title: Trận Balikpapan (1942)

text:
Trận Balikpapan lần thứ nhất diễn ra vào ngày 23-25 tháng 1 năm 1942, ngoài khơi thị trấn sản xuất dầu lớn và cảng Balikpapan, trên đảo Borneo, thuộc Đông Ấn Hà Lan. Sau khi chiếm được hầu hết các mỏ dầu bị phá huỷ tại Tarakan, quân đội Nhật Bản gửi tối hậu thư cho người Hà Lan rằng họ sẽ bị xử tử nếu họ phá huỷ các mỏ dầu ở đó, nhưng vô ích.

Sau khi phá huỷ các mỏ dầu, các lực lượng Hà Lan rút lui vào đất liền, chiếm các vị trí trong và xung quanh sân bay Samarinda II, trong khi quân Nhật đổ bộ và chiếm giữ các nhà máy lọc dầu cũng bị phá huỷ. Không lâu sau đó, một lực lượng đặc nhiệm hải quân Mỹ đã phục kích đoàn tàu vận tải đổ bộ và đánh chìm nhiều tàu vận tải, nhưng cuối cùng họ đã thất bại trong việc ngăn chặn người Nhật nhanh chóng chiếm đóng Balikpapan.

Hoàn cảnh
Trước chiến tranh, Balikpapan là một trung tâm quan trọng đối với các doanh nghiệp kinh tế Hà Lan ở Borneo. Trong thành phố, có 2 nhà máy chế biến dầu thô, một nhà máy parafin và dầu bôi trơn, một nhà máy nứt, một nhà máy axit sulfuric và một nhà máy lọc dầu quý, một nhà máy thiếc và thùng dầu và một số xưởng. Quan trọng nhất, Balikpapan có một nhà máy lọc dầu với một tổ hợp các bể chứa dầu mỏ có thể chứa gấp 8 lần so với tại Tarakan, sử dụng tới 7,000 công nhân bản địa và 100 nhà tuyển dụng châu Âu, những người sản xuất tới một triệu tấn dầu mỗi năm trước chiến tranh.

Khi người Hà Lan bắt đầu dự tính khả năng xâm lược quân sự của Nhật Bản, họ bắt đầu tăng cường phòng thủ để bảo vệ các cơ sở. Năm 1924, một biệt đội gồm 6 lữ đoàn bộ binh đã đóng quân để bảo vệ các mỏ dầu Balikpapan, cũng như Semboja và Sanga Sanga (được hỗ trợ bởi 3 lữ đoàn bổ sung từ Samarinda).

Cũng giống như đơn vị tại Tarakan, quân đội từ Java sẽ tăng cường cho biệt đội Balikpapan nếu một tình huống đe doạ xảy ra. Năm 1933, một bộ tham mưu tiểu đoàn và 2 đại đội đã được gửi đến để tăng cường phòng thủ Balikpapan, khi căng thẳng ở Thái Bình Dương đang âm ỉ vào thời điểm đó. Sau 4 tháng, quân tiếp viện trở lại Java. Sau đó, sức mạnh của đơn vị tại Balikpapan đã giảm xuống còn một tiểu đoàn bộ binh duy nhất.

Trong kế hoạch chinh phục Đông Ấn Hà Lan của Nhật Bản, Balikpapan coi cả ý nghĩa chiến lược và chiến thuật là mục tiêu. Về mặt chiến lược, nhà máy lọc dầu của nước này rất quan trọng đối với ngành sản xuất dầu mỏ của Nhật Bản; Bằng cách chiếm đóng, Nhật Bản có thể tiếp cận trực tiếp đến các mỏ dầu lớn trong nội địa Borneo. Về mặt chiến thuật, thành phố cũng sở hữu cả bến cảng và sân bay (Manggar) rất quan trọng đối với việc Nhật Bản chiếm đóng miền nam Borneo và Java.

Lực lượng hai bên
Bài chi tiết: Lực lượng hai bên trong Trận Balikpapan (1942).

Kế hoạch của Hà Lan
Quân đồn trú Hà Lan ở Balikpapan được lệnh bảo vệ thành phố, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu chống lại một cuộc đảo chính và tham gia vào một hành động trì hoãn để có thời gian thực hiện việc phá huỷ các cơ sở. Một khi rõ ràng rằng thành phố sẽ rơi vào tay kẻ thù, quân đội phải tiến hành một cuộc chiến tranh du kích ở vùng nội địa. Đối với khoảng thời gian phá huỷ các cơ sở, biệt đội phá dỡ Hà Lan phân bố lần lượt 3 giờ và 8 giờ cho Balikpapan và Sambodja. Tuy nhiên, cuộc tập trận phá huỷ cho thấy sẽ mất nhiều thời gian hơn nếu việc phá huỷ được thực hiện phù hợp.

Để chuẩn bị phòng thủ, van den Hoogenband đã thiết lập một vị trí phòng thủ tại Klandasan để chặn con đường từ sân bay Manggar đến thành phố. Một tuyến phòng thủ thứ hai được đặt xung quanh đài phát thanh (vị trí vô tuyến), với một phòng tuyến thứ ba (vị trí Rapak) được xây dựng để yểm trợ cho cuộc rút lui vào vùng nội địa cho chiến tranh du kích.

Để ngăn chặn cuộc đổ bộ của đối phương, các tàu rải mìn của Hải quân Hà Lan (Koninklijke Marine) Gouden Leeuw, Eland Dubois và Soemenep đã đặt một hàng rào gồm 290 quả mìn xung quanh các lối tiếp cận vịnh Balikpapan từ tháng 9 năm 1939 đến tháng 12 năm 1941.

Để cuối cùng, để chuẩn bị cho chiến dịch du kích, van den Hoogenband đã thiết lập các trại sơ tán có thể chứa khoảng 3,000 người cách Balikpapan khoảng 6 đến 9 km. Ngay sau khi Tarakan thất thủ, ông đã sơ tán thường dân Balikpapan đến các trại này. Ngoài ra, các kho thực phẩm cũng được xây dựng trên bờ sông cứ sau 10 km từ thành phố và gần các trạm bơm dầu ở sông Wain và Mentawir để duy trì quân đội trong chiến dịch du kích.

Kế hoạch của Nhật Bản
Khi việc chiếm giữ Tarakan diễn ra nhanh hơn thời gian biểu dự đoàn của họ, Biệt đội Sakaguchi và Đơn vị Tấn công phía Tây đã dời ngày tiến chiếm Balikpapan. Mệnh lệnh của họ là:

 Kẻ thù sẽ được liên lạc và tiêu diệt trong khi nỗ lực rất có thể sẽ được thự hiện để ngăn chặn sự phá huỷ các cơ sở lọc dầu. Sân bay, sau khi chiếm được, sẽ được sử dụng cho cuộc xâm lược Java. Đơn vị tấn công sẽ hợp tác trong việc bảo trì sân bay.
 Lực lượng chính ngay khi đổ bộ xuống vùng lân cận sân bay sẽ chiếm được nó. Đồng thời một bộ phận của nhóm sẽ bí mật đi lên sông bên dưới cảng và thực hiện một cuộc tấn công bất ngờ vào hậu phương của kẻ thù để phá vỡ sự kháng cự có tổ chức của đồn binh địch. Càng nhiều càng tốt, họ sẽ ngăn chặn sự phá huỷ các cơ sở lọc dầu.
 Sau khi chiếm được Balikpapan, khu vực mỏ dầu Sanga Sanga sẽ được dọn dẹp và bảo vệ.
 Việc chuẩn bị sẽ được thực hiện để biến Balikpapan thành trung tâm quản lý quân sự ở Nam Borneo.
Mặc dù thời gian đã đi trước thời gian biểu, hoạt động xuống tàu và xây dựng để đảm bảo sự sẵn sàng của sân bay Tarakan đã đạt được rất ít tiến bộ. Trì hoãn khả năng sử dụng sân bay làm căn cứ cho cuộc tấn công Balikpapan, Nishimura và Sakaguchi cuối cùng đã đồng ý hoãn cuộc đổ bộ lên Balikpapan từ ngày 21-24 tháng 1. Tuy nhiên, vì việc trì hoãn không dành đủ thời gian để sẵn sàng sân bay Tarakan cho việc sử dụng máy bay vận tải, kế hoạch tấn công Balikpapan bằng lính dù đã bị loại bỏ.

Lo ngại rằng những người bảo vệ Hà Lan có ý định phả huỷ các mỏ dầu ở Balikpapan để ngăn chặn việc chiếm giữ nó, người Nhật đã lên kế hoạch thả một số tù binh Hà Lan, với một thông điệp cảnh báo rằng một cuộc trả thù nhanh chóng sẽ rơi vào những người bảo vệ và dân thường, nếu họ phá huỷ các nhà máy lọc dầu.

Trận chiến

Tối hậu thư và phá huỷ (16-20 tháng 1)
Để đưa ra tối hậu thư nói trên cho lực lượng phòng thủ, Sakaguchi đã giao nhiệm vụ cho Đại uý Gerard Reinderhoff, cựu tham mưu trưởng của chỉ huy đồn trú Tarakan, Trung tá Simon de Waal và Đại uý Anton Colijn, quản lý công ty dầu BPM ở Tarakan, quân nhân dự bị KNIL và là con trai cựu thủ tướng Hà Lan Hendrikus Colijn. Vào sáng ngày 16 tháng 1, họ khởi hành đến Balikpapan trên chiếc thuyền buồm Parsifal bị chiếm giữ cùng với một thuyền trưởng người Indo và ba thông dịch viên Nhật Bản (các nguồn khác cho biết hai trung uý hải quân Nhật Bản và hai thuỷ thủ; những người khác đề cập đến ba thông dịch viên Nhật Bản và hai sĩ quan cảnh sát Indonesia).

Hai thuỷ phi cơ Dornier Do-24 thuộc Phi đội GVT.4 của MLD đã nhìn thấy Parsifal, treo cờ Nhật Bản vào ngày 19 tháng 1. Các nguồn khác nhau chỉ ra rằng Colijn và Reinderhoff hoặc chế ngự hoặc lừa dối những kẻ bắt giữ họ-một số tài khoản cho rằng người Nhật đã say rượu-và tìm cách nhốt họ trong một cabin. Colijn sau đó ngay lập tức xé bỏ cờ hiệu Nhật Bản, trong khi Reinderhoff vẫy cờ Hà Lan. Vì biển động quá lớn để có thể đổ bộ, Dornier cất cánh và quay trở lại vào ngày hôm sau. Dornier quay trở lại và hạ cánh vào sáng hôm sau, đón Colijn và Reinderhoff và đưa họ đến Balikpapan, nơi họ gửi tối hậu thư trực tiếp cho van den Hoogenband.

van den Hoogenband không lãng phí thời gian và ngay lập tức ra lệnh cho đội phá dỡ bắt đầu phá huỷ tất cả các giếng dầu, nhà máy lọc dầu và cơ sở cảng ở Balikpapan. Sự huỷ diệt đã thực sự bắt đầu vào ngày 18 tháng 1. Tại các mỏ dầu Louise nằm ở phía bắc Balikpapan, các đội phá dỡ của Hà Lan đã tháo dỡ ống giếng dầu, cắt xuống độ sâu 15 m, sau đó được thả xuống các lỗ cùng với piston bơm và thanh phụ kiện. Để hoàn thành công việc, các vật liệu như bu lông, đai ốc và mũi khoan hạng nặng đã được ném sau chúng. Cuối cùng, một hộp thiếc chứa bốn mảnh thuốc nổ TNT đã được ném vào để phá huỷ các dây vỏ. Trong vòng vài ngày, "tất cả các động cơ, máy bơm, máy phát điện và turbin đã bị nổ tung".

Tại Balikpapan, các nồi hơi và nồi hơi đầu tiên bị đắm, mất khoảng một ngày rưỡi; khoảng ba mươi giờ "đốt lò nặng" được yêu cầu để làm sập vỏ của các máy chưng cất, sau đó các đội đã phá huỷ các nồi hơi trong năm đến tám giờ. Việc phá huỷ các cơ sở sau đó tiếp tục trên toàn khu vực và tại chính cảng. Đầu tiên, các đội đốt cầu cảng bằng cách bao quanh các kênh bằng dầu cháy từ các thùng xăng bốc cháy. Sau đó, họ cho nổ tung các nhà máy; Nhà máy sáp parafin, kho chứa thùng phuy dầu bôi trơn, trạm bơm nước mặn đều được kích hoạt. Một nhà máy thiếc mới được xây dựng trong nhà máy Pandansari cũng bị thiêu rụi. Các nỗ lực phá huỷ kết thúc với việc xoá xổ các phòng thí nghiệm, bãi xe tăng và nhà máy điện, với chuỗi vụ nổ làm vỡ cửa kính khắp thị trấn. Đến tối ngày 20 tháng 1, ngọn lửa từ các vụ phá huỷ có thể được nhìn thấy cách đó hơn 100 km.

Triệt thoái (20-23 tháng 1)
Từ giữa tháng 1 năm 1942, nhân viên BPM và dân thường còn sót lại bắt đầu được không vận ra khỏi Balikpapan. Sau khi Tarakan thất thủ, 3 chiếc Lockheed Lodestars từ ML-KNIL và một chiếc DC-2 từ KNILM đã đóng quân tại Surabaya để thực hiện các chuyến bay tiếp tế và sơ tán. Hàng trăm người sơ tán đã được đưa đến Surabaya từ sân bay Manggar, cũng như sân bay Oelin gần Banjarmasin. Tuy nhiên, từ ngày 20 tháng 1, việc sơ tán khỏi thành phố chỉ có thể thực hiện được bằng thuỷ phi cơ. Để tránh bị trả thù, các kỹ sư BPM và KNIL đã thực hiện việc phá huỷ, cũng như Colijn và Reinderhoff, cũng đã được sơ tán. Vào đêm 20 tháng 1, hai sĩ quan, cùng với 25 người di tản khác đã rời đi Java. Đồng thời, BPM đã gửi một chiếc Grumman Goose để sơ tán các quan chức và nhân viên công ty của họ, lần cuối cùng được thực hiện vào ngày 23 tháng 1.

Vào đêm đó, MLD cũng bắt đầu các chuyến đi sơ tán, bắt đầu với hai chiếc Dorniers thuộc Phi đội GVT.4 thực hiện các chuyến đi qua lại giữa Balikpapan và Surabaya. Họ đã sơ tán chỉ huy hải quân của cảng thành phố và nhân viên của ông, cũng như các đội phá huỷ đã phá huỷ địa điểm khoan Samboja. Trong lượt sơ tán tiếp theo vào ngày 22 tháng 1, thêm 2 chiếc Dorniers gia nhập đoàn tàu vận tải, nhưng chỉ có 2 chiếc đổ bộ lên sông Wain và sơ tán 58 nhân viên BPM của đội phá dỡ và nhân viên mặt đất MLD còn lại. Bất chấp những lo ngại về thời tiết xấu và nhiên liệu, các máy bay đã tìm cách hạ cánh xuống Surabaya. Trong số hai chiếc Dorniers khác, một chiếc phải quay trở lại vì thời tiết xấu, trong khi chiếc còn lại bị rơi và phát nổ khi cố gắng hạ cánh xuống Sungai Wain, giết chết 4 trong số 5 phi hành đoàn. Trong suốt quá trình sơ tán, những đám cháy rực rỡ từ thị trấn đã giúp hướng dẫn các máy bay vào, vì chúng có thể nhìn thấy cách đó một giờ bay.

Phần còn lại của đội phá dỡ, 87 người châu Âu và 10 người Indo từ BPM và các công ty khác, được hỗ trợ bởi 140 người khuân vác Indo, đã hành quân đến Banjarmasin. Khi quân Nhật cắt đứt tuyến đường, những người khuân vác bỏ chạy và nhóm quyết định chia thành các nhóm nhỏ hơn sẽ cố gắng tiếp cận Samarinda II theo tốc độ của riêng họ. Nhóm lớn nhất cuối cùng đã đến sân bay vào cuối tháng 2 và được sơ tán đến Java và một nhóm khác đến sân bay vào ngày 8 tháng 3, khi Hà Lan đầu hàng. Từ phần còn lại của các nhóm nhỏ, một số đến Banjarmasin bằng perahus (thuyền), hai nhóm đến Java sau khi đầu hàng và một nhóm đến Lombok. Tuy nhiên, cũng có những người bị quân Nhật bắt và giết. Tổng cộng, trong số 87 người châu Âu, 41 người sống sót.

Hạm đội đánh chặn (21-23 tháng 1)
Lúc 17:00 ngày 21 tháng 1, hạm đội đổ bộ Nhật Bản gồm một tuần dương hạm hạng nhẹ, 10 khu trục hạm, 4 tàu quét mìn, 3 tàu săn ngầm, 3 tàu tuần tra và 16 tàu vận tải rời Tarakan đi Balikpapan. Một chiếc MLD Dornier đã phát hiện ra hạm đội cùng ngày hôm đó, nhưng những đám mây lớn với gió mạnh và mưa kéo dài đã ngăn cản chiếc máy bay theo dõi hạm đội. Vào ngày hôm sau, các tàu ngầm S-40, Pickerel, Porpoise, Saury, Spearfish và Sturgeon của Hải quân Hoa Kỳ được lệnh đánh chặn hạm đội. Sau đó, chúng được tham gia bởi các tàu ngầm Hà Lan K-XIV và K-XVIII. Sturgeon đã bắn nhiều ngư lôi vào đoàn tàu vận tải và báo cáo đã đánh chìm 3 tàu. Tuy nhiên, hồ sơ sau chiến tranh không xác nhận bất kỳ thiệt hại nào đối với đoàn tàu vận tải.

Vào ngày 23 tháng 1, một thuỷ phi cơ PBY Catalina của Mỹ thuộc Phi đội Tuần tra 10 đã phát hiện ra hạm đội lúc 12:20 và theo dõi nó trong một giờ. Từ 16:25, có tới 3 đợt máy bay ném bom Martin B-10 của Hà Lan (tổng cộng 19 chiếc) được hộ tống bởi 12 chiếc Brewster Buffalo đã tấn công hạm đội. Đợt thứ nhất và thứ hai không trúng đích, và nhiều người buộc phải quay trở lại do thời tiết xấu. Trong đợt thứ ba, máy bay Hà Lan đã tấn công Kawakaze trong gang tấc, làm hư hại nhẹ tàu vận tải Tatsugami Maru, và đánh chìm tàu vận tải Nana Maru, với cái giá phải trả là một máy bay ném bom Martin bị bắn rơi.

Bất chấp những cuộc tấn công này, lúc 22:30, quân Nhật bắt đầu đổ bộ lên Balikpapan khi Đơn vị Đột kích của Đại tá Kanauji lên bờ và băng qua vịnh để đổ bộ phía sau tuyến phòng thủ của van den Hoogenband. Sau đó vào lúc 01:40 ngày 24 tháng 1, Đơn vị Chiếm giữ Sân bay và Đơn vị Tấn công của Tướng Sakaguchi lên tàu đổ bộ và cũng bắt đầu đi đến các bãi biển.

Lực lượng đổ bộ tham chiến (23-25 tháng 1)
Khoảng nửa đêm, các bản báo cáo đến tay van den Hoogenband về sự di chuyển của tàu thuyền ở vịnh Balikpapan, hướng tới vị trí Klandasan. Khói dày đặc từ các cơ sở đang cháy khiến đèn pha Hà Lan gặp khó khăn trong việc quan sát mặt nước phía trước họ, cho phép Đơn vị Đột kích của Kanauji đi thuyền mà không bị cản trở vào sông Wain phía sau phòng tuyến của Hà Lan. Một đội tuần tra Hà Lan nhanh chóng báo cáo việc di chuyển này cho van den Hoogenband, người đã ra lệnh cho Đại đội 2 bảo vệ các khẩu pháo 120 mm của Hà Lan và gửi xe thiết giáp overvalwagen để tuần tra và báo cáo cho bất kỳ hoạt động nào của quân địch trên tuyến đường rút lui nội địa của họ. Vào lúc 03:30 ngày 24, Đơn vị Đột kích tiến vào cửa sông Wain, nơi họ được chào đón bởi 2 sĩ quan cảnh sát Indo hướng dẫn họ vào đất liền.

Vào lúc bình minh, Đại đội 2 báo cáo rằng họ đã ngăn chặn được Kanauji đến Balikpapan và đe doạ đến tuyến đường rút lui của họ. Tuy nhiên, vào lúc 06:30, van den Hoogenband nhận được báo cáo về việc quân Nhật tiến về phía đông về phía phòng tuyến của họ, và đến 07:00, quân Nhật đã đến gần vị trí Klandasan. Với rất ít dự bị trong tay, van den Hoogenband suy nghĩ về việc quyết định có nên củng cố vị trí Klandasan, hay cố gắng đột phá qua Đơn vị Đột kích và rút lui vào trong đất liền. Vì có rất ít giá trị trong việc bảo vệ một thành phố đổ nát, van den Hoogenband đã quyết định chọn cách thứ hai. Ông thông báo cho Tổng hành dinh ở Bandung về quyết định của mình và ra lệnh cho quân của mình phá huỷ súng ống, đèn pha và đài phát thanh và tăng cường phòng thủ phía sau cho cuộc đột phá.

Đại đội 2 lúc này được lệnh tiến hành tấn công, đánh chiếm và giữ trạm bơm sông Wain để cho phép các lực lượng còn lại rút lui. Sau đó, mặc dù không có báo cáo nào từ họ, van den Hoogenband có ấn tượng rằng Đại đội 2 đã giữ được trạm bơm và các cuộc tuần tra overvalwagen đã giữ cho các tuyến đường rút lui an toàn khỏi quân Nhật. Lúc 09:00, ông tập hợp quân đội của mình và gia đình của họ, tất cả 700 người trong khoảng 100 xe tải và các phương tiện khác. Bị dẫn dắt bởi overvalwagen, họ bắt đầu cuộc tấn công đột phá vào đất liền và rút lui về Batoehampar (Batu Ampar).

Lực lượng của Kanauji cuối cùng đổ bộ lúc 17:30 ngày hôm đó. Vào ngày 25, Đơn vị Đột kích tách ra, với một phần tử tiến lên để chiếm trạm bơm, một phần tử khác tiến về phía Balikpapan, và phần còn lại của lực lượng chính di chuyển lên trên con đường giữa Batu Ampar và Balikpapan. Lúc 14:40, khi lực lượng chính tiến vào Batu Ampar, họ đã đánh bại một lực lượng Hà Lan (không rõ, Đại đội 2 hoặc một phần đội quân của van den Hoogenband) và bắt họ làm tù binh, cắt đứt hiệu quả mọi đường rút lui vào đất liền.

Trước đó, vào lúc 02:40 ngày 24, các đơn vị chiếm giữ và tấn công sân bay đã hạ cánh mà không gặp bất kỳ sự kháng cự nào và đến rạng sáng, họ đã chiếm được sân bay và các cây cầu. Mặc dù quân đội của van den Hoogenband đã phá huỷ các cây cầu trên con đường ven biển, quân đội của Yamamoto đã đến được đầu phía bắc của Balikpapan vào ban đêm. Đến 04:00 ngày 25, Đơn vị Tấn công tiến vào Balikpapan mà không gặp phải sự kháng cự nào. Sau khi màn đêm buông xuống, Đơn vị Đột kích đã liên kết được với Đơn vị Tấn công khi họ tiến vào thành phố, và với nó, Balikpapan đã nằm trong tay người Nhật.

Hải quân tham chiến (24 tháng 1)
Khi các lực lượng Nhật Bản lên tàu đổ bộ và tiến đến Balikpapan, tàu ngầm Hà Lan HNLMS K-XVIII, dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá hải quân Carel A.J. van Well Groeneveld đã chạm trán với đoàn tàu vận tải đổ bộ Balikpapan. Lúc 00:35, van Well Groenveld bắn 3 ngư lôi vào thứ mà ông báo cáo là một "khu trục hạm 1,400 tấn", thực ra là tuần dương hạm Naka. Sau khi tất cả các quả ngư lôi bắn trượt Naka, chiếc tàu ngầm đã bắn một quả ngư lôi khác đánh trúng và đánh chìm tàu vận tải Tsuruga Maru trong khoảng thời gian từ 00:40 đến 00:45, khiến một thuỷ thủ đoàn và 39 binh lính của Biệt đội Sakaguchi bị bắn hạ.

Khi Naka và Chi đội Khu trục hạm 4 rời đoàn tàu vận tải để săn lùng K-XVIII, chúng mở đường cho Hải đoàn Khu trục hạm 59 Hoa Kỳ tấn công đoàn tàu vận tải hiện không được bảo vệ. Đô đốc Thomas Hart, tư lệnh Hạm đội Á châu Hoa Kỳ, đã tập hợp một lực lượng tấn công (Lực lượng Đặc nhiệm 5) khởi hành từ vịnh Koepang (Kupang), Timor vào ngày 20 tháng 1. Dưới quyền chỉ huy của Đô đốc William Glassford và Paul Talbot, nó bao gồm các tuần dương hạm Boise và Marblehead cùng các khu trục hạm John D. Ford, Pope, Parrott, Paul Jones, Pillsbury, và Bulmer. Glassford phục vụ như là chỉ huy trưởng, trong khi Talbot dẫn đầu các khu trục hạm.

Vào thời điểm đó, Marblehead chỉ có một turbin còn hoạt động, giới hạn tốc độ của nó ở mức 15 hải lý. Vào ngày 21 tháng 1, Boise đâm vào một rạn san hô chưa được khám phá ngoài khơi đảo Kelapa ở eo biển Sape gây ra một vết nứt dài 120 ft trong lườn tàu bên mạn trái của con tàu. Cùng với Marblehead, 2 tuần dương hạm buộc phải rút lui về vịnh Waworada dưới sự hộ tống của Bulmer và Pillsbury. Từ đây, Boise và Pillsbury quay trở lại Tjilatjap (Cilacap), trong khi Marblehead và Bulmer di chuyển về phía Surabaya. 4 khu trục hạm còn lại dưới quyền chỉ huy của Tư lệnh Talbot tiếp tục hướng về Balikpapan.

Để duy trì yếu tố bất ngờ, Talbot ra lệnh cho các khu trục hạm của mình sử dụng ngư lôi làm vũ khí tấn công chính trong đêm đó và chỉ bắn pháo khi chúng đã hết. Được dẫn đường bởi xác tàu Nana Maru và đám cháy dữ dội của Balikpapan, Lực lượng Đặc nhiệm 5 tiến vào eo biển Makassar ngay sau nửa đêm ngày 24 tháng 1. Lúc 02:35, chúng chạy thẳng vào đường đi của tuần dương hạm Naka và 4 khu trục hạm. Một trong những khu trục hạm báo hiệu một thách thức, nhưng không có câu trả lời nào từ các tàu của Talbot. Gỉa sử rằng chúng là những con tàu thân thiện, các khu trục hạm Nhật Bản đã vượt qua Lực lượng Đặc nhiệm 5 mà không gây ra bất kỳ báo động nào.

Mười phút sau, Talbot phát hiện ham đội vận tải Nhật Bản, bị che khuất bởi ánh lửa từ các mỏ dầu đang bốc cháy trước mặt họ và được bảo vệ bởi 3 tàu tuần tra, 4 tàu quét mìn và 4 tàu săn ngầm. Lúc 02:57, W-15 phát hiện các khu trục hạm, nhưng cho rằng đó là Naka. Parrott, tiếp nối bởi John D. Ford và Paul Jones, đã bắn tổng cộng 7 quả ngư lôi vào chiếc tàu quét mìn, nhưng tất cả đều bị trượt do góc bắn kém. Khi chúng đi đến đầu phía bắc của hạm đội vận tải, Parrott đã bắn 3 quả ngư lôi vào lúc 03:00, đánh trúng Sumanoura Maru và gây ra một vụ nổ lớn đánh chìm con tàu, vì nó đang mang theo mìn sâu và mìn vào lúc đó.

Không lâu sau đó, W-15 báo động cho Đô đốc Nishimura rằng hạm đội vận tải đang bị tấn công. Bất chấp báo động, ông từ chối tin rằng tàu địch có thể xâm nhập vào nơi neo đậu và cho rằng cuộc tấn công phải đến từ K-XVIII. Giữa sự hỗn loạn mới được tạo ra, Pope, Parrott và Paul Jones đã bắn tổng cộng 10 quả ngư lôi vào lúc 03:06, một trong số đó đánh trúng Tatsugami Maru. Kết hợp với thiệt hại từ cuộc không kích của Hà Lan vào ngày hôm trước, con tàu chở đầy đạn dược đã phát nổ và chìm 30 phút sau đó. Talbot sau đó quay Lực lượng Đặc nhiệm 5 về phía nam lúc 03:14, nhằm tấn công vào đầu phía nam của hạm đội.

5 phút sau, Pope và Parrott bắn 5 quả ngư lôi vào thứ mà họ cho là một khu trục hạm, nhưng thực ra là tàu tuần tra P-37. Chiếc khu trục hạm cũ trong Thế chiến 1 đã trúng 3 quả ngư lôi làm hư hại nặng con tàu và giết chết 35 thuỷ thủ đoàn. John D. Ford và Paul Jones tiếp nối bằng một cuộc tấn công vào Kuretake Maru, nhưng nó đã tránh được 2 quả ngư lôi đầu tiên. Một quả ngư lôi thứ hai từ Paul Jones sau đó đánh trúng giữa tàu và chiếc tàu vận tải nhanh chóng bị chìm. Pope, Parrott, và Paul Jones lúc này ra hiệu cho Talbot rằng họ đã sử dụng tất cả ngư lôi của mình, và ông cho phép họ sử dụng pháo 4 inch trên các tàu vận tải.

Tuy nhiên, vào lúc này, đội hình của Lực lượng Đặc nhiệm 5 bắt đầu tan rã. John D. Ford đi theo hướng tây bắc lúc 03:35, ngay sau đó Pope. John D. Ford sau đó bắn 2 quả ngư lôi cuối cùng vào xác tàu đắm Tsuruga Maru, trước khi tấn công đồng thời Kumagawa Maru và Asahisan Maru. Đạn pháo từ pháo 4 inch và súng máy cỡ nòng 50 đã bắn thủng cả hai con tàu, giết chết 6 thuỷ thủ đoàn của Kumagawa Maru và 50 người của Asahisan Maru. Tuy nhiên, khi nó làm như vậy, một quả đạn pháo đã bắn trúng phía sau John D. Ford vào lúc 03:47, làm bị thương 4 thành viên thuỷ thủ đoàn. Để tránh mắc cạn trong vùng nước cạn, chỉ huy khu trục hạm, Trung tá hải quân Jacob D. Cooper, quay đầu sang mạn trái và quay trở lại để đuổi kịp phần còn lại của Lực lượng Đặc nhiệm 5, vốn đang di chuyển ra khỏi vịnh Balikpapan. John D. Ford chỉ đuổi kịp được phần còn lại của Lực lượng Đặc nhiệm 5 lúc 06:42, khi Talbot ra lệnh treo cờ tín hiệu trên chiếc khu trục hạm: WELL DONE.

Đến lúc đó, Đô đốc Nishimura và Chi Hạm đội 4 vẫn đang trên một cuộc rượt đuổi ngỗng hoang dã của K-XVIII cách đó gần 6 đến 7 km (3 đến 4 dặm). Mãi đến 05:20, cuối cùng ông mới ra lệnh cho Hải đoàn Khu trục hạm 9 cắt đứt lối thoát của Lực lượng Đặc nhiệm 5. Tuy nhiên, vì không ai trong số họ biết được các tàu chiến Mỹ đang ở đâu, Nishimura cuối cùng đã ra lệnh cho các khu trục hạm của Hải đoàn 9 tiếp tục nhiệm vụ trước đó. Khi soái hạm Naka của ông đi vào nơi neo đậu để xác định tình trạng của các tàu vận tải, nó được tách khỏi Hải đoàn 9 và gia nhập trở lại lực lượng vận tải một mình.

Rút lui về Samarinda II (24 tháng 1-6 tháng 2)
Khi đến Batu Ampar, van den Hoogenband nhận ra rằng quân Nhật đã chiếm các điểm phòng thủ dẫn vào trạm bơm. Lực lượng của ông bây giờ phải rút lui qua các trại sơ tán, trên đó hàng trăm phụ nữ và trẻ em, chủ yếu là gia đình của binh lính Indo, tham gia vào đội quân của ông. Vào ngày 25 tháng 1, họ nhận được báo cáo rằng trạm bơm sông Wain đã nằm dưới quyền kiểm soát của Nhật Bản.

Xét thấy quân đội của mình đã quá mệt mỏi, van den Hoogenband đã kiềm chế không tấn công trạm bơm và thuyết phục phụ nữ và trẻ em quay trở lại Balikpapan, vì có cơ hội tốt hơn để có được lương thực thực phẩm. Một phần trong số họ đã quay trở lại trại sơ tán, trong khi những người khác ở lại kampung (làng) xung quanh sông Wain. 500 binh sĩ còn lại tiếp tục rút lui về phía bắc.

Trong suốt cuộc rút lui, quân đội Hà Lan gặp khó khăn trong việc bổ sung trang thiết bị và cung cấp lương thực thực phẩm, vì hầu hết các kho lương thực thực phẩm đã bị quân Nhật chiếm giữ. Mãi cho đến khi họ đến được con đường giữa Mentawir và Semoi, họ mới tìm được kho gạo trong một trại lao động. Vào ngày 3 tháng 2, đội quân đã đến kampung Boeat (Buat), nơi họ có được nhiều nguồn cung cấp hơn, cũng như thông tin tình báo bổ sung. Các quan chức địa phương thông báo cho van den Hoogenband rằng quân Nhật đã chiếm thành phố Samarinda cùng ngày hôm đó, nhưng sân bay Samarinda II vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Hà Lan.

Theo lời khuyên của các quan chức, đội quân Hà Lan bây giờ rút lui vào Kota Bangoen (Kota Bangun), nơi có các tàu vận tải có thể đưa họ dọc theo sông Mahakam vào Samarinda II. Những người bệnh từ đội quân được di chuyển bằng thuyền gỗ (perahu) trực tiếp từ Buat xuôi dòng đến Mahakam. Sau 3 ngày hành quân, van den Hoogenband và 200 binh sĩ đến Kota Bangun vào ngày 5 tháng 2 và đến Samarinda II vào ngày hôm sau. Từ ngày 7 đến ngày 8 tháng 2, họ được đưa đến Java, mặc dù một số lính bộ binh từ đội quân cuối cùng đã tăng cường cho đơn vị đồn trú bảo vệ sân bay.

Các cuộc không kích vào Balikpapan của Đồng minh (24-30 tháng 1)

24 tháng 1
Trong và sau khi chiếm đóng Balikpapan, Không quân ABDA, chủ yếu là Hà Lan, tiến hành các cuộc không kích hàng ngày từ sân bay Samarinda II để quấy rối, nếu không muốn nói là đánh bật quân đội Nhật Bản. Vào ngày 24 tháng 1, đợt không kích đầu tiên nhắm vào quân Nhật bắt đầu vào lúc 07:15, bao gồm 10 máy bay ném bom Martin B-10 thuộc Phi đội 1-VLG-I được hộ tống bởi 14 chiếc Buffalo thuộc các Phi đội 1-VLG-V và 2-VLG-V. Bất chấp hoả lực phòng không dữ dội của Nhật Bản, không có máy bay Hà Lan nào bị bắn rơi. Các phi công Hà Lan tuyên bố rằng họ đã đánh chìm một tàn vận tải, làm hư hại một chiếc khác và tấn công khu trục hạm Kawakaze một lần nữa. Tuy nhiên, các báo cáo của Nhật Bản cho thấy cuộc tấn công đã không làm hư hại hoặc đánh chìm một con tàu nào.

Vào khoảng 08:00, 3 chiếc Zero của Hải quân Nhật Bản hoạt động ngoài khơi Tarakan tiến hành một cuộc bắn phá xuống sân bay Samarinda II. Một chiếc KNILM DC-3 với 3 người sơ tán BPM trên máy bay đã bị mắc kẹt nhưng đã tìm cách rơi xuống rừng rậm. Một nhóm người Dayak và một nhà truyền giáo sau đó đã cứu họ, mặc dù một trong những người sơ tán BPM đã chết vì vết thương trước đó. Hoả lực phòng không của Hà Lan từ sân bay đã bắn rơi một chiếc Zero còn nguyên vẹn, do đó cho phép lực lượng Hà Lan có được thông tin về điểm mạnh và điểm yếu của chiếc máy bay tiêm kích.

Từ 09:00 đến 09:50, 8 chiếc B-17 Flying Fortresses thuộc Liên đội Ném bom 7 và 19 Hoa Kỳ khởi hành từ Malang đã tấn công các con tàu đang thả neo. Những chiếc B-17 đã bắn rơi 2 chiếc Zero đánh chặn đội hình, với cái giá phải trả là 3 máy bay ném bom bị hư hại nhẹ và không có phát bắn trúng nào. Cuối buổi chiều, 14 chiếc Buffalos thuộc Phi đội 1-VLG-V theo sau là 10 chiếc Martin B-10 bay từ Samarinda II để trinh sát và bắn phá các vị trí của quân Nhật. Những đám mây dày đặc và hoả lực phòng không Nhật Bản đã phân tán đội hình và cuộc tấn công không bắn trúng mục tiêu nào, nhưng chúng đã bắn rơi được 2 máy bay trinh sát Mitsubishi F1M 'Pete'. Khi đợt tấn công đổ bộ lúc 15:30, 6 chiếc Zero và 1 chiếc Bab đã bắt được chúng trong một cuộc đột kích thứ hai. 3 chiếc Zero đã bắn phá và phá huỷ 3 chiếc Martin B-10. 3 chiếc Buffalo thuộc Phi đội 1-VLG-V đã cố gắng đánh bật các máy bay tiêm kích, nhưng những chiếc Zero đã bắn rơi 2 chiếc trong số đó. Một chiếc Zero cuối cùng bị hư hại nặng do hoả lực phòng không và rơi xuống biển.

25 tháng 1
Vào ngày hôm sau, cuộc tấn công bắt đầu với việc bố trí 9 chiếc Martin B-10 thuộc Phi đội 1-VLG-I. Một lần nữa, thời tiết xấu đã làm phân tán đội hình. Khi các máy bay ném bom đi đến Balikpapan lúc 08:00, chúng ngay lập tức đối đầu với 4 chiếc Zero. Trong một trận không chiến kéo dài 25 phút, những chiếc Zero đã bắn rơi một chiếc Martin và làm hư hại 3 chiếc khác, trong khi mất một chiếc do hoả lực phòng thủ của máy bay ném bom. Các máy bay ném bom còn lại sau đó được chuyển đến sân bay Oelin ở Banjarmasin.

Người Hà Lan cũng gửi 6 chiếc Buffalo thuộc Phi đội 2-VLG-V để trinh sát vũ trang xung quanh Balikpapan. Chuyến bay không mang lại kết quả vì các lớp khói dày đặc và mưa dày đặc che khuất tầm nhìn của phi công. Ngay sau khi Buffalo quay trở lại vào khoảng 09:30, 27 máy bay ném bom Mitsubishi G4M 'Betty' đã bắn phá Samarinda II từ độ cao 21,000 ft (6,500 m), khiến chúng không thể chọc thủng hệ thống phòng không của Hà Lan. 3 chiếc Buffalo cất cánh và cố gắng đánh chặn chúng, nhưng chúng không gây hư hại hay bắn rơi bất kỳ máy bay ném bom nào. Cuộc đột kích khiến đường băng của Samarinda II không thể sử dụng được một phần và làm hư hại 2 chiếc Buffalo. Sau đó lúc 15:30, 4 chiếc Zero và 1 chiếc Bab bắn phá sân bay và tiêu diệt một chiếc Martin và một chiếc Buffalo.

Người Mỹ tiếp nối cuộc tấn công này bằng cách gửi 8 chiếc B-17 thuộc Liên đội Ném bom 7 và 19 lúc 11:00. Thời tiết xấu buộc 4 chiếc phải quay trở lại Malang trên đường đi, với 3 trong số 4 chiếc cuối cùng đã hạ cánh khẩn cấp lên bãi biển của đảo Madura do thiếu nhiên liệu. Gặp số phận tương tự như những chiếc máy bay Hà Lan trước đó, những chiếc Flying Fortresses còn lại nhanh chóng bị những chiếc Zero đánh chặn. Hệ thống phòng thủ của B-17 đã bắn rơi được 2 chiếc trong số đó, nhưng một trong 4 chiếc B-17 bị hư hại nặng đến nỗi nó phải hạ cánh khẩn cấp xuống Oelin. Đến cuối ngày, các cuộc tấn công không gây ra bất kỳ thiệt hại hay tổn thất nào cho hạm đội Nhật.

27 tháng 1
Cuộc đột kích tiếp theo diễn ra hai ngày sau đó, vì mây che phủ dày đặc đã ngăn cản cả Nhật Bản và Đồng minh tiến hành bất kỳ một cuộc tấn công nào. Trước đó, ML-KNIL đã rút phần lớn những chiếc Martin B-10 và Buffalo của họ khỏi Borneo từ ngày 25 đến ngày 27 tháng 1, vì phát hiện Samarinda II đã trơ nên vô dụng. Những chiếc Martin được rút về Makassar vào ngày 25 tháng 1, từ đón chúng bay đến Bandoeng (Bandung) vào ngày hôm sau. Mặt khác, Buffalo rút lui về Banjarmasin trước khi bay đến Surabaya. Vào ngày 26 tháng 1, Bộ Tư lệnh ABDAIR ra lệnh cho ML-KNIL và Bộ Chỉ huy ném bom 5 của Không lực Hoa Kỳ tiếp tục các cuộc ném bom xuống Balikpapan. Vào ngày 27, Liên đội 7 và 19 gửi 6 chiếc Flying Fortresses từ Malang. Cho dù một trong số chúng phải quay trở lại do thời tiết xấu, lúc 13:00, các máy bay ném bom đã bắn trúng chiếc tàu chở thuỷ phi cơ Sanuki Maru, buộc nó phải rút lui về eo biển Makassar.

Cùng lúc đó, 6 chiếc Zero và một chiếc Bab từ Tarakan không kích hạm đội Martin B-10 tại Oelin vẫn được giao nhiệm vụ tiếp tục các cuộc tấn công lên Balikpapan. Những nỗ lực của Hà Lan nhằm bắn hạ những kẻ đột kích bằng súng máy Lewis và trung liên của họ đã thất bại, và tất cả 6 chiếc Martin của Phi đội 3-VLG-III đều bị tiêu diệt. Ngoài ra, 3 chiếc Martin khác của Phi đội 1-VLG-I cũng bị hư hại nặng. Do sự tổn thất này, ABDAIR chỉ có thể phụ thuộc vào người Mỹ và các máy bay ném bom hạng nặng của họ tiếp tục nhiệm vụ.

29 tháng 1
Hai ngày sau, 5 chiếc Flying Fortresses thực hiện một cuộc tấn công khác vào hạm đội Nhật Bản. Một trong những chiếc máy bay ném bom quay trở lại trên đường đi, trong khi 4 chiếc còn lại bị 13 chiếc Zero tấn công trong 30 phút trên bầu trời Balikpapan. Một chiếc B-17 bị rơi trên chuyến bay trở về do hư hại. Người Mỹ tin rằng họ đã bắn hạ được 6 chiếc Zero, nhưng hồ sơ của Nhật Bản chỉ ra rằng chỉ có một chiếc bị bắn hạ, và một chiếc khác bị hư hại khi hạ cánh xuống sân bay Manggar.

30 tháng 1
Một ngày sau đó, Liên đội Ném bom 19 tiến hành hai cuộc không kích riêng biệt, cả hai đều không gây ra bất kỳ thiệt hại nào. Cuộc không kích đầu tiên trong ngày của 3 chiếc B-17 đã không thành công, vì cả 3 máy bay ném bom phải quay trở lại trên đường đi do thời tiết xấu và hỏng động cơ. Cuối đêm hôm đó, 2 máy bay ném bom LB-30 đã tấn công từng hạm đội, cách nhau khoảng một giờ, nhưng không có kết quả. Cuộc tấn công ban đêm này là nỗ lực cuối cùng của Đồng minh nhằm ngăn chặn bước tiến của hạm đội Nhật Bản trong bối cảnh trận Balikpapan.

Kết quả
Sau khi hoàn thành việc chiếm đóng khu vực đô thị của Balikpapan vào ngày hôm trước, Biệt đội Sakaguchi bắt đầu càn quét mọi sự kháng cự còn lại của Hà Lan và thiết lập sân bay Manggar vào ngày 26 tháng 1. Mặc dù người Hà Lan đã phá huỷ hoàn toàn các nhà máy lọc dầu và các cơ sở hỗ trợ khác, các chi tiết phòng thủ của Nhật Bản đã cố gắng sửa chữa các mỏ dầu và giữ cho chúng hoạt động từ tháng 6 năm 1942 đến tháng 8 năm 1943, khi các cuộc không kích đầu tiên của Đồng minh bắt đầu bắn phá chúng một lần nữa. Với chỉ số octan cao, nhà máy lọc dầu Balikpapan đã được sử dụng rất nhiều để hỗ trợ các hoạt động quân sự của Nhật Bản tại Mặt trận Tây Nam Thái Bình Dương. Sân bay Manggar được sửa chữa vào ngày 27 tháng 1 và vào ngày hôm sau, 9 chiếc Zero của Chi đội Không quân 23 đã hạ cánh xuống đây, và nó được thành lập tổng hành dinh tại sân bay vào ngày 30. Biệt đội Sakaguchi cũng đặt lực lượng chính và thành lập một chính quyền quân sự trong thành phố.

Thương vong
Tổng cộng, tổn thất của Biệt đội Sakaguchi trong chiến dịch là 8 người chết trên đất liền và 39 người trên biển (khi Tsuruga Maru bị đánh chìm). Đối với Hải quân Nhật Bản, ít nhất 121 thuỷ thủ thiệt mạng. Tổng cộng, tổn thất vật chất của Nhật Bản là (khung trình bày hàng hoá của tàu):

Bị đánh chìm:

 Nana Maru (tàu chở dầu)
 Tsuruga Maru (Sở chỉ huy Tiểu đoàn Pháo Dã chiến, một khẩu đội pháo dã chiến, Sở chỉ huy Tiểu đoàn Phòng không, một khẩu đội phòng không, đơn vị quân y)
 Sumanoura Maru (mìn và mìn sâu)
 Tatsugami Maru (Đạn dược)
 Kuretake Maru (Sở chỉ huy Tiểu đoàn 3, Đại đội 12, Đại đội Súng máy 3)

Bị hư hại nặng:

 Tàu tuần tra P-37
 Asahisan Maru

Bị hư hại nhẹ:

 Kumagawa Maru
 Sanuki Maru

Trong số 1,100 quân phòng thủ Hà Lan, chỉ có 200 người đến được Samarinda II vào ngày 6 tháng 2, nơi phần lớn trong số họ đã được sơ tán đến Java.

Phân tích
Trong trận hải chiến, Lực lượng Đặc nhiệm 5 đã tiêu hao 48 ngư lôi, nhưng chỉ đánh chìm được 4 trong số 12 tàu vận tải với 7 phát trúng đích được xác nhận (tỷ lệ thành công 15%). Hiệu suất kém này chủ yếu là do ngư lôi Mark 15 không đánh tin cậy có xu hướng chạy sâu hơn so với đặt hoặc trở nên ngu ngốc khi bắn trúng mục tiêu. Chỉ huy Talbot cũng bị chỉ trích vì tấn công các tàu vận tải ở tốc độ cao, điều này có thể làm giảm độ chính xác của ngư lôi, vốn được vận hành bởi các thuỷ thủ đoàn thiếu kinh nghiệm.

Mặc dù trận chiến không có bất kỳ tác dụng nào trong việc ngăn chặn việc chiếm đóng Balikpapan, nhưng đây vẫn là trận chiến trên mặt nước đầu tiên ở Đông Nam Á mà Hải quân Mỹ tham gia kể từ Trận chiến vịnh Manila năm 1898. Thành công của nó đã giúp thúc đẩy tinh thần của người Mỹ và cho người Hà Lan biết rằng đồng minh của họ không né tránh một cuộc chiến nào. Balikpapan vẫn nằm dưới sự kiểm soát của người Nhật cho đến thánh 7 năm 1945, khi thành phố được giải phóng bởi quân đội Úc.

Tham khảo

Nhật Bản năm 1942
Trận đánh trong Thế chiến thứ hai liên quan tới Nhật Bản
Nhật Bản chiếm đóng Đông Ấn Hà Lan
Hải chiến trong Thế chiến thứ hai liên quan tới Hoa Kỳ
Chiến trường Tây Nam Thái Bình Dương trong Thế chiến thứ hai


title: Vụ lừa đảo đầu tư Kapa

text:
Vụ lừa đảo đầu tư Kapa () là một trong những vụ bê bối gian lận đầu tư tài chính lớn nhất trong lịch sử Philippines. Ước tính có khoảng năm triệu người đã bị lừa bởi công ty Kapa-Community Ministry International, khi công ty này hứa hẹn sẽ thu về khoản đầu tư 30% hàng tháng cho cuộc sống. Kapa thành lập vào năm 2016 với tên gọi Cửa hàng tiện lợi Kapa Coop và Hàng hóa tổng hợp (Kapa Coop Convenience Store and General Merchandise) tại thành phố Bislig, do Joel Apolinario thành lập. Cục Doanh nghiệp Kinh tế Thành phố (CEED) đã đóng cửa cơ sở kinh doanh này do không tuân thủ một số quy định. Vào tháng 8 năm 2017, Apolinario đã bị buộc tội 102 vụ vì không giải quyết các yêu cầu bồi thường; 27 lệnh bắt đã được ban hành. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp đều được bác bỏ. Công ty của Apolinario di chuyển về phía nam, trở thành Kapa-Community Ministry International. Công ty đã chiêu mộ những người sẽ trở thành nhà tài trợ và lần lượt tuyển dụng những thành viên mới. Vào ngày 8 tháng 6 năm 2019, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã ra lệnh đóng cửa tập đoàn vì kế hoạch này.

Vụ việc
Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái (Securities and Exchange Commission, SEC) đã trình các cáo buộc hình sự chống lại Kapa-Community Ministry International và các giám đốc điều hành của công ty với lý do lừa đảo đầu tư. Tổng thống Rodrigo Duterte là quan chức chính phủ đầu tiên công bố các hành động pháp lý vào ngày 8 tháng 6 năm 2019, khi ông ra lệnh cho Cục Điều tra Quốc gia (National Bureau of Investigation, NBI) đóng cửa Kapa. Duterte nói rằng công ty "rõ ràng là một dạng gian lận hợp vốn". Kapa tuyên bố rằng công ty đã được hàng triệu người Philippines quyên góp tiền, hứa với các nhà tài trợ rằng họ "sẽ nhận được 30% số tiền đầu tư cho cuộc sống." Một cuộc điều tra hình sự cho thấy các thành viên sẽ phải quyên góp ít nhất 10000 peso Philippines (₱;  đô la Mỹ) để nhận được khoản hoàn trả như đã hứa.

Vào ngày 10 tháng 6, NBI đã đột kích vào nhà của Apolinario ở General Santos trong khi anh ta vắng mặt. NBI cũng đột kích 14 chi nhánh của Kapa theo lệnh của Manila Regional Trial Court Branch 20. Tòa án phúc thẩm (CA) đã đóng băng tài khoản ngân hàng và tài sản của Kapa. Vào ngày 14 tháng 6, Bộ Tư pháp (DOJ) đã ban hành một cuộc điều tra chống lại 15 thành viên của Kapa, bao gồm cả Apolinario.

Vào ngày 13 tháng 6, Xian Gaza tiết lộ rằng Apolinario sẽ trốn khỏi đất nước mà không có kế hoạch quay trở lại.

Vào ngày 16 tháng 6, SEC đã thông báo rằng tài sản trị giá hơn 100 triệu peso Philippines ( đô la Mỹ) có liên quan đến Kapa. SEC trích dẫn hồ sơ công khai cho thấy ít nhất 9 chiếc ô tô hạng sang, các phương tiện thể thao đa dụng và các tài sản khác đã được đăng ký dưới quyền của Kapa và các giám đốc điều hành của công ty. Kapa cũng tiết lộ rằng các thành viên Kapa đã được hứa sẽ nhận được một "món quà" là tiền lãi. SEC ước tính rằng Kapa đã đầu tư khoảng 50 tỷ peso ( đô la Mỹ) từ các khoản đóng góp từ các thành viên trong ba năm qua. Việc đóng cửa Kapa dẫn đến giảm thu nhập của cửa hàng sari-sari (tương tự như một cửa hàng tiện lợi nói chung) và những người hoạt động bên ngoài trụ sở Kapa. Trước khi đóng cửa, Apolinario đã chuyển trụ sở của Kapa đến Alabel, Sarangani.

Vào ngày 21 tháng 6, một tin nhắn video được Apolinario đăng tải nói rằng "anh ấy yêu cầu chính phủ giúp Kapa trả lại tiền cho các thành viên của mình" sau khi Hội đồng Chống rửa tiền (Anti-Money Laundering Council, AMLC) đóng băng các tài khoản của công ty. Cùng ngày, Tổ chức Sinh kế Quốc tế Rhema (Rhema International Livelihood Foundation), một nhà tài trợ bị cáo buộc đã cho Kapa tham gia vào một mô hình Ponzi, đã kiến nghị lên Tòa án Tối cao yêu cầu Duterte đệ trình các thủ tục luận tội vì ông ta đã đóng cửa Kapa. Ngoài ra, bản kiến nghị đã thúc giục việc miễn nhiệm Chủ tịch SEC Emilio Aquino.

Vào ngày 21 tháng 7 năm 2020, sau hơn sáu tháng lẩn trốn, Apolinario và 23 đồng bọn bị cảnh sát bắt giữ trên một hòn đảo ở Lingig, Surigao del Sur sau một vụ xả súng khiến hai vệ sĩ của Apolinario bị giết. Cảnh sát đang tống đạt lệnh bắt và khám xét do Tòa án xét xử khu vực thành phố Bislig ban hành. Một số súng ống đã bị tịch thu từ nhóm của Apolinario, bao gồm súng trường tự động, một súng máy, một súng bắn tỉa và hai quả rocket-propelled grenade.

Phản ứng
Các thành viên của Kapa đã yêu cầu Tổng thống Duterte xem xét lại quyết định đóng cửa tổ chức này. Vào ngày 13 tháng 6, khoảng 50.000 thành viên Kapa đã tham dự cuộc biểu tình được tổ chức tại Khu liên hợp thể thao Acharon tại General Santos để ủng hộ Apolinario. Sau đó, anh ta lên trực thăng và nói với đám đông rằng Duterte "đã đảm bảo với anh ta rằng Kapa sẽ tiếp tục hoạt động miễn là Kapa tuân thủ các quy định của chính phủ." Vào ngày 20 tháng 6, các thành viên của Kapa đã tổ chức một cuộc mít tinh ở các khu vực khác nhau trong nước, thúc giục Tổng thống Duterte mở cửa lại cơ sở. Nhóm cũng nói thêm rằng họ đã "giúp đỡ người nghèo và các Lumad." Cùng ngày, các thành viên Kapa đã miễn cưỡng gửi đơn khiếu nại chống lại Apolinario, nói rằng họ không "muốn gây bất lợi" cho các quan chức Kapa và cắn "những bàn tay đã nuôi sống họ." Một báo cáo nói rằng một số thành viên Kapa đã thúc giục mục sư Joel Apolinario tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống Philippines năm 2022.

Tham khảo

Vụ bê bối tài chính
Philippines 2019
Tranh cãi ở Philippines


title: Marcipa camerunica

text:
Marcipa camerunica là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Marcipa


title: Thagu byin

text:
Thagu byin (; ; còn đánh vần thành thagu pyin) là một món ăn nhẹ hay mont truyền thống của người Myanmar. Món này thực chất là một loại bánh pudding ngọt được làm từ bột sago, nước cốt dừa và sữa đặc. Trong những năm gần đây, thagu byin đã trở lại phổ biến như một món quà tặng được đóng gói.

Tham khảo

Ẩm thực Myanmar


title: Anarrhinum

text:
Anarrhinum là chi thực vật có hoa trong họ Plantaginaceae.

Phân bố
Các loài trong chi này có tại khu vực ven Địa Trung Hải tới Ethiopia, bao gồm Algérie, đảo Corse, Eritrea, Ethiopia, Pháp, Đức, Liban, Syria, Libya, Maroc, Palestine, Bồ Đào Nha, Ả Rập Saudi, bán đảo Sinai, Tây Ban Nha, Tunisia, Thổ Nhĩ Kỳ và Yemen.

Các loài
Danh sách loài dưới đây lấy theo Plants of the World Online và The Plant List:
 Anarrhinum bellidifolium (L.) Willd., 1800: Có tại Pháp, trung nam Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha.
 Anarrhinum corsicum Jord. & Fourr., 1866: Đảo Corse.
 Anarrhinum duriminium (Brot.) Pers., 1806: Tây bắc Tây Ban Nha và bắc Bồ Đào Nha.
 Anarrhinum forskaohlii (J.F.Gmel.) Cufod., 1963: Lebanon, Syria, Palestine, Saudi Arabia, Yemen.
 Anarrhinum forskaohlii subsp. abyssinicum (Jaub. & Spach) D.A.Sutton, 1988: Eritrea, Ethiopia.
 Anarrhinum forskaohlii subsp. pubescens D.A.Sutton, 1988: Sinai.
 Anarrhinum fruticosum Desf., 1798: Algeria, Morocco. Có thể có ở Tây Ban Nha.
 Anarrhinum fruticosum subsp. brevifolium (Coss. & Kralik) D.A.Sutton, 1988: Tunisia, Libya.
 Anarrhinum fruticosum subsp. demnatense (Coss.) Maire, 1934: Morocco.
 Anarrhinum × intermedium C.Simon, 1979: Loài lai ghép (= A. bellidifolium × A. duriminium). Có tại Bồ Đào Nha.
 Anarrhinum laxiflorum Boiss., 1838 = Anarrhinum bellidifolium subsp. laxiflorum (Boiss.) Malag., 1973: Miền bắc Morocco, miền nam Tây Ban Nha.
 Anarrhinum longipedicellatum R.Fern., 1959: Miền trung Bồ Đào Nha.
 Anarrhinum orientale Benth., 1846: Lebanon, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ.
 Anarrhinum pedatum Desf., 1798: Algeria, Morocco, Tunisia.

Chú thích

Tham khảo


title: Tạ Đình Thi

text:
Tạ Đình Thi (sinh ngày 24 tháng 9 năm 1973) là chính trị gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông hiện là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XV từ Hà Nội, Phó Chủ tịch Nhóm nghị sĩ Việt Nam – Bỉ. Ông từng là Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Chánh Văn phòng Ủy ban chỉ đạo Quốc gia về thực hiện Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Tạ Đình Thi là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, học vị Cử nhân Kỹ thuật môi trường, và Cử nhân Quản trị kinh doanh, Thạc sĩ Quản lý công cộng, Tiến sĩ Kinh tế, Cao cấp lý luận chính trị. Ông có sự nghiệp tập trung hoạt động trong ngành tài nguyên môi trường Việt Nam.

Xuất thân và giáo dục
Tạ Đình Thi sinh ngày 24 tháng 9 năm 1973 tại xã Quất Động, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây, nay thuộc thành phố Hà Nội. Ông lớn lên và tốt nghiệp phổ thông ở Thường Tín, theo học đại học và có hai bằng gồm Cử nhân Kỹ thuật môi trường, và Cử nhân Quản trị kinh doanh. Sau đó, ông học cao học và nhận bằng Thạc sĩ Quản lý công cộng, rồi là nghiên cứu sinh ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, bảo vệ thành công luận án tiến sĩ đề tài "Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên quan điểm phát triển bền vững của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Việt Nam", trở thành Tiến sĩ Kinh tế vào năm 2007. Ông được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 30 tháng 12 năm 1998, trở thành đảng viên chính thức sau đó 1 năm, rồi từng học các khóa chính trị ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhận bằng Cao cấp lý luận chính trị. Hiện ông thường trú ở phường Vĩnh Phúc, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

Sự nghiệp
Tháng 4 năm 1996, sau khi tốt nghiệp và có hai bằng đại học, Tạ Đình Thi ký hợp đồng lao động với Cục Môi trường thuộc Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, làm việc với vị trí cán bộ hợp đồng. Sau đó 1 năm, ông được tuyển dụng công chức, là Chuyên viên Cục Môi trường, phân công về Văn phòng Cục, đồng thời là Bí thư Chi đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở Cục Môi trường từ đầu năm 1998. Trong giai đoạn này, ông cũng là Ủy viên Ban Chấp hành rồi giữ chức Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường. Tháng 2 năm 2003, ông được điều tới Văn phòng Bộ Tài nguyên và Môi trường – cơ quan được chuyển đổi từ Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường trước đó 1 năm – làm Chuyên viên, thăng chức Phó Trưởng phòng vào tháng 9 cùng năm rồi Trưởng phòng Tổng hợp từ tháng 1 năm 2006. Vào những năm này, ông phụ trách trực tiếp giúp việc Thứ trưởng Thường trực giai đoạn 2003–08, là Phó Chánh Văn phòng Bộ, Thư ký Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên giai đoạn 2008–09. Bên cạnh đó, ông cũng là Phó Bí thư Đảng ủy Văn phòng Bộ, tiếp tục là Phó Bí thư Đoàn Bộ, rồi được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn Khối các cơ quan Trung ương, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam khóa V nhiệm kỳ 2005–2010, Tổ trưởng Tổ Công đoàn Phòng Tổng hợp, Văn phòng Bộ. Tháng 8 năm 2009, Tạ Đình Thi được bổ nhiệm làm Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, sau đó lần lượt là Bí thư Chi bộ Vụ, Phó Vụ trưởng phụ trách từ tháng 5 năm 2010, rồi Vụ trưởng tháng 1 năm 2011. Về tổ chức Đảng, ông cũng là Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tài nguyên và Môi trường, Chánh Văn phòng Ban Cán sự Đảng của Bộ, Ủy viên Ban Cán sự Đảng của Bộ.

Tháng 3 năm 2018, Tạ Đình Thi được bổ nhiệm làm quyền rồi chính thức là Bí thư Đảng ủy, Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời kiêm nhiệm là Chánh Văn phòng Cơ quan thường trực Ủy ban chỉ đạo Quốc gia về thực hiện Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đầu năm 2021, ông được giới thiệu ứng cử đại biểu quốc hội từ Hà Nội, tại đơn vị bầu cử số 9 gồm huyện Ứng Hòa, Mỹ Đức, Phú Xuyên và Thường Tín, rồi trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XV với tỷ lệ 75,55%. Vào ngày 15 tháng 12 năm 2021, Tạ Đình Thi được miễn nhiệm sau 25 năm công tác ở Bộ Tài nguyên và Môi trường, được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, và cũng là Phó Chủ tịch Nhóm nghị sĩ Việt Nam – Bỉ.

Xem thêm

 Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam
 Danh sách Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tạ Đình Thi, Bầu cử Quốc hội.

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1973
Người Hà Tây
Người Hà Nội
Cựu sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân
Cựu sinh viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Koizumi Kyoko

text:
(sinh 4 tháng 2 năm 1966 tại Atsugi, Kanagawa) là một nữ ca sĩ và diễn viên Nhật Bản

Cuộc sống cá nhân
Bà kết hôn với nam diễn viên Nagase Masatoshi vào năm 1995, và li hôn vào năm 2004.

Discography

Studio albums
 My Fantasy (1982)
 Utairo no Toki (1982)
 Breezing (1983)
 Whisper (1983)
 Betty (1984)
 Today's Girl (1985)
 Flapper (1985)
 Kyoko no Kiyoku Tanoshiku Utsukushiku (1986)
 Liar (1986)
 Hippies (1987)
 Phantasien (1987)
 Beat Pop (1988)
 Nostalgic Melody (1988)
 Koizumi in the House (1989)
 No. 17 (1990)
 Afropia (1991)
 Travel Rock (1993)
 Otoko no Ko Onna no Ko (1996)
 Kyo (1998)
 Atsugi I.C. (2003)
 Nice Middle (2008)
 Collaborakyon (2011)

Remix albums
 Master Mix Party (1993) as Koizumix Production
 89–99 Collection: Koizumix Production (1999)

EPs
 Fade Out: Super Remix Tracks (1989)
 Super Remix Tracks II (1990)
 Bambinater (1992) as Koizumix Production
 Inner Beauty (2000)
 Kyō 2 (2001)

Soundtrack albums
 Boku no Onna ni Te wo Dasuna (1987)
 Kaitou Ruby (1988)

Compilations
 Super Best: Thank You Kyoko (1983)
 Celebration (1984)
 Melodies: Kyoko Koizumi Song Book (1985)
 Do You Love Me (1985)
 The Best (1986)
 Ballad Classics (1987)
 CD File vol. 1 (Singles A & B) (1987)
 CD File vol. 2 (Singles A & B) (1987)
 CD File vol. 3 (Singles A & B) (1987)
 Best of Kyong King (1988)
 Ballad Classics II (1989)
 CD File vol. 4 (Singles A & B) (1989)
 K2 Best Seller (1992)
 Anytime (1994)
 Kyon 3, Koizumi the Great 51 (2002)
 K25 Kyoko Koizumi All Time Best (2007)

Sự nghiệp điện ảnh

Phim
 Bayside Shakedown: The Movie (1998)
 Kyohansha (1999)
 Kaza Hana (2000)
 Onmyoji (2001)
 Blue Spring (2001)
 Rockers (2003)
 What the Snow Brings (2005)
 Hanging Garden (2005)
 Survive Style 5+ (2005)
 Nada So So (2006)
 Love My Life (2006)
 Yajikita Dochu Teresuko (2007)
 Sakuran (2007)
 Tokyo Tower: Mom and Me, and Sometimes Dad (2007)
 Adrift in Tokyo (2007)
 Gu-Gu Datte Neko de Aru (2008)
 Tokyo Sonata (2008)
 Mother Water (2010)
 Mainichi Kaasan (2011)

Truyền hình
 Toge no Gunzo (1982)
 Ato wa Neru Dake (1983)
 Anmitsu Hime (1983)
 Shojo ni Nani ga Okotta ka (1985)
 Hanayome Ningo wa Nemuranai (1986)
 Aishiatteru Kai (1989)
 Ashita wa Atashi no Kaze ga Fuku (1989)
 Papa to Natchan (1991)
 Anata Dake Mienai (1992)
 Chance (1993)
 Aisuru to Iu Koto (1993)
 Boku ga Kanojo ni Shakkin wo Shita Riyu (1994)
 Mada Koi wa Hajimaranai (1995)
 Melody (1997)
 Kamisan Nanka Kowakunai (1998)
 Owari no Nai Dowa (1998)
 Renai Kekkon no Rule (1999)
 Koi wo Nannen Yasundemasu ka (2001)
 Shiritsu Tantei Hama Mike (2002)
 Kawa, Itsuka Umi e (2003)
 Manhattan Love Story (2003)
 Suika (2003)
 Yasashii Jikan (2005)
 Sailor Suit and Machine Gun (2006)
 Hatachi no Koibito (2007)
 Saigo Kara Nibanme no Koi (2012)
 Penance (2012)
 Amachan (2013)

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Kanagawa
Nữ diễn viên Nhật Bản
Nữ ca sĩ thế kỷ 20


title: Campodorus luctuosus

text:
Campodorus luctuosus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campodorus


title: Bảo tàng Nuôi ong ở Stróże

text:
Bảo tàng Nuôi ong ở Stróże (tiếng Ba Lan: Muzeum Pszczelarstwa w Stróżach) là một bảo tàng tư nhân thuộc sở hữu của Janusz Kasztelewicz - chủ sở hữu của công ty "Bartnik Sądecki". Bảo tàng tọa lạc tại làng Stróże, xã Grybów, huyện Nowosądecki, tỉnh Małopolskie, Ba Lan.

Lịch sử
Janusz Kasztelewicz bắt đầu làm nghề nuôi ong từ năm 1973. Ông thành lập công ty "Bartnik Sądecki" vào năm 1991 và thành lập Bảo tàng Nuôi ong vào năm 2000. Bảo tàng được đặt theo tên của người nuôi ong Bogdan Szymusik vì ông là chủ sở hữu của bộ sưu tập về tổ ong đã trở thành cơ sở cho triển lãm tổ ong của Bảo tàng. Bogdan Szymusik là một nhà sưu tập ong ở Kraków. Năm 2000, ông đã tặng cho Bảo tàng bộ sưu tập bao gồm hơn 100 tổ ong.

Triển lãm
Bảo tàng Nuôi ong ở Stróże là một bảo tàng ngoài trời, hiện đang bao gồm các triển lãm sau:

 triển lãm "Bí mật của tổ ong": giới thiệu kiến trúc bên trong tổ ong, đời sống của ong và quá trình sản xuất mật ong
 triển lãm "Ong và người": giới thiệu lịch sử của nghề nuôi ong, các công cụ được sử dụng bởi những người nuôi ong, và trưng bày một bộ sưu tập các ấn phẩm từ thế kỷ 17 và 19

Giờ mở cửa
Bảo tàng Nuôi ong ở Stróże hoạt động quanh năm, mở cửa tất cả các ngày trong tuần. Khách tham quan phải trả phí vào cửa.

Tham khảo

Bảo tàng Ba Lan


title: Odontopera fragilis

text:
Odontopera fragilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Odontopera


title: Helcostizus nigripes

text:
Helcostizus nigripes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Helcostizus


title: Pachycnemia hippocastanata

text:
Pachycnemia hippocastanata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pachycnemia


title: Salt Bae

text:
Nusret Gökçe (), còn được biết đến với biệt danh Salt Bae (ngày sinh 9 tháng 8 năm 1983) là Thánh rắc muối , là một đầu bếp và chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ, người sở hữu chuỗi nhà hàng bít tết mang tên Nusr-Et. Kỹ thuật chế biến và nêm gia vị thịt của ông đã trở thành một meme trên Internet.

Tên gọi chuỗi nhà hàng Nusr-Et là tổng hợp từ tên của chính ông và "Et", có nghĩa là "thịt" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ.

Đời tư
Gökçe sinh ra ở Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ, trong một gia đình người Kurd. Cha của ông là một thợ mỏ. Do vấn đề về tài chính, nên gia đình buộc ông phải nghỉ học năm lớp 6 để đi học nghề bán thịt ở quận Kadıköy của Istanbul.

Gökçe đã tham gia rất nhiều vào công việc từ thiện, chẳng hạn như xây dựng một trường học ở quê hương Erzurum của ông.

Salt Bae
Gökçe được biết đến rộng rãi nhờ một loạt video và meme lan truyền trên Internet từ tháng 1 năm 2017, trong đó cho thấy ông đang xẻ thịt và rắc muối.

Sự nổi tiếng của ông bắt nguồn từ một video lan truyền, "Ottoman Steak", được đăng vào ngày 7 tháng 1 năm 2017 trên tài khoản Twitter của nhà hàng của ông. Nó đã đạt 10 triệu lượt xem trên Instagram, và sau đó ông được mệnh danh là "Salt Bae" vì cách rắc muối kỳ lạ của mình: dùng ngón tay bóc muối lên, sau đó thả từ từ xuống cẳng tay rồi rơi xuống dĩa. Do lượng người tiếp xúc với ông tăng lên đáng kể sau bài đăng này, nên danh tiếng của Gökçe ngày càng được củng cố và ông đã có cơ hội được phục vụ cho rất nhiều người nổi tiếng và các chính trị gia trên thế giới.

Các nhà hàng
Gökçe đã đến thăm một số quốc gia bao gồm Argentina và Hoa Kỳ từ năm 2007 đến năm 2010, nơi ông làm việc miễn phí trong các nhà hàng địa phương, để tích lũy kinh nghiệm làm đầu bếp cũng như chủ nhà hàng. Sau khi trở về Thổ Nhĩ Kỳ, Gökçe đã mở nhà hàng đầu tiên của mình ở Istanbul vào năm 2010  và sau đó là một nhà hàng ở Dubai vào năm 2014.

Các món ăn được phục vụ tại các nhà hàng của Gökçe đã vấp phải nhiều đánh giá trái chiều và được mô tả là "đắt đỏ". Những nhận xét chuyên môn đầu năm 2018 về nhà hàng bít tết ở Thành phố New York của ông nhìn chung là tiêu cực. Joshua David Stein, khi viết trên tờ GQ đã gọi món bít tết là chẳng ra gì, còn bánh hamburger thì quá chín.

Tuy nhiên, về phuơng diện giải trí, các đánh giá nhìn chung có xu hướng tích cực hơn. Robert Sietsema nhận xét trên trang Eater, "Nếu bạn chỉ nghĩ về chi nhánh mới của Nusr-Et ở New York như một nhà hàng bít tết, bạn có thể sẽ thất vọng ... Mặt khác, nếu bạn đánh giá nơi này như một "rạp hát" ăn tối, bạn sẽ thấy thỏa mãn - nhưng chỉ khi Salt Bae có mặt để phục vụ".

, Nusr-Et có chi nhánh tại Abu Dhabi và Dubai thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất; Doha ở Qatar; Ankara, Bodrum, Istanbul và Marmaris ở Thổ Nhĩ Kỳ; Jeddah ở Ả Rập Xê Út: Mykonos ở Hy Lạp; Miami và New York ở Mỹ.

Tranh cãi
Vào tháng 12 năm 2017, ông đã bị chỉ trích vì một bức hình hồi 2016 khi tạo dáng trước ảnh vị lãnh tụ Cuba Fidel Castro.

Tháng 9 năm 2018, Gökçe đã bị Marco Rubio và hội đồng thành phố Miami chỉ trích sau khi tổng thống Venezuela Nicolás Maduro dùng bữa tại nhà hàng của Gökçe ở Istanbul, trong đó Rubio gọi Gökçe là "tên lập dị".

Vào tháng 11 năm 2019, bốn trong số các nhân viên cũ của Gökçe đã cáo buộc ông lấy đi một phần tiền boa của họ. Bốn người còn nói rằng họ đã bị sa thải khỏi nhà hàng chi nhánh ở New York khi đang cố hỏi về số tiền boa đó. Về lý do tại sao Gökçe lại sa thải họ, ông đáp: “Tôi không hài lòng với năng lực của bốn nhân viên... Kể từ khi bị sa thải, họ như muốn nói với tôi rằng 'hãy xem tụi tôi sẽ làm gì anh' và đưa ra những cáo buộc về chuyện này."

Cuối tháng 9 năm 2020, nhà hàng của Gökçe ở Boston đã bị giới chức y tế công cộng yêu cầu đóng cửa vài ngày sau khi mở cửa do vi phạm tiêu chuẩn an toàn COVID-19. Nhà hàng sau đó mở cửa trở lại vào đầu tháng 10.

Vào tháng 10 năm 2021, Gökçe bị giới truyền thông Anh soi mói về hóa đơn trị giá 37.000 bảng Anh cho một bữa ăn tại một trong những nhà hàng ở Vương quốc Anh.

Tháng 11 năm 2021, Gökçe bị chỉ trích vì đăng quảng cáo cần đầu bếp phục vụ tiệc tùng tại Nusr-Et với mức lương 12 bảng một giờ.

Ngày 18/12/2022, sau trận chung kết World Cup 2022, ông xuống sân ăn mừng và xin được chụp hình chung với các cầu thủ Argentina. Nhưng điều đáng nói là, Gökçe xuống sân nâng cao  chiếc chiếc cúp, thậm chí còn hôn lên nó. Theo điều luật của FIFA, chỉ những người chiến thắng và các nguyên thủ quốc gia mới có quyền cầm cúp vàng. Ông bị chỉ trích vì hành động này. FIFA thậm chí phải ra tuyên bố: "Sau khi xem xét, FIFA đã xác định cách các cá nhân vào sân trái phép sau lễ bế mạc tại sân Lusail vào ngày 18.12. Sẽ có những cuộc họp để xem xét về án phạt sau cuộc điều tra”, một phát ngôn viên của FIFA nói với BBC. Theo đó, nhiều khả năng “thánh rắc muối” có thể bị cấm đến dự World Cup 2026 tại Bắc Mỹ.

Linh tinh

Thánh rắc hành
Bùi Tuấn Lâm, người bán bún bò ở Đà Nẵng, bị công an triệu tập ngày 16 tháng 11 2021 sau khi ông đăng video nhại lại động tác đầu bếp có biệt danh Salt Bae phục vụ món bò dát vàng cho Bộ trưởng Công an Việt Nam Tô Lâm, phong mình làm Thánh rắc hành.

Báo chí tiếng Anh The New York Times , The Diplomat , hãng tin CNN , trang mạng đài BBC  cho là vì video chế diễu đó mà Bùi Tuấn Lâm mới bị kết án 5 năm rưỡi tù giam và 4 năm quản chế.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1983
Đầu bếp Thổ Nhĩ Kỳ


title: Copris sorex

text:
Copris sorex là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Copris


title: Pyrausta obfuscata

text:
Pyrausta obfuscata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1763
Pyrausta
Côn trùng châu Âu


title: Natri diacetat

text:
Natri diacetat, natri biacetat hoặc natri hydro acetat là một hợp chất hóa học có công thức NaH(C2H3O2)2. Hợp chất này là muối natri của acid acetic và là một chất rắn không màu được sử dụng trong gia vị. Hợp chất này cũng được sử dụng như một chất kháng vi sinh vật.

Điều chế và cấu trúc
Natri diacetat hình thành khi trung hòa một nửa dung dịch acid acetic, sau đó làm bay hơi dung dịch. Hợp chất này có thể được xem như là kết quả khi kết hợp một base với một acid liên hợp của nó thông qua liên kết hydro, được gọi là homoassociation, một hiệu ứng làm tăng tính acid của acid acetic trong dung dịch đậm đặc:
 2 CH3CO2H + NaOH → Na+[(CH3CO2)2H]− + H2O

Được mô tả là muối acid natri của acid acetic, natri diacetat được mô tả chính xác nhất là hợp chất natri của anion có liên kết hydro (CH3CO2)2H−. Khoảng cách giữa hai phân tử oxy là khoảng 2,47 ångström. Hợp chất này không được hòa tan đáng kể trong các dung dịch nhưng hình thành các tinh thể ổn định.

Ứng dụng
Natri diacetat là một chất phụ gia thực phẩm với số E là E262 và được sử dụng để tạo hương vị muối và giấm.

Tham khảo

Hợp chất natri
Hợp chất acetat


title: Tebogo Sembowa

text:
Tebogo Sembowa (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá người Botswana thi đấu cho đội tuyển quốc gia Botswana.

Sự nghiệp quốc tế

Bàn thắng quốc tế
Tỉ số và kết quả liệt kê bàn thắng của Botswana trước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Botswana
Cầu thủ bóng đá nam Botswana


title: Tell Jemaah

text:
Tell Jemaah (), còn được gọi là Halmoun (), là một ngôi làng gần Tell Tamer ở phía tây tỉnh al-Hasakah, đông bắc Syria. Về mặt hành chính, nó thuộc về Nahiya Tell Tamer.

Ngôi làng có người Assyria thuộc Giáo hội Assyria ở phía Đông. Tại cuộc điều tra dân số năm 2004, nó có dân số 1.260.

Xem thêm

 Người Assyria ở Syria
 Danh sách các khu định cư của người Assyria
 Tấn công Al-Hasakah (Tháng 2, tháng 3 năm 2015)

Tham khảo


title: Gymnoscelis parvularia

text:
Gymnoscelis parvularia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gymnoscelis


title: Windows 11

text:
Windows 11 là một hệ điều hành của Microsoft được công bố vào ngày 24 tháng 6 năm 2021, là một phần của họ hệ điều hành Windows NT. Windows 11 được phát hành rộng rãi vào ngày 5 tháng 10 năm 2021 dưới dạng bản nâng cấp miễn phí thông qua Windows Update cho các thiết bị đủ điều kiện chạy Windows 10.

Microsoft phổ biến Windows 11 sẽ được cải thiện hiệu suất và dễ sử dụng hơn Windows 10; và có những thay đổi lớn đối với Windows Shell của Windows 10X, bao gồm cả Start menu được thiết kế lại, thay thế các "live tiles" bằng các ô riêng biệt chứa các biểu tượng ứng dụng. "Widget" là tính năng được kế thừa từ tính năng "News and Interest" có thể được truy cập từ thanh tác vụ, khả năng tạo nhóm cửa sổ xếp gạch có thể được thu nhỏ và khôi phục từ thanh tác vụ dưới dạng một nhóm và các công nghệ chơi game mới được kế thừa từ Xbox Series X và Series S, chẳng hạn như Auto HDR và DirectStorage trên phần cứng tương thích. Internet Explorer được thay thế hoàn toàn bằng Microsoft Edge, trong khi Microsoft Teams được tích hợp vào Windows shell. Microsoft cũng đã công bố kế hoạch cung cấp hỗ trợ cho ứng dụng Android để chạy trên Windows 11, với hỗ trợ cho Amazon Appstore cũng như cài đặt thủ công thông qua tệp APK.

Windows 11 có các yêu cầu phần cứng nghiêm ngặt hơn Windows 10, trong đó Microsoft chỉ hỗ trợ hệ điều hành này với các bản cập nhật trên các thiết bị sử dụng CPU thế hệ thứ tám Intel Core hoặc mới hơn, AMD Ryzen CPU dựa trên vi kiến trúc Zen+ hoặc mới hơn, hoặc Qualcomm Snapdragon 850 và ARM. Secure Boot và Trusted Platform Module (TPM) 2.0 cũng được yêu cầu. Ngoài ra, Windows 11 không còn hỗ trợ kiến trúc 32-bit x86 hoặc các hệ thống sử dụng BIOS cũ.

Phát triển
Sau khi phát hành Windows 10, Microsoft tuyên bố phiên bản này sẽ là "phiên bản Windows cuối cùng". Hệ điều hành được định hướng là một dịch vụ, với việc bản dựng và bản cập nhật mới sẽ được phát hành theo thời gian. Tuy nhiên, những đồn đoán về một phiên bản mới hoặc thiết kế lại của Windows đã xuất hiện sau khi một danh sách công việc đề cập đến việc "trẻ hóa toàn diện" Windows được Microsoft đăng tải. Có tên mã được biết đến là "Sun Valley", việc thiết kế lại được thực hiện để hiện đại hóa hệ thống giao diện người dùng.

Công bố

Tại hội nghị dành cho các nhà phát triển Microsoft Build 2021, CEO Satya Nadella đã đề cập thế hệ tiếp theo của Windows trong bài phát biểu quan trọng của hội nghị. Theo Nadella, ông đã tự tổ chức bài phát biểu trong vài tháng. Ông ấy cũng trêu chọc rằng một thông báo chính thức sẽ đến rất sớm. Chỉ một tuần sau bài phát biểu quan trọng của Nadella, Microsoft bắt đầu gửi lời mời tham gia sự kiện dành riêng cho Windows lúc 11 giờ sáng giờ ET vào ngày 24 tháng 6 năm 2021. Sự kiện bắt đầu lúc 11 giờ sáng, thời gian khá bất thường đối với một sự kiện của Microsoft. Nhiều người tin rằng đây là một hàm ý. Microsoft cũng đăng một video âm thanh khởi động Windows dài 11 phút lên YouTube vào ngày 10 tháng 6, được cho là tham chiếu đến tên của hệ điều hành Windows 11. Thực tế, video âm thanh khởi động Windows đều chậm xuống ở tốc độ 4000%, chỉ có 3 âm thanh khởi động của Windows là Windows 95, Windows XP và Windows 7.

Vào ngày 24 tháng 6 năm 2021, Microsoft chính thức công bố Windows 11. Theo Nadella, Windows 11 là "sự phát triển lại hệ điều hành". Các chi tiết khác dành cho nhà phát triển là bản cập nhật cho Microsoft Store, ứng dụng mới Windows App SDK (có mã "Project Reunion"), thiết kế Fluent Design và hơn thế nữa đã được thảo luận về một sự kiện khác dành cho nhà phát triển cùng ngày.

Phát hành
Windows 11 đã được phát hành trong một tài liệu hỗ trợ chính thức của Microsoft vào tháng 6 năm 2021. Hình ảnh về bản dựng alpha 21996.1 có chủ đích của Windows 11 đã bị rò rỉ trực tuyến sau đó vào ngày 15 tháng 6 năm 2021, sau đó là sự rò rỉ của bản dựng nói trên vào cùng ngày. Ảnh chụp màn hình và bản dựng bị rò rỉ cho thấy một giao diện giống với giao diện của Windows 10X đã bị khai tử, cùng với trải nghiệm ngoài hộp (OOBE) và thương hiệu Windows 11 được thiết kế lại. Microsoft sau đó đã xác nhận tính xác thực của bản beta bị rò rỉ, với Panay nói rằng đó là một "bản dựng kỳ lạ ban đầu".

Tại sự kiện truyền thông ngày 24 tháng 6, Microsoft cũng thông báo rằng Windows 11 sẽ được phát hành chính thức vào "Holiday 2021" (cuối năm 2021) nhưng không đưa ra ngày cụ thể. Bản phát hành sẽ có sẵn dưới dạng bản nâng cấp miễn phí cho các thiết bị Windows 10 đủ điều kiện thông qua Windows Update. Vào ngày 28 tháng 6, Microsoft đã công bố phát hành bản dựng xem trước và SDK đầu tiên của Windows 11 cho các thành viên Windows Insider.

Vào ngày 31 tháng 8 năm 2021, Microsoft thông báo rằng Windows 11 dự kiến sẽ phát hành vào ngày 5 tháng 10 năm 2021. Việc phát hành sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, với các thiết bị đủ điều kiện mới hơn sẽ được cung cấp bản nâng cấp đầu tiên. Microsoft dự kiến việc triển khai sẽ hoàn thành vào giữa năm 2022. Kể từ khi Windows 10 được phát hành vào ngày 29 tháng 7 năm 2015, thì hơn 6 năm trước đó là khoảng thời gian dài nhất giữa các bản phát hành liên tiếp của hệ điều hành Microsoft Windows, vượt cả khoảng thời gian giữa Windows XP (phát hành vào ngày 25 tháng 10 năm 2001) và Windows Vista (phát hành vào ngày 30 tháng 1 năm 2007).

Các tính năng
Windows 11, bản phát hành Windows lớn đầu tiên kể từ năm 2015, được xây dựng dựa trên phiên bản tiền nhiệm bằng cách cải tiến giao diện người dùng để tuân theo các nguyên tắc Fluent Design. Việc thiết kế lại tập trung vào tính dễ sử dụng và tính linh hoạt, đi kèm với các tính năng mới và hiệu suất cũng như các bản cập nhật về bảo mật và khả năng truy cập, giải quyết một số thiếu sót của Windows 10.

Microsoft Store, đóng vai trò như một cửa hàng thống nhất cho các ứng dụng và nội dung khác, cũng được thiết kế lại trong Windows 11. Microsoft hiện cho phép các nhà phát triển phân phối Win32, các ứng dụng web nội bộ và các công nghệ đóng gói khác trong Microsoft Store, cùng với các ứng dụng Universal Windows Platform tiêu chuẩn.

Nền tảng cộng tác Microsoft Teams được tích hợp vào giao diện người dùng Windows 11 và có thể truy cập thông qua thanh tác vụ. Skype sẽ không còn được cài đặt cùng với hệ điều hành theo mặc định.

Microsoft đã thúc đẩy các cải tiến về hiệu suất như kích thước bản cập nhật nhỏ hơn, duyệt web nhanh hơn trong "bất kỳ trình duyệt nào", thời gian đánh thức nhanh hơn từ chế độ ngủ và xác thực Windows Hello nhanh hơn.

Ứng dụng Xbox được cập nhật đi kèm với Windows 11. Công nghệ Auto HDR và DirectStorage được phát triển bởi Xbox Series X và Series S sẽ được tích hợp vào Windows 11; thứ hai yêu cầu một card đồ họa hỗ trợ DirectX 12 và một ổ cứng SSD.

Giao diện người dùng
Giao diện được thiết kế lại hiện diện trong toàn bộ hệ điều hành, với việc độ mờ, bóng, bảng màu mới và các góc bo tròn đều xuất hiện trong toàn bộ hệ thống. Các nút trên thanh tác vụ được căn giữa theo mặc định, và nút "Tiện ích" mới hiển thị một bảng có các tiện ích cùng với nguồn cấp tin tức do Microsoft News cung cấp (thay thế cho bảng "tin tức và sở thích" được giới thiệu trong các phiên bản Windows 10 mới hơn). Thanh tác vụ được cố định vĩnh viễn vào cạnh dưới của màn hình và không thể di chuyển lên các cạnh trên cùng, trái hoặc phải của màn hình trong Windows 11 (mặc dù các biểu tượng ở giữa có thể được chuyển sang bên trái).

Menu Start đã được thiết kế lại đáng kể, thay thế các "live tiles" được giới thiệu trong Windows 8.x và 10 bằng một lưới các ứng dụng "được ghim" và danh sách các ứng dụng và tài liệu gần đây.

Task View, một tính năng được giới thiệu trong Windows 10, có thiết kế được làm mới và hỗ trợ cung cấp các hình nền riêng biệt cho từng màn hình ảo. Chức năng chụp cửa sổ đã được cải tiến với hai tính năng bổ sung; "snap layouts" cho phép người dùng chọn một bố cục được xác định trước mà họ muốn sử dụng để xếp nhiều cửa sổ lên màn hình. Việc sắp xếp các cửa sổ theo kiểu lát gạch có thể được thu nhỏ và khôi phục từ thanh tác vụ dưới dạng "snap group".

Windows 11 có phông chữ mới, Segoe UI Variable. Phông chữ được thiết kế để mở rộng tỷ lệ tốt hơn với màn hình có số lượng điểm trên inch cao hơn, điều mà giao diện người dùng Segoe cũ không có. Các thay đổi khác đối với hệ thống bao gồm các biểu tượng hệ thống mới, hoạt ảnh, âm thanh và tiện ích. Phần lớn giao diện và menu start được lấy cảm hứng từ Windows 10X đã bị khai tử. Windows 11 cũng có các thiết kế mới cho ứng dụng File Explorer và Windows Settings.

Windows Subsystem cho Android
Windows 11 cũng sẽ cho phép người dùng cài đặt và chạy các ứng dụng Android trên thiết bị của họ bằng Windows Subsystem for Android (WSA) và Dự án nguồn mở Android (AOSP). Người dùng có thể cài đặt các ứng dụng Android từ Microsoft Store thông qua Amazon Appstore. Tính năng này sẽ yêu cầu tài khoản Microsoft, tài khoản Amazon và bản cài đặt một lần cho ứng dụng khách Windows Amazon Appstore. Người dùng cũng có thể cài đặt ứng dụng Android thông qua bất kỳ nguồn nào bằng cách sử dụng gói ứng dụng Android (APK).

Hệ thống bảo mật
Là một phần của các yêu cầu hệ thống tối thiểu, Windows 11 chỉ hoạt động trên các thiết bị có bộ đồng xử lý bảo mật Trusted Platform Module 2.0. Theo Microsoft, bộ đồng xử lý TPM 2.0 là một "yếu tố quan trọng" để bảo vệ khỏi các cuộc tấn công phần mềm và tấn công mạng. Ngoài ra, Microsoft hiện yêu cầu các thiết bị chạy Windows 11 phải bao gồm bảo mật dựa trên ảo hóa (VBS), tính toàn vẹn của mã được bảo vệ bởi siêu giám sát (HVCI), và Secure Boot được bật theo mặc định. Hệ điều hành cũng có tính năng bảo vệ ngăn xếp được thực thi bằng phần cứng cho các bộ xử lý Intel và AMD được hỗ trợ để bảo vệ chống lại lỗ hổng zero-day.

Giống như phiên bản tiền nhiệm, Windows 11 cũng hỗ trợ xác thực đa yếu tố và xác thực sinh trắc học thông qua Windows Hello.

Các cập nhật và hỗ trợ

Yêu cầu hệ thống

Yêu cầu hệ thống tối thiểu của Windows 11 cao hơn nhiều so với Windows 10. Windows 11 chỉ hỗ trợ các hệ thống 64-bit, chẳng hạn như các hệ thống sử dụng x86-64 hoặc ARM64; hỗ trợ cho bộ xử lý IA-32 đã bị loại bỏ. Yêu cầu về RAM và bộ nhớ trong tối thiểu cũng được nâng lên; Windows 11 hiện yêu cầu ít nhất 4GB RAM và 64GB dung lượng lưu trữ. Chế độ S chỉ được hỗ trợ cho phiên bản Home của Windows 11. Kể từ tháng 6 năm 2021, chỉ Intel Core thế hệ thứ 8 (Coffee Lake, Whiskey Lake) trở lên, AMD Zen + (ngoại trừ phiên bản Ryzen 1st Gen "AF") trở lên và Qualcomm Snapdragon 850, cũng như các bộ xử lý mới hơn được hỗ trợ.

Legacy BIOS kế thừa không còn được hỗ trợ; thay vào đó là hệ thống UEFI kết hợp với Secure Boot và bộ đồng xử lý bảo mật TPM 2.0. Yêu cầu TPM nói riêng đã dẫn đến nhiều tranh cãi vì nhiều bo mạch chủ không hỗ trợ TPM, cũng như yêu cầu về mô đun TPM tương thích được cài đặt bo mạch chủ hoặc có TPM tích hợp trên CPU hay phần cứng bị tắt theo mặc định, có thể giải quyết bằng cách thay đổi cài đặt trong UEFI của máy tính để kích hoạt.

Các phiên bản xem trước của Windows 11 có thể được cài đặt trên các hệ thống có BIOS cũ, không có Secure Boot hoặc TPM 2.0. Đã có nhiều chỉ trích đáng kể về tác động môi trường của việc Microsoft bỏ rơi hàng triệu máy tính cũ, hay nhiều máy tính vẫn đáp ứng được nhu cầu của người dùng nhưng không đáp ứng được yêu cầu của Windows 11 khi Windows 10 bị loại bỏ dần.

Đón nhận

Phiên bản xem trước
Phần lớn Windows 11 đều nhận được các phản hồi tích cực vì các thiết kế mới. Tuy nhiên, Windows 11 cũng gây ra nhiều tranh cãi đối với các yêu cầu hệ thống tối thiểu. Mặc dù vậy, các yêu cầu hệ thống được nâng lên (so với yêu cầu của Windows 10) do Microsoft công bố ban đầu có thể khiến 60% PC chạy Windows 10 hiện tại không thể nâng cấp lên Windows 11. Windows 11 Home cũng yêu cầu tài khoản Microsoft khi thiết lập thiết bị nhưng một số người dùng không muốn. Quá trình thiết lập cũng yêu cầu kết nối Internet trong phiên bản Home để đáp ứng việc bắt buộc phải đăng nhập bằng tài khoản Microsoft.

Các sự cố về hiệu suất và trải nghiệm người dùng
Kể từ khi Microsoft ra mắt Windows 11, hệ điều hành này đã nhận được nhiều báo cáo từ người dùng là hệ điều hành chưa hoàn thiện và vẫn còn tồn đọng nhiều lỗi, nhiều trang công nghệ lớn đã cho rằng Microsoft đã quá vội vàng khi lên kế hoạch phát triển Windows 11 và phát hành đến tay người dùng quá nhanh dẫn đến đội ngũ phát triển không có đủ thời gian để kiểm tra và sửa các lỗi tồn đọng bên trong hệ điều hành, dẫn đến khi phát hành Windows 11 thì hệ điều hành gặp rất nhiều lỗi nghiêm trọng.  Một số lỗi nghiêm trọng được phát hiện và báo cáo là lỗi rò rỉ bộ nhớ RAM, lỗi giảm hiệu năng trên các vi xử lý AMD Ryzen lên đến 15% so với Windows 10, do sự cố độ trễ của bộ nhớ cache L3 và sự cố UEFI không chủ động giao nhiệm vụ cho các lõi xử lý có hiệu năng cao nhất (CPPC2). Ngoài ra, Windows 11 còn gặp một số vấn đề tương tích với trình điều khiển như trình điều khiển Intel Smart Sound Technology, gặp các vấn đề tương tích đối với phần mềm máy ảo Oracle VirtualBox, trình duyệt Cốc Cốc, lỗi rò rỉ bộ nhớ trong File Explorer khiến cho lượng RAM sử dụng bị tăng đột biến lên đến 70 - 90%, lỗi rò rỉ bộ nhớ trên tiến trình Windows Desktop Manager khiến cho lượng RAM sử dụng bị tăng đột biến,  lỗi giảm hiệu năng trên các ổ cứng SSD NVMe và ổ cứng HDD, thường xuyên gặp lỗi màn hình xanh chết chóc, gặp các vấn đề về hiển thị đồ họa, vấn đề về hiển thị thanh tác vụ, lỗi hiển thị sai các biểu tượng hệ thống. Một số người dùng không thể mở được Start Menu (nhấn vào biểu tượng Start trên Windows 11 nhưng máy tính không có phản hồi gì), hay một số người dùng không thể nhấn chuột phải trên màn hình Desktop, lỗi quạt tản nhiệt trên máy tính (kể cả laptop) luôn chạy với tốc độ cao, nhưng nhiệt độ trên máy vẫn tăng cao lên đáng kể so với Windows 10 sau khi nâng cấp lên Windows 11. Một vài người dùng khác cho biết sau khi cài đặt Windows 11, máy tính hoạt động rất nhẹ và mượt, nhưng một thời gian lại rơi vào tình trạng giật, lag, chạy chậm bất thường. Đặc biệt một số người dùng máy tính của 2 hãng HP và Dell đã báo cáo rằng sau khi họ nâng cấp máy tính lên Windows 11 thì máy tính của họ bị đột tử và không thể khởi động, nguyên nhân ban đầu được xác định là do Windows Update của Windows 11 bắt người dùng cài đặt bản cập nhật BIOS và làm hỏng BIOS của máy tính, một số người dùng khác báo cáo rằng máy tính của họ đã khởi động được trở lại sau khi để yên máy tính khoảng 15 - 20 phút. Tất cả các trường hợp trên đều rơi vào máy tính đã được Windows kiểm tra và đáp ứng các yêu cầu phần cứng cho bản cập nhật Windows 11. Windows 11 hiện tại vẫn còn tồn tại nhiều lỗi chưa được khám phá và Microsoft đang trong quá trình lên kế hoạch sửa hết tất cả những lỗi tồn đọng thông qua bản cập nhật lớn Sun Valley 2. Nhiều người dùng cho rằng Windows 11 sẽ tiếp tục dính lời nguyền vòng lặp thất bại của Microsoft, sẽ trở thành phiên bản Windows 8 thứ hai. Lời nguyền được ví như rằng có 1 bản Windows thành công và được người dùng đón nhận thì sẽ nối tiếp là 1 phiên bản Windows thất bại và không được người dùng ưa chuộng (Windows Vista sau Windows XP hay Windows 8 sau Windows 7).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Windows NT
Hệ điều hành x86-64
Phần mềm năm 2021


title: Liopropoma rubre

text:
Liopropoma rubre là một loài cá biển thuộc chi Liopropoma trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1861.

Phân bố và môi trường sống
L. rubre có phạm vi phân bố ở Tây Đại Tây Dương. Loài cá này được tìm thấy tại Bermuda và Bahamas. Trong vịnh Mexico, chúng được tìm thấy tại Florida Keys, bãi cạn Flower Garden (ngoài khơi bang Texas) và cồn cát Cayos Arcas (thuộc bãi cạn Campeche, ngoài khơi Mexico), trải rộng xuống khắp biển Caribe. L. rubre sống đơn độc xung quanh các rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 3 đến 46 m.

Mô tả

L. rubre có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 13 cm. Đầu và thân có màu vàng với các dải sọc ngang màu nâu đỏ (viền mờ màu hồng). Vây đuôi có 2 đốm đen ở thùy trên và dưới. Vây lưng và vây hậu môn cũng có đốm đen ở góc với viền trắng. Các vây có màu đỏ hồng.

Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây mềm ở vây lưng: 12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 12 - 13; Số đốt sống: 24.

Chú thích

Liopropoma
Động vật được mô tả năm 1861
Cá Caribe


title: Temozolomide

text:
Temozolomide (TMZ; tên thương hiệu Temodar và Temodal và Temcad) là một loại thuốc hóa trị liệu uống. Nó là một tác nhân alkyl hóa được sử dụng như một phương pháp điều trị một số bệnh ung thư não; như là một điều trị dòng thứ hai cho u tế bào hình sao và một điều trị đầu tiên cho u nguyên bào thần kinh đệm đa hình.

Chỉ định

 Phối hợp với nitrosourea và procarbazine tron điều trị u sao bào
 U nguyên bào thần kinh đệm đa hình mới được chẩn đoán

Chống chỉ định
Temozolomide chống chỉ định ở những bệnh nhân quá mẫn cảm với nó hoặc với thuốc tương tự dacarbazine. Việc sử dụng temozolomide không được khuyến cáo ở những bệnh nhân bị suy tủy nặng.

Tác dụng phụ
Tác dụng phụ phổ biến nhất là ức chế tủy xương. Các tác dụng phụ không liên quan đến huyết học phổ biến nhất liên quan đến temozolomide là buồn nôn và nôn, có thể tự giới hạn hoặc dễ dàng kiểm soát bằng liệu pháp chống nôn tiêu chuẩn. Những tác dụng sau này thường nhẹ đến trung bình (độ 1 đến 2). Tỷ lệ buồn nôn và nôn nặng là khoảng 4% mỗi. Bệnh nhân đã có từ trước hoặc có tiền sử nôn mửa nghiêm trọng có thể cần điều trị bằng thuốc chống nôn trước khi bắt đầu điều trị temozolomide. Temozolomide nên được dùng ở trạng thái nhịn ăn, ít nhất một giờ trước bữa ăn. Điều trị chống nôn có thể được sử dụng trước, hoặc sau đó, sử dụng temozolomide.

Temozolomide là genotoxic, teratogen và fetotoxic và không nên được sử dụng trong khi mang thai. Phụ nữ cho con bú nên ngừng cho con bú trong khi nhận thuốc vì nguy cơ bài tiết vào sữa mẹ. Một nghiên cứu chỉ ra rằng những phụ nữ sử dụng temozolomide mà không dùng biện pháp bảo tồn khả năng sinh sản đồng thời mang thai ở mức thấp hơn trong cuộc sống, nhưng nghiên cứu này quá nhỏ để cho thấy ý nghĩa thống kê trong giả thuyết rằng temozolomide sẽ gây nguy cơ vô sinh nữ. Ở bệnh nhân nam, temozolomide có thể có tác dụng gây độc gen. Đàn ông được khuyên không nên làm cha trong một hoặc đến sáu tháng sau khi điều trị và tìm lời khuyên về bảo quản tinh trùng trước khi điều trị, vì khả năng vô sinh không thể đảo ngược do điều trị bằng temozolomide.

Rất hiếm khi temozolomide có thể gây suy hô hấp cấp tính hoặc tổn thương gan.

Tương tác
Vì temozolomide không được chuyển hóa ở gan và có ái lực thấp với protein huyết tương, nên nó có khả năng tương tác thấp. Một phân tích dữ liệu bệnh nhân cho thấy không có tương tác với một loạt các loại thuốc khác; ngoại lệ là axit valproic, làm chậm quá trình đào thải temozolomide ra khỏi cơ thể. Kết hợp thuốc với các thuốc ức chế tủy khác có thể làm tăng nguy cơ ức chế tủy.

Dược lý

Cơ chế hoạt động
Lợi ích điều trị của temozolomide phụ thuộc vào khả năng alkyl hóa / methyl hoá DNA, thường xảy ra ở các vị trí N-7 hoặc O-6 của guanine. Sự methyl hóa này gây tổn hại đến DNA và gây ra cái chết của các tế bào ung thư. Tuy nhiên, một số tế bào ung thư có khả năng sửa chữa kiểu hư hại DNA này thông qua việc sản xuất protein O 6 -alkylguanine DNA alkyltransferase (AGT) được mã hóa ở người bởi O methyltransferase -6-methylguanine-DNA (MGMT) gen, từ đó làm giảm đáp ứng của khối u với temozolomide. Trong một số khối u, sự im lặng biểu sinh của gen MGMT ngăn cản sự tổng hợp enzyme này và do đó, các khối u như vậy nhạy cảm hơn với việc tiêu diệt temozolomide. Ngược lại, sự hiện diện của protein AGT trong các khối u não dự đoán đáp ứng kém với temozolomide và những bệnh nhân này nhận được rất ít lợi ích từ hóa trị liệu với temozolomide.

Dược động học
Temozolomide được hấp thu nhanh chóng và gần như hoàn toàn từ ruột, và dễ dàng thâm nhập vào hàng rào máu não máu; nồng độ trong dịch não tủy là 30% nồng độ trong huyết tương. Lượng thức ăn với thức ăn làm giảm nồng độ tối đa trong huyết tương xuống 33% và diện tích dưới đường cong giảm 9%. Chỉ có 15% (10-20%) chất được liên kết với protein huyết tương. Temozolomide là một tiền chất; nó bị thủy phân một cách tự nhiên ở pH sinh lý thành 3-methyl- (triazen-1-yl) imidazole-4-carboxamide (MTIC). MTIC phân tách thành monomethylhydrazine, có thể là tác nhân gâu methyl hóa và 5-aminoimidazole-4-carboxamide (AIC). Các chất chuyển hóa khác bao gồm axit temozolomide và các chất ưa nước không xác định.

Thời gian bán hủy trong huyết tương là 1,8 giờ. Các chất và chất chuyển hóa của nó chủ yếu được bài tiết qua nước tiểu.

Tính chất hóa học
Temozolomide là một dẫn xuất imidazotetrazine. Nó hòa tan một chút trong nước và axit nước, và tan chảy ở      dưới sự phân hủy.

Lịch sử
Đại lý được phát triển bởi Malcolm Stevens và nhóm của ông tại Đại học Aston ở Birmingham. Nó đã có sẵn ở Mỹ từ tháng 8 năm 1999 và ở các nước khác kể từ đầu những năm 2000.

Nghiên cứu
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và các thử nghiệm lâm sàng đã bắt đầu nghiên cứu khả năng làm tăng hiệu lực chống ung thư của temozolomide bằng cách kết hợp nó với các tác nhân dược lý khác. Ví dụ, các thử nghiệm lâm sàng đã chỉ ra rằng việc bổ sung chloroquine có thể có lợi cho việc điều trị bệnh nhân glioma. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy temozolomide đã giết chết các tế bào khối u não hiệu quả hơn khi epigallocatechin gallate (EGCG), một thành phần của trà xanh, được thêm vào; tuy nhiên, hiệu quả của hiệu ứng này vẫn chưa được xác nhận ở bệnh nhân khối u não. Các nghiên cứu tiền lâm sàng đã báo cáo vào năm 2010 về các nghiên cứu về việc sử dụng hợp chất trans natri crocetine tăng cường khuếch tán oxy (TSC) khi kết hợp với temozolomide và xạ trị  và một thử nghiệm lâm sàng đã được tiến hành .

Trong khi các phương pháp đã đề cập ở trên đã điều tra xem liệu sự kết hợp của temozolomide với các thuốc khác có thể cải thiện kết quả điều trị hay không, những nỗ lực cũng đã bắt đầu nghiên cứu xem việc thay đổi chính phân tử temozolomide có thể làm tăng hoạt động của nó hay không. Một cách tiếp cận như vậy đã hợp nhất vĩnh viễn rượu perillyl, một hợp chất tự nhiên với hoạt động trị liệu đã được chứng minh ở bệnh nhân ung thư não, với phân tử temozolomide. Hợp chất tiểu thuyết kết quả, được gọi là NEO212 hoặc TMZ-POH, tiết lộ hoạt động chống ung thư lớn hơn đáng kể so với hai phân tử mẹ của nó, temozolomide và rượu perillyl. Mặc dù , NEO212 chưa được thử nghiệm ở người, nó đã cho thấy hoạt động trị liệu ung thư vượt trội trong các mô hình động vật của bệnh u thần kinh đệm, khối u ác tính, và di căn não của ung thư vú ba lần âm tính.

Do các tế bào khối u biểu hiện gen MGMT có khả năng chống lại tác dụng của temozolomide nhiều hơn, các nhà nghiên cứu đã điều tra xem liệu bao gồm O 6 -benzylguanine (O 6 -BG), một chất ức chế AGT, có thể vượt qua sự kháng thuốc này và cải thiện hiệu quả điều trị của thuốc hay không. Trong phòng thí nghiệm, sự kết hợp này thực sự cho thấy hoạt động temozolomide tăng lên trong nuôi cấy tế bào khối u trong ống nghiệm và trên mô hình động vật in vivo. Tuy nhiên, gần đây     hoàn thành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II với bệnh nhân khối u não mang lại kết quả hỗn hợp; trong khi có một số hoạt động trị liệu được cải thiện khi O 6 -BG và temozolomide được dùng cho bệnh nhân mắc bệnh glioma anaplastic kháng temozolomide, dường như không có sự phục hồi đáng kể về độ nhạy temozolomide ở bệnh nhân mắc bệnh glioblastoma đa kháng thuốc.

Một số nỗ lực tập trung vào các tế bào gốc tạo máu kỹ thuật biểu hiện gen MGMT trước khi cấy chúng vào bệnh nhân khối u não. Điều này sẽ cho phép bệnh nhân nhận được liều temozolomide mạnh hơn, vì các tế bào tạo máu của bệnh nhân sẽ kháng thuốc.

Liều cao temozolomide trong u thần kinh đệm cấp độ cao có độc tính thấp, nhưng kết quả tương đương với liều tiêu chuẩn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thuốc hóa trị thu nhỏ khối u não Học viện thần kinh học Hoa Kỳ, ngày 21 tháng 5 năm 2007
 Thông tin cho những người đang điều trị với temozolomide Cancer Research UK (CancerHelp UK)

Lactam
Điều trị ung thư


title: Sân vận động Hà Tĩnh

text:
Sân vận động Hà Tĩnh là một sân vận động bóng đá nằm trong khuôn viên khu liên hợp thể thao của Trung tâm Thể dục - Thể thao Hà Tĩnh ở phường Nam Hà, Thành phố Hà Tĩnh. Hiện tại, sân vận động là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Hồng Lĩnh Hà Tĩnh.

Lịch sử
Sân vận động Hà Tĩnh được khởi công xây dựng và hoàn thành vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước, với sức chứa 15.000 khán giả, sau khi cải tạo sân giảm xuống còn 10.000 khán giả. Dù mới được xây dựng từ năm 1991 nhưng sau gần 20 năm không được bảo trì, cải tạo, công trình này đã bị hư hỏng và xuống cấp trầm trọng, không đáp ứng được các chỉ tiêu của một sân bóng chuyên nghiệp.

Năm 2003, trong khoảng thời gian Hà Tĩnh có đội bóng tham gia Giải bóng hạng nhì Quốc Gia, sân đã được đầu tư cải tạo lại mặt cỏ và một số hạng mục. Thế nhưng, sau 15 năm, "chảo lửa Hà Tĩnh" một thời vẫn chưa được trùng tu, bảo dưỡng, đến đầu năm 2019 cơ sở vật chất sân bóng đã xuống cấp trầm trọng. Sân vận động Hà Tĩnh cũng chưa có hệ thống giàn đèn phục vụ các trận đấu diễn ra vào chiều muộn, chưa có hệ thống thoát nước, tiêu úng khi mưa lũ xảy ra.

Nhằm đảm bảo điều kiện thi đấu cho Câu lạc bộ bóng đá Hồng Lĩnh Hà Tĩnh, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã có công văn cho phép Câu lạc bộ Hồng Lĩnh Hà Tĩnh sử dụng sân vận động tỉnh làm sân nhà tập luyện và thi đấu. Đồng thời, đồng ý chủ trương sửa chữa, cải tạo, nâng cấp sân vận động tỉnh để đảm bảo thiết chế văn hóa, thực hiện tốt nhiệm vụ văn hóa, thể thao, đáp ứng yêu cầu đạt tiêu chí loại II của Thành phố Hà Tĩnh và tổ chức giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia. Tháng 7 năm 2019, sân vận động Hà Tĩnh được đầu tư nâng cấp khang trang, hiện đại với tổng kinh phí hơn 62 tỷ đồng. Sân sau khi hoàn thành đưa vào khai thác làm sân nhà của CLB Bóng đá Hồng Lĩnh Hà Tĩnh trong các mùa giải vừa qua. Tuy nhiên, 2 trận lũ năm 2020 đã làm hư hỏng nhiều hạng mục trên sân. Ngay sau đó, Hà Tĩnh đã kịp thời đầu tư gần 500 triệu đồng khắc phục hậu quả để sớm đưa vào phục vụ các trận đấu sân nhà của đội bóng núi Hồng.

Chú thích

Hà Tĩnh
Hà Tĩnh


title: Łukasz Palkowski

text:
Łukasz Palkowski (sinh ngày 2 tháng 3 năm 1976, Warsaw) là một đạo diễn và nhà biên kịch phim người Ba Lan.

Cuộc đời và sự nghiệp
Lúc ban đầu, Palkowski theo học tại Trường Điện ảnh Quốc gia ở Łódź nhưng đã bỏ học giữa chừng. Năm 2007, anh ra mắt bộ phim điện ảnh đầu tay mang tên Rezerwat. Bộ phim kể về một nhiếp ảnh gia sống ở quận Praga của thủ đô Warsaw đem lòng say mê một thợ làm tóc địa phương, nhưng không may dẫn đến xung đột với một tên tội phạm ở chung căn hộ với cô. Nhờ tác phẩm này, anh nhận được giải thưởng ở hạng mục Bộ phim đầu tay hay nhất tại Liên hoan phim Gdynia lần thứ 32.

Vào năm 2011, Palkowski đạo diễn bộ phim Wojna żeńsko-męska dựa trên cuốn tiểu thuyết của nhà văn Hanna Samson, tuy nhiên bộ phim không nhận được đánh giá tích cực từ giới phê bình.

Vào năm 2014, bộ phim Gods do anh đạo diễn và Tomasz Kot thủ vai chính nhận được đánh giá cao từ giới phê bình. Bộ phim dựa trên cuộc đời của Zbigniew Religa, một bác sĩ phẫu thuật thực hiện ca ghép tim đầu tiên ở Ba Lan. Bộ phim sau đó đã giành giải Grand Prix tại Liên hoan phim Gdynia lần thứ 39 cũng như Giải thưởng Điện ảnh Ba Lan cho tác phẩm hay nhất.

Ngoài những bộ phim điện ảnh, Palkowski cũng đạo diễn một số bộ phim truyền hình, đáng chú ý là bộ phim tội phạm Belfer từng đạt giải thưởng vào năm 2016.

Tác phẩm tiêu biểu

 2007 - Rezerwat
 2008 - 39 i pół, TV sê-ri, tập 6-13
 2011 - Wojna żeńsko-męska
 2014 - Bogowie (Gods)
 2016 - Belfer, TV sê-ri
 2017 - Diagnoza, TV sê-ri
 2017 - Breaking the Limits
 2017 - Pułapka, TV sê-ri
 2018-2019 - Chyłka. Kasacja, TV sê-ri

Kịch bản

 Nasza ulica, 2004
 Rezerwat, 2007

Tham khảo

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Đạo diễn điện ảnh Ba Lan


title: Đại hồng thủy (lịch sử)

text:
Cơn lũ dữ (tiếng Ba Lan: pоtор szwedzki, tiếng Litva: švedų tvanas, ), hay còn được biết tới là Con lũ dữ Thụy Điển, là một trong những sự kiện bi thảm nhất trong lịch sử Ba Lan và có tác động vô cùng lớn tới Ba Lan sau này. Diễn ra cùng lúc với cuộc chiến tranh Nga-Ba Lan, cuộc nổi dậy Khmelnytsky và chiến tranh phương Bắc lần hai, cuộc xung đột này còn được gọi là Con lũ dữ Thụy Điển ở Ba Lan, do mức độ tàn phá khủng khiếp mà quân xâm lược Thụy Điển để lại cho Ba Lan, mà đã có tác động cực kỳ nghiêm trọng sau này. Từ "potop" trong tiếng Ba Lan, ám chỉ "lũ dữ" trong Kinh thánh, đã được chính Henryk Sienkiewicz cụ thể hóa trong cuốn tiểu thuyết Cơn lũ dữ của ông vào năm 1886.

Cuộc xung đột kinh hoàng này đã tàn phá 3/4 đất nước Ba Lan và cướp đi mạng sống của 1/3 dân số nước này bấy giờ. Bản thân chính Giáo sư Andrzej Rottermund còn phải thừa nhận rằng cuộc xâm lược của Thụy Điển còn để lại hậu quả kinh hoàng hơn so với hành động đồng hủy diệt Ba Lan mà Liên Xô và Đức Quốc Xã gây ra trong Chiến tranh thế giới thứ hai, do người Thụy Điển đã xông vào cướp phá rất nhiều cổ vật quý của Thịnh vượng chung, mà phần đông sẽ không được trả về. Warszawa, thủ đô Thịnh vượng chung, đã hoàn toàn bị đốt phá bởi quân xâm lược Nga-Thụy Điển, khiến cho thành phố sầm uất này chỉ còn 2.000 người sống sót. Theo ước tính năm 2012, thiệt hại Ba Lan phải gánh chịu lên tới 4 tỷ Złoty. Quân Thụy Điển, cùng với những kẻ xâm lược người Nga sau đó, đã phá hủy hơn gần 200 thành phố, xã, cùng với hơn 150 nhà thờ và gần 90 thành trì lớn nhỏ.

Một trong những hậu quả lớn nhất là sự hủy hoại hoàn toàn sức mạnh của Ba Lan, và hành động cướp phá của lính Nga và Thụy Điển là minh chứng của sự bạo tàn mà Ba Lan phải trải qua. Cuộc chiến này chính là khởi điểm đánh dấu sự suy tàn của Ba Lan, và mở đường để Nga trỗi dậy và nô dịch Ba Lan sau này.

Nguồn gốc chiến tranh
Năm 1648, Bohdan Khmelnytsky, một người Kozak Ukraina, lãnh đạo cuộc nổi dậy chống Ba Lan do bất mãn với chính sách cai trị của giới quý tộc Ba Lan-Litva. Mặc dù bị dập tắt năm 1651, những thiệt hại mà cuộc nổi loạn gây ra đã giúp Nga có cớ để Tây tiến trở lại, hòng đoạt đất của người Ukraina và Slav khác. Lợi dụng tình hình bất ổn đó, Sa hoàng Aleksei của Nga liền tuyên chiến và tấn công Ba Lan ở phía Đông, đánh chiếm Smolensk và toàn bộ Belarus ngày nay. Thụy Điển nghe được tin tức đó, liền cấu kết với Nga và phát động xâm lược từ phía Bắc tháng 7 năm 1655, chiếm nửa Tây của Ba Lan và cùng nhau hủy diệt đất nước này. Thụy Điển từ lâu luôn nuôi thèm khác bành trướng xuống phía nam, và còn có tranh chấp ngôi báu với Ba Lan, nên sử dụng luôn cuộc chiến này để thanh toán một kẻ thù nguy hiểm bấy giờ.

Thụy Điển xâm lược Ba Lan
Sau cuộc Chiến tranh Ba Mươi Năm, Thụy Điển nổi lên thành một thế lực hùng cường nhất nhì châu Âu, nhưng lại thiếu tiền để chi trả cho binh lính tham chiến. Ba Lan-Litva trở thành mục tiêu nhắm tới do nước này bị tàn phá bởi các cuộc chiến với người Ukraina và những kẻ xâm lăng người Nga. Ngoài ra, những tranh chấp của Nhà Vasa vốn có gốc Thụy Điển càng làm gia tăng sự thèm khát chiếm đóng Ba Lan của Thụy Điển. Trước đó, hai nước đã đánh nhau trong chiến tranh Ba Lan-Thụy Điển, nên thâm thù rất sâu.

Vua Ba Lan bấy giờ, Jan II Casimir, thiếu sự ủng hộ của giới quý tộc Ba Lan-Litva do ông chủ trương loại bỏ những bô lão lắm quyền lực và bản thân ông lại thân Áo bấy giờ. Ông trở thành một mục sư Công giáo năm 1643, nhưng rời khỏi vị trí ba năm sau và tranh cử cho vị trí ngai vàng Ba Lan sau khi Władysław IV Vasa qua đời. Tuy nhiên, nhiều quý tộc cho rằng ông là một vị vua nhu nhược, yếu đuối. Thậm chí Janusz Radziwiłł và Bogusław Radziwiłł, hai quý tộc Litva, còn chủ mưu liên minh với Thụy Điển và sau này sẽ lập ra Liên minh Kėdainiai, dưới trướng cai trị của Thụy Điển. Do nội bộ Ba Lan rạn nứt và các xung đột liên tiếp, Thụy Điển liền phát động chiến tranh, nhận thấy cơ hội để nô dịch nước này đã tới.

1655

1656

1657

1658-60

Sự hủy diệt Thịnh vượng chung
thế= Charles X Gustav in skirmish with Polish Tatars at the battle of Warsaw, by Johan Philip Lemke (1684).|nhỏ|266x266px|Charles X Gustav chiến đấu chống người Tatars tại Warsaw, 29 tháng 7 năm 1656. Johan Philip Lemke, tranh sơn dầu, 1684.
Những kẻ xâm lăng người Thụy Điển và Nga, dẫu chung hay khác phe, đều có chung mục tiêu: cướp phá và hủy hoại Ba Lan đến tận mức độ cao nhất có thể.

Quân Thụy Điển xâm lăng tới những vùng giàu có nhất Ba Lan bấy giờ (Đại Ba Lan, Tiểu Ba Lan, Mazovia, Pomerelia, Kujawy, Podlasie) mà 200 năm qua chưa từng bị chiến tranh. Hàng trăm nghìn tư liệu, sách vở và kiến thức, cổ vật quý giá đã bị người Thụy Điển cướp bóc và không bao giờ được trả lại, thậm chí còn bị trưng bày ở Bảo tàng Quân đội Thụy Điển và Livrustkammaren. Quân Thụy Điển, hễ đến đâu, là chỗ đấy chỉ còn là tro tàn và thậm chí ngày nay, ở Ba Lan, những nơi đó đều phải được in chỉ dấu "tàn phá bởi người Thụy Điển", minh chứng cho sự bạo tàn và ngang ngược của người Thụy Điển bấy giờ. Thậm chỉ cả những báu vật như thảm lụa Thổ Nhĩ Kỳ, sứ Trung Hoa, cũng bị phá hủy. Huber Kowalski của Đại học Warszawa cũng khẳng định người Thụy Điển sẵn sàng cướp phá tất cả những gì mà họ thấy được. Thậm chí, Thụy Điển còn nuốt lời hứa từ Hòa ước Oliva họ đã ký – hoàn trả những báu vật ăn cắp ở Ba Lan, mà lại đem đấu giá và thậm chí không thừa nhận những báu vật này. Hành động cướp phá này khiến Gdańsk và Lviv là hai nơi duy nhất quân Thụy Điển không xỉa tới. Ba Lan-Litva mất tới gần 70 thư viện và 20 tư liệu và còn lại rất ít công trình tiền-Baroque còn được lưu giữ. Vào năm 2013, Marek Poznański của Mặt trận Palikot đã định gửi hàng ngàn tem, phiếu ra châu Âu kêu gọi Thụy Điển phải bồi thường thiệt hại. Sławian Krzywiński, một doanh nhân, cũng lập nên Hội Tái thiết những thiệt hại bởi người Thụy Điển xâm lược (Fundacja Odbudowy Zniszczeń Dokonanych w Czasie Potopu Szwedzkiego), cùng với cáo buộc Thụy Điển vẫn chưa chịu bồi thường thiệt hại.

Những kẻ xâm lược người Nga ở phía Đông thì có mục tiêu vừa chung lại vừa khác. Tuy chia sẻ với Thụy Điển về việc hủy diệt Ba Lan, Nga muốn biến Ba Lan trở thành một quốc gia lệ thuộc và cướp thêm lãnh thổ, thậm chí sáp nhập Ba Lan vào Nga Sa hoàng. Người Nga, nuôi mối thù từ cuộc chiến 1612 và việc người Ba Lan chiếm Moskva, đồng lõa với Thụy Điển để đốt phá Warsaw như một cách trả thù. Lính Nga, trong suốt cuộc chiến 6 năm chiến tranh, tham gia cướp phá và tiến hành đột kích suốt phía Đông của Ba Lan, nơi an ninh lỏng lẻo hơn, cùng với tàn phá và đem những tư liệu, cổ vật và báu vật quý của Ba Lan về Nga. Giống như Thụy Điển, Nga chưa bao giờ trả lại hay bồi thường thiệt hại cho Ba Lan, và cùng lúc đó, cũng đối đầu với lính Thụy Điển để tranh giành quyền lợi, và nhiều lúc cũng tham gia cướp bóc kinh hoàng về sau này ở phía Tây Ba Lan, nơi quân Thụy Điển cũng thường xuyên tham gia cướp phá.

Một trong những điểm mấu chốt chính là hành động can dự của Nga. Việc Nga tham gia cuộc chiến là biểu hiện đầu tiên của sự can dự của Nga vào Ba Lan. Sự suy yếu của Ba Lan về sau sẽ mở đường để Nga trổi dậy, chuyển mình thành Đế quốc Nga và sẽ tham gia vào cuộc Phân chia Ba Lan sau này.

Văn hóa đại chúng

Tham khảo

Liên kết nguồn

 Map of area occupied by Transylvania in 1657

Chiến tranh Ba Lan-Thụy Điển
Xâm lược bởi Thụy Điển
Xâm lược bởi Nga
Chiến tranh liên quan tới Ba Lan
Lịch sử Ba Lan
Lịch sử Litva


title: Nishi Kosuke

text:
Kosuke Nishi (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Kosuke Nishi đã từng chơi cho Kataller Toyama.

Tham khảo

Sinh năm 1998
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Kataller Toyama


title: Ropica bifuscoplagiata

text:
Ropica bifuscoplagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ropica


title: Erastroides oletta

text:
Erastroides oletta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Erastroides


title: Histioea proserpina

text:
Histioea proserpina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Histioea


title: Ornitholestes

text:
Ornitholestes (nghĩa là "kẻ trộm chim") là một chi khủng long theropoda nhỏ sống vào thời kỳ Jura muộn (thành hệ Morrison, giữa tầng Kimmeridge, chừng 154 triệu năm trước) tại miền tây Laurasia (vùng mà ngày nay sẽ trở thành Bắc Mỹ).

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Ornitholestes
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1903
Coelurosauria
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long kỷ Jura
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Sesamia geyri

text:
Sesamia geyri là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sesamia


title: Tephrina averyi

text:
Tephrina averyi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tephrina


title: Simp

text:
Simp là một từ lóng trên Internet để diễn tả một người (thường là
nam) thể hiện sự si mê hoặc quan tâm quá mức đối với người khác, đôi khi đi xa đến mức muốn theo đuổi một mối quan hệ thân mật. Urban Dictionary định nghĩa một cách đơn giản là "một người làm quá nhiều điều cho một người mà họ thích". Hành vi này được gọi là simping, xuất hiện ở cả nam lẫn nữ và hướng tới nhiều mục tiêu khác nhau của cả hai giới, bao gồm người nổi tiếng, chính trị gia, e-girl và e-boy.

Nguồn gốc
Từ này ban đầu là cách viết rút gọn của "simpleton". Theo từ điển New Partridge Dictionary of Slang and Unconventional English thì danh từ simp được sử dụng từ năm 1903. Thuật ngữ này xuất hiện trên tờ New York Times vào đầu năm 1923, khi tờ báo này đưa tin về một bức thư của Lillian Henderson chỉ trích những người đàn ông chưa lập gia đình của hai câu lạc bộ ở Thành phố Atlantic.

Simp bắt đầu có nghĩa ám chỉ một ai đó "mềm yếu" và "si mê quá mức" vào thập niên 1980, khi nó được sử dụng bởi các rapper Bờ Tây như Hugh E.M.C., Too Short và E-40. Vào năm 1999, thuật ngữ này được sử dụng như từ thay thế cho pimp (ma cô) trong ca khúc "Sippin 'on Some Syrup" của Three 6 Mafia. Too Short đã mô tả "simp" như một "một tên ma cô hàng nhái". Thuật ngữ này còn được thể hiện như từ viết tắt từ chữ đầu của Sucker/Sucka Idolizing Mediocre Pussy (tạm dịch: Tên dại gái vô đối). Theo như báo điện tử Gizmodo Australia thì từ simp theo định nghĩa của các trang web hiện nay có vẻ như "có nguồn gốc từ thế kỷ 20".

Urban Dictionary bắt đầu định nghĩa từ simp vào năm 2005, sau này nó tiếp tục được các rapper sử dụng vào thập niên 2010. Thành viên thuộc các diễn đàn Internet như manosphere, incel và MGTOW (Men Going Their Own Way) cũng áp dụng từ này bên cạnh các thuật ngữ có ý nghĩa xúc phạm tương tự như cuck (bị cắm sừng, mọc sừng), beta (chiếu dưới), và white knight (hiệp sĩ trắng).

Từ này trở nên phổ biến rộng rãi trên TikTok vào năm 2019, sau đó lan rộng ra Twitch và Twitter. Theo Google Trends, sự quan tâm tới từ này đã tăng gấp đôi từ cuối năm 2018 đến cuối năm 2019.

Một số cộng đồng người hâm mộ cũng sử dụng từ này, họ tự nhận mình là "simp" với một số nhân vật nổi tiếng. Theo The Daily Dot, từ này đa phần được sử dụng với nét nghĩa mỉa mai, trong khi Magdalene Taylor của MEL Magazine lại cho rằng thuật ngữ này "chủ yếu được sử dụng với mục đích bông đùa". Nathan Grayson viết trên blog Kotaku rằng "rất khó để tìm ra những điểm đứt gãy trong chuỗi phả hệ ngôn ngữ của từ này".

Cách dùng đương đại
Vào tháng 7 năm 2020, tài khoản Twitter chính thức của Archie Comics cho biết rằng họ sẽ cấm vĩnh viễn những tài khoản bình luận nhân vật chính Archie Andrews là simp ra khỏi kênh YouTube của họ. The A.V. Club cho rằng mặc dù "cũng chả hại gì khi nói Archie là tên simp nhất trong những tên simp" nhưng thực tế, không có ai bình luận như vậy trên kênh YouTube của Archie Comics. Bài đăng trên Twitter cũng vì thế mà có khả năng là một chiêu trò tiếp thị lan truyền khai thác hiệu ứng Streisand.

Vào tháng 8, chính trị gia người Úc Bill Shorten đã sử dụng thuật ngữ này trên truyền hình quốc gia. Ông phát biểu trên một đoạn chiếu trên ABC rằng Thủ tướng Scott Morrison cần "phải chắc chắn rằng ông ấy không đơn giản chỉ là một tên simp với Donald Trump".

Vào tháng 9, người dùng Reddit đã tạo ra một cam kết có tên là "No Simp September", tương tự như No Nut November (trào lưu kiêng thủ dâm trong vòng một tháng). Những người tham gia vào "No Simp September" phải kiêng upvote ảnh phụ nữ, kiêng xem nội dung khiêu dâm và không được "tốn tiền cho những người hành nghề khiêu dâm trực tuyến", kể cả "e-girl". Vào tháng 10, Mikael Thalen của The Daily Dot đã mô tả người dùng Twitter "quá ư là simp" trước những bức ảnh bị rò rỉ của Hunter Biden.

Tham khảo

Quan hệ cá nhân
Nam giới và tính dục
Internet meme
Văn hóa Internet
Tiếng lóng Internet
Hiện tượng Internet


title: Ectropis brevifasciata

text:
Ectropis brevifasciata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ectropis


title: Paraphytus hindu

text:
Paraphytus hindu là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Paraphytus


title: Nyctemera melaneura

text:
Nyctemera melaneura là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nyctemera