng. Phát hiện này không thể hiện ở những người tham gia là nữ giới. Các nghiên cứu cần được thực hiện để điều tra sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng tới sự ưu tiên của nữ giới đối với kích thích thị giác giống như đối với sự thể hiện ở nam giới cho tính đối xứng với cả những vật thể trong thế giới thực tế và trừ tượng.

Nghệ thuật bao gồm các dạng của hình khối, được nhìn thấy nhiều trong nghệ thuật Hồi giáo được thừa hưởng một vốn đối xứng cho các tác phẩm. Tính đối xứng này có thể tương quan với sự hấp dẫn liên kết với các hình thức nghệ thuật, vì thế cũng có một sự tương quan giữ sở thích của con người và tính đối xứng. Trong các nghiên cứu về sự hấp dẫn của khuôn mặt, tính hấp dẫn được nhận thấy như một yêu tố quan trọng giống như hình dạng và màu sắc trong nhận diện sự hấp dẫn. Giả thuyết gen trội đối với sự ưu tiên tính đối xứng cho rằng đối xứng là một chỉ số sinh học của sự phát triển ổn định, chất lượng đời sống và sự cân đối và vì thế giải thích tại sao chúng ta chọn các đặc điểm đối xứng trong cuộc sống của chúng ta. Tuy nhiên, giả thuyết gen trội không thể lý giải được tại sao hiện tượng này được quan sát được trong ưu tiên của chúng ta với nghệ thuật trang trí. Giả thuyết khách được đặt ra là giả thuyết các kiểu hình mở rộng chỉ ra rằng nghệ thuật trang trí không liên quan nhưng phản ánh tính cân bằng của nghệ sĩ, giống như việc các hình thức đối xứng rất khó để tạo ra. Những giả thuyết và phát hiện này cung cấp bằng chứng cho sự thiên vị của tiến hóa đối với ưu tiên cho tính đối xứng và tăng cường đối với thiên vị văn hóa. Các nghiên cứu cho rằng ưu tiên tính đối xứng là do sự thiên vị tiến hóa, thiên vị sinh học và sự gia cố văn hóa của chính nó cũng có thể bị thay thế bởi giao lưu giữa các nền văn hóa.

Cân bằng thành phần
Cân bằng thành phần đề cập đến vị trí của các yếu tố đa dạng của một tác phẩm nghệ thuật trong mối quan hệ với các yếu tố khác, thông qua cách tổ chức và định vị của chúng dựa trên trọng lượng tương đối của chúng. Các yếu tố có thể bao gồm kích thước, hình dạng, màu sắc và sự xếp đặt các vật thể hoạc hình dạng. Khi cân bằng, các thành phần xuất hiện ổn định và đúng trực quan. Giống như sự liên quan của tính đối xứng với ưu tiên thẩm mỹ và sự phản ảnh cảm giác trực quan về việc các vật thế nên xuất hiện như thế nào, sự cân bằng tổng thể mang đến các thành phần bố cục vào sự đánh giá tác phẩm

Thậm chí vị trí của một vật thể đơn thuần, ví dụ như một cái bát hay một chiếc đèn chiếu sáng trong thành phần bố cục cũng ưu tiên cho thành phần đó. Khi người tham gia quan sát nhiều vật thể đa dạng, những vật thể có dạng đứng trên một mặt phẳng nằm ngang được chế tác, người xem ưu tiên các vật thể có tầm nhìn cao hơn hoặc thấp hơn trong mặt phẳng, tương ứng với vị trí bình thường của hình ảnh (ví dụ như chiếc đèn nên cao hơn và chiếc bát thấp hơn. Các biểu hiện của tính thiên vị trung tâm có thể giải thích cho sự ưu tiên đối với phần quan trọng nhất hoặc bộ phận chức năng của một vật thể được đặt ở vị trí trung tâm của khung hình, cho thấy sự thiên vị về "tính đúng đắn" khi quan sát một vật thể.

Chúng ta cũng rất nhạy cảm trong cân bằng trong cả nghệ thuật trừu tường và nghệ thuật tượng trưng. Khi xem một tác phẩm nghệ thuật đa nguồn gốc, ví dụ như được chế tác từ các mảng  màu đỏ, lam và vàng trong rất nhiều tác phẩm của Piet Mondrian, những người tham gia được đạo tạo thiết kế và không được đào tạo thiết kế thành công trong việc xác định cân bằng trung tâm của mỗi biến thể. Chuyên môn dường như không có ảnh hưởng gì lớn đối với cảm nhận sự cân bằng, mặc dù chỉ những người tham gia được đào tạo nhận ra sự biến đổi giữa tác phẩm gốc và bản chế tác

Cả những chuyên gia và người không chuyên có xu hướng đánh giá tác phẩm trừu tượng là có sự cân bằng tối ưu hơn các biến thể thí nghiệm mà không nhất thiết phải xác định ban đầu. Có vẻ như có một cảm giác trực quan đối với chuyên gia và những người không chuyên là giống nhau khi được xem một tác phẩm tượng trưng bản gốc. Người tham gia có xu hướng lờ đi tác phẩm gốc giống như bản gốc so với bản chế tác đều được thay đổi một cách tinh tế và rõ ràng với sự tôn trọng tính cân bằng của tác phẩm. Điều này chỉ ra rằng một số kiến thức bẩm sinh về sự đúng đắn của tác phẩm trong sự cân bằng của nó có lẽ không ảnh hưởng bởi chuyên môn nghệ thuật. Cả các bạc thầy và những người mới nhập môn đều nhạy cảm như nhau đối với sự thay đổi sự cân bằng ảnh hưởng tới ưu tiên nghệ thuật, trong đó có thể thấy cả những người xem là nghệ sĩ đều có một cảm giác trực quan đối với sự cân bằng trong nghệ thuật

Nghệ thuật và chuyên môn
Các nhà tâm lý học tìm ra rằng mức độ chuyên môn của một người trong nghệ thuật ảnh hưởng tới cách mà họ cảm nhận, phân tích và phản ứng với nghệ thuật. Để kiểm tra tâm lý, các thước đo đã được thiết kế để kiểm tra kinh nghiệm chứ không chỉ lad số năm chuyên môn bằng cách kiểm tra sự nhận biết và kiến thức của nghệ sĩ trong một số lĩnh vực, chất xám và tính cách cá nhân với lưu trữ Năm yếu tố lớn. Điều này cho thấy rằng những người có chuyên môn nghệ thuật cao chưa chắc đã thông minh hơn, cũng tương tự với những người học chuyên ngành nghệ thuật. Thay vào đó, sự cởi mở với kinh nghiệm, một trong năm yếu tố lớn, lại dự đoán cho tính chuyên môn nghệ thuật của một người.

Sự ưu tiên
Trong một nghiên cứu, những sinh viên trải nghiệm chuyên ngành nghệ thuật và những sinh viên không chuyên được xem một bức tranh phổ biến từ tạp trí và một bức tranh có tính nghệ thuật cao từ viện bảo tàng. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra các phản ứng quan trọng giữa chuyên môn và ưu tiên nghệ thuật. Những người tham gia không chuyên ưu tiên nghệ thuật phổ thông hơn là nghệ thuật cao cấp, trong khi người có chuyên ngành lại ưu tiên nghệ thuật cao cấp hơn nghệ thuật phổ thông. Họ cũng tìm ra rằng những người tham gia không chuyên đánh giá nghệ thuật phổ thông là ấm áp và thoải mái hơn nhưng nghệ thuật cao cấp lại lạnh lẽo và không thoải mái, trong khi những người có chuyên môn lại thể hiện trái ngược. Những người có chuyên môn tìm ở nghệ thuật tính thử thách kinh nghiệm, những người không chuyên lại ngắm nhìn nghệ thuật vì sự thoải mái. Hệ thống ưu tiên đối với việc xem tranh chân dung (3/4 mặt trái hoặc mặt phải) đã được tìm ra thông qua các phương tiện truyền thông, tính nghệ thuật, phong cách, giới tính và lịch sử thời đại. Cả khuynh hướng dựa trên kinh nghiệm và thiên hướng bẩm sinh được đề xuất để giải thích cho cơ sở ưu tiên. Các nghiên cứu sâu hơn kiểm soát các biến số như giới tính và sự thuận tay, cũng như các hoạt động diễn ra của bán cầu đã chỉ ra rằng những ưu tiên này có thể nghiên cứu được qua nhiều thông số cấu trúc.

Chuyển động của mắt
Để điều tra liệu các nhà chuyên môn và người không chuyên trải nghiệm nghệ thuật một cách khác biệt ngay cả đối với sự chuyển động của đôi mắt, các nhà nghiên cứu một dụng cụ theo dõi mắt để quan sát nếu có sự khác biệt nào trong cách họ nhìn một tác phẩm nghệ thuật. Sau khi quan sát mỗi tác phẩm, người xem đánh giá mức độ ưa thích và phản ứng cảm xúc đối với tác phẩm. Một số tác phẩm được trình bày với các thông tin bằng lời nói của các tác phẩm, một nửa trong số đó là các thông tin trung tính và một nửa kia là các thông tin cảm xúc về tác phẩm. Họ nhận thấy rằng người không chuyên ít nhất đánh giá các tác phẩm trừu tượng là đáng ưu tiên hơn, trong khi mức độ trừu tượng không quan trọng đối với các chuyên gia. Thông qua cả hai nhóm, đường chuyển động của mắt thết hiện nhiều điểm cố định hơn với tác phẩm trừu tượng nhiều hơn, nhưng mỗi điểm cố định có thời gian ngắn hơn đối với các tác phẩm ít trừu tượng hơn. Tính chuyên môn ảnh hưởng tới cách người tham gia suy nghĩ về tác phẩm, nhưng không ảnh hưởng gì tới cách họ quan sát vật lý các tác phẩm.

Trong một nghiên cứu khác về biểu đồ chuyển động vật lý  để điều tra cách các chuyên gia quan sát nghệ thuật, người tham gia được xem tác phẩm nghệ thuật thực tế và trừu tượng trong hai điều kiện: thứ nhất yêu cầu họ tự do quan sát tác phẩm, và điều kiện còn lại yêu cầu họ phải ghi nhớ chúng. Chuyển động mắt của người tham gia được theo dõi giống nhau khi họ xem xét hình ảnh cũng như cố gắng để ghi nhớ chúng, và hồi tưởng để ghi nhớ bức tranh cũng được ghi lại. các nhà nghiên cứu không tìm thấy bất kì sự khác biệt nào về tần số và thời gian của sự cố định giữa các loại tranh với các chuyên gia và người không chuyên. Tuy nhiên, qua nhiều giai đoạn, những người không chuyên có nhiều điểm cố định ngắn trong khi quan sát tự do các tác phẩm và có ít điểm cố định dài trong khi cố gắng ghi nhớ; các chuyên gia lại tuân theo một mô hình trái ngược. Không hề có  sự khác biệt rõ ràng trong sự ghi nhớ hình ảnh giữa các nhóm, ngoại trừ việc các chuyên gia ghi nhớ các hình ảnh trừu tượng tốt hơn những người không chuyên và nhiều hình ảnh chi tiết hơn. Những kết quả này thể hiện rằng những người có chuyên môn nghệ thuật quan sát lặp lại các hình ảnh ít hơn người không chuyên và có thể ghi nhớ nhiều chi tiết của hình ảnh họ đã được xem trước đó hơn

Mức độ trừu tượng
Phản ứng thẩm mỹ có thể được đo lường dựa trên nhiều tiêu chí ví dụ như kích thích, sở thích, và sự thấu hiểu. Nghệ thuật có thể được đánh giá dựa trên mức độ trừu tượng của nó hoặc đặt vào thời đại. Một thích nghiệm kiểm tra bằng cách nào những yếu tố này kết hợp để tạo ra đánh giá cao về thẩm mỹ bao gồm cả những chuyên gia và người không chuyên đánh giá giá trị của cảm xúc, sự hưng phấn, sở thích và thấu hiểu về trừu tượng, tác phẩm hiện đại và cố điển. Các chuyên gia chứng minh mức độ đánh giá cao hơn với đánh giá cao hơn về tất cả các phương diện, ngoại trừ kích thích với tác phẩm cổ điển. Các tác phẩm cổ điển mang lại đánh giá sự thấu hiểu cao hơn, với nghệ thuật trừu tượng lại nhận giá trị thấp nhất. Tuy nhiên, giá trị cảm xúc cao hơn đối với nghệ thuật hiện đại và cổ điển, trong khi kích thích cao nhất lại dành cho các tác phẩm trừu tượng. Mặc dù các chuyên gia đánh giá các tác phẩm tổng thể cao hơn, nhưng mỗi yếu tố lại ảnh hưởng nhiều hơn tới đánh giá của người không chuyên, tạo ra một sự linh hoạt lớn trong đánh giá của họ so với những điều này ở các chuyên gia

Một thí nghiệm khác kiểm tra  hiệu quả của màu sắc và mức độ thực tế trong nhận thức của nghệ thuật với các mức độ khác nhau về chuyên môn. Các kích thích của nhóm người xem là chuyên gia, bán chuyên nghiệp và không chuyên bao gồm các phiên bản của các bức tranh tượng trưng đa dạng về màu sắc và sự trừu tượng. Người tham gia đánh giá mức độ kích thích dựa trên ưu tiên tổng thể của họ, tính trừu tượng, thuộc tính màu sắc, sự cân bằng và tính phức tạp. Các bức tranh tượng trưng được ưa thích hơn các bức tranh trừu tượng với sự giảm sút chuyên môn và các bức tranh nhiều màu sắc được ưa chuộng hơn các bức ảnh đen trắng. Tuy nhiên, các chuyên gia lại ưa thích các bức tranh đen trắng hơn các bức tranh nhiều màu sắc hơn những người không chuyên và bán chuyên. Điều này chỉ ra rằng các chuyên gia có thể quan sát nghệ thuật với mẫu nhận thức, trong khi người không chuyên quan sát nghệ thuật để tìm kiếm sự quen thuộc và thoải mái.

Yếu tố khác
Một thí nghiệm nghiên cứu kết quả của chuyên gia đối với nhận thức và giải thích về nghệ thuật có chuyên ngành lịch sử nghệ thuật và sinh viên tâm lý học xem mười bức tranh nghệ thuật đương đại với  nhiều phong cách. Sau đó, họ nhóm các bức tranh lại theo bất cứu tiêu đề nào họ nghĩ là hợp lý. Thông tin được mã hóa để phân loại thành các mục và so sánh giữa chuyên gia và người không chuyên. Chuyên gia chia sự phân loại của họ thành nhiều nhóm hơn những người không chuyên và nhóm chúng theo phong cách, trong khi người không chuyên dựa trên kinh nghiệm và cảm nhận cá nhân.

Thông tin tiêu đề
Tiêu đề không chỉ đơn giản có chức năng như một phương tiện để nhận diện mà còn chỉ dẫn cho quá trình giải thích và thấu hiểu tác phẩm nghệ thuật. Sự thay đổi thông tin tiêu đề của một bức tranh đường như không ảnh hưởng tới chuyển động của mắt khi nhìn chúng hay cách đối tượng giải thích tổ chức không gian của chúng. Tuy nhiên, tiêu đề ảnh hưởng đến cảm nhận ý nghĩa. Trong một nghiên cứu, người tham gia được hướng dẫn để mô tả bức tranh bằng cách sử dụng đèn pin để chỉ ra điểm mà họ đang nhìn vào. Người tham gia lặp lại nhiệm vụ này đối với cùng một bộ tranh trong hai giai đoạn. Trong giai đoạn thứ hai, một số bức tranh được trình bày với tiêu đề mới để đánh giá sự phù hợp đối với mô tả của họ. Giống như dự kiến, đói tượng không thay đổi điểm nhìn trung tâm nhưng họ đã thay đổi các mô tả của mình theo cách làm chúng hợp lý với tiêu đề mới.

Có thể mô tả có thể thay đổi, nhưng đánh giá thẩm mỹ đối với cả nghệ thuật trừu tượng và tượng trưng vẫn duy trì ổn định, bỏ qua sự khác biệt thông tin tiêu đề. Điều này cho thấy rằng quan hệ từ ngữ/hình ảnh có thể thúc đẩy sự thay đổi của hình thức thấu hiểu nghệ thuật, nhưng không chịu trách nhiệm việc chúng ta thích các tác phẩm đó như thế nào.

Một ví dụ nổi tiếng về sự nhầm lẫn tiêu đề thay đổi mối quan hệ tiêu đề/hình ảnh của tác phẩm là bức tranh mang tên La trahison des inmages (Sự phản bội của hình ảnh) của René Magritte, mà thường được gọi lại "Đây không phải một đường ống", mặc dù nó không được coi là một tiêu đề. Trong trường hợp này, hai sự khác biệt trong ý đồ và nội dung phụ thuộc vào việc chọn tiêu đề nào để đi cùng nó.

Nhìn chung, tiêu đề ngẫn nhiên mà không phải tiêu đề gốc giảm sự đánh giá sự thấu hiểu nhưng không thay đổi đáng kể kinh nghiệm thẩm mỹ. Tuy nhiên, trái ngược với mô tả, tiêu đề tương đối quan trọng trong việc giúp người xem gán ý nghĩa cho nghệ thuật trừu tượng. Các tiêu đề có tính mô tả tăng cường sự thấu hiểu về nghệ thuật trừu tượng chỉ khi người xem được quan sát với một thười gian cực ngắn (ít hơn 10 giây). Bởi nghệ thuật có thể có nhiều tuầng ý nghĩa, tiêu đề và những thông tin kèm theo có thể bổ sung sự ý nghĩa của nó và vì sau đó là giá trị thưởng thức của nó.

Ứng dụng
Những khám phá của tâm lý nghệ thuật có thể ứng dụng vào nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác. Quá trình sáng tạo ra nghệ thuật mang lại cái nhìn sâu sắc về những điều bên trong tâm trí con người. Người ta có thể có được các thông tin về đạo đức nghề nghiệp, động lực làm việc và cảm cảm hứng từ quá trình làm việc của một nghệ sĩ. Những khía cạnh chung nàu có thể chuyển thành các lĩnh vực khác trong đời sống của một người. Đặc biệt đạo đức nghề nghiệp trong nghệ thuật có thể tác động đáng kể đến tổng hiệu suất của một người ở những nơi khác. Trong bất kì công việc nào cũng có một sự kích lệ tiềm ẩn các giới hạn thẩm mỹ của tâm trí. Hơn nữa, nghệ thuật bất chấp bất kì ranh giới cố định nào. Ứng dụng tương tự nào đối với một công việc như vậy cũng chính là kinh nghiệm thẩm mỹ.

Các ứng dụng của tâm lý học nghệ thuật trong giáo dục có thể cải thiện hiểu biết trực quan

Phê bình
Tâm lý nghệ thuật có thể là lĩnh vực bị chỉ trích bởi nhiều lý do. Nghệ thuật không được coi là một môn khoa học, vì thế nghiên cứu có thể bị xem xét kỹ lưỡng về tính chính xác và tính tương đối của nó. Ngoài ra còn có rất nhiều chỉ trích về việc nghiên cứu nghệ thuật như là tâm lý học vì nó có thể được coi là một chuyên đề hơn là một đối tượng. Nó thể hiện cảm xúc của người nghệ sĩ theo cách thức quan sát và khán giả cũng giải thích các tác phẩm theo nhiều cách. Mục đích của các nghệ sĩ khác biệt khá lớn so với mục đích của các nhà khoa học. Các nhà khoa học muốn đề xuất một kết quả cho một vấn đề, trong khi các nghệ sĩ muốn đưa đến nhiều cách lý giải cho một vật thể. Cảm hứng của một nghệ sĩ được xuyên suốt qua kinh nghiệm, cảm nhận và quan điểm về phong trào nghệ thuật của thế giới giống như Chủ nghĩa biểu hiện được biết đến vì với quan điểm của cá nghệ sĩ về cảm xúc, sự căng thẳng, áp lực và nội lực bên trong mà được thể hiện qua các điều kiện bên ngoài. Nghệ thuật đến từ bản thân một người và được thể hiện ra thế giới bên ngoài để giải trí cho người khác. Bất kì ai cũng có thể đánh giá cao một tác phẩm nghệ thuật vì nó giao tiếp với mỗi các nhân theo một cách riêng biệt – bao gồm cả những đánh giá của chủ quan.

Ngoài ra kinh nghiệm thẩm mỹ của nghệ thuật cũng bị chỉ trích một cách nặng nề vì nó không thể xác định một cách khoa học. Nó hoàn toàn là chủ quan và dựa vào sự thiên vị cá nhân. Nó không thể được đo lường bằng các hình thức hữu hình. Ngược lại, kinh nghiệm thẩm mỹ có thể được coi là "động lực cá nhân" và "khép kín".

Tham khảo
 Lev Vygotsky. The Psychology of Art. 1925 / 1965 / 1968 / 1971 / 1986 / 2004.
 Mark Jarzombek, The Psychologizing of Modernity. Cambridge University Press, 2000, ISBN
 Alan Ryan, John Dewey and the High Time of American Liberalism. W.W. Norton 1995, ISBN
 David Cycleback, Art Perception. Hamerweit Books, 2014
 Michael Podro, The Critical Historians of Art, Yale University Press, 1982. ISBN

Chú thích

Tư duy sáng tạo
Tâm lí học môi trường
Nghệ thuật hiện đại
Phân tâm học


title: Aplocera mundata

text:
Aplocera mundata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Aplocera


title: Surattha albostigmata

text:
Surattha albostigmata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Surattha


title: Cryptanura mexicana

text:
Cryptanura mexicana là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptanura


title: Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn

text:
Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn (tên gốc tiếng Anh: How to Train Your Dragon: The Hidden World) là một bộ phim hoạt hình máy tính 3D hành động giả tưởng Mỹ năm 2019 do hãng DreamWorks Animation sản xuất và hãng Universal Pictures chịu trách nhiệm phát hành. Bộ phim dựa trên cuốn sách cùng tên của nữ nhà văn Cressida Cowell, là phần tiếp theo của Bí kíp luyện rồng 2 (2014) và cũng là phần cuối cùng trong bộ ba phim điện ảnh Bí kíp luyện rồng. Dưới phần kịch bản và chỉ đạo đạo diễn của Dean DeBlois, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn có sự tham gia của các sao lồng tiếng như Jay Baruchel, America Ferrera, Cate Blanchett, Craig Ferguson và F. Murray Abraham. Nội dung phim theo chân Nấc Cụt trong cuộc hành trình tìm kiếm một con rồng thần, cùng lúc đó Răng Sún bắt đầu một mối quan hệ mới với một cô rồng Quỷ Ánh sáng trắng, đồng thời cả hai phải đối mặt với mối đe dọa từ tên thợ săn rồng tàn nhẫn Grimmel.

Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn được công chiếu ra mắt vào ngày 3 tháng 1 năm 2019 tại Úc, sau đó bắt đầu được công chiếu rộng rãi từ ngày 6 tháng 2 tại Việt Nam và ngày 22 tháng 2 năm 2019 tại Mỹ. Đây là phim điện ảnh đầu tiên của hãng DreamWorks Animation mà Universal Pictures chịu trách nhiệm phân phối. Phim nhận được nhiều lời tán dương từ giới chuyên môn, với những đánh giá cao dành cho phần hoạt họa, hành động, nhạc nền, lồng tiếng và cao trào cảm xúc trong nội dung câu chuyện cũng như đoạn kết phim. Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn đã thu về hơn 525 triệu USD toàn cầu, trở thành phim hoạt hình có doanh thu cao thứ năm trong năm 2019, cũng như phim hoạt hình có doanh thu cao nhất của hãng Universal mà không do Illumination sản xuất. Tại Giải Oscar lần thứ 92, phim đã nhận được đề cử cho Phim hoạt hình hay nhất.

Nội dung
Một năm sau khi trở thành thủ lĩnh, Nấc Cụt, Quỷ Bóng đêm Răng Sún cùng những kỵ sĩ rồng tiếp tục giải cứu những con rồng bị bắt để đưa chúng đến Berk. Những nỗ lực của họ dẫn đến việc hòn đảo giờ có quá nhiều rồng. Nấc Cụt mong muốn tìm thấy "Thế giới Bí ẩn", một nơi trú ẩn an toàn cho loài rồng mà người cha quá cố Stoick từng nhắc đến. Trong khi đó, một con rồng Fury trắng được trao cho thợ săn rồng khét tiếng Grimmel làm mồi nhử để hắn bắt Răng Sún về cho các lãnh chúa. Răng Sún phát hiện ra cô Fury trắng trong rừng, cả hai mê mẩn nhau cho đến khi Quỷ Ánh sáng cảm nhận được Nấc Cụt đang ở gần đó nên đã bỏ trốn. Nấc Cụt và Tuffnut sau đó phát hiện ra bẫy rồng của Grimmel. Grimmel đến thăm Nấc Cụt vào đêm đó, yêu cầu cậu giao hắn con Răng Sún, đồng thời tiết lộ hắn đã săn lùng tất cả các Quỷ Bóng đêm khác trên thế giới. Nấc Cụt phục kích hắn và Grimmel trốn thoát, còn những con rồng Deathgripper của hắn đã thiêu rụi nhà của Nấc Cụt và gần như toàn bộ hòn đảo Berk. Nấc Cụt tập hợp các công dân và những con rồng, lên nhiệm vụ tìm kiếm Thế giới Bí ẩn, bảo vệ lũ rồng khỏi những kẻ săn rồng.

Giữa hành trình, dân Berk khám phá ra một hòn đảo. Ban đầu họ chỉ định nghỉ ngơi, nhưng họ nhanh chóng định cư ở đó, đặt tên cho nơi đó là "Berk Mới". Thấy Răng Sún không thể bay và muốn tìm kiếm Quỷ Ánh sáng, Nấc Cụt đã chế tạo một chiếc đuôi tự động cho nó. Răng Sún bay đi, gặp Quỷ Ánh sáng và cùng cô bay đến một vùng đất vô định. Valka trong lúc đang do thám đã nhận thấy đội quân của Grimmel đang đến gần. Nấc Cụt và những kỵ sĩ rồng tiến đến bắt Grimmel, nhưng rơi vào bẫy của hắn và không thoát ra được. Nấc Cụt, Astrid và con rồng Stormfly của cô, lên đường tìm kiếm Răng Sún. Họ tìm ra Thế giới Bí ẩn và thấy Răng Sún cùng Quỷ Ánh sáng đang dẫn dắt những con rồng đến đó. Khi hai người bị phát hiện, Răng Sún giải cứu họ và giao họ lại cho người Berk, Nấc Cụt nhận ra con người sẽ là những kẻ xâm nhập, và họ không an toàn khi ở trong Thế giới Bí ẩn. Grimmel bí mật theo Ruffnut đến Berk Mới, bắt giữ Răng Sún và Quỷ Ánh sáng. Grimmel bắt những con rồng còn lại của Berk và giữ Quỷ Ánh sáng làm con tin.

Với sự động viên của Astrid, Nấc Cụt cùng các kỵ sĩ rồng lên đường ngăn chặn Grimmel cùng đội quân của hắn. Họ bắt gặp đội quân của Grimmel khi hắn mất cảnh giác, kích động trận chiến và giải thoát lũ rồng. Với sự giúp đỡ từ Stormfly, Nấc Cụt giải thoát Răng Sún. Nấc Cụt và Răng Sún đuổi theo và đánh bại đàn Deathgripper của Grimmel, nhưng Grimmel đã đánh Răng Sún giữa không trung khiến con rồng bất lực ngã xuống. Nấc Cụt nhận ra mình không thể một mình giải cứu Răng Sún nên đã giải thoát cho Quỷ Ánh sáng và cầu xin cô cứu Răng Sún. Nấc Cụt hy sinh bản thân để cứu Răng Sún khi cả anh và Grimmel lao thẳng về phía biển, tuy nhiên, Quỷ Ánh sáng đã quay lại cứu Nấc Cụt, còn Grimmel rơi xuống biển và chết. Trở lại hòn đảo, Răng Sún và Nấc Cụt nhận ra loài rồng sẽ không bao giờ an toàn khi ở trong thế giới loài người. Nấc Cụt chào tạm biệt Răng Sún, và tất cả cư dân Berk rơi nước mắt để những con rồng của họ bay về Thế giới Bí ẩn. Quỷ Ánh sáng dẫn những con rồng đi và Răng Sún cũng bay đi theo chúng. Một thời gian sau, Nấc Cụt và Astrid kết hôn và trở thành thủ lĩnh của Berk Mới.

Nhiều năm sau, Răng Sún và Quỷ Ánh sáng sinh ra ba con rồng lai tên là Night Light. Nấc Cụt, Astrid và hai đứa con của họ chèo thuyền vượt biển đến thăm chúng ở rìa Thế giới Bí ẩn. Sau khi giới thiệu con trai và con gái của mình với người bạn cũ, Nấc Cụt và Astrid đưa các con của họ bay cùng Răng Sún và Stormfly, cùng với Quỷ Ánh sáng và các con của chúng. Nấc Cụt thề rằng cho đến khi loài người sẵn sàng chung sống hòa bình với loài rồng, những con rồng sẽ chỉ ở ẩn, còn người Berk sẽ bảo vệ bí mật của chúng.

Lồng tiếng
Jay Baruchel trong vai Nấc Cụt
America Ferrera trong vai Astrid
F. Murray Abraham trong vai Grimmel
Cate Blanchett trong vai Valka
Gerard Butler trong vai Stoick the Vast
Craig Ferguson trong vai Gobber the Belch
Jonah Hill trong vai Snotlout Jorgenson
Christopher Mintz-Plasse trong vai Fishlegs Ingerman
Kristen Wiig và Justin Rupple trong vai Ruffnut và Tuffnut Thorston
Kit Harington trong vai Eret
David Tennant trong vai Spitelout và Ivar the Witless

Sản xuất

Phát triển
Vào tháng 10 năm 2010, CEO của DreamWorks Animation, Jeffrey Katzenberg đã thông báo sẽ có ba phần trong loạt phim. Dean DeBlois, tác giả và đạo diễn của bộ phim, nói rằng Bí kíp luyện rồng 2 là phần kết thúc: "Có một số nhân vật và tình huống xuất hiện trong phần thứ hai quan trọng hơn phần ba." DeBlois nói trong một cuộc phỏng vấn anh sẽ quyết làm phần ba và nó sẽ được phát hành vào năm 2016. Mặc dù bản bộ truyện lại theo mặt khác để kể về Nấc Cụt và các Vikings, Cressida Cowell cho rằng ba bộ phim và bộ sách sẽ có kết thúc tương tự, và cũng giải thích thêm lí do sẽ không còn thêm rồng nữa.

Bộ phim được sản xuất bởi Bonnie Arnold, với DeBlois và Chris Sanders là sản xuất điều hành; Sanders là nhà xuất điều hành của bộ phim thứ hai và là đạo diễn của bộ phim đầu tiên. Jay Baruchel, Gerard Butler, Craig Ferguson, America Ferrera, Jonah Hill, Christopher Mintz-Plasse và Kristen Wiig sẽ trở lại trong phần phim thứ ba. Justin Rupple thay T.J. Miller làm Tuffnut. Cate Blanchett cũng sẽ tiếp tục vai trò Valka của cô từ bộ phim thứ hai. Vào ngày 14 tháng 11 năm 2017, có thông báo rằng Kit Harington sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò Eret và F. Murray Abraham đã tham gia diễn xuất. Trong giai đoạn đầu sản xuất, DeBlois tuyên bố Djimon Hounsou cũng sẽ trở lại với vai Drago Bludvist. Vào ngày 17 tháng 4 năm 2018, DreamWorks Animation đã thông báo tiêu đề tên của phần tiếp theo sẽ là Vùng đất bí ẩn: Bí kíp luyện rồng

Âm nhạc
John Powell, người sáng tác nhạc cho hai bộ phim trước đó, cũng quay lại để soạn cho phần ba. Ngoài ra, cộng tác của Powell là Batu Sener, Anthony Willis và Paul Mounsey cũng giúp Powell bổ sung phần nhạc. Trở lại từ các bộ phim trước, Jónsi đã viết một bài hát mới cho phim lần này, với tựa đề "Together From Afar", được phát hành dưới dạng đĩa đơn vào ngày 31 tháng 1 năm 2019. Jónsi cũng hát cho ca khúc "The Hidden Wortd".

Phát hành
Vào tháng 9 năm 2012, 20th Century Fox, đối tác phân phối của DreamWorks Animation, đã thông báo ngày phát hành bộ phim là vào ngày 17 tháng 6 năm 2016. Vào tháng 9 năm 2014, ngày phát hành đã được chuyển lại vào ngày 9 tháng 6 năm 2017. DeBlois giải thích lí do ngày phát hành thay đổi như vậy vì một bộ phim Bí kíp luyện rồng thường mất ba năm để phát triển cho tới lúc hoàn thành.

Vào tháng 1 năm 2015, ngày phát hành được đẩy lùi từ 9 tháng 6 năm 2017 đến 29 tháng 6 năm 2018. Ngày 18 tháng 6 năm 2016, ngày phát hành được chuyển sang 18 tháng 5 năm 2018, lấy ngày phát hành của The Lego Movie 2: The Second Part của Warner Animation Group. Vào ngày 5 tháng 12 năm 2016, ngày phát hành tại Hoa Kỳ bị lùi trở lại vào 1 tháng 3 năm 2019. Cuối cùng ngày phát hành đã được chuyển vào tháng 9 năm 2018 cho đến ngày 22 tháng 2 năm 2019, sau đó lại lấy ngày của The Turning, một bộ phim hành động của DreamWork ngày 24 tháng 1 năm 2020.

Áp phích của bộ phim được phát hành vào ngày 31 tháng 5 năm 2018. Trailer đầu tiên được công chiếu vào ngày 7 tháng 6 năm 2018, và trailer thứ hai được phát vào ngày 25 tháng 10 năm 2018.

Đón nhận

Doanh thu phòng vé
Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn thu về 160,8 triệu USD chỉ tính riêng tại thị trường Mỹ và Canada và 361 triệu USD tại các quốc gia và vùng lãnh thổ khác, đưa tổng mức doanh thu toàn cầu lên tới 521,8 triệu USD, so với kinh phí sản xuất bộ phim là 129 triệu USD. Deadline Hollywood ước tính lợi nhuận ròng của phim vào khoảng 130 triệu USD, sau khi tổng hợp số liệu doanh thu và các khoản chi.

Tại thị trường Mỹ và Canada, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn được công chiếu tại 1.000 rạp chiếu phim vào ngày 2 tháng 2 năm 2019 và thu về 2,5 triệu USD. Phim được phát hành cùng thời điểm với các suất chiếu bổ sung của Fighting with My Family, dự kiến thu về 40–45 triệu USD từ 4.259 rạp chiếu phim trong dịp cuối tuần ra mắt. Sau khi phim thu về 17,5 triệu USD trong ngày đầu tiên công chiếu, bao gồm 3 triệu USD thu về từ suất chiếu sớm đêm thứ Năm, thì các dự đoán cho tổng doanh thu cuối tuần đã được nâng lên 60 triệu USD. Sau ba ngày cuối tuần ra mắt, tác phẩm thu về 55 triệu USD, đứng quán quân về doanh thu phòng vé tuần công chiếu. Phim thu về 30 triệu USD trong dịp cuối tuần thứ hai công chiếu, giữ vững vị trí quán quân trên bảng xếp hạng doanh thu phòng vé, trước khi bị Đại úy Marvel chiếm mất vị trí này trong dịp cuối tuần thứ ba.

Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn thu về 1,5 triệu USD trong ngày đầu công chiếu tại Úc, lập kỷ lục cho một bộ phim của DreamWorks Animation tại quốc gia này. Tại New Zealand, phim đã thu về 173.000 USD trong ngày đầu công chiếu, trở thành phim điện ảnh của DreamWorks Animation có doanh thu ra mắt cao thứ hai tại quốc gia này, sau Shrek 2. Đến dịp cuối tuần thứ ba, phim đã thu về tổng cộng 41 triệu USD tại thị trường quốc tế. Tính đến ngày 24 tháng 3 năm 2019, các thị trường nước ngoài lớn nhất của phim bao gồm Trung Quốc (53,7 triệu USD), Nga (26,8 triệu USD), Pháp (25,0 triệu USD), Anh Quốc (24,8 triệu USD) và México (21,0 triệu USD).

Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 90% lượng đồng thuận dựa theo 267 bài đánh giá, với điểm trung bình là 7.27/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Phần cuối của bộ ba phim đã đạt được mục đích của nó, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn đã đưa câu chuyện của tác phẩm tới một cái kết sáng lạng và đậm tính cảm xúc." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 71 trên 100, dựa trên 42 nhận xét, chủ yếu là những lời khen ngợi. Lượt bình chọn của khán giả trên trang thống kê CinemaScore cho phần phim điểm "A" trên thang từ A+ đến F, trong khi đó trang PostTrak cho biết 90% số khán giả cho phim phản hồi tích cực.

Jennifer Bisset của CNET ca ngợi diễn xuất lồng tiếng của dàn diễn viên chính, phần hình ảnh và các phân cảnh hành động, đồng thời cũng tán dưng mối quan hệ giữa Nấc Cụt và Răng Sún: "Tiếp nối một loạt phim dài tập trung vào tình yêu và gia đình, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn đi sâu vào [việc mô tả] những giá trị đó có ý nghĩa như thế nào đối với Răng Sún. Cậu đã trải nghiệm tình yêu. Cậu đã lớn lên. Và với trái tim nặng trĩu đầy thỏa mãn, chúng ta để cậu ấy, và Nấc Cụt, ra đi." Michael Nordine từ IndieWire cho phim điểm B cùng lời bình "Một lần nữa dưới bàn tay đạo diễn của Dean DeBlois, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn đã đánh một hợp âm vừa vui vừa buồn khi nhắc nhở khán giả trẻ rằng tất cả những điều tốt đẹp – bao gồm cả thời đại loài rồng – đều sẽ phải kết thúc." Sau đó, anh tiếp tục tán dương phần kỹ xảo CGI, ca ngợi "những hình ảnh hấp dẫn", và nhấn mạnh: "Bản thân phần hoạt hình đã gây ấn tượng mạnh rồi – một cảnh đầu phim miêu tả bầu trời đầy những chú rồng là dấu hiệu cho thấy những kỳ công về mặt hình ảnh sắp xuất hiện – và cuối cùng lại trở thành điểm nhấn của bộ phim." Ben Kenigsberg từ The New York Times thì có những đánh giá tích cực về dàn nhân vật và những thông điệp cảm xúc của phim: "Thêm nhiều buồn vui lẫn lộn và ít những chiến thắng hơn phần phim tiền nhiệm, và tiếp tục dưới bàn tay đạo diễn của Dean DeBlois, Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn đề cập đến những khó khăn mà Nấc Cụt phải đối mặt với tư cách là một người thủ lĩnh, cả về mặt chính trị lẫn cá nhân. Nếu bạn thực sự yêu con rồng mà bạn đã huấn luyện, thì thông điệp của phim là, hãy để nó ra đi."

Ngược lại, một số nhà phê bình lại cho rằng Bí kíp luyện rồng: Vùng đất bí ẩn có quá nhiều tình tiết phụ được tung hứng và một kết thúc sắp đặt. Trang Movie Crypt kết luận rằng: "Người hâm mộ sẽ thích thú khi thấy các nhân vật đã trưởng thành hơn khi mạch truyện khép lại, nhưng kết thúc cuối vẫn bị trống rỗng. Sau cùng, không có gì thiết thực hơn ngoài việc phải nói lời tạm biệt; những chú rồng và các nhà vô địch của chúng ta cần một kết thúc tốt đẹp hơn thế." Kerry Lengel của Arizona Republic thì nhận xét: "Cốt truyện phim mỏng và holey và các nhân vật chỉ như một trò đùa được lặp đi lặp lại" và gọi tác phẩm là "một nỗ lực lười biếng."

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Mỹ
Phim 3D năm 2019
Phim tiếp nối Mỹ
Phim năm 2019
Phim tiếng Anh
Phim tiếp nối thập niên 2010
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim 3D
Phim hoạt hình hãng Universal Pictures
Phim của Universal Pictures
Phim tưởng tượng hài hước của Mỹ
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2010
Phim phiêu lưu hài hước Mỹ
Phim hoạt hình máy tính Mỹ
Phim hoạt hình máy tính năm 2019
Phim chính kịch thiếu niên Mỹ
Phim hoạt hình về rồng
Phim hoạt hình lãng mạn
Phim hoạt hình hãng DreamWorks Animation
Phim dựa trên tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Phạm Văn Lập

text:
Phạm Văn Lập có thể là:
 Phạm Văn Lập (1956-), Thiếu tướng, Chính ủy Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
 Phạm Văn Lập (sinh 1959), Trung tướng, Phó Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật (6.2015-nay)
 Chính trị gia Phạm Văn Lập, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hải Phòng


title: Idalus coacta

text:
Idalus coacta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Idalus


title: Sử dụng chất kích thích tổng hợp

text:
Sử dụng chất kích thích tổng hợp ý chỉ việc sử dụng kết hợp các chất kích thích thần kinh nhằm đạt đến hiệu quả đặc biệt. Trong nhiều trường hợp một loại chất được dùng làm nền hoặc là chất căn bản, cùng với các loại chất phụ thêm vào nhằm làm lan ra hoặc bù trừ những hiệu quả từ chất căn bản và tạo ra cảm giác sảng khoái hơn từ tác động của sự hợp lực các chất, hoặc nhằm mục đích bổ sung cho chất căn bản khi nguồn cấp còn yếu.

Xem thêm
 Dùng thuốc quá liều
 Sử dụng thuốc giải trí
 Sử dụng thuốc có trách nhiệm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thuốc kết hợp

Văn hóa chất kích thích
Chẩn đoán tâm thần


title: Cirrhilabrus rhomboidalis

text:
Cirrhilabrus rhomboidalis là một loài cá biển thuộc chi Cirrhilabrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1988.

Từ nguyên
Tính từ định danh rhomboidalis trong tiếng Latinh có nghĩa là "hình thoi", hàm ý đề cập đến hình dạng của vây đuôi ở cá đực.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. rhomboidalis được tìm thấy tại đảo Kwajalein và Majuro (quần đảo Marshall), Yap và Pohnpei (Liên bang Micronesia), quốc đảo Palau cũng như đảo Saipan (Quần đảo Bắc Mariana). Loài này sinh sống tập trung gần các rạn san hô trên nền đá vụn ở độ sâu khoảng 35–50 m.

Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. rhomboidalis là 8,5 cm. Cá đực có nhiều vệt sọc vàng trên khắp cơ thể và đầu của chúng. Đầu có màu tím, và phần thân có màu vàng nâu nhạt. Mống mắt màu đỏ cam. Vùng lưng trước và hậu môn có màu tím sẫm. Vây lưng và vây hậu môn trong suốt, lốm đốm các vệt sọc vàng như trên thân. Vây bụng dài, vượt qua vây hậu môn ở những con đực trưởng thành. Vây đuôi có hình thoi đặc trưng, và ở những con đực trưởng thành, vây đuôi thuôn nhọn như ngọn giáo, cũng lốm đốm các vệt vàng. Các vây này đều có viền xanh lam ở rìa.

Vào mùa giao phối, cá đực chuyển sang màu vàng tươi, và các vệt vàng trên cơ thể chuyển thành màu vàng kim rất sáng. Vùng tím ở lưng trước và hậu môn chuyển sang màu chàm, được nối với nhau bởi một vệt sọc dọc giữa thân màu xanh tím. Vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi chuyển sang màu tím lam, lan rộng đến gáy và mõm.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Phân loại học
C. rhomboidalis là loài chị em gần nhất với Cirrhilabrus lineatus và Cirrhilabrus rubrimarginatus.

Thương mại
C. rhomboidalis được thu thập ngành trong ngành buôn bán cá cảnh và được bán với giá khoảng 400 USD một con tại Hoa Kỳ.

Tham khảo

Xem thêm

R
Cá Thái Bình Dương
Cá Palau
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật được mô tả năm 1988


title: David Myrestam

text:
David Myrestam (sinh ngày 4 tháng 4 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển thi đấu cho GIF Sundsvall ở vị trí hậu vệ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
FKH profile

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Thụy Điển
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá GIF Sundsvall
Cầu thủ bóng đá FK Haugesund
Cầu thủ bóng đá Allsvenskan
Cầu thủ bóng đá Superettan
Cầu thủ bóng đá Eliteserien
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Na Uy


title: Crypsotidia griseola

text:
Crypsotidia griseola là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Crypsotidia


title: Perimeceta incrustalis

text:
Perimeceta incrustalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Perimeceta


title: Kubota Ryo

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu theo dạng cho mượn cho Ventforet Kofu.

Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2018.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at Ventforet Kofu

Profile at Kataller Toyama

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Tokushima Vortis
Cầu thủ bóng đá Kataller Toyama
Cầu thủ bóng đá Ventforet Kofu
Tiền vệ bóng đá


title: Hedychium

text:
Hedychium là một chi thực vật trong họ Zingiberaceae, bản địa khu vực rừng thưa nhiệt đới và ôn đới ấm ở Nam Á, Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc và Madagascar nhưng một số loài đã du nhập sang các vùng khác trên thế giới như Trung Mỹ và các dảo trên biển Caribe, Nam Mỹ, Australia, Sri Lanka, Nam Phi, bán đảo Triều Tiên. Tại Việt Nam hiện tại ghi nhận 12 loài, với tên gọi chung là ngải tiên.

Từ nguyên
Tên chi Hedychium có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ εὐώδης (evóδis, evódis) nghĩa là thơm và χιών (khiṓn) nghĩa là tuyết. Nó nói tới hoa màu trắng và thơm của loài điển hình H. coronarium.

Mô tả
Cây thân thảo sống trên đất hoặc biểu sinh, với thân rễ dạng củ. Thân giả mọc thẳng, có lá. Lưỡi bẹ dễ thấy; phiến lá thường thuôn dài hoặc hình mũi mác. Cụm hoa là cành hoa dạng bông thóc ở đầu cành, nhiều hoa mọc dày dặc; lá bắc xếp lợp hoặc lỏng lẻo, đối diện 1 hoặc nhiều hoa; lá bắc con hình ống. Đài hoa hình ống, thường chẻ 1 bên, đỉnh cụt hoặc 3 răng. Ống tràng hoa dài, thanh mảnh; các thùy uốn ngược khi nở hoa, thẳng. Các nhị lép bên hình cánh hoa, lớn hơn các thùy tràng hoa. Cánh môi gần tròn, lớn, đỉnh thường 2 khe; vuốt dài hoặc ngắn. Chỉ nhị thường dài, hiếm khi không có; bao phấn đính lưng, đáy phân nhánh; không có phần phụ liên kết. Bầu nhụy 3 ngăn; kiểu đính noãn là đính trụ. Quả nang hình cầu, 3 mảnh vỏ. Hạt nhiều; áo hạt xé rách.

Sinh sản
Hedychium có nhiều kiểu sinh sản: hữu tính, thông qua thân rễ và hành con. Một số loài Hedychium thể hiện khả năng nảy mầm sinh cây con từ hạt chưa rụng mang tính ngẫu nhiên.

Các loài
Tại thời điểm tháng 2 năm 2021, WCSP và POWO công nhận chi này với 102 loài đã biết:
 Hedychium aureum C.B.Clarke & H.Mann ex Baker, 1892 - Assam, Bangladesh, Thái Lan.
 Hedychium biflorum Sirirugsa & K.Larsen, 1995 - Thái Lan.
 Hedychium bijiangense T.L.Wu & S.J.Chen, 1978 - Trung Quốc (tây bắc Vân Nam).
 Hedychium bipartitum G.Z.Li, 1985 - Trung Quốc (đông bắc Quảng Tây).
 Hedychium boloveniorum K.Larsen, 1965 - Lào.
 Hedychium bordelonianum W.J.Kress & K.J.Williams, 2003 - Bangladesh, Myanmar.
 Hedychium borneense R.M.Sm., 1990 - bắc Borneo.
 Hedychium bousigonianum Pierre ex Gagnep., 1905 - Việt Nam.
 Hedychium brevicaule D.Fang, 1980 - Trung Quốc (tây Quảng Tây, huyện Napo).
 Hedychium calcaratum A.S.Rao & D.M.Verma, 1971 - Assam.
 Hedychium champasakense Picheans. & Wongsuwan, 2009 - Lào.
 Hedychium chayanianum Wongsuwan, 2008 - Lào.
 Hedychium chingmeianum Odyuo & D.K.Roy, 2017 - Assam (Nagaland).
 Hedychium coccineum Buch.-Ham. ex Sm., 1811 - Assam, Bangladesh, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Tây Tạng, Việt Nam. Du nhập: Cuba, Jamaica, Mauritius, Réunion, Sri Lanka, Trinidad và Tobago.
 Hedychium collinum Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo, Thái Lan.
 Hedychium convexum S.Q.Tong, 1986 - Trung Quốc (tây nam Vân Nam).
 Hedychium coronarium J.Koenig, 1783 - Assam, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Đài Loan, Thái Lan, Việt Nam. Du nhập: Quần đảo Andaman, Argentina  (đông bắc và tây bắc), Bangladesh, Belize, quần đảo Bismarck, Bolivia, Brasil (đông bắc, đông nam), Colombia, quần đảo Cook, Costa Rica, Cuba, Cộng hòa Dominica, Ecuador, Fiji, Hoa Kỳ (Florida, Hawaii), Guiana thuộc Pháp, Galápagos, các đảo trong vịnh Guinea, Guyana, Haiti, Honduras, Indonesia (Java, Tiểu Sunda), Jamaica, bán đảo Triều Tiên, quần đảo Leeward, Madagascar, Malaysia bán đảo, Mauritius, tây nam Mexico, Nhật Bản (quần đảo Lưu Cầu, quần đảo Ogasawara), New Caledonia, quần đảo Nicobar, Nam Phi (các tỉnh Bắc, KwaZulu-Natal), Paraguay, Philippines, Puerto Rico, Queensland, Réunion, quần đảo Society, Sri Lanka, Suriname, Tonga, Trinidad và Tobago, Venezuela (gồm cả các đảo trong vịnh Antilles), quần đảo Wallis-Futuna, quần đảo Windward.
 Hedychium cylindricum Ridl., 1923 - Borneo, Sumatra.
 Hedychium deceptum N.E.Br., 1922 - Assam.
 Hedychium densiflorum Wall., 1832 - Assam, Trung Quốc (trung nam), Đông Himalaya, Myanmar, Nepal, Tây Tạng.
 Hedychium dichotomatum Picheans. & Wongsuwan, 2013 - Trung Quốc (Vân Nam).
 Hedychium efilamentosum Hand.-Mazz., 1936 - Trung Quốc (Tây Tạng, Vân Nam)
 Hedychium elatum R.Br., 1821 - Assam, Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Tây Himalaya
 Hedychium ellipticum Buch.-Ham. ex Sm., 1811 - Assam, Bangladesh, Đông Himalaya, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam, Tây Himalaya.
 Hedychium elwesii Baker, 1892 - Assam
 Hedychium erythrostemon K.Schum., 1904 - Sulawesi.
 Hedychium flavescens Carey ex Roscoe, 1825 - Assam, Trung Quốc (trung nam), Đông Himalaya, Myanmar, Nepal, Việt Nam. Du nhập: Nam Phi (các tỉnh Cape, KwaZulu-Natal), quần đảo Cook, Hawaii, Ấn Độ, quần đảo Juan Fernández, Madagascar, Mauritius, Réunion, quần đảo Society, Sri Lanka, St.Helena.
 Hedychium flavum Roxb., 1820 - Assam, Bangladesh, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Myanmar, Thái Lan, Tây Tạng, Việt Nam. Du nhập: Cộng hòa Dominica, Jamaica, Samoa, Trinidad và Tobago.
 Hedychium forrestii Diels, 1912 - Assam, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Ấn Độ, Lào, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam.
 Hedychium gardnerianum Sheppard ex Ker Gawl., 1824 - Assam, Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam. Du nhập: Ascension, Azores, quần đảo Cook, Cuba, Cộng hòa Dominica, Haiti, Hawaii, Honduras, Jamaica, Mauritius, quần đảo Lưu Cầu, New South Wales, bắc New Zealand, Queensland, Réunion, Trinidad và Tobago.
 Hedychium glabrum S.Q.Tong, 1989 - Trung Quốc (nam Vân Nam).
 Hedychium glaucum Roscoe, 1824 - Assam, Bangladesh, Đông Himalaya, Nepal.
 Hedychium gomezianum Wall., 1832 - Đông Himalaya (Arunachal Pradesh), Myanmar, Thái Lan.
 Hedychium gracile Roxb., 1820 - Assam, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan.
 Hedychium gracillimum A.S.Rao & D.M.Verma, 1971 - Assam, Đông Himalaya (Arunachal Pradesh).
 Hedychium gratum Wall. ex Voigt, 1845 - Assam.
 Hedychium greenii W.W.Sm., 1911 - Assam, Đông Himalaya (Arunachal Pradesh).
 Hedychium griersonianum R.M.Sm., 1991 - Nam Bhutan.
 Hedychium griffithianum Wall., 1853 - Assam, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan.
 Hedychium hasseltii Blume, 1827 - Java.
 Hedychium hirsutissimum Holttum, 1950 - Thái Lan, Malaysia bán đảo (Perak).
 Hedychium hookeri  C.B.Clarke ex Baker, 1892 - Assam.
 Hedychium horsfieldii R.Br. ex Wall., 1853 - Java.
 Hedychium intermedium Blume, 1827 - Java.
 Hedychium khaomaenense Picheans. & Mokkamul, 2005 - Thái Lan.
 Hedychium kwangsiense T.L.Wu & S.J.Chen, 1978 - Quảng Tây, Trung Quốc.
 Hedychium larsenii M.Dan & C.Sathish Kumar, 1999 - Assam.
 Hedychium lineare R.M.Sm., 1990 - Borneo.
 Hedychium longicornutum Griff. ex Baker, 1892 - Malaya, Thailand
 Hedychium longipedunculatum Sastry & D.M.Verma, 1968 - Assam, Đông Himalaya (Arunachal Pradesh).
 Hedychium longipetalum X.Hu & N.Liu, 2010 - Trung Quốc (Vân Nam).
 Hedychium luteum Baker, 1892 - Assam.
 Hedychium macrorrhizum Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo (Selangor).
 Hedychium malayanum Ridl. ex Burkill & Holttum, 1923 - Malaysia bán đảo (Pahang).
 Hedychium marginatum C.B.Clarke, 1892 - Assam, Bangladesh, Myanmar.
 Hedychium matthewii Sinj.Thomas, B.Mani & Britto, 2015 - Ấn Độ (Kerala).
 Hedychium mechukanum M.Sabu & Hareesh, 2020 - Arunachal Pradesh.
 Hedychium menghaiense X.Hu & N.Liu, 2010 - Trung Quốc (Vân Nam).
 Hedychium menglianense Y.Y.Qian, 2000 - Trung Quốc (Vân Nam).
 Hedychium muanwongyathiae Picheans. & Wongsuwan, 2009 - Thái Lan.
 Hedychium muluense R.M.Sm., 1982 - Borneo (Sabah, Sarawak).
 Hedychium nagamiense Sanoj, M.Sabu & V.P.Thomas, 2011 - Assam (Nagaland).
 Hedychium × natmataungense Nob.Tanaka, 2016 (= H. coccineum × H. ellipticum) - Myanmar.
 Hedychium neocarneum T.L.Wu, K.Larsen & Turland, 2000 - Trung Quốc (nam Vân Nam), Lào, Thái Lan.
 Hedychium nutantiflorum H.Dong & G.J.Xu, 1997 - Trung Quốc (Vân Nam).
 Hedychium paludosum M.R.Hend., 1927 - Malaysia bán đảo (Pahang).
 Hedychium parvibracteatum T.L.Wu & S.J.Chen, 1978 - Đông Tây Tạng (huyện Bomê).
 Hedychium pauciflorum S.Q.Tong, 1986 - Trung Quốc (tây Vân Nam).
 Hedychium peregrinum N.E.Br., 1883 - Trung Madagascar.
 Hedychium philippinense K.Schum., 1904 - Philippines.
 Hedychium phuluangense Picheans. & Wongsuwan, 2009 - Thái Lan.
 Hedychium poilanei K.Larsen, 1965 - Việt Nam.
 Hedychium puerense Y.Y.Qian, 1996 - Trung Quốc (nam Vân Nam).
 Hedychium putaoense Y.H.Tan & H.B.Ding, 2018 - Myanmar.
 Hedychium pynursulaeanum S.K.Jain & S.C.Srivast., 1986 - Assam.
 Hedychium qingchengense Z.Y.Zhu, 1992 - Trung Tứ Xuyên (Đô Giang Yển).
 Hedychium radiatum A.S.Rao & Hajra, 1977 - Đông Himalaya.
 Hedychium raoi G.D.Pal & G.S.Giri, 1998 - Arunachal Pradesh.
 Hedychium robustum A.S.Rao & Hajra, 1977 - Đông Himalaya.
 Hedychium roxburghii Blume, 1827 - Java đến quần đảo Tiểu Sunda (Bali).
 Hedychium samuiense Sirirugsa & K.Larsen, 1995 - Thái Lan.
 Hedychium satyanarayanum S.C.Srivast., 1999 - Assam (Meghalaya).
 Hedychium siamense Picheans. & Wongsuwan, 2011 - nam Thái Lan.
 Hedychium simaoense Y.Y.Qian, 2011 - Trung Quốc (nam Vân Nam).
 Hedychium sirirugsae M.Dan & C.Sathish Kumar, 1999 - Assam (Manipur).
 Hedychium speciosum Wall., 1820 - Bangladesh, đông Ấn Độ, Thái Lan.
 Hedychium spicatum Sm., 1822 - Assam, Trung Quốc (trung nam), Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Tây Tạng, Tây Himalaya.
 Hedychium stenopetalum G.Lodd., 1833 - Assam, Bangladesh, Đông Himalaya (Bhutan), Myanmar, Thái Lan, Việt Nam.
 Hedychium tenellum (K.Schum.) R.M.Sm., 1980 - Maluku.
 Hedychium tengchongense Y.B.Luo, 1994 - Trung Quốc (tây Vân Nam).
 Hedychium thaianum Mokkamul & Picheans., 2005 - bắc Thái Lan.
 Hedychium thyrsiforme Sm., 1811 - Assam, Bangladesh, Đông Himalaya, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Tây Himalaya.
 Hedychium tienlinense D.Fang, 1978 - Trung Quốc (tây bắc Quảng Tây).
 Hedychium tomentosum Sirirugsa & K.Larsen, 1995 - Thái Lan.
 Hedychium venustum Wight, 2012 - nam Ấn Độ (Nilgiri Hills), Myanmar.
 Hedychium villosum Wall., 1820 - Assam, Bangladesh, Trung Quốc (trung nam, đông nam, Hải Nam), Đông Himalaya, Malaysia bán đảo, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam.
 Hedychium viridibracteatum X.Hu, 2018 - Trung Quốc (tây Quảng Tây).
 Hedychium wardii C.E.C.Fisch., 1936 - Assam.
 Hedychium ximengense Y.Y.Qian, 1994 - Trung Quốc (nam Vân Nam).
 Hedychium yungjiangense S.Q.Tong, 1986 - Trung Quốc (tây Vân Nam).
 Hedychium yunnanense Gagnep., 1907 - Trung Quốc (Quảng Tây, Vân Nam), Việt Nam.
 Hedychium ziroense V.Gowda & Ashokan, 2019 - Arunachal Pradesh.

Phát sinh chủng loài
Năm 2000, Tom Wood et al. công bố phát sinh chủng loài đầu tiên của chi Hedychium, với 29 đơn vị phân loại và 1 loài lai ghép của chi này được đưa vào nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ tính đơn ngành của chi này, với 4 nhánh có độ hỗ trợ vừa phải có thể phân biệt được theo số lượng hoa trên mỗi lá bắc và phân bố địa sinh học của chúng.

Tham khảo

Zingibereae
Zingiberoideae


title: Pyrinia megara

text:
Pyrinia megara là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrinia


title: Phyle aspilotos

text:
Phyle aspilotos là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phyle


title: Homorthodes gracea

text:
Homorthodes gracea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Homorthodes


title: Sân bay Turukhansk

text:
Sân bay Turukhansk  là một sân bay ở Turukhansk, vùng Krasnoyarsk, Nga.

Hãng hàng không và điểm đến

Thống kê

Nguồn:

Xem thêm

 Danh sách các sân bay Nga

Tham khảo

Liên kết ngoài

 OpenStreetMap - Turukhansk
 OurAirports - Turukhansk
 RussianAirFields - Turukhansk

Sân bay xây dưới thời Liên Xô
Sân bay vùng Krasnoyarsk


title: Onthophagus alluvius

text:
Onthophagus alluvius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Thera latens

text:
Thera latens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thera


title: Ly Vahed

text:
Ly Vahed ( sinh ngày 16 tháng 8 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Campuchia thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Boeung Ket Angkor và Đội tuyển bóng đá quốc gia Campuchia.

Ly Vahed là Người Chăm theo đạo Hồi giáo, sinh tại làng Preak Krouch xã Peus Muoy huyện Krouch Chhmar thuộc tỉnh Kampong Cham.

Sự nghiệp quốc tế
Anh có màn ra mắt trong trận giao hữu trước Đội tuyển bóng đá quốc gia Ả Rập Xê Út vào ngày 14 tháng 1 năm 2017

Tham khảo

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Boeung Ket
 Giải bóng đá vô địch quốc gia Campuchia: 2016, 2017
 Mekong Club Championship 2015: Á quân

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Campuchia
Sinh năm 1998
Cầu thủ bóng đá nam Campuchia
Hậu vệ bóng đá
Sinh năm 1993


title: Bumblebee (phim)

text:
Bumblebee (Bâmbôbi) là phim điện ảnh khoa học viễn tưởng của Mỹ năm 2018 tập trung vào nhân vật cùng tên của thương hiệu Transformers. Đây là phần phim thứ sáu của loạt phim người đóng Transformers và đồng thời cũng là phần tiền truyện của bộ phim Transformers năm 2007. Bumblebee do Travis Knight đạo diễn và Christina Hodson biên kịch, với sự tham gia diễn xuất của Hailee Steinfeld, John Cena, Jorge Lendeborg Jr., John Ortiz, Jason Drucker và Pamela Adlon. Đây cũng là phần phim Transformers đầu tiên mà Michael Bay không nhận vị trí đạo diễn, dù vậy ông vẫn đảm nhiệm vai trò nhà sản xuất cho phim.

Quá trình quay phim chính bắt đầu từ ngày 31 tháng 7 năm 2017 tại Los Angeles và San Francisco, California. Bumblebee công chiếu vào ngày 21 tháng 12 năm 2018 tại Mỹ cũng như Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2018
Phim hành động thập niên 2010
Phim 3D năm 2018
Phim phiêu lưu thập niên 2010
Phim tiền truyện của thập niên 2010
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2010
Phim 3D Mỹ
Phim phiêu lưu hành động Mỹ
Phim Mỹ
Phim phiêu lưu khoa học viễn tưởng
Phim hành động khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim phụ
Phim do Lorenzo di Bonaventura sản xuất
Phim do Michael Bay sản xuất
Nhạc nền phim của Dario Marianelli
Phim lấy bối cảnh năm 1987
Phim lấy bối cảnh ở California
Phim quay tại Los Angeles
Phim quay tại San Francisco
Nhà du hành vũ trụ cổ ở tác phẩm hư cấu
Phim hãng Di Bonaventura Pictures
Phim hãng Hasbro Studios
Phim của Paramount Pictures
Phim tiền truyện
Phim người máy


title: Neurophyseta tanamoalis

text:
Neurophyseta tanamoalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neurophyseta


title: Enicospilus flavofuscus

text:
Enicospilus flavofuscus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Enicospilus


title: Oncopus hapala

text:
Oncopus hapala là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oncopus


title: Pollyanna

text:
Pollyanna là một tiểu thuyết bán chạy nhất năm 1913 của Eleanor H. Porter mà ngày nay được xem là kinh điển của văn học thiếu nhi, với tên nhân vật chính đã thành một thuật ngữ phổ biến trong tiếng Anh để chỉ người lạc quan quá mức, ngoài ra, sự thiên lệch tiềm thức theo hướng tích cực thường được mô tả là nguyên tắc Pollyanna. Cuốn sách này đã thành công đến mức Porter sớm sáng tác phần tiếp theo, Pollyanna Grown Up (1915). Mười một phần tiếp theo Pollyanna, được gọi là "Glad Book", sau đó đã được công bố, hầu hết trong số này được viết bởi Elizabeth Borton hoặc Harriet Lummis Smith. Và có các phần tiếp theo nữa, bao gồm Pollyanna Plays the Game bởi Colleen L. Reece, xuất bản năm 1997.

Pollyanna đã được chuyển thể thành phim nhiều lần. Một trong những phim phổ biến nhất là phiên bản 1960 với sự tham gia diễn viên trẻ Disney Hayley Mills, người đã giành một giải Oscar đặc biệt cho vai diễn, và phiên bản 1920 với diễn viên chính Marry Pickford.

Tham khảo

Tiểu thuyết năm 1913
Truyện thiếu nhi Mỹ


title: Cyrebia adili

text:
Cyrebia adili là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cyrebia


title: Coelichneumon formosulus

text:
Coelichneumon formosulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coelichneumon


title: CD14

text:
CD14 (cụm biệt hóa 14) là một gen ở người.

Protein được mã hóa bởi gen này là một thành phần của hệ miễn dịch bẩm sinh. CD14 tồn tại dưới hai dạng, một được neo vào màng bằng đuôi glycosylphosphatidylinositol (GPI) (mCD14), một dạng khác là dạng hòa tan (sCD14). CD14 hòa tan xuất hiện sau khi mCD14 "rụng" xuống(48 kDa) hoặc được tiết ra trực tiếp từ các túi nội bào (56 kDa).

Cấu trúc tinh thể tia X của CD14 của con người (4GLP.pdb) cho thấy một cấu trúc đơn thể (monomeric), có xu hướng cuộn thành hình ống, có chứa một túi tận cùng amino kị nước.

CD14 là thụ thể nhận dạng khuôn mẫu được mô tả đầu tiên.

Chức năng
CD14 hoạt động như một đồng thụ thể (cùng với thụ thể giống Toll TLR 4 và MD-2) để phát hiện lipopolysaccharide (LPS) của vi khuẩn. CD14 chỉ có thể liên kết LPS khi có sự hiện diện của protein liên kết lipopolysaccharide (LBP). Mặc dù LPS được coi là phối tử (ligand) chính của nó, CD14 cũng nhận ra các dạng phân tử liên quan đến mầm bệnh khác như axit lipoteichoic.

Vị trí tại mô
CD14 được biểu hiện chủ yếu bởi các đại thực bào và (ở mức độ thấp hơn 10 lần) bởi các bạch cầu trung tính. Nó cũng được biểu hiện ở các tế bào tua. Dạng hòa tan của thụ thể (sCD14) được tiết ra bởi gan và bạch cầu đơn nhân và có nồng độ thấp vừa đủ để tạo phản ứng LPS ở các tế bào không biểu hiện CD14. mCD14 và sCD14 cũng có mặt trên các tế bào ruột. sCD14 cũng có mặt trong sữa mẹ, nơi nó được cho là điều hòa sự phát triển của vi sinh vật trong ruột non.

Biệt hóa
Bạch cầu đơn nhân CD4 +có thể biệt hóa thành một loạt các tế bào khác nhau, bao gồm các tế bào tua, một con đường biệt hóa được kích thích bởi các cytokine, bao gồm GM-CSF và IL-4.

Tương tác
CD14 đã được chứng minh là tương tác với protein liên kết lipopolysaccharide.

Chú thích


title: Đập Bạch Hạc Than

text:
Đập Bạch Hạc Than (tiếng Trung giản thể  白鹤滩大坝) là một đập thủy điện lớn được xây dựng trên sông Kim Sa, một nhánh của sông Trường Giang ở tỉnh Tứ Xuyên và Vân Nam, phía tây nam Trung Quốc. Đập là một đập vòm cong cao 289 m với chiều dài đỉnh là 709 mChiều rộng của nó sẽ là 84 m ở chân đế và 13 m ở đỉnh.

Nhà máy thủy điện đập Bạch Hạc Than sẽ sử dụng 16 tuabin, mỗi tuabin có công suất phát , đưa tổng công suất lắp đặt lên , đây sẽ là nhà máy thủy điện lớn thứ hai trên thế giới, sau đập Tam Hiệp. Khi hoàn thành, nó sẽ là con đập lớn thứ ba ở Trung Quốc và thứ tư trên thế giới, về khối lượng đập. Việc xây dựng trên đập bắt đầu vào năm 2017. Hoàn thành vào 20/12/2022.

Xem thêm

 Danh sách các nhà máy điện ở Trung Quốc

Tham khảo

Đập tại Trung Quốc
Hệ thống sông Dương Tử
Trường Giang
T
Năng lượng ở Trung Quốc


title: Euplexia nyassana

text:
Euplexia nyassana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euplexia


title: Blut und Eisen

text:
Thuật ngữ Blut und Eisen (tiếng Đức có nghĩa máu và sắt) xuất phát từ một bài phát biểu của Thủ tướng Phổ hồi đó, Otto von Bismarck, nói trước Ủy ban ngân sách của Đại biểu Quốc hội trong cuộc xung đột hiến pháp Phổ vào ngày 30 tháng 9 năm 1862.

Nguồn gốc
Vào tháng 9 năm 1862, Khi Hạ viện Phổ từ chối phê duyệt để tăng chi tiêu quân sự như vua Wilhelm I mong muốn, quốc vương đã bổ nhiệm Bismarck làm thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao. Một vài ngày sau, Bismarck xuất hiện trước Ủy ban Ngân sách của Hạ viện và nhấn mạnh sự cần thiết của sự chuẩn bị quân sự để giải quyết vấn đề Đức. Ông kết luận bài phát biểu của mình với nhận định sau: "Vị trí của nước Phổ ở Đức sẽ không được xác định bởi chủ nghĩa tự do, mà bởi sức mạnh của nó [...] Phổ phải tập trung sức mạnh của nó và giữ nó cho thời điểm thuận lợi, trong đó đã có đến và đi qua nhiều lần. Kể từ Đại hội Viên, biên giới của chúng ta đã được thiết kế sai lạc cho một chính sách khỏe mạnh. Không phải qua các bài phát biểu và các quyết định đa số sẽ quyết định được câu hỏi lớn - đó là sai lầm lớn của năm 1848 và 1849 - mà bằng sắt và máu (Blut und Eisen). " Cụm từ này, dựa trên một bài thơ yêu nước Das eiserne Kreuz được viết bởi Max von Schenkendorf trong chiến tranh Napoleon, mà được phổ biến rộng rãi và trở nên biểu tượng của chính trị quyền lực Bismarck.

Bài thơ "Das eiserne Kreuz“
Bài thơ "Thập tự sắt" có đoạn như sau:

"Bởi vì chỉ có sắt mới có thể cứu chúng ta,
Và chỉ có máu mới có thể chuộc lại
những chuỗi đầy tội lỗi,
sự hung dữ ác độc. "

Chú thích

Lịch sử chính trị Đức


title: Gia tộc Agilolfing

text:
Nhà Agilolfing (; ) có lẽ là một gia đình quý tộc người Frank, mà từ thế kỷ 7 các thành viên là công tước của Bayern, Alemannien (Schwaben) và vua của Langobarden. Những thành viên trước đó của nhà Agilolfinger có lẽ đã được tước hiệu công tước từ nhà Meroving. Chỗ cư trú chính của nhà Agilolfinger ở Bayern là ở Regensburg, ở Alemannien là Cannstadt.

Tassilo III là công tước Bayern cuối cùng của gia tộc Agilolfing; vì tranh chấp chính trị với Charlemagne nên đã bị tước quyền vào năm 787.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Biographies of some Agilolfingians
Tentative Genealogy of Early Agilolfings, according to Jörg Jarnut

Lịch sử Bayern
Gia tộc Agilolfing
Lịch sử German
Người Lombard


title: Isturgia nigrescens

text:
Isturgia nigrescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Isturgia


title: Praemastus roseicorpus

text:
Praemastus roseicorpus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Praemastus


title: Tiếng Khoekhoe

text:
Tiếng Khoekhoe, Khoekhoegowab, còn được gọi bằng thuật ngữ dân tộc là Nama và trước đây là Hottentot, là ngôn ngữ phổ biến nhất trong những ngôn ngữ phi Bantu ở nam châu Phi có chứa âm vị "click" và do đó được phân loại lỏng lẻo thuộc ngữ hệ Khoisan. Nó thuộc ngữ tộc Khoe và được nói ở Namibia, Botswana và Nam Phi bởi ba nhóm dân tộc Nama, Damara và Haiǁom.

Dường như người Damara chọn ngôn ngữ cùng với người Nama ở Botswana và họ di cư đến Namibia riêng với người Nama. Người Haiǁom từng nói một ngôn ngữ Juu, sau đó chuyển sang tiếng Khoekhoe. Tên cho người nói tiếng Nama, Khoekhoen, bắt nguồn từ từ khoe "người", với điệp từ và hậu tố -n để chỉ số nhiều. Georg Friedrich Wreede là người châu Âu đầu tiên nghiên cứu ngôn ngữ này, sau khi đến Cape Town năm 1659. Tiếng Khoekhoe là ngôn ngữ quốc gia ở Namibia, nơi nó được sử dụng để giảng dạy cho đến cấp đại học cũng như trong hành chính công. Ở Namibia và Nam Phi, các tập đoàn truyền hình nhà nước sản xuất và phát các chương trình phát thanh bằng Khoekhoegowab.

Phương ngữ
Các học giả hiện nay thường chia ngôn ngữ này thành ba phương ngữ:

 Nama - Damara, bao gồm Damara Sesfontein
 Haiǁom
 ǂĀkhoe, bản thân nó là một cụm phương ngữ trung gian giữa Haiǁom và Khoe Kalahari

Chúng đủ khác biệt để có thể được coi là hai hoặc ba ngôn ngữ riêng biệt.

 Eini (đã biến mất) cũng gần gũi nhưng hiện tại thường được tính là một ngôn ngữ riêng biệt.

Âm vị học

Nguyên âm
Có 5 nguyên âm, có thể dưới dạng âm miệng  và âm mũi .  là âm làm tròn mạnh,  chỉ hơi làm tròn.  là nguyên âm duy nhất với tha âm đáng chú ý; nó được phát âm là  trước  hoặc .

Thanh điệu
Tiếng Nama được cho là có ba hoặc bốn thanh điệu,  hoặc  có thể xuất hiện trên mỗi âm phách (nguyên âm và phụ âm mũi cuối cùng). Thanh cao khi xuất hiện ở một trong các nguyên âm đóng () hoặc trên âm mũi () sẽ cao hơn so với trên nguyên âm vừa hoặc nguyên âm mở ().

Các thanh kết hợp thành một số 'liên thanh điệu', có dạng sandhi trong một số môi trường cú pháp nhất định. Các thanh điệu quan trọng nhất, với các dạng âm phụ trữ và liên thanh chính của chúng, như sau:

Trọng âm
Trong một cụm từ, từ đóng vai trò cho nghĩa có trọng âm nổi bật hơn từ đóng vai trò ngữ pháp. Trong một từ, âm tiết đầu tiên nhận được nhiều trọng âm nhất. Các âm tiết tiếp theo ít được nhấn hơn và được phát âm nhanh hơn.

Phụ âm
Nama có 31 phụ âm: 20 âm click và chỉ 11 âm phi click.

Ngữ pháp
Tiếng Nama có trật tự từ chủ-tân-động, có ba lớp danh từ/"giống ngữ pháp" (lớp gu/giống đực, lớp di/giống cái, lớp n/giống trung) và ba số (số ít, số kép, số nhiều). Ngôn ngữ có clitic để chỉ ngôi, lớp danh từ và số trong một cụm danh từ.

Các từ và cụm từ phổ biến

 ǃGâi tsēs - Một ngày tốt lành
 ǃGâi ǁgoas - Chào buổi sáng
 ǃGâi ǃoes - Chào buổi tối
 Matisa - Bạn có khỏe không?
 ǃGâise gû re - Tạm biệt
 //Khawa mûgus - Hẹn gặp lại

Tài liệu

 Khoekhoegowab/English for Children, Éditions du Cygne, 2013,
 Beach, Douglas M. 1938. The Phonetics of the Hottentot Language. Cambridge: Heffer.
 Brugman, Johanna. 2009. Segments, Tones and Distribution in Khoekhoe Prosody. PhD Thesis, Cornell University.
 Haacke, Wilfrid. 1976. A Nama Grammar: The Noun-phrase. MA thesis. Cape Town: University of Cape Town.
 Haacke, Wilfrid H. G. 1977. "The So-called "Personal Pronoun" in Nama." In Traill, Anthony, ed., Khoisan Linguistic Studies 3, 43–62. Communications 6. Johannesburg: African Studies Institute, University of the Witwatersrand.
 Haacke, Wilfrid. 1978. Subject Deposition in Nama. MA thesis. Colchester, UK: University of Essex.
 Haacke, Wilfrid. 1992. "Compound Noun Phrases in Nama". In Gowlett, Derek F., ed., African Linguistic Contributions (Festschrift Ernst Westphal), 189–194. Pretoria: Via Afrika.
 Haacke, Wilfrid. 1992. "Dislocated Noun Phrases in Khoekhoe (Nama/Damara): Further Evidence for the Sentential Hypothesis". Afrikanistische Arbeitspapiere, 29, 149–162.
 Haacke, Wilfrid. 1995. "Instances of Incorporation and Compounding in Khoekhoegowab (Nama/Damara)". In Anthony Traill, Rainer Vossen and Marguerite Anne Megan Biesele, eds., The Complete Linguist: Papers in Memory of Patrick J. Dickens", 339–361. Cologne: Rüdiger Köppe Verlag.
 Haacke, Wilfrid; Eiseb, Eliphas and Namaseb, Levi. 1997. "Internal and External Relations of Khoekhoe Dialects: A Preliminary Survey". In Wilfrid Haacke & Edward D. Elderkin, eds., Namibian Languages: Reports and Papers, 125–209. Cologne: Rüdiger Köppe Verlag for the University of Namibia.
 Haacke, Wilfrid. 1999. The Tonology of Khoekhoe (Nama/Damara). Quellen zur Khoisan-Forschung/Research in Khoisan Studies, Bd 16. Cologne: Rüdiger Köppe Verlag.
 Haacke, Wilfrid H.G. & Eiseb, Eliphas. 2002. A Khoekhoegowab Dictionary with an English-Khoekhoegowab Index. Windhoek: Gamsberg Macmillan.
 Hagman, Roy S. 1977. Nama Hottentot Grammar. Language Science Monographs, v 15. Bloomington: Indiana University.
 Krönlein, Johann Georg. 1889. Wortschatz der Khoi-Khoin (Namaqua-Hottentotten). Berlin: Deutsche Kolonialgesellschaft.
 Olpp, Johannes. 1977. Nama-grammatika. Windhoek: Inboorlingtaalburo van die Departement van Bantoe-onderwys.
 Rust, Friedrich. 1965. Praktische Namagrammatik. Cape Town: Balkema.
 Vossen, Rainer. 2013. The Khoesan Languages. Oxon: Routledge.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nama grammar and a story at Cornell (dead link as of January 2009; cached by the Internet Archive)
 Nama (KhoeKhoegowab) Phrase Video Lessons
 KhoeSan Active Awareness Group (dead link as of ngày 17 tháng 10 năm 2010)
 An 8-minute clip of spoken Hottentot (khoekhoegowab)
 Khoekhoe phonology and a story by Johanna Brugman (dead as of January 2017; Internet Archive cache)
 Khoekhoe basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
 Khoe music / field recordings (International Library of African Music)

Khoikhoi
Ngôn ngữ tại Nam Phi
Ngôn ngữ tại Namibia
Ngôn ngữ tại Botswana


title: Sông Hóa (Lạng Sơn – Bắc Giang)

text:
Sông Hóa là phụ lưu cấp 1 của Sông Thương, chảy ở các tỉnh Bắc Giang, Lạng Sơn. Sông có chiều dài 47 km và diện tích lưu vực là 382 km².

Sông Hóa bắt nguồn từ các suối ở vùng giáp ranh xã Lâm Sơn và Hữu Kiên huyện Chi Lăng tỉnh Lạng Sơn, chảy hướng tây nam.

Sông chảy qua xã Tân Sơn huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang theo hướng tây nam.

Sau đó sông lại chảy sang huyện Hữu Lũng và Chi Lăng, đổ vào Sông Thương ở gần ga Sông Hóa thị trấn Chi Lăng.

Đập Lang Tính  ở xã Hòa Lạc huyện Hữu Lũng chặn Sông Hóa tạo ra hồ Cấm Sơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hóa
Hóa
Hệ thống sông Thái Bình


title: Anticarsia costalis

text:
Anticarsia costalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anticarsia