title: Takanami (lớp tàu khu trục)

text:
Tàu khu trục lớp Takanami (tiếng Nhật: たかなみ型護衛艦, Takanami-gata goeikan) là một lớp tàu khu trục (DD) thuộc biên chế của Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản (JMSDF). Đây là lớp tàu khu trục thế hệ thứ hai mang tên Takanami được phát triển bởi công nghiệp quốc phòng Nhật Bản kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Chương trình đóng mới tàu khu trục lớp Takanami được thực hiện bởi Nhà máy đóng tàu Uraga, Nhà máy đóng tàu Yokosuka (cả hai nhà máy đều trực thuộc Ishikawajima Harima Heavy Industries) và Nhà máy đóng tàu Nagasaki thuộc Mitsubishi Heavy Industries.

Thiết kế
Ban đầu, Nhật dự định đóng tổng cộng 14 tàu khu trục thuộc lớp Murasame, nhưng trong quá trình đóng, phát hiện ra là thiết kế của tàu có khả năng để tiếp tục phát triển. Kết quả là 5 tàu cuối cùng đã được cải tiến và được đổi tên thành tàu khu trục lớp Takanami. Tàu có thiết kế thủy động lực học tương tự như tàu khu trục chống ngầm lớp Murasame với một số cải tiến ở cột buồm, hệ thống điện tử và vũ khí. Lượng giãn nước của tàu cũng vì thế mà tăng thêm khoảng 200 tấn so với trước. Tàu khu trục lớp Takanami được đưa vào hoạt động trong JMSDF từ năm 2004, có tất cả năm tàu đã được đóng trong giai đoạn 2000-2006. Các tàu khu trục lớp Takanami đều được đặt theo tên các tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản từng tham chiến trong Chiến tranh thế giới thứ 2.

Tàu có chiều dài 151 mét, rộng 17,4 mét, cao 10,9 mét, mớn nước 5,3 mét, lượng giãn nước tiêu chuẩn 4.650 tấn, đầy tải 6.300 tấn. Nhiệm vụ chính của tàu khu trục lớp Takanami là phòng không, săn ngầm và chống tàu chiến mặt nước của đối phương. Thủy thủ đoàn của tàu có khoảng 175 quân nhân.

Hệ thống điện tử

Tàu khu trục lớp Takanami được trang bị hệ thống thông tin hệ thống Chỉ huy, kiểm soát, thông tin, máy tính và tình báo (Command, Control, Computer, Communication & Intelligence - C4I) do Nhật chế tạo dựa trên cơ sở các phân hệ của hệ thống Aegis của Mỹ. C4I bao gồm hệ thống định hướng chiến đấu OYQ-9 và hệ thống kiểm soát tác chiến chống ngầm OYQ-103 ASWCS.

Ba tàu đầu tiên của lớp được trang bị OYQ-9C. OYQ-9C có cấu hình gần như tương đương với loại OYQ-9B của lớp tàu Murasame, bao gồm hệ thống máy tính điều khiển AN/UYK-43 và máy trạm AN/UYQ-21 (OJ-663). JS Sazanami được lắp đặt loại OYQ-9D, máy trạm được cập nhật lên AN/UYQ-70. OYQ-9C/D đều hoạt động trên Link liên kết 11 thông thường, riêng hệ thống OYQ-9E của JS Suzunami được hỗ trợ bởi hệ thống thông tin liên lạc cấp chiến thuật Link-16.

Các máy tính trung tâm với tốc độ xử lý dữ liệu khoảng 10 Mbit/giây sẽ tự động tính toán, đánh giá dữ liệu về mục tiêu và phân bố đến các hệ thống vũ khí. Hệ thống OYQ-9 CSD cho phép tàu khu trục Takanami đối phó hiệu quả với các mục tiêu, đặc biệt là các mục tiêu dưới nước.

Hệ thống kiểm soát tác chiến chống ngầm OYQ-103 ASWCS được đánh giá tương đương với hệ thống AN/SQQ-89 ASWCS do Mỹ sản xuất. Hệ thống kiểm soát tác chiến chống ngầm OYQ-103 ASWCS bao gồm sonar kiểu mảng kéo OQR-2 TASS và sonar kết hợp chủ/bị động phát hiện và xác định vị trí tàu ngầm OQS-5-1. OQS-5 là loại sonar hoạt động trên tần số thấp. Anten của OQS-5-1 được gắn cố định trong quả cầu hình giọt nước ở mũi tàu, anten được tách rời khỏi các khoang trên tàu bằng bộ phận cách âm, giảm tối thiểu nhiễu thủy âm khi sonar hoạt động.

Cảm biến/radar
Tàu được trang bị radar quét mạng pha điện tử chủ động AESA OPS-24B do Nhật tự thiết kế. Radar OPS-24B được lắp trên một bệ ở phần trước cột tàu. Đây là một radar giám sát trên không 3 tọa độ, hoạt động ở băng tần L với phạm vi tìm kiếm mục tiêu trên không khoảng 200 km, 50 km với các mục tiêu tên lửa chống hạm. Radar này có khả năng phát hiện 50-60 mục tiêu cùng lúc. Radar OPS-24B được thay thế bằng OPS-24C trên tàu JS Suzunami. Bên cạnh đó, tàu còn được trang bị radar định vị nhận dạng và theo dõi mục tiêu mặt nước OPS-28-D, radar chuyển hướng dẫn đường OPS-20, 2 bộ radar điều khiển hỏa lực FCS-2-31B do Nhật tự sản xuất dùng để đẫn bắn tên lửa hải đối không RIM-162 ESSM. Radar OPS-28-D được đánh giá tương đương với radar AN/Mk-32 do Mỹ sản xuất.

Phương thức "bảo vệ mềm" (soft-kill) của Takanami bao gồm hệ thống chiến tranh điện tử NOLQ-3-2 ESM/ECM (có tính năng tương đương với loại AN/SLQ-32 của Mỹ) và hệ thống mồi bẫy Mk-137 SRBOC (4 giá x18-ống phóng bố trí ở giữa thân tàu). Hệ thống chiến tranh điện tử NOLQ-3-2 ESM/ECM dùng để dò tìm tín hiệu vô tuyến phát từ radar tàu và tên lửa đối phương, đồng thời phát tín hiệu gây nhiễu làm nhiễu đầu dò radar của tên lửa chống hạm, khiến chúng bám theo các mục tiêu ảo hoặc giảm tầm hiệu quả của đầu dò, cho phép tàu tránh được tên lửa. Hệ thống Mk-137 SRBOC thường kết hợp với hệ thống chiến tranh điện tử NOLQ-3-2 ESM/ECM. Cơ chế hoạt động của nó là phóng ra các rocket thả lá nhôm, tạo ra mục tiêu giả, gây nhầm lẫn cho đầu dò của tên lửa đang hướng đến.

Ngoài ra, tàu còn có hệ thống nhử mồi ngư lôi kiểu mảng kéo AN/SLQ-25 Nixie do Công ty Argon ST Fairfax, Virginia, sản xuất. AN/SLQ-25 Nixie bao gồm một số mồi bẫy được kéo bằng dây phía sau tàu. Những mồi bẫy này sẽ có khả năng mô phỏng tiếng động phát ra đúng với tần số của các thiết bị trong tàu như động cơ, buồng máy với cường độ lớn hơn để lôi kéo các loại ngư lôi sử dụng đầu dò sonar thụ động về phía nó thay vì lao về phía tàu chiến.

Hệ thống thông tin liên lạc
Hệ thống thông tin liên lạc trên tàu liên kết với vệ tinh Superbird B2 thông qua hệ thống liên lạc vệ tinh NORA-1 và được kết nối với hệ thống thông tin liên lạc cấp chiến thuật Link-16. Link-16 giúp kết nối tất cả các đơn vị thuộc Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) và đồng minh tới từng thiết bị quân sự. Hệ thống cho phép xử lý dữ liệu tình báo, nhận dạng tình huống, xác định tọa độ mục tiêu để tấn công, tổ chức tác chiến và truyền lệnh trực tiếp tới từng thiết bị phòng thủ hay tấn công, phá hủy hay kích nổ từng đầu đạn. Link-16 giúp Takanami có thể trao đổi với các tàu chiến khác cũng như các máy bay chiến đấu và các lực lượng mặt đất của JSDF các dữ liệu dạng hình ảnh, tọa độ mục tiêu và tin nhắn dạng văn bản ở cấp chiến thuật trong thời gian gần với thời gian thực. Hệ thống còn có thể cung cấp hai kênh thoại kỹ thuật số.

Tên lửa

Tàu khu trục lớp Takanami được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng 32 ống phóng Mk-41 mod 18 (dùng để phóng tên lửa chống ngầm RUM-139 VL ASROC và tên lửa hải đối không tầm gần RIM 162 ESSM), Mk-41 mod 18 được lắp ở mũi tàu thay cho 2 hệ thống phóng thẳng đứng Mk41 mod 9 và Mk-48 mod 4 bố trí tách rời. Ngoài ra, tàu còn được trang bị 2 bệ, mỗi bệ 4 ống phóng kiêm bảo quản dùng cho tên lửa chống hạm SSM-1B Type 90. Do được thiết kế nghiêng 45 độ và đặt đối xứng nhau, hệ thống phóng rất cồng kềnh, tốn nhiều diện tích trên tàu. Khi phóng tên lửa, tàu phải xoay ngang làm tăng độ bộc lộ trước đối phương và mỗi lần chỉ phóng được 50% cơ số tên lửa SSM-1B Type 90 mang theo.

RUM-139 VL ASROC
Tên lửa chống ngầm  RUM-139 VL-ASROC được Tập đoàn Lockheed Martin (Mỹ) phát triển vào năm 1983 và chính thức chấp nhận đưa vào trang bị năm 1993. RUM-139 VL-ASROC là loại tên lửa chống ngầm có hai tầng động cơ phản lực nhiên liệu rắn, động cơ tầng thứ nhất là động cơ tăng tốc lấy độ cao, động cơ tầng thứ hai là động cơ hành trình nhiên liệu rắn.

RUM-139 VL ASROC có chiều dài 4,5m, đường kính thân 0,38m, trọng lượng 820 kg và đạt tầm bắn 28 km. Tên lửa mang một quả ngư lôi chống ngầm hạng nhẹ Mk-46.

Khi có thông tin phát hiện tọa độ khu vực hoạt động của tàu ngầm đối phương từ hệ thống radar, các thông tin, dữ liệu về tọa độ mục tiêu, quỹ đạo đường đạn sẽ được truyền tải đến hệ thống máy tính điều khiển của tàu. Từ bàn điều khiển, các binh sĩ sẽ tiến hành triển khai các hoạt động chuẩn bị tên lửa, nạp dữ liệu mục tiêu vào bộ nhớ máy tính tên lửa và phóng tên lửa. Hệ thống dẫn đường quán tính được sử dụng khi bay tiếp cận vị trí của mục tiêu trong cơ sở dữ liệu  Ở một vị trí định sẵn trên quỹ đạo đường bay, ngư lôi sẽ tự tách khỏi tên lửa và rơi xuống biển bằng dù hãm, việc này sẽ giúp giảm thiểu tối đa âm thanh khi rơi xuống nước. Sau khi cắt dù, ngư lôi tự kích hoạt bộ phận tự dẫn để thực hiện hoạt động tìm kiếm và tấn công mục tiêu. Điểm mạnh của tên lửa này là sử dụng tốc độ cao của tên lửa để nhanh chóng tiêu diệt tàu ngầm khi nó bị phát hiện. RUM-139 VL ASROC thường sử dụng cơ chế bắn loạt nhiều tên lửa về phía khu vực có tàu ngầm nên xác suất tiêu diệt mục tiêu rất cao. Ngoài ra, nó cũng có khả năng tự hủy sau một thời gian nếu tìm không thấy mục tiêu.

RIM-162 ESSM
Tên lửa hải đối không RIM-162 ESSM được Tập đoàn Raytheon (Mỹ) hợp tác cùng 10 nước châu Âu phát triển dựa trên cơ sở tên lửa hải đối không RIM-7 Sea Sparrow từ cuối những năm 1990. RIM-162 là hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn - tầm trung tác chiến đa mục tiêu, trong mọi điều kiện thời tiết, được thiết kế để tham gia các nhiệm vụ phòng không trên hạm, tiêu diệt máy bay chiến đấu, trực thăng và các phương tiện bay không người lái của đối phương. Ngoài ra, một đặc điểm quan trọng của RIM-162 là hệ thống này có khả năng phòng thủ rất cao khi hoạt động trong đội hình tác chiến của một hạm đội. Tất cả các mối đe dọa như tên lửa chống hạm, tên lửa hành trình, bom thông minh... đều là mục tiêu đánh chặn của RIM-162.

Tên lửa RIM-162 có kết cấu khá gọn và bao gồm 4 bộ phận: đầu trên là đầu dò radar chủ động xung Doppler với chóp nhọn bảo vệ ở đầu hoạt động trên dải tầng 10 GHz đến 20 GHz; bộ phận thứ hai là đầu đạn nổ phân mảnh (HE) 39 kg với ngòi nổ vô tuyến cận tiếp xúc; bộ phận thứ ba là động cơ nguyên liệu rắn Mk-134 mod 0 giúp RIM-162 có thể đạt vận tốc lên đến Mach 4; bộ phận cuối cùng là đuôi tên lửa dùng để giữ cho tên lửa bay ổn định, phần trên của đuôi được lắp đặt 4 bốn cánh điều hướng có thể tháo lắp và 4 cánh ổn định được lắp ở gần giữa thân. Thiết kế này được giới thiệu là giúp kiểm soát tên lửa tốt hơn trong điều kiện tốc độ cao. RIM-162 có khối lượng 280 kg, chiều dài 3,66 m; đường kính 0,252 m; tầm bắn với mục tiêu tên lửa hành trình lên đến 50 km, tốc độ bắn giữa cách mỗi tên lửa là 2 giây vì khi bắn tên lửa không sinh ra nhiệt quá nhiều.

Nhận diện mục tiêu sẽ được nạp vào tên lửa trước khi phóng, với dữ liệu nhận dạng có thể được cung cấp bởi radar hoặc các hệ thống quan sát quang học. Sau khi được phóng thẳng đứng, RIM-162 được dẫn bằng quán tính độc lập giai đoạn đầu theo thông tin được cung cấp trước đó, ở giai đoạn 2 tên lửa liên tục cập nhật thông tin dữ liệu mục tiêu từ tàu phóng qua kênh liên kết để hiệu chỉnh đường bay và trong giai đoạn cuối nó sẽ kích hoạt radar chủ động để xác định mục tiêu (phương thức "bắn và quên"). Hệ thống điện tử sẽ điều chỉnh nhảy tần số của radar nếu thấy có hiện tượng bị nhiễu và nếu không tìm thấy mục tiêu trong một khoảng thời gian tên lửa sẽ tự hủy hay nhận lệnh tự hủy từ bên ngoài. Việc sử dụng đầu nổ phân mảnh có định hướng giúp điều chỉnh hướng nổ của đầu đạn dựa theo vị trí của mục tiêu trong radar với các tính toán hướng di chuyển của mục tiêu và sẽ phát nổ khi tiến lại gần trong một khoảng nhất định.

SSM-1B Type 90
Tên lửa chống hạm SSM-1B Type 90 được MHI phát triển vào năm 1988 và được đưa vào trang bị năm 1992. Type 90 là phiên bản trên hạm của hệ thống phòng thủ bờ biển Type-88. Type 90 có thiết kế khí động học pha trộn giữa tên lửa chống hạm RGM-84 Harpoon của Mỹ và Exocet của Pháp. Tên lửa có 4 vây ổn định lớn hình tam giác ở gần giữa thân hơi xích ra phía sau (sải cánh này lớn hơn so với Harpoon và Exocet) cùng 4 vây lái nhỏ hình tam giác ở đuôi tên lửa.

Type 90 có chiều dài 5,1m, đường kính 0,35m, sải cánh 1,19m, trọng lượng phóng 660 kg. Tên lửa có tầm bắn 150 km mang theo đầu đạn nặng 225 kg, tốc độ hành trình của tên lửa khoảng 1.150 km/h.

Khi tác chiến, tên lửa được đưa ra khỏi ống phóng bằng một động cơ tăng cường nhiên liệu rắn. Sau khi động cơ tăng cường cháy hết, động cơ phản lực Mitsubishi TJM-2 sẽ được kích hoạt để đưa tên lửa hành trình đến mục tiêu. Để có độ linh hoạt cao và tăng khả năng sống sót cho tên lửa hệ thống đẩy vectơ đã được tích hợp vào.

Tên lửa được dẫn hướng kết hợp quán tính ở giai đoạn đầu và giai đoạn giữa, giai đoạn cuối tên lửa sử dụng radar chủ động để tìm và xác định mục tiêu. Nếu không tìm thấy mục tiêu trong một khoảng thời gian tên lửa sẽ tự hủy hay nhận lệnh tự hủy từ bên ngoài. Type-90 có thể bay lướt mặt biển ở độ cao cực thấp và có khả năng bay vòng qua vật cản để đến vị trí mục tiêu. Khi bay ở giai đoạn kiểm tra cảnh giới, nó bay cách mặt biển 15m, ở giai đoạn cuối khi tiếp cận mục tiêu, nó chỉ cách mặt biển 2-3m, việc bay quá thấp như vậy hoàn toàn ‘làm mù" hệ thống radar cảnh giới của đối phương.

Đầu nổ của đầu đạn Type 90 là loại "bán xuyên giáp". Trước tiên, dựa vào năng lượng vận động khi bay, đầu đạn có thể xuyên thủng mạn tàu đối phương, ngòi đầu nổ tên lửa có thể xuyên thủng mạn tàu địch, sau mấy giây xuyên vào trong tàu, ngòi đầu nổ tên lửa lại dẫn nổ, từ đó làm nổ tung đầu đạn có chứa lượng thuốc nổ cực mạnh ngay trong thân tàu, cộng với lượng chất đốt vẫn chưa cháy hết của tên lửa cùng tung ra theo tiến nổ, khiến cả khoang tàu bốc cháy, làm tàu địch bị phá hủy nặng nề. Đường kính lỗ đạn phá có thể rộng đến 10m. Loại tên lửa này có thể hoạt động trọng mọi điều kiện thời tiết và có khả năng chống nhiễu cao, nếu nó thấy bị nhiễu thì hệ thống điện tử sẽ thực hiện các bước chống nhiễu và nếu thấy không hiệu quả nó sẽ chuyển chế độ ra đa từ chủ động sang bị động dò nguồn gây nhiễu. Trong chế độ này nó sẽ ưu tiên diệt nguồn gây nhiễu trước để các tên lửa sau có thể dò ra mục tiêu cần diệt. Đầu tự dẫn radar kiểu chủ động có thể tự điều chỉnh đường ngắm trúng vào mục tiêu trong mặt phẳng góc + 30o, dẫn tên lửa vào chỗ tập trung mạnh nhất sóng phản xạ từ vỏ tàu mục tiêu về, thường tạo nên "tâm" bề mặt phản xạ của tàu.

Pháo hạm

Pháo hạm 127 mm Oto Melara

Pháo chính của tàu là pháo hạm Oto Melara 127 mm có chiều dài nòng gấp 54 lần đường kính do Công ty Japan Steel Works sản xuất theo giấy phép của Công ty OTO Melara, Italia. Tốc độ bắn nhanh cùng với khả năng bắn nhiều loại đạn đặc biệt khiến Oto Melara 127 mm thích hợp với nhiều vai trò như tấn công tàu chiến đối phương trên mặt nước, phòng không và pháo kích bờ biển yểm trợ cho chiến dịch đổ bộ, tấn công nhanh.

Pháo có trọng lượng 21,6 tấn, chiều dài nòng 6,85m (tuổi thọ 8.000 phát đạn), tốc độ bắn từ 16 - 20 viên/phút, tầm bắn tối đa 24 km, lên đến 37 km với đạn dẫn đường tầm xa Vulcano. Để vận hành liên tục, Oto Melara 127 mm đòi hỏi cần có 6 binh sĩ trên boong tàu (chỉ huy pháo, người điều khiển và 4 người tiếp đạn) để có thể tác chiến liên tục.

Pháo có thể bắn được bốn loại đạn khác nhau bao gồm loại xuyên giáp, gây cháy, văng mảnh trực tiếp và thậm chí có thể được dẫn đường để phá hủy các tên lửa chống hạm. Theo đó, Oto Melara 127 mm được trang bị 4 ống tiếp đạn và được điều khiển hoàn toàn tự động bằng hệ thống máy tính tốc độ cao. Mỗi ống tiếp đạn chứa tối đa 14 quả đạn luôn ở chế độ sẵn sàng khai hỏa. Ngoài ra, pháo còn có thể được nạp đạn thêm trong khi nòng pháo vẫn đang bắn, thời gian nạp đạn giữa mỗi lần bắn chưa tới 1 phút. Quá trình ngắm bắn và điều chỉnh góc tà nòng pháo được điều khiển thông qua các hệ thống điện tử tự động, trong khi hệ thống nạp đạn được điều khiển thủy lực. Khoang chứa đạn của pháo có thể mang theo tới 680 đạn pháo cho phép tác chiến trong thời gian dài

Hệ thống phòng không tầm gần (CIWS) Mk-15 Phalanx

Hoả lực phòng không tầm gần (CIWS) của tàu là hệ thống Mk-15 Phalanx. Mk-15 Phalanx là hệ thống khép kín tích hợp bao gồm pháo, đạn và radar lắp trên 1 bệ duy nhất. Hệ thống được Chi nhánh Pomona thuộc Công ty General Dynamics (nay thuộc Tập đoàn Raytheon) phát triển vào cuối những năm 1960. Hệ thống thử nghiệm lần đầu vào năm 1973, bắt đầu sản xuất hàng loạt năm 1978, đến năm 1980 được đưa vào trang bị. Hệ thống Phalanx gồm pháo 6 nòng bắn nhanh Gatling M61A1 Vulcan cùng một radar hoạt động trên băng tầng K.

Trong điều kiện chiến đấu, radar sẽ rà soát bầu trời, xác định các mục tiêu và lọc ra mục tiêu nguy hiểm nhất. Sau khi xác định được mục tiêu, radar điều khiển hỏa lực sẽ tính toán chính xác vị trí của địch để pháo 6 nòng Gatling M61A1 Vulcan khai hỏa. Radar của hệ thống Phalanx CIWS được chế tạo theo công nghệ chỉ điểm khép kín, có khả năng phát hiện máy bay từ cự ly 18 km, tên lửa hành trình có diện tích phản xạ radar 0,1 m² từ khoảng cách 12 km và bám bắt trong tầm 5 km.

Pháo Gatling M61A1 Vulcan được điều khiển bằng điện, tốc độ bắn rất cao, lên đến 4.500 viên/phút, tầm hiệu quả đạt 1.000 - 1.500 m, trong khi tầm bắn tối đa là 3.000 m. Gatling M61A1 Vulcan bắn rất nhanh nên pháo cũng rất nhanh hết đạn, việc nạp đạn phải làm bằng tay, sẽ cần 2 người để thay đạn, mỗi lần thay mất khoảng 5 phút. Hai hộp tiếp đạn bố trí bên hông pháo có sức chứa 500 viên mỗi hộp, tùy theo mục tiêu đường không hay mặt đất mà pháo sẽ bắn ra đạn nổ mảnh hoặc xuyên giáp (thông thường 1 hộp tiếp đạn chứa đạn nổ mảnh trong khi hộp còn lại mang đạn xuyên giáp). Đạn xuyên giáp vỏ tự huỷ (APDS) 20 mm của Mk-15 sử dụng đầu xuyên 15 mm bằng kim loại nặng (wolfram hoặc uran nghèo) được bao quanh bằng một guốc đạn plastic và một phần đáy kim loại nhẹ. Vỏ đạn sau khi bắn sẽ được đẩy ra từ phần dưới của bệ pháo theo hướng về phía trước.

Khi lọt vào tầm bắn của Phalanx CIWS, mọi mục tiêu - từ máy bay, tên lửa, bom hay đạn pháo - đều không thể thoát. Hoạt động hoàn toàn tự động dưới sự giám sát của con người, Phalanx CIWS có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 3,6 km. Trong một số điều kiện tác chiến, hệ thống Phalanx CIWS còn có thể bắn hạ các mục tiêu trên mặt nước, bao gồm các chiến hạm của đối phương.

Năm 2016, JMSDF đã tiến hành nâng cấp, cải tạo hệ thống Mk-15 Phalanx của các tàu lớp Takanami lên phiên bản Block1B Baseline2.

Ngư lôi
Tàu khu trục lớp Takanami được trang bị 2 cụm phóng ngư lôi với 3 ống phóng 324mm HOS-302 sử dụng ngư lôi Mk-46. Hệ thống phóng được thiết kế có khả năng xoay, điều hướng và bắn từ xa (riêng việc bắn có thể thực hiện tại chỗ bằng tay) nhắm tới mục tiêu cần diệt. Các ống phóng được làm từ vật liệu sợi thủy tinh hoặc kim loại, bên trong ống được bọc một lớp sợi thủy tinh để có thể bảo quản ngư lôi trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt của Nhật Bản.

Chương trình chế tạo ngư lôi Mk-46 được bắt đầu vào năm 1960 nhằm thay thế cho ngư lôi Mk-44 đã lạc hậu. Ngư lôi Mk-46 chính thức được đưa vào trang bị năm 1967. Ngư lôi Mk-46 có vỏ làm bằng hợp kim nhôm, chiều dài 2,591m, đường kính 0,324m, trọng lượng 230,4 kg, vận tốc hành trình 45 hải lý (83,4 km/h) tầm bắn 11 km, khả năng lặn sâu 455m, hệ thống dẫn đường thủy âm chủ động - thụ động, đầu đạn nổ phá PBXN-103 43,1 kg, đầu nổ tiếp xúc, động cơ phản lực nước chạy điện giúp giảm tối đa độ ồn. Nguồn năng lượng được cung cấp bởi hệ thống ắc quy điện kẽm - bạc (cung cấp năng lượng cho động cơ điện công suất 35 mã lực). Mk-46 được trang bị 2 chân vịt quay ngược nhau.

Ngư lôi Mk-46 được phóng không tái nạp bằng cách nén không khí trong 2 bộ chứa thuốc súng phía sau. Sau khi phóng, ngư lôi được thả bằng dù và bắn sau khi lao xuống nước. Sau đó, Mk-46 bắt đầu tìm kiếm mục tiêu và cơ động theo đường ốc xoắn. Hệ thống dẫn đường có khả năng phát hiện mục tiêu ở cự ly đến 595m. Sau khi phát hiện mục tiêu, ngư lôi bắt đầu lao đến mục tiêu với vận tốc rất nhanh. Trong trường hợp tấn công không thành công, hệ thống dẫn đường cho phép tiến hành tấn công lại.

Ngoài ra, tàu cũng có thể sử dụng các loại ngư lôi khác như Mk-50, Mk-54 hay loại Type 73 (tương đương Mk-46) do Nhật tự phát triển.

Trực thăng săn ngầm

Đuôi tàu có sàn đáp và nhà chứa cho phép mang theo 2 trực thăng săn ngầm, nhưng thực tế thường chỉ có thể mang được 1 chiếc trong các chuyến hải trình. Ban đầu, trên các tàu được bố trí 1 trực thăng SH-60J Sea Hawk, nhưng hiện nay loại trực thăng này đã bị rút khỏi biên chế và loại đang được sử dụng là SH-60K. Tàu cũng được trang bị các trang thiết bị bảo dưỡng và phụ tùng thiết yếu cho máy bay trực thăng.

SH-60K Sea Hawk được Mitsubishi Heavy Industries chế tạo dựa trên cơ sở SH-60J. SH-60K chính thức được đưa vào hoạt động trong biên chế của JMSDF vào tháng 8 năm 2005. Đến năm 2020, đã có 68 chiếc SH-60K được xuất xưởng.

SH-60K có thể bay cách tàu mẹ đến 100 dặm và duy trì trên căn cứ trong vài giờ. Máy bay thực hiện cảnh giới, tìm kiếm và cứu hộ, chỉ thị mục tiêu cho tên lửa, chiến đấu chống hạm, chống ngầm và tác chiến đột kích trong mọi thời tiết.

SH-60K được trang bị sonar nhúng HQS-104, radar mảng pha quét chủ động HPS-104 và hệ thống tác chiến điện tử HLR-108. Bốn mấu cứng của máy bay có thể gắn ngư lôi hạng nhẹ Type 97, bom chống ngầm và tên lửa không đối hải AGM-114M Hellfire II. Ngoài ra, SH-60K còn được trang bị một súng đại liên 7,62mm Type 74.

SH-60K có cánh quạt chính và cánh quạt đuôi bốn lá được chế tạo bằng composite, riêng mép trước và phần đầu của cánh quạt chính sử dụng sợi Kevlar. 2 động cơ dẫn động trục Ishikawa-Harima T700-IHI-402C (sản xuất theo giấy phép của General Electric) công suất 3.400 mã lực được lắp cạnh nhau trên đỉnh cabin với một ống hút không khí ở cạnh bệ quạt và các lỗ thoát khí ở phía sau bệ. Máy bay có tầm bay xa tới hơn 800 km, tốc độ tối đa 240 km/h. Các thùng nhiên liệu bên trong của SH-60K chứa được 2.250 lít. Máy bay có thể dùng được hệ thống tiếp nhiên liệu trên không. SH-60K có thể mang trên 1.800 kg hàng bên trong. Các móc hàng bên ngoài có thể mang lượng hàng lên tới 2.725 kg.

Hệ thống động lực
Tàu khu trục lớp Takanami được trang bị hệ thống động lực kết hợp tuabin khí COGAG (tức là kiểu hệ thống động cơ kết hợp 2 tuabin khí để quay một chân vịt) bao gồm: 2 động cơ tuabin khí Kawashaki Spey SM1C (sản xuất theo giấy phép của Rolls-Royce) công suất 13.000 mã lực, 2 động cơ tuabin khí Ishikawajima Harima LM2500 (sản xuất theo giấy phép của General Electric) công suất 16.500 mã lực, 1 máy phát điện diesel công suất 600 kW và 3 máy phát điện tuabin khí Kawasaki M1A-25 công suất 1.500 kW.

Cách bố trí động cơ được áp dụng theo kiểu của tàu khu trục lớp Asagiri, với hai phòng máy ở phía trước và phía sau. Tuabin khí số 1 (LM2500) và tuabin khí số 2 (SM1C) được lắp đặt trong phòng máy đầu tiên ở phía trước và dẫn động chân vịt bên trái. Tương tự, tuabin khí số 3 (SM1C) và một tuabin khí số 4 (LM2500) được lắp đặt trong phòng máy thứ hai ở phía sau để dẫn động chân vịt bên phải. Do vị trí của động cơ chính, ống khói trước nằm ở bên trái và ống khói sau nằm ở bên phải của tàu. Các động cơ này kết nối với nhau thông qua 3 hộp số và 2 bộ ly hợp cung cấp công suất đầu ra tổng cộng 100.000 mã lực.

Sự kết hợp này giúp tiết kiệm nhiên liệu, giảm tối đa tiếng ồn khi hoạt động, đồng thời, giảm chi phí, kéo dài thời gian giữa 2 lần bảo dưỡng. 4 động cơ tuabin khí của tàu có khả năng chuyển từ trạng thái nguội sang trạng thái công suất cực đại trong vòng 15 phút. Ngoài ra, tàu còn được lắp đặt bộ tản nhiệt tiên tiến giúp giảm đối đa bức xạ hồng ngoại khi hoạt động, nâng cao khả năng tránh các biện pháp dò tìm bằng hồng ngoại của đối phương. Hệ thống động lực này giúp tàu đạt tốc độ tối đa đạt 30 hải lý/h (56 km/h) phạm vi hoạt động 4.500 hải lý, tốc độ hành trình 18shải lý/h, tàu có khả năng hoạt động liên tục 50 ngày trên biển.

Hệ thống động lực COGAG có thời gian hoạt động tới 30.000 giờ trước khi cần đại tu. Để đảm bảo cho các động cơ này hoạt động hiệu quả, những binh sĩ kỹ thuật thuộc JMSDF làm việc dưới khoang máy của tàu phải luôn túc trực 24/24 không lúc nào ngơi việc dù toàn bộ hệ thống trên tàu đều được điều khiển, kiểm soát và giám sát một cách hoàn toàn tự động. Làm việc trong môi trường có tiếng ồn lớn yêu cầu những binh sĩ JMSDF làm việc trong phòng máy trên tàu luôn phải mang theo nút bịt tay để tránh thính giác của mình bị ảnh hưởng, tuy nhiên nút bịt tay này cũng chỉ hạn chế được phần nào tiếng ồn, sau một thời gian dài làm việc trong phòng máy trên tàu phần lớn các binh sĩ đểu bị "nghễnh ngãng" dần dần.

Hầu hết trang thiết bị trên tàu kể cả trong khoang máy cũng đều được tự động hóa và điều khiển qua máy tính hoàn toàn. Hệ thống giám sát sẽ theo dõi sát sao các thông số của hệ thống động cơ, đưa ra các cảnh báo kịp thời để các binh sĩ khắc phục, trong trường hợp một trong các động cơ gặp sự cố, bộ ly hợp cho phép ngắt hoạt động của động cơ để tiến hành sửa chữa mà không ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của tàu. Dù được tự động hóa khá nhiều, tuy nhiên công việc chính của những binh sĩ kỹ thuật lại là bảo dưỡng các thiết bị trên tàu để đảm bảo chúng hoạt động với hiệu suất cao nhất. Với một hệ thống lớn tới 4 động cơ và 30 tuabin khí, các binh sĩ kỹ thuật phục vụ trong khoang máy trên các tàu khu trục lớp Takanami thường ít khi được ngơi tay.

Bảo dưỡng các chi tiết nhỏ là công việc khó khăn hơn cả dù không cần phải chui rúc vào những góc nóng nực chật hẹp của khoang máy nhưng các binh bĩ kỹ thuật lại phải đảm bảo được độ chính xác cao và yêu cầu thêm cả sự khéo léo nữa. Các chi tiết nhỏ trên tàu có thể là các hệ thống cảm biến, các hệ thống chíp điều khiển của các thiết bị máy tính.

Danh sách

Chú thích

Tham khảo

海上自衛隊 「たかなみ」型護衛艦

Lớp tàu khu trục
Tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản


title: Fred Fisher (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1910)

text:
Frederick Fisher (1910 – Không rõ) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở Football League cho Clapton Orient, Gillingham, Mansfield Town, Notts County, Swindon Town và Torquay United.

Tham khảo

Sinh năm 1910
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Newark Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Notts County F.C.
Cầu thủ bóng đá Torquay United F.C.
Cầu thủ bóng đá Mansfield Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Swindon Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Leyton Orient F.C.
Cầu thủ bóng đá Newport (IOW) F.C.
Cầu thủ bóng đá Gillingham F.C.
Cầu thủ bóng đá Staveley Town F.C.
Năm mất thiếu
Tiền đạo bóng đá


title: Scopula pallidior

text:
Scopula pallidior là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Bomolocha achatinalis

text:
Bomolocha achatinalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bomolocha


title: Mạng lượng tử

text:
Mạng lượng tử là mạng lưới truyền thông hoạt động dựa trên các nguyên tắc của cơ học lượng tử, đặc biệt là cơ chế vướng víu lượng tử.

Lịch sử phát triển
Ngày 23 tháng 10 năm 2003, mạng lượng tử DARPA, mạng lượng tử mã hóa đầu tiên đã được hoạt động một cách đầy đủ tính năng hỗ trợ như mạng "cổ điển" tại BBN Labs.
Vào tháng 7 năm 2004, một đường dây mạng ngầm mang tên Dark được đặt ngay dưới đường phố Cambridge, Massachusetts với mục đích kết nối thông tin giữa đại học Harvard với campus công nghệ BBN, cho phép một kết nối mã hóa lượng tử liên tục 24/7.

Trong tháng 12 năm 2004, mạng lượng tử bao gồm sáu điểm kết nối. Bốn điểm với tốc độ 5 MHz và được xây dựng bởi BBN Labs. Họ gọi đây là hệ thống BB84, hệ thống này được thiết kế dựa trên hệ thống đường truyền dây và liên kết với nhau bằng một công tắc quang tử. Hai điểm kết nối còn lại được xây dựng bởi NIST.

Vào tháng 6 năm 2005, mạng lượng tử DARPA mở rộng để có thể kết hợp thành mạng liên lạc quang học trong không gian đầu tiên của mình, cho phép dữ liệu lượng tử và thông tin liên lạc được truyền đi một cách an toàn thông qua không khí.

Vào năm 2006, một hệ thống mạng lượng tử nhỏ ở Boston đã được hình thành, kết nối một số trang web với nhau.

Trong năm 2008, một hệ thống mạng lượng tử bắt đầu hoạt động tại Viên kết nối nhiều khu công nghiệp với khoảng cách trong bán kính một vài km.

Khó khăn
Để một hệ thống mạng lượng tử hoạt động, thông thường cần đảm bảo sự vướng víu lượng tử xảy ra trên một khoảng cách địa lý giới hạn là 15 km. Vấn đề này ở mạng cổ điển được giải quyết một cách dễ dàng với bộ lặp. Bộ lặp là một điểm trung gian nhận những tín hiệu đã bị yếu, khuếch đại nó và gửi tiếp đến điểm đích truyền dữ liệu; điều này được thực hiện một cách dễ dàng ở mạng cổ điển bởi vì không hề có sự khó khăn gì trong việc sao chép dữ liệu cổ điển nhưng đối với khoa học lượng tử đây lại là một tồn tại đáng lo ngại. Trong cơ học lượng tử có định lý không nhân bản nói rằng khó có thể xây dựng một bộ lặp lượng tử theo nguyên tắc vật lý cổ điển. Một qubit thông tin lượng tử trong một sợi dây dẫn quang học được mang bởi một photon đơn, và photon này ở một trong hai trạng thái có hay không; nó không thể được "khuếch đại".

Xem thêm

 Cơ học lượng tử
 Máy tính lượng tử
 Thông tin lượng tử
 Công nghệ lượng tử
 Máy tính cá nhân
 Dữ liệu
 Công nghệ
 Khoa học máy tính

Tham khảo
 Foundations of Quantum Mechanics: From Photons to Quantum Computers, Reinhold Blümel

Chú thích

Khoa học thông tin lượng tử
Cơ học lượng tử
Mật mã lượng tử


title: Scoparia minusculalis

text:
Scoparia minusculalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

M


title: Đại chiến lược

text:
Đại chiến lược hay chiến lược quốc gia, hay chiến lược tổng thể quốc gia là cấp độ cao nhất của khoa học chiến lược, trọng tâm là các định hướng phát triển ở tầm mức quốc gia, về tổng thể vạch ra những đường lối chiến lược ở tầm mức vĩ mô cho một đất nước, về từng phương diện chính trị, kinh tế, quân sự,... chỉ ra phương hướng phát triển cụ thể, đồng thời bao gồm các mối liên hệ giữa những phương diện. Đại chiến lược hướng đến mục đích phát triển và an ninh.

Đại chiến lược được quan tâm sâu rộng bởi các học giả Trung Quốc, đại diện là Thái Thác, Hồ An Cương. Các vấn đề đại chiến lược căn bản của Trung Quốc bao gồm: cải cách mở cửa, tiếp nhận xu thế toàn cầu hóa, lấy khoa học và công nghệ làm động lực,...

Các khía cạnh của đại chiến lược

 Liên quan đến việc tính toán và sử dụng nguồn lực sẵn có nhằm thúc đẩy phát triển mọi mặt quốc gia. Phân phối, áp dụng từng nguồn lực phù hợp cho mỗi lĩnh vực nhưng vẫn đảm bảo gắn kết các mối liên hệ giữa những phương diện đó, nhằm phát triển một cách toàn diện.
 Đẩy mạnh các mối quan hệ quốc tế không chỉ liên minh quân sự mà bao gồm kinh tế,... Thúc đẩy ký kết các hợp đồng, tạo lập đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện.
 Hướng đến việc tạo dựng, duy trì và thúc đẩy các mối quan hệ quốc tế một cách lâu dài và ổn định.
 Điều chỉnh việc sử dụng các ưu thế trên các lĩnh vực khác nhau, tránh chiến tranh, tránh gây thiệt hại cho trạng thái hòa bình vì sự an toàn và thịnh vượng của quốc gia.
 Đại chiến lược nhất quán và ổn định trong một thời gian dài được xác định, mặc dù từng lĩnh vực có thể có những biến động và vì vậy cần thay đổi để thích nghi. Như việc phải đối mặt với những cuộc khủng hoảng kinh tế khu vực hay khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
 Đại chiến lược có hướng ưu tiên, đặc biệt khi nguồn lực sẵn có của quốc gia ít ỏi.

Mục tiêu

Mục tiêu của đại chiến lược là tâm điểm mục tiêu của các chiến lược từng lĩnh vực cụ thể: chính trị, quốc phòng, kinh tế, công nghệ,...Hướng đến thịnh vượng và an ninh là mục tiêu mà mọi quốc gia đều theo đuổi. Các mục tiêu mà nó đề ra chi phối mọi công cụ quốc gia, mọi nguồn lực mà nó sẽ sử dụng để đầu tư phát triển. Đại chiến lược phụ thuộc tình hình thế giới và tình hình khu vực, cũng như tình hình nội tại quốc gia. Việc xây dựng đại chiến lược trên nền tảng chính trị dù có khác biệt đến mấy, bao gồm các quan niệm chính trị khác biệt nhau giữa các nước đều không xa rời mục tiêu lợi ích quốc gia.

Các yếu tố ảnh hưởng

Việc hoạch định đại chiến lược cho quốc gia phụ thuộc vào những điều kiện hiện tại, những nguồn lực sẵn có của quốc gia:

 Các yếu tố lợi thế hay bất lợi của vị trí địa lý: gần biển hay không có biển, gần những khu vực rộng lớn nhiều quốc gia và đông đúc dân cư hay không ?, gần những trung tâm kinh tế lớn (như Mỹ, Tây Âu,...) hay không ?, có gần những đường giao thông quốc tế quan trọng hay không ? (như các tuyến hàng hải thương mại).
 Các yếu tố về địa hình và cảnh quan tự nhiên cụ thể, ảnh hưởng của chúng đến hoạt động sản xuất và tổ chức phòng thủ quân sự.
 Độ rộng của lãnh thổ cũng như phạm vi chủ quyền lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế: yếu tố cho phép truy cập vào những nguồn tài nguyên và lợi thế không gian cho quân sự. Ngoại lệ, nhiều quốc gia Trung Đông tuy có diện tích nhỏ nhưng rất giàu có về tài nguyên dầu mỏ và khí đốt.
 Chính trị: cấu trúc chính trị của quốc gia, hiệu quả trong hoạt động của bộ máy nhà nước, sự linh hoạt của cơ chế quản lý và sự năng động thích ứng của các chính sách, sự tinh giảm gọn nhẹ và chất lượng nhân sự, tính ổn định của an ninh nội bộ.
 Nền tảng kinh tế sẵn có: như Việt Nam có nhiều lợi thế về nông nghiệp, đất đai màu mỡ, nông sản trù phú, sự phát triển toàn diện vẫn phải đặt trên nền tảng của nông nghiệp là một ưu tiên, khai thác lợi thế sẵn có. Trước khi chuyển dịch sang lĩnh vực kinh tế khác, dù có đa dạng theo hướng nào đi nữa, những lợi thế sẵn có không nên bỏ qua.
 Các yếu tố an ninh liên quan địa-chính trị của quốc gia: các chính sách hòa bình với các nước, đặc biệt là quốc gia láng giềng, các thù hận lịch sử giữa những nước tiếp giáp nhau luôn gây ra các cản trở trong quan hệ. Như quan hệ giữa Trung Quốc và Hàn Quốc với Nhật Bản.

Lịch sử

Đại chiến lược ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách chiến lược từng phương diện cụ thể. Điển hình, vương quốc Anh từ sau chiến tranh Napoleon đã thực thi chính sách "cô lập vinh quang", dựa vào vị trí Anh là một hòn đảo, có khả năng bảo đảm an toàn trước những cuộc chiến tranh từ lục địa, chính sách an ninh của Anh là tránh các xung đột giữa các nước châu Âu, đứng ngoài các vấn đề đó. Vì vậy, đại chiến lược này ảnh hưởng trước hết đến chiến lược quốc phòng của Anh, nước Anh tập trung ưu tiên phát triển hải quân để có thể bảo vệ hòn đảo chính quốc của mình. Các chính sách đối ngoại cũng ảnh hưởng theo đó trong việc tìm kiếm đồng minh phù hợp để cân bằng với các nước bất hảo trên lục địa, qua đó Anh chi tiền để củng cố đồng minh, giữ cho cán cân quyền lực lục địa châu Âu luôn được cân bằng.

Một ví dụ khác về "đại chiến lược" hiện đại là quyết định của phe Đồng minh trong Thế Chiến II tập trung vào đánh bại Đức trước tiên. Quyết định này là một thỏa thuận chung được thực hiện sau vụ tấn công Trân Châu Cảng (1941) đã kéo Hoa Kỳ vào chiến tranh. Điều hợp lý Đức là thành viên mạnh nhất của phe Trục, trực tiếp đe dọa sự tồn tại của Anh và Liên Xô. Ngược lại, trong khi các cuộc xâm chiếm của Nhật Bản hầu hết ở các vùng thuộc địa được coi là ít cần thiết hơn, điều này được nhìn nhận bởi các nhà lập kế hoạch và các nhà hoạch định chính sách của Đồng minh. Các chi tiết cụ thể của chiến lược quân sự của phe Đồng minh trong Chiến tranh Thái Bình Dương do đó được định hình bởi các nguồn lực ít hơn cung cấp cho mặt trận này.

Xem thêm
 Sức mạnh tổng hợp quốc gia
 Chiến tranh kinh tế
 Chiến tranh tổng lực

Tham khảo

Thư mục

Hornfischer, James D. Neptune's Inferno: The US Navy at Guadalcanal. New York: Bantam Books, 2011. .
Liddell Hart, B. H., Strategy, Luân Đôn: Faber & Faber, 1967, tái bản lần 2.

Tạp chí

Đại chiến lược
Chiến lược
Trang đang được viết


title: Hypena brunneabilineata

text:
Hypena brunneabilineata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypena


title: Truyền ngược

text:
Truyền ngược (hay còn gọi là lan truyền ngược, Tiếng Anh: back-propagation), là một từ viết tắt cho "backward propagation of errors" tức là "truyền ngược của sai số", là một phương pháp phổ biến để huấn luyện các mạng thần kinh nhân tạo được sử dụng kết hợp với một phương pháp tối ưu hóa như gradient descent. Phương pháp này tính toán gradient của hàm tổn thất với tất cả các trọng số có liên quan trong mạng nơ ron đó. Gradient này được đưa vào phương pháp tối ưu hóa, sử dụng nó để cập nhật các trọng số, để cực tiểu hóa hàm tổn thất.

Truyền ngược yêu cầu một đầu ra mong muốn, đã biết cho mỗi giá trị đầu vào để tính toán gradient hàm tổn thất. Do đó, nó thường được xem là một phương pháp học có giám sát, mặc dù nó cũng được sử dụng trong một số mạng không có giám sát như autoencoders. Nó là một tổng quát hóa của quy tắc delta cho các mạng nuôi tiến đa tầng, có thể thực hiện bằng cách sử dụng quy tắc dây chuyền để tính toán lặp đi lặp lại các gradient cho mỗi lớp. Truyền ngược yêu cầu các hàm kích hoạt được sử dụng bởi cácnơ-ron nhân tạo (hay "nút") khả vi.

Động lực
Mục tiêu của bất kỳ thuật toán học có giám sát nào cũng là phải tìm ra được một hàm ánh xạ tốt nhất một tập hợp các yếu tố đầu vào tới đầu ra chính xác của nó. Một ví dụ đó là một tác vụ phân loại đơn giản, trong đó đầu vào là một hình ảnh của một con vật, và đầu ra chính xác sẽ là tên của con vật đo.

Mục tiêu và động lực cho sự phát triển của các thuật toán truyền ngược là tìm ra được một cách để huấn luyện một mạng thần kinh nhiều lớp để nó có thể học được đại diện nội bộ thích hợp, cho phép nó học được bất kỳ ánh xạ nào của đầu vào đến đầu ra.

Tóm lược
Thuật toán học truyền ngược có thể được chia thành hai giai đoạn: lan truyền, cập nhật trọng số.

Giai đoạn 1: Lan truyền
Mỗi lan truyền bao gồm các bước sau đây:
 Lan truyền thuận của một đầu vào của mô hình huấn luyện thông qua mạng nơ-ron để tạo ra các kích hoạt đầu ra của lan truyền này.
 Truyền ngược của các kích hoạt đầu ra của lan truyền thông qua mạng lưới nơ-ron sử dụng mục tiêu huấn luyện mô hình để tạo ra các delta (sai lệch giữa giá trị mục tiêu và giá trị đầu ra thực tế) và tất cả đầu ra và các nơ-ron ẩn.

Giai đoạn 2: cập nhật trọng số
Đối với mỗi khớp thần kinh-trọng số thực hiện theo các bước sau:
 Nhân các delta đầu ra và kích hoạt đầu vào để có được gradient của trọng số của nó.
 Trừ một tỷ lệ (tỷ lệ phần trăm) từ gradient của trọng số.
Tỷ lệ này (tỷ lệ phần trăm) ảnh hưởng đến tốc độ và chất lượng học; nó được gọi là tốc độ học. Tỷ lệ này càng lớn, thì tốc độ huấn luyện nơron càng nhanh; tỷ lệ này càng thấp, thì việc huấn luyện càng chậm. Dấu của gradient của một trọng số chỉ ra chỗ mà sai số đang gia tăng, đây là lý do tại sao trọng số phải được cập nhật theo hướng ngược lại.

Lặp lại giai đoạn 1 và 2 cho đến khi đáp ứng của mạng nơ-ron chấp nhận được.

Thuật toán
Sau đây là một thuật toán gradient descent ngẫu nhiên dành cho việc huấn luyện một mạng ba lớp (chỉ có một lớp ẩn):
 khởi tạo các trọng số của mạng (thường là các giá trị ngẫu nhiên nhỏ)
 do
  forEach ví dụ huấn luyện được đặt tên là ex
   dự đoán = neural-net-output(mạng, ex) // forward pass
   actual = teacher-output(ex)
   tính sai số (dự đoán - thực tế) tại các đơn vị đầu ra
   tính  cho tất cả các trọng số từ lớp ẩn cho tới lớp đầu ra // backward pass
   tính  cho tất cả các trọng số từ lớp đầu vào cho tới lớp ẩn // backward pass continued
   cập nhật tất cả các trọng số của mạng // lớp đầu vào không được chỉnh sửa bởi ước lượng sai số
 until tất cả các ví dụ được phân loại chính xác hoặc một tiêu chí dừng được thỏa mãn
 return the network
Các dòng có gắn nhãn "backward pass" có thể được thực hiện bằng cách sử dụng thuật toán truyền ngược, thuật toán này sẽ tính toán gradient của sai số của mạng đó liên quan đến các trọng số có thể chỉnh sửa của mạng đó. Thuật ngữ "truyền ngược" thường được sử dụng theo nghĩa tổng quát hơn, đó là để nói đến toàn bộ thủ tục bao gồm cả việc tính toán gradient và sử dụng của nó trong gradient descent ngẫu nhiên, nhưng truyền ngược thích hợp có thể được sử dụng với bất kỳ bộ tối ưu hóa dựa trên gradient nào, chẳng hạn như L-BFGS hoặc Newton cắt ngắn.

Các mạng truyền ngược cần các perceptron nhiều lớp (thường là với một đầu vào, nhiều lớp ẩn, và một lớp ra). Để cho lớp ẩn phục vụ cho bất kỳ hàm hữu ích nào, nhiều mạng đa lớp phải có có các hàm kích hoạt phi tuyến cho các lớp trùng nhau: một mạng đa lớp chỉ sử dụng các hàm kích hoạt tuyến tính tương đương với một số mạng tuyến tính, một lớp. Các hàm kích hoạt phi tuyến được sử dụng phổ biến bao gồm hàm rectifier, Hàm Lôgit, hàm softmax (hàm mũ chuẩn hóa), và hàm Gauss.

Thuật toán truyền ngược cho việc tính toán một gradient đã được tái phát hiện một số lần, và là một trường hợp đặc biệt của một kỹ thuật tổng quát được gọi là phép lấy vi phân tự động ở chế độ tích lũy ngược.

Nó cũng liên quan chặt chẽ đến thuật toán Gauss-Newton, và cũng là một phần của nghiên cứu liên tục trong truyền ngược thần kinh.

Trực giác

Học như là một bài toán tối ưu hóa
Trước khi chỉ ra nguồn gốc toán học của thuật toán truyền ngược, cần phải phát triển một số trực giác về mối quan hệ giữa đầu ra thực tế của một nơ-ron và đầu ra chính xác cho một trường hợp huấn luyện cụ thể. Hãy xem xét một mạng nơ-ron đơn giản với hai đơn vị đầu vào, một đơn vị đầu ra và không có đơn vị ẩn. Mỗi nơ-ron sử dụng một đầu ra tuyến tính là tổng trọng số của đầu vào của nó.

Ban đầu, trước khi huấn luyện, các trọng số sẽ được thiết lập một cách ngẫu nhiên. Sau đó, các nơ-ron học từ các ví dụ huấn luyện, trong trường hợp này bao gồm một tập dữ liệu (, , ) trong đó  và  là các đầu vào của mạng và  là đầu ra đúng (là đầu ra mà mạng tạo ra cuối cùng cho các đầu vào giống hệt nhau). Mạng đã cho  và  sẽ tính toán một đầu ra  (Do trọng số ban đầu là ngẫu nhiên). Một phương pháp phổ biến để đo lường sự chênh lệch giữa đầu ra dự kiến  và đầu ra thực tế  là sử dụng phương pháp sai số bình phương:
 ,
trong đó  là sự khác biệt hoặc sai số.

Ví dụ, hãy xem xét mạng nơ-ron trên một trường hợp đào tạo duy nhất: , theo đó đầu vào  và  tương ứng là 1 và 1 và đầu ra đúng,  là 0. Bây giờ nếu đầu ra thực tế  được vẽ trên trục x đối với sai số , kết quả là một hình parabol. Điểm cực tiểu của hình parabol đó tương ứng với đầu ra  được cực tiểu hóa sai số . Đối với một trường hợp huấn luyện duy nhất, cực tiểu này có thể chạm tới trục zero và mạng nơ-ron đó có thể tạo ra một đầu ra  có thể khớp chính xác với đầu ra mong muốn . Vì vậy, bài toán của ánh xạ các đầu vào đến các đầu ra có thể được giảm về bài toán tối ưu hóa tìm kiếm một hàm mà sẽ tạo ra sai số tối thiểu.

Tuy nhiên, đầu ra của một nơ-ron phụ thuộc vào tổng trọng số của tất cả các đầu vào của nó:
 ,
trong đó  và  là các trọng số nằm trên kết nối từ các đơn vị đầu vào đến đơn vị đầu ra. Vì vậy, sai số này cũng phụ thuộc vào các trọng số đưa nơ-ron đó, rút cuộc đó là những gì cần thiết để thay đổi trong mạng này để cho phép việc học. Nếu mỗi trọng số được vẽ trên trục hoành và sai số nằm trên trục tung, thì kết quả là một chảo parabolic (Nếu một nơ-ron có  trọng số, thì chiều của bề mặt sai số sẽ là , vì vậy một nơ ron có  trọng số sẽ tương đương với parabol 2D).

thuật toán truyền ngược nhằm tìm ra tập trọng số để cực tiểu hóa sai số này. Có rất nhiều phương pháp để tìm kiếm cực tiểu của một hàm parabol hay bất kỳ hàm nào trong bất kỳ chiều không gian nào. Có một cách đó là giải hệ phương trình theo phương pháp giải tích, tuy nhiên điều này chỉ thực hiện được nếu mạng nơ-ron là một hệ thống tuyến tính, và mục đích là để có thể huấn luyện được các mạng nơ-ron nhiều lớp, phi tuyến (do một mạng nơ-ron tuyến tính đa tầng thì tương đương với một mạng nơ-ron đơn lớp). Phương pháp được sử dụng trong truyền ngược là gradient descent.

Giải tích để hiểu về gradient descent
Trực giác cơ bản đằng sau gradient descent có thể được minh họa bằng một kịch bản giả định. Một người đang bị mắc kẹt trên núi và đang cố gắng để đi xuống (nghĩa là cố gắng để tìm điểm cực tiểu). Trời đang sương mù nặng cho nên tầm nhìn bị hạn chế rất nhiều. Vì vậy, đường xuống núi không thể nhìn thấy được, vì vậy anh ta phải sử dụng thông tin cục bộ (địa phương) để tìm ra điểm cực tiểu. Anh ta có thể sử dụng phương pháp gradient descent, bao gồm việc nhìn vào độ dốc của ngọn đồi tại vị trí hiện tại của mình, sau đó di chuyển theo hướng dốc nhất đi xuống(cụ thể là xuống dốc). Nếu anh ta đã cố gắng để tìm thấy đỉnh núi (tức là điểm cực đại), thì anh ta sẽ tiếp tục đi theo hướng dốc nhất đi lên (tức là lên dốc). Sử dụng phương pháp này, anh ta sẽ dần dần tìm thấy đường đi xuống núi. Tuy nhiên, giả định cũng đưa ra rằng độ dốc của ngọn đồi không phải là rõ ràng ngay lập tức với các quan sát đơn giản, mà thay vào đó nó đòi hỏi một dụng cụ tinh vi để đo lường, mà người đó vô tình có được tại thời điểm đó. Phải mất khá nhiều thời gian để đo độ dốc của ngọn đồi với dụng cụ này, như vậy anh ta nên giảm thiểu việc sử dụng dụng cụ này nếu muốn xuống tới chân núi trước khi hoàng hôn ập tới. Khó khăn sau đó là lựa chọn tần suất đo độ dốc của ngọn đồi để không phải đi ra khỏi lộ trình cần phải đi.

Trong phép giải tích này, người tham gia đại diện cho thuật toán truyền ngược và đường đi dẫn xuống núi đại diện cho chuỗi cài đặt tham số mà thuật toán sẽ khám phá. Độ dốc của ngọn đồi tượng trưng cho độ dốc của bề mặt sai số vào thời điểm đó. Dụng cụ dùng để đo độ dốc chính là đạo hàm (độ dốc của bề mặt sai số có thể được tính bằng cách lấy đạo hàm của hàm sai số bình phương tại thời điểm đó). Hướng mà anh ta chọn để đi di chuyển gắn với gradient của bề mặt sai số vào thời điểm đó. Lượng thời gian mà anh ta di chuyển trước khi thực hiện một đo lường khác chính là tốc độ học của thuật toán. Xem phần giới hạn để xem thảo luận về những hạn chế của thuật toán "leo núi" loại này.

Phép lấy đạo hàm
Do truyền ngược sử dụng phương pháp gradient descent, ta cần phải tính đạo hàm của hàm sai số bình phương với các trọng số của mạng. Giả sử có một nơ-ron đầu ra, hàm sai số bình phương sẽ là:
 ,
Trong đó
  là sai số bình phương,
  là mục tiêu đầu ra cho huấn luyện mẫu, và
  là đầu ra thực tế của nơ-ron đầu ra.
Hệ số  được đưa vào để loại bỏ số mũ khi lấy vi phân. Sau đó, biểu thức này sẽ được nhân với một tỷ lệ học tùy ý, vì vậy sẽ không quan trọng nếu một hệ số không đổi được được đưa vào.

Đối với mỗi nơ-ron , đầu ra của nó  được định nghĩa như sau
 .
Đầu vào  đưa vào một nơ-ron là tổng trọng số của đầu ra  của các nơ-ron trước đó. Nếu nơ-ron này là lớp đầu tiên nằm sau lớp đầu vào,  của lớp đầu vào sẽ đơn giản là các đầu vào  của mạng nơ-ron đó. Số các đơn vị đầu vào đưa vào nơ-ron là . Biến  biểu thị trọng số giữa các nơ-ron  và .

 nói chung là phi tuyến và khả vi. Một hàm kích hoạt  được ứng dụng phổ biến đó là hàm sigmoid:

nó có một vi phân rất đẹp:

Tìm đạo hàm của sai số
Tính toán đạo hàm riêng của sai số đối với một trọng số  được thực hiện bằng cách sử dụng quy tắc chuỗi đến 2 lần:

Trong cụm cuối cùng nằm bên phải của công thức sau đây, chỉ một số hạng trong tổng  phụ thuộc vào ,do đo
 .
Nếu nơ-ron này nằm trong lớp đầu tiên sau khi lớp đầu vào, thì  sẽ là .

Đạo hàm của đầu ra của nơ ron  đối với đầu vào của nó đơn giản là đạo hàm riêng của hàm kích hoạt (giả sử ở đây là hàm logistic được sử dụng):

Đây là lý do tại sao truyền ngược yêu cầu hàm kích hoạt phải khả vi.

Số hạng đầu tiên sẽ đơn giản để đánh giá nếu nơ-ron này nằm trong lớp đầu ra, bởi vì sau đó  và

Tuy nhiên, nếu  là một lớp bên trong bất kỳ, việc tìm vi phân  đối với  sẽ ít rõ ràng hơn.

Xem xét  như là hàm của các đầu vào của tất cả các nơ-ron  nhận đầu vào từ nơ-ron ,

và lấy tổng đạo hàm đối với , một biểu thức đệ quy cho đạo hàm này thu được:

Vì vậy, đạo hàm đối với  có thể được tính toán nếu tất cả các đạo hàm đối với các đầu ra   của lớp kế tiếp – lớp nằm gần với nơ-ron đàu ra hơn - được biết.

Đặt tất cả chúng với nhau:

Với

Để cập nhật trọng số  sử dụng gradient descent, ta phải chọn một tốc độ học, . Sự thay đổi trong trọng số, sẽ được thêm vào trọng số cũ, bằng với tích của tốc độ học với gradient, được nhân bởi :

 được nhân vào để cập nhật hướng cực tiểu, chứ không phải hướng cực đại, của hàm sai số.

Đối với một mạng đơn lớp, biểu thức này trở thành Quy tắc Delta. Để hiểu rõ hơn về cách thức truyền ngược làm việc, hãy xem ví dụ để minh họa sau đây: https://web.archive.org/web/20150317210621/https://www4.rgu.ac.uk/files/chapter3%20-%20bp.pdf, trang 20.

Các chế độ học
Có hai chế độ học để lựa chọn: một loạt và ngẫu nhiên. Trong chế độ học ngẫu nhiên, mỗi một lan truyền được theo sau ngay bởi một cập nhật trọng số. Trong học một loạt, nhiều lan truyền xảy ra trước khi cập nhật các trọng số, các sai số tích lũy trên các mẫu nằm trong một gói. Học Ngẫu nhiên đưa vào các "nhiễu" vào quá trình gradient descent, sử dụng gradient địa phương tính từ một điểm dữ liệu. Điều này sẽ giúp giảm khả năng bị mắc kẹt trong một cực tiểu cục bộ cho mạng lưới. Tuy nhiên, học một loạt thường đạt được độ dốc nhanh hơn, ổn định hơn với một cực tiểu địa phương, vì mỗi cập nhật được thực hiện theo hướng sai số trung bình của các mẫu một loạt. Trong các ứng dụng hiện đại, một lựa chọn thỏa hiệp phổ biến là sử dụng các "mini-batch", nghĩa là học một loạt, nhưng với một gói có kích thước nhỏ và mẫu được lựa chọn ngẫu nhiên.

Bộ sưu tập dữ liệu huấn luyện
Học trực tuyến được sử dụng cho các môi trường động, cung cấp một dòng liên tục các mẫu dữ liệu huấn luyện mới. Học ngoại tuyến tận dụng tốt một tập huấn luyện các mô hình tĩnh.

Các hạn chế

 Gradient descent với truyền ngược không bảo đảm sẽ tìm ra cực tiểu toàn cục của hàm sai số, mà chỉ ở mức cực tiểu địa phương; also, it has trouble crossing plateaus in the error function landscape. This issue, caused by the non-convexity of error functions in neural networks, was long thought to be a major drawback, but in a 2015 review article, Yann LeCun et al. argue that in many practical problems, it is not.
 Học truyền ngược không đòi hỏi việc chuẩn hóa các vectơ đầu vào; Tuy nhiên, việc chuẩn hóa có thể cải thiện hiệu suất.

Lịch sử
Theo các nguồn khác nhau, vấn đề cơ bản của truyền ngược liên tục được bắt nguồn từ trong bối cảnh của lý thuyết điều khiển bởi Henry J. Kelley trong năm 1960 và bởi Arthur E. Bryson vào năm 1961, sử dụng các nguyên tắc của quy hoạch động. Năm 1962, Stuart Dreyfus xuất bản một dẫn xuất đơn giản chỉ dựa trên quy tắc dây chuyền. Vapnik trích dẫn tham khảo trong quyể sách của ông về Máy véc tơ hỗ trợ. Arthur E. Bryson và Yu-Chi Ho mô tả nó như là một phương pháp tối ưu hóa nhiều-giai đoạn vào năm 1969.

Năm 1970,Seppo Linnainmaa cuối cùng đã xuất bản phương pháp tổng quát để tính vi phân tự động (AD) rời rạc kết nối các mạng của hàm khả vi lồng nhau. Điều này tương ứng với phiên bản hiện đại của truyền ngược có hiệu quả ngay cả khi các mạng không nhiều.

Năm 1973, Stuart Dreyfus sử dụng truyền ngược để tương thích với các tham số của các bộ điều khiển tỉ lệ với các gradient sai số. Năm 1974, Paul Werbos đề cập đến khả năng áp dụng nguyên tắc này cho các mạng nơ-ron nhân tạo, và trong năm 1982, ông đã áp dụng phương pháp AD của Linnainmaa cho các mạng nơ-ron theo cách mà chúng ta sử dụng rộng rãi ngày nay

Năm 1986,David E. Rumelhart, Geoffrey E. Hinton và Ronald J. Williams cho thấy thông qua các thí nghiệm máy tính rằng phương pháp này có thể tạo ra các đại diện bên trong hữu ích của dữ liệu vào trong các lớp ẩn của mạng nơ-ron.
 Vào năm 1993, Eric A. Wan là người đầu tiên chiến thắng một cuộc thi nhận  dạng mẫu quốc tế thông qua phương pháp truyền ngược. Trong những năm 2000 nó không còn được ưa thích nữa nhưng đã được sử dụng trở lại trong những năm 2010, hiện tại có thể huấn luyện nhiều mạng lớn hơn nhiều bằng cách sử sức mạnh tính toán hiện đại khổng lồ như GPU. Ví dụ, vào năm 2013 những chương trình nhận dạng giọng nói tốt nhất có sử dụng các mạng nơ-ron được huấn luyện theo phương pháp truyền ngược này.
[citation needed]

Ghi chú

Xem thêm
 Mạng nơ-ron nhân tạo
 Mạng nơ-ron sinh học
 Catastrophic interference
 Ensemble learning
 AdaBoost
 Overfitting
 Neural backpropagation
 Backpropagation through time

Tham khảo

Liên kết ngoài
 A Gentle Introduction to Backpropagation - An intuitive tutorial by Shashi Sathyanarayana  The article contains pseudocode ("Training Wheels for Training Neural Networks") for implementing the algorithm.
 Neural Network Back-Propagation for Programmers (a tutorial)
 Backpropagation for mathematicians
 Chapter 7 The backpropagation algorithm of Neural Networks - A Systematic Introduction by Raúl Rojas (ISBN 978-3540605058)
 Quick explanation of the backpropagation algorithm
 Graphical explanation of the backpropagation algorithm
 Concise explanation of the backpropagation algorithm using math notation  by Anand Venkataraman
 Visualization of a learning process using backpropagation algorithm
 Backpropagation neural network tutorial at the Wikiversity


title: Nakashima Taiki

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp
Taiki Nakashima gia nhập câu lạc bộ tại J1 League; Sagan Tosu năm 2015. 18 tháng 3 năm anh ra mắt ở J.League Cup (v Matsumoto Yamaga FC).

Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 22 tháng 2 năm 2018.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at Kamatamare Sanuki

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Sagan Tosu
Cầu thủ bóng đá Kamatamare Sanuki
Cầu thủ bóng đá Blaublitz Akita


title: Lenograstim

text:
Lenograstim là một yếu tố kích thích khuẩn lạc bạch cầu hạt tái tổ hợp có chức năng như một chất kích thích miễn dịch. Nó được phát triển bởi Chugai Pharmaceuticals dưới tên thương hiệu Granocyte.

Tham khảo

Chất kích thích miễn dịch


title: Mã Vân

text:
Mã Vân có thể là một trong những nhân vật sau:

 Mã Vân, tướng lĩnh nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc
 Mã Vân, thương nhân người Trung Quốc


title: Epilissus striatus

text:
Epilissus striatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Epilissus


title: Titanio angustipennis

text:
Titanio angustipennis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Titanio


title: Exorista decidua

text:
Exorista decidua là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exorista


title: Jump (bài hát)

text:
Jump là một bài hát thu âm bởi nữ ca sĩ gốc Barbados Rihanna, là đĩa đơn cuối cùng từ album phòng thu thứ 7 của cô ấy, Unapologetic. Đĩa đơn "Jump" được phát hành vào ngày 24 tháng 7 năm 2014, hơn một tuần sau ca khúc Can't Remember to Forget You của cô cùng với Shakira.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2014
Bài hát năm 2012
Bài hát của Rihanna
Bài hát sản xuất bởi Kuk Harrell


title: Epirhyssa sapporensis

text:
Epirhyssa sapporensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Epirhyssa


title: Phạm Quang Huy

text:
Phạm Quang Huy (sinh năm 1996 tại Hải Phòng) là một vận động viên bắn súng Việt Nam. Năm 2023, Quang Huy trở thành vận động viên đầu tiên của Việt Nam đoạt huy chương vàng bộ môn bắn súng tại một kỳ Asiad. Quang Huy hiện đang là thành viên đội tuyển quốc gia thành tích cao môn bắn súng.

Thành tích
 Trong 8 năm thi đấu đỉnh cao, Phạm Quang Huy đã từng giành huy chương Vàng ở Giải Vô địch trẻ, Giải Vô địch Quốc gia và thành tích nổi bật nhất trên đấu trường quốc tế là tấm huy chương Vàng nội dung 10m Súng ngắn hơi Đồng đội Nam tại Sea Games 31.

 Trong các năm từ 2015 – 2017, anh lần lượt đạt Cấp 1 Quốc gia, dự bị Kiện tướng Quốc gia và Kiện tướng Quốc gia của môn bắn súng.

 Năm 2016, Phạm Quang Huy tiếp tục giành 1 huy chương vàng và 1 huy chương bạc tại giải Vô địch trẻ Quốc gia 2016, 1 huy chương bạc cá nhận, 2 huy chương vàng đồng đội tại giải Vô địch trẻ Đông Nam Á 2016.

 Năm 2017, xạ thủ này giành 4 huy chương vàng cá nhân, 2 huy chương đồng cá nhân, 3 huy chương đồng đồng đội tại giải Vô địch trẻ Quốc gia 2017. Bên cạnh đó, anh giành 1 huy chương đồng cá nhân giải Tay súng xuất sắc Quốc gia 2017. Tới cuối năm 2017, Phạm Quang Huy tham dự giải Vô địch súng hơi châu Á.

 Huy chương Đồng bắn súng nội dung 10m súng hơi đồng đội Asiad 2023.

 Huy chương Vàng bắn súng nội dung 10m súng ngắn Asiad 2023.

Gia đình
Phạm Quang Huy là con trai của hai cựu vận động viên bắn súng Hải Phòng Phạm Cao Sơn và Đặng Thị Hằng. Anh có một em trai cũng là vận động viên bắn súng trẻ Phạm Đăng Quang.

Tham khảo

Vận động viên bắn súng Việt Nam
Nhân vật còn sống
Vận động viên người Hải Phòng
Người Hải Phòng


title: Psilocerea rachicera

text:
Psilocerea rachicera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Psilocerea


title: Pseudostixis kivuensis

text:
Pseudostixis kivuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pseudostixis


title: Prosopocoilus marioni

text:
Prosopocoilus marioni là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1991.

Tham khảo

Prosopocoilus
Động vật được mô tả năm 1991


title: Alcina Lubitch Domecq

text:
Alcina Lubitch Domecq (sinh năm 1953) là một nhà văn truyện ngắn người Do Thái Guatemala. Cô được sinh ra ở Guatemala đến Auschwitz cha người sống sót, và một Iberia mẹ -Guatemalan. Sau khi cha mẹ cô li dị, cô chuyển đến México vào những năm sáu mươi và rời đi vào đầu những năm 1970. Sau khi ở lại Châu Âu, cô ấy đã đưa aliyah đến Israel, nơi cô ấy hiện đang làm việc như một người gác cổng trong bệnh viện Haifa. Các tác phẩm của cô bao gồm Gương của gương: hay, Nụ cười cao quý của chó (1983) và Intoxicada (1984); cô đã có những câu chuyện ngắn, tập trung chủ yếu vào tình trạng của người Do Thái, được xuất bản trong nhiều tuyển tập.

Tham khảo


title: Serraca subconferenda

text:
Serraca subconferenda là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Serraca


title: Choc ice

text:
Choc ice là thuật ngữ tiếng Anh của người Anh dùng để chỉ một món tráng miệng đông lạnh chung chung bao gồm một khối kem lạnh hình chữ nhật — thường có vị vani — được phủ một lớp sô cô la mỏng. Ở nhiều quốc gia, có rất nhiều phiên bản của món tráng miệng này được sản xuất dưới nhiều thương hiệu khác nhau. Một thương hiệu nổi tiếng mà nhiều người biết đến là Klondike.

Choc ice đầu tiên được bày bán tại Mỹ vào năm 1922 và đặt theo tên sông Klondike ở Alaska và Canada. Trong những năm gần đây, thuật ngữ “choc ice” đã trở thành câu nói tục tĩu về chủng tộc được sử dụng để mô tả một người theo nghĩa bóng “trong trắng, ngoài đen”.

Tham khảo

Kem lạnh
Món tráng miệng


title: Aoki Ryota (cầu thủ bóng đá, sinh 1996)

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at Nagoya Grampus

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Nagoya Grampus
Tiền vệ bóng đá


title: Heteronitis pauliani

text:
Heteronitis pauliani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Heteronitis


title: Gelasma prasina

text:
Gelasma prasina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Maxates


title: Zingiber cornigerum

text:
Zingiber cornigerum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Thachat Jayakrishnan, Alfred Joe, Vadkkoot Sankaran Hareesh và Mamiyil Sabu miêu tả khoa học đầu tiên năm 2021.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: T. Jayakrishnan & Nikhil Krishna 150204; thu thập ngày 21 tháng 7 năm 2016, cao độ 152 m, gần Iduli, 26 km từ Roing đến Iduli, huyện Thung lũng Hạ Dibang, bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Calicut ở Malappuram, Kerala (CALI), mẫu isotype lưu giữ tại Cục Khảo sát Thực vật Ấn Độ tại Howrah, Tây Bengal (CAL).

Từ nguyên
Tính từ định danh cornigerum (giống đực: corniger, giống cái: cornigera) trong tiếng Latinh có nghĩa là 'sừng', dùng để chỉ phần đỉnh các lá bắc con hình sừng của loài này.

Phân bố
Loài này là đặc hữu bang Arunachal Pradesh, đông bắc Ấn Độ. Z. cornigerum chỉ được biết đến ở Iduli, huyện Thung lũng Hạ Dibang, bang Arunachal Pradesh. Cây mọc ở rìa ruộng lúa và các suối nước nhỏ trên đất pha sét màu đen. Nó phát triển ở cao độ 100–200 m cùng với Musa velutina, M. itinerans, Alpinia nigra, Curcuma spp.

Phân loại
Z. cornigerum được xếp trong tổ Cryptanthium.

Mô tả
Cây thảo thân rễ hình củ lâu năm. Thân rễ thanh mảnh, không phân nhiều nhánh, bao phủ bởi nhiều sợi rễ mỏng dọc theo chiều dài, vỏ màu trắng kem, ruột chia thành ba vùng hình tròn, vùng trong cùng màu kem, vùng giữa màu vàng kem và vùng ngoài màu nâu sẫm, đường kính 1-1,5 cm; không củ. Chồi lá cao 0,9–1,7 m, lá 8–10 khi ra hoa; thân giả dài 30–60 cm, nhẵn nhụi hoặc thưa lông tơ; Bẹ ở gốc không phiến lá 3-4, màu xanh lục ánh tía, có lông tơ; lưỡi bẹ 2 thùy, dài 5–6 mm, màu xanh lục, nhẵn nhụi, đỉnh nhọn; cuống lá dài 1,0–1,2 cm, màu xanh lục, nhẵn nhụi, dạng gối; phiến lá hình elip-hình mác, 25–35 × 6,5–10,5 cm, đỉnh nhọn thon, đáy hình nêm, mép nguyên, mặt gần trục màu xanh lục sẫm, nhẵn nhụi, mặt xa trục màu tía, có lông tơ ở đáy và dọc theo gân giữa. Cụm hoa 2, là cành hoa bông thóc mọc từ thân rễ, cành hoa bông thóc hình trứng hẹp, dài 11–16 cm, mỗi lần nở 1 hoa; cuống cụm hoa 3–6 × 0,8–1 cm, màu trắng kem, các lá bắc bao bọc màu trắng kem với đỉnh ánh tía; lá bắc vô sinh hình trứng-hình mác, đỉnh nhọn, màu trắng kem với ánh tía, mặt trong nhẵn nhụi và mặt ngoài có lông tơ; lá bắc sinh sản 5–8, hình trứng rộng, 5–6 × 0,8–1 cm, đỉnh nhọn thon, màu trắng kem với ánh tía, đỡ 1 hoa; lá bắc con hình trứng-hình mác, 2,5–3 × 0,8–1,0 cm, đỉnh hình sừng hoặc chẻ đôi với 1 thùy nhọn dài và 1 thùy nhỏ, màu trắng kem, ánh tía ở đỉnh, mặt trong nhẵn nhụi và mặt ngoài có lông tơ. Hoa dài 8–10 cm; đài hoa hình ống chẻ một bên, ~1,4 × 0,7 cm, đỉnh chẻ đôi, màu trắng, nhẵn nhụi; ống tràng hoa màu trắng, dài 6–7 cm, nhẵn nhụi; thùy tràng lưng hình tam giác-hình mác, 2,5–2,7 × 0,6–0,7 cm, đỉnh nhọn, cong, màu trắng với các gân trong mờ, mặt trong nhẵn nhụi và mặt ngoài có lông tơ; các thùy tràng bên hình tam giác-hình mác, 2,2–2,4 × 0,4 cm, đỉnh nhọn, màu trắng với các gân trong mờ, hai mặt nhẵn nhụi, nhanh cong vào ngay sau khi hoa nở; cánh môi hình elip, 2–2,3 × 1,2–1,5 cm, đỉnh thuôn tròn, mép uốn ngược, màu trắng kem với các vết màu hồng ánh đỏ, nhẵn nhụi; nhị lép bên hình tam giác, 3–4 × ~3,2 mm, đỉnh hình mỏ, màu trắng, hợp sinh tới giữa cánh môi. Nhị 2,3–2,5 × 0,5–0,6 cm; chỉ nhị tiêu giảm tới dài ~1 mm, mô liên kết màu trắng nhẵn nhụi; mô vỏ bao phấn màu trắng kem, 1,6–1,8 × 0,3–0,4 cm; mào bao phấn màu trắng, dài 1–1,2 cm, bao quanh đầu nhụy, nhẵn nhụi. Vòi nhụy hình chỉ, màu trắng, nhẵn nhụi, đầu nhụy hình chén; lỗ nhỏ có lông rung. Bầu nhụy hình trụ, 8–9 × 4–5 mm, màu trắng kem, 3 ngăn, noãn đính trụ, có lông tơ; tuyến trên bầu 2, dài 8–9 mm, màu kem, thẳng. Không thấy quả. Hoa từ tháng 6 đến tháng 8, nở vào buổi sáng và se lại trong vòng 24 giờ.

Z. cornigerum tương tự như Z. bipinianum, nhưng khác ở chỗ có các lưỡi bẹ nhẵn nhụi (so với có lông nhung), mặt xa trục phiến lá màu tía (so với xanh lục), cụm hoa hình trứng hẹp màu trắng kem (so với hình elipxoit màu tía), lá bắc con có đỉnh hình sừng (so với nhọn), hoa dài 8–10 cm (so với 6–7 cm), cánh môi màu trắng kem với các vết màu hồng ánh đỏ (so với các vết màu tía) với đỉnh thuôn tròn (so với nhọn), các nhị lép bên đỉnh hình mỏ (so với nhọn), hợp sinh 1/3 với cánh môi (so với rời), tuyến trên bầu dài bằng bầu nhụy (so với nhỏ hơn bầu nhụy).

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 2021
Thực vật Ấn Độ


title: Vòng loại trực tiếp UEFA Champions League 2007–08

text:
Các đội tham dự

Sơ đồ

Vòng loại trực tiếp

Vòng loại trực tiếp thứ nhất
Lễ bốc thăm vòng đấu loại trực tiếp đầu tiên của UEFA Champions League 2007-08 đã được tổ chức vào ngày 21 tháng 12 năm 2007 lúc 12:00 CET tại Nyon, Thụy Sĩ. Các trận lượt đi diễn ra vào hai ngày 19 và 20 tháng 2, các trận lượt về diễn ra vào các ngày mùng 4 và 5 tháng 3. Do có xô xát với AC Milan tại sân San Siro, nên trận lượt về của Inter Milan với Liverpool bị lùi tới ngày 11 tháng 3.

|}

Lượt đi

Lượt về

Arsenal thắng 2–0 chung cuộc.

Barcelona thắng 4–2 chung cuộc.

Fenerbahçe hòa 5–5 Sevilla chung cuộc. Fenerbahçe thắng 3–2 trên chấm luân lưu 11m.

Manchester United thắng 2–1 chung cuộc.

Schalke hòa 1–1 Porto chung cuộc. Schalke thắng 4–1 trên chấm luân lưu 11m.

AS Roma thắng 4–2 chung cuộc.

Chelsea thắng 3–0 chung cuộc.

Liverpool thắng 3–0 chung cuộc.

Tứ kết
Các trận lượt đi diễn ra vào hai ngày 1 và 2 tháng 4, các trận lượt về thi đấu ngày 8 và 9 tháng 4 năm 2008.

|}

Lượt đi

Lượt về

Liverpool thắng 5–3 chung cuộc.

Chelsea thắng 3–2 chung cuộc.

Manchester United thắng 3–0 chung cuộc.

Barcelona thắng 2–0 chung cuộc.

Bán kết
Các trận lượt đi diễn ra ngày 22 và 23 tháng 4, các trận lượt về diễn ra vào 29 và 30 tháng 4 năm 2008.

{{TwoLegResult|Liverpool|ENG|3–4|'Chelsea|ENG|1–1|2–3 (h.p.)|}}

|}

Lượt đi

Lượt vềManchester United thắng 1–0 chung cuộc.Chelsea thắng 4–3 chung cuộc.''

Trận chung kết

Trận chung kết UEFA Champions League 2008 được tổ chức vào ngày 21 tháng 5 năm 2008 trên sân vận động Luzhniki tại Moskva, Nga.

Xem thêm
 Vòng loại UEFA Champions League 2007-08
 Vòng bảng UEFA Champions League 2007-08
 Chung kết UEFA Champions League 2008

Chú thích

Liên kết ngoài

 Champions League năm 2008 tại uefa.com
 UEFA European Competitions 2007-08 tại rsssf.com

UEFA Champions League 2007–08
Bóng đá năm 2007
Bóng đá năm 2008


title: Vụ thử hạt nhân của Bắc Triều Tiên tháng 1 năm 2016

text:
Ngày 6 tháng 1 năm 2016, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên đã tiến hành một vụ thử hạt nhân dưới lòng đất tại địa điểm thử hạt nhân Punggye-ri, khoảng 50 km về phía tây bắc của thành phố Kilju ở huyện Kilju.

Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ ghi nhận một trận động đất 5,1 độ richter từ vị trí thử, tâm chấn 0 km.
Cục địa chấn Trung Quốc cho biết cường độ vụ động đất này là 4,9 độ richter với độ sâu tâm chấn là 0 km và đưa ra phỏng đoán là đây là động đất xuất phát từ một vụ nổ.
Trung tâm Địa chấn học châu Âu-Địa Trung Hải cho rằng tâm chấn nằm cách thành phố Chongjin (tỉnh Bắc Hamgyeong) 80 km về phía Tây Nam và độ sâu tâm chấn là 10 km. Địa điểm phát sinh động đất được tính toán là 41,3 độ vĩ Bắc, 129,1 độ kinh Đông, gần với bãi thử nghiệm hạt nhân xã Punggye, huyện Kilju, tỉnh Bắc Hamgyeong.

Các cơ quan truyền thông Triều Tiên đã thông báo rằng quốc gia này đã được thử nghiệm thành công một quả bom hydro, được khẳng định đã được sản xuất vào tháng trước khi tiến hành cuộc thử nghiệm này. Tuy nhiên, các chuyên gia của bên thứ ba, cũng như các quan chức và các cơ quan ở Hàn Quốc, nghi ngờ tuyên bố của Triều Tiên, và cho rằng những thiết bị đó gần như đã là một quả bom phân hạch chẳng hạn như một vũ khí phân hạch tăng cường.

Bối cảnh

Triều Tiên trước đây đã tiến hành trước đây ba vụ thử hạt nhân dưới lòng đất vào năm 2006, 2009, và 2013, với lý do đó đã bị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc áp đặt lệnh trừng phạt.

Tổng thống Hoa Kỳ và Tổng thống Hàn Quốc kêu gọi Triều Tiên nối lại các cuộc đàm phán Sáu bên vào tháng 10 năm 2015. Hai vị tổng thống náy cũng đã cảnh báo Triều Tiên tiến hành một vụ thử hạt nhân thứ tư.

Trong tháng 12 năm 2015, lãnh đạo tối cao của Triều Tiên Kim Jong-un cho rằng nước này có khả năng khởi động một quả bom hydro, một thiết bị năng lượng nhiều hơn đáng kể hơn so với quả bom nguyên tử thông thường được sử dụng trong các thử nghiệm trước đó. Lời tuyên bố này đã nhận được sự hoài nghi từ Nhà Trắng và các quan chức Hàn Quốc.

Trong một bài phát biểu ngày đầu năm mới, Kim Jong-un cảnh báo rằng hành động khiêu khích từ "những kẻ xâm lược bên ngoài" sẽ được đáp trả bằng một "cuộc thánh chiến của công lý".

Tuyên bố của Triều Tiên
Chính phủ CHDCND Triều Tiên tuyên bố "Vụ thử nghiệm diễn ra một cách an toàn và hoàn hảo, đồng thời không tác động xấu tới môi trường sinh thái. Vụ thử là giai đoạn phát triển cao hơn của lực lượng hạt nhân của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Bằng việc thử nghiệm thành công bom H theo cách hoàn hảo nhất được ghi nhận trong lịch sử, Triều Tiên tự hào gia nhập hàng ngũ các nước tiên tiến sở hữu bom H và người dân Triều Tiên đã chứng minh tinh thần của dân tộc".
Đài Truyền hình Trung ương Triều Tiên (KCTV), kênh truyền thông nhà nước Triều Tiên, nói rằng ""Mỹ đã tập trung các lực lượng chống lại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và vu khống về quyền con người nhằm cản trở sự phát triển của Triều Tiên. Bom H là biện pháp phòng vệ trước số lượng lớn vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ. Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên sẽ tự bảo vệ chính mình". Số phận của CHDCND Triều Tiên không được bảo vệ bởi bất kỳ lực lượng nào khác ngoài chính CHDCND Triều Tiên".

Ngày 6/1/2016, Triều Tiên công bố một sắc lệnh do chính nhà lãnh đạo Kim Jong-un ký ngày 15/12/2015, với chữ viết tay của chính Kim Jong-un: "Hãy bắt đầu năm 2016 bằng tiếng gầm dữ dội của quả bom nhiệt hạch đầu tiên, để cả thế giới phải ngước nhìn quốc gia hạt nhân và đảng Lao động Triều Tiên vĩ đại của chúng ta". Triều Tiên tuyên bố lý do thử nghiệm bom nhiệt hạch là để tự vệ trước Mỹ và đây là "quyền hợp pháp" của nước này.

Phản ứng quốc tế
 Hàn Quốc — Hàn Quốc cực lực lên án vụ thử hạt nhân của Triều Tiên, "bất chấp các cảnh báo của chúng tôi và cộng đồng quốc tế". Hàn Quốc tăng cường an ninh tại vùng biên giới. Tổng thống Hàn Quốc triệu tập hội đồng an ninh quốc gia, và hứa sẽ "đưa ra các biện pháp cần thiết" để Bình Nhưỡng "phải trả giá về vụ thử hạt nhân này". Thứ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc nói rằng hiện tại không có cơ sở để tin rằng thiết bị hạt nhân mà Triều Tiên vừa thử là bom nhiệt hạch và có thể Bình Nhưỡng đang phóng đại sự việc. Tình báo và các chuyên gia Hàn Quốc cũng như quốc tế cho rằng Triều Tiên chỉ thử bom A chứ không phải bom H.
 — Ngay sau thông báo của Triều Tiên, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tuyên bố vụ thử hạt nhân là "mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh" của Nhật Bản. Lãnh đạo Nhật Bản khẳng định sẽ có "các biện pháp kiên quyết" đối với Triều Tiên, "phối hợp với Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga" để đối phó với "thách thức nghiêm trọng" này.
 — Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, Trung Quốc không nhận được thông tin về vụ thử thiết bị bom nhiệt hạch thu nhỏ của Triều Tiên đồng thời khẳng định nước này kiên quyết phản đối hành động của Bình Nhưỡng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết, Trung Quốc sẽ đồng hành với cộng đồng quốc tế về việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.
 — Bộ Ngoại giao Nga lên án việc Triều Tiên tuyên bố thử nghiệm bom H đồng thời nói động thái này vi phạm luật pháp quốc tế và một sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ đạo nghiên cứu triệt để nghiên cứu dữ liệu của tất cả các trạm quan trắc, bao gồm địa chấn, và phân tích tình hình trong trường hợp các thông tin về kỳ thi này được xác nhận.
 — Hoa Kỳ cho biết sẽ phản ứng thích đáng tới mọi hành động kích động từ Triều Tiên, tiếp tục bảo vệ cho đồng minh của Mỹ trong khu vực.
 — Tổng thống Pháp François Hollande tuyên bố, việc Triều Tiên thử vũ khí nhiệt hạch "vi phạm nghiêm trọng nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc" và "không thể chấp nhận được". Pháp cũng kêu gọi các nước phản ứng mạnh mẽ trước động thái từ Triều Tiên.
 — Ngoại trưởng Anh Philip Hammond cho biết cả Anh phản đối vụ thử hạt nhân của Triều Tiên và ủng hộ việc nối lại đàm phán 6 bên về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.
 — Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình cho biết: "Việt Nam quan ngại sâu sắc trước việc Triều Tiên thử bom nhiệt hạch, vi phạm các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, làm gia tăng căng thẳng, đe dọa hòa bình, ổn định ở khu vực."
 NATO — Tổng thư ký NATO, Jens Stoltenberg, cũng kêu gọi Triều Tiên ngừng chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo một cách toàn diện, minh bạch đồng thời tham dự các cuộc đối thoại về giải trừ vũ khí hạt nhân một cách chân thành và đáng tin cậy.
 Liên hiệp quốc – Hội đồng Bảo an đã tổ chức một phiên họp khẩn cấp vào ngày 06 tháng 1 năm 2016 để thảo luận về tính hợp pháp và hậu quả của vụ thử hạt nhân. Tổng thư ký Ban Ki-moon cho rằng vụ thử nghiệm là "gây bất ổn sâu sắc cho an ninh khu vực" Khả năng bổ sung các biện pháp cấm vận của Liên Hợp Quốc sẽ được "nâng lên", các nhà ngoại giao cho biết Hội đồng Bảo an cho biết.

Xem thêm
Vụ thử hạt nhân năm 2009 của Triều Tiên

Chú thích

Triều Tiên 2016
Thử nghiệm hạt nhân của Bắc Triều Tiên


title: Anua pygospila

text:
Anua pygospila là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anua


title: Luxiaria schistacea

text:
Luxiaria schistacea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Luxiaria


title: Liệu pháp hormone thay thế

text:
Liệu pháp hormone thay thế (HRT), còn được biết đến là liệu pháp hormon mãn kinh (MHT) hoặc liệu pháp hormon sau mãn kinh (PHT, PMHT), là một liệu pháp hormon được sử dụng để điều trị các triệu chứng xảy ra trong thời kỳ mãn kinh ở phụ nữ. Những triệu chứng này bao gồm trào huyết, teo và khô âm đạo, và mất xương, những triệu chứng khác, và gây ra do giảm nồng độ nội tiết tố sinh dục trong thời kỳ mãn kinh.  Các loại thuốc nội tiết tố chính được sử dụng trong HRT điều trị các triệu chứng mãn kinh là estrogen và progestogen. Progestogen thường được sử dụng phối hợp với estrogen ở phụ nữ có tử cung còn nguyên bởi vì liệu pháp estrogen đơn độc (không có progesterone) có mối liên kết đến tăng sản nội mạc tử cung, ung thư và progestogens giúp ngăn ngừa những nguy cơ này.  Androgens, như testosterone, đôi khi cũng được sử dụng trong HRT. Các loại thuốc HRT hiện có sẵn bằng nhiều con đường khác nhau và cũng như được sử dụng bởi nhiều tuyến quản lý khác nhau.

Tổ chức Hành động vì sức khỏe phụ nữ (The Women's Health Initiative), của Viện Sức khỏe quốc gia Mỹ (National Institute of Health) năm 2002 đã cho ra kết quả khác nhau về tất cả những nguyên nhân gây tử vong liên kết với HRT, cho thấy thấp hơn khi HRT bắt đầu sớm hơn, từ 50 đến 59 tuổi, cao hơn sau tuổi 60. Ở những bệnh nhân lớn tuổi, tỷ lệ mắc ung thư vú, đau tim và đột quỵ gia tăng, mặc dù tỷ lệ mắc bệnh ung thư đại trực tràng và gãy xương giảm. Trong một nghiên cứu quốc gia lớn hơn của WHI tại Anh, Million Women Study (MWS), kết quả cho thấy, số lượng phụ nữ dùng HRT giảm mạnh. WHI khuyến cáo rằng phụ nữ điều trị mãn kinh không xâm lấn nên dùng liều HRT thấp nhất trong thời gian ngắn nhất để giảm thiểu những nguy cơ liên quan.

Các chỉ định hiện tại từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) bao gồm điều trị ngắn hạn các triệu chứng mãn kinh, chẳng hạn như phình động mạch hoặc teo âm đạo, và phòng ngừa loãng xương. Trong năm 2012 và 2017, Lực lượng Đặc Nhiệm Dịch vụ Phòng Ngừa Hoa Kỳ (USPSTF) kết luận rằng tác dụng có hại của liệu pháp kết hợp estrogen với progestin có thể vượt quá lợi ích phòng chống bệnh mạn tính ở hầu hết phụ nữ. Một ý kiến chuyên gia đồng thuận được công bố bởi Hiệp hội Nội tiết nhận định rằng khi được dùng trong thời kỳ mãn kinh, hoặc những năm đầu mãn kinh, HRT có ít nguy cơ hơn so với trước đây, và giảm tất cả nguyên nhân gây tử vong ở hầu hết các trường hợp bệnh nhân. Trong năm 2009, Hiệp hội các Bác sĩ Nội tiết lâm sàng của Mỹ (AACE) cũng tuyên bố về việc tán thành cần sử dụng HRT trong những tình huống lâm sàng thích hợp.

Tham khảo

Mãn kinh
Công nghiệp khoa học sự sống


title: Từ Tân

text:
Từ Tân (giản thể: 徐昕; phồn thể: 徐昕; bính âm:Xú xīn, sinh ngày 19 tháng 4 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá người Trung Quốc hiện đang thi đấu cho Sơn Đông Thái Sơn tại Chinese Super League và Đội tuyển bóng đá quốc gia Trung Quốc.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Từ Tân bắt đầu sự nghiệp bóng đá khi anh gia nhập học viện trẻ của Thiên Tân Thái Đạt năm 2006. Sau khi chuyển sang học viện trẻ của Thượng Hải Thân Hoa, anh chuyển đến học viện trẻ của đội bóng La Liga Atlético Madrid năm 2010. Ngày 11 tháng 5 năm 2013, anh được đôn lên đội hình của Atlético Madrid B và có trận ra mắt câu lạc bộ ngày 12 tháng 5 năm 2013 trong thất bại 0-1 trước CD Marino, vào sân thay Vicente Romero ở phút 66. Anh có trận ra mắt cho Atlético Madrid C ngày 25 tháng 8 năm 2013 trong trận hòa 2-2 trước AD Parla, vào sân thay cho Samuel Villa ở phút 71.

Ngày 25 tháng 12 năm 2015, Từ Tân chuyển đến đội bóng Chinese Super League Quảng Châu Hằng Đại với mức phí 4,3 triệu euro. Anh ra mắt câu lạc bộ ngày 1 tháng 4 năm 2016 trong chiến thắng 2-0 trước Quảng Châu Phú Lực, vào sân thay cho Hoàng Bác Văn ở phút 71. Ngày 1 tháng 4 năm 2017, anh bị đứt dây chằng ở mắt cá chân trái trong chiến thắng 3-2 trước Thượng Hải SIPG. Tháng 7 năm 2018, anh được cho là sắp được cho mượn đến đội bóng China League One Vũ Hán Trác Nhĩ trong nửa mùa giải. Tuy nhiên, thương vụ này không thể hoàn tất do Quảng Châu Hằng Đại và Vũ Hán Trác Nhĩ bất đồng vì tranh chấp về Dương Siêu Thanh.

Thống kê sự nghiệp

Bàn thắng quốc tế

Bàn thắng và kết quả của Trung Quốc được để trước.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Quảng Châu Hằng Đại
Chinese Super League: 2016, 2017, 2019
Chinese FA Cup: 2016
Chinese FA Super Cup: 2016, 2017, 2018

Tham khảo

Liên kết ngoài
Từ Tân tại Worldfootball.net

Cầu thủ bóng đá Trung Quốc
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha


title: Eurytaphria xanthoperata

text:
Eurytaphria xanthoperata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eurytaphria


title: Bamra jucunda

text:
Bamra jucunda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bamra


title: Scopula atomaria

text:
Scopula atomaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Capo di tutti capi

text:
Capo di tutti i capi (Trùm của Trùm) hay Bố già (Padrino) là một thuật ngữ thường được sử dụng để nói đến một trùm xã hội đen đứng đầu thế giới tội phạm mafia Ý và Mỹ, người này có quyền lực bao trùm toàn bộ thế giới mafia. Thuật ngữ này được đưa vào đại chúng Mỹ lần đầu tiên bởi Uỷ ban Kefauver vào năm 1950.

Danh hiệu Capo di tutti i capi đã được tôn xưng cho Giuseppe Morello vào khoảng 1900. Trùm Mafia Salvatore Maranzano, sau khi đánh bại tất cả các đối thủ trong cuộc Đại chiến Mafia năm 1931, đã tự tôn xưng mình là Capo di tutti i capi, tổ chức giới xã hội đen New York lại thành Ngũ đại Gia tộc và bắt các gia tộc tội phạm phải cống nạp cho mình. Tuy nhiên y bị thuộc hạ Lucky Luciano ám sát và từ sau đó giới Mafia Mỹ được cai quản bởi một Uỷ ban gồm Ngũ đại Gia tộc và một số gia tộc lớn khác, chứ không còn được đứng đầu bởi một người nữa. Mặc dù vậy, các trùm mafia có quyền lực nhất trong thế giới ngầm vẫn được truyền thông tôn xưng làm Capo di tutti i capi hay Bố già, như Lucky Luciano, Frank Costello, Vito Genovese, Carlo Gambino và Vincent Gigante.

Mafia Sicillia không tồn tại danh hiệu này, mặc dù một số ông trùm có quyền lực lớn cũng được truyền thông gán cho danh hiệu Bố già, như Calogero Vizzini, Salvatore Riina và Bernardo Provenzano.

Tham khảo

Xã hội đen
Tội phạm


title: Agrypon serpentinum

text:
Agrypon serpentinum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrypon


title: Eupithecia rufescens

text:
Eupithecia rufescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

R


title: Phil Bloss

text:
Philip Kenneth Bloss (sinh ngày 16 tháng 1 năm 1953 ở Colchester, Essex) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở Football League, ở vị trí tiền vệ.

Tham khảo

Vận động viên Colchester
Cầu thủ bóng đá Anh
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Colchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Wimbledon F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Antarchaea africana

text:
Antarchaea africana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Antarchaea


title: Bupalus albidaria

text:
Bupalus albidaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Bupalus


title: Cleora papillifer

text:
Cleora papillifer là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cleora


title: 287 (số)

text:
287 (hai trăm tám mươi bảy) là một số tự nhiên ngay sau 286 và ngay trước 288.

Tham khảo


title: Quy tắc Bergmann

text:
Quy tắc Bergmann là một quy tắc trong sinh thái học, phát biểu rằng trong vòng một nhánh phân loại rộng rãi thì loài kích thước lớn hơn được tìm thấy trong môi trường lạnh hơn, và loài kích thước nhỏ hơn được tìm thấy trong vùng ấm áp. Mặc dù ban đầu quy tắc xây dựng cho của các loài trong một chi, nó thường được viết lại trong điều kiện quần thể trong một loài. Quy tắc cũng thường xuyên diễn trong điều kiện vĩ độ và cũng áp dụng đối với một số loài cây, như Rapicactus.

Quy tắc này được đặt tên sau khi nhà sinh vật học người Đức, Carl Bergmann, mô tả hiện tượng này vào năm 1847, mặc dù ông không phải là người đầu tiên phát hiện ra quy luật. Quy tắc Bergmann thông thường được áp dụng cho động vật có vú và các loài chim, tức là các động vật hằng nhiệt. Nhưng một số nhà nghiên cứu cũng đã tìm thấy bằng chứng cho thấy quy tắc này đúng với một số động vật biến nhiệt, ví dụ như kiến Leptothorax acervorum. Và trong khi quy tắc Bergmann đúng cho nhiều động vật hằng nhiệt, vẫn có vài trường hợp ngoại lệ.

Động vật có kích thước lớn có xu hướng phù hợp với quy tắc Bergmann hơn là động vật có kích thước bé, ít nhất ở một vĩ độ nhất định. Điều này có lẽ phản ánh một khả năng thích nghi với các môi trường không thuận lợi, chẳng hạn như bằng cách đào hang trú ẩn. Ngoài việc là một quy luật sinh thái hiện hữu, quy tắc Bergmann còn được nhận thấy qua nghiên cứu sự tiến hóa của các quần thể trong lịch sử khi tiếp xúc với sự thay đổi nhiệt độ. Đặc biệt, sự giảm kích thước của động vật có vú vì nhiệt độ đã được ghi nhận trong hai giai đoạn của kỷ Paleogen: Tối đa nhiệt thế Paleocene - thế Eocene và Tối đa nhiệt thế Eocene 2.

Ví dụ

Ở con người
Quần thể người gần các cực, gồm người Inuit, Aleut, và Sami, có cân nặng lớn hơn cân nặng trung bình của các quần thể người khác ở gần xích đạo, phù hợp với quy tắc Bergmann. Họ cũng có tay chân ngắn hơn và thân rộng hơn phù hợp với quy tắc Allen. Theo Marshall T. Newman (1953), người Mỹ bản địa nói chung phù hợp với quy tắc Bergmann mặc dù khí hậu lạnh và kích thước cơ thể nhỏ từ sự kết hợp của các tộc người Đông Eskimo, Canoe Indians, Yuki, Andes bản địa và Harrison Lake Lillooet trái ngược với dự đoán của quy tắc này. Newman cho rằng quy tắc Bergmann đúng cho quần thể người Âu-Á, nhưng không đúng cho người châu Phi hạ Sahara.

Ở chim
Một nghiên cứu năm 2019 về sự thay đổi hình thái của loài chim đã sử dụng cơ thể của những con chim sau khi va chạm với các tòa nhà ở Chicago từ năm 1978 đến 2016. Chiều dài xương chân dưới của chim (chỉ số kích thước cơ thể) rút ngắn trung bình 2,4% và cánh lại dài ra 1,3%. Những thay đổi hình thái này được coi là kết quả của sự nóng lên toàn cầu và là một ví dụ chứng minh quy tắc Bergmann có tác động trong tiến hóa.

Ở thực vật
Quy tắc Bermann không được áp dụng cho thực vật trên tất cả cho vĩ độ. Về họ Xương rồng, trường hợp của Carnegiea gigantea được mô tả như "một xu hướng Bergmann ở thực vật" bởi Niering, Whittaker, và Lowe, tuy nhiên sau đó đã có chứng minh kích thước cơ thể loài này phụ thuộc vào lượng mưa, đặc biệt là mưa mùa đông, chứ không phải nhiệt độ, vì vậy quy tắc Bergmann không áp dụng cho quần thể Carnegiea. Các thành viên của chi Rapicactus có kích thước lớn hơn trong môi trường mát mẻ hơn: đường kính thân cây tăng theo độ cao, và trên hết là theo vĩ độ. Kể từ khi Rapicactus phát triển trong một khu vực mà ở đó lượng mưa trung bình có xu hướng giảm ở vĩ độ cao hơn và kích thước cơ thể của chúng không bị ảnh hưởng bởi khí hậu, điều này cho thấy quy tắc Bergmann có thể xảy ra ở thực vật.

Giải thích

Giải thích sớm nhất, được đưa ra bởi Bergmann khi ban đầu xây dựng quy tắc, là con vật lớn hơn có tỷ lệ diện tích bề mặt với thể tích (tỉ lệ S/V) thấp xuống so với động vật nhỏ, do đó trên mỗi đơn vị diện tích cơ thể chúng phát ra ít nhiệt độ hơn, giúp cơ thể chúng ấm áp hơn trong khí hậu lạnh. Khí hậu ấm áp đặt vấn đề ngược lại: nhiệt độ cơ thể được tạo ra bởi sự trao đổi chất cần phải tiêu tan nhanh hơn được lưu trữ.

Do đó, tỷ lệ diện tích bề mặt với thể tích cao hơn của động vật nhỏ hơn trong khí hậu nóng và khô tạo điều kiện cho sự mất nhiệt qua da và giúp làm mát cơ thể. Điều quan trọng phải lưu ý rằng khi phân tích quy tắc Bergmann, các nhóm quần thể được nghiên cứu có môi trường nhiệt khác nhau, và cũng đã được cách li đủ lâu để các gen khác biệt theo các điều kiện nhiệt này.

Ở động vật giáp xác, các loài này đã được nhận thấy là tăng kích thước khi vĩ độ tăng, vì nhiệt độ giảm làm tăng kích thước tế bào và tăng tuổi thọ, cả hai đều dẫn đến sự gia tăng kích thước cơ thể tối đa (tăng trưởng liên tục trong suốt cuộc đời là đặc trưng của động vật giáp xác). Xu hướng kích thước này đã được quan sát ở các giáp xác như Hyperiidae, Gammaridae, Copepod, tôm tích, Mysida, và họ Euphausiacea, cũng bao gồm so sánh các loài liên quan cũng như loài phân bố rộng rãi. Động vật biển khổng lồ được ghi nhận trong cùng nhóm, có lẽ là cùng lý do. Một yếu tố bổ sung ảnh hưởng tới các loài không xương sống này có thể là nồng độ oxy hòa tan lớn hơn ở nhiệt độ thấp hơn. Quan điểm này được hỗ trợ bởi kích thước giáp xác giảm trong các hồ nước ở độ cao lớn. Một ảnh hưởng có thể có nữa đối với động vật không xương sống là giảm áp lực săn mồi ở vĩ độ cao. Một nghiên cứu về ngành Tay cuộn nước nông cho thấy sự săn mồi đã giảm ở các vùng cực so với vĩ độ ôn đới (xu hướng tương tự không được tìm thấy ở vùng nước sâu, nơi mà sự săn mồi cũng giảm, hoặc so với ngành Tay cuộn nhiệt đới và ôn đới, có lẽ vì cá thể ngành này ở nhiệt đới đã tiến hóa đến kích thước nhỏ hơn để lẩn trốn thành công).

Quy tắc Hesse
Vào năm 1937, nhà động vật học và sinh thái học người Đức Richard Hesse đã đề xuất một phần của quy tắc Bergmann. Quy tắc Hesse, còn được gọi là "Quy tắc Trái tim lớn", nói rằng loài sinh sống ở khí hậu lạnh có một trái tim lớn hơn (theo tỉ lệ với trọng lượng cơ thể) so với loài liên quan chặt chẽ sống ở khí hậu ấm áp.

Phê bình
Theo một nghiên cứu của Valerius Geist vào năm 1986, quy tắc Bergmann là sai: các mối tương quan giữ cơ thể với nhiệt độ là không hợp lý, thay vào đó, Geist thấy kích thước cơ thể tỷ lệ thuận với thời gian sống, nhịp tim, hay lượng thức ăn cho mỗi cá thể trong mùa sinh sản.

Bởi vì nhiều lý do có thể ảnh hưởng đến kích thước cơ thể, có rất nhiều nhà phê bình quy tắc Bergmann. Một số tin rằng chính vĩ độ là yếu tố dự đoán kém chính xác về khối lượng cơ thể. Một số ví dụ về các yếu tố chọn lọc khác có thể góp phần làm thay đổi khối lượng cơ thể như là kích cỡ của nguồn thức ăn, ảnh hưởng của kích thước cơ thể trong quá trình bắt mồi như ở động vật ăn thịt, ảnh hưởng của kích thước cơ thể tới khả năng dễ bị tổn thương bởi kẻ thù hay nguồn sống môi trường... Ví dụ, nếu là một sinh vật thích nghi với nhiệt độ thấp, nó có thể còn chịu đựng được giai đoạn thiếu thức ăn, do tương quan giữa nhiệt độ thấp và sự khan hiếm nguồn sống. Một sinh vật lớn hơn có thể dựa vào năng lượng dự trữ của chính nó để cung cấp năng lượng cần thiết cho hoạt động sống cũng như khả năng sinh sản trong thời gian dài hơn.

Cản trở từ điều kiện môi trường tác động lớn vào sự tồn tại của nhiều sinh vật. Nguồn sống của môi trường ít ỏi có thể giới hạn tổng số sinh vật trong môi trường đó, và theo thời gian cũng có thể làm cho các sinh vật thích ứng bằng cách trở nên nhỏ hơn về kích thước cơ thể. Các ảnh hưởng từ nguồn sống môi trường như vậy trở thành một hạn chế của quy tắc Bergmann.

Ghi chú

Tham khảo

Kích thước động vật
Sinh thái học


title: Xenotarsosaurus

text:
Xenotarsosaurus là một chi khủng long, được R. D. Martínez Gimenez Rodriguez & Bochatey mô tả khoa học năm 1986.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Xenotarsosaurus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1986
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long Nam Mỹ
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Đại học Hongik

text:
Trường Đại học Hongik (được gọi ngắn gọn là "Hongdae"; Hán-Việt: Hoằng ích Đại học giáo) là một trường đại học tư thục ở Mapo-gu, trung tâm thành phố Seoul Hàn Quốc, với 9 chuyên khoa, 38 phân ngành và 74 phân khoa thuộc 12 trường cao học. Đại học Hongik nằm trên con đường nổi tiếng dành cho học sinh của thủ đô Seoul, vẫn được các bạn sinh viên gọi với tên Hongdae. Trường có 4 cơ sở: Seoul, Daehak-ro, Sejong và Hwaseong. Tổng số sinh viên theo học tại trường hiện có khoảng 21,700 sinh viên. Trường có thế mạnh đặc biệt về các ngành nghệ thuật và thiết kế.

Trường đại học Hongik luôn khuyến khích sự sáng tạo và rèn luyện tính độc lập của sinh viên. Sinh viên được trang bị các kỹ năng cần thiết để hòa nhập với thời đại cùng các kiến thức chuyên môn vững vàng.

Trường Hongik là một trong những trường đại học được trang bị cơ sở vật chất hiện đại nhất: Kí túc xá rộng, đẹp, hiện đại như khách sạn (xây dựng tháng 3 năm 2016); viện cao học thiết kế quốc tế (IDAS), viện cao học trình diễn nghệ thuật (Daehakro campus); tòa nhà "Hongmunkwan" là nơi để nghiên cứu học tập cũng như sinh hoạt văn hóa (Seoul campus).

Ngoài ra, trường còn là trường đại học có đội tuyển giảng viên ưu tú và có nhiều học bổng dành cho sinh viên; đứng thứ 2 trong các trường đại học tư về việc cấp học bổng cho sinh viên.
Học bổng mà mỗi sinh viên có thể được nhận gần cao nhất cả nước (Nhật báo kinh tế Hàn Quốc tháng 9/2015).

Trường được bộ giáo dục khoa học kĩ thuật lựa chọn là trường đại học ưu tú về chế độ cải cách giáo dục trong suốt 8 năm liên tiếp và trường đại học ưu tú về mảng thiết kế suốt 3 năm liên tiếp.

Các khối ngành trực thuộc

Cơ sở Seoul

Khoa học: Kĩ sư đô thị và dân sự; Kĩ sư điện và điện tử; Kĩ sư hóa học và vật liệu khoa học; Kĩ sư máy tính và công nghệ thông tin; Kĩ sư cơ khí và thiết kế hệ thống; Kiến trúc.

Nhân văn: Quản trị kinh doanh; Ngôn ngữ và văn học Anh; Ngôn ngữ và văn học Đức; Ngôn ngữ và văn học Pháp; Ngôn ngữ và văn học Hàn Quốc; Luật; Kinh tế.

Nghệ thuật: Nghiên cứu nghệ thuật; Hội họa phương Đông; Mĩ thuật; Ngành in; Điêu khắc; Thiết kế; Nghệ thuật và thiết kế kim loại; Gốm và thủy tinh; Thiết kế gỗ và nội thất; Nghệ thuật và thiết kế vải.

Cơ sở Sejong

Khoa học: Kĩ sư điện và điện tử; Kĩ sư máy tính và truyền thông; Kĩ sư và khoa học vật liệu; Kĩ sư thiết kế; Cơ khí và thiết kế; Kiến trúc biển; Kĩ sư hóa-sinh; Phần mềm trò chơi.

Nhân văn: Quản lý kinh doanh; Quan hệ cộng đồng và quảng cáo.

Nghệ thuật: Thiết kế và truyền thông; Thiết kế đồ họa trò chơi.

Học bổng

- Học bổng đại học: 28 loại;

- Trường có kết nối với các nguồn tài trợ tư nhân và các học bổng khác;

- Học bổng toàn cầu Hongik:

 Sinh viên có bố mẹ đều là người nước ngoài sẽ được trao học bổng này:
 Kỳ 1: 900,000KRW được trao cho tất cả sinh viên (ngoại trừ sinh viên nhập học khoa Kiến trúc và khoa Nghệ thuật).
 Từ kỳ 2: học bổng một phần sẽ được trao cho sinh viên tùy thuộc vào điểm trung bình của kỳ trước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang web chính thức
  Trang web chính thức

Trường đại học và cao đẳng Seoul
Quận Seodaemun


title: Amazonides ezanai

text:
Amazonides ezanai là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amazonides


title: Oporinia fimbriata

text:
Oporinia fimbriata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oporinia


title: Eddy Sylvestre

text:
Eddy Sylvestre Negadi (sinh ngày 29 tháng 8 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Pau.

Sự nghiệp
Sylvestre có màn ra mắt chuyên nghiệp cho Nice trong thất bại 2–0 trước Strasbourg vào ngày 22 tháng 12 năm 2018. Anh gia nhập Auxerre với bản hợp đồng cho mượn một năm vào năm 2019.

Vào tháng 10 năm 2020, Sylvestre ký hợp đồng với câu lạc bộ Bỉ Standard Liège.

Ngày 15 tháng 7 năm 2021, anh gia nhập Pau theo dạng cho mượn. Anh trở lại Pau với hợp đồng vĩnh viễn vào cuối mùa giải.

Đời tư
Mặc dù sinh ra ở Pháp, Sylvestre là người gốc Algérie.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 UNFP Profile

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Người Aubagne
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Olympique de Marseille
Cầu thủ bóng đá OGC Nice
Cầu thủ bóng đá AJ Auxerre
Cầu thủ bóng đá Standard Liège
Cầu thủ bóng đá Pau FC
Cầu thủ bóng đá Championnat National 2
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Championnat National 3
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Cầu thủ bóng đá Belgian First Division A
Cầu thủ bóng đá nam Pháp ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nam Bỉ ở nước ngoài