title: Insulin glargine

text:
Insulin glargine, được bán trên thị trường dưới tên Lantus, là một loại insulin có tác dụng lâu dài, được sử dụng trong điều trị bệnh tiểu đường loại I và loại II. Nó thường không phải là insulin tác dụng dài được đề nghị ở Vương quốc Anh. Nó được sử dụng một lần một ngày dưới dạng tiêm ngay dưới da. Hiệu ứng thường bắt đầu một giờ sau khi sử dụng.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm lượng đường trong máu thấp, các vấn đề tại chỗ tiêm, ngứa và tăng cân. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác bao gồm kali máu thấp. Insulin NPH chứ không phải insulin glargine thường được ưa thích trong thai kỳ. Sau khi tiêm vi tinh thể từ từ giải phóng insulin trong khoảng 24 giờ. Insulin này làm cho các mô cơ thể hấp thụ glucose từ máu và làm giảm sản xuất glucose của gan.

Insulin glargine đã được phê duyệt cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 2000. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn trên 100 đơn vị là khoảng 26 USD vào năm 2018. Ở Anh, số tiền này khiến NHS phải trả khoảng 2,35 bảng. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 22 tại Hoa Kỳ với hơn 26 triệu đơn thuốc.

Sử dụng trong y tế
Nhóm insulin tác dụng dài, bao gồm insulin glargine, không xuất hiện tốt hơn insulin protamine Hagedorn (NPH) trung tính nhưng có chi phí lớn hơn, kể từ năm 2010, không hiệu quả về chi phí điều trị bệnh tiểu đường loại 2. Không rõ liệu có sự khác biệt về hạ đường huyết do tầm quan trọng của liều và không đủ dữ liệu để xác định bất kỳ sự khác biệt nào liên quan đến kết quả lâu dài. Nó thường không phải là insulin tác dụng dài được đề nghị ở Vương quốc Anh.

Trộn với các loại insulin khác
Không giống như một số loại thuốc có tác dụng kéo dài khác, (ví dụ NPH), glargine không được pha loãng hoặc trộn với insulin hoặc dung dịch khác trong cùng một ống tiêm. Tuy nhiên, hạn chế này đã được đặt câu hỏi.

Hết hạn bằng sáng chế
Bảo vệ bằng sáng chế cho insulin glargine đã hết hạn ở hầu hết các quốc gia trong năm 2015. Insulin glargine từ đối thủ cạnh tranh Eli Lilly đã có mặt ở hầu hết các quốc gia trong năm 2015, dưới tên thương hiệu Basaglar (như một sản phẩm tiếp theo ở Mỹ) và Abasaglar (như một loại thuốc sinh học ở EU). Glargine insulin Biosimilar chỉ được phát hành ở cường độ 100U/mL cho đến nay, và tương đương sinh học trong cường độ 300U/mL của Toujeo vẫn chưa được tung ra.

Xem thêm

 Detemir insulin
 Insulin degoidec

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Insulin glargine - MedlinePlus
 Lantus: thông tin thêm về đặc tính sản phẩm, liều lượng và nghiên cứu
 Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ: Cổng thông tin Thuốc - Insulin glargine

RTT
Nội tiết tố Peptit
Protein người


title: Tổng giáo phận Kuala Lumpur

text:
Tổng giáo phận Công giáo La Mã Kuala Lumpur (tiếng Latin: Archidioecesis Kuala Lumpurensis) là một lãnh thổ giáo hội hoặc giáo phận của Giáo hội Công giáo La Mã ở Malaysia. Nó được Giáo hoàng Pius XII xây dựng thành Giáo phận Kuala Lumpur vào ngày 25 tháng 2 năm 1955, và được nâng lên cấp bậc của Tổng giáo phận Metropolitan vào ngày 18 tháng 12 năm 1972, với hình ảnh hậu trường của Malacca-Johor và Penang. Nó cũng quản lý thủ đô của Malaysia, Kuala Lumpur và các bang Selangor, Negeri Sembilan, Pahang, Terengganu. Nhà thờ Mẹ của tổng giáo phận và trụ sở của Tổng Giám mục, là Nhà thờ St. John.

Tham khảo

Kuala Lumpur
Giáo phận Công giáo Malaysia


title: Acanthodelta mormoides

text:
Acanthodelta mormoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acanthodelta


title: Isoloba sphagnata

text:
Isoloba sphagnata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Isoloba (Geometridae)


title: Mamestra ordinaria

text:
Mamestra ordinaria là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mamestra


title: Warcraft II: Tides of Darkness

text:
Warcraft II: Tides of Darkness (viết tắt: WC2), là trò chơi chiến lược thời gian thực (RTS) nổi tiếng thứ hai của hãng Blizzard Entertainment nằm trong vũ trụ Warcraft. Cuốn tiểu thuyết Tides of Darkness của tác giả Aaron Rosenberg viết về những sự kiện trong tựa game này.

Warcraft II: Tides of Darkness là phần sau của tựa game RTS Warcraft: Orcs & Humans và được hãng Blizzard phát hành vào 09/12/1995. Người chơi chọn một trong hai phe orc hoặc con người trong một thế giới thời Trung cổ kỳ ảo. Ban đầu nó được viết cho hệ điều hành MS-DOS và có thể chơi được trên Windows 95. Ngoài ra còn có một phiên bản Macintosh của tựa game. Blizzard cũng phát hành một bản mở rộng tên là Warcraft II: Beyond the Dark Portal và phần hậu bản là Warcraft III: Reign of Chaos. Tựa game có một hệ thống chiến dịch một người chơi tuyến tính cho mỗi phe, và tùy chọn nhiều người chơi thông qua mạng LAN hoặc Internet trên những bản đồ sẵn có hoặc được người chơi tự tạo. Thông qua file README.TXT đi kèm trong phiên bản dùng thử demo của Warcraft II, phần đồ họa được tạo ra từ mô hình 3D.

Blizzard bán bản quyền độc quyền phát triển, phát hành, và phân phối những phiên bản console của tựa game cho hãng Electronic Arts. Vào năm 1997, Electronic Arts phát hành Warcraft II: The Dark Saga cho hai hệ máy PlayStation và Sega Saturn, kết hợp cả hai phần chiến dịch của Tides of Darkness và Beyond the Dark Portal. Phiên bản Battle.net được phát hành sau đó vào 1999, cung cấp dịch vụ game online của Blizzard là Battle.net và thay thế phiên bản MS-DOS bằng Windows.

Tựa game hiện đã ngừng phát hành và bản demo được đăng trên website của Blizzard hiện đã không còn nữa; dù vậy bản demo này vẫn còn có thể được tải về từ những bên thứ ba như Internet Archive.

Warcraft II là một thành công lớn về mặt thương mại. Trò chơi ảnh hưởng mạnh mẽ đến game RTS thành công tiếp theo của công ty, StarCraft lấy bối cảnh tương lai và chú ý đến tính cách và cốt truyện. Năm 1996, Blizzard công bố sẽ đưa ra Warcraft Adventures: Lord of the Clans, một trò chơi phiêu lưu trong vũ trụ Warcraft, nhưng đã hủy dự án vào năm 1998. Warcraft III: Reign of Chaos, phát hành năm 2002, đã sử dụng các phần của nhân vật và cốt truyện của Warcraft Adventures.

Cách chơi
Warcraft II là một game chiến thuật thời gian thực. Trong Warcraft II, một bên đại diện cho cư dân loài người của Lordaeron và các chủng tộc đồng minh, và bên kia điều khiển lũ Orc xâm lược và các chủng tộc đồng minh của họ. Mỗi bên cố gắng tiêu diệt bên kia bằng cách thu thập tài nguyên và tạo ra một đội quân. Các trò chơi được chơi trong một khung cảnh thời trung cổ với các yếu tố tưởng tượng, nơi cả hai bên có các quân cận chiến, bắn từ xa, các đơn vị hải quân và trên không, và pháp sư.

Tham khảo

Trò chơi trên Windows
Trò chơi Warcraft
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi PlayStation
Trò chơi trên macOS
Trò chơi điện tử năm 1995
Bài viết dùng bản mẫu Đánh giá trò chơi điện tử bằng một dạng nền tảng
Trò chơi Sega Saturn


title: Sternacanthus picicornis

text:
Sternacanthus picicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Sternacanthus


title: Duponchelia lanceolalis

text:
Duponchelia lanceolalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Duponchelia


title: Eo biển Świna

text:
Świna (tiếng Đức Swine) - eo biển  Biển Baltic ở Ba Lan, nằm giữa đảo Wolin và các đảo: Uznam và Karsibór; kết nối đầm Szczecin với vịnh Pomeranian. Nó có chiều dài khoảng 16 km và chiều rộng từ 100 đến 1000 m . Ở phía bắc của eo biển là trung tâm của Świnoujście.

Theo Luật Biển và pháp luật Ba Lan, Swina thuộc vùng biển nội địa của Ba Lan . Eo biển hoàn toàn nằm trong thành phố Świnoujście.

Khu vực mà sông Świna bắt nguồn là kết quả của sự tích tụ biển và được đặt tên là Cổng Swina. Nó cản trở dòng nước biển từ biển Baltic đến đầm phá Szczecin.

Điều kiện tự nhiên
Nó tách các đảo Uznam và Karsibór khỏi đảo Wolin. Từ phía đầm phá (Hồ Wicko Wielkie), nó tạo thành một đồng bằng với một số đảo được phủ bằng sậy, trong đó lớn nhất là Wielki Krzek.

Świna là eo biển ngắn nhất (bên cạnh Piany và Dziwna) nối liền đầm phá Szczecin với biển Baltic.Dòng chảy từ đầm Szczecin đến vịnh Pomeranian và ngược lại được điều khiển chủ yếu bằng gió, trong đó tốc độ và hướng rất quan trọng . Ở Swina, nước ngọt được trộn với nước biển, có liên quan đến sự phân tầng. Độ mặn của nước biển ở đây có thể thay đổi từ 1 đến 8 .

Sau khi tính đến cường độ gió, thay đổi mực nước, chỉ số độ mặn, người ta đã tính toán rằng 69% nước từ đầm Szczecin đến biển Baltic chảy qua Swina .

Trạng thái tự nhiên
Một phần của Świna ở phía nam của thành phố Świnoujście đã được bao phủ bởi khu vực bảo vệ môi trường sống " Wolin và Uznam " và khu vực bảo vệ các loài chim Delta Świna.

Phát triển
Một phần của Świna - từ đầu phía bắc của Kênh Mieliński đến Cổng Świna gần Vịnh Pomeranian là một phần của đường biển Szczecin-Świnoujście.

Tại cửa ra vịnh Pomeranian có cảng biển Świnoujście với một bến phà, cũng có một cảng quân sự nằm trong đó.

Để cho phép các tàu biển đến cảng biển ở Szczecin vào cuối thế kỷ 19, kênh đào Piastowski đã được khởi công, kết quả là vận chuyển thương mại ở Cổng Swina bị suy yếu. Ngoài ra còn có hai cảng biển nhỏ, Karsibór và Przytór, trên các kênh đào liền kề của Świna.

Ở cửa sông phía đông có ngọn hải đăng Swinoujście.

Cây cầu duy nhất trải dài trên eo biển là cầu Piastowski.

Thủy khí
Năm 1182, Szvvine đã được đăng ký làm tên địa phương . Tiếp theo, tên của vùng nước xuất hiện vào năm 1186 là Zwina , 1281 - Czwinam , 1295 - Zuina , 1303 - Swoper (Acc)  và Swina , 1305 - Swoper (Acc) , 1312 - Swina , liên tiếp vào năm 1320 , 1325 , 1327  - Swinam, 1329 - Ztwine , 1496 - Szvinam , 1742 - Swine . Cho đến năm 1945, tên tiếng Đức Swine đã được sử dụng .

Tham khảo

Biển Baltic
Sông của Ba Lan
Eo biển biển Baltic


title: Chelydra

text:
Chelydra là một chi rùa trong họ Rùa ngoạm (Chelydridae), đây là trong hai chi rùa còn tồn tại của họ rùa ngoạm (snapping turtles), chi còn lại là Macrochelys với loài rùa cá sấu có kích thước lớn hơn nhiều. Những con rùa ngoạm này có nguồn gốc từ châu Mỹ, chi Chelydra có ba loài, một ở Bắc Mỹ và hai loài ở Trung Mỹ, một trong số đó cũng được tìm thấy ở vùng Tây Bắc Nam Mỹ.

Các loài
Chi rùa Chelydra có các loài sau đây:
 Chelydra acutirostris(W. Peters, 1862) – Rùa ngoạm Nam Mỹ
 Chelydra rossignonii(Bocourt, 1868) – Rùa ngoạm Trung Mỹ
 Chelydra serpentina (Linnaeus, 1758) – Rùa ngoạm thông thường (Bắc Mỹ)
 Chelydra floridana†
 Chelydra laticarinata†
 Chelydra sculpta†
Trong quá trình xếp loại khoa học thì ba loài  Chelydra  còn tồn tại đã từng được coi là một số phân loài của Chelydra serpentina, cùng với một phân loài thứ tư ở Florida là Chelydra serpentina osceola, phân loài Chelydra serpentina osceola hiện được coi là đồng nghĩa với loài Chelydra serpentina

Chú thích

Tham khảo

Chelydra


title: Adonisea bicuspida

text:
Adonisea bicuspida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adonisea


title: Olenecamptus australis

text:
Olenecamptus australis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Olenecamptus


title: Dê Sarda

text:
Dê Sarda là một giống dê nhà bản địa có nguồn gốc từ đảo Sardinia thuộc vùng Địa Trung Hải, ngoài khơi bờ biển phía tây thuộc miền trung nước Ý. Giống dê này được nuôi trên khắp hòn đảo, đặc biệt là ở các tỉnh Cagliari và Nuoro Nó là một giống dê cổ xưa đã bị ảnh hưởng bởi giống dê Malta.

Dê Sarda là một trong tám giống dê bản địa của Ý, trong đó một cuốn sách lai về dòng giống được viết bởi Associazione Nazionale della Pastorizia, hiệp hội chăn nuôi cừu và dê quốc gia Ý. Cuốn sách này được xuất bản vào năm 1981. Năm 1998, tổng số lượng dê Sarda là 260.000 con, trong đó có 6577 cá thể được đăng ký trong cuốn sách, vào cuối năm 2013, số lượng dê giống này được đăng ký tăng lên con số 11.121 con.

Đặc điểm
Các cá thể Dê Sarda có thân hình trung bình, cổ dài và ngực sâu, chúng không có bầu vú phát triển tốt. Loài này đặc biệt khỏe mạnh và rất thích hợp để được nuôi trong một khu vực có thái hoang dã hoặc bán hoang dã trong điều kiện khắc nghiệt. Phần lớn đồng cỏ có sẵn được cừu Sarda sử dụng, dê Sarda bị thiệt thòi và chỉ dược cho phép ăn cỏ trong các vùng địa hình nghèo nàn nhất; chúng được cho ăn ít hoặc không có gì hơn ngoài thức ăn duy nhất là cỏ.

Tham khảo

Giống dê


title: John Kani

text:
Bonisile John Kani (sinh ngày 30 tháng 8 năm 1943) là nam diễn viên, đạo diễn, nhà viết kịch người Nam Phi.

Thời thơ ấu
Kani sinh ra tại Đông Cape, Nam Phi.

Sự nghiệp

Đời tư

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1943
Nhân vật còn sống
Người giành giải Tony


title: Calluga crassitibia

text:
Calluga crassitibia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Calluga
Eupitheciini


title: Mesochorus diluvius

text:
Mesochorus diluvius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Millardini

text:
Millardini là một tông thuộc phân họ Chuột Cựu Thế giới (Murinae). Các loài thuộc tông này được tìm thấy tại Nam Á và Đông Nam Á.

Phân loại
Tông này bao gồm các chi:
 Cremnomys
 Diomys
 Madromys
 Millardia
 Pithecheir
 Pithecheirops

Chú thích

Murinae


title: Coenotephria viduata

text:
Coenotephria viduata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Coenotephria


title: Epirrhoe supergressa

text:
Epirrhoe supergressa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Epirrhoe


title: Watada Mitsutoshi

text:
Mitsutoshi Watada (sinh ngày 26 tháng 3 năm 1976) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Mitsutoshi Watada đã từng chơi cho Vissel Kobe, JEF United Ichihara, Banditonce Kobe, FC Gifu và FC Kariya.

Tham khảo

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá FC Gifu


title: Phygadeuon brutus

text:
Phygadeuon brutus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phygadeuon


Đường mòn của những người khổng lồ thì thầm (The Trail of the Whispering Giants) là một bộ sưu tập các tác phẩm điêu khắc của nghệ sĩ người Mỹ gốc Hungary, ông Peter Wolf Toth. Các tác phẩm điêu khắc có chiều cao từ 6,1m đến 12,2m; đường kính từ 2,4m đến 3m.

Năm 2009, có đến 74 Người khổng lồ thì thầm. Mỗi bang của Hoa Kỳ có ít nhất một tượng điêu khắc. Ngoài ra, các tác phẩm còn được đặt ở Ontario, Manitoba, Canada, và Hungary. Một tác phẩm ở Oregon đã bị phá hủy do cơn bão gió năm 2017 và không thể hồi phục được làm tổng số tác phẩm chỉ còn 73.

Năm 1988, sau khi hoàn thành bức tượng khắc ở Hawaii, Toth đã hoàn thành mục tiêu đặt ít nhất một bức tượng ở mỗi bang của Hoa Kỳ.

Năm 2008, anh khắc bức tượng Người khổng lồ thì thầm đầu tiên ở châu Âu với hình mẫu là vua István I của Hungary tại Délegyháza, Hungary

Trong năm 2009, người nghệ sĩ dự định sẽ hoàn thiện thêm tám tác phẩm Người khổng lồ thì thầm nữa.

Các tác phẩm điêu khắc
Đường mòn của Những người khổng lồ thì thầm là một dự án vẫn tiếp tục duy trì đến tận ngày nay.

74 Người khổng lồ thì thầm có chiều cao từ 4,6 đến 12,2 mét. Các bức tượng đều mang nhiều đặc điểm đặc trưng giống người bản xứ. Người nghệ sĩ luôn trao tặng bức điêu khắc Người khổng lồ thì thầm cho thị trấn mà không yêu cầu trả phí. Tất cả những gì anh yêu cầu là chỗ ở, chi phí sinh hoạt và nguyên liệu thô để chạm khắc, thường là một khúc gỗ lớn có đường kính từ 2,4 đến 3,0 mét. Các tác phẩm này được các chuyên gia thẩm định lên đến 250,000 đô la mỗi tác phẩm.

Toth sử dụng búa và đục làm công cụ cơ bản để tạo ra Người khổng lồ thì thầm, thỉnh thoảng có sử dụng thêm vồ và rìu, hiếm khi người nghệ sĩ sử dụng công cụ điện. Trước khi bắt tay vào bất kỳ tác phẩm nào, Toth đều dành thời gian trao đổi với các bộ lạc thổ dân da đỏ và các nhà lập pháp địa phương. Mỗi tác phẩm được tạo nên đều là tổng hòa các đặc điểm cơ thể, đặc biệt là các đặc điểm trên khuôn mặt, của các bộ lạc địa phương, cũng như truyền thống và lịch sử của họ.

Hiện Peter Toth đang cư trú tại Edgewater, Florida. Tại đây, anh có một xưởng điêu khắc nhỏ. Anh chạm khắc những bức tượng gỗ nhỏ để quyên góp tiền nhằm tạo ra nhiều Người khổng lồ thì thầm hơn. Anh cũng đi vòng quanh nước Mỹ để sửa chữa những Người khổng lồ thì thầm mà anh đã chạm khắc trong quá khứ và chạm khắc những bức tượng gỗ mới. Bức tượng Người khổng lồ thì thầm gần đây nhất được chạm khắc là ở Vincennes, Indiana, vào năm 2009 từ gỗ sồi đen (Quercus velutina), nhưng vẫn còn đến tám bức tượng nữa đã được lên kế hoạch chạm khắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Danh mục Hàng tồn kho Nghệ thuật của Hệ thống Thông tin Nghiên cứu Viện Smithsonian (SIRIS): Bản kiểm kê của Peter Toth

Danh sách liên quan đến Bắc Mỹ


title: Hydrelia ulula

text:
Hydrelia ulula là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hydrelia


title: Trichrous lineolatus

text:
Trichrous lineolatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Trichrous


title: Phản xạ chịu đực

text:
Phản xạ chịu đực hay còn gọi là phản xạ chịu nhảy (Lordosis behavior) là một tư thế cơ thể mang tính phản xạ tự nhiên, thể hiện trạng thái sẵn sàng giao phối (tiếp nhận sự thâm nhập của cơ quan sinh dục đực) khi được kích thích hoặc tiếp xúc, cọ xát. Phản xạ này xảy ra ở hầu hết các động vật có vú bao gồm động vật gặm nhấm, voi và mèo thuộc giống cái. Trong một số trường hợp nó còn gọi là phản xạ giao phối, phản xạ đứng yên (trạng thái mê ì), phản xạ lệch đuôi, phản xạ võng lưng (bent backward). Tương ứng với con đực, hành vi động dục với con cái được gọi là nhảy đực (nhảy chồm đè lên lưng con cái).

Hành vi theo phản xạ này là một phần trong chuỗi các phản xạ giao phối ở động vật trong hành vi tình dục ở động vật, là kết quả của một loạt các biến đổi sinh lý phức tạp diễn ra trong chu kỳ động dục hay tại thời điểm quan hệ. Các đặc điểm chính của hành vi này là tư thế hạ thấp chân trước nhưng với các chi phía sau mở rộng và hông nâng lên, vòm bụng của cột sống được nâng lên, đuôi vén lên và lệch sang một bên của con cái. Trong quá trình phản xạ chịu đực, cột sống của con cái sẽ cong về phía sau sao cho đỉnh của nó hướng về phía bụng để việc tiếp dẫn vật chất sinh sản (tinh dịch) được thuận lợi nhất.

Đại cương
Phản xạ sinh dục nói chung là loại phản xạ nhanh, đặc biệt là các phản xạ có liên quan tới quá trình phối giống. Một hưng phấn mạnh khi xuất hiện thì nó ức chế các phản xạ khác để tập trung hưng phấn, làm cho con vật trở nên phấn chấn. Khi hưng phấn cao độ thì khả năng phân tích tổng hợp để phân biệt thật giả bị kém hiệu năng, thêm vào đó sự ham muốn giao phối. Vỏ não của gia súc nói chung đã phát triển, nhưng nó chưa đủ để có được những hành vi tế nhị. Bản chất của các phản xạ sinh dục là phản xạ không điều kiện cho nên nó bền vững, ở con đực có nghĩa là khi nào hội để được điều kiện gây hưng phấn ở thụ quan nằm ở quy đầu của dương vật là phản xạ phóng tinh thực hiện, còn ở con cái là các dấu hiệu bồn chồn, thích gần con đực và phản xạ đứng yên, chịu cho con khác nhảy lên.

Đối với con cái thì phản xạ chịu đực được tạo từ những thay đổi phức tạp trong não, được kiểm soát bởi các hoocmon ở vùng dưới đồi được kích hoạt bởi các kích thích chạm vào sườn, mông, đuôi hoặc đáy chậu và được hỗ trợ bởi kích thích âm đạo và bởi pheromone tình dục. Phản xạ chịu đực là một hành động phản xạ khiến nhiều động vật có vú (không kể linh trưởng) chấp nhận một tư thế cơ thể màng thường mang ý nghĩa quan trọng đối với hành vi sinh sản. Tư thế di chuyển nghiêng xương chậu theo hướng trước với xương chậu sau nhô lên, phía dưới nghiêng về phía sau và phía trước hướng xuống dưới sẽ hỗ trợ trong giao cấu khi nó nâng cao hông, vén đuôi lệch sang bên do đó tạo điều kiện cho dương vật thâm nhập và tinh trùng được rót vào tử cung nhanh hơn, không trào ra. Nó thường được thấy ở động vật có vú giống cái trong thời kỳ động dục (phát dục).

Một số loài

Ở bò

Động dục (hay còn gọi là lên giống) là thời điểm bộ máy sinh dục của bò cái sẵn sàng tiếp nhận tinh trùng, rụng trứng và mang thai. Thời gian động dục thường kéo dài 24-48 giờ. Khi bò động dục, bò cái thường có một số biểu hiện như: bỏ ăn, kêu rống, nhớn nhác, ngửi con bò khác, từng lúc đuôi phe phẩy, để bò khác nhảy chồm lên lưng nó. Âm hộ sưng đỏ, chảy nước nhờn. Có thể chia chu kỳ động dục của bò sữa làm 3 giai đoạn:
 Giai đoạn trước chịu đực: Trong giai đoạn này bò sữa thường có các biểu hiện như ngửi, hít các bò khác, nhảy chồm lên con khác nhưng không chịu cho bò khác nhảy chồm lên lưng nó. Đây là một dấu hiệu quan trọng để phân biệt khi bò động dục thật sự, bồn chồn hiếu động, âm hộ hơi ướt bóng, đỏ và hơi sưng (đôi khi ra dịch nhầy nhưng không dính, loãng), giai đoạn này thường kéo dài khoảng 3-8 giờ. Ngoài ra, nếu con ở dưới đứng yên thì bản thân con đó đang lên giống, nếu con dưới chạy thì con nhảy lại là con lên giống, có trường hợp cả hai con đều lên giống.
 Giai đoạn chịu đực: Giai đoạn này bò cái thường có biểu hiện như hiếu động nhiều hơn, kêu rống, âm hộ ướt bóng, đỏ và bớt sưng hay són đái, ra dịch nhầy trong suốt và keo đặc; dính. Biểu hiện quan trọng nhất để chọn thời điểm phối tinh thích hợp là phản xạ đứng yên tức là chịu cho bò khác nhảy chồm lên lưng nó. Giai đoạn này thường kéo dài từ 6-18 giờ.
 Giai đoạn sau chịu đực: Trong giai đoạn này, bò cái đã không còn phản xạ đứng yên nhưng những con bò đục thì vẫn còn nhảy lên con bò khác, dịch nhầy vẫn còn ra và thường sau 1-2 ngày có thể quan sát thấy máu lẫn trong niêm dịch. Giai đoạn này thường kéo dài khoảng 12 giờ. Trong chăn nuôi, giai đoạn này được xem là giai đoạn nghỉ ngơi thư giãn sau giao phối

Đối với bò nuôi chăn, thả, không cầm cột thì thời điểm phối giống tốt nhất là khi bò có phản xạ đứng yên (chịu đứng yên cho bò khác nhảy lên). Theo kinh nghiệm thực tế, có thể quan sát tình trạng dịch nhầy để chọn thời điểm phối giống. Khi dịch nhầy keo đặc lại (kéo dài như chiếc đũa) thì phối tinh là tốt nhất. Thông thường khi bò động dục vào lúc sáng sớm thì phối tinh vào buổi chiều cùng ngày, bò động dục vào buổi trưa hoặc chiều thì phối tinh vào buổi sáng ngày hôm sau.

Ở lợn

Lợn là loại động vật khá mắn đẻ, chúng có thể động dục hàng tháng suốt quanh năm chứ không theo mùa nào như nhiều loài lợn hoang dã khác. Triệu chứng động dục của lợn cái: Trước ngày động dục lợn đi lại nhiều, có biểu hiện hưng phấn, thích cà khịa con khác và có hiện tượng nhảy lên lưng con khác, ăn ít, âm hộ bắt đầu tăng sinh. Thời gian động dục kéo dài 2-3 ngày và cũng được chia làm 3 giai đoạn:
 Giai đoạn động dục: thường kéo dài 6-16 giờ có các triệu chứng như kêu, đi lại nhiều, tìm kiếm con đực, thích gần con đực, nhưng chưa cho con đực nhảy, bỏ ăn, âm hộ xung huyết màu hồng tươi. Biểu hiện động dục ở lợn nái vào ngày động dục thứ nhất thì lợn nái đi lại kêu rít muốn nhảy ra khỏi chuồng, lợn nái kém ăn hoặc bỏ ăn, phá máng, nếu sờ vào nó nó sẽ né tránh, bỏ chạy. Âm hộ sưng mọng, đỏ hồng, căng bóng. Nước nhờn chảy ra ngoài âm hộ lỏng, trong và chưa keo dính.
 Giai đoạn chịu đực: Kéo dài từ 12-20 giờ và thường vào cuối ngày thứ nhất và sáng sớm ngày hôm sau: Giai đoạn này thường có những biểu hiện như ít đi lại, lợn mẹ đứng ì khi con đực nhảy lên mình nó, mắt lim dim, âm hộ từ màu hồng tươi chuyển sang màu hồng nhạt và sỉu lại (thâm lại). Vào ngày động dục thứ hai, lợn nái ở trạng thái yên tĩnh hơn, ít kêu rít, thỉnh thoảng nhảy lên lưng con khác, nhưng chưa chịu đứng im khi con khác nhảy lên lưng. Đến chiều, trạng thái yên tĩnh càng rõ nét hơn và chịu cho con khác nhảy lên lưng. Khi dùng tay ấn hoặc cưỡi lên lưng lợn, lợn sẽ đứng yên (Trạng thái mê ì).
 Giai đoạn sau chịu đực: Thường kéo dài 4-8 giờ và có các biểu hiện: Đi lại ít, uể oải, nằm nhiều, xa lánh con khác, niêm dịch dính đuôi. Ngày động dục thứ ba thì trạng thái mê ì giảm dần, càng về cuối ngày lợn nái càng không thích gần lợn đực nữa, Âm hộ teo dần trỏ về bình thường, nước nhờn chảy ra ít, màu trắng đục, không dính, đuôi úp che âm hộ.

Người chăn nuôi cần chú ý đến hiện tượng "động dục giả ở lợn nái". Động dục giả là hiện tượng lợn nái đã có chửa nhưng bên ngoài vẫn có một số biểu hiện lâm sàng giống như những lợn nái phối không chửa và động dục lại. Tuy nhiên chúng ta vẫn có thể phân biệt được giữa "động dục giả" và động dục thật. Lợn động dục giả thường có biểu hiện sau đây: Âm hộ sưng đỏ, có hoặc có rất ít dịch nhờn chảy từ âm hộ nhưng không biểu hiện phản xạ chịu đực, thời gian động dục ngắn (1–2 ngày) chứ không kéo dài từ 3–7 ngày như động dục bình thường.

Chu kỳ động dục của lợn mán là 21 ngày một lần, vì thế mỗi năm lợn mán có thể đẻ được 2 lứa. Sau khi cho con thôi bú khoảng 1 tuần thì lợn nái lại động dục chính thức và sẵn sàng có lứa phối giống tiếp theo. Mỗi lần động dục, lợn mán cái có thể chịu đực được 3 ngày. Lợn mán cái khi động dục thường biểu hiện thầm lặng hơn lợn nhà. Các dấu hiệu chủ yếu của lợn mán cái là bỏ ăn, thích nhảy lên lưng con khác, đi lại nhiều và tỏ vẻ ngóng đợi. Những con lợn trong thời gian động dục khi bị con khác nhảy lên lưng sẽ không kêu la và đứng yên.

Khi con lợn đang động dục còn có những dấu hiệu nhảy lên lưng con khác và có phản xạ giao phối giống con lợn đực. Lợn mán chỉ động dục trong 3 ngày, trong ngàu đầu động dục thì âm hộ lợn bị sưng đỏ, cửa âm hộ có nước nhờn loãng. Nhưng đối với những con lợn mán đã sinh con rồi thì âm hộ chỉ ửng hồng, không sưng nhưng vẫn có nước nhờn chảy ra. Ngày thứ 2, âm hộ lợn mán bớt sưng hơn từ màu đỏ chuyển sang màu tím tái, dịch nhờ sẽ keo đặc hơn. lợn sẽ đi đứng không yên, có vẻ bồn chồn cao độ. Khi lợn nằm thì ấn vào mông thì lập tức lợn sẽ đứng lên, vểnh tai và vểnh đôi lên. Đây là thời điểm thích hợp nhất đẻ phối giống cho lợn mán cái.

Ơ lợn rừng, những con lợn rừng nuôi cái hậu bị khi phát hiện động dục chỉ động dục trong 2-3 ngày, và thông thường là 3 ngày. Trong ngày đầu động dục, âm hộ lợn sưng đỏ, cửa âm hộ có dịch nhờn loãng, hay nhảy lên lưng lợn khác và có phản xạ giao phối như con đực, khi có lợn đực hoặc mùi lợn đực thì con cái mới kêu rên thành tiếng. Ngày tiếp theo, âm hộ lợn cái bớt sưng, chuyển từ màu đỏ hồng sang màu tím tái, dịch nhờn keo đặc hơn. Trạng thái đi đứng không yên, bồn chồn cao độ. Khi lợn nằm hoặc đứng, ấn mông là lợn sẽ đứng yên và vểnh đuôi sang một bên. Đây là thời điểm phối giống tốt nhất cho lợn nái. Sau giai đoạn mê ì ở ngày thứ hai, tuy lợn rừng cái vẫn còn những biểu hiện động dục nhưng cường độ yếu hơn và có thể không cho lợn đực phối.

Ở chó

Kỳ động dục cúa chó cái có biểu hiện có thể nhận thấy qua kiểm tra như hộ sưng to và có chất nhờn chảy ra, bộ lông dầy óng ả (sau khi đã thay lông, tức là nếu chó đang thay lông là sắp động dục), quấn người và đồng loại hơn. Trong giai đoạn này, chó thay lông để có bộ lông óng ả hơn. Hoạt bát và nhanh nhẹn, cặp mắt trong sáng, thích gần gũi, quấn quýt với người và đồng loại hơn. Chó rất thích gần chó đực hoặc quấn quýt với người, nhất là đối với nam giới (vì hóc môn sinh dục giữa người và động vật tương tự nhau).

Dựa vào biểu hiện nhảy lên chân người và nhảy lên đồng loại, cần thử phản xạ chịu đực của nó bằng cách dùng tay ấn nhẹ vào phần giữa đuôi và âm hộ, chó đứng yên và trông có vẻ kích thích, thì nó chịu phối giống và chúng có phản xạ chịu đực khi dùng tay kích thích, chó đứng im, cong đuôi hoặc lệch đuôi về một phía (có thể cho tiếp xúc với chó đực khác để kiểm tra độ chịu đực). Phản xạ chịu đực rất rõ rệt khi dùng tay kích thích nhẹ phần dưới đuôi chó đứng im, hoặc mông giật giật, nếu thả tự nhiên chó hay ôm chó khác, bất kể cái đực. Trong phối giống nên kết hợp theo dõi ngày hành kinh và màu máu, độ mềm âm hộ, phản xạ chịu đực.

Ở mèo

Mèo cái chưa triệt sản sẽ đến thời kỳ động dục, có nghĩa là chúng sẵn sàng giao phối, mỗi 3-4 tuần một lần. Cơ quan sinh dục có hiện tượng chảy máu. Chúng thường chà xát người vào chủ hoặc đồ vật. Một dấu hiệu mèo sẵn sàng giao phối điển hình là phản xạ lệch đuôi, chỉ cần xoa lưng mèo, đặc biệt ở vùng xương chậu và mông, mèo cái có thể nâng mông lên và nâng đuôi sang một bên. Phản xạ này là cách để mèo đực dễ dàng đưa bộ phận sinh dục vào âm hộ của mèo cái và giao phối, mèo còn có tư thế bò trườn, mèo có thể hạ thấp 2 chân trước xuống mặt đất, đồng thời nâng mông lên, sau đó bò trên sàn nhà ở tư thế này.

Khi chạm vào lưng chúng hoặc gần phần bộ phận sinh dục (phần gốc đuôi), mèo con sẽ nâng mông lên, đuôi xoay sang một bên, nằm trên sàn, hai chân sau thay nhau cử động, điều này cho thấy chúng đã chuẩn bị sẵn sàng tư thế để giao phối. Khi chủ nhân tiếp xúc, vuốt ve mèo ở phần lưng hoặc sát đuôi, mèo sẽ nâng mông lên, đuôi xoay sang một bên, nằm ngay xuống vị trí mèo đang đứng, hai chân thay nhau cử động lên xuống (đây chính là tư thế để con đực đưa bộ phận sinh dục của nó vào trong bộ phận sinh dục của mèo cái, sẵn sàng thực hiện việc giao phối).

Ở thỏ

Biểu hiện của thỏ động dục chủ yếu kiểm tra niêm mạc âm hộ của chúng. Bình thường niêm mạc âm hộ của chúng có màu hồng nhạt, nếu động dục thì chuyển sang màu đỏ tươi sưng tấy lên, khi bắt thỏ cái có biếu hiện động dục đến ô chuồng thỏ đực thì chịu đực với việc mông và đuôi cong lên chờ thỏ đực giao phối. Khi niêm mạc âm hộ chuyển sang màu đỏ thắm, tím bầm là kết thúc kỳ động dục, thỏ không chịu đực nữa. Có thể bắt thỏ cái đến lồng thỏ đực xác định, nếu bắt ngược lại thì thỏ đực lạ chỗ khó làm quen với thỏ cái và thỏ cái thường kháng lại thỏ đực.

Khi giao phối, nếu thỏ đực tốt thì đến gần con cái làm quen, ngửi con cái một lát rồi nhảy. Nếu con cái động dục thì chạy quanh lồng mấy vòng rồi dừng lại nâng mông cho thỏ đực nhảy. Khi giao phối được thì con đực co mình ngã lăn cạnh con cái và kêu lên, lông quanh âm hộ bị thấm ướt tinh dịch. Ngược lại, nếu con cái không chịu đực thì cứ chạy trốn rồi nằm áp mông cụp đuôi xuống đáy lồng chi làm mệt con đực. Có một số con cái động dục nhưng do sợ hãi cũng không cho con đực phối, trường hợp đó ta cần kéo con cái ra giữa lồng và luồn tay xuống dưới bụng nhẹ nhàng nâng mông thỏ cái lên cho con đực nhảy.

Tham khảo

 Flanagan-Cato L.M. (2011). "Sex differences in the neural circuit that mediates female sexual receptivity". Frontiers in Neuroendocrinology. 32 (2): 124–136. doi:10.1016/j.yfrne.2011.02.008. PMC 3085563. PMID 21338620.
 Pfaff D. W., Schwartz-Giblin S., Maccarthy M. M., Kow L-M (1994). "Cellular and molecular mechanisms of female reproductive behaviors", in Knobil E., Neill J. D. The physiology of reproduction, Raven Press, 2nd edition.
 Gonzalez-Flores O., Beyer C., Lima-Hernandez F.J., Gomora-Arrati P., Gomez-Camarillo M.A., Hoffman K., Etgen A.M. (2007). "Facilitation of estrous behavior by vaginal cervical stimulation in female rats involves alpha1-adrenergic receptor activation of the nitric oxide pathway". Behavioural Brain Research. 176 (2): 237–243. doi:10.1016/j.bbr.2006.10.007. PMC 1810388. PMID 17095102.
 Haga S., Hattori T., Sato T., Sato K., Matsuda S., Kobayakawa R., Sakano H., Yoshihara Y., Kikusui T., Touhara K. (2010). "The male mouse pheromone ESP1 enhances female sexual receptive behaviour through a specific vomeronasal receptor" (PDF). Nature. 466 (7302): 118–122. doi:10.1038/nature09142. PMID 20596023.
 Stowers L., Holy T. E., Meister M., Dulac C., Koentges G. (2002). "Loss of sex discrimination and male-male aggression in mice deficient for TRP2" (PDF). Science. 295 (5559): 1493–1500. doi:10.1126/science.1069259. PMID 11823606.
 Moncho-Bogani J., Lanuza E., Hernandez A., Novejarque A., Martinez-Garcia F. (2002). "Attractive properties of sexual pheromones in mice: innate or learned?". Physiology & Behavior. 77 (1): 167–176. doi:10.1016/s0031-9384(02)00842-9.
 (bằng tiếng Pháp) Wunsch S. (2014) To understand the origins of human sexuality. Neurosciences, ethology, anthropology. Comprendre les origines de la sexualité humaine. Neurosciences, éthologie, anthropologie. L'Esprit du Temps.
 Keller M., Bakker J. (2009). "Pheromonal communication in higher vertebrates and its implication on reproductive function. Editorial". Behavioural Brain Research. 200 (2): 237–238. doi:10.1016/j.bbr.2009.02.003. PMID 19374009.
 Dulac C., Torello A. T. (2003). "Molecular detection of pheromone signals in mammals: from genes to behaviour" (PDF). Nat. Rev. Neurosci. 4 (7): 551–562. doi:10.1038/nrn1140.
 Yoon H., Enquist L. (2005). "Olfactory inputs to hypothalamic neurons controlling reproduction and fertility". Cell. 123 (4): 669–682. doi:10.1016/j.cell.2005.08.039.
 Kow L.M., Florea C., Schwanzel-Fukuda M., Devidze N., Kami K.H., Lee A., Zhou J., Maclaughlin D., Donahoe P., Pfaff D. (2007). "Development of a sexually differentiated behavior [lordosis] and its underlying CNS arousal functions". Curr. Top. Dev. Biol. Current Topics in Developmental Biology. 79: 37–59. doi:10.1016/S0070-2153(06)79002-0. ISBN 9780123739131. PMID 17498546.
 Allard J., Truitt W. A., Mckenna K. E., Coolen L. M. (2005). "Spinal cord control of ejaculation". World J. Urol. 23 (2): 119–126. doi:10.1007/s00345-004-0494-9.
 Coolen L. M. (2005). "Neural control of ejaculation". J Comp Neurol. 493 (1): 39–45. doi:10.1002/cne.20784.
 Matsumoto J., Urakawa S., Hori E., de Araujo M.F., Sakuma Y., Ono T., Nishijo H. (2012). "Neuronal responses in the nucleus accumbens shell during sexual behavior in male rats". The Journal of Neuroscience. 32 (5): 1672–1686. doi:10.1523/jneurosci.5140-11.2012.
 Cibrian-Llanderal T., Tecamachaltzi-Silvaran M., Triana-Del R.R., Pfaus J.G., Manzo J., Coria-Avila G.A. (2010). "Clitoral stimulation modulates appetitive sexual behavior and facilitates reproduction in rats" (PDF). Physiology & Behavior. 100 (2): 148–153. doi:10.1016/j.physbeh.2010.02.015.
 Pfaus J.G., Kippin T.E., Coria-Avila G.A., Gelez H., Afonso V.M., Ismail N., Parada M. (2012). "Who, what, where, when (and maybe even why)? How the experience of sexual reward connects sexual desire, preference, and performance" (PDF). Archives of Sexual Behavior. 41 (1): 31–62. doi:10.1007/s10508-012-9935-5.
 Plant T., Zeleznik A. (Eds). Knobil and Neill's Physiology of Reproduction. Academic Press, 4th edition, 2015
 Kow LM, Pfaff DW (May 1998). "Mapping of neural and signal transduction pathways for lordosis in the search for estrogen actions on the central nervous system". Behav. Brain Res. 92 (2): 169–180. doi:10.1016/S0166-4328(97)00189-7. PMID 9638959.
 Olster, D.H.; Blaustein, J.D. (1989). "Development of steroid-induced lordosis in female guinea pigs: effects of different estradiol and progesterone treatments, clonidine, and early weaning". Hormones and Behavior. 23 (1): 118–129. doi:10.1016/0018-506x(89)90079-2. PMID 2538389.
 Jasmina Kercmar; Stuart Tobet; Gregor Majdic (2014). "Social Isolation during Puberty Affects Female Sexual Behavior in Mice". Frontiers in Behavioral Neuroscience. 8: 337. doi:10.3389/fnbeh.2014.00337. PMC 4179611. PMID 25324747.
 D. Daniels; LM. Flanagan-Cato (2000). "Social Isolation during Puberty Affects Female Sexual Behavior in Mice". Journal of Neurobiology. 45 (1): 1–13. doi:10.1002/1097-4695(200010)45:1<1::AID-NEU1>3.0.CO;2-W. PMID 10992252.
 Pfaff, D.W.; Sakuma, Y. (1979). "Facilitation of the lordosis reflex of female rats from the ventromedial nucleus of the hypothalamus" (PDF). Journal of Physiology. 288 (1): 189–202.
 Wunsch S. Phylogenesis of mammal sexuality. Analysis of the evolution of proximal factors. Sexologies 26(1):e1-e10, 2017
 Nei M., Niimura Y., Nozawa M. (2008). "The evolution of animal chemosensory receptor gene repertoires: roles of chance and necessity" (PDF). Nat. Rev. Genet. 9 (12): 951–963. doi:10.1038/nrg2480. PMID 19002141.
 Zhang J., Webb D. M. (2003). "Evolutionary deterioration of the vomeronasal pheromone transduction pathway in catarrhine primates". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 100 (14): 8337–8341. doi:10.1073/pnas.1331721100. PMC 166230. PMID 12826614.
 Dixson A.F. Primate sexuality: Comparative studies of the Prosimians, Monkeys, Apes, and Human Beings. Oxford University Press, 2nd edition, 2012
 Hanby J.P. "Sociosexual development in primates." in Bateson P.P. (Ed). Perspectives in Ethology, volume 2. Plenum Press, (1):1–67, 1976
 Pfaus, J. G.; Flanagan-Cato, L. M.; Blaustein, J. D. "Female sexual behavior". in Plant T., Zeleznik A. (Eds). Knobil and Neill's Physiology of Reproduction. Academic Press, 4th edition, 2015
 Wunsch, S. (2007). Rôle et importance des processus de renforcement dans l'apprentissage du comportement de reproduction chez l'Homme. Ph.D. thesis, Sorbonne, Paris.
 Georgiadis J.R., Kringelbach M.L., Pfaus J.G. (2012). "Sex for fun: a synthesis of human and animal neurobiology" (PDF). Nat. Rev. Urol. 9 (9): 486–498. doi:10.1038/nrurol.2012.151. PMID 22926422.
 Pazhoohi, F.; Doyle, J.F.; Macedo, A.F.; Arantes, J. (2017). "Arching the Back (Lumbar Curvature) as a Female Sexual Proceptivity Signal: an Eye-Tracking Study". Evolutionary Psychological Science. 4 (2): 1–8. doi:10.1007/s40806-017-0123-7.

Động vật
Tình dục ở động vật
Tập tính học
Sinh lý học
Tư thế quan hệ tình dục


title: Newmarket, Suffolk

text:
Newmarket là một phố chợ (Market town) ở hạt Suffolk của Anh, cách London khoảng 65 dặm (105 km) về phía Bắc. Nó thường được coi là nơi sản sinh và trung tâm toàn cầu của môn đua ngựa thuần chủng. Đây là một cụm kinh doanh lớn của địa phương, với vốn đầu tư hàng năm sánh ngang với Công viên Khoa học Cambridge của Đại học Trinity, một cụm chính khác trong khu vực. Đây là trung tâm huấn luyện ngựa đua lớn nhất ở Anh, trung tâm chăn nuôi ngựa đua lớn nhất cả nước, nơi có hầu hết các cơ sở huấn luyện ngựa lớn của Anh, và là trung tâm quan trọng trên toàn cầu về chăm sóc sức khỏe của ngựa. Hai cuộc Đua ngựa Cổ điển và thêm ba cuộc đua thuộc British Champions Series được tổ chức tại Newmarket hàng năm. Thị trấn đã có mối liên hệ chặt chẽ với hoàng gia kể từ thời Vua James I, người đã xây dựng cung điện ở đó, và cũng là nơi ở của Charles I, Charles II, và hầu hết các vị vua kể từ đó. Quốc vương đương nhiệm, Elizabeth II, thường xuyên đến thăm thị trấn để xem những con ngựa của bà đang huấn luyện.

Newmarket có hơn 50 chuồng huấn luyện ngựa, hai trường đua lớn, Rowley Mile và July Course, và một trong những sân huấn luyện ngựa rộng rãi và uy tín nhất trên thế giới. Thị trấn là nơi cư trú của hơn 3.500 con ngựa đua, và ước tính cứ ba lao động tại địa phương thì có một người làm việc liên quan đến đua ngựa. Palace House, Trung tâm Di sản Quốc gia về Nghệ thuật Đua ngựa và Thể thao, Bảo tàng Đua ngựa Quốc gia, các nhà đấu giá ngựa đua Tattersalls, và hai trong số các bệnh viện chuyên về sức khỏe ngựa hàng đầu thế giới, đều nằm trong thị trấn, được bao quanh bởi hơn 60 trại ngựa giống. Do vị trí hàng đầu trong ngành chăn nuôi và đua ngựa trị giá hàng tỷ bảng Anh, nó cũng là một trung tâm xuất khẩu lớn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Discover Newmarket
 Visit Newmarket
 Newmarket Journal - Newmarket's weekly newspaper
 Newmarket Weekly News

Newmarket, Suffolk
Thị trấn của Suffolk
Phố chợ của Suffolk
Đua ngựa ở Anh


title: Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa

text:
Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa (, 1629 – 1678) là một Công chúa nhà Thanh, con gái thứ tư của Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực.

Tiểu sử
Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa nguyên danh là Nhã Đồ (), sinh vào giờ Ngọ, ngày 8 tháng Giêng (âm lịch), năm Thiên Thông thứ 3 (1629). Bà là chị cả trong 4 người con của Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu, trên Thục Tuệ Trưởng Công chúa, Đoan Hiến Trưởng Công chúa và Thuận Trị Đế. Năm Thiên Thông thứ 7 (1633), bà được hứa gả cho anh họ Bật Nhĩ Tháp Cáp Nhĩ – con trai thứ ba của Khoa Nhĩ Thấm Trác Lý Khắc Đồ Thân vương Ngô Khắc Thiện (anh trai của Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu, cũng là cậu ruột của Công chúa). Sau khi Hoàng Thái Cực lên ngôi hoàng đế, bà được phong làm Cố Luân Công chúa. Đến năm Sùng Đức thứ 6 (1641), bà chính thức kết hôn khi mới 13 tuổi. Công chúa vừa nhận sính lễ, Ngô Khắc Thiện lại vì phạm tội mà khiến Hoàng Thái Cực nổi giận, muốn hủy bỏ hôn sự này, nhưng vì Ngô Khắc Thiện vào triều chịu tội mà tiếp tục duy trì.

Năm Thuận Trị thứ 13 (1656), bà quay lại Kinh sư. Ngày 15 tháng 2 năm sau, bà được tiến phong tước hiệu Cố Luân Trưởng Công chúa (固倫長公主). Ngày 24 tháng 12 năm 1659, Thuận Trị Đế chiếu phong bà là Hưng Bình Trưởng Công chúa (兴平长公主), sau đó đổi thành Ung Mục Trưởng Công chúa (雍穆长公主). Hồ sơ nội cung còn gọi bà là "Phỉ Quý Cố Luân Công chúa". Các hồ sơ được khai quật chỉ ra rằng, vào ngày 18 tháng 3 năm Khang Hy thứ 17 (1678), Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa qua đời năm 50 tuổi; vào khoảng đầu tháng Tư, kinh sư nhận được tin, đến ngày 11 thì Khang Hy Đế phái quan viên đến tế. Tuy nhiên theo "Thanh thực lục" ghi chép lại, Công chúa đã qua đời vào ngày 11 tháng 4. Không biết là vì ngày mất của Công chúa trùng ngày sinh của Khang Hy Đế mà sửa lại, hay chỉ là một sai lầm.

Khoáng Chí
Chế viết:

Gia quyến

 Cha: Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực
 Mẹ: Hiếu Trang Văn Hoàng hậu
 Chồng: Bật Nhĩ Tháp Cáp Nhĩ

Tham khảo

Nguồn

Ung Mục


title: Uruhuasia delta

text:
Uruhuasia delta là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Uruhuasia


title: Catocala zillah

text:
Catocala zillah là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Catocala


title: Thần kinh thị giác

text:
Thần kinh thị giác còn được gọi là thần kinh sọ II, viết tắt là CN II, là đôi dây thần kinh sọ thực hiện chức năng truyền thông tin thị giác từ võng mạc đến não. Ở người, thần kinh thị giác có nguồn gốc từ cuống thị giác trong tuần thứ bảy thời kỳ phôi thai và bao gồm các sợi trục tế bào hạch võng mạc và tế bào thần kinh đệm; nó kéo dài từ đĩa thị giác đến giao thoa thị giác, từ đó tạo thành bó thị giác đến nhân phát thể gối ngoài, nhân tiền mái, và gò trên.

Cấu trúc
Thần kinh thị giác là thần kinh thứ hai trong số mười hai đôi dây thần kinh sọ nhưng thực ra là một phần của hệ thống thần kinh trung ương, chứ không phải là hệ thống thần kinh ngoại biên vì nó có nguồn gốc từ một túi trên trung não (cuống thị giác) trong quá trình phát triển phôi thai. Kết quả là, các sợi của thần kinh thị giác được myelin bao bọc, bao myelin này tạo ra bởi các tế bào thần kinh đệm ít gai (oligodendrocyte), chứ không phải là từ tế bào Schwann của hệ thần kinh ngoại biên, và được bọc trong màng não.    Bệnh thần kinh ngoại biên như hội chứng Guillain, Barré không ảnh hưởng đến thần kinh thị giác. Tuy nhiên, theo cách phân chia thông thường thì thần kinh thị giác vẫn được nhóm với 11 dây thần kinh sọ khác và tạo thành một phần của hệ thần kinh ngoại biên.

Thần kinh thị giác được bao bọc trong cả ba lớp màng não (màng cứng, màng nhện và màng mềm) chứ không phải bọc bởi bao ngoài, bao giữa và bao trong dây thần kinh (vốn quan sát được ở dây thần kinh ngoại biên). Các sợi của hệ thần kinh trung ương động vật có vú có khả năng tái tạo rất hạn chế so với hệ thần kinh ngoại biên. Do đó, ở hầu hết các động vật có vú, tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến mù, và không thể chữa được. Các sợi từ võng mạc chạy dọc theo thần kinh thị giác đến 9 nhân thị giác chính trong não, từ đó tạo các sợi vào chính đến vỏ não thị giác chính.

Tham khảo

Dây thần kinh sọ
Hệ thị giác


title: Valery Vasilyevich Gerasimov

text:
Valery Vasilyevich Gerasimov (chữ Kirin: Валерий Васильевич Герасимов, sinh ngày 8 tháng 9 năm 1955) là một chỉ huy quân đội Liên Xô và Nga. Ông hiện là Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng Liên bang Nga kể từ ngày 09/11/2012, thành viên Hội đồng An ninh Nga, Đại tướng lục quân (2013), Anh hùng Liên bang Nga (2016). Tháng 1 năm 2023, ông được giao làm tổng tư lệnh chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraina.

Tham khảo

Đại tướng Liên bang Nga
Anh hùng Liên bang Nga
Quân sự Nga
Bộ Quốc phòng
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Chủ nghĩa bài Mỹ
Quân nhân Liên Xô


title: Ẩm kế

text:
Ẩm kế (tiếng Anh: hygrometer) hay máy đo độ ẩm, là một dụng cụ dùng để đo lượng hơi nước trong không khí, trong đất hoặc trong vùng không gian hạn chế. Những dụng cụ đo độ ẩm thường dựa vào kết quả đo của một số đại lượng khác như nhiệt độ, áp suất, khối lượng, sự thay đổi cơ học hoặc điện trong một chất khi độ ẩm được hấp thụ. Bằng cách hiệu chuẩn và tính toán, các đại lượng đo này dùng để tính ra độ ẩm. Các thiết bị điện tử hiện đại sử dụng nhiệt độ ngưng tụ (gọi là điểm sương) hoặc thay đổi điện dung hoặc điện trở để đo sự thay đổi độ ẩm. Máy đo độ ẩm đơn giản đầu tiên được phát minh bởi nhà toán học người Đức, Hồng Y Nicholas xứ Cusa, vào khoảng năm 1450, và một phiên bản hiện đại hơn đã được tạo ra bởi nhà khoa học người Thụy Sĩ Johann Heinrich Lambert vào năm 1755. Sau đó, vào năm 1783, nhà vật lý và địa chất người Thụy Sĩ Horace Bénédict de Saussure đã phát minh ra ẩm kế đầu tiên sử dụng tóc người để đo độ ẩm.

Lượng hơi nước tối đa có thể được giữ trong một thể tích không khí nhất định (bão hòa) thay đổi theo nhiệt độ; không khí lạnh chứa khối lượng nước trên một đơn vị thể tích ít hơn không khí nóng. Nhiệt độ có thể thay đổi độ ẩm. Hầu hết các thiết bị đo tương ứng với (hoặc được hiệu chuẩn để đọc) độ ẩm tương đối (RH), là lượng nước tương đối với mức tối đa ở một nhiệt độ cụ thể được biểu thị bằng phần trăm.

Lịch sử

Máy ẩm kế sơ khai đầu tiên được phát minh vào triều đại nhà Thương ở Trung Quốc cổ đại dùng để nghiên cứu thời tiết. Người Trung Quốc đã sử dụng một thanh than, cân trọng lượng khô, rồi so với trọng lượng ẩm của nó sau khi tiếp xúc một thời gian với không khí. Sự chênh lệch về trọng lượng dùng để tính độ ẩm. Cho đến đầu thế kỷ 15, những nhà khoa học ở Châu Âu mới bắt đầu nghiên cứu và thiết kế những dụng cụ ẩm kế cơ học đầu tiên. Vào khoảng năm 1450, nhà toán học người Đức, Hồng Y Nicholas xứ Cusa, đã có ý tưởng thiết kế một thiết bị mà ông gọi là ẩm kế hút ẩm (hygroscopic hygrometer). Thiết bị này sử dụng một chiếc cân với một đầu treo một cuộn len và đầu còn lại treo một viên đá. Chiếc cân sẽ cân bằng khi không khí khô. Khi không khí trở nên ẩm ướt hơn, tức độ ẩm không khí tăng lên; len là vật liệu rỗng xốp, nên dễ dàng hút ẩm trong không khí và khối lượng sẽ tăng lên, làm chiếc cân nghiêng về phía cuộn len. Triết gia người Ý, Leone Battista Alberti, đã đề nghị sử dụng bọt biển thay thế cuộn len, vì bọt biển cũng có tính chất hút ẩm tương tự len. Tuy nhiên, không có bằng chứng chính xác nào chứng minh việc Hồng y Nicholas xứ Cusa đã thực sự làm ra một chiếc ẩm kế cuộn len như ý tưởng của ông. Cho đến năm 1481, nhà khoa học Leonardo de Vinci được ghi nhận là đã ứng dụng ý tưởng này để tạo ra chiếc ẩm kế đầu tiên. Trong gần hai thế kỷ sau đó, thiết kế máy đo độ ẩm không có sự cải tiến nào đáng kể so với loại ẩm kế hút ẩm này.

Đến những năm thập niên 1650, Ferdinand II de Medici, Đại Công tước xứ Toscana, đã sáng chế ra ẩm kế ngưng tụ (condensation hygrometer) đầu tiên. Ẩm kế này bao gồm một ống hình trụ chứa nước đá; hơi ẩm khi gặp bề mặt lạnh của ống nước đá sẽ ngưng tụ thành dạng lỏng và chảy vào ống đong đặt bên dưới. Lượng nước thu được trong ống đong–trong một khoảng thời gian nhất định– cho biết độ ẩm của không khí. Đến năm 1660, Francesco Folli, một nhà khoa học người Ý, đã sáng chế ra loại ẩm kế bằng dải ruy-băng giấy mà ông gọi là "thiết bị hiển thị độ ẩm" (tiếng Ý: mostra umidaria). Folli sử dụng một thanh gỗ dài, với dải ruy-băng giấy được kẹp bởi hai đầu thanh gỗ. Ở giữa thanh gỗ có một thanh đồng dựng thẳng để sợi giấy đi qua, đồng thời liên kết với kim đồng hồ chỉ thị. Dải giấy đóng vai trò là chất hút ẩm; khi độ ẩm trong không khí thay đổi, chiều dài dải ruy-băng giấy cũng thay đổi theo, làm quay kim chỉ thị bằng đồng ở giữa, thể hiện độ ẩm không khí. Cũng cùng khoảng thời gian đó, nhà toán học người Ý Vincenzo Viviani cũng thiết kế một dụng cụ ẩm kế dùng dải ruy-băng giấy tương tự với Folli. Năm 1687, nhà vật lý người Pháp, Guillaume Amontons, thiết kế một dụng cụ ẩm kế bằng ống thủy tinh đứng, dài 1 mét, dưới đáy ống đặt một túi da chứa thủy ngân.

Năm 1755, nhà khoa học thiên tài người Thụy Sĩ, Johann Heinrich Lambert, tạo ra dụng cụ ẩm kế bằng sợi thừng mỏng quấn quanh một thanh kim loại. Khi độ ẩm không khí thay đổi, sợi thừng thay đổi chiều dài và thay đổi độ xoắn; độ xoắn của sợi thừng sẽ làm kim chỉ thị xoay cho biết giá trị độ ẩm. Năm 1769, Lambert công bố tác phẩm nghiên cứu khoa học đầu tiên về ẩm trắc học (hygrometry) và ẩm kế. Lambert không chỉ muốn nghiên cứu định lượng bằng các phép tính toán học về độ ẩm, mà ông còn muốn tìm ra điều kiện mà độ ẩm xảy ra để từ đó có thể dự đoán trước giá trị độ ẩm. Ông định nghĩa về độ ẩm như sau:

Năm 1783 (có tài liệu cho rằng năm 1775), Horace Benedict de Saussure, nhà vật lý người Thụy Sĩ, đã phát minh ra ẩm kế tóc (hair hygrometer) đầu tiên; loại ẩm kế này vẫn được sử dụng đến ngày nay. Ẩm kế của Saussure hoạt động dựa trên tính chất của tóc sẽ thay đổi chiều dài theo độ ẩm tương đối trong không khí. Đến năm 1820, John Frederic Daniell (1790–1845), nhà hóa học người Anh, sáng chế ra ẩm kế điểm sương (dew-point hygrometer) đầu tiên; đến năm 1845 thì hoàn thiện hơn bởi Henri Victor Regnault. Ẩm kế điểm sương do Daniell phát minh sử dụng một tấm kim loại phẳng bóng được làm lạnh dưới điều kiện đẳng áp cho đến khi hơi nước ngưng tụ và đọng trên bề mặt gương kim loại – nhiệt độ đó gọi là điểm sương.

Các loại ẩm kế kiểu truyền thống

Ẩm kế loại cuộn giấy–kim loại
Ẩm kế cuộn giấy–kim loại (metal-paper coil hygrometer) rất hữu ích để thể hiện sự thay đổi độ ẩm bằng dụng cụ chỉ thị kim số. Loại ẩm kế này thường thấy ở các thiết bị rẻ tiền và có độ chính xác thấp, với sai số từ 10% trở lên. Ẩm kế cuộn giấy–kim loại có cấu tạo gồm một dải ruy-băng giấy được dán dính với một miếng kim loại dát mỏng; toàn bộ dải giấy–kim loại này xếp thành cuộn hình xoắn ốc. Một đầu của cuộn dây xoắn ốc gắn cố định; đầu còn lại gắn vào kim số chỉ thị. Khi độ ẩm thay đổi, cuộn giấy hình xoắn ốc sẽ uốn cong do sự thay đổi độ dài của giấy khi hấp thu hơi nước. Kim số sẽ hiển thị độ ẩm trên thang đo đồng hồ ẩm kế.

Ẩm kế tóc

Ẩm kế tóc (hair hygrometer) là dụng cụ đo độ ẩm sử dụng tóc người hoặc lông động vật dựa vào tính chất thay đổi chiều dài theo độ ẩm trong không khí. Tóc có tính hút ẩm và giữ độ ẩm; độ dài của tóc thay đổi theo độ ẩm và sự thay đổi độ dài có thể được phóng to bằng cơ cấu truyền động và được thể hiện trên mặt kim số hoặc thước đo. Năm 1783, nhà vật lý và nhà địa chất người Thụy Sĩ Horace Bénédict de Saussure đã chế tạo ẩm kế tóc đầu tiên bằng cách sử dụng tóc người. Thiết bị dự báo thời tiết dân gian truyền thống có tên ngôi nhà thời tiết (weather house) được hoạt động dựa trên nguyên tắc của ẩm kế tóc.

Ẩm kế tóc có ưu điểm là thiết kế và nguyên lý hoạt động đơn giản, chi phí thấp, dễ sử dụng, phù hợp trong những điều kiện không quá khắc nghiệt (như độ ẩm quá cao hoặc quá thấp). Một trong những nhược điểm của ẩm kế tóc là độ chính xác không cao do sự thay đổi chiều dài của tóc không tuyến tính với độ ẩm. Khi độ ẩm tăng lên, chiều dài sợi tóc sẽ thay đổi nhiều hơn so với khi độ ẩm giảm đi. Qua thực nghiệm, độ nhạy của sợi tóc khi độ ẩm tăng lên sẽ lớn hơn từ 5% đến 6% so với khi độ ẩm giảm xuống. Ngoài ra, ẩm kế tóc có hiện tượng trễ (hysteresis) và thời gian phản hồi phụ thuộc vào nhiệt độ. Thời gian phản hồi của ẩm kế tóc ở 20°C là 10 giây và ở –30°C là 30 giây. Ẩm kế tóc cũng dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân nhiễm bẩn từ môi trường, như bụi, amonia, dầu. Để khắc phục độ trễ của ẩm kế tóc, tóc được quấn thành cuộn để tóc bị dẹp lại, tạo tiết diện mặt cắt hình elip. Khi đó, tỉ lệ diện tích bề mặt trên một đơn vị thể tích của tóc sẽ tăng lên và giảm hệ số độ trễ, đồng thời tăng tính tuyến tính cho ẩm kế. Nếu tóc được xử lý hóa chất với cồn, diethyl ether, bari sulfide (BaS) hoặc natri sulfide (Na2S) để loại bỏ những chất dầu có trong tóc nhằm tăng độ phản hồi tuyến tính và độ chính xác cho ẩm kế.

Qua thực nghiệm, độ ẩm tương đối (RH) trong khoảng 20%–90% là phù hợp nhất đối với ẩm kế tóc. Cũng giống các thiết bị ẩm kế khác, ẩm kế tóc hoạt động chính xác nhất trong khoảng giữa của thang đo độ ẩm; trong khoảng 40%–60% RH ở nhiệt độ phòng, độ chính xác của ẩm kế tóc là ± 2–3% RH. Ngoài khoảng đó, độ chính xác của ẩm kế tóc giảm dần. Ngoài ra, độ chính xác của ẩm kế tóc còn bị ảnh hưởng vào nhiều yếu tố khác như tính chất các loại tóc/lông khác nhau, sai số do cơ cấu truyền động bên trong ẩm kế, điều kiện môi trường. Ví dụ, ẩm kế tóc không nên đặt ở những vị trí có luồng không khí thay đổi vận tốc liên tục mà nên ở những nơi có vận tốc khí ổn định.

Ẩm kế khô–ướt

Ẩm kế khô–ướt hay còn gọi là ẩm kế bốc hơi ẩm (tiếng Anh: psychrometer) dùng để đo độ ẩm tương đối của không khí. Ẩm kế khô–ướt có thiết kế gồm hai nhiệt kế: nhiệt kế bầu khô (dry-bulb thermometer) và nhiệt kế bầu ướt (wet-bulb thermometer). Trên đầu đo của nhiệt kế bầu ướt có bọc một lớp bông hoặc vải thấm nước để giữ ẩm. Nhiệt kế bầu khô (tk) chỉ nhiệt độ của không khí và nhiệt kế bầu ướt (ta) chỉ nhiệt độ bay hơi của nước ở trạng thái bão hòa. Ở nhiệt độ cao hơn điểm đông của nước, nước bay hơi nhờ ẩn nhiệt hóa hơi, làm giảm nhiệt độ, do đó nhiệt kế bầu ướt sẽ ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt kế bầu khô. Khi đó giữa hai đầu đo có chênh lệch nhiệt độ (). Nếu không khí càng khô thì nước bốc hơi càng mạnh, nhiệt độ đầu đo của nhiệt kế ướt càng giảm. Dựa vào chênh lệch nhiệt độ giữa hai đầu nhiệt kế sẽ xác định được độ ẩm tương đối của không khí.

Độ ẩm tương đối cũng có thể được xác định bằng đồ thị trạng thái của không khí ẩm hay còn gọi là đồ thị độ ẩm (humidity chart hoặc psychrometric chart). Có hai loại đồ thị độ ẩm phổ biến: đồ thị d-t và đồ thị I-d. Đồ thị d-t còn được biết đến với tên là đồ thị Grosvenor (Grosvenor chart) theo tên của hai kỹ sư thiết lập nên đồ thị này đầu tiên. Đồ thị d-t biểu thị mối quan hệ của các đại lượng độ chứa hơi (d), nhiệt độ (t), entanpy không khí ẩm (I), độ ẩm tương đối (RH hoặc φ), thể tích riêng (v), hệ số nhiệt hiện (SHR). Đồ thị I-d thường được nhắc đến trong tiếng Anh là Mollier-Ramzin chart do đặt theo tên của hai kỹ sư Mollier (người Đức) và Ramzin (người Nga) thiết lập nên đồ thị lần đầu tiên. Đồ thị I-d biểu thị mối quan hệ của các đại lượng entanpy (I), độ chứa hơi (d), nhiệt độ (t), độ ẩm tương đối (RH hoặc φ), và áp suất hơi nước riêng phần (ph) của không khí ẩm. Áp suất hơi nước riêng phần trong các mẫu khí là áp suất hơi bão hòa ứng với điểm sương được quan sát và khí trong ẩm kế có cùng áp suất với khí tại thời điểm lấy mẫu.

Ẩm kế khô–ướt thường được sử dụng trong ngành khí tượng học và trong ngành công nghiệp điện lạnh để sạc môi chất lạnh thích hợp cho các hệ thống điều hòa không khí dân dụng và thương mại.

Ẩm kế quay

Ẩm kế quay (sling psychrometer hoặc whirling psychrometer) về cơ bản có cùng nguyên lý hoạt động với ẩm kế khô–ướt. Ẩm kế quay gồm hai nhiệt kế bầu khô (không bọc vải) và bầu ướt (bọc vải) được gắn song song với nhau trong một khung gỗ; một đầu khung gỗ gắn tay cầm. Khi sử dụng, bầu bọc vải được thấm nước, rồi dùng tay cầm quay trong không khí cho đến khi nhiệt độ trên hai nhiệt kế bằng nhau. Theo tiêu chuẩn ASTM E337–15 của Hoa Kỳ, phương pháp đo bằng ẩm kế quay phù hợp trong điều kiện nhiệt độ môi trường từ 5 °C đến 50 °C, nhiệt độ bầu ướt không được dưới 1 °C, và áp suất môi trường chênh lệch với áp suất không khí tiêu chuẩn không quá 30%.

Các loại ẩm kế hiện đại

Ẩm kế ngưng tụ

Ẩm kế ngưng tụ, hay còn gọi là ẩm kế gương lạnh, ẩm kế quang, ẩm kế điểm sương gương lạnh (chilled-mirror dew point hygrometer), là một trong những loại ẩm kế chính xác nhất, đáng tin cậy nhất, do đó, thường được sử dụng để định chuẩn. Ẩm kế ngưng tụ hoạt động dựa trên nguyên tắc đo điểm sương. Điểm sương (dew point) là nhiệt độ mà tại đó, hơi nước trong hỗn hợp khí đạt đến trạng thái bão hòa, độ ẩm tương đôi trong không khí đạt đến 100%, hơi nước mất nhiệt ẩn hóa hơi và bắt đầu ngưng tụ.

Nguyên lý hoạt động cơ bản của ẩm kế là sử dụng một gương kim loại bằng đồng phủ kim loại rhodi hoặc vàng có nhiệt độ bề mặt được điều chỉnh chính xác nhờ một thiết bị làm lạnh nhiệt điện (thermo-electric cooler - TEC) hoặc bơm nhiệt Peltier. Tia sáng mạnh chiếu từ nguồn sáng (đèn LED) đập tới gương phản xạ chiếu tới đầu thu là một tế bào quang dẫn (photo-transistor). Mẫu khí cần đo độ ẩm được dẫn qua bề mặt gương và bề mặt gương được làm lạnh dần cho đến khi xuất hiện sự ngưng tụ. Khi lớp sương xuất hiện, ánh sáng bị tán xạ tới đầu thu quang, giảm lượng sáng đo được bởi đầu thu. Do vậy, đầu thu quang dẫn sẽ kích thích bộ điều khiển phát tín hiệu để bơm nhiệt bên dưới gương hoạt động và làm nóng gương. Gương bị nung nóng, lớp sương biến mất và chấm dứt hiện tượng tán xạ ánh sáng, chu kỳ làm lạnh mới lại bắt đầu. Chu kỳ tiếp tục cho đến khi tạo thành trạng thái cân bằng giữa hơi nước và lớp ngưng tụ, khi đó lớp ngưng tụ có độ dày xác định. Để đo nhiệt độ gương, sử dụng cảm biến đo nhiệt độ kiểu điện trở hoặc cặp nhiệt ngẫu. Ẩm kế ngưng tụ có hệ thống ghép quang (optocoupler) bên trên gồm đèn LED và đầu thu quang dẫn dùng để bù trôi. Hệ thống ghép quang dưới mặt gương dùng để đo độ phản xạ của gương. Cảm biến được cân bằng quang nhờ bộ chắn ánh sáng của bộ ghép quang phía trên. Tốc độ làm lạnh bề mặt gương thông thường không được quá 1°C một phút.

Ẩm kế ngưng tụ được sử dụng phổ biến từ đầu thập kỷ 1960 do lúc đó, thiết bị bơm nhiệt điện và hệ thống đầu thu quang điện đã phát triển mạnh. Trước thập kỷ 1960, ẩm kế ngưng tụ chủ yếu được sử dụng trong các phòng thí nghiệm do việc sử dụng môi chất làm lạnh rất khó kiểm soát nhiệt độ và việc phát hiện hơi nước ngưng tụ chủ yếu bằng mắt thường. Theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 12045:2017 (ISO 6327:1981), có hai nhóm phương pháp làm lạnh bề mặt gương: tự động và không tự động. Phương pháp làm lạnh không tự động đòi hỏi sự chú ý liên tục từ người vận hành, như làm lạnh đoạn nhiệt (khí CO2 nén trong bình, được xả lên mặt gương, khí CO2 giãn nở qua vòi phun và hạ nhiệt độ) hoặc dùng ống thổi dung môi bay hơi (etylen oxit – C2H4O). Phương pháp dùng thiết bị tự động bao gồm phương pháp tiếp xúc gián tiếp với chất làm lạnh qua điện trở nhiệt và bơm nhiệt điện (hiệu ứng Peltier). Chất làm lạnh điện trở nhiệt bao gồm khí nitơ lỏng (có thể hạ nhiệt độ lạnh xuống đến −80°C) hoặc hỗn hợp carbon dioxide rắn–aceton (có thể hạ xuống −50°C).

Ưu điểm của ẩm kế ngưng tụ là phạm vi đo rộng, có độ chính xác cao và ổn định hơn các loại thiết bị đo độ ẩm khác. Ẩm kế ngưng tụ sử dụng giàn lạnh nhiệt điện (TEC) hai cấp có thể đo nhiệt độ ngưng sương xuống −35°C; còn ở hệ thống giàn lạnh bốn hoặc năm cấp, ẩm kế ngưng tụ có thể đo điểm sương xuống đến −80°C. Những thiết bị ẩm kế dành cho phòng thí nghiệm và các ngành công nghiệp đặc biệt có thể đạt độ chính xác ±0,1°C; còn các ẩm kế ngưng tụ thông dụng có thể đạt độ chính xác ±0,2 °C. Phạm vi đo của ẩm kế ngưng tụ rất rộng, từ −80°C đến 100°C, có thể mở rộng tới 180°C. Ẩm kế ngưng tụ còn có ưu điểm là có thể làm việc trong môi trường ăn mòn, như đo độ ẩm trong khí nhiên liệu.

Nhược điểm của ẩm kế ngưng tụ là cấu tạo phức tạp, giá thành cao hơn những thiết bị cùng loại và việc sử dụng–bảo trì thiết bị khó khăn nên ít được sử dụng đại trà trong công nghiệp, mà chủ yếu được dùng trong phòng thí nghiệm để định chuẩn. Ẩm kế ngưng tụ cần được vệ sinh và hiệu chuẩn thường xuyên bởi nhân viên kỹ thuật chuyên nghiệp, để duy trì các mức độ chính xác cao. Ngoài ra, ẩm kế ngưng tụ rất dễ bị ảnh hưởng bởi tạp chất môi trường. Ngay cả trong môi trường làm việc rất sạch, vẫn có thể xuất hiện những tạp chất bẩn trên bề mặt gương, do vậy tác động đến việc ánh sáng thu nhận bởi đầu đọc và ảnh hưởng đến kết quả đo. Với ẩm kế ngưng tụ, gradient nhiệt độ và sự rò nhiệt cũng ảnh hưởng nhiều đến độ chính xác của đầu cảm biến. Do vậy, người ta sử dụng mạch PACER (Programmable Automatic Contaminant Error Reduction) giúp giảm sai sót do bụi bẩn, cho phép làm lạnh–nung nóng chính xác, vì vậy không cần cắt mạch để lau gương.

Ẩm kế biến thiên trở kháng
Ẩm kế biến thiên trở kháng là những loại cảm biến mà các phần tử nhạy là các chất hút ẩm. Các loại ẩm kế này hoạt động dựa trên tính chất điện (như điện trở, điện dung) của các cảm biến phụ thuộc vào độ ẩm của môi trường. Khi độ ẩm môi trường thay đổi sẽ làm trở kháng của các cảm biến thay đổi theo (nên gọi là ẩm kế biến thiên trở kháng). Các phần tử nhạy có kích thước nhỏ để giảm thời gian hồi đáp của cảm biến. Các chất hút ẩm có khả năng hút nước phụ thuộc vào độ ẩm tương đối của không khí. Đầu đo độ ẩm có đặc tính điện là hàm số của lượng nước hấp thụ, hàm này phải ổn định theo thời gian, có tính chất thuận nghịch và tuyến tính. Ẩm kế biến thiên trở kháng được chia thành ba nhóm chính: ẩm kế điện trở, ẩm kế tụ điện điện môi polyme, và ẩm kế tụ điện điện môi nhôm oxit Al2O3.

Ẩm kế điện trở
Ẩm kế điện trở (resistive hygrometer hoặc hygristor) sử dụng phần đế có kích thước nhỏ (vài mm²) được phủ chất hút ẩm và gắn hai điện cực bằng kim loại không bị ăn mòn và không bị oxy hóa. Giá trị điện trở đo được giữa hai điện cực phụ thuộc vào hàm lượng nước (tỉ số giữa khối lượng nước hấp thụ với khối lượng chất khô) và vào nhiệt độ chất hút ẩm. Hàm lượng nước phụ thuộc vào độ ẩm tương đối của khí và nhiệt độ. Cảm biến của ẩm kế điện trở có thể sử dụng ở dải đo từ 5% đến 95% RH, với sai số ±2–5%. Dải nhiệt độ hoạt động của ẩm kế điện trở từ −10°C đến 60°C, thời gian hồi đáp khoảng 10 giây. Ẩm kế điện trở ít bị ảnh hưởng ô nhiễm bởi môi trường đo do đó thường dùng trong các ngành công nghệ.

Ẩm kế tụ điện điện môi polyme
Về cơ bản, ẩm kế tụ điện hay còn gọi là ẩm kế điện dung (capacitive hygrometer) hoạt động dựa trên nguyên tắc sử dụng tụ điện để đo độ ẩm của không khí hoặc chất khí. Ẩm kế tụ điện cơ bản gồm hai bản cực tụ điện, giữa hai bản cực của tụ điện là không khí, được xem như chất điện môi. Hằng số điện môi ε và điện dung C tỉ lệ với độ ẩm tương đối H của không khí. Quan hệ giữa độ ẩm và hằng số điện môi được biểu diễn theo công thức:

Trong đó: T–Nhiệt độ tuyệt đối (°K); P–Áp suất của khí ẩm (mmHg); Pbh–Áp suất hơi bão hòa ở nhiệt độ T (mmHg); H hoặc φ–Độ ẩm tương đối RH (%).

Ẩm kế tụ điện điện môi polyme gồm một màng polyme có độ dày 8–12μm làm bằng cellulose acetate butrate (CAB) có khả năng hấp thụ hơi nước và chất tạo dẻo làm bằng dimethylphthalate. Kích thước cảm biến màng polymer là 12×12mm. Lớp polyme được phủ trên điện cực thứ nhất là Tantan (Ta); sau đó phủ tiếp lên polyme một lớp Crom (Cr) (dày từ 10Å đến 100Å làm điện cực thứ hai. Lớp Crom gây nên các vết nứt làm tăng khả năng tiếp xúc của lớp này với không khí. Một thiết kế khác của ẩm kế tụ điện polyme là người ta phủ điện cực bằng kim loại vàng (dày khoảng 200Å) bằng phương pháp phủ chân không (vacuum deposition). Thời gian hồi đáp của tụ điện phụ thuộc vào độ dày của lớp điện môi polyme. Điện dung C của tụ điện tỉ lệ với độ ẩm tương đối H theo công thức sau:

Trong đó: C0 là điện dung ở độ ẩm tương đối H = 0.

Với cảm biến tụ điện điện môi polyme, dải đo độ ẩm từ 5% đến 100% với sai số 2%. Dải nhiệt độ hoạt động từ −40°C đến 100°C, với sai số từ 2–3%. Thời gian hồi đáp khoảng vài giây.

Ẩm kế tụ điện điện môi nhôm oxit
Ẩm kế tụ điện điện môi nhôm oxit là tụ điện trong đó Al2O3 là chất điện môi được tạo ra bằng phương pháp Anot hóa với tấm nhôm được sử dụng làm điện cực thứ nhất của tụ. Điện cực thứ hai là một màng kim loại mỏng được tạo thành trên mặt kia của lớp điện môi. Chiều dày lớp Al2O3 nhỏ hơn hoặc bằng 0,3μm. Sự thay đổi trở kháng của tụ phụ thuộc vào áp suất riêng phần của hơi nước và không phụ thuộc vào nhiệt độ. Quá trình Anot hóa được thực hiện bằng điện phân dung dịch H2SO4 với tấm nhôm làm cực dương (Anot). Oxy hình thành trên nhôm và oxy hóa bề mặt để tạo thành Al2O3. Lớp oxit nhôm có cấu trúc xốp nên tiếp xúc tốt với không khí ẩm. Điện cực thứ hai phủ lên lớp Al2O3 có thể dùng đồng, vàng, platin, Niken–Crom, và nhôm. Cảm biến tụ điện nhôm oxit cho phép đo nhiệt độ điểm sương TS trong phạm vi từ −80°C đến 70°C, dải áp suất làm việc từ 0 đến 100 Pa. Thời gian hồi đáp khoảng vài giây. Cảm biến tụ điện nhôm oxit có nhược điểm không sử dụng được trong môi trường chứa chất ăn mòn như natri chloride, lưu huỳnh v.v…

Ẩm kế nhiệt
Ẩm kế nhiệt (thermal hygrometer) dựa trên nguyên tắc sự thay đổi của độ ẩm sẽ làm thay đổi độ dẫn nhiệt của không khí. Loại ẩm kế này chỉ đo độ ẩm tuyệt đối chứ không phải độ ẩm tương đối. Ẩm kế nhiệt sử dụng cảm biến nhiệt trở để xác định sự thay đổi độ dẫn nhiệt của khí, từ đó xác định độ ẩm tuyệt đối của khí. Ẩm kết nhiệt gồm hai điện trở nhiệt (thermistor) được treo bằng những sợi dây mỏng nhằm tránh thất thoát nhiệt qua sự truyền nhiệt tiếp xúc (dẫn nhiệt) với vỏ hộp thiết bị. Một trong hai điện trở nhiệt tiếp xúc với không khí bên ngoài qua một lỗ thông nhỏ; điện trở nhiệt còn lại được đặt trong buồng kín, tránh tiếp xúc với không khí. Cả hai điện trở nhiệt được nối trong một mạch điện cầu. Khi có dòng điện chạy qua, hai điện trở nhiệt nóng lên, nhiệt độ lên tới 170°C cao hơn nhiệt độ không khí. Ban đầu, trong điều kiện khí khô, mạch cầu Wheastone thiết lập giá trị tham chiếu là 0. Khi độ ẩm tuyệt đối tăng dần, giá trị điện thế ghi nhận ở cảm biến cũng tăng theo. Khi khối lượng riêng của khí bằng 150g/m³, giá trị điện thế cảm biến đạt điểm cực đại và giảm dần về bằng 0 khi trọng lượng riêng bằng 345g/m³. Đối với ẩm kế nhiệt, mẫu khí đo cần giữ tĩnh tại, tránh để luồng khí di chuyển để đạt độ chính xác. Vì luồng khí khi chuyển động đối lưu sẽ làm lạnh và gây sai số cho thiết bị đo.

Ẩm kế hấp thụ

Ẩm kế hấp thụ hay còn gọi là ẩm kế điện ly (electrolytic hygrometer) hoạt động dựa trên hiện tượng hấp thụ hơi nước của một số chất như Lithi Chloride (LiCl) hoặc Anhyđrit Photphoric (P2O5). Các chất này có đặc tính khi ở trạng thái khô sẽ có giá trị điện trở rất cao; khi hút ẩm hơi nước từ môi trường xung quanh, điện trở giảm đáng kể. Sự thay đổi điện trở có thể đo bằng mạch điện, từ đó xác định được độ ẩm trong môi trường cần đo. Cảm biến điện ly đo độ ẩm đầu tiên được phát minh bởi kỹ sư người Mỹ Francis W. Dunmore vào năm 1938. Đây là loại ẩm kế điện đầu tiên và duy nhất được sản xuất thương mại cho đến tận thập niên 1970.

Thiết kế của một ẩm kế điện ly sử dụng muối LiCl gồm hai điện cực kim loại được ngăn cách bởi một lớp vải sợi thủy tinh tẩm dung dịch bão hòa muối lithi chloride (dung dịch điện ly). Hai điện cực nối với một nguồn điện xoay chiều. Khi dòng điện chạy qua sẽ làm dung dịch LiCl bị nung nóng, nước trong dung dịch bị bay hơi. Khi nước bay hơi hết, muối kết tinh có điện trở tăng mạnh, dòng điện giữa các điện cực giảm xuống đáng kể. Khi dòng điện bị giảm đi, nhiệt độ ở đầu đo giảm xuống, tinh thể LiCl lại hấp thụ nước, độ ẩm tăng, làm dòng điện tăng. Quá trình tiếp tục lặp lại cho đến khi trạng thái cân bằng giữa muối rắn LiCl và dung dịch được thiết lập. Khi đó, áp suất riêng phần của hơi nước trong mẫu khí tương ứng với áp suất phía trên dung dịch bão hòa LiCl ở cùng nhiệt độ. Trạng thái cân bằng này cũng giúp xác định nhiệt độ điểm sương. Phần tử điều chỉnh của ẩm kế là lithi chloride.

Đối với ẩm kế điện ly sử dụng Anhyđrit Photphoric (P2O5) làm chất hút ẩm, P2O5 khi tiếp xúc với hơi ẩm trong khí sẽ chuyển hóa thành dung dịch điện ly (axit phosphoric H3PO4). Dung dịch axit photphoric được điện phân liên tục và dòng điện được đo bởi cảm biến. Khi mẫu khí cần đo được thổi qua thiết bị đo với lưu lượng ổn định, dòng điện điện phân là một hàm số tuyến tính của nồng độ hơi nước.

Thời gian hồi đáp của ẩm kế điện ly LiCl tương đối lớn, cỡ hàng chục phút. Độ chính xác có thể đạt tới ±0,2°C. Phạm vi đo nhiệt độ điểm sương của các chất từ −10°C đến 60°C. Cảm biến không được dùng khi áp suất hơi nước nhỏ hơn áp suất hơi bão hòa của LiCl, nghĩa là dưới 11% RH.

Ẩm kế trọng lực

Ẩm kế trọng lực (gravimetric hygrometer) đo khối lượng của mẫu không khí so với thể tích không khí khô có cùng thể tích. Theo Cục Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ (NBS), đây là phương pháp xác định độ ẩm trong không khí có độ chính xác rất cao. Ở các quốc gia như Mỹ, Anh, Châu Âu, Nhật Bản, đã phát triển các tiêu chuẩn quốc gia dựa trên loại ẩm kế này. Sự bất tiện của thiết bị này là nó thường chỉ được dùng để hiệu chuẩn các công cụ kém chính xác hơn, được gọi là Tiêu chuẩn chuyển giao (transfer standards).

Ẩm kế quang học

Ẩm kế quang học (optical hygrometer) hay còn gọi là ẩm kế hấp thụ quang (optical absorption hygrometer) đo sự hấp thụ ánh sáng của nước trong không khí. Ẩm kế hấp thụ quang hoạt động dựa trên hiện tượng hơi nước hấp thụ năng lượng bức xạ ở một dải ánh sáng hẹp, ở trường hợp các loại ẩm kế này là dải ánh sáng tử ngoại. Một bộ phát sáng và một bộ thu nhận ánh sáng được bố trí với một thể tích không khí giữa chúng. Đầu thu ánh sáng sẽ xác định được độ suy giảm của ánh sáng, tương ứng với độ ẩm, theo định luật Beer-Lambert. Ẩm kế quang học có thể chia thành các loại sau: ẩm kế Lyman-alpha (sử dụng ánh sáng Lyman-alpha phát ra từ hydro), ẩm kế krypton (sử dụng ánh sáng có bước sóng 123,58 nm do Krypton phát ra) và ẩm kế hấp thụ vi sai (sử dụng ánh sáng phát ra từ hai bước sóng khác nhau, một bước sóng bị hấp thụ bởi độ ẩm và bước sóng còn lại thì không bị hấp thụ). Thời gian hồi đáp của ẩm kế quang chỉ trong vòng vài mili giây (ms); phạm vi đo từ −80°C đến 40°C.

Ứng dụng

Ngoài nhà kính và trong các ngành công nghiệp, ẩm kế có nhiều ứng dụng như máy ấp trứng, phòng xông hơi, hộp giữ ẩm và bảo tàng. Ẩm kế cũng được dùng trong việc chăm sóc các nhạc cụ bằng gỗ như piano, guitar, violin và đàn hạc, vì những nhạc cụ này có thể bị hỏng do điều kiện độ ẩm không phù hợp. Máy đo độ ẩm đóng vai trò lớn trong việc chữa cháy vì độ ẩm tương đối càng thấp, nhiên liệu có thể cháy dữ dội hơn. Trong môi trường dân cư, ẩm kế được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát độ ẩm (độ ẩm quá thấp có thể làm hỏng da và cơ thể con người, trong khi độ ẩm quá cao tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi nhà phát triển). Máy đo độ ẩm cũng được sử dụng trong ngành sơn vì sơn và các chất phủ khác có thể rất nhạy cảm với độ ẩm và điểm sương.

Khó khăn về độ chính xác

Đo độ ẩm là một trong những vấn đề khó khăn trong ngành kỹ thuật đo lường. Theo Hướng dẫn của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), "Độ chính xác có thể đạt được [để xác định độ ẩm] được liệt kê trong bảng đề cập đến các dụng cụ chất lượng tốt được vận hành và bảo trì tốt. Trong thực tế, những điều này không dễ đạt được." Hai nhiệt kế có thể được so sánh bằng cách ngâm cả hai trong một bình nước cách nhiệt (hoặc cồn nếu muốn nhiệt độ dưới điểm đóng băng của nước) và khuấy mạnh để giảm thiểu sự thay đổi nhiệt độ. Một nhiệt kế thủy tinh (liquid-in-glass thermometer) chất lượng cao nếu được sử dụng và giữ gìn cẩn thận sẽ hoạt động ổn định trong vài năm. Máy đo độ ẩm phải được hiệu chuẩn trong không khí, đây là môi trường truyền nhiệt kém hiệu quả hơn nhiều so với nước và nhiều loại có thể bị sai lệch vì vậy cần phải hiệu chuẩn lại thường xuyên. Một khó khăn nữa là hầu hết các máy ẩm kế chỉ đo độ ẩm tương đối thay vì độ ẩm tuyệt đối, nhưng độ ẩm tương đối là một hàm số của cả nhiệt độ và độ ẩm tuyệt đối, do đó, sự thay đổi nhiệt độ nhỏ trong không khí trong buồng thử nghiệm sẽ ảnh hưởng đến sự thay đổi độ ẩm tương đối.

Trong môi trường lạnh và ẩm, sự thăng hoa của băng (nước đá) có thể xảy ra trên đầu cảm biến, cho dù cảm biến đó là tóc, điểm sương, gương, phần tử cảm biến điện dung hay nhiệt kế bầu khô của ẩm kế khô-ướt. Băng trên đầu dò khớp với độ ẩm bão hòa đối với băng ở nhiệt độ đó, tức là điểm sương. Tuy nhiên, một máy đo độ ẩm thông thường không thể đo chính xác dưới điểm sương, và cách duy nhất để giải quyết vấn đề cơ bản này là sử dụng đầu dò độ ẩm được làm nóng.

Tiêu chuẩn hiệu chuẩn

Hiệu chuẩn ẩm kế khô-ướt

Hiệu chuẩn chính xác của nhiệt kế được sử dụng là cơ bản để xác định độ ẩm chính xác bằng phương pháp khô-ướt. Các nhiệt kế phải được bảo vệ khỏi nhiệt bức xạ và phải có một luồng không khí đủ cao trên bóng đèn ướt để có kết quả chính xác nhất. Một trong những loại máy đo độ ẩm bóng đèn khô chính xác nhất được phát minh vào cuối thế kỷ 19 bởi Adolph Richard Aßmann (1845–1918); thường được gọi là Ẩm kế Assmann. Trong thiết bị này, mỗi nhiệt kế được treo trong một ống kim loại đánh bóng thẳng đứng và ống đó lần lượt được treo trong ống kim loại thứ hai có đường kính lớn hơn một chút; những ống đôi này dùng để cách ly nhiệt kế khỏi nguồn nhiệt bức xạ. Không khí được hút qua các ống bằng quạt được điều khiển bởi cơ chế đồng hồ để đảm bảo tốc độ phù hợp (một số phiên bản hiện đại sử dụng quạt điện có điều khiển tốc độ điện tử). Theo Middleton, năm 1966, "một điểm cốt yếu là không khí được hút giữa các ống đồng tâm, cũng như qua ống bên trong".

Để đo được sự giảm nhiệt độ tối đa về mặt lý thuyết của nhiệt độ bầu ướt là rất khó khăn, đặc biệt là ở độ ẩm tương đối thấp. Một nghiên cứu của Úc vào cuối những năm 1990 đã phát hiện ra rằng nhiệt kế bầu ướt ấm hơn so với lý thuyết dự đoán, ngay cả khi đã thực hiện các biện pháp ngăn chặn đáng kể; những điều này có thể dẫn đến kết quả đọc giá trị RH cao hơn từ 2 đến 5%.

Một giải pháp đôi khi được sử dụng để đo độ ẩm chính xác khi nhiệt độ không khí dưới điểm đông là sử dụng lò sưởi điện được kiểm soát nhiệt độ để tăng nhiệt độ của không khí bên ngoài lên trên điểm đông. Trong cách sắp xếp này, một chiếc quạt hút không khí bên ngoài qua (1) nhiệt kế để đo nhiệt độ bầu khô xung quanh, (2) phần tử gia nhiệt, (3) nhiệt kế thứ hai để đo nhiệt độ bầu khô của không khí nóng, sau đó cuối cùng (4) một nhiệt kế bầu ướt. Theo Hướng dẫn của Tổ chức Khí tượng Thế giới, "Nguyên tắc của ẩm kế được làm nóng là hàm lượng hơi nước của một khối không khí không thay đổi nếu được nung nóng. Đặc tính này có thể được dùng cho ẩm kế khô-ướt bằng cách tránh việc phải duy trì một bầu nhiệt trong điều kiện dưới điểm đông."

Do độ ẩm của không khí xung quanh được tính gián tiếp từ ba phép đo nhiệt độ, nên trong hiệu chuẩn nhiệt kế chính xác của thiết bị như vậy thậm chí còn quan trọng hơn so với cách sắp xếp hai bầu nhiệt độ.

Hiệu chuẩn muối bão hòa

Các nhà nghiên cứu khác nhau đã nghĩ ra việc sử dụng các dung dịch muối bão hòa để hiệu chuẩn ẩm kế. Hỗn hợp của một số muối và nước cất có đặc tính là chúng duy trì độ ẩm gần như không đổi trong một thùng chứa kín. Bể chứa muối bão hòa (Natri chloride) khi đạt ổn định sẽ có độ ẩm khoảng 75%. Các muối khác có mức độ ẩm cân bằng khác: Lithi chloride ~ 11%; Magiê chloride ~ 33%; Kali cacbonat ~ 43%; Kali sulfat ~ 97%. Các dung dịch muối có nhược điểm là độ ẩm sẽ thay đổi theo nhiệt độ và mất nhiều thời gian để đạt đến trạng thái cân bằng. Nhưng với ưu điểm dễ sử dụng, những dung dịch muối được dùng trong các ứng dụng có độ chính xác thấp, chẳng hạn như kiểm tra độ ẩm cơ học và điện tử.

Xem thêm

 Trạm thời tiết sân bay tự động
 Dewcell
 Bộ điều khiển độ ẩm
 Phân tích độ ẩm
 Cảm biến độ ẩm đất

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lý thuyết về kỹ thuật đo độ ẩm IMA
 USATODAY.com: Cách thức hoạt động của ẩm kế
 Trang web của NIST về hiệu chuẩn độ ẩm
 Bài viết về những khó khăn của việc hiệu chuẩn độ ẩm
 Bài viết về cảm biến RH
 Trang chủ của NOAA cho ẩm kế điểm tuyết gương lạnh
 Video mô tả thí nghiệm thiết kế ẩm kế hút ẩm của nhà khoa học Nicholas xứ Cusa
 Hình ảnh các thiết bị đo độ ẩm kiểu cổ điển – Bảo tàng trực tuyến Galileo

Phát minh của Thụy Sĩ
Thiết bị điều hướng
Dụng cụ và thiết bị khí tượng học
Phát minh của Ý
Phát minh của Trung Quốc
Nhiệt động lực học khí quyển


title: Những đứa trẻ to xác 2

text:
Những đứa trẻ to xác 2 (tựa tiếng Anh: Grown Ups 2) là một bộ phim hài Mỹ năm 2013 do Dennis Dugan đạo diễn và sản xuất bởi Adam Sandler, diễn viên đóng chính trong phim. Phim còn có sự tham gia của Kevin James, Chris Rock, David Spade, Salma Hayek và Nick Swardson. Phim đã nhận được chín đề cử Mâm xôi vàng tại lễ trao giải lần thứ 34.

Nội dung

Phim lấy bối cảnh ba năm sau các sự kiện của phần phim trước, tiếp tục kể về gia đình của nhóm bạn thân Lenny Feder, Eric Lamonsoff, Kurt McKenzie và Marcus Higgins.

Mở đầu phim, một con hươu chạy vào nhà của gia đình Feder khiến cả gia đình chạy lung tung. Khi con hươu chạy ra ngoài, đứa con gái út Becky mới tiết lộ rằng chính cô bé đã để cửa mở suốt đêm cho động vật bên ngoài có thể vào nhà. Roxanne nghĩ ra ý tưởng hai vợ chồng nên có thêm một đứa con nữa, nhưng Lenny nói rằng gia đình họ đã quá hoàn hảo, làm Roxanne nổi giận.

Ở nhà của gia đình Lamonsoff, đứa con trai của vợ chồng Eric làm toán dở tệ, còn đứa con gái thì mang phong cách thời trang kỳ quặc. Ở nhà của gia đình McKenzie, Kurt bất ngờ tặng vợ một món quà nhân dịp kỷ niệm ngày cưới của họ. Marcus Higgins ra nhà ga để đón đứa con rơi của anh từ xa đến, đó là Braden - một chàng trai cao lớn và khá hung dữ.

Nhóm của Lenny dành cả ngày đi dạo vòng quanh thị trấn, thảo luận về việc họ từng có những ngày hè tuyệt vời khi còn nhỏ. Họ cũng nói về Tommy Cavanaugh, người năm xưa thường bắt nạt Lenny. Lenny tự tin tuyên bố mình có thể hạ gục Tommy nếu gặp lại anh ta. Nhóm của Lenny đến trường học tham dự buổi biểu diễn ba lê của Becky, cô giáo dạy múa quá nóng bỏng khiến những người đàn ông mê mệt. Cô giáo này lại chính là bạn gái của Tommy. Tommy đe dọa sẽ cho Lenny ăn đòn nếu anh còn dám khoác lác lần nữa.

Nhóm của Lenny ghé thăm chỗ mỏ đá cũ, nơi họ từng bơi lội khi còn nhỏ. Họ chạm trán một nhóm thanh niên côn đồ, những kẻ bắt họ khỏa thân nhảy xuống hồ khiến họ bị đau đớn vì đập xuống mặt nước. Braden tham gia tiệc tùng gần đó, giận dữ khi chứng kiến cảnh này nên anh phá hoại căn nhà của bọn côn đồ kia. Khi nhóm thanh niên côn đồ quay về thấy căn nhà bị phá hoại, chúng nghĩ rằng nhóm của Lenny là thủ phạm và thề sẽ trả thù.

Gia đình của Lenny chuẩn bị mời bạn bè đến nhà dự tiệc. Roxanne tiết lộ cô đã có thai vì hai vợ chồng đã quan hệ tình dục trong bồn tắm ở nhà nghỉ Số 6. Bất ngờ trước tin này, Lenny đi uống rượu cùng bạn bè. Tommy xuất hiện trong bữa tiệc và coi thường Lenny, lần này Lenny can đảm đòi đánh tay đôi với anh ta, nhưng sau đó cả hai làm hòa với nhau. Nhóm thanh niên côn đồ kéo đến định quậy phá bữa tiệc. Tất cả mọi người xông lên chiến đấu với bọn côn đồ, tạo ra nhiều tình huống vui nhộn trong cuộc giao chiến. Cuối cùng bọn côn đồ bị đánh bại và bỏ chạy khỏi sân nhà của Lenny.

Khi cuộc giao chiến kết thúc, bốn người bạn thân cùng với Dickie Bailey đến nhà mẹ của Eric để ăn bánh pancake. Bà Lamonsoff chia sẻ rằng một đứa con mới là điều rất tuyệt vời và khuyên Lenny hãy chấp nhận điều đó. Lenny bắt đầu suy nghĩ lại và quay về nhà, anh nói lời xin lỗi Roxanne và họ cùng nhau chờ đợi đứa con tiếp theo ra đời.

Diễn viên

Nhân vật chính
 Adam Sandler vai Lenny Feder
 Kevin James vai Eric Lamonsoff
 Chris Rock vai Kurt McKenzie
 David Spade vai Marcus Higgins
 Nick Swardson vai Nick

Gia đình Feder
 Salma Hayek vai Roxanne Feder
 Cameron Boyce vai Keith Feder
 Jake Goldberg vai Greg Feder
 Alexys Nycole Sanchez vai Becky Feder

Gia đình Lamonsoff
 Maria Bello vai Sally Lamonsoff
 Ada-Nicole Sanger vai Donna Lamonsoff
 Frank and Morgan Gingerich vai Bean Lamonsoff
 Georgia Engel vai Bà Lamonsoff

Gia đình McKenzie
 Maya Rudolph vai Deanne McKenzie
 China Anne McClain vai Charlotte McKenzie
 Nadji Jeter vai Andre McKenzie
 Kaleo Elam vai Ronnie McKenzie

Nhân vật khác
 Alexander Ludwig vai Braden Higgins
 Steve Buscemi vai Wiley
 Tim Meadows vai Malcolm Fluzoo
 Colin Quinn vai Dickie Bailey
 Cheri Oteri vai Penny
 Jonathan Loughran vai Robideaux
 Peter Dante vai Sĩ quan Dante
 Shaquille O'Neal vai Sĩ quan Fluzoo
 Stone Cold Steve Austin vai Tommy Cavanaugh
 April Rose vai Cô giáo nóng bỏng
 Taylor Lautner vai Andy
 Milo Ventimiglia vai Milo
 David Henrie vai Zac
 Patrick Schwarzenegger vai Thanh niên côn đồ
 Halston Sage vai Nancy Arbuckle
 Oliver Hudson vai Kyle
 Kris Murrell vai Kitty
 Kamil McFadden vai Bumpty Fluzoo
 Ellen Cleghorne vai Mary Fluzoo
 Aly Michalka vai Savannah

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2013
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hài Mỹ
Phim đôi bạn
Phim đôi bạn Mỹ
Phim tiếp nối
Phim tiếp nối Mỹ
Phim Columbia Pictures
Phim hãng Columbia Pictures
Phim về gia đình
Phim về gia đình bất thường
Phim về trả thù
Phim lấy bối cảnh ở trường học
Phim tiếp nối thập niên 2010
Phim hài thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010


title: Xystrota admirabilis

text:
Xystrota admirabilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leptostales


title: Anna của Bohemia và Hungary

text:
Anna của Bohemia và Hungary (23 tháng 7 năm 1503 - 27 tháng 1 năm 1547), đôi khi được biết đên với tên gọi Anna Jagellonica, là Vương hậu của người La Mã, Bohemia và Hungary là vợ của Vua Ferdinand I, sau này là Hoàng đế La Mã thần thánh.

Gia đình
Bà là con lớn và là con gái duy nhất của Vua Vladislav II của Bohemia (1456-1516) và người vợ thứ ba Anne xứ Foix-Candale. bà là chị gái của Louis II của Hungary và Bohemia. Ông bà nội của bà là Vua Kazimierz IV của Ba Lan, Đại công tước Litva của triều đại Jagiellon và Elisabeth của Áo, một trong những người thừa kế của Bohemia, Công quốc Luxembourg và Công quốc Kujavia. Ông bà ngoại của bà là Gaston de Foix, Bá tước xứ Candale và Catherine de Foix, Infanta của Vương quốc Navarra.

Cuộc đời
Anna được sinh ra ở Buda (nay là Budapest). Cái chết của Vladislaus II vào ngày 13 tháng 3 năm 1516 đã để lại cho cả hai anh chị em trong sự chăm sóc của Maximilian I của Thánh chế La Mã. Nó đã được sắp xếp rằng Anna kết hôn với cháu trai của mình, Đại công tước Ferdinand của Áo, con trai thứ hai của Nữ vương Juana I của Castilla và người chồng quá cố và đồng cai trị của bà, Felipe I của Castilla. Anna kết hôn với Ferdinand vào ngày 26 tháng 5 năm 1521 tại Linz, Áo. Vào thời điểm Ferdinand đang cai quản vùng đất di truyền Habsburg thay mặt cho anh trai Charles V, Hoàng đế La Mã thần thánh. Nó đã được quy định rằng Ferdinand nên kế vị anh trai của Anna trong trường hợp ông chết mà không có người thừa kế nam.

Louis, anh trai của bà đã bị giết trong Trận Mohács chống lại Suleiman the Magnificent của Đế quốc Ottoman vào ngày 29 tháng 8 năm 1526. Điều này khiến cho ngai vàng của cả Bohemia và Hungary bị bỏ trống. Ferdinand tuyên bố cả hai vương quốc và được bầu làm Vua của Bohemia vào ngày 24 tháng 10 cùng năm, biến Anna thành Vương hậu của Bohemia.

Hungary là một trường hợp khó khăn hơn vì Suleiman đã thôn tính phần lớn đất đai. Ferdinand được một nhóm quý tộc tuyên bố là Vua Hungary, nhưng một phe quý tộc Hungary khác đã từ chối cho phép một nhà cai trị nước ngoài nắm giữ danh hiệu đó và bầu John Zápolya làm vua thay thế. Cuộc xung đột giữa hai đối thủ và những người kế vị của họ kéo dài đến năm 1571. Năm 1531, anh trai của Ferdinand, Charles V đã công nhận Ferdinand là người kế vị của mình với tư cách là Hoàng đế La Mã thần thánh, và Ferdinand được phong là Vua của người La Mã.

Anna và Ferdinand có mười lăm người con, tất cả đều được sinh ra ở Bohemia hoặc Hungary. Cả hai vương quốc này đã phải chịu đựng hàng thế kỷ từ những cái chết sớm giữa những người thừa kế và sự thiếu hụt triển vọng kế vị. Trong khi đó, Anna từng là nữ hoàng của Bohemia và là một trong ba nữ hoàng còn sống của Hungary cho đến khi bà qua đời ở Prague, vài ngày sau khi sinh con gái cuối cùng Joanna. Năm 1556, Charles V thoái vị và Ferdinand thành công với tư cách là hoàng đế, chín năm sau khi Anna qua đời.

Tổ tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vương nữ Hungary
Vương nữ Bohemia
Vương nữ
Sinh năm 1503
Mất năm 1547
Người Praha
Sản phụ tử vong
Người Đức thế kỷ 16


title: Cyttaralopha loxographa

text:
Cyttaralopha loxographa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cyttaralopha


title: Sympistis heliophila

text:
Sympistis heliophila là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sympistis


title: Belvosia australis

text:
Belvosia australis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Belvosia


title: Sam Nunn

text:
Samuel Augustus Nunn Jr. (sinh ngày 8 tháng 9 năm 1938) là một luật sư và chính trị gia người Mỹ. Hiện là đồng chủ tịch của Sáng kiến Đe dọa Hạt nhân (NTI), một tổ chức từ thiện hoạt động để ngăn chặn các cuộc tấn công thảm khốc bằng vũ khí hạt nhân, sinh học và hóa học, Nunn phục vụ trong 24 năm với tư cách là Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ từ Georgia (1972 đến 1997) đảng viên của đảng Dân chủ. Kinh nghiệm chính trị và thông tin về quốc phòng của ông được báo cáo đã biến ông thành một người bạn đời tiềm năng cho các ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ John Kerry (2004) và Barack Obama (2008).

Tiểu sử

Nunn sinh ra ở Macon, Georgia, con trai của Mary Elizabeth (nhũ danh Cannon) và Samuel Augustus Nunn, từng là luật sư và thị trưởng của Perry, Georgia. Nunn được lớn lên ở Perry. Ông là cháu trai của Dân biểu Carl Vinson.
Nunn là một hướng đạo sinh đại bàng và nhận được giải thưởng Hướng đạo đại bàng xuất sắc từ Hội Nam Hướng đạo Mỹ. Ở trường trung học, Nunn là một vận động viên nổi bật, đội trưởng đội bóng rổ của trường tới chức vô địch bang.
Nunn theo học Georgia Tech vào năm 1956, nơi ông được khởi xướng là anh trai của Phi Delta Theta. Ông chuyển đến Đại học Emory vào năm 1959 và nhận bằng đại học năm 1960. Sau đó, ông nhận được bằng từ Trường Luật Đại học Emory vào năm 1962.

Bắt đầu sự nghiệp

Sau khi phục vụ tích cực trong Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ, ông đã phục vụ sáu năm trong Khu Bảo tồn Bờ biển Hoa Kỳ. Ông cũng là một nhân viên của Quốc hội.
Nunn trở về Perry, Georgia, nơi anh hành nghề luật sư và quản lý trang trại của gia đình. Ông từng là chủ tịch của Phòng Thương mại Perry.

Sự nghiệp chính trị
Nunn lần đầu tiên tham gia chính trị với tư cách là thành viên của Hạ viện Georgia năm 1968.  Ông đã được bầu vào Thượng viện Hoa Kỳ vào năm 1972, đánh bại Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ David H. Gambrell tại Thượng viện Dân chủ và Đại diện Hoa Kỳ Fletcher Thompson trong cuộc tổng tuyển cử. Nunn đã nghỉ hưu từ Thượng viện vào năm 1997, cung cấp sự thiếu "nhiệt tình và nhiệt tình" như là sự biện minh.
Trong nhiệm kỳ của mình tại Thượng viện Hoa Kỳ, Nunn từng là chủ tịch của Ủy ban Quân sự Thượng viện Hoa Kỳ và Tiểu ban thường trực về điều tra. Ông cũng phục vụ trong Ủy ban Tình báo và Doanh nghiệp nhỏ. Thành tựu lập pháp của ông bao gồm Đạo luật Tái tổ chức Bộ Quốc phòng mang tính bước ngoặt, được soạn thảo với Thượng nghị sĩ Barry Goldwater, và Chương trình Giảm thiểu mối đe dọa hợp tác của Nunn-Lugar, hỗ trợ cho Nga và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ để bảo vệ và phá hủy hạt nhân dư thừa của họ, vũ khí sinh học và hóa học.

Tham khảo

Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ


title: Maezawa Yusaku

text:
là một doanh nhân, tỷ phú và nhà sưu tầm nghệ thuật người Nhật Bản. Ông đã thành lập Start Today vào năm 1998 và ra mắt trang web bán lẻ thời trang trực tuyến Zozotown, là web bán lẻ thời trang trực tuyến lớn nhất Nhật Bản vào năm 2004. Gần đây nhất, Maezawa đã giới thiệu một thương hiệu may mặc may đo với các tên ZOZO và ZOZOSUIT vào năm 2018. Tính đến tháng 5 năm 2017, Forbes ước tính ông có giá trị ròng là 3,6 tỷ đô la và là người giàu thứ 14 ở Nhật Bản.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Tỷ phú Nhật Bản
Người Chiba
Sinh năm 1975


title: Pleonotrocta trilineosa

text:
Pleonotrocta trilineosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pleonotrocta


title: Nigidius decellei

text:
Nigidius decellei là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1990.

Tham khảo

Nigidius
Động vật được mô tả năm 1990


title: Myriam Ben

text:
Myriam Ben (10 tháng 10 năm 1928 – 2001) là một nhà hoạt động, một nữ chiến sĩ, tiểu thuyết gia, nhà thơ và họa sĩ người Algérie. Cha bà là một người cộng sản đã phục vụ trong quân đội Pháp trong cuộc Cách mạng tháng Mười, và mẹ bà là một nhạc sĩ. Bà được nuôi dưỡng trong một gia đình không theo tôn giáo. Vào năm 7 tuổi, bà nhận ra rằng, gia đình mình là người Do Thái. Năm 1940, chính phủ Vichy đã thu hồi Nghị định Crémieux từ thế kỷ 19, đồng nghĩa với việc tước quyền công dân của người Do Thái gốc Algeria, do đó dẫn đến việc Ben bị đuổi khỏi trường trung học mà bà đang học tại đó (lycée: giai đoạn cuối cùng của giáo dục trung học mà Ben theo học, trong hệ thống giáo dục Pháp). Bà đã có một thời gian ngắn theo học tại một trường Do Thái, nhưng đã phải hoàn thành việc học ngay tại nhà do sự phản đối của cha bà đối với chủ nghĩa Zion.

Công bằng trong chính trị - xã hội
Ngay cả khi còn trẻ, Ben đã tích cực trong sự nghiệp vì công bằng xã hội, đặc biệt là chống lại nạn nghèo đói của người dân số bản xứ ở Algeria. Năm 14 tuổi, bà trở thành chủ tịch của hội Người cộng sản Trẻ. Bà cũng hoạt động trong Hội Phụ nữ và thông qua sự tài trợ của tổ chức đã trở thành một giáo viên tại thị trấn Miliana. Bà và các giáo viên đồng nghiệp của mình đã hướng dẫn các học sinh, chủ yếu là người Hồi giáo và nghèo khó, nâng cao ý thức về chính trị của họ.

Ben ủng hộ Mặt trận Giải phóng Dân tộc chống Pháp ngay từ đầu cuộc Chiến tranh Algeria, và gia nhập nhóm du kích Combattants de la Libération, nơi bà giúp họ vận chuyển vũ khí. Chính phủ Pháp coi bà là tội phạm và đã kết án 20 năm lao động khổ sai, tuy nhiên bà không bị giam giữ và được tha bổng chỉ vài năm sau. Khi chiến tranh kết thúc vào năm 1962, Ben trở thành thành viên của chính phủ Algeria độc lập.

Tại Pháp
Năm 1991, khi Algeria bước vào thời kỳ nội chiến, Ben chuyển đến Pháp. Cô tiếp tục công việc viết lách và vẽ vời cho đến khi mất vào năm 2001.

Tham khảo

 Le soleil assassiné, L'Harmattan, Paris, 2002. ISBN 2-7475-2176-1
 Au carrefour des sacrifices, L'Harmattan, Paris, 2000.ISBN 2738413005
 Quand les cartes sont truquées, L'Harmattan, Paris, 2000. ISBN 2738478654
 Leïla: Les enfants du mendiant, L'Harmattan, Paris, 1998. ISBN 2738468942
 Sabrina, ils t'ont volé ta vie, L'Harmattan, Paris, 1992. ISBN 2858027080

Chú thích

Nữ chính khách Algérie
Sinh năm 1928
Mất năm 2001
Nhà văn Do Thái


title: Jonathan Tah

text:
Jonathan Glao Tah là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đức, đóng vai trò trung vệ cho Bayer Leverkusen và Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức. Mẹ anh là người Đức và bố anh là người Bờ Biển Ngà.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Tah bắt đầu chơi bóng cho câu lạc bộ Altona 93,sau đó anh gia nhập  SC Concordia trước khi ký hợp đồng với Hamburger SV.Tah có lần đầu tiên thi đấu cho Hamburger SV trong trận đấu với SV Schott Jena ở giải DFB Cup.Anh có trận ra mắt Bundesliga vào ngày 21 tháng 9 năm 2013 trong trận thua 0-2 trên sân nhà trước Werder Bremen

Vào ngày 1 tháng 9 năm 2014, anh được cho Fortuna Düsseldorf mượn trong một năm

Vào ngày 15 tháng 7 năm 2015, anh ký hợp đồng 5 năm với Bayer Leverkusen.Anh có trận đấu thứ 100 tại Bundesliga cho câu lạc bộ vào ngày 10 tháng 3 năm 2019.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Tham khảo

Sinh năm 1996
Trung vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức
Cầu thủ bóng đá Hamburger SV
Nhân vật còn sống
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016


title: Tatorinia fumipennis

text:
Tatorinia fumipennis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tatorinia


title: Sabulodes colombiata

text:
Sabulodes colombiata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sabulodes


title: Lấy máu từ tĩnh mạch

text:
Trong y học, lấy máu từ tĩnh mạch hoặc tiêm tĩnh mạch là quá trình lấy được đường truyền tĩnh mạch cho mục đích điều trị tiêm tĩnh mạch hoặc cho lấy mẫu máu của tĩnh mạch máu. Trong chăm sóc sức khỏe, quy trình này được thực hiện bởi nhà khoa học phòng thí nghiệm y tế, bác sĩ, y tá, một số kỹ thuật viên cấp cứu (EMTs), các nhân viên trợ y (paramedics), phlebotomist, kỹ thuật viên lọc máu, và nhân viên điều dưỡng khác. Trong thú y, quy trình được thực hiện bởi bác sĩ thú y và kỹ thuật viên thú y.

Điều cần thiết là phải tuân theo một quy trình chuẩn để lấy mẫu máu để có kết quả xét nghiệm chính xác. Bất kỳ lỗi nào trong việc lấy máu hoặc nộp các ống nghiệm đều có thể dẫn đến kết quả xét nghiệm sai.

Lấy máu từ tĩnh mạch là một trong những thủ thuật lấy máu được thực hiện thường xuyên nhất và được thực hiện vì một số lí do trong năm lý do sau:

 lấy máu cho mục đích chẩn đoán;
 để theo dõi mức độ của các thành phần máu (Lavery & Ingram 2005);
 để quản lý phương pháp điều trị bao gồm thuốc, dinh dưỡng hoặc hóa trị liệu;
 để loại bỏ máu do lượng sắt hoặc hồng cầu dư thừa (hồng cầu s);
 để thu thập máu cho những lần sử dụng sau, chủ yếu là truyền máu hoặc ở người hiến hoặc ở người khác.
Phân tích máu là một công cụ chẩn đoán quan trọng có sẵn cho các bác sĩ lâm sàng trong chăm sóc sức khỏe.

Máu thường được lấy từ các tĩnh mạch nông ở chi trên. Các tĩnh mạch trung gian, nằm trong fossa của khối trước ở khuỷu tay, nằm sát bề mặt của da mà không có nhiều dây thần kinh lớn nằm gần đó.

Một lượng máu nhỏ có thể được lấy bằng cách lấy mẫu bằng ngón tay và thu thập từ trẻ sơ sinh tại gót chân hoặc từ tĩnh mạch da đầu bằng kim tiêm truyền có cánh.

Phlebotomy(rạch vào tĩnh mạch) cũng là phương pháp điều trị một số bệnh như hemochromatosis và đa hồng cầu nguyên phát và thứ phát.

Biến chứng
Khi tiến hành nghiên cứu năm 1996 về những người hiến máu (một cây kim lớn hơn được sử dụng trong hiến máu hơn là chọc hút tĩnh mạch thông thường) cho thấy 1 trong số 6.300 người hiến máu bị chấn thương thần kinh.

Chỉ định

 Bệnh nhân làm xét nghiệm Huyết học – Truyền máu: (VD: Tổng phân tích máu, đông máu cơ bản, HIV, HBsAg, HCV.)
 Bệnh nhân mới vào viện hoặ đang nằm viện để theo dõi kết quả điều trị.
 Bệnh nhân khi khám sức khỏe định kỳ

Tham khảo

Xét nghiệm máu
Huyết học


title: Goryphus cheesmanae

text:
Goryphus cheesmanae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Goryphus


title: Lễ Xanh (Zielone Świątki)

text:
Lễ Xanh, hay còn được gọi là Lễ Thánh Tinh thần Hạ trần (Zesłanie Ducha Świętego), hoặc là lễ Thứ Năm Mưới (Ngũ Tuần) là một trong những lễ lớn của Đạo Thiên chúa Kitô, sau lễ Phục sinh và lễ Giáng sinh. Lễ xanh được tổ chức để tưởng nhớ về sự kiện Chúa Giêsu đã phục sinh theo các miêu tả được ghi trong lịch sửc các Thánh Tông đồ. Theo Kinh Thánh, trong một bữa ăn tối của các vị Thánh Tông đồ đã xuất hiện Thánh Tinh thần Hạ trần, vì vậy mà các vị Thánh Tông đồ này bắt đầu nói bằng những ngôn ngữ khác nhau và họ đã nhận được những món quà tinh thần. Lễ Xanh rơi vào 49 ngày (7 tuần) sau ngày Chủ Nhật của lễ Phục Sinh, ở Ba Lan đây là một ngày nghĩ làm việc và nghĩ buôn bán.

Truyền thống
Cho đến gần đây, Lễ Xanh không chỉ là một lễ kỷ niệm của nhà thờ, mà còn là một lễ hội dân gian quan trọng, đầy ắp tiếng hát, tiếng cười, cùng với các điệu nhảy múa vô tư, vui vẻ của người tham gia. Nhiều phong tục khác nhau đã được tái hiện, tuy nhiên phổ biến đó là việc đốt lửa trong buổi lễ, đây được xem như là biểu tượng của mặt trời, là sự linh thiêng của cộng đồng người Slav. Vì trong quá khứ, lửa được cho là để sưởi ấm linh hồn của tổ tiên, và bằng sức mạnh kỳ diệu của ngọn lửa, bảo vệ mùa màng, bảo vệ động vật trên các trang trại khỏi cái ác. Trong Kitô giáo, lửa cháy trong ngày lễ có liên quan đến ngọn lửa của Chúa Thánh Thần gửi đến các Tông đồ.

Theo truyền thống dân gian, ngày Lễ Xanh trước hết là nói lời tạm biệt với mùa xuân và chào đón mùa hè, một ngày lễ của những người nông dân và người chăn cừu. Trong quá khứ, vào ngày lễ này, các ngôi nhà được trang trí bằng những nhánh cây sồi, bạch dương, cây bồ đề hoặc cây thông. Các khung cửa chính, cửa sổ, cổng và thậm chí hàng rào cũng được trang trí theo cách này, họ tin rằng tất cả các loài gây hại, côn trùng và ma thuật xấu xa sẽ rời rời đi. Cũng vào ngày lễ này, người nông dân đưa gia súc của họ đến đồng cỏ trước khi mặt trời mọc, họ tin rằng điều này sẽ làm cho gia súc của họ có nhiều sữa và sẽ không hết thức ăn cho đến cuối mùa thu.

Tham khảo

Lễ hội Ba Lan