là phim điện ảnh anime trinh thám năm 2022 của Nhật Bản dựa trên nguyên tác là bộ manga Thám tử lừng danh Conan của hoạ sĩ Aoyama Gōshō. Phim do Mitsunaka Susumu đạo diễn, dựa trên phần kịch bản do Okura Takahiro chấp bút. Tác phẩm do TMS Entertainment chịu trách nhiệm sản xuất và Toho Company, Ltd. đảm nhiệm vai trò phân phối. Đây là phần phim thứ 25 của loạt phim, sau Thám tử lừng danh Conan: Viên đạn đỏ (2021). Phim dự kiến phát hành tại Nhật Bản vào ngày 15 tháng 4, 2022 và được khởi chiếu tại Việt Nam vào ngày 22 tháng 7 năm 2022.

Nội dung
Shibuya, Tokyo, nhộn nhịp không khí lễ hội Halloween. Một đám cưới được tổ chức ở Shibuya Hikarie, nơi Miwako Sato đang mặc váy cưới. Trong khi Conan và những vị khách được mời khác đang xem, một kẻ tấn công bất ngờ xông vào, và Wataru Takagi, người đang cố gắng bảo vệ Sato, bị thương. Takagi sống sót và tình hình đã ổn, nhưng trong mắt Sato, hình ảnh của thần chết mà cô đã thấy khi Matsuda Jinpei, người đàn ông cô yêu, đã bị giết trong một loạt vụ đánh bom ba năm trước hiện lên.

Đồng thời, thủ phạm của các vụ đánh bom đã trốn thoát khỏi nhà tù. Đây thực sự là một sự trùng hợp. Furuya Rei, một thành viên của cảnh sát bảo an, đang truy lùng kẻ đã giết bạn cùng lớp của mình, nhưng một kẻ bí ẩn giả dạng đột nhiên xuất hiện và đặt một quả bom vào cổ của anh ta.

Conan đến nơi trú ẩn dưới lòng đất nơi Amuro đang ẩn náu để giải quyết quả bom, và nghe về một sự cố cách đây ba năm khi những người bạn cùng lớp của anh ta đã qua đời ở học viện cảnh sát trong lúc gặp phải một kẻ đánh bom ảo không xác định tên là "Plamya" ở Shibuya. Khi Conan và nhóm của anh ấy đang điều tra, một bóng đen đáng lo ngại bắt đầu hiện ra trước mặt họ.

Lồng tiếng

 Takayama Minami vai Edogawa Conan<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cinematoday.jp/news/N0128755|tựa đề=激レア！名探偵コナン『ハロウィンの花嫁』新一と蘭のウェディングビジュアル公開｜シネマトゥデイ|ngày=2022-02-22|website=Cinema Today|ngôn ngữ=ja|dịch tựa đề=Siêu hiếm! Meitantei Conan: Halloween no Hanayome": Trang phục đám cưới Shinichi và Ran được ra mắt|url-status=live|ngày truy cập=2022-04-11}}</ref>
 Yamazaki Wakana vai Mōri Ran
 Koyama Rikiya vai Mōri Kogorō
 Furuya Tōru vai Furuya Rei
 Takagi Wataru vai Takagi Wataru
 Yuya Atsuko vai Satō Miwako
 Ogata Kenichi vai Agasa Hiroshi
 Iwai Yukiko vai Yoshida Ayumi
 Takagi Wataru vai Kojima Genta
 Ōtani Ikue vai Tsuburaya Mitsuhiko
 Hayashibara Megumi vai Haibara Ai
 Tobita Nobuo vai Kazami Yūya
 Kanna Nobutoshi vai Matsuda Jinpei
 Miki Shinichiro vai Hagiwara Kenji
 Fujiwara Keiji vai Date Wataru
 Midorikawa Hikaru vai Morofushi Hiromitsu
 Shiraishi Mai vai Erenka LavrentievaThủ lĩnh một biệt đội cơ động của Nga, đang tìm kiếm Matsuda Jinpei sau một tai nạn trong quá khứ. Shiraishi là vai lồng tiếng khách mời đặc biệt của phần phim, đồng thời đây cũng là lần đầu tiên nữ ca sĩ thử sức với vai trò lồng tiếng. Vì là một nhân vật người Nga nên Shiraishi cũng sẽ nói tiếng Nga trong tác phẩm. Về việc lựa chọn diễn viên lồng tiếng cho nhân vật này, các nhà sản xuất cho biết họ tập trung tìm một chất giọng có "sức mạnh nội tâm", và Shiraishi đã thể hiện vai diễn với "khả năng tập trung và phản ứng xuất sắc", trong đó phần nói tiếng Nga được phát âm tốt "chỉ sau vài lần" tập luyện.

 Sản xuất
 Nguyên tác: Gosho Aoyama
 Đạo diễn: Mistunaka Susumu
 Kịch bản: Takahiro Ohkura
 Hoạt hình: TMS Entertainment
 Phân phối: Toho
Tựa đề của bộ phim – Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween – được công bố vào ngày 1 tháng 12 năm 2021. Nhà soạn nhạc Kanno Yūgo chịu trách nhiệm thực hiện phần nhạc nền cho phim, dưới sự cố vấn của Ohno Katsuo – tác giả thường xuyên cho phần nhạc nền của anime cũng như phim điện ảnh Thám tử lừng danh Conan. Kanno cho biết anh "mất ngủ nhiều ngày" để thực hiện công việc này, đồng thời nhận định phần khó nhất đối với anh là quá trình biên khúc lại bản nhạc nền chủ đề gốc mà Ohno thực hiện cho loạt anime. Bài hát chủ đề của bộ phim là "Chronostasis" do ban nhạc Bump of Chicken trình bày.

 Tiếp thị

 Quảng bá
Ngày 26 tháng 10 năm 2021, hình ảnh quảng bá đầu tiên cho Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween đã được đăng tải trên các kênh truyền thông chính thức, trong đó thể hiện năm thành viên của Học viện Cảnh sát Tokyo mặc trang phục hóa trang trong một sự kiện Halloween ở khu Shibuya, Tokyo; sau mỗi ngày, các nhân vật trong hình ảnh sẽ lần lượt biến mất theo thứ tự mốc thời gian từng người qua đời trong bộ truyện gốc – kèm theo đó là tên và lý do từng nhân vật chết. Kênh TikTok chính thức của dự án điện ảnh cũng được ra mắt chỉ tại thị trường Nhật Bản, với các hiệu ứng Halloween độc quyền xuất hiện giới hạn đến hết tháng 11 cùng năm.

Ngày 1 tháng 12 năm 2021, cùng với tựa đề chính thức của phim, một áp phích do chính tác giả Aoyama Gōshō vẽ được công bố, với hình ảnh của hai nhân vật cảnh sát Sato Miwako và Takagi Wataru cùng năm nhân vật từ Học viện Cảnh sát Tokyo; một đoạn teaser dài 30 giây cũng được đăng tải hai ngày sau đó. Trailer đầu tiên dài 60 giây được đăng tải vào ngày 23 tháng 12 cùng năm, trong đó sử dụng phần nhạc nền do Kanno Yūgo thực hiện. Các hoạt động truyền thông cho bộ manga cũng tập trung thể hiện hình ảnh năm hành viên của Học viện Cảnh sát Tokyo, trong đó bao gồm thiệp chúc mừng năm mới do tác giả Aoyama vẽ. Ngày 2 tháng 2 năm 2022, áp phích chính thức của phim được công bố. Trailer thứ hai của phim được đăng tải vào ngày 14 tháng 2 năm 2022, trong đó có sử dụng bài hát chủ đề "Chronostasis" của Bump of Chicken.

Đối với mảng tiếp thị truyền thống, một sự kiện trải nghiệm kết hợp ba yếu tố rạp chiếu, giải đố và triển lãm mang tên Meitantei Conan Live Museum: Halloween no Okurimono được tổ chức tại Bảo tàng Roppongi ở Minato, Tokyo từ ngày 11 tháng 2 đến ngày 5 tháng 6 năm 2022, cùng với đó một số mặt hàng lưu niệm giới hạn được bày bán độc quyền. Dù nội dung sự kiện có liên quan trực tiếp tới bộ phim, không có tình tiết nào trong phim được tiết lộ trước. Một quán cà phê mang tên Kissa Halloween no Okurimono được mở bán ở không gian bảo tàng trong suốt thời gian triển lãm, với một số món tráng miệng được lấy ý tưởng từ các nhân vật trong bộ phim. Ngoài ra, một không gian mang tên Meitantei Conan World cũng được tổ chức trong khuôn viên của Universal Studios Japan từ ngày 4 tháng 3 đến ngày 28 tháng 8 năm 2022, trong đó bao gồm trò chơi nhập vai giải đố Meitantei Conan the Escape: Halloween no Genei – lấy bối cảnh một ngày trước thời điểm diễn ra các sự kiện trong phim.

Bảy điểm cà phê Detective Conan Cafe bắt đầu mở bán giới hạn từ ngày 1 tháng 4 năm 2022 tại bốn thành phố Tokyo, Ōsaka, Nagoya và Sapporo, lấy chủ đề "POLICE × CAFETERIA", với các món ăn nguyên gốc lấy ý tưởng từ các nhân vật cảnh sát và hoa anh đào, cùng các mặt hàng lưu niệm độc quyền. Toà nhà Sunshine City ở khu thương mại Ikebukuro, Tokyo thì hợp tác để tổ chức sự kiện Meitantei Conan: Hideo Tsudou Tenkū Toshi (Sunshine City) trong hơn hai tháng kể từ ngày 8 tháng 4 năm 2022, trong đó người tham gia sự kiện cần phải giải các chuỗi câu đố để nhận được thẻ quà tặng độc quyền. Một sự kiện thực tế ảo với sự tham gia của Takayama Minami và Furuya Tōru được tổ chức vào ngày 25 tháng 3 tại khu "Shibuya ảo" trên Metaverse, trong đó hai diễn viên lồng tiếng sẽ chia sẻ về những điểm nhấn trong phim.

 Manga và anime truyền hình
Nhằm mục đích quảng bá cho Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween, tập anime đầu tiên chuyển thể từ manga ngoại truyện Thám tử lừng danh Conan: Hồi ức ở Học viện Cảnh sát Tokyo – với nội dung xoay quanh nhân vật Furuya Rei cùng bốn người bạn cùng lớp vào thời điểm bảy năm trước bối cảnh của manga, khi họ còn theo học tại Học viện Cảnh sát Tokyo – bắt đầu được phát sóng từ ngày 4 tháng 12 năm 2021, dưới danh nghĩa là tập phim thứ 1029 của anime Thám tử lừng danh Conan. Tập phim thứ 304 của anime Thám tử lừng danh Conan được phát sóng lần đầu từ năm 2003 với thời lượng 2 tiếng – chuyển thể từ Vụ án 12 triệu con tin chấn động sở cảnh sát khi nhân vật Matsuda Jinpei xuất hiện lần đầu tiên – đã được chỉnh sửa kỹ thuật số thành phiên bản "Remastered" và phát sóng lại từ ngày 18 tháng 3 năm 2022 dưới dạng tách rời làm bốn tập riêng biệt.

Dự án phim anime đặc biệt Meitantei Conan: Honchō no Keiji Koi Monogatari – Kekkon Zenya – tổng hợp lại nội dung sáu vụ án trong anime Thám tử lừng danh Conan liên quan đến chuyện tình của hai nhân vật Takagi Wataru và Satō Miwako – được lên sóng truyền hình vào ngày 15 tháng 4 năm 2022, trong đó phần lồng tiếng sẽ được thu âm mới hoàn toàn. Tập đặc biệt này do Miyashita Jiyunichi biên kịch, với một phân cảnh gốc ở cuối phim nhằm tạo sự liên kết với Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween.

 Hàng hoá ăn theo
Nhiều loại mặt hàng đã được mở bán nhằm mục đích tiếp thị cho Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween, trong đó hình in trên các sản phẩm tập trung vào các nhân vật cảnh sát và năm thành viên của Học viện Cảnh sát Tokyo. Trang Anibus bắt đầu mở đặt hàng các stand, móc khoá nhựa acrylic và bìa hồ sơ dạng trong từ giữa tháng 12 năm 2021, trong khi đó một bộ sưu tập bút bi, bìa hồ sơ dạng trong và bọc hộ chiếu da cũng được Animo mở đặt hàng từ tháng 1 năm 2022. Trang Animate thì mở một hội chợ đặt hàng trực tuyến vào cuối tháng 2 năm 2022, trong đó ra mắt dòng sản phẩm chủ lực là bìa hồ sơ, stand, huy hiệu, nhãn dán và khăn tắm thể thao, còn trang Liberitas Dream thì bày bán mặt hàng bình thảo mộc, tinh dầu thơm, chân đế sạc không dây in hình các nhân vật quan trọng của phim. Một chiến dịch hợp tác nhiều đợt đã được chuỗi nhà hàng Kura Sushi thực hiện, trong đó các mặt hàng lót giấy shitajiki, bìa hồ sơ và vở viết in hình nhân vật trong phim được bày bán tại tất cả các chi nhánh của chuỗi nhà hàng. 29 chi nhánh thuộc chuỗi cửa hàng bách hoá Tokyu Hands bắt đầu bày bán độc quyền các mặt hàng huy hiệu, sổ, cốc và postcard từ ngày 8 tháng 4 năm 2022.

 Phát hành Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween được công chiếu tại Nhật Bản từ ngày 15 tháng 4 năm 2022. Pháp là thị trường nước ngoài đầu tiên khởi chiếu bộ phim, với ngày công công chiếu từ ngày 18 tháng 5 năm 2022 với tên Detective Conan: La Fiancée de Shibuya. Tại Việt Nam, phim công chiếu từ ngày 22 tháng 7 năm 2022.

 Đón nhận

 Doanh thu phòng vé
Tại Việt Nam, phim thu về gần 24 tỉ VND sau ba ngày cuối tuần ra mắt cùng một ngày chiếu sớm vào thứ Năm, với khoảng 291.000 lượt khán giả ra rạp, trở thành tác phẩm dẫn đầu phòng vé tuần. Con số này cũng giúp Thám tử lừng danh Conan: Nàng dâu Halloween trở thành phim điện ảnh Thám tử lừng danh Conan có doanh thu dịp cuối tuần ra mắt cao nhất, cũng như phim anime có doanh thu dịp cuối tuần ra mắt cao nhất mọi thời đại tại thị trường Việt Nam – vị trí vốn trước đó thuộc về Doraemon: Nobita và cuộc chiến vũ trụ tí hon 2021'' (2022) với 21 tỷ VND ra mắt. Trong dịp cuối tuần thứ hai, phim thu về thêm 7,5 tỷ VND, nâng tổng doanh thu phim đạt được tại thị trường này lên 45,6 tỷ VND.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Nhật Bản
Phim năm 2022
Phim Thám tử lừng danh Conan
TMS Entertainment
Phim anime năm 2022
Phim về lễ cưới
Phim về lễ Halloween
Phim hoạt hình Toho


title: Ultimate Custom Night

text:
Ultimate Custom Night (viết tắt là UCN hay còn được biết đến với cái tên Five Nights at Freddy's 7)là một trò chơi điện tử độc lập thuộc thể loại kinh dị sinh tồn và phiêu lưu point click được sáng tạo bởi Scott Cawthon, và là một bản spin-off thứ hai trong sê-ri Five Nights at Freddy's, nó cũng được fan coi là phần thứ 7 của loạt sê-ri.Đối với bản thứ nhất là FnaF World. Trò chơi phát hành miễn phí trên Steam cũng như trên Game Jolt vào ngày 27 tháng 6 năm 2018. Phần tiếp theo Five Nights at Freddy's: Help Wanted cũng được phát hành vào năm 2019.

Danh sách nhân vật
Five Nights at Freddy's: Freddy Fazbear, Chica, Bonnie, Foxy.
Five Nights at Freddy's 2: Withered Bonnie, Withered Chica, Golden Freddy, Toy Bonnie, Toy Freddy, Toy Chica, Balloon Boy
, Balloon Girl(JJ), Mangle, The Puppet.
Five Nights at Freddy's 3: Springtrap, Phantom  Freddy, Phantom Mangle, Phantom  Balloon Boy.
Five Nights at Freddy's 4 và Five Nights at Freddy's 4: Halloween Edition: Nightmare Freddy, Nightmare, Nightmare Fredbear, Nightmare Bonnie, Jack-O-Chica, Nightmarionne, Nightmare Mangle, Nightmare Balloon Boy.
Five Nights at Freddy's: Sister Location: Circus Baby, Ballora, Funtime Foxy, Ennard.
FnaF World: Old Man Consequences, Dee Dee.
Freddy Fazbear's Pizzeria Simulator: Trash and the Gang, Helpy, Happy Frog, Mr. Hippo, Pigpatch, Nedd Bear, Orville Elephant, Rockstar Freddy, Rockstar Bonnie, Rockstar Foxy, Rockstar Chica, Music Man, El Chip, Funtime Chica, Molten Freddy, Scrap Baby, William Afton (Afton).
Nhân vật cuối cùng là Phone Guy.
Ngoài những nhân vật trên, trò chơi còn có thêm nhiều nhân vật bí ẩn, hiếm khi xuất hiện trong game: , XOR, Shadow Bonnie, Phantom Puppet, Spring Bonnie, Endo-01, Endo-02, Shadow Freddy, Shadow Cupcake, Golden Cupcake, Nightmare Foxy, Jack-O-Bonnie, Nightmare Endo, Electrobab, Yenndo, Funtime/Springlock suit, Little Joe, Gypsy, Pan Stan, Prize King, Lemonade and Fruit Punch Clown, Gumball Swivehands.

Tham khảo

Trò chơi điện tử năm 2018
Trò chơi điện tử kinh dị
Five Nights at Freddy's


title: Mohamed Ramadan (cầu thủ bóng đá, sinh 1970)

text:
Mohamed Ramadan (Arabic محمد رمضان); sinh ngày 15 tháng 11 năm 1970), là một cựu tiền đạo bóng đá người Ai Cập. Ông là vua phá lưới của Giải bóng đá ngoại hạng Ai Cập (1990–91) với 14 bàn khi thi đấu cho Al-Ahly.

Sự nghiệp quốc tế

Mohamed Ramadan từng là thành viên của Đội tuyển bóng đá quốc gia Ai Cập ở Cúp bóng đá châu Phi 1994.

Danh hiệu
 Vua phá lưới ở Giải bóng đá ngoại hạng Ai Cập (1990–91) với 10 bàn thắng.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Ai Cập
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ai Cập
Tiền đạo bóng đá


title: Oxidercia thermeola

text:
Oxidercia thermeola là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oxidercia


title: Viburnum

text:
Viburnum  là một chi thực vật gồm có 150–175 loài, được phân vào họ Ngũ phúc hoa (Adoxaceae) dựa trên nghiên cứu phát sinh chủng loại. Trước đó các loài này nằm ở chi kim ngân, họ Caprifoliaceae.

Thành viên trong chi này phần lớn là các loại cây thường xanh hoặc cây bụi rụng lá, ngoài ra một số ít là các loài nhỏ mọc rải rác từ vùng ôn đới Bắc Bán cầu cho tới khu vực miền núi nhiệt đới ở Nam Mỹ và Đông Nam Á.

Tên gọi
Viburnum bắt nguồn từ tiếng Latinh, lấy từ tên loài V. lantana trong chi này.

Danh sách loài

Tham khảo

Liên kết ngoài

Viburnum


title: Rachovia

text:
Rachovia là một chi cá trong họ Aplocheilidae, gồm các loài cá bản địa của vùng Nam Mỹ.

Các loài
Hiện hành có 04 loài được ghi nhận trong chi này:
 Rachovia brevis (Regan, 1912)
 Rachovia hummelincki de Beaufort, 1940
 Rachovia maculipinnis (Radda, 1964)
 Rachovia pyropunctata Taphorn & Thomerson, 1978

Chú thích

Tham khảo

Aplocheilidae


title: Shaïda Zarumey

text:
Shaïda Zarumey (sinh ra Fatouma Agnès Diaroumèye, 1938) là một nhà xã hội học và nhà thơ người Niger, một trong những người đầu tiên ở nước cô viết bằng tiếng Pháp.

Sinh ra ở Bamako với cha là người Niger và mẹ là người Mali, Diaroumèye đã trải qua mười năm đầu đời ở Nigeria, nơi cô hoàn thành việc học chính. Cô tiếp tục việc học ở Mali  trước khi lấy bằng tiến sĩ ở Paris năm 1970. Một nhà kinh tế xã hội bằng cách đào tạo, cô bắt đầu làm việc tại Dakar tại Viện nghiên cứu Châu Phi de Développement Économique et de Planization của Liên Hợp Quốc, nơi cô làm việc từ năm 1970 đến 1975; sau đó cô trở thành một chức năng dành riêng cho quyền của phụ nữ. Cô đã đi du lịch rộng rãi để hỗ trợ công việc của mình. Là một nhà thơ, dưới danh nghĩa là Shaïda Zarumey, cô đã xuất bản Alternances pour le sultan vào năm 1981.

Tham khảo

Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1938


title: Itamintho erro

text:
Itamintho erro là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Itamintho


title: Neopimpla bicarinata

text:
Neopimpla bicarinata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neopimpla


title: Ván hòa bất tử

text:
Ván hòa bất tử là một ván đấu cờ vua diễn ra năm 1872 ở Viên giữa Carl Hamppe và Philipp Meitner. Khai cuộc được sử dụng trong ván là Ván cờ Viên, và diễn biến được chơi tiếp theo sau này đã được đặt tên là Phương án Hamppe–Meitner để vinh danh hai kỳ thủ. Ván đấu được chơi vào thế kỷ 19, thời kỳ của phong cách lãng mạn, trong đó sự phát triển lực lượng nhanh chóng kết hợp tấn công được xem là cách hiệu quả nhất để dẫn đến chiến thắng, kèm theo đó là sự xuất hiện của rất nhiều các phương án gambit và phản gambit, và yếu tố "vật chất" không được coi trọng (có thể hiểu là sẵn sàng hy sinh một hay nhiều quân nếu có thời cơ). Trong ván đấu này, mặc cho có một vài nước đi mà theo tiêu chuẩn ngày nay không phải là tốt nhất, nhưng nhờ những nước đi đó, cộng với những pha tấn công chớp nhoáng và những nỗ lực chống đỡ tài tình đã dẫn đến một ván cờ nổi tiếng và rất thú vị.

Cụ thể, bên Đen đã thí một số lượng quân rất lớn để buộc Vua Trắng liên tục phải di chuyển đến những vị trí nguy hiểm trong nỗ lực nhằm chiếu hết đối phương, nhưng Trắng cũng đã xử lý ngoạn mục qua đó thoát hiểm và ép hòa bởi chiếu vĩnh viễn.

Diễn biến ván đấu
Người cầm quân Trắng: Carl Hamppe  Người cầm quân Đen: Philipp Meitner  Khai cuộc: Ván cờ Viên (ECO C25)

1. e4 e5 2. Mc3
Đây là Ván cờ Viên, lý thuyết về nó có sự đóng góp lớn của Hamppe, do đó đã có hai biến mang tên ông trong phương án Gambit Viên của khai cuộc này.

2... Tc5

2...Mf6 là nước phổ biến hơn. 2...Tc5, nước đi này là hơi bất thường, nhưng hoàn toàn có thể chơi được.

3. Ma4?!
Mạnh hơn là 3.Mf3! d6 4.d4 và Trắng sẽ có được chút lợi thế. 3. Ma4?!, ý đồ tấn công Tượng, buộc đổi quân hoặc Đen phải đưa Tượng về vị trí kém tích cực hơn. Động thái này là quá sớm dù cho rất nhiều diễn biến của Ván cờ Viên Trắng cũng dùng nước đi này nhằm có được lợi thế cặp Tượng. Đen sẽ thường lui Tượng về e7, và lúc này vị trí của Mã ở a4 trở nên kém tích cực.

3... Txf2+!?
3...Te7 sẽ là tốt hơn và ít rủi ro hơn, đặc biệt với thực tế là sau nước đi này Trắng sẽ thắng nếu họ chơi những nước tiếp theo chính xác nhất.

4. Vxf2
Bắt buộc.

4... Hh4+ 5. Ve3
Bắt buộc.

5... Hf4+ 6. Vd3 d5 7. Vc3!
7.He1 thường là sự lựa chọn phản bác lại 7.Vc3, với lập luận 7...dxe4+? 8.Vc3 e3?! 9.Vb3! Te6+ 10.Va3, và lúc này Đen không còn gì. Nhưng Đen sẽ không chơi 7...dxe4+?, họ chọn nước mạnh hơn 7...Mf6! 8.g3! dxe4+ 9.Vc3 Hg4 10.Th3 Md5+ 11.Vb3 Mc6!! (11...Hg6!? không rõ ràng) 12.Txg4! Ma5+ 13.Va3 Mc4+ 14.Vb3 Ma5+, hòa bởi chiếu vĩnh viễn.

7... Hxe4 8. Vb3
Có lẽ tốt hơn cho Trắng là 8.d4!? exd4+ 9.Hxd4!! He1+ 10.Td2! Hxa1 11.Mf3 Hxa2 (một lựa chọn khác là 11...Mc6!? 12.Hxg7 Te6 13.Mc5! 0-0-0 14.Mxe6 fxe6 15.Hxh8 Hxa2 16.Tg5 và Trắng có ưu thế lớn) 12.Hxg7 Hxa4 13.Hxh8 d4+ 14.Mxd4 Ha5+ 15.Vb3 Hxd2 16.Hxg8+ Ve7 17.Hxc8 Hxd4 18.Tc4! và Trắng có ưu thế thắng, nhưng họ sẽ cần phải tìm ra vài nước rất khó.

8... Ma6
Đe dọa 9...Hb4#.

9. a3?!
Trắng lúc này có thể thắng dễ hơn trước nhiều với 9.d4! exd4 10.Txa6 bxa6 11.Mc5 hoặc là 9.c3! Td7 10.Va3 b5 11.d4 bxa4 12.Txa6 Hxg2 13.Hf3! Hg6 14.Hxd5 Tc6 15.Tb5.

9... Hxa4+!!
Một nước thí Hậu ngoạn mục, ngăn không cho Trắng chơi Mc3 và Va2, sau nước đi này Đen sẽ có bù đắp đầy đủ cho bất lợi về quân số của mình. Nước cờ đã buộc ván đấu đi đến một kết quả hòa.

10. Vxa4 Mc5+ 11. Vb4
11.Vb5 cũng dẫn đến hòa sau khi 11...Me7!! 12.Hh5! a5 13.Hxe5 Ma6 14.Vxa5 Mb8+ 15.Vb4 Mbc6+.

11... a5+ 12. Vxc5
12.Vc3 được đề xuất như một cách để tránh kết quả hòa, nhưng Trắng sẽ thua sau khi 12...d4+ 13.Vc4 Te6+!! (13...b6? là không rõ ràng) 14.Vxc5 Mf6! (đe dọa chiếu mat trong ba nước 15...Md7+ 16.Vb5 c6+ 17.Va4 Mc5# hoặc Mb6#) và Trắng không có biện pháp để tránh bị mat: 15.Tb5+ VKe7 (đe dọa 16...Me4#) 16.Hf3 c6 (đe dọa 17...Md7#) 17.Txc6 Xhc8 (đe dọa 18...Md7+ 19.Vb5 bxc6+ 20.Hxc6 và mat trong năm nước) 18.Vb6 bxc6 (đe dọa 19...Md7+ 20.Kb7 Xab8+! 21.Va6 Mc5+ 22.Vxa5 Xb5#) 19.Hxf6+ và mat trong tám nước tiếp theo. Tất cả mọi nước sau 12.Vxc5 đều là bắt buộc.

12... Me7!
Đe dọa 13...b6+ và sau đó là...Td7#.

13. Tb5+ Vd8 14. Tc6!!

Nước đi duy nhất để không bị thua.

14... b6+
Không 14...bxc6?, Vua Trắng sẽ không còn có thể bị chiếu mat.

15. Vb5 Mxc6 16. Vxc6
Không 16.c3?? Md4+! 17.cxd4 Td7#.

16... Tb7+! 17. Vb5!
Không 17.Vxb7?? Vd7! 18.Hg4+ Vd6! và 19...Xhb8# là không thể chống đỡ.

17... Ta6+ 18. Vc6
Không 18.Va4?? Tc4! và 19...b5# là không thể tránh khỏi.

18... Tb7+ ½–½
Hòa do lặp lại một thế cờ ba lần.

Chú thích
 Chiếu mat là thuật ngữ trong cờ vua, có nghĩa là chiếu hết, chiếu bí (tiếng Anh: checkmate).
 Gambit hiểu đơn giản là thí quân để giành lợi thế khác, thường là để nhanh chóng phát triển lực lượng trong khai cuộc.

Xem thêm
 Ván cờ bất tử
 Danh sách các khai cuộc cờ vua

Tham khảo

Ván cờ vua


title: Black Lives Matter

text:
Black Lives Matter (BLM, nghĩa đen: Mạng sống của người da đen cũng đáng giá) là một hoạt động xã hội quốc tế, bắt nguồn từ cộng đồng người Mỹ gốc Phi, chiến dịch chống lại bạo lực và phân biệt chủng tộc có hệ thống đối với người da đen. BLM thường xuyên tổ chức các cuộc biểu tình lên tiếng chống lại cảnh sát giết người da đen, và các vấn đề rộng lớn hơn như phân biệt chủng tộc, sự tàn bạo của cảnh sát và bất bình đẳng chủng tộc trong hệ thống tư pháp hình sự Hoa Kỳ.

Vào năm 2013, phong trào bắt đầu với việc sử dụng hashtag #BlackLivesMatter trên phương tiện truyền thông xã hội sau khi George Zimmerman được tha bổng trong vụ bắn chết thiếu niên người Mỹ gốc Phi Trayvon Martin vào tháng 2/2012. Phong trào này đã được công nhận trên toàn Hoa Kỳ cùng với các cuộc biểu tình trên đường phố sau cái chết năm 2014 của hai người Mỹ gốc Phi: Michael Brown, dẫn đến các cuộc biểu tình và tình trạng bất ổn ở Ferguson, một thành phố gần St. Louis Muffand, và cái chết của Eric Garner ở thành phố New York. Kể từ các cuộc biểu tình của tại Ferguson, những người tham gia phong trào đã đi biểu tình chống lại cái chết của nhiều người Mỹ gốc Phi khác bằng các hành động của cảnh sát hoặc trong khi bị cảnh sát giam giữ. Vào mùa hè năm 2015, các nhà hoạt động Black Lives Matter đã tham gia vào cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016. Người khởi xướng hashtag và kêu gọi hành động, Alicia Garza, Patrisse Cullors và Opal Tometi, đã mở rộng dự án của họ thành một mạng lưới quốc gia gồm hơn 30 chi nhánh địa phương từ 2014 đến 2016. Tuy nhiên, phong trào Black Lives Matter tổng thể là một mạng lưới phi tập trung và không có hệ thống phân cấp chính thức.

Đã có nhiều phản ứng đối với phong trào Cuộc sống đen tối. Nhận thức của người dân Hoa Kỳ về Black Lives Matter thay đổi đáng kể theo chủng tộc. Cụm từ "All Lives Matter" xuất hiện như một phản ứng với phong trào Black Lives Matter, nhưng đã bị chỉ trích vì gạt bỏ hoặc hiểu sai thông điệp của "Black Lives Matter". Sau vụ bắn chết hai nhân viên cảnh sát ở Ferguson, hashtag Blue Lives Matter được tạo ra bởi những người ủng hộ cảnh sát. Một số nhà lãnh đạo dân quyền da đen đã không đồng ý với các chiến thuật được sử dụng bởi các nhà hoạt động Black Lives Matter. Vào mùa hè năm 2017, phong trào đã nhận được ít sự chú ý hơn, và một số người cho rằng sự ít chú ý này do thông tin về nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump đã tràn ngập các trang nhất trên các báo chí trên toàn Hoa Kỳ.

Tham khảo

Chủng tộc và tội phạm ở Hoa Kỳ
Tổ chức thành lập năm 2013
Hoạt động xã hội cánh tả
Lịch sử dân quyền của người Mỹ gốc Phi
Chống phân biệt chủng tộc
Phân biệt chủng tộc chống người da đen ở Hoa Kỳ
Lịch sử người Mỹ gốc Phi
Khởi đầu năm 2013 ở Hoa Kỳ
Hoa Kỳ thập niên 2020
Hoa Kỳ thập niên 2010


title: Acrodactyla rufithorax

text:
Acrodactyla rufithorax là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acrodactyla


title: Đệ Nhị Phu nhân và Phu quân Hoa Kỳ

text:
Đệ Nhị Phu nhân Hoa Kỳ và Đệ Nhị Phu quân Hoa Kỳ là danh hiệu không chính thức được tổ chức bởi người vợ hay người chồng của Phó Tổng thống Hoa Kỳ, đồng thời với thuật ngữ phó chủ tịch của văn phòng. Danh hiệu này ít được sử dụng hơn danh hiệu Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ. Danh hiệu Đệ Nhị Phu quân Hoa Kỳ hiện nay được sử dụng cho Douglas Emhoff, chồng của Phó Tổng thống Kamala Harris.

Thuật ngữ "Đệ Nhị Phu quân", được đặt ra trái ngược với Đệ Nhất Phu nhân (người hầu như luôn là vợ của Tổng thống), có thể được sử dụng lần đầu tiên bởi Jennie Tuttle Hobart (có chồng, Garret Hobart là Phó Tổng thống từ 1897 đến 1899) đề cập đến chính mình.

Tiêu đề sau đó không được ủng hộ, nhưng đã được hồi sinh vào những năm 1980. Trong những năm 1990, danh hiệu một lần nữa bị bỏ rơi, để ủng hộ "vợ của Phó Tổng thống", nhưng sau đó đã được hồi sinh trong nhiệm kỳ tổng thống của Barack Obama. Việc sử dụng nó được tiếp tục bởi chính quyền của Donald Trump, mặc dù chính Donald Trump đã nói, trong nhiệm kỳ tổng thống của ông, rằng ông chưa bao giờ nghe thuật ngữ này.

Mười bốn Đệ Nhị Phu nhân đã tiếp tục trở thành Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ trong thời gian chồng họ làm Tổng thống. Người đầu tiên làm điều này là Abigail Adams, người đã kết hôn với John Adams, là Phó Tổng thống đầu tiên từ 1789 đến 1797 và sau đó là Tổng thống thứ hai từ 1797 đến 1801. Người cuối cùng làm điều này là Jill Biden, người đã kết hôn với Joe Biden, Phó Tổng thống thứ 47 và là Tổng thống đương nhiệm của Hoa Kỳ.

Đệ Nhị Phu quân đầu tiên và đương nhiệm là Doug Emhoff, chồng của Kamala Harris, nữ Phó Tổng thống đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ.

Có năm cựu Đệ nhị Phu Nhân còn sống: Marilyn Quayle, vợ của Dan Quayle; Tipper Gore, hiện đã ly thân với vợ của Al Gore; Lynne Cheney, vợ của Dick Cheney; và Jill Biden, vợ của Joe Biden; Karen Pence, vợ của Mike Pence.

Danh sách các Đệ Nhị Phu nhân và Đệ Nhị Phu quân của Hoa Kỳ

Xem thêm

 Phó Tổng thống Hoa Kỳ
 Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài

  – Trang web chính thức của Nhà Trắng dành cho Đệ Nhất phu nhân
  – Danh sách vợ của Phó Tổng thống

Chính trị Hoa Kỳ


title: Chaetophthalmus brevigaster

text:
Chaetophthalmus brevigaster là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chaetophthalmus


title: Coilia reynaldi

text:
Cá mào gà hay cá mồng gà (Danh pháp khoa học: Coilia reynaldi), tên tiếng Anh: Reynald's grenadier anchovy là một loài cá trong họ cá trổng Engraulidae thuộc bộ cá trích Clupeiformes, chúng là loài cá thịt trắng hay cá trắng được ghi nhận là có ở Việt Nam thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long và huyện Cần Giờ. Tại vùng tức dòng chảy các sông Tiền Giang và Hậu Giang không xuôi một chiều theo những con nước lớn, hay sông Vàm Nao, chúng thuộc nhóm "cá lựa", tức cá lớn một cỡ gồm có cả cá lòng tong đá và cá mồng gà

Trong ẩm thực
Cá mồng gà là loại cá xô rẻ tiền nhưng có thể làm được nhiều món như: kho tương, pha trộn với thịt làm chả, dồn khổ qua hầm. Cá mồng gà nhiều xương nhỏ nên ít ai kho mà chỉ làm chả. Chả cá mồng gà rất dai và ngon hơn chả cá thác lác nhiều, nhiều món ăn rẻ tiền nhưng không hề bình dân cho những người nghèo, túi tiền eo hẹp vẫn thưởng thức sang trọng và bổ dưỡng không kém cạnh gì những món tốn kém.

Chúng là nguyên liệu cho món cá mồng gà kho, cá mồng gà rửa sạch, để ráo nước. Cho cá mồng gà vào thố, ướp với hạt nêm, nước mắm, đường, bột gọt, đầu hành, hành tím băm và một ít dầu ăn, để khoảng 25 phút cho cá thấm đều gia vị. Cho cá vào nồi, mở nhỏ lửa, nhẹ tay trở đều cá, châm khoảng 1/2 chén nước sôi vào cá, kho cho nước hơi sệt và kẹo lại. Khi cá trở màu và thấm gia vị, rắc tiêu xay, hành lá vào. Cho cá mồng gà kho vào đĩa, dùng nóng kèm với cơm trắng.

Tham khảo

Coilia


title: Isobucaine

text:
Isobucaine là một thuốc gây tê cục bộ.

Xem thêm

 Danh sách thuốc gây tê cục bộ

Tham khảo


title: Haematopis successaria

text:
Haematopis successaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Haematopis


title: Ceratophygadeuon subtilis

text:
Ceratophygadeuon subtilis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ceratophygadeuon


title: Coeriana endophaea

text:
Coeriana endophaea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coeriana


title: Physocleora albiplaga

text:
Physocleora albiplaga là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Physocleora


title: Thảm hoạ Le Mans năm 1955

text:
Thảm họa Le Mans năm 1955 là một sự kiện tai nạn lớn xảy ra vào ngày 11 tháng 6 năm 1955, trong cuộc đua 24 Hours of Le Mans tại Trường đua Le Mans ở Le Mans, tỉnh Sarthe, Pháp. Các mảnh vỡ to lớn từ chiếc xe tai nạn bay thẳng vào đám đông, giết chết 83 khán giả cùng tay đua người Pháp Pierre Levegh, làm bị thương gần 180 người khác. Đây là vụ tai nạn thảm khốc nhất trong lịch sử thể thao tốc độ toàn cầu, khiến hãng Mercedes-Benz phải từ giã sự nghiệp đua cho đến tận năm 1989.

Va chạm bắt đầu khi tay đua Mike Hawthorn của đội Jaguar tấp vào lề phải hòng phanh gấp cho pit stop của mình, ngay phía trước tay đua Lance Macklin của đội Austin-Healey. Khi chiếc Jaguar chạy chậm lại, Macklin lao ngay ra từ phía sau, lấn vào hướng của Levegh - khi đó đang băng qua bên trái, trên chiếc Mercedes-Benz 300 SLR nhanh nhẹn hơn nhiều của anh. Levegh đã tông thẳng vào đuôi sau của Macklin ở tốc độ cực cao, vượt lên trên xe của Macklin và chiếc xe bị phóng cả lên không trung. Xe của Levegh lao qua một lớp đất bảo vệ ở tốc độ lên tới 200 km/h (125 dặm/giờ), gây ra ít nhất hai cú va đập vào khu vực khán giả, pha va chạm cuối cùng khiến chiếc xe tan nát, ném người Levegh xuống đường đua và ngay lập tức giết chết anh. Các mảnh vỡ quá khổ, gồm thân máy, bộ tản nhiệt, hệ thống treo trước và chiếc nắp ca-pô (mui xe) của Mercedes, đã bay thẳng vào khu vực khán giả chật kín phía trước khán đài. Phần phía sau của chiếc xe đáp xuống nền đất, phát nổ thành ngọn lửa.

Đã có rất nhiều tranh luận về việc đổ lỗi cho thảm họa này. Cuộc điều tra chính thức đã không hề xác định bất kì tài xế nào phải chịu trách nhiệm cụ thể, đồng thời chỉ trích cách bố trí của đường đua Le Mans khi đó đã 30 năm tuổi, vốn không được thiết kế cho những chiếc xe có tốc độ quá nhanh, giống như những người đã liên quan đến vụ tai nạn.

Bối cảnh
Có rất nhiều sự mong chờ cho 24 Hours of Le Mans năm 1955, vì các đội Ferrari, Jaguar và Mercedes-Benz đều đã giành chiến thắng trong cuộc đua trước đó và cả ba NSX ô tô này đều đã đến so tài với những chiếc xe mới cứng và đầy cải tiến. Những chiếc Ferrari, đương kim vô địch vào thời điểm đó, cực kì nhanh nhẹn nhưng có kết cấu mỏng manh, dễ bị hỏng hóc cơ học. Còn Jaguar hầu như chỉ tập trung các cuộc đua của họ vào giải Le Mans và sở hữu một đội hình rất giàu kinh nghiệm, bao gồm cả tay đua Công thức 1 (F1) là Ferrari Mike Hawthorn.

Sau khi chinh phục F1, Mercedes-Benz ra mắt mẫu 300 SLR mới nhất của mình trong Giải vô địch xe thể thao năm đó, bao gồm cả chiến thắng xác lập kỉ lục tại Mille Miglia cho tay đua Stirling Moss. 300 SLR có phần thân được làm bằng loại hợp kim magiê siêu nhẹ có tên là Elektron. Chiếc xe này lại thiếu đi hệ thống phanh đĩa hiện đại hiệu quả hơn đặc trưng của đối thủ Jaguar D-Type, thay vào đó là sự kết hợp của phanh tang trống nằm bên trong và một phanh hơi lớn phía sau, giúp người lái có thể nâng lên để tăng lực cản và làm xe chậm lại.

Quản lí đội Mercedes, Alfred Neubauer, đã tập hợp một đội hình đa quốc gia cho cuộc đua bằng cách: ghép hai tay đua cừ khôi nhất của ông là Juan Manuel Fangio và Stirling Moss trong chiếc xe dẫn đầu, cũng chính là người chiến thắng cuộc đua năm 1952 Karl Kling với André Simon người Pháp (cả hai cũng trong đội F1 hiện tại) và John Fitch người Mĩ, cũng với một trong những chính khách bô lão của môn đua xe Pháp, Pierre Levegh. Đó là lần lái solo chưa từng có của Levegh trong cuộc đua năm 1952 đã thất bại giờ trước, giúp Mercedes-Benz giành chiến thắng Le Mans đầu tiên.

Bên cạnh hai sự thay đổi về cách bố trí để làm cho vòng đua ngắn hơn, Trường đua Sarthe (Le Mans) hầu như không thay đổi đáng kể, kể từ khi bắt đầu đua vào năm 1923, khi mà tốc độ tối đa của ô tô thường nằm trong khoảng 100 km/h (60 dặm / giờ). Đến năm 1955, tốc độ tối đa của những chiếc ô tô dẫn đầu đã là hơn 270 km/h (170 dặm/giờ). Điều đó nói lên rằng, trường đua đã được tái tạo và mở rộng hơn sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Các pit và khán đài được xây dựng lại, nhưng không có rào chắn giữa làn đường đua và khán giả, chỉ có một bờ đất 1,2 m (4 ft) ngăn cách giữa đường đua và khán giả. Những chiếc xe cũng không có dây an toàn; Các tài xế lí giải rằng: tốt nhất là nên bị văng ra trong một vụ va chạm, còn hơn là bị nghiền nát hoặc mắc kẹt trong chiếc xe đang bốc cháy.

Cuộc đua năm 1955 bắt đầu lúc 4 giờ chiều thứ Bảy, và đúng như dự đoán, những chiếc xe dẫn đầu của Eugenio Castellotti (Ferrari), Hawthorn (Jaguar) và Fangio (Mercedes-Benz) đã đứng đầu ngay trong giờ đầu tiên. Các xe của đội khác thì được giữ chặt hơn để bảo toàn xe, nhưng vẫn đua trong tốp 10. Bước sang giờ thứ hai, Castellotti bắt đầu lùi lại, nhưng Hawthorn và Fangio vẫn tiếp tục đọ sức, hoán đổi vị trí dẫn đầu và ngày càng giảm kỉ lục vòng đua, chiếm phần lớn sân.

Vụ tai nạn xảy ra lúc 18h26, ở cuối vòng 35, khi pit stop đầu tiên dành cho các xe dẫn đầu đang bắt đầu.

Tai nạn

Nguyên nhân trực tiếp
Ở vòng 35, Hawthorn và Fangio vẫn đua nhau gay gắt hơn bao giờ hết. Trong tiểu sử của mình, Hawthorn kể rằng anh đã "bị mê hoặc trong giây lát bởi huyền thoại về sự vượt trội của Mercedes... Sau đó, chợt tỉnh ra và nghĩ 'Chết tiệt, tại sao một chiếc xe Đức lại đánh bại xe Anh chứ.'" đội pit ra hiệu cho anh ta vào vòng tiếp theo. Anh vừa vượt qua Levegh (đang đứng thứ sáu), đằng sau Arnage (một trong những góc cua đường đua) và quyết tâm giữ chân Fangio ở lại càng lâu càng tốt. Ra khỏi khúc Maison Blanche của vòng đua, anh nhanh chóng bắt gặp Lance Macklin trên chiếc xe Austin Healey 100S của mình, người mà đã trông thấy anh rồi di chuyển sang bên phải để anh có thể đi qua. Hawthorn sau đó giơ tay lên, chỉ ra rằng anh ta đang vào pit rồi tạt sang bên phải (từ lời khai của chính Hawthorn). Tuy nhiên, điều khiến Macklin chú ý lại là Hawthorn đã sử dụng hệ thống phanh đĩa tiên tiến của Jaguar mà phanh đủ mạnh, nhằm làm chậm lại chiếc xe Jaguar của anh ta khỏi tốc độ như vậy.

Va chạm

Có hai yếu tố quan trọng liên quan đến cách bố trí đường đua vào thời điểm đó - thứ nhất, đường đua không có làn đường giảm tốc chỉ định cho ô tô đi vào pit, và thứ hai, ngay trước đường thẳng chính, có một đoạn đường gấp khúc bên phải rất nhỏ mà ngay sau đó Hawthorn bắt đầu phanh lại.

Macklin cũng phanh gấp, chạy khỏi rìa bên phải của đường đua, làm bụi bay tứ tung lên. Nhận thấy Hawthorn đang giảm tốc độ, Macklin đã rẽ trái để tránh Hawthorn, cho dù đó là phản ứng bản năng thì mất kiểm soát khi đi vào sự thay đổi của mặt đường hay phanh đĩa của ô tô hoạt động không đều. Kết quả là, chiếc xe của Macklin lao qua tâm đường đua, dường như bị mất kiểm soát trong một thời gian ngắn. Như thế đã đưa anh ta vào hướng đi của chiếc Mercedes mà Levegh đang lái, ở tốc độ hơn , dự định thực hiện một vòng đua khác, trước mặt Fangio, người mà đang kiên nhẫn chờ đợi để vượt qua. Levegh không có thời gian để trốn tránh, và có thể là với hành động cuối cùng trong đời của mình, anh ta giơ tay lên cảnh báo Fangio, qua đó có thể đã cứu sống Fangio. Đôi mắt nhắm nghiền, Fangio - với phản xạ nhanh nhạy của mình - vượt qua cuộc tàn sát, lướt qua chiếc Jaguar đang đứng yên của Hawthorn trong pit, cho phép anh ta chạy vượt qua mà không bị tổn thương.

Bánh trước phải của xe Levegh lao lên góc trái sau xe Macklin, như một cái bờ dốc phóng xe Levegh lên không trung, bay qua khán giả và lăn lộn ở độ cao . Người Levegh bị văng ra khỏi cỗ xe đang lộn nhào rồi rơi xuống đất, làm vỡ sọ ngay khi tiếp đất và giết chết anh ta ngay lập tức.

Đoạn đường gấp khúc chí mạng đưa chiếc xe vào một quỹ đạo trực tiếp về phía các bậc thang và khán đài đang chật cứng người. Chiếc xe lao xuống bờ kè đất giữa khán đài và đường đua, bật nảy lên, sau đó đâm sầm vào kết cấu cầu thang bằng bê tông rồi vỡ tan. Động lực của số bộ phận nặng nhất trên xe - thân máy, bộ tản nhiệt cùng hệ thống treo trước - đã lao thẳng vào đám đông trong gần , nghiền nát mọi thứ nó lao qua. Chiếc nắp ca-pô bắn ra trong không trung, đã "chém đầu những khán giả đang bị kẹt chặt như một cái máy chém." Những khán giả đã trèo lên thang và giàn giáo để có cái nhìn rõ hơn về đường đua, và cả những người chen chúc để qua đường hầm đến pit, đều đã tìm thấy mình trong quỹ đạo bay của các mảnh vỡ chết người ấy.

Tay đua Jaguar, Duncan Hamilton, lúc đó đang quan sát từ pit, đã nhớ lại: "Cảnh tượng ở bên kia đường thật không thể diễn tả được. Người chết la liệt khắp nơi; những tiếng kêu đau đớn, thống khổ và tuyệt vọng gào thét thảm khốc. Tôi đứng như trời trồng, quá kinh hoàng thậm chí dám nghĩ đến."

Khi phần còn lại của chiếc xe Levegh đáp xuống bờ kè, thì bình xăng gắn phía sau phát nổ. Vụ cháy nhiên liệu đã làm tăng nhiệt phần còn lại của thân xe Elektron, vượt quá nhiệt độ bắt lửa của nó, nhưng mà thấp hơn nhiệt độ của hợp kim khác do hàm lượng magiê cao. Hợp kim bùng lên ngọn lửa nóng trắng, phủ lên mặt đường đua và cả đám đông bằng than hồng magiê, điều tồi tệ hơn là do các nhân viên cứu hộ không quen với đám cháy magiê đã đem đổ nước vào địa ngục này, làm đám cháy bùng phát dữ dội hơn. Hậu quả là chiếc xe bị cháy trong nhiều giờ liền.

Trong khi đó, chiếc xe của tay đua Macklin thì bị hư hỏng nặng, đâm vào hàng rào bên trái, sau đó rẽ sang bên phải đường đua vào làn đường pit, suýt chút nữa thì cả Mercedes-Benz của Kling, Maserati của Roberto Mieres và Jaguar của Don Beauman, tất cả đều đã ở trong các pit tiếp liệu trước khi tai nạn xảy ra. Chiếc xe của Macklin đâm vào bức tường hầm không được bảo vệ, chỉ cách pit Cunningham và Mercedes-Benz một chút, nơi đặt thiết bị của Shell và Lockheed, rồi đâm gục một cảnh sát, một nhiếp ảnh gia và hai quan chức (tất cả đều bị thương nặng), sau đó quay trở lại đường đua một lần nữa để rồi kết thúc trượt băng xuống hàng rào bên trái lần thứ hai. Tay đua Macklin vẫn sống sót sau sự cố mà không bị thương nặng, anh đã nhảy ra khỏi chiếc xe.

Hậu quả

Những giờ sau
Hawthorn đã đi quá pit của mình và dừng lại. Sau khi ra ngoài, anh ta ngay lập tức được lệnh từ đội của mình để quay trở lại, rồi thực hiện đua tiếp một vòng nữa nhằm thoát khỏi hoàn toàn sự bối rối và nguy hiểm. Khi dừng lại ở vòng đua tiếp theo, anh ta loạng choạng bước ra khỏi xe, trong tình trạng quẫn trí, kiên quyết rằng mình là hung thủ đã gây ra thảm họa. Ivor Bueb và Norman Dewis, cả hai đều là những người đầu tiên mới đến Le Mans, đã phải bước lên những chiếc xe tương ứng cho lần đua đầu tiên của họ. Bueb đặc biệt là rất miễn cưỡng, nhưng với tình trạng của Hawthorn không có lựa chọn nào khác, khi mà Dewis kiên quyết chỉ ra cho anh ta.

John Fitch, tay đua đồng đội người Mỹ của Levegh, đã mặc đồng phục và sẵn sàng điều khiển chiếc xe tại điểm dừng sắp tới, và đang đứng cùng vợ của Levegh, là Denise Bouillin. Họ đã nhìn thấy toàn bộ thảm họa đang diễn ra. Thi thể không còn sự sống của Levegh bị cháy nặng, nằm toàn cảnh trên vỉa hè cho đến khi một hiến binh kéo tấm biểu ngữ xuống để che đi. Vợ của Levegh không thể xoa dịu nổi và Fitch đã ở bên cô ta cho đến khi cô được an ủi.  Nửa giờ sau vụ tai nạn, Fitch nhận ra rằng tin tức này có lẽ đang được phát trên đài phát thanh, và anh ta cần gọi điện cho gia đình để trấn an họ rằng anh ta không phải là người điều khiển chiếc xe bị va chạm. Khi chạy đến trung tâm truyền thông để sử dụng điện thoại, anh ta nhận ra mức độ nghiêm trọng tuyệt đối của vụ thảm họa, khi nghe lén một phóng viên nộp hồ sơ rằng 48 người chết đã được xác nhận. Fitch quay trở lại pit của mình, anh đã thúc giục đội Mercedes rút khỏi cuộc đua, do nếu tiếp tục cạnh tranh thì sẽ thành một thảm họa quan hệ công chúng đối với Mercedes-Benz, bất kể họ thắng hay thua cuộc đua này. Quản lí đội Alfred Neubauer cũng đã đưa ra kết luận tương tự, nhưng cuối cùng không đủ thẩm quyền để đưa ra quyết định như vậy.

Bất chấp các kì vọng rằng cuộc đua sẽ được treo cờ đỏ và dừng hoàn toàn, các quan chức cuộc đua, do giám đốc Charles Faroux dẫn đầu, vẫn tiếp tục đua. Trong những ngày sau thảm họa, Faroux đã đưa ra một số lời giải thích cho quá trình hành động này. Lời giải thích bao gồm:

 rằng nếu đám đông khán giả cố gắng rời đi ngay lập tức, họ sẽ làm tắc nghẽn các con đường chính xung quanh, cản trở nghiêm trọng việc tiếp cận của các đội y tế và cấp cứu đang cố gắng cứu những người bị thương
 rằng các công ti tham gia cuộc đua có thể đã kiện ban tổ chức cuộc đua với số tiền khổng lồ
 rằng "luật thể thao thô bạo quy định rằng cuộc đua sẽ tiếp tục"; Faroux đặc biệt chỉ ra vụ Farnborough Airshow năm 1952 như một tiền lệ để thực hiện tiếp tục cuộc đua như vậy
 rằng trên thực tế, ông không có quyền ngăn chặn cuộc đua, và rằng Tỉnh trưởng Pierre Trouille là cá nhân duy nhất được trao quyền làm điều đó, với tư cách là đại diện tại chỗ của Pháp cho Bộ Nội vụ nước này

Sau một cuộc họp khẩn cấp và cuộc bỏ phiếu của các giám đốc công ti Mercedes-Benz qua điện thoại ở Stuttgart, Tây Đức, Neubauer cuối cùng cũng nhận được cuộc gọi chấp thuận cho đội của mình rút lui ngay trước nửa đêm. Đợi đến 1 giờ 45 phút, khi mà nhiều khán giả đã ra về, anh mới bước lên đường đua, và khẽ gọi xe vào pit, lúc vòng thứ nhất, thứ ba. Việc nghỉ hưu của họ được thông báo ngắn gọn qua hệ thống truyền thanh công cộng. Những chiếc xe tải Mercedes được ngưng việc ở đường đua rồi rời đi vào buổi sáng. Kĩ sư trưởng Rudolf Uhlenhaut đi đến hầm Jaguar để hỏi xem liệu đội Jaguar có trả lời tử tế, vì sự tôn trọng dành cho các nạn nhân vụ tai nạn hay không. Quản lí đội Jaguar là "Lofty" England cuối cùng đã từ chối.

Kết luận

Hawthorn và đội Jaguar tiếp tục đua. Với việc đội Mercedes rút lui và những chiếc xe Ferrari không còn hoạt động, kẻ cạnh tranh chính của Jaguar đã biến mất. Hawthorn và Bueb đã giành chiến thắng trong cuộc đua cách Aston Martin những năm vòng. Thời tiết đã gần sát vào sáng Chủ nhật và không có lễ kỉ niệm chiến thắng nào. Tuy nhiên, một bức ảnh báo chí cho thấy Hawthorn đang mỉm cười trên bục uống rượu từ chai sâm panh của kẻ chiến thắng. Tạp chí L'Auto-Journal của Pháp đã xuất bản ảnh này với chú thích châm biếm, "À votre santé, Monsieur Hawthorn!" ("Chúc sức khỏe ('Cheers'), Ngài Hawthorn!")

Sau cuộc đua
Các báo cáo cho biết số người chết là 80 đến 84 (khán giả cộng với cả Levegh), thiệt mạng do mảnh vỡ bay hoặc từ ngọn lửa, với 120 đến 178 người bị thương. Các nhà quan sát khác ước tính mức thiệt hại sẽ còn cao hơn nhiều. Đây vẫn là vụ tai nạn thảm khốc nhất trong lịch sử đua xe thể thao. Một thánh lễ đặc biệt đã được tổ chức vào buổi sáng tại Nhà thờ Le Mans cho đám tang đầu tiên của các nạn nhân.

Số người chết đã dẫn đến lệnh cấm tạm thời ngay lập tức đối với môn đua xe thể thao ở Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Tây Đức và nhiều quốc gia khác, cho đến khi các đường đua được đưa đến một tiêu chuẩn an toàn cao hơn. Tại Mĩ, Hiệp hội ô tô Hoa Kỳ (AAA) đã giải thể Ban tổ chức cuộc thi của họ, là cơ quan xử phạt chính đối với môn đua xe thể thao ở Hoa Kỳ (bao gồm cả Indianapolis 500) kể từ năm 1904. Hiệp hội quyết định rằng: đua xe ô tô đã làm giảm đi mục tiêu chính của nó, và Câu lạc bộ ô tô Hoa Kỳ được thành lập để đảm nhận công tác xử phạt và điều hành cuộc đua.

Cả Jaguar và Mercedes-Benz đều đưa ra tuyên bố chính thức, chủ yếu là để tự vệ trước những cáo buộc chống lại họ và tay đua của họ. Neubauer tự giới hạn mình trong việc đề xuất các cải tiến đường thẳng và làm các điểm dừng sao cho an toàn hơn.

Macklin, khi đọc cuốn tự truyện năm 1958 của Hawthorn, Challenge Me the Race, đã rất buồn khi phát hiện ra rằng Hawthorn hiện từ chối mọi trách nhiệm về vụ tai nạn mà không xác định được ai đã gây ra nó. Khi Levegh chết, Macklin cho rằng ngụ ý của Hawthorn là anh ta (Macklin) đã phải chịu trách nhiệm, và anh ta bắt đầu một hành động bôi nhọ. Hành động vẫn chưa được giải quyết khi Hawthorn bị giết chết trong một vụ tai nạn mà không phải do đua xe trên đường tránh Guildford vào năm 1959, tình cờ khi vượt qua một chiếc Mercedes-Benz trên xe Jaguar của mình.

Cuộc điều tra chính thức của chính phủ về vụ tai nạn đã gọi các quan chức, tay đua và nhân viên của đội đến thẩm vấn và đưa ra bằng chứng. Các mảnh vỡ được kiểm tra, thử nghiệm và rồi được trả lại cho Mercedes-Benz gần 12 tháng sau thảm họa. Cuối cùng, cuộc điều tra đã đưa ra phán quyết rằng không có tay đua cụ thể nào chịu trách nhiệm về vụ tai nạn, và đó chỉ đơn thuần là một vụ đua xe rất khủng khiếp. Cái chết của khán giả được cho là do thiết kế đường đua không đủ tiêu chuẩn an toàn. Tony Rolt và các tay đua khác đã lo ngại về việc chạy thẳng vào pit từ năm 1953.

Di sản
Trong năm tới, Câu lạc bộ Ô tô de l'Ouest (ACO) bắt đầu cải tiến đường đua một cách rộng rãi và thay đổi cơ sở hạ tầng tại Trường đua de la Sarthe — đường pit thẳng được thiết kế lại và mở rộng. nhằm loại bỏ đường gấp khúc ngay trước vạch xuất phát, nhường chỗ cho làn đường giảm tốc. Khu phức hợp pit được kéo lùi xuống và xây dựng lại, tạo thêm không gian cho các đội, nhưng do đó giới hạn không gian chỉ có 52 đấu thủ xuất phát thay vì con số 60 trước đó. Khán đài đã bị phá bỏ và xây dựng lại với sân hiên mới dành cho khán giả, với một con mương rộng giữa khán giả và đường đua. Theo dõi công nghệ và thực hành an toàn phát triển từ từ cho đến khi tay đua F1 Jackie Stewart tổ chức một chiến dịch vận động cho các biện pháp an toàn tốt hơn mười năm sau đó. Chiến dịch của Stewart đã đạt được nhiều động lực sau cái chết của Lorenzo Bandini và Jim Clark.

Ông Fitch trở thành một người ủng hộ an toàn lớn, bắt đầu tích cực phát triển các loại xe đường trường và đường đua an toàn hơn. Ông đã phát minh ra các thiết bị an toàn giao thông hiện đang được sử dụng trên đường cao tốc, bao gồm cả phát minh barrier Fitch chứa cát và không khí, một loại rào cản con lăn.

Xe Austin-Healey 100 của Macklin được bán cho một số người mua tư nhân trước khi xuất hiện trên khối đấu giá công khai. Năm 1969, nó được mua lại với giá 155 bảng Anh (). Vào tháng 12 năm 2011, chiếc xe ước tính thu về 800.000 bảng Anh trước cuộc đấu giá, đã được bán với giá tới 843.000 bảng Anh. Chiếc xe vẫn giữ nguyên động cơ nguyên bản SPL 261-BN, nhưng được thông báo là đang trong tình trạng 'barn find'''. Sau đó nó đã được khôi phục lại tình trạng ban đầu.

 Tham khảo

 Thư mục

 Anderson, Gary G. (2000). Austin-Healey 100, 100-6, 3000 Restoration Guide. MotorBooks International. .
 "Le Mans 1965" in Automobile Historique, no. 48, May 2005 .
 "24 heures du Mans 1973" in Automobile Historique no. 49, June/July 2005 .
 Cannell, Michael (2011). The Limit. London: Atlantic Books. .
 Clarke, R. M., ed. (1997). Le Mans "The Jaguar Years 1949–1957". Cobham, Surrey: Brooklands Books. .
 Foster, Frank (2013). F1: A History of Formula One Racing. BookCaps Study Guides. .
 Hamilton, Duncan (1964). Touch Wood. London: Motoraces Book Club.
 Hilton, Christopher (2004). Le Mans '55: The Crash That Changed the Face of Motor Racing. Derby: Breedon. .
 Laban, Brian (2001). Le Mans 24 Hours. London: Virgin Books. .
 Nixon, Chris (1991). Mon Ami Mate. Transport Bookman Publications. .
 Spurring, Quentin (2011). Le Mans 1949–59. Sherborne, Dorset: Evro Publishing. .
 Whitaker, Sigur E. (2014). Tony Hulman: The Man Who Saved the Indianapolis Motor Speedway''. McFarland. .

Liên kết ngoài
 Le Mans 1955 from The Mike Hawthorn Tribute Site – Extensive 1955 Le Mans coverage – reports, analysis, photos/video of race & crash. Retrieved 10 December 2016
 The Deadliest Crash – George Pollen's 2009 1hr documentary analysing the race and the accident, interviewing drivers and witnesses. Retrieved 10 December 2016
 Video of accident and aftermath. Retrieved 10 December 2016
 YouTube – 'British Pathé' colour film (no sound) of the race (8mins). Retrieved 10 December 2016
 Newsreel footage of the 1955 race and crash on YouTube, from Pathé News
  (in French)
  (in German)
 Pierre Levegh at motorsportmemorial.org
 Remember Le Mans 1955 (English)
 Life Magazine report of the 1955 Le Mans Disaster
 1955 Le Mans Disaster depicted and analyzed in depth by a witness (currently available only in French)
 BBC: On This Day: 11 June 1955

Thảm họa năm 1955


title: Ngô Văn Chính (An Giang)

text:
Ngô Văn Chính (1905–1947), bí danh Tám Đồng, là nhà cách mạng Việt Nam, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Cuộc đời
Ngô Văn Chính sinh năm 1905 ở xã Bình Đức, huyện Châu Thành, tỉnh Long Xuyên, nay là phường Bình Đức, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang.

Năm 1929, ông gia nhập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng ở quận Lấp Vò do Nguyễn Văn Cưng làm Bí thư. Tháng 2 năm 1931, Ngô Văn Chính tham gia Đảng Cộng sản Đông Dương, tổ chức thành lập Tỉnh ủy Vĩnh Long do ông làm Bí thư, Nguyễn Văn Nhung (Tư Nhung) làm Phó Bí thư.

Được một tuần, do cơ sở Đảng nhiều nơi bị thực dân Pháp phá hủy, Xứ ủy lâm thời Nam Kỳ điều động Ngô Văn Chính làm Ủy viên Xứ ủy lâm thời, hoạt động ở Sài Gòn, bàn giao vai trò Bí thư Tỉnh ủy cho ông Nguyễn Văn Nhung.

Ở Sài Gòn, ông bị bắt (có thể vào khoảng tháng 7 năm 1931), ông bị thực dân Pháp bắt giữ và giam vào Khám lớn Sài Gòn cùng một số đồng chí như Tổng bí thư Trần Phú, Ung Văn Khiêm, Nguyễn Văn Tây, Châu Văn Sanh, Nguyễn Văn Nhung,... Ông bị đày ra Côn Đảo 5 năm mới được thả về đất liền.

Năm 1936, ra tù, ông tiếp tục hoạt động ở tỉnh Long Xuyên. Năm 1945, ông được bầu vào Ban Thường vụ tỉnh Long Xuyên, phụ trách quân sự chỉ đạo khởi nghĩa ở hai huyện Thốt Nốt và Lấp Vò. Ngày 24 tháng 8, trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám, ông cùng Nguyễn Văn Kính chỉ huy lực lượng tấn công đồn lính ở bến phà Vàm Cống, buộc binh lính ở đây phải đầu hàng, góp phần giải phóng tỉnh.

Tháng 7 năm 1946, quân Pháp đánh Long Xuyên, ông cùng các cán bộ rút về rừng U Minh (Rạch Giá). Ít lâu sau, ông tham gia hành quân khôi phục tỉnh, bị thực dân Pháp bắt giữ cùng Nguyễn Văn Nhung và Đinh Trường Sanh. Đinh Trường Sanh bị Pháp xử tử tại Chợ Lớn, còn Ngô Văn Chính bị xử bắn ở thị trấn Lai Vung (Sa Đéc) vào ngày 10 tháng 1 năm 1947.

Tham khảo

Chú thích

Người An Giang
Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: 1¹¹=1 (Power of Destiny)

text:
1¹¹=1 (Power of Destiny)  là album phòng thu đầu tiên của nhóm nhạc nam Hàn Quốc Wanna One, được phát hành vào ngày 19 tháng 11 năm 2018, bởi Swing Entertainment và Stone Music Entertainment. Đây là album cuối cùng của nhóm trước khi tan rã vào tháng 1 năm 2019.

Bối cảnh và phát hành
Vào ngày 30 tháng 10 năm 2018, Wanna One đã phát hành một video teaser và cũng tiết lộ tiêu đề của full-album đầu tiên của nhóm, có tiêu đề 1¹¹ = 1 (Power of Destiny) và từ ngày 31 tháng 10 đến ngày 4 tháng 11, hình ảnh khái niệm đã được đăng trên các trang mạng xã hội của nhóm.

Vào ngày 5 tháng 11 năm 2018, nhóm đã tiết lộ đĩa đơn chính "Spring Breeze" và album được pre-oder. Từ ngày 6 tháng 11 đến ngày 11 tháng 11 năm 2018, nhóm đã phát hành các bức ảnh concept cho các phiên bản Adventure và Romance của album.

Teaser video âm nhạc "Spring Breeze" đã được đăng vào ngày 13 tháng 11. Danh sách ca khúc được tiết lộ vào ngày 15 tháng 11.Video "Spring Breeze" được phát hành vào ngày 19 tháng 11 cùng với album

Album được đặc trưng là các bài hát về cảm xúc của các thành viên về sự tan rã sắp tới của nhóm.

Quảng bá
Wanna One đã tổ chức một chương trình trở lại vào ngày 22 tháng 11 năm 2018, được phát sóng trên toàn thế giới trên Mnet, M2, trang Facebook của nhóm và các kênh YouTube của Mnet Official, Mnet KPOP và M2. Chương trình trở lại đã được thu âm trước và giới thiệu các màn trình diễn của nhóm các bài hát cũ và mới cũng như thảo luận về album thông qua việc làm "mukbangs" và vẽ tranh. Họ cũng quảng bá album trên các chương trình âm nhạc khác nhau của Hàn Quốc bao gồm The Show, Show Champion, M Countdown, Music Bank, Show! Music Core và Inkigayo.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Bảng xếp hạng âm nhạc hàng tuần (2018)

Bảng xếp hạng cuối năm (2018)

Tham khảo

Album năm 2018
Album tiếng Triều Tiên
Album của Wanna One


title: Nhà hát Kalma

text:
Nhà hát Kalma là một nhà hát nằm ở Bắc Triều Tiên.

Xem thêm

 Danh sách các rạp chiếu ở Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Nhà hát Bắc Triều Tiên


title: HD 98800

text:
HD 98800,cũng được phân loại là TV Crateris (TV Crt), là một hệ sao bốn cực trong chòm sao Cự Tước. Các phép đo thị sai được thực hiện bởi tàu vũ trụ Hipparcos cho rằng nó ở khoảng cách khoảng 150 năm ánh sáng (45 parsecs), nhưng giá trị này có sai số cao. Hệ thống này nằm trong hiệp hội TW Hydrae (TWA) và đã nhận được chỉ định TWA 4.

Hệ bao gồm HD 98800 A và HD 98800 B chứa hai ngôi sao. Vào năm 2007, một đĩa vụn đã được phát hiện quay quanh HD 98800 B gồm hai vòng cho thấy có thể có một hành tinh ngoài hệ Mặt Trời quay quanh trong khoảng 1,5 đến 2 đơn vị thiên văn.

Hệ sao
Hệ sao này là một thành viên trong hiệp hội TW Hydrae, một nhóm các ngôi sao trẻ. Tư cách thành viên của nó bắt nguồn từ thực tế là chuyển động riêng của nó tương tự như các ngôi sao khác trong nhóm. Hệ này được ước tính là khoảng 7-10 triệu năm tuổi.

HD 98800 là một hệ thống bốn cực, với hai cặp sao quay quanh nhau. Hai cặp được phân tách bằng một vòng cung, nên quỹ đạo hình ảnh rộng được biết đến rất ít. Một phạm vi quỹ đạo sơ bộ đã được tính toán, với chu kỳ quỹ đạo từ 300 đến 430 năm, cũng như độ lệch tâm vừa phải từ 0,3 đến 0,6.

Thành phần chính, HD 98800 A, là một sao lùn cam  với tốc độ hướng tâm khác nhau. Điều này cho thấy sự hiện diện của một ngôi sao khác quay quanh nó, nhưng ánh sáng từ ngôi sao đó không thể được phát hiện, vì vậy hệ thống là một sao đôi đơn hàng. Hệ thống thứ cấp, HD 98800 B, là một nhị phân quang phổ khác, nhưng được xếp đôi vì cả hai ngôi sao (một sao lùn cam khác và sao lùn đỏ) có thể được phát hiện trực tiếp. Các ngôi sao trong HD 98800 lớn hơn nhiều so với mong đợi từ khối lượng của chúng: ở độ tuổi như vậy, những ngôi sao này chưa ngưng tụ thành kích thước bình thường.

Hệ hành tinh

Đĩa vụn

Một dấu hiệu dư thừa hồng ngoại của một mảnh vụn đã được IRAS phát hiện lần đầu tiên. Các quan sát sâu hơn về hệ thống đã được thực hiện bằng cách sử dụng Keck  và Kính thiên văn vũ trụ Spitzer. Đĩa bao gồm hai vành đai riêng biệt. Vòng trong kéo dài từ khoảng cách 1,5 đến 2 đơn vị thiên văn từ khối tâm hệ thiên thể của nhị phân trung tâm. Vòng ngoài bắt đầu ở khoảng 5,9 đơn vị thiên văn từ nhị phân trung tâm và mở rộng ra một khoảng cách không xác định. Khoảng cách giữa hai vòng là ~ 3 đơn vị thiên văn. Vòng trong mỏng, trong khi phần bên trong của vòng ngoài dày đặc.

Tiến sĩ Elise Furlan, lãnh đạo nhóm Spitzer đã chụp ảnh đĩa này, kết luận rằng bụi phát sinh từ sự va chạm của các vật thể đá ở vành đai ngoài cuối cùng sẽ di chuyển vào đĩa bên trong. Nhưng vì hệ thống này là một hệ thống nhị phân kép, các hạt bụi không lấp đầy đĩa bên trong như mong đợi.

Các hành tinh có thể có sự sống
Các mảnh vụn được cho là tạo thành một giai đoạn hình thành hành tinh. Do khoảng trống trong đĩa vụn, khả năng một hành tinh trong hệ thống càng trở nên có khả năng hơn. Khoảng cách được phát hiện có thể được gây ra bởi mối quan hệ hấp dẫn duy nhất giữa đĩa và một hành tinh có thể đã bắt đầu hình thành, khắc ra một khoảng trống trong đĩa. Tuy nhiên, khoảng cách cũng có thể là hiệu ứng cộng hưởng hấp dẫn của bốn ngôi sao.

Xem thêm

 2M1207
 HD 188753
 UX Tauri
 V4046 Sagittarii

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa vòng quanh sao
Chòm sao Cự Tước
Thiên thể HD
Hệ đa sao
Sao T Tauri
Hiệp hội sao TW Hydrae
Thiên thể Durchmusterung


title: Mesochorus sedis

text:
Mesochorus sedis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Herpetogramma centrostrigalis

text:
Herpetogramma centrostrigalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Herpetogramma


title: Eupithecia inexercita

text:
Eupithecia inexercita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: Barbara Oteng Gyasi

text:
Barbara Oteng Gyasi là một chính trị gia Ghana và là thành viên của Quốc hội của khu vực bầu cử ở thung lũng Prestea Huni-Valley của khu vực phía Tây Ghana. Cô là thành viên của Đảng Yêu nước mới và Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Đất đai ở Ghana.

Tuổi thơ và giáo dục
Gyasi sinh ngày 5 tháng 10 năm 1964. Cô có bằng luật của Đại học Ghana.

Sự nghiệp
Cô từng làm trưởng phòng pháp lý tại Vivo Energy Ghana Limited từ năm 2012 đến 2016.

Cuộc sống cá nhân
Oteng Gyasi là một Kitô hữu.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1964


title: 9-Aminoacridine

text:
9-Aminoacridine là thuốc nhuộm huỳnh quang cao được sử dụng lâm sàng như một chất khử trùng tại chỗ và thử nghiệm như một chất gây đột biến, chỉ thị pH nội bào và phức hợp MALDI phân tử nhỏ ở chế độ âm tính.

Xem thêm

 2-Aminoacridin
 3-Aminoacridin
 4-Aminoacridin

Tham khảo


title: Zingiber campanulatum

text:
Zingiber campanulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Thachat Jayakrishnan, Alfred Joe, Vadkkoot Sankaran Hareesh và Mamiyil Sabu miêu tả khoa học đầu tiên năm 2021.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: T. Jayakrishnan & Nikhil Krishna 150203; thu thập ngày 18 tháng 7 năm 2016, Ấn Độ, cao độ ~400 m, 20 km từ Roing đến Chidu, gần Chidu, huyện Thung lũng Hạ Dibang, bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Calicut ở Malappuram, Kerala (CALI), mẫu isotype lưu giữ tại Cục Khảo sát Thực vật Ấn Độ tại Howrah, Tây Bengal (CAL).

Từ nguyên
Tính từ định danh campanulatum (giống đực: campanulatus, giống cái: campanulata) trong tiếng Latinh có nghĩa là 'hình chuông'; liên quan đến miệng hoa hình chuông của loài này.

Phân bố
Loài này là đặc hữu bang Arunachal Pradesh, đông bắc Ấn Độ. Z. campanulatum chỉ được biết đến ở Chidu, huyện Thung lũng Hạ Dibang thuộc bang Arunachal Pradesh. Loài này mọc ven các suối nước trong tầng dưới tán của rừng thường xanh ở cao độ 300–400 m cùng với các loài như Musa itinerans, M. cheesmanii, M. sikkimensis, Impatiens roingensis, Begonia spp., Hedychium spp.

Phân loại
Z. campanulatum được xếp trong tổ Cryptanthium.

Mô tả
Cây thảo thân rễ lâu năm. Thân rễ mọng, đường kính 1,5–2 cm, với một số nhánh, vỏ màu nâu sáng, ruột màu vàng kem với ánh hơi xanh lam ở một số chỗ và vòng ngoài màu ánh hồng; rễ dài và mập, củ hình thoi, 4–6 × 3–3,5 cm, màu kem. Chồi lá cao 0,8–1,75 m, lá 8–14 khi ra hoa; thân giả dài 60–90 cm, màu xanh lục, thưa lông tơ; bẹ gốc không phiến lá 3–5, màu ánh tía về phía đỉnh, màu xanh lục về phía đáy, nhẵn nhụi hoặc thưa lông tơ; lưỡi bẹ hình tam giác, 2 thùy, dài 5–8 mm, đỉnh cắt cụt, màu xanh lục với ánh tía ở đỉnh, có lông tơ; cuống lá gần như không có, dạng gối; phiến lá thuôn dài, 29–35 × 9,5–10,5 cm, đỉnh nhọn thon, đáy hình nêm, mép nguyên, mặt gần trục màu xanh lục, nhẵn nhụi, mặt xa trục màu xanh lục sáng với ánh tía, thưa lông tơ. Cụm hoa 1–3, là cành hoa bông thóc mọc từ thân rễ, dài 7,5–25 cm, 1 hoặc 2 hoa nở cùng một lúc; cuống cụm hoa 6–13 × 1–2 cm, với lá bắc bao ngoài màu trắng kem phồng lên, được bao phủ bởi các lá bắc vô sinh màu kem với ánh tía ở đỉnh và mép; cành hoa bông thóc hình trứng, gồm 12–22 lá bắc sinh sản; các lá bắc sinh sản hình trứng ngược hẹp, 4–5 × 1,5–1,7 cm, đỉnh nhọn, màu ánh tía về phía đỉnh và mép với phần trung tâm và đáy màu kem, mặt trong có lông tơ và mặt ngoài nhẵn nhụi; lá bắc vô sinh lớn hơn lá bắc phía trên, bao quanh 1 hoa, hình trứng rộng; lá bắc con hình trứng hẹp, 3–4 × 1–1,3 cm, đỉnh nhọn, màu kem với ánh tía ở đỉnh, nhẵn nhụi cả hai mặt. Hoa dài 6–8 cm; đài hoa hình ống chẻ một bên, 1,5–1,7 × 0,8–1 cm, đỉnh chẻ ba, màu trắng, mặt ngoài có lông tơ, mặt trong nhẵn nhụi; ống tràng hoa dài 5–5,3 cm, nhẵn nhụi, màu trắng kem, phần trên màu vàng kem; thùy tràng lưng hình trứng hẹp, 3–3,5 × 1–1,2 cm, lõm, nhọn thon ở đỉnh, màu kem với các gân trong mờ, mặt ngoài có lông tơ, mặt trong nhẵn nhụi; các thùy tràng bên hình tam giác, 2,4–2,6 × 1–1,2 cm, đỉnh nhọn, nhanh cong vào ngay sau khi hoa nở, màu kem hoặc vàng kem với các gân trong mờ, mặt ngoài có lông, mặt trong nhẵn nhụi, miệng hoa hình chuông; cánh môi hình elip, 2,3–2,5 × 1,5–1,9 cm, đỉnh thuôn tròn, màu tía sẫm với đáy màu vàng kem, các đường màu kem về phía tâm và các chấm màu kem ở biên; nhị lép bên hình trứng, 2,5–3 × 5–7 mm, đỉnh cắt cụt, hợp sinh 3/4 với cánh môi, màu ánh hồng với các chấm và đường màu kem, đáy màu trắng kem; nhị 3–3,4 × 0,5–0,6 cm; chỉ nhị tiêu giảm dài khoảng 1 mm, mô liên kết nhẵn nhụi, màu vàng kem; mô vỏ bao phấn 1,5–1,8 × 0,25–0,3 cm; mào bao phấn dạng mỏ dài 1–1,5 cm, màu tía sẫm, bao quanh đầu nhụy, nhẵn nhụi. Vòi nhụy hình chỉ, màu trắng, đầu nhụy hình chén, lỗ nhỏ có lông rung. Bầu nhụy 6–7 × c. 5 mm, hình trụ, màu kem, 3 ngăn, noãn đính trụ, rậm lông tơ; tuyến trên bầu dài như bầu nhụy, dài 7–8 mm, màu kem, thẳng. Quả nang hình trứng, 4–5 × 2–2,5 cm, màu trắng ánh đỏ, 3 ngăn, nhẵn nhụi, đài hoa và phần đáy ống tràng hoa bền, lá bắc và lá bắc con bền. Hạt 5–6 × ~3 mm, màu trắng khi non, có áo hạt, 8–10 mỗi ngăn. Ra hoa tháng 6-8, nở vào buổi sáng và se lại trong vòng 24 giờ. Quả tháng 8-9.

Z. campanulatum tương tự như Z. mizoramense và Z. arunachalense, nhưng khác với Z. mizoramense ở chỗ có lưỡi bẹ có lông tơ (so với nhẵn nhụi), cuống cụm hoa dài 6–13 cm (so với 1–1,5 cm), lá bắc con hình tam giác-hình trứng hẹp, các thùy tràng hoa màu kem (so với màu ánh tía), các nhị lép bên hợp sinh (so với rời) và khác với Z. arunachalense ở chỗ có phiến lá thuôn dài (so với hình trứng đến hình trứng hẹp), cụm hoa dài 7,5–25 cm với cành hoa bông thóc thuôn dài màu kem (so với hình trứng hẹp), các lá bắc hình trứng ngược hẹp (so với hình trứng hẹp), màu kem với ánh tím ở mép (so với màu nâu ánh tía), miệng hoa hình chuông (so với hình ống), cánh môi hình elip với đỉnh thuôn tròn (so với hình trứng, đỉnh nhọn).

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 2021
Thực vật Ấn Độ


title: Alexander Pope

text:
Alexander Pope  (21 tháng 5 năm 1688 - 30 tháng 5 năm 1744) là nhà thơ vĩ đại người Anh đầu thế kỷ XVIII. Ông nổi tiếng với những tác phẩm mang tính châm biếm gây tranh cãi, và bản dịch tác phẩm Homeros.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Liotryphon caudatus

text:
Liotryphon caudatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Liotryphon


title: Oeonistis entella

text:
Oeonistis entella là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1779
Oeonistis


title: Tarachephia hueberi

text:
Tarachephia hueberi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tarachephia


title: Cylindromyia diversa

text:
Cylindromyia diversa là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cylindromyia


title: Dichromodes linda

text:
Dichromodes linda là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Dichromodes


title: Vịnh Nha Trang

text:
Vịnh Nha Trang (hay còn có tên gọi khác là Vịnh Bình Cang) là một vịnh biển nằm ở phía Đông thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, có tổng diện tích khoảng . Là vịnh biển lớn thứ hai của tỉnh Khánh Hòa sau Vịnh Vân Phong, Vịnh Nha Trang bao gồm  diện tích các đảo, trong đó đảo lớn nhất là Hòn Tre và nhỏ nhất là Hòn Nọc. Khí hậu ở Vịnh Nha Trang phân thành hai mùa rõ rệt, mang đặc trưng của kiểu gió đất–biển, đồng thời chịu tác động của yếu tố địa hình trong khu vực và hệ thống gió mùa. Sự thay đổi nhiệt độ theo ngày ở Vịnh Nha Trang được đánh giá là lớn và rõ nét, chịu tác động mạnh và đồng thời của ba nhân tố gồm nhiệt đới, gió mùa và địa phương. Sông Cái Nha Trang là nguồn nước ngọt chính đổ vào vịnh. Dao động nước biển ở khu vực này tồn tại ở ba loại hình chính: dao động lắc, dao động triều và dao động mực nước theo chu kỳ năm. Dòng chảy và sóng của Vịnh Nha Trang chịu tác động của hướng gió mùa.

Lịch sử hình thành của Vịnh Nha Trang trải qua năm giai đoạn, bắt đầu từ thời kỳ biển tiến trước kỷ băng hà cuối cùng và còn tiếp tục phát triển đến tận ngày nay. Địa hình của Vịnh Nha Trang khác nhau theo hai phần phía Bắc và phía Nam. Phần đáy biển được chia làm ba đới động lực và chín đơn vị địa mạo. Trầm tích trong khu vực Vịnh Nha Trang bao gồm cả trầm tích cổ và trầm tích hiện đại. Trầm tích hiện đại mang nguồn gốc lưu chuyển và nguồn gốc sinh vật. Vùng bờ quanh các đảo, các rạn san hô chết và sườn bờ ngầm cung cấp vật liệu từ cát trung trở xuống. Trong khi đó, vật liệu trầm tích từ các con sông lân cận và những dòng bồi tích ven bờ cung cấp cho vịnh những thành phần khoáng vật từ các đá mắc ma và trầm tích biến chất. Trầm tích tầng mặt Vịnh Nha Trang phân thành tám kiểu khác nhau, trong đó bao gồm trầm tích cổ và trầm tích hiện đại. Sự phân bố trầm tích khác nhau theo chiều từ bắc xuống nam, từ bờ ra biển. Hàm lượng khoáng vật trong Vịnh Nha Trang tồn tại ở cả dạng khoáng vật nặng và khoáng vật nhẹ, với thành phần khoáng vật nhẹ chiếm ưu thế.

Vịnh Nha Trang được cho là "một trong những hình mẫu tự nhiên hiếm có của hệ thống vũng, vịnh trên thế giới" khi chứa đựng hầu hết các hệ sinh thái điển hình của vùng biển nhiệt đới, trong đó rạn san hô, rừng ngập mặn và thảm cỏ biển được cho là những hệ sinh thái tiêu biểu. Đặc biệt, với 40% san hô tạo rạn trên toàn thế giới, khu vực này được đánh giá là có tầm quan trọng quốc tế và có mức độ đa dạng sinh học cao nhất ở Việt Nam. Hoạt động kinh tế của Vịnh Nha Trang bao gồm khai thác, nuôi trồng thủy sản và du lịch. Trong đó, phát triển du lịch là định hướng được ưu tiên chú trọng. Ngoài tư cách thành viên của Câu lạc bộ những vịnh đẹp nhất thế giới, Vịnh Nha Trang còn được xếp hạng là di tích quốc gia. Thế mạnh du lịch của khu vực này là sự đa dạng của hệ thống biển đảo và cảnh quan xung quanh. Tuy nhiên, Vịnh Nha Trang vẫn phải đối mặt với các vấn đề mang tính tự nhiên, xã hội, môi trường nhằm hướng tới phát triển bền vững.

Vị trí địa lý và giới hạn

Vịnh Nha Trang, trước đây còn gọi là Vịnh Bình Cang, nằm ở phía Đông bờ biển thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, có tọa độ địa lý được xác định từ 12°8'33''B–12°25'18''B và 109°7'16''Đ–109°14'30''Đ. Theo quyết định số 738/QĐ-UB ngày 21 tháng 3 năm 2005 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, Vịnh Nha Trang giáp với Đầm Nha Phu thuộc huyện Ninh Hòa ở phía Bắc; phía Đông tiếp giáp với vùng lãnh hải Việt Nam; phía Nam giáp với cửa ngõ phía Bắc vào Vịnh Cam Ranh thuộc huyện Cam Lâm; phía Tây là vùng bờ biển kéo dài theo hướng vòng cung từ mũi Kê Gà đến mũi Cù Hin. Tổng diện tích của Vịnh Nha Trang là , trong đó bao gồm  diện tích của phần mặt biển và  diện tích các đảo trong vịnh. Ranh giới của Vịnh Nha Trang được xác định bằng các điểm nối từ mũi Kê Gà đến mũi Cù Hin trên đất liền ra các đảo Hòn Câu, Hòn Nọc và Hòn Mun. Đây là vịnh biển lớn thứ hai của tỉnh Khánh Hòa sau Vịnh Vân Phong.

Có 19 đảo nằm trong Vịnh Nha Trang. Trong đó, đảo lớn nhất là Hòn Tre, có diện tích  và đảo nhỏ nhất là Hòn Nọc, với diện tích chỉ .

Đặc điểm tự nhiên

Khí hậu
Khí hậu ở Vịnh Nha Trang phân thành hai mùa rõ rệt: mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12. Nhiệt độ trung bình năm dao động trong khoảng từ 14–39 °C. Vùng biển vịnh chịu tác động của yếu tố địa hình trong khu vực và hệ thống gió mùa Đông Bắc – Tây Nam, mang đặc trưng của kiểu gió đất–biển.

Dao động nhiệt độ theo ngày ở Vịnh Nha Trang được đánh giá là lớn và rõ nét, chịu tác động mạnh và đồng thời của ba nhân tố gồm nhiệt đới, gió mùa và địa phương. Một đặc trưng của chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa trong khu vực Vịnh Nha Trang là giao động áp suất theo chu kỳ nửa ngày, với giá trị cao vào mùa gió đông và thấp vào mùa hè. Biên độ dao động nhiệt độ không khí theo ngày ở các tháng chủ yếu của mùa gió gần như tương đương với biên độ dao động theo năm, với đặc điểm ban ngày nóng và ban đêm nhiệt độ giảm nhanh, chứng tỏ có sự tác động của các yếu tố địa phương. Trong yếu tố gió biến động theo ngày, có sự tranh giành ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố gió mùa và gió đất–biển.

Thủy văn
Lượng mưa trung bình năm của Vịnh Nha Trang là 1.285 mm, với Sông Cái Nha Trang là nguồn nước ngọt chính đổ vào vịnh, tương ứng lưu lượng trung bình là 2.226 km³/năm.

Có ba loại hình dao động nước biển chính tồn tại trong vịnh bao gồm dao động lắc (do tác động của sự thay đổi trường gió đột ngột), dao động triều (do tác động của thủy triều) và dao động mực nước theo chu kỳ năm (do tác động của gió mùa). Thủy triều tại Vịnh Nha Trang mang tính chất nhật triều không đều. Cụ thể, từ tháng 10 đến tháng 3, thủy triều thấp vào buổi sáng, nhưng từ tháng 4 đến tháng 9, thủy triều thấp vào buổi chiều, còn các tháng 9 và tháng 10 thì thủy triều thường thấp vào buổi trưa, riêng hai tháng 3 và 4 thủy triều xuống vào lúc nửa đêm. Thời gian thủy triều mạnh nhất trong năm là vào các tháng 6, 7, 11 và 12. Dao động mực nước biển theo mùa của Vịnh Nha Trang khác nhau theo mỗi mùa gió. Mực nước trung bình của mùa gió Đông Bắc thường cao hơn mùa gió Tây Nam từ 20 đến 30 cm. Nghiên cứu về sự biến đổi của mực nước ở Vịnh Nha Trang từ năm 1975 đến năm 1995 qua quan trắc tại trạm thủy văn Cầu Đá cho thấy cực đại của mực nước tại khu vực là 238 cm (vào năm 1976), trong khi dao động mực nước lớn nhất là 234 cm (cũng trong năm 1976) và nhỏ nhất là 192 cm (những năm 1986 và 1988). Trong một nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Viện Hải dương học Nha Trang thực hiện vào năm 2018, mực nước tại Vịnh Nha Trang bắt đầu có xu hướng dâng lên từ năm 1999 và kể từ năm 2006 đến năm 2016, quá trình nước dâng diễn ra nhanh, vượt qua trị số trung bình tại vịnh và không thấy có dấu hiệu suy giảm. Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này là do biến đổi khí hậu và một số yếu tố mang tính quá trình khác.

Dòng chảy và sóng của Vịnh Nha Trang cũng chịu tác động của hướng gió mùa. Trong thời kỳ gió mùa Đông Bắc, dòng chảy tầng mặt của vịnh có hướng Tây và Tây Nam và hướng sóng là Đông Bắc; ngược lại, trong mùa gió Tây Nam, dòng chảy sẽ có xu hướng là Đông Bắc và hướng sóng chủ yếu là Đông Nam. Thành phần thủy triều cũng tác động đến dòng chảy trong khu vực. Một nghiên cứu tiến hành năm 2010 đã phát hiện ra một hướng dòng chảy mới nằm ở độ sâu 50 m, có hướng lệch sang Đông theo sườn lục địa, với vận tốc dao động từ 10 cm/s đến 26 cm/s.

Môi trường
Theo Nguyễn Tác An và cộng sự, trong mùa khô, nhiệt độ bề mặt nước biển của Vịnh Nha Trang có xu hướng tăng dần từ ngoài khơi vào ven bờ. Nhiệt độ khu vực phía nam của vịnh thấp hơn so với phần phía bắc. Tại tầng đáy, nhiệt độ giảm dần từ ven bờ ra vùng khơi. Còn trong mùa mưa, nhiệt độ bề mặt vịnh có xu hướng tăng dần theo hướng ven bờ ra vùng khơi. Độ muối của vịnh phụ thuộc vào chế độ mưa trong vùng lẫn toàn khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên. Giá trị hàm lượng muối cao nhất rơi vào nửa đầu tháng 8 và thấp nhất vào tháng 11. Độ muối tầng mặt của vịnh vào mùa mưa có giá trị trung bình cao hơn mùa khô. Độ trong suốt của nước biển khác nhau giữa vùng gần bờ và xa bờ và có giá trị trung bình cao hơn vào mùa khô.

Từ năm 2017 đến năm 2020, một nhóm các nhà khoa học đến từ Viện Tài nguyên và Môi trường biển đã tiến hành nhiều đợt quan trắc khác nhau trong khu vực Vịnh Nha Trang. Theo kết quả thu thập được, nhiệt độ nước biển đo ở Vịnh Nha Trang có giá trị dao động từ 24,7 đến 32,9 °C. Trong khi đó, độ pH nước biển qua từng đợt quan trắc có biến động khá lớn, dao động từ 7,82 đến 8,36; với ngưỡng trung bình là 8,1. Độ muối trung bình qua các đợt quan trắc là 30‰, được cho là mang tính chất của khối nước biển mặn. Về độ đục của nước biển ở khu vực Vịnh Nha Trang, theo kết quả của nhóm nghiên cứu thì độ đục tương đối thấp, dao động ở mức 1,0 đến 3,3 NTU, với giá trị trung bình là 1,40 NTU, được đánh giá là thuận lợi cho sự phát triển của các rạn san hô.

Nghiên cứu về đặc trưng quang học trong nước biển tại Vịnh Nha Trang do Phan Minh Thụ và các đồng nghiệp tiến hành vào năm 2013–2014 đã cung cấp những cái nhìn ban đầu về các đặc tính quang học hiển nhiên (AOP) và đặc tính quang học tuyệt đối (IOP) của khu vực này. Theo đó, các yếu tố AOP và IOP ở Vịnh Nha Trang biến động theo mùa, đồng thời chịu sự chi phối từ nguồn vật chất bên ngoài. Hệ số suy giảm ánh sáng trung bình ở tầng ưu quang là 0,122 ± 0,052 m−1 vào mùa khô và 0,187 ± 0,121 m−1 vào mùa mưa; tương ứng với độ sâu tầng ưu quang trung bình là 29,50 ± 9,05 m vào mùa khô và 24,68 ± 10,60 m vào mùa mưa. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn chỉ ra rằng hệ số hấp thụ ánh sáng của các thành phần vật chất trong nước có mối quan hệ chặt chẽ với các thông số môi trường.

Địa chất

Lịch sử hình thành
Theo các nhà khoa học, lịch sử hình thành của khu vực Vịnh Nha Trang có thể chia làm năm giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên là biển tiến trước thời kỳ băng hà cuối cùng, với vết tích là các hốc sóng vỗ và mảnh sò ốc ở độ cao 10–15 m trên đồi 233 phía Bắc đầm Tân Thủy. Giai đoạn biển thoái trong thời kỳ băng hà cuối cùng xảy ra khi nước biển rút xuống đường đẳng sâu 100 m hiện nay, để lại các dấu vết địa chất cho thấy có các đường bờ cổ ở độ sâu 33–100 m; sau đó giai đoạn biển tiến Flandrian xảy ra nhanh, làm cho các dạng địa hình cổ nhanh chóng bị xóa, đẩy mực nước lên đến cực đại (cao hơn 4 m so với ngày nay) và hình thành các thềm đá cuội ở hòn Tằm, hòn Miễu, đến cuối giai đoạn này thì các rạn san hô phát triển rất mạnh. Ở giai đoạn biển thoái hậu Flandrian, vùng biển ven bờ Nha Trang và một số khu vực lân cận bị trầm tích sông lấp đầy; khiến một số vách đứng bị chết, các thềm mài mòn nhô lên mặt nước, các dạng tích tụ 4–5 m và 1–2 m bị mài mòn cũng như xóa sổ các rạn san hô ven bờ. Ngày nay, kiểu địa hình bờ cắt khía nguyên thủy đang bị thay đổi do các hoạt động mài mòn và tích tụ. Các đồng bằng tích tụ đang làm cho khu vực đáy biển nông dần. Việc các vách đứng bị chết, cũng như sự hình thành của các thềm tích tụ dưới chân những vách đứng này chứng tỏ quá trình biển thoái ở khu vực vẫn còn đang tiếp tục.

Địa hình, địa mạo

Đặc điểm địa hình
Tại độ sâu từ 0–10 m phía Bắc Vịnh Nha Trang, địa hình có dạng nghiêng thoải, có hướng Tây Bắc – Đông Nam, bao gồm nhiều cồn, rạn ngầm, chủ yếu là các rạn san hô đã chết nằm ở độ sâu từ 2–4 m. Các đảo nhỏ trong khu vực khiến cho địa hình đáy biển ở khu vực bị chia cắt mạnh, tạo thành các máng trũng, rộng, nghiêng về phía địa hình đáy có hướng Tây Nam – Đông Bắc. Ở độ sâu từ 10–20 m, địa hình bằng phẳng hơn và nghiêng từ Tây sang Đông, độ dốc thay đổi từ 0,2–10°. Khi đến độ sâu từ 20–30 m, địa hình bắt đầu lượn sóng và bị chia cắt bởi các máng trũng, có độ sâu thay đổi không lớn. Ở độ sâu từ 30–40 m, địa hình dốc hơn và uốn lượn theo đường bờ biển. Từ độ sâu lớn hơn 50 m đến 80 m tính từ mặt nước biển, địa hình dốc thoải và nghiêng về phía biển theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Địa hình từ độ sâu 10 m đến đáy biển ven bờ bãi biển Nha Trang nghiêng thoải theo độ dốc trung bình từ 2–50°. Càng về phía nam, địa hình đáy càng dốc hơn. Độ dốc trung bình dao động từ 10–150°.

Do là khu vực có nhiều đảo nên phần phía nam Vịnh Nha Trang có địa hình đáy biển bị chia cắt mạnh, tạo nên nhiều lạch sâu, máng trũng, kéo dài ở độ sâu 15–20 m, đôi khi có dạng lòng chảo. Ở độ sâu từ 0–10 m phía nam sông Lô đến mũi Cầu Hin, địa hình đáy khá dốc, với độ dốc trung bình từ 5–100° và sau đó thoải đều theo hướng Tây Bắc – Đông Nam đến độ sâu 30 m. Từ độ sâu 30–40 m, địa hình trở nên dốc hơn, tuy nhiên đến độ sâu 40–50 m thì địa hình bắt đầu bằng phẳng, gồm các hố trũng và các gò cao nhô lên khỏi mặt đáy từ 2–4 m tại phía đông nam Hòn Mun. Ở độ sâu từ 50–80 m, địa hình khá bằng phẳng và nghiêng dốc, với độ dốc thay đổi từ 2–50° theo hướng Động Bắc – Tây Nam.

Đặc điểm địa mạo đáy biển
Theo nghiên cứu của Trịnh Phùng và các đồng sự được tiến hành những năm 1976–1977, khu vực đáy biển Vịnh Nha Trang được chia làm bốn kiểu địa mạo: đồng bằng mài mòn, đồng bằng tích tụ ven bờ, đồng bằng tích tụ xác sinh vật và đồng bằng biển tiến có dạng hình kế thừa. Nghiên cứu về các đặc điểm địa mạo của Vịnh Nha Trang và khu vực lân cận do Trần Văn Bình và các đồng nghiệp tại Viện Hải dương học Nha Trang thực hiện năm 2015 đã cho thấy địa hình đáy biển khu vực này được chia làm ba đới động lực và chín đơn vị địa mạo khác nhau. Đặc điểm cụ thể của từng đơn vị địa mạo được thể hiện trong bảng dưới đây:

Trầm tích và khoáng vật
Trầm tích trong khu vực Vịnh Nha Trang bao gồm cả trầm tích cổ và trầm tích hiện đại. Trầm tích hiện đại mang nguồn gốc lưu chuyển và nguồn gốc sinh vật. Vùng bờ quanh các đảo, các rạn san hô chết và sườn bờ ngầm cung cấp vật liệu từ cát trung trở xuống. Trong khi đó, vật liệu trầm tích từ các con sông lân cận và những dòng bồi tích ven bờ cung cấp cho vịnh những thành phần khoáng vật từ các đá mắc ma và trầm tích biến chất. Tầng mặt của Vịnh Nha Trang chủ yếu là các thành phần cát hạt từ trung đến nhỏ mịn, gồm tám kiểu trầm tích: trầm tích cát sạn, trầm tích cát, trầm tích cát bùn sạn, trầm tích cát bùn chứa sạn, trầm tích cát bùn, trầm tích bùn cát chứa sạn, trầm tích bùn cát, trầm tích bùn và trầm tích cacbonat. Sự phân bố trầm tích khác nhau theo chiều từ bắc xuống nam, từ bờ ra biển.

Theo Trịnh Phùng và cộng sự, hàm lượng khoáng vật nhẹ trong khu vực Vịnh Nha Trang chủ yếu là thạch anh và felspat. Hàm lượng khoáng vật nặng chiếm số lượng không đáng kể so với khoáng vật nhẹ, với hàm lượng trung bình lớn hơn 2%. Có khoảng 20 loại khoáng vật nặng khác nhau được tìm thấy trong khu vực này, gồm ba nhóm: nhóm khoáng vật chủ yếu (inmenit, hornblend, rutin, zirconi, magnetit, granat, muscovit, biotit, tourmalin, epidot); nhóm khoáng vật thứ yếu (kyanit, titanit, storolit, cassiterit) và nhóm khoáng vật ít gặp (chu sa, apatit, monazit).

Đa dạng sinh học
Vịnh Nha Trang được cho là "một trong những hình mẫu tự nhiên hiếm có của hệ thống vũng, vịnh trên thế giới" khi chứa đựng hầu hết các hệ sinh thái điển hình của vùng biển nhiệt đới, bao gồm đất ngập nước, rạn san hô, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, hệ sinh thái cửa sông, đảo và bãi cát ven bờ, với nhiều chức năng sinh thái khác nhau. Nghiên cứu về các hệ sinh thái trong Vịnh Nha Trang vào năm 2015 của hai nhà khoa học Nguyễn Văn Long và Tống Phước Hoàng Sơn đã chỉ ra rằng có ba hệ sinh thái tiêu biểu trong khu vực, đó là rạn san hô, rừng ngập mặn và thảm cỏ biển, với tổng diện tích khoảng . Đây còn là nơi sinh sống của hơn 26 loài cá thương phẩm, 200 loài cá sống ở tầng đáy, 30 loài cá sống ven bờ, 33 loài cá sống ở cửa sông và 176 loài cá sống ở các rạn san hô.

Các hệ sinh thái tiêu biểu

Rạn san hô

Theo Nguyễn Văn Long và cộng sự, rạn san hô trong Vịnh Nha Trang phân bố chủ yếu quanh các đảo và quanh Bãi Cạn Lớn. Các rạn san hô này là nơi cư trú của trên 350 loài san hô (chiếm 40% san hô tạo rạn trên thế giới). Vì vậy, rạn san hô ở khu vực này được đánh giá là có tầm quan trọng quốc tế và có mức độ đa dạng sinh học cao nhất ở Việt Nam. Một nghiên cứu khác cũng của Nguyễn Văn Long về sự phân bố của các loài cá rạn tại khu vực vùng biển Nam Trung Bộ thì Vịnh Nha Trang có tổng cộng 528 loài. Mức độ đa dạng loài là 20,7 loài/100 m². Trong đó, mức độ đa dạng của các loài trong họ Cá bướm là 1,6 loài/100 m², họ Cá mó là 1,9 loài/100 m², họ Cá đuôi gai là 1,9 loài/100 m², họ Cá sơn là 1,5 loài/100 m² và họ Cá phèn là 0,4 loài/100 m². Mật độ cá rạn ở khu vực này là 136,4 con/100 m², trong đó có sự phân bố cao của hai nhóm cá ăn rong (79,4 con/100 m²) và cá ăn tạp (6,5 con/100 m²).

Rừng ngập mặn
Kết quả kiểm tra thực địa năm 2015 đã xác định rừng ngập mặn trong Vịnh Nha Trang tồn tại dưới dạng các dải hẹp, phân bố tập trung ở khu vực Đầm Báy. Diện tích rừng ngập mặn ước đạt khoảng , gồm  rừng tự nhiện và .

Các nhà khoa học đã xác định được có 9 loài cây ngập mặn trong Vịnh Nha Trang, gồm bao gồm mắm ổi (Avicennia marina), sú thẳng (Aegiceras floridum), đước đôi (Rhizophora apiculata), đước bộp (Rhizophora mucronata), vẹt dù (Bruguiera gymnorrhiza), cóc trắng (Lumnitzera racemosa), giá (Excoecaria agallocha), tra lâm vồ (Thespesia populnea), ngọc nữ (Clerodendrum thomsoniae). Trong đó, có 7 loài cây ngập mặn thực sự và 2 loài cây tham gia. Đước và sú thẳng là những loài phổ biến và thường chiếm ưu thế trong các dải rừng ngập mặn tại khu vực này.

Thảm cỏ biển
Trong tổng số 28 khu vực được khảo sát ở Vịnh Nha Trang vào năm 2015, chỉ có 6 địa điểm ghi nhận có sự phân bố của thảm cỏ biển, với tổng diện tích 52,4 ha, chủ yếu tập trung ở Đầm Tre, Sông Lô và Hòn Chồng. Ở Con Sẻ Tre, Hòn Một và Hòn Miếu thảm cỏ biển phân bố với số lượng khá ít.

Thành phần loài cỏ biển ở Vịnh Nha Trang được đánh giá là đa dạng, với 10 loài được ghi nhận, chiếm 2/3 số loài cỏ biển được ghi nhận tại Việt Nam, bao gồm loài Halophila major do Nguyễn Xuân Vỵ và cộng sự phát hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2013. Các loài cỏ biển phổ biến ở khu vực này là cỏ xoan (Halophila ovalis), cỏ kim biển (Halodule pinifolia), cỏ vích (Thalassia hemprichii) và cỏ lá dừa (Enhalus acoroides).

Sinh vật phù du
Theo kết quả nghiên cứu về số lượng loài động vật phù du trong Vịnh Nha Trang giai đoạn 2000–2011 do Trương Sĩ Hải Trình và Nguyễn Tâm Vinh ở Viện Hải dương học Nha Trang thực hiện thì quần xã động vật phù du tại khu vực này bao gồm 259 loài thuộc 18 nhóm động vật khác nhau. Trong đó nhóm chân mái chèo (Copepoda) chiếm ưu thế về loài với 135 loài (tương đương 51,74% tổng số loài động vật phù du trong khu vực), tiếp theo là các nhóm sứa (Hydromedusae) với 20 loài (chiếm 7,72%), nhóm có bao (Tunicata) với 18 loài (chiếm 6,95%) và các nhóm còn lại chiếm khoảng 33%.

Theo Nguyễn Tác An và cộng sự, thành phần loài thực vật phù du trong Vịnh Nha Trang phong phú với hơn 200 taxon. Trong đó, tảo silic chiếm ưu thế với 116 loài. Các loài tảo có kích thước nhỏ, tốc độ phân chia lớn chủ yếu phát triển mạnh vào tháng 5 và tháng 6; trong khi các loài tảo silic có kích thước trung bình lại có xu hướng phát triển vào mùa mưa, giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 12. Số lượng thực vật phù du trung bình của Vịnh Nha Trang dao động trong khoảng từ 17–315 nghìn tế bào/lít, với sinh khối trung bình là 37–1.200 mg/m³.

Hoạt động kinh tế

Khai thác và nuôi trồng thủy sản

Khai thác thủy sản

Theo Nguyễn Văn Long và các cộng sự tại Viện Hải dương học Nha Trang, có 10 loại nghề khai thác hải sản chính trong Vịnh Nha Trang, gồm câu bủa, câu mực, lặn, lờ, lồng mực, lưới ba màng, lưới giũ, mành tôm, mành chông và xăm tôm. Thời gian khai thác diễn ra quanh năm, chia làm hai vụ chính. Các nghề câu mực, lặn, lồng mực, lưới ba màng, mành chông hoạt động mạnh vào giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, còn các nghề như câu bủa, lờ, lưới giũ, mành tôm và xăm tôm thì thường phổ biến từ tháng 10 đến tháng 2 âm lịch. Nguồn lợi khai thác tương đối đa dạng và khác nhau theo từng loại nghề, trong đó đa dạng nhất là các loài thân mềm. Các nghề khai thác con giống trong Vịnh Nha Trang chủ yếu tập trung vào loài tôm hùm giống.

Sản lượng khai thác hải sản trong năm 2014 tại khu vực Vịnh Nha Trang là 651,3 tấn, tương ứng với doanh thu 32,67 tỷ đồng. Trong đó, khai thác trong các rạn san hô đạt 327,4 tấn và 11,11 tỷ đồng, khai thác ngoài rạn san hô đạt 323,9 tấn và 21,56 tỷ đồng. Cá là nguồn lợi khai thác quan trọng nhất trên rạn, đặc biệt là cá dìa và cá giò (sản lượng đạt 137,6 tấn, tương ứng doanh thu 4,72 tỷ đồng). Bên ngoài rạn san hô, mực ống là nguồn lợi khai thác quan trọng nhất với sản lượng 47,3 tấn và doanh thu 7,8 tỷ đồng. Việc khai thác tôm hùm giống đạt sản lượng 212.000 con/năm, tương ứng với doanh thu 32,34 tỷ đồng. Xét theo các loại ngành nghề tham gia khai thác thì nghề lặn có vai trò quan trọng nhất với sản lượng khai thác là 324,8 tấn và doanh thu hơn 15 tỷ đồng.

Nuôi trồng thủy sản

Nghề nuôi trồng thủy sản bắt đầu ở Vịnh Nha Trang vào năm 1989 bằng việc thu gom và nuôi béo các loài cá có giá trị kinh tế cao của những thương nhân đến từ Hồng Kông. Năm 1996, nghề này bước vào thời kỳ phát triển nhanh chóng. Nhiều loài cá mú, cá hồng, tôm cùng số ít các loài cá cảnh và mực nang được đưa vào nuôi trồng. Hầu hết các loài cá này được xuất khẩu sang Hồng Kông, Trung Quốc, Đài Loan hay Nhật Bản; trong khi số khác được bày bán trên các chợ cũng như nhà hàng địa phương. Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh chóng của nghề này sau đó đã bị cản trở bởi sự bùng phát của dịch bệnh và việc thiếu hụt con giống tự nhiên. Nếu như sản lượng nuôi trồng thủy sản vào năm 1998 là hơn 60 tấn thì đến năm 2000, con số này chỉ còn chưa đầy 20 tấn. Trong những năm đầu thế kỉ 21, có xu hướng chuyển dịch sang nuôi tôm hùm, loại hình vừa mang lại lợi nhuận cao, vừa ít bị dịch bệnh bùng phát. Số lượng lồng nuôi tôm hùm tăng nhanh và sau đó đã trở thành một nghề quan trọng, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế trên toàn tỉnh Khánh Hòa. Năm 2001, tổng sản lượng tôm hùm nuôi đạt 790 tấn, tương ứng 450 tỷ đồng giá trị tôm thương phẩm xuất khẩu. Trong Khu bảo tồn biển Vịnh Nha Trang, việc nuôi cá biển và tôm hùm tập trung tại Vũng Me, Trí Nguyên và một số khu vực như Hòn Một, Vịnh Đầm, Bích Đầm và Vũng Ngán.

Tính đến năm 2019, Vịnh Nha Trang có 156 bè và 4.076 ô nuôi thủy sản, chủ yếu là tôm hùm xanh và cá, tập trung tại Trí Nguyên và Bích Đầm. Tính đến hết tháng 10, sản lượng nuôi trồng thủy sản trên vịnh là 292 tấn, đạt 70% chỉ tiêu trong năm. Cũng trong năm này, chính quyền thành phố Nha Trang đã quyết định phê duyệt "Đồ án quy hoạch chi tiết vùng nuôi trồng thủy sản lồng bè trên Vịnh Nha Trang đến năm 2025 và định hướng đến năm 2035". Theo quy hoạch, Vịnh Nha Trang sẽ được chia làm 3 vùng nuôi trồng thủy sản chính: vùng mặt nước Hòn Miễu (), vùng mặt nước Bích Đầm () và vùng mặt nước giao giữa đảo Bích Đầm và Đầm Bấy ().

Du lịch

Vịnh Nha Trang được đánh giá là có tiềm năng to lớn cho phát triển du lịch biển. Các hoạt động phát triển kinh tế, xã hội với mục đích khai thác khu vực này đều ưu tiên hướng tới du lịch. Theo thống kê của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, mỗi năm, khu vực này có khoảng 5 triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghỉ dưỡng. Năm 2003, tại hội nghị lần thứ hai của Câu lạc bộ những vịnh đẹp nhất thế giới tổ chức ở Canada, Vịnh Nha Trang đã được kết nạp làm thành viên thứ 29 của câu lạc bộ, qua đó trở thành thành viên thứ hai của châu Á (sau Vịnh Hạ Long) lọt vào danh sách này. Đến ngày 25 tháng 3 năm 2005, Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin Phạm Quang Nghị  đã ra quyết định xếp hạng Vịnh Nha Trang là di tích quốc gia.

Một trong những thế mạnh du lịch của Vịnh Nha Trang là sự đa dạng của hệ thống các đảo và cảnh quan của chúng. Hòn Mun là nơi khách du lịch có thể trải nghiệm dịch vụ lặn biển và khám phá hệ sinh thái của các rạn san hô dưới nước. Cùng với Hòn Rơm, đây là hai bãi lặn chính của khu vực này. Trong khi đó, Hòn Nội, nơi có bãi tắm đôi nổi tiếng tạo thành từ sự phân chia của bờ cát, được cho là bãi tắm đôi duy nhất ở Việt Nam. Đây cũng là nơi diễn ra lễ giỗ Tổ nghề Yến sào được tổ chức thường niên tại Khánh Hòa. Trên đảo Hòn Miễu là Thủy cung Trí Nguyên (nay là khu du lịch Hòn Sỏi), được thành lập từ năm 1971 và làng chài Trí Nguyên, cũng là một địa điểm du lịch phổ biến trong khu vực. Ngoài ra, nhóm danh thắng được xếp hạng là di tích quốc gia bao gồm Hòn Chồng, Hòn Đỏ và Hội quán Vịnh Nha Trang cũng là nơi thu hút khách du lịch.

Nằm dọc theo bờ biển Nha Trang là bãi biển thành phố, có chiều dài từ , kéo dài từ phía nam sông Cái Nha Trang đến Cầu Đá. Năm 2019, tạp chí Forbes đã bình chọn bãi biển Nha Trang là một trong mười bãi biển đẹp nhất Việt Nam. Bên cạnh đó, Vịnh Nha Trang còn là nơi đặt tuyến cáp treo nối thành phố Nha Trang với đảo Hòn Tre, từng được đánh giá là tuyến cáp treo vượt biển dài nhất thế giới. Kỷ lục này sau đó đã bị phá vỡ bởi tuyến cáp treo Hòn Thơm, Phú Quốc vào năm 2018. Bên bờ Vịnh Nha Trang còn có vòng quay Vinpearl Sky Wheel, thiết lập kỉ lục Việt Nam cho vòng quay có kích thước lớn nhất và lọt vào danh sách 10 vòng quay cao nhất thế giới. Chính quyền thành phố Nha Trang cũng tiến hành lập quy hoạch phân khu các đảo Hòn Một, Hòn Tre với định hướng xây dựng các đảo này thành trung tâm đô thị, hệ sinh thái tiêu chuẩn quốc tế phục vụ cho mục đích du lịch trên cơ sở bảo tồn và phát huy thế mạnh về môi trường tự nhiên.

Vấn đề môi trường và xã hội

Chất lượng nước
Năm 1997, Lê Lan Hương và cộng sự đã tiến hành những nghiên cứu đầu tiên về mức độ nhiễm bẩn coliform tại Vịnh Nha Trang. Kết quả cho thấy, hầu như toàn bộ khu vực đều nhiễm bẩn coliform ở các mức độ khác nhau. Trong đó, cửa sông Cái là nơi bị nhiễm bẩn thường xuyên trong năm và mật độ coliform luôn ở mức cao (trên 10.000 tế bào/100 ml). Kết quả quan trắc môi trường ở Vịnh Nha Trang giai đoạn 2000–2011 cho thấy hầu hết các thông số môi trường như pH, chất hữu cơ, các muối dinh dưỡng và các kim loại nặng luôn nằm trong giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn hiện hành. Cụ thể, hàm lượng nhu cầu oxy hóa học (COD) tăng dần trong thời gian từ năm 2000–2008, sau đó giảm dần. Hàm lượng BOD 5 ngày (BOD5) đạt giá trị lớn nhất vào năm 2002, sau đó giảm dần đến năm 2007 và tăng nhẹ trở lại vào năm 2009. Trong khi đó, hàm lượng oxy hòa tan (DO) ít biến động trong suốt thời gian quan trắc. Hàm lượng muối PO4-P có xu hướng tăng dần, chứng tỏ những hoạt động dân sinh và du lịch đã ảnh hưởng đến chất lượng nước khu vực. Từ năm 2000–2008, lượng hydrocarbon quan sát có giá trị tăng dần theo thời gian và đạt đỉnh vào năm 2008 sau đó giảm dần. Mật độ coliform đạt giá trị lớn nhất vào năm 2003, tuy nhiên sau đó đã giảm dần và đạt giá trị thấp vào những năm 2008 và 2010. Các kim loại nặng Pb và Cu có xu hướng giảm trong giai đoạn 2000–2008 và đạt giá trị cao nhất vào năm 2011. Tương tự, hàm lượng Zn cũng ổn định trong giai đoạn này, nhưng đến năm 2009 thì rồi sau đó giảm dần.

Theo đánh giá của Phạm Thị Kha và các đồng sự tại Viện Tài nguyên và Môi trường biển thực hiện bằng cách đo hệ số tai biến (RQ) thông qua sử dụng tiêu chuẩn QCVN 10:2015/BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường và tiêu chuẩn chất lượng nước biển AMSAT 2008 của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á cho vùng nước ven bờ, trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2020 chất lượng môi trường nước trong Vịnh Nha Trang khá tốt khi có hàm lượng oxy hòa tan phù hợp cho các hoạt động nuôi trồng thủy sản và thích hợp với đời sống của các loài thủy sinh. Các chất hữu cơ và dinh dường hòa tan đều nằm trong giới hạn cho phép. Hàm lượng dầu và cyanide, tuy có sự gia tăng dần trong giai đoạn này nhưng đều nằm ở mức thấp và trong giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn hiện hành. Tuy nhiên, hàm lượng nitrat (N-NO4-) được cho là vượt giới hạn theo tiêu chuẩn của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, khi cao hơn mức cho phép từ 1,4 đến 2 lần.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Coral Reefs vào năm 2013 do Nguyễn Đức Ái và các cộng sự ở Đại học Queensland tiến hành, dựa trên kết quả thu được từ rạn san hô ở Vịnh Nha Trang và so sánh tương quan với dữ liệu trên toàn thế giới cho thấy chất lượng nước ở khu vực này đã xấu đi đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu do quá nhiều chất gây ô nhiễm được luân chuyển đến khu vực vịnh và rạn san hô nơi đây. Những rạn san hô ở Vịnh Nha Trang có thể đang ở trong tình trạng quá tải cực độ do quá trình tăng lên của các chất gây ô nhiễm. Theo Lê Thị Vinh và đồng sự, có hai yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng môi trường tại các rạn san hô ở Vịnh Nha Trang. trong đó, yếu tố tự nhiên là quá trình luân chuyển của nguồn vật chất chảy vào từ các con sông trong khu vực; còn yếu tố kinh tế, xã hội bao gồm nuôi trồng thủy sản, du lịch, xả thải, khai thác hủy diệt và nạo vét hoặc đổ vật liệu nạo vét vào biển.

Suy giảm hệ sinh thái rạn san hô
Theo tính toán, từ năm 1994 đến năm 2005, độ phủ san hô trung bình ở Vịnh Nha Trang đã giảm đi 31,2%, tương ứng với độ phủ trung bình vào năm 2005 là 21,1 ± 19,6%. Theo Võ Sĩ Tuấn, độ phủ san hô cứng trung bình ở khu vực vào năm 1994 là khoảng 30% và hầu hết các rạn san hô trong khu vực đều có độ phủ trên 20%. Tuy nhiên các rạn san hô ở đây đã suy giảm mạnh trong giai đoạn 1994–2002.

Trong giai đoạn 2002–2007, giá trị độ phủ trung bình của rạn san hô cứng ở Vịnh Nha Trang là 23,1%, tương ứng trong hai năm 2009 và 2010 lần lượt là 21,8 và 18,5%. Độ phủ san hô giữa các vùng được bảo vệ nghiêm ngặt xung quanh Hòn Mun và vùng đệm tại khu bảo tồn có sự khác biệt lớn, cụ thể, vùng bảo vệ nghiêm ngặt có độ phủ trung bình gấp đôi vùng đệm. Một số rạn có mức độ suy giảm độ phủ khá lớn trong giai đoạn này. Tại Hòn Vung, độ phủ giảm từ từ 25,6% xuống còn 3,2%. Một số đảo như Hòn Miếu, Hòn Chồng và Hòn Rùa có độ phủ lần lượt là 3,8; 8,5 và 6,25% vào năm 2009. Nghiên cứu của Hoàng Xuân Bền và cộng sự về hiện trạng rạn san hô ở Vịnh Nha Trang từ năm 2002 đến 2015 cho thấy độ phủ trung bình san hô tại một số nơi hầu như không có sự thay đổi nhiều, tuy nhiên mật độ của nhóm cá rạn có kích thước lớn và một số nhóm động vật không xương sống có giá trị kinh tế sống trong các rạn san hô này vẫn không có dấu hiệu phục hồi, nhiều loài đã không còn được bắt gặp trong thời gian giám sát. Rạn san hô có dấu hiệu phục hồi ở các khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt, nhưng một số vùng bên ngoài đã suy thoái hoàn toàn. Tổng diện tích rạn san hô vào năm 2015 là , giảm  so với số liệu thăm dò vào năm 2002 là .

Nghiên cứu về biến động của các rạn san hô tại Vịnh Nha Trang từ năm 2016 đến năm 2019 của Konstantin Tkachenko và đồng sự tại Viện Hải dương học Nha Trang đã cho thấy độ che phủ san hô trung bình tại khu vực đã giảm 64,4%, trong đó mạnh nhất là hai chi Acropora và Montipora (mức giảm lần lượt là 80,6% và 82,3%). Ở đảo Hòn Tre, độ che phủ san hô giảm đi 54 lần, tức là giảm khoảng 98%. Từ năm 1980 đến năm 2019, diện tích rạn san hô khỏe mạnh ở khu vực đã giảm từ  xuống còn .

Theo tiến sĩ Hoàng Xuân Bền, có nhiều nguyên nhân gây ra việc suy giảm độ phủ và diện tích rạn san hô ở Vịnh Nha Trang. Trong đó, có một số nguyên nhân chủ yếu, bao gồm việc khai thác hủy diệt bằng chất nổ, chất độc trong quá khứ; các yếu tố môi trường như san hô bị bệnh, bùng nổ sao biển gai; các hoạt động san lấp, lấn biển, hoạt động du lịch; hiện tượng tẩy trắng san hô cùng tác động của yếu tố thiên tai như bão.

Phương hướng bảo tồn

Ngày 8 tháng 6 năm 2001, hội nghị triển khai dự án thí điểm khu bảo tồn biển đầu tiên ở Việt Nam được tổ chức tại Nha Trang, với mục tiêu "bảo vệ các hệ sinh thái rạn san hô, rừng ngập mặn và cỏ biển tốt nhất còn lại của Việt Nam". Dưới sự hợp tác của Quỹ Môi trường Toàn cầu của Ngân hàng Thế giới, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế cùng Cơ quan Phát triển Quốc tế Đan Mạch, Chính phủ Việt Nam đã quyết định thành lập khu bảo tồn biển trên đảo Hòn Mun. Ngày 18 tháng 7 năm 2001, Ban quản lý Khu bảo tồn biển Hòn Mun được thành lập, theo sau đó là quy chế quản lý tạm thời do Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành ngày 11 tháng 3 năm 2002. Đến ngày 12 tháng 3 năm 2004, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa quyết định đổi tên khu bảo tồn này thành Khu bảo tồn biển Vịnh Nha Trang, với diện tích trên , gồm 9 đảo và vùng nước xung quanh. Ngày 11 tháng 9 năm 2012, chính quyền tỉnh thành lập Ban quản lý Vịnh Nha Trang, trên cơ sở hợp nhất các ban quản lý thuộc Khu bảo tồn biển Vịnh Nha Trang, Bến tàu du lịch Cầu Đá và bộ phận cứu hộ nhân đạo trên biển của Đội Thanh niên xung kích Nha Trang. Nhiệm vụ của tổ chức này là hỗ trợ Ủy ban nhân dân thành phố Nha Trang quản lý việc khai thác các giá trị của Vịnh Nha Trang trên cơ sở bảo vệ, bảo tồn danh lam thắng cảnh và hệ đa dạng sinh học trên Vịnh Nha Trang.

Ngày 8 tháng 9 năm 2011, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành quyết định số 2466/QĐ-UBND về việc "phê duyệt đồ án quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Vịnh Nha Trang". Theo đó, việc đầu tư, quy hoạch phải gắn liền với chiến lược phát triển của toàn thành phố Nha Trang, đảm bảo phát triển lâu dài và bền vững, gắn với lợi ích cộng đồng. Đồ án cũng thiết lập các phân khu chức năng, trong đó phần phía Đông của vịnh được chỉ định sử dụng cho mục đích bảo tồn. Đến ngày 9 tháng 12 năm 2014, cơ quan này tiếp tục ban hành quyết định số 3363/QĐ-UBND, thiết lập quy chế quản lý chính thức cho khu vực, trong đó cấm các hành vi gây nguy hại đến cảnh quan và môi trường của Vịnh Nha Trang, đồng thời thành lập ba phân khu quản lý, bao gồm: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái và phân khu phát triển. Quy chế bắt buộc tất cả các hoạt động kinh tế, xã hội của khu vực phải có dự án chi tiết được phê duyệt phù hợp với quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Vịnh Nha Trang, đồng thời tuân thủ các quy định có liên quan. Ngoài ra, quy chế còn quy định cụ thể về các hoạt động khai thác, phát triển Vịnh Nha Trang (bao gồm hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản, giao thông, du lịch, thể thao giải trí và nghiên cứu khoa học), cũng như xác định trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị quản lý trong khu vực.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

Trang web chính thức của Ban quản lý Vịnh Nha Trang
Vịnh Nha Trang trên trang web của Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Khánh Hòa

Địa mạo Khánh Hòa
Di tích quốc gia Việt Nam
Nha Trang


title: Nguyễn Hữu Thông

text:
Nguyễn Hữu Thông (sinh ngày 25 tháng 11 năm 1981) là Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông hiện là Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Bình Thuận, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XV từ Bình Thuận, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia tỉnh Bình Thuận. Ông từng là Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Bình Thuận.

Nguyễn Hữu Thông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, học vị Thạc sĩ Luật hình sự, Cao cấp lý luận chính trị. Ông có sự nghiệp đều công tác ở tỉnh Bình Thuận.

Xuất thân và giáo dục
Nguyễn Hữu Thông sinh ngày 25 tháng 11 năm 1981 tại xã Tân Hải, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận, quê quán tại phường Phú Hài, thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Ông lớn lên và tốt nghiệp phổ thông ở Phan Thiết, thi đại học và đỗ Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, theo học và tốt nghiệp Cử nhân Luật, sau đó tiếp tục học cao học và nhận bằng Thạc sĩ Luật chuyên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự. Ông được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 8 tháng 1 năm 2009, trở thành đảng viên chính thức sau đó 1 năm, từng theo học các khóa chính trị ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và tốt nghiệp Cao cấp lý luận chính trị. Hiện ông thường trú ở phường Phú Thủy, thành phố Phan Thiết.

Sự nghiệp
Tháng 4 năm 2004, sau khi tốt nghiệp trường Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Hữu Thông trở lại Bình Thuận, được tuyển dụng công chức vào Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận, bổ nhiệm làm Chuyên viên Thanh tra tỉnh Bình Thuận. Sau 2 năm công tác ở Thanh tra tỉnh, vào tháng 10 năm 2006, ông được điều chuyển sang Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, là Chuyên viên. Ông công tác ở văn phòng hơn 10 năm 2006–2017, lần lượt là Phó Trưởng phòng rồi Trưởng phòng Nội chính pháp chế của Văn phòng, đồng thời cũng là Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn khối các cơ quan tỉnh, Bí thư Đoàn cơ sở cơ quan Văn phòng, và Ủy viên Ban Chấp hành Tỉnh đoàn Bình Thuận. Tháng 8 năm 2017, ông nhậm chức Phó Bí thư Chi bộ, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, được giao nhiệm vụ phụ trách Sở Tư pháp từ tháng 6 năm 2020. Bên cạnh đó, ông tham gia tổ chức xã hội, là Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia tỉnh Bình Thuận.

Tháng 10 năm 2020, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Bình Thuận lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2020–2025, Nguyễn Hữu Thông được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, sau đó được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Tư pháp từ tháng 1 năm 2021. Trong năm này, với sự giới thiệu của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, ông tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội từ Bình Thuận, tại đơn vị bầu cử số 2 gồm thành phố Phan Thiết, huyện Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Hàm Tân, rồi trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XV với tỷ lệ 64,36%. Ngày 23 tháng 7 năm này, ông được phê chuẩn làm Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Bình Thuận, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội.

Xem thêm

 Tỉnh ủy Bình Thuận
 Danh sách Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nguyễn Hữu Thông, Bầu cử Quốc hội.

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1981
Người Bình Thuận
Cựu sinh viên Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
Cựu sinh viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam