title: Khổng miếu, Khúc Phụ

text:
Khổng miếu Khúc Phụ () là Văn miếu lâu đời nhất cũng như lớn nhất trên thế giới. Ngôi miếu tọa lạc tại Khúc Phụ, Sơn Đông, Trung Quốc.

Từ năm 1994, ngôi miếu với tư cách là một phần của quần thể "Khổng miếu, Khổng lâm và Khổng phủ tại Khúc Phụ" đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Ba địa điểm này được biết đến ở Khúc Phụ với tên gọi chung là Tam Khổng (三孔).

Lịch sử

Hai năm sau khi Khổng Tử qua đời, ngôi nhà cũ của ông ở Khúc Phụ đã được hoàng tử của nước Lỗ đặt làm nhà thờ. Vào năm 205 TCN, hoàng đế Hán Cao Tổ là người đầu tiên dâng lễ tại miếu thờ Khổng Tử ở Khúc Phụ để các hoàng đế và quan lại làm theo. Về sau, các hoàng đế sẽ đến thăm miếu Khổng Tử tại Khúc Phụ khi họ đăng cơ hoặc trong những dịp quan trọng như kết thúc chiến tranh. Tổng cộng đã có 12 vị vua với 20 lần ghé thăm riêng tới Khúc Phụ. Ngoài ra, 100 hoàng đế khác cũng gửi đại diện thông quan 196 lần viếng thăm khác. Căn nhà ba gian ban đầu của Khổng Tử được di rời khỏi khu vực miếu thờ trong quá trình xây dựng lại vào năm 611. Năm 1012 và 1094, dưới thời nhà Tống, ngôi miếu được mở rộng thành một quần thể thống nhất với ba phần và bốn sân, trong đó khu vực cuối cùng có hơn 400 căn phòng được bố trí. Ngôi miếu bị phá hủy trong cuộc hỏa hoạn năm 1214 dưới triều đại Nhà Kim sau đó được phục hồi nguyên trạng vào năm 1302 dưới thời nhà Nguyên. Đến năm 1331, một bức tường bao quanh ngôi miếu đã được xây dựng mang mô hình của một cung điện Hoàng gia.

Sau một trận tàn phá khác vào năm 1499, ngôi miếu đã được phục hồi và giữ nguyên trạng cho đến ngày nay. Năm 1724, một vụ cháy đã phá hủy đại sảnh chính cùng nhiều tác phẩm điêu khắc. Việc khôi phục hoàn thành vào năm 1730. Nhiều tác phẩm điêu khắc bị hủy hoại trong Cách mạng Văn hóa năm 1966 đã được thay thế. Tổng cộng miếu thờ đã trải qua 15 cuộc cải tạo lớn, 31 lần sửa chữa lớn và rất nhiều những lần xây dựng nhỏ.

Miếu thờ Khổng Tử chính được xây dựng tại Cù Châu bởi nhánh của gia tộc họ Khổng sinh sống ở phía nam.

Mô tả
Quần thể là một trong những đền đài lớn nhất tại Trung Quốc. Nó có diện tích lên tới 16.000 mét vuông bao gồm 460 phòng. Bởi vì thiết kế lại gần đây nhất là sau đám cháy 1499, ngay sau khi Tử Cấm Thành được xây dựng dưới thời nhà Minh nên kiến trúc của ngôi miếu giống với Tử Cấm Thành theo nhiều phương diện.

Phần chính của ngôi miếu gồm 9 sân được bố trí theo trục bắc nam dài 1,3 km. Ba sân đầu tiên có cửa nhỏ và được trồng cây thông cao. Cổng đầu tiên ở phía nam được gọi là Linh Tinh môn (棂星门). Các tòa nhà bao quanh các sân tạo thành trung tâm của quần thể. Đây là cấu trúc ấn tượng với ngói màu vàng (được dành riêng cho Hoàng đế) và các bức tường sơn đỏ. Bao quanh là những cây thông xanh tạo ra sự tương phản mạnh mẽ.

Các cấu trúc chính của ngôi miếu gồm:
 Linh Tinh môn (棂星门)
 Thánh Thời môn (圣时门)
 Hoằng Đạo môn (弘道门)
 Đại Trung môn (大中门)
 Thập Tam bi đình (十三碑亭)
 Đại Thành môn (大成门)
 Khuê Văn Các (xây dựng năm 1018, trùng tu năm 1504 và 1985)
 Hạnh Đàn (đàn cúng tế với nền mai rùa)
 Lưỡng Vũ
 Đại Thành điện (大成殿, được xây dựng dưới thời nhà Thanh)
 Tẩm điện (寝殿)

Trong đó, Đại Thành điện là trung tâm của quần thể. Nó có diện tích 54*34 mét với nền đế cao 32 mét. Được hỗ trợ bởi 28 cột trụ bằng đá địa phương được trạm khắc và trang trí vô cùng phong phú cao 6 mét và đường kính 0,8 mét. Trong số đó, 10 cột trụ ở phía trước được trang trí bằng hình rồng cuộn. Đây là nơi thờ cúng chính để tưởng nhớ tới Khổng Tử và được cho là một trong những nơi đẹp nhất của ngôi miếu.

Ở trung tâm sân trước của Đại Thành điện là Hạnh đàn (杏坛). Nó được xây dựng nhằm tưởng nhớ việc Khổng Tử đã dạy các học trò của mình dưới một cây mơ. Mỗi năm tại Khúc Phụ và nhiều miếu thờ Nho giáo khác, một buổi lễ trang trọng được tổ chức vào ngày 28 tháng 9 để kỷ niệm ngày sinh của Khổng Tử.

Một số lượng lớn các bia đá nằm trong khuôn viên của ngôi miếu. Một cuốn sách về Nho học thì tại ngôi miếu có 500 bia đá và tượng đài. Trên các bia đá chứa các văn bản ngợi ca Khổng Tử cùng các sắc lệnh của Hoàng đế ban danh hiệu danh dự cho ông. Mặc dù hầu hết đều liên quan đến Khổng Tử nhưng một số đã được chuyển tới các ngôi miếu khác ở Khúc Phụ để lưu giữ. Các chữ khắc trên bia đá chủ yếu là tiếng Hán nhưng một số có niên đại dưới thời nhà Nguyên và Thanh sử dụng tiếng Trung Mông Cổ và tiếng Mãn. Các bia đá quan trọng nhất tập trung tại khu vực gọi là Thập Tam bi đình (十三碑亭) bao gồm 13 bia đá sắp xếp thành hai hàng trong một khoảng sân hẹp giữa một sảnh nhỏ và Đại Thành môn.

Hàng bia rùa phía bắc bao gồm 5 sảnh nhỏ, mỗi sảnh là một bia đá lớn được mang bởi một con rùa đá khổng lồ. Chúng được đặt dưới thời trị vì của các hoàng đế Khang Hy, Ung Chính, Càn Long của Nhà Thanh (từ năm 1683-1748). Những bia đá này có chiều cao từ 3,8 đến 4 mét đặt trên những con rùa dài đến 4,8 mét và tổng cộng chúng nặng đến 65 tấn. Dãy phía nam bao gồm 8 sảnh nhỏ, mỗi sảnh có một vài bia đá nhỏ hơn. Bốn trong số chúng có niên đại từ thời nhà Kim và Mông Nguyên trong khi những cái còn lại có từ thời nhà Thanh. Ngoài ra cũng có một số bia đá nhỏ hơn không có đế đá nằm ở xung quanh Thập Tam bi đình.

Hình ảnh

Xem thêm
 Ni Sơn, được cho là nơi sinh ra của Khổng Tử
 Đền thờ Nhan Hồi, nơi thờ học trò yêu quý của Khổng Tử
 Trâu Thành, với ngôi đền của bậc hiền triết thứ hai là Mạnh Tử
 Khổng phủ, nơi ở của con cháu Khổng Tử
 Tằng miếu, đền thờ Tăng Tử
 Các địa điểm liên quan đến Mạnh Tử: Mạnh phủ (Dinh thự của gia tộc họ Mạnh), Mạnh miếu (đền thờ Mạnh Tử), Mạnh lâm (Nghĩa trang Mạnh Tử)

Tham khảo

Đọc thêm

 . Continuous page numbering through both volumes. Table of contents is available at http://www.book110.net/book/466/0466441.htm

Liên kết ngoài

UNESCO World Heritage Listing
CCTV

Asian Historical Architecture: Qufu
qufu.pomosa.com: Extensive photos from 2004
Panoramic photo of Confucius Temple
Photographs of a Confucian Temple ceremony
Confucian website
A photo tour of Qufu from 2008

Nho giáo
Di sản thế giới tại Trung Quốc
Công trình xây dựng ở Sơn Đông


title: Eucereon punctatum

text:
Eucereon punctatum là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eucereon


title: Tachinophasia transita

text:
Tachinophasia transita là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tachinophasia


title: Hadena tuana

text:
Hadena tuana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Anh em nhà Dalton (phim hoạt hình)

text:
Anh em nhà Dalton (tiếng Pháp: Les Dalton, tiếng Anh: The Daltons) là một bộ phim hài hoạt hình Pháp dựa trên các tác phẩm của họa sĩ Morris và nhà văn René Goscinny khi nó tập trung vào bốn nhân vật phản diện chính của loạt truyện tranh Lucky Luke, người cố gắng trốn thoát khỏi nhà tù mà họ bị nhốt trong mỗi lần Lucky Luke bắt được chúng. Chương trình được chuyển thể bởi Olivier Jean-Marie và Jean-François Henry trong khi bộ phim được đạo diễn bởi Charles Vaucelle. Nó được phát sóng trên Télétoon + Ở một số nước châu Phi nói tiếng Pháp thông qua DSTV hợp tác với Canalsat

Nhân vật

 Joe Dalton (lồng tiếng bởi John Mariano (Mùa 1-2) / Marc Thompson (Fort Dalton))
 Jack Dalton (lồng tiếng bởi Brian Cummings (Mùa 1) / Tom Wayland (Fort Dalton))
 William Dalton (lồng tiếng bởi Barry Dennen (Mùa 1-2) / Tom Wayland (Fort Dalton))
 Averell Dalton (lồng tiếng bởi Maurice LaMarche (Phần 1-2) / Marc Thompson (Fort Dalton))
 Melvin Peabody (lồng tiếng bởi Barry Dennen (Mùa 1-2) / Darren Dunstan (Fort Dalton))
 Rintindumb (lồng tiếng bởi Maurice LaMarche (Mùa 1) / Darren Dunstan (Mùa 2))
 Miss Betty (lồng tiếng bởi EG Daily (Mùa 1) / Eileen Stevens (Mùa 2))

Sản xuất
Tên gốc: Les Dalton

Tạo bởi: Olivier Jean-Marie

Nhà sản xuất: Marc du Pontavice

Phó nhà sản xuất: Marc du Pontavice

Giám đốc: Charles Vaucelle

Chuyển thể văn học: Olivier Jean-Marie và Jean-François Henry

Thích ứng đồ họa: Charles Vaucelle

Bảng phân cảnh: Vincent Dubost

Mở đầu và kết thúc tín dụng âm nhạc: Arrogant Criminals - Boys Get Around

Nước xuất xứ: Pháp

Thời lượng tập trung bình: 7 phút (22 phút, 23 phút cho hai tập đặc biệt)

Số mùa: 2

Số tập: 191 (2010-2015)

Phát sóng tại Pháp: France 3, Canal +, Canal + Family và Télétoon +

Các tập phim

Mùa 1

Mùa 2

Tham khảo

Bộ phim truyền hình về anh chị em ruột
Xilam
Lucky Luke


title: Elaphria subobliqua

text:
Elaphria subobliqua là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Elaphria


title: Thiếu fluor

text:
Thiếu fluor hoặc fluoride là một rối loạn có thể gây sâu răng (hay hư răng, là tình trạng mô răng bị phá hỏng bởi các sản phẩm axit được tạo ra từ quá trình "lên men vi khuẩn trong chế độ ăn uống giàu carbohydrate.") và cũng gây ra loãng xương (một rối loạn giảm khối lượng và tăng độ độ giòn của xương), nguyên nhân là do sự thiếu hụt fluoride trong chế độ ăn uống. Nguồn fluoride tự nhiên có trong một số thực phẩm như cá và trà,  và trong nước máy cũng được fluor hóa (cho chút ít flo vào nước máy). Mối quan mức độ có thật về những tình trạng này với ngộ độc fluoride đã dẫn đến một số tranh cãi. Fluorine không được xem xét là một chất dinh dưỡng thiết yếu, nhưng tầm quan trọng của fluoride trong việc ngăn ngừa sâu răng đã được thừa nhận, mặc dù phần lớn tác dụng chỉ tại chỗ. Trước năm 1981, tác dụng của fluoride được cho là cần cho cơ thể và để phòng trước cơn phát bệnh, đòi hỏi phải thêm bổ sung. Fluoride được cho là thiết yếu trong việc phát triển và bảo vệ răng bởi Hiệp hội Vệ sinh Nha khoa Hoa Kỳ. Fluoride cần thiết trong việc gắn vào răng để hình thành và làm cứng men răng, giúp cho răng có khả năng kháng axit tốt hơn cũng như chống lại vi khuẩn hình thành lỗ khoang. Tác dụng ức chế sâu răng của fluoride lần đầu tiên được thấy vào năm 1902 khi fluoride ở nồng độ cao được phát hiện để nhuộm răng và ngăn ngừa sâu răng.

Các muối fluoride, đặc biệt là natri fluoride (NaF), được dùng trong điều trị và phòng ngừa loãng xương. Các triệu chứng như gãy xương hông ở người già hoặc giòn và yếu xương là do thiếu hụt flo trong cơ thể. Fluoride kích thích sự hình thành xương và tăng mật độ xương, tuy nhiên xương có hàm lượng fluoride dư thừa sẽ có cấu trúc bất thường dẫn đến tăng tính dễ gãy. Do đó, liệu pháp fluoride dẫn đến sự gia tăng lớn mật độ khoáng xương nhưng lại ảnh hưởng đến tỷ lệ gãy xương, trong khi ích lợi là nhỏ.

Tranh cãi về sự cần thiết của flo đã tồn tại từ thế kỷ 19, khi flo được nhận thấy có mặt ở răng và xương. Vào năm 1973, một cuộc thử nghiệm đã kết luận sự suy giảm khả năng sinh sản ở chuột được quy cho là do chế độ ăn thiếu flo, nhưng một cuộc điều tra sau đó đã xác định rằng thực chất là do giảm hấp thu sắt.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Automolis rubricosta

text:
Automolis rubricosta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Automolis


title: Lâu đài ở Wenecja

text:
nhỏ|259x259px|Trên cao nhìn xuống Lâu đài ở Wenecja (2009)
nhỏ|259x259px|Lâu đài ở Wenecja (2010)
Lâu đài ở Wenecja (tiếng Ba Lan: Zamek w Wenecji) là một lâu đài kiên cố (hiện nay còn lại tàn tích) có từ thế kỷ 14 ở làng Wenecja, thị trấn Żnin, thuộc tỉnh Kujawsko-Pomorskie, Ba Lan. Tàn tích còn sót lại gồm những mảnh tường và một khoảng sân. Công trình kiến trúc này có tên trong danh sách di tích.

Lịch sử

Tham khảo

Lâu đài Ba Lan


title: Physopleurus maillei

text:
Physopleurus maillei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Physopleurus


title: Sung muối

text:
Sung muối là sản phẩm  từ quả sung (danh pháp khoa học: Ficus racemosa) cùng với một số nguyên liệu khác như ớt, tỏi, riềng...

Sung muối  là sản phẩm ẩm thực đặc trưng của Việt Nam.

Sung muối có thể được chế biến theo phương pháp muối xổi hoặc muối chua. Thông thường sử dụng sung nếp.

Sung muối xổi
Thái mỏng quả sung nhưng không nên mỏng quá để khi ăn sung vẫn giữ độ giòn. Sung thái xong cho ngay vào bát nước pha dấm và muối để sung ra bớt nhựa và đỡ thâm. Vớt ra, cho lượng thích hợp đường, bột canh, nước mắm, trộn thêm các gia vị khác như lá chanh thái sợi, rau mùi thái nhỏ, tỏi và ớt băm nhỏ, riềng thái mỏng, gừng, xả băm nhỏ...

Sung muối chua
Sung bỏ cuống, ể cả quả hoặc bổ đôi, ngâm vào nước muối pha loãng cho hết nhựa và bớt thâm, rửa sạch và để thật ráo nước. Xếp sung vào hũ, xen kẽ tỏi, ớt, riềng đã thái mỏng. Đổ ngập với nước muối đường đun sôi để nguội,  dùng vật nặng chèn xuống. Sung muối ăn được là khi chuyển sang màu vàng úa.

Tham khảo

Dưa muối
Món lên men Việt Nam
Thực phẩm lên men


title: Hệ thống điều khiển

text:
Một hệ thống điều khiển quản lý, ra lệnh, chỉ dẫn hoặc điều khiển các hành vi của các thiết bị hoặc hệ thống khác. Nó có thể bao gồm từ một bộ điều khiển sưởi trong gia đình bằng cách sử dụng một bộ điều khiển nhiệt để điều khiển một nồi hơi dân dụng cho tới các hệ thống điều khiển công nghiệp lớn đang được sử dụng để điều khiển các quá trình hoặc các máy móc công nghiệp.

Trong hình thức phổ biến nhất, hệ thống điều khiển phản hồi được mong muốn để điều khiển một quá trình, gọi là đầu ra mong muốn, do đó, đầu ra của nó theo sau một tín hiệu điều khiển, có thể là một giá trị cố định hay giá trị thay đổi. Hệ thống điều khiển so sánh đầu ra của quá trình với tín hiệu điều khiển, và áp dụng sự khác biệt như là một tín hiệu sai số để mang lại đầu ra của quá trình gần hơn với tín hiệu điều khiển.

Tổng quan

Thuật ngữ "hệ thống điều khiển" có thể được áp dụng cho điều khiển bằng tay cơ bản cho phép một nhân viên vận hành đóng và mở một máy nén thủy lực, có lẽ bao gồm logic do đó mà nó không thể di chuyển trừ khi có  phương pháp bảo vệ an toàn.

Một hệ thống điều khiển tuần tự tự động có ra lệnh một loạt các thiết bị truyền động cơ khí theo  trình tự chính xác để thực hiện một nhiệm vụ. Ví dụ, các thiến bị biến đổi điện và khí nén có thể gấp và dán keo một hộp các tông, trét keo vào sản phẩm và sau đó làm kín lại trong một máy đóng gói tự động. Các bộ điều khiển logic lập trình được được sử dụng trong nhiều trường hợp như thế này, nhưng cũng có một số các công nghệ khác.

Trong trường hợp các hệ thống phản hồi tuyến tính, một vòng điều khiển, bao gồm các cảm biến, thuật toán điều khiển và thiết bị chấp hành, được bố trí trong theo một quy cách để điều chỉnh một biến tại một giá trị điểm đặt hoặc tham chiếu. Một ví dụ về điều này có thể làm tăng cung cấp nhiên liệu cho một lò nung khi đo nhiệt độ giảm xuống. Các bộ điều khiển PID là phổ biến và hiệu quả trong những trường hợp như thế này. Các hệ thống điều khiển bao gồm một số việc cảm nhận kết quả mà chúng đang cố gắng để đạt được, đều sử dụng thông tin phản hồi và để trong một số phạm vi, thích ứng với các hoàn cảnh khác nhau. Các hệ thống điều khiển vòng hở không sử dụng tín hiệu phản hồi, và chỉ hoạt động bằng cách sắp xếp trước.

Điều khiển vòng hở và vòng kín
Có hai lớp hệ thống điều khiển phổ biến, các hệ thống điều khiển vòng hở, và các hệ thống điều khiển vòng kín.

Trong một hệ thống điều khiển vòng hở, hành động điều khiển đến từ bộ điều khiển độc lập với "đầu ra của quá trình". Một ví dụ tốt về bộ điều khiển vòng hở là một nồi hơi sưởi ấm trung tâm điều khiển chỉ bằng một bộ định thì, do đó nhiệt lượng được đưa vào trong một thời gian liên tục, mà không phụ thuộc nhiệt độ của tòa nhà. (Hành động điều khiển là bật/tắt lò hơi. Đầu ra của quá trình là nhiệt độ của tòa nhà).

Trong một hệ thống điều khiển vòng kín, hành động điều khiển từ bộ điều khiển phụ thuộc vào giá trị đầu ra mong muốn và giá trị đầu ra thực tế của quá trình. Trong trường hợp tương tự của nồi hơi trên, bộ điều khiển này sẽ sử dụng một bộ điều khiển nhiệt để theo dõi nhiệt độ của tòa nhà, và do đó phản hồi trở lại một tín hiệu để đảm bảo đầu ra của bộ điều khiển duy trì nhiệt độ của tòa nhà để đặt trên bộ điều khiển nhiệt.

Một bộ điều khiển vòng kín do đó có một vòng lặp phản hồi đảm bảo cho bộ điều khiển tạo nên một hành động điều khiển để cung cấp cho một đầu ra của quá trình tương tự như "đầu vào tham khảo (đặt)" hoặc "đặt điểm". Vì lý do này, bộ điều khiển vòng khép kín còn được gọi là bộ điều khiển phản hồi.

Điều khiển logic

Các hệ thống điều khiển logic cho các máy móc công nghiệp và thương mại đã được thực hiện trong lịch sử tại điện áp lưới sử dụng các rơ le kết nối với nhau, được thiết kế bằng cách sử dụng ladder logic. Ngày nay, hầu hết các hệ thống như vậy được xây dựng với các bộ điều khiển logic lập trình được (PLC) hoặc các vi điều khiển. Ký hiệu của ladder logic vẫn còn được sử dụng như một ngôn ngữ lập trình cho PLC.

Các bộ điều khiển logic có thể đáp ứng với thiết bị đóng cắt, cảm biến ánh sáng, rơle áp lực,.v.v., và có thể điều khiển và dừng các hoạt động khác nhau của máy này. Các hệ thống Logic được sử dụng cho các hoạt động cơ khí trình tự trong nhiều ứng dụng. Phần mềm PLC có thể được viết bằng nhiều cách khác nhau – sơ đồ bậc thang, SFC-sơ đồ hàm tuần tự hoặc bằng ngôn ngữ được gọi là danh sách báo cáo (statement list).

Ví dụ như thang máy, máy giặt và các hệ thống gồm cá hoạt động stop-go (dừng-chạy) tương quan.

Các hệ thống logic khá dễ thiết kế, và có thể xử lý các hoạt động rất phức tạp. Một số khía cạnh của thiết kế hệ thống logic sử dụng tới Đại số Boole.

Điều khiển on–off
Một bộ điều khiển nhiệt là một bộ điều khiển phản hồi âm đơn giản: khi nhiệt độ ("biến quá trình" hoặc PV) nằm dưới điểm đặt (SP), lò sưởi sẽ được bật nguồn. Một ví dụ khác có thể là một rơle áp suất trên một máy nén khí. Khi áp lực (PV) giảm xuống dưới ngưỡng (SP), máy bơm sẽ được cấp nguồn. Tủ lạnh và máy bơm chân không cũng gồm các cơ chế hoạt hoạt động tương tự theo hướng ngược lại, nhưng vẫn cung cấp thông tin phản hồi âm để sửa sai số.

Hệ thống điều khiển phản hồi on-off đơn giản như thế có giá thành rẻ và hiệu quả cao. Trong một số trường hợp, ví dụ như máy nén khí đơn giản, có thể đại diện cho một sự lựa chọn thiết kế tốt.

Trong hầu hết các ứng dụng của điều khiển on-off có phản hồi, một số xem xét cần phải tính đến, chẳng hạn như hao mòn của các van điều khiển và có lẽ là các chi phí khởi động khác khi cấp nguồn trở lại mỗi khi PV giảm xuống. Do đó, các hệ thống điều khiển on-off thực tế được thiết kế bao gồm cả độ trễ có vai trò như một dãi chết (deadband), một khu vực xung quanh giá trị điểm đặt trong đó không có hành động điều khiển nào xảy ra. Chiều rộng của deadband có thể điều chỉnh hoặc lập trình được.

Điều khiển tuyến tính
Các hệ thống điều khiển tuyến tính sử dụng phản hồi âm tuyến tính để tạo ra một tín hiệu điều khiển toán học dựa trên các biến khác, với quan điểm để duy trì quá trình điều khiển trong một phạm vi hoạt động chấp nhận được.

Đầu ra từ một hệ thống điều khiển tuyến tính vào quá trình điều khiển có thể dưới hình thức một tín hiệu biến đổi trực tiếp, chẳng hạn như một van có thể là mở 0% hoặc 100% hoặc bất cứ vị trí ở giữa nào. Đôi khi điều này là không khả thi và vì vậy, sau khi tính toán tín hiệu yêu cầu khắc phục hiện tại, một hệ thống điều khiển tuyến tính có thể liên tục đóng mở lặp đi lặp lại một cơ cấu chấp hành, chẳng hạn như cấp điện cho một máy bơm, động cơ hay lò nung, hoàn toàn và sau đó tắt điện hoàn toàn một lần nữa, việc điều chỉnh chu kỳ làm việc bằng cách sử dụng điều chế độ rộng xung.

Điều khiển tỷ lệ

Khi điều khiển nhiệt độ của một lò nung công nghiệp, thường là tốt hơn để điều khiển độ mở của van nhiên liệu theo khâu tỷ lệ đối với các nhu cầu hiện tại của lò. Điều này sẽ giúp tránh những cú sốc nhiệt và sử dụng nhiệt lượng có hiệu quả hơn.

Các hệ thống phản hồi âm tỉ lệ dựa trên sự khác biệt giữa điểm đặt yêu cầu (SP) và giá trị quá trình (PV). Sự khác biệt này được gọi là sai số. Nguồn cấp tỉ lệ thuận với sai số đo lường hiện tại, trong ý nghĩa chính xác với xu hướng giảm thiểu sai số và do đó tránh được phản hồi dương. Số lượng hành động khắc phục được áp dụng cho một sai số nhất định được thiết lập bởi độ lợi hay độ nhạy của hệ thống điều khiển.

Tại những độ lợi thấp, chỉ một hành động khắc phục nhỏ được áp dụng khi sai số được phát hiện. Hệ thống có thể được an toàn và ổn định, nhưng có thể đáp ứng chậm với những điều kiện thay đổi. Các sai số sẽ duy trì không được điều chỉnh trong thời gian tương đối dài và hệ thống đó được gọi là over-damped (giảm dao động quá mức). Nếu độ lợi tỉ lệ được tăng lên, những hệ thống như vậy trở nên phản ứng nhanh hơn và sai số được xử lý nhanh hơn nhiều. Đó là một giá trị tối ưu cho thiết lập độ lợi khi hệ thống tổng thể được cho là critically damped (giảm dao động khắt khe). Việc tăng độ lợi vòng điều khiển vượt ra ngoài điểm này dẫn đến dao động trong PV và một hệ thống như vậy là under-damped (giảm dao động dưới mức).

Trong các hệ thống thực tế, có những giới hạn thực tế đối với phạm vi của biến thao tác (MV). Ví dụ, một máy sấy có thể được tắt nguồn hoàn toàn hoặc bật nguồn hoàn toàn, hoặc một van có thể được đóng hoặc mở hoàn toàn. Các điều chỉnh độ lợi đồng thời làm thay đổi phạm vi của các giá trị sai số trên MV là giữa những giới hạn này. Độ rộng của phạm vi này, trong các đơn vị của biến sai số và do đó của PV, được gọi là dãi tỷ lệ (PB). Trong khi độ lợi là hữu ích trong việc xử lý bằng toán học, dãi tỷ lệ thường được sử dụng trong các tình huống thực tế. Cả hai đều đề cập đến những điều tương tự, nhưng PB tỉ lệ nghịch với độ lợi – độ lợi càng cao dẫn đến PB càng hẹp, và ngược lại.

Ví dụ về lò nung under-damped
Trong ví dụ lò nung, giả sử nhiệt độ đang tăng lên tới một điểm đặt, mà tại đó 50% năng lượng có sẵn sẽ được yêu cầu để đạt được trạng thái ổn định. Ở nhiệt độ thấp, dùng hết 100% năng lượng có sẵn. Khi giá trị quá trình (PV) là trong giới hạn này, nói wangf 10°Của SP đầu vào nhiệt bắt đầu được giảm bởi bộ điều khiển tỉ lệ (lưu ý rằng điều này hàm ý một dãi tỷ lệ 20°  (PB) từ đầu vào nguồn điện đầy đủ tới bằng không, trải đều xung quanh giá trị điểm đặt). Tại điểm đặt này bộ điều khiển sẽ được áp dụng 50% nguồn điện theo yêu cầu, nhưng nhiệt lượng lưu trữ tản ra trong hệ thống phụ lò nung và trong các bức tường của lò sẽ giữ cho nhiệt độ đo được được tăng cao hơn nhiệt độ yêu cầu. Tại điểm lớn hơn SP 10°, chúng ta đạt đến đỉnh của dãi tỷ lệ (PB) và không có nguồn điện nào được đưa vào, nhưng nhiệt độ có thể tiếp tục tăng hơn nữa trước khi bắt đầu giảm trở lại. Cuối cùng khi PV rơi trở lại vào PB, quá trình nung được thực hiện lặp lại, nhưng bây giờ lò nung và các bức tường lò là quá lạnh và nhiệt độ giảm quá thấp trước khi quá trình giảm này bị dừng lại, theo đó dao động cứ tiếp tục.

Ví dụ lò nhiệt over-damped
Dao động nhiệt độ mà một hệ thống điều khiển lò nhiệt under-damped tạo ra là không thể chấp nhận được vì nhiều lý do, bao gồm cả sự lãng phí nhiên liệu và thời gian (mỗi chu kỳ dao động có thể mất nhiều phút), cũng như khả năng quá nhiệt nghiêm trọng của cả lò nhiệt và vật được nung của nó.

Giả sử rằng độ lợi của hệ thống điều khiển này bị giảm đáng kể và nó được khởi động lại. Khi nhiệt độ tiến tới, 30° dưới SP (60° dãi tỉ lệ (PB)), nhiệt đầu vào bắt đầu giảm, tốc độ nung của lò nhiệt có thời gian để làm chậm và, vì nhiệt lượng vẫn tiếp tục giảm, cuối cùng dẫn đưa đến điểm đặt, chỉ là 50% năng lượng đầu vào đạt được và lò nhiệt hoạt động như đúng yêu cầu. Có một sự thời gian lãng phí khi lò nhiệt giảm đến nhiệt độ cuối cùng của nó chỉ sử dụng 52% rồi 51% năng lượng có sẵn, nhưng ít nhất không gây hại gì. Bằng cách cẩn trọng tăng độ lợi (nghĩa là giảm độ rộng của PB) hành vi over-damped và chậm chạp này có thể được cải thiện cho đến khi hệ thống đạt được crically damped cho nhiệt độ SP này. Việc làm này được gọi là 'điều chỉnh tinh' (turning) hệ thống điều khiển. Một hệ thống điều khiển nhiệt độ lò nhiệt tỉ lệ được chỉnh tinh tốt cũng thường hiệu quả hơn điều khiển on-off, nhưng vẫn còn đáp ứng chậm hơn so với lò nhiệt được điều khiển bằng tay (con người) thành thục.

Điều khiển PID

Ngoài hiệu suất chậm chạp để tránh dao động, một vấn đề khác với điều khiển chỉ có khâu tỷ lệ là việc dùng điện luôn luôn ở tỷ lệ thuận với sai số. Trong ví dụ trên, chúng ta giả định rằng nhiệt độ đặt có thể được duy trì với 50% công suất. Điều gì sẽ xảy ra nếu lò nhiệt này được yêu cầu trong một ứng dụng khác trong đó nhiệt độ đặt cao hơn sẽ yêu cầu 80% công suất để duy trì? Nếu độ lợi cuối cùng được thiết lập đến 50° PB, thì 80% công suất sẽ không được sử dụng trừ khi lò nhiệt thấp 15° so với điểm đặt, do đó, đối với ứng dụng này nhân viên vận hành sẽ phải nhớ luôn để nhiệt độ đặt cao hơn 15° thực sự cần thiết.Nếu độ lợi cuối cùng được thiết lập đến 50° PB, thì 80% công suất sẽ không được sử dụng trừ khi lò nhiệt thấp 15° so với điểm đặt, do đó, đối với ứng dụng này nhân viên vận hành sẽ phải nhớ luôn để nhiệt độ đặt cao hơn 15° thực sự cần thiết.Nếu độ lợi cuối cùng được thiết lập đến 50° PB, thì 80% công suất sẽ không được sử dụng trừ khi lò nhiệt thấp 15° so với điểm đặt, do đó, đối với ứng dụng này nhân viên vận hành sẽ phải nhớ luôn để nhiệt độ đặt cao hơn 15° thực sự cần thiết. Con số 15° này không phải là hoàn toàn không đổi hoặc: nó sẽ phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường xung quanh, cũng như các yếu tố khác ảnh hưởng đến tổn hao nhiệt từ hoặc hấp thụ nhiệt ở trong lò.

Để giải quyết hai vấn đề trên, rất nhiều các chương trình điều khiển phản hồi bao gồm các mở rộng toán học đã được sử dụng để cải thiện hiệu suất. Những mở rộng phổ biến nhất dẫn đến điều khiển tỷ lệ-tích phân-vi phân hay điều khiển PID.

Tác dụng của khâu Vi phân
Khâu vi phân liên quan với tốc độ thay đổi của sai số theo thời gian: nếu biến đo lường tiếp cận điểm đặt nhanh chóng, thì cơ cấu chấp hành hậu sẽ sớm thực thi để đạt được mức yêu cầu; ngược lại nếu giá trị đo lường bắt đầu di chuyển nhanh chóng ra khỏi điểm đặt, nỗ lực sẽ được áp dụng — tỷ lệ với độ thay đổi — để cố gắng duy trì nó.

Khâu vi phân làm cho một hệ thống điều khiển hành xử một cách thông minh hơn nhiều. Trong các hệ thống điều khiển như điều chỉnh nhiệt độ của một lò nhiệt, hoặc có lẽ là-điều khiển chuyển động của một vật thể có khối lượng lớn như súng hoặc máy ảnh trên một chiếc xe đang di chuyển, khâu vi phân của một bộ điều khiển PID được tinh chỉnh tốt có thể cho phép đạt được và duy trì một điểm đặt tốt hơn so với một công nhân có tay nghề cao nhất có thể.

Nếu khâu vi phân bị sử dụng quá mức, cũng có thể dẫn đến dao động. An example would be a PV that increased rapidly towards SP, then halted early and seemed to "shy away" from the setpoint before rising towards it again.

Tác động của khâu Tích phân

Khâu tích phân khuếch đại tác dụng của các sai số ổn định trạng thái lâu dài, áp dụng nỗ lực ngày càng tăng cho đến khi chúng giảm xuống bằng không. Trong ví dụ của lò nhiệt trên làm việc ở các nhiệt độ khác nhau, nếu nhiệt lượng đang được đưa vào không giúp lò nhiệt đạt đến điểm đặt, vì bất cứ lý do gì, khâu tích phân ngày càng tăng di chuyển dãi tỷ lệ so với điểm đặt đặt cho đến khi sai số PV được giảm xuống bằng không và đạt được điểm đặt.

Độ dốc tăng lên % mỗi phút
Một số bộ điều khiển bao gồm tùy chọn để hạn chế "độ dốc tăng lên % mỗi phút". Tùy chọn này có thể rất hữu ích trong việc ổn định các nồi hơi nhỏ (3 MBTUH), đặc biệt là vào mùa hè, trong suốt quá trình có tải nhẹ. Một nồi hơi đa dụng "đơn vị có thể yêu cầu thay đổi tải ở một tốc độ nhiều bằng 5% mỗi phút (IEA Coal Online - 2, 2007)".

Các kỹ thuật khác
Có thể lọc PV hoặc tín hiệu sai số. Điều đó có thể làm giảm đáp ứng của hệ thống với các tần số không mong muốn, để giúp làm giảm sự mất ổn định hoặc dao động. Một số hệ thống phản hồi sẽ dao động ở chỉ một tần số. Bằng cách lọc ra những tần số đó, nhiều thông tin phản hồi "đặc" hơn có thể được áp dụng, làm cho hệ thống phản ứng nhanh hơn mà không còn dao động.

Các hệ thống phản hồi có thể được kết hợp với nhau. Trong điều khiển xếp tầng, một vòng điều khiển áp dụng các thuật toán điều khiển đối với một biến đo lường chống lại một điểm đặt, nhưng sau đó cung cấp một điểm đặt thay đổi để vòng điều khiển khác hơn là ảnh hưởng đến các biến quá trình một cách trực tiếp. Nếu một hệ thống có nhiều biến đo lường khác nhau cần được điều khiển, các hệ thống điều khiển riêng biệt sẽ được trình bày cho mỗi biến đó.

Kỹ thuật điều khiển trong nhiều ứng dụng tạo ra các hệ thống điều khiển phức tạp hơn so với điều khiển PID. Ví dụ các hệ thống kiểm soát bay, nhà máy hóa chất, và nhà máy lọc dầu. Các hệ thống điều khiển dự đoán mô hình được thiết kế bằng cách sử dụng phần mềm máy tính-hỗ trợ-thiết kế (CAD) chuyên sâu và các mô hình toán học thực nghiệm của hệ thống đó.

Logic mờ

Lôgic mờ là một nỗ lực để áp dụng thiết kế dễ dàng của các bộ điều khiển logic để điều khiển các hệ thống liên tục thay đổi phức tạp. Về cơ bản, một phép đo trong một hệ thống logic mờ có thể là chân lý từng phần, đó là nếu "có" là 1 và "không có" là 0, một phép đo mờ có thể nằm giữa 0 và 1.

Các quy tắc của hệ thống được viết bằng ngôn ngữ tự nhiên và được dịch ra logic mờ. Ví dụ: thiết kế một lò nhiệt sẽ bắt đầu với: "nếu nhiệt độ quá cao, làm giảm nhiên liệu cho lò. Nếu nhiệt độ quá thấp, tăng nhiên liệu cho lò."

Các đo lường từ thế giới thực (ví dụ như nhiệt độ của một lò nhiệt) được chuyển thành các giá trị từ 0 đến 1 bằng cách nhìn thấy nơi chúng rơi vào một hình tam giác. Thông thường, đỉnh của tam giác là giá trị tối đa có thể có, được dịch thành 1.

Lôgic mờ, sau đó, sửa đổi logic Boolean thành số học. Thông thường toán từ "not" là "đầu ra = 1 - đầu vào," toán tử "và" "đầu ra = 'đầu vào.1' nhân với 'đầu vào.2'," và "hoặc" là "đầu ra = 1 - ((1-'đầu vào.1') nhân với (1 - 'đầu  vào.2'))". Điều này giảm xuống số học Boolean nếu giá trị bị giới hạn giữa 0 và 1, thay vì cho phép trong khoảng đơn vị [0,1].

Bước cuối cùng là "defuzzify" một đầu ra. Về cơ bản, các tính toán mờ làm cho một giá trị nằm giữa 0 và 1. Số đó được sử dụng để chọn một giá trị trên một đường thẳng có độ dốc và độ cao chuyển đổi giá trị mờ thành một số đầu ra thế giới thực. Số này sau đó sẽ điều khiển máy móc thực tế.

Nếu các hình tam giác được xác định một cách chính xác và các quy tắc là đúng thì kết quả có thể là một hệ thống điều khiển tốt.

Một thiết kế mờ mạnh mẽ là khi giảm thành một tính toán duy nhất, nhanh chóng, nó bắt đầu trông giống như một lời giải vòng lặp phản hồi thông thường và nó có thể xuất hiện giống như thiết kế mờ này là không cần thiết. Tuy nhiên, mô hình logic mờ có thể cung cấp khả năng mở rộng cho các hệ thống điều khiển lớn nơi mà các phương pháp thông thường trở nên cồng kềnh hoặc tốn kém.

Điện tử mờ là một công nghệ điện tử mà sử dụng logic mờ thay vì hai giá trị logic thường được sử dụng phổ biến hơn trong các điện tử kỹ thuật số.

Thực thi vật lý
Kể từ khi vi xử lý nhỏ hiện đại có giá rất rẻ(thường ít hơn $1), nó đã trở nên rất phổ biến để thực thi các hệ thống điều khiển, bao gồm các vòng điều khiển phản hồi, với máy vi tính, thường trong một hệ thống nhúng. Các điều khiển phản hồi được mô phỏng bằng máy tính thực hiện các phép đo định kỳ và sau đó tính toán từ các số liệu đo lường này (xem xử lý tín hiệu số, Hệ thống lấy mẫu dữ liệu). Máy tính mô phỏng các thiết bị logic bằng cách thực hiện các phép đo của các đầu vào số, tính toán một hàm logic từ các phép đo này và sau đó gửi các kết quả đến các thiết bị các chuyển mạch điện tử.

Các hệ thống logic và bộ điều khiển phản hồi thường được thực hiện với các bộ điều khiển logic khả trình (PLC) là các thiết bị có sẵn từ các nhà cung cấp điện. Chúng bao gồm một máy tính nhỏ và một hệ thống đơn giản để lập trình. Thông thường chúng được lập trình bằng các máy tính cá nhân.

Các bộ điều khiển logic cũng được tạo nên từ rơ le, thiết bị thủy lực và khí nén cũng như các thiết bị điện tử sử dụng bóng bán dẫn và ống chân không (các bộ điều khiển phản hồi có thể cũng được xây dựng theo cách này).

Xem thêm
Cây hành vi (trí tuệ nhân tạo, robot học và điều khiển)

Tự động hóa tòa nhà

Phương pháp sơ đồ hệ số

Kỹ thuật điều khiển

Lý thuyết điều khiển tự động

Điều khiển học

Hệ thống điều khiển phân tán

Điều khiển độ dốc tốc độ

Education and training of electrical and electronics engineers

EPICS

Good regulator

Hệ thống điều khiển phân cấp

Hệ thống điều khiển HVAC

Hệ thống điều khiển công nghiệp

Điều khiển chuyển động

Hệ thống điều khiển được nối mạng

Điều khiển số

Lý thuyết điều khiển tri giác

Bộ điều khiển PID

Điều khiển quá trình

Tối ưu hóa quá trình

Bộ điều khiển logic khả trình

Hệ thống lấy mẫu dữ liệu

SCADA

VisSim

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Semiautonomous Flight Direction - Reference unmannedaircraft.org
 Control System Toolbox for design and analysis of control systems.
 Control Systems Manufacturer Design and Manufacture of control systems.
 Mathematica functions for the analysis, design, and simulation of control systems

Kỹ thuật điều khiển
Lý thuyết điều khiển
Kỹ thuật hệ thống
Lý thuyết hệ thống


title: Ommata anoguttata

text:
Ommata anoguttata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ommata


title: Naufraga

text:
Naufraga có thể là:

 Chi thực vật đơn loài Naufraga thuộc họ Apiaceae.
 Chi ruồi đơn loài Naufraga thuộc họ Dolichopodidae.


title: Hadeleboea haberi

text:
Hadeleboea haberi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadeleboea


title: Pangrapta pexifera

text:
Pangrapta pexifera là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pangrapta


title: Dusona luctuosa

text:
Dusona luctuosa là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dusona


title: Maliattha dubiefi

text:
Maliattha dubiefi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Maliattha


title: Thibetoides anatolicus

text:
Thibetoides anatolicus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thibetoides


title: Dick Huntley

text:
Richard Bernard Huntley (sinh ngày 5 tháng 1 năm 1949) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Sunderland.

Tham khảo

Sinh năm 1949
Nhân vật còn sống
Vận động viên Sunderland, Tyne và Wear
Cầu thủ bóng đá từ Tyne và Wear
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Sunderland A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Cambridge City F.C.
Cầu thủ bóng đá Dunstable Town F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Clarias cavernicola

text:
Cá trê vàng (Danh pháp khoa học: Clarias cavernicola) là một loài cá trê trong họ Clariidae. Chúng được coi là một trong những loài động vật quý hiếm nhất thế giới. Số cá thể của loài này đang bị đe dọa từ việc hút nước khỏi các hang động gây ra sự hạt thấp mực nước. Tỉ lệ xuất hiện của cá trê vàng là 1/1 triệu con. Loài cá sống trong hang này chỉ được phát hiện ở các hang động vùng Aigamas, Otjozondjupa, Namibia. Chúng không có sắc tố và có thể dài đến 16.1 cm.

Đặc điểm
Loài cá trê vàng gốc chỉ xuất hiện tại một hang động ở Namibia. Cá trê màu vàng nặng khoảng 800g, dài 30 cm, có 8 râu trong đó 2 râu lớn 6 râu nhỏ, Khi vừa câu lên thì con cá có màu vàng óng ánh nhưng sau đó con cá này chuyển màu (bớt vàng lại) nhưng vẫn còn vàng khác biệt so với các con cá trê bình thường.

Tại Việt Nam
Ở Việt Nam, có báo cáo ghi nhận là có sự xuất hiện của cá trê vàng, cá trê màu vàng hoặc màu trắng phát hiện ở Việt Nam có thể do đột biến gen. Trước đó người dân ở các địa phương khác cũng từng bắt được cá trê màu vàng. Cụ thể là:
 Vào tháng 8 năm 2012, khi kéo lưới ở khu vực ao nhà tại huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang, một người đã bắt được một con cá trê có màu vàng lạ. Con cá có trọng lượng khoảng 300g, dài khoảng 30 cm, toàn thân con cá có màu vàng tươi, không giống như những con cá trê bình thường có màu xám đen. Người bắt đã giữ con cá lại nuôi làm cảnh.
 Tháng 11 năm 2016, trong lúc câu cá tại một mương nước gần nhà tại xóm Thái Lộc, xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, một người bất ngờ bắt được con cá trê màu vàng lạ được cho là giống cá quý hiếm trên thế giới. Con cá trê nặng khoảng 1 kg, dài khoảng 60 cm, có lớp da trơn bóng.
 Vào tháng 2 năm 2017, một người khi thả lưới dưới lòng sông gần khu du lịch suối Lương (dưới chân đèo Hải Vân) đã bắt được con cá trê màu vàng nặng gần 2 kg, con cá trê mắc lưới cùng nhiều loại cá khác. Con cá này có hình thù giống cá trê bình thường. Tuy nhiên, toàn thân con cá lại màu vàng từ phần râu, vây cho đến đuôi, người này không bán mà dự định rồi thả về tự nhiên.
 Nông dân Bạc Liêu đã bắt được con cá trê có số râu gấp đôi so với cá bình thường, và vàng như nghệ trong ao gần nhà, con cá trê nặng khoảng 200 gr, dài 25 cm, toàn thân màu vàng rực và có 8 râu, có thể do đột biến gen nên cá có màu vàng óng, và nhiều hơn 4 râu so với cá trê thông thường.

Chú thích

Tham khảo

  Listed as Critically Endangered (CR B1+2c, E v2.3)

 Image at the National Museum of Namibia
 at ARKive – Images of Life on Earth

Clarias
Cá châu Phi


title: PT-76M

text:
PT-76M (Object 907) - Là một dòng xe tăng lội nước hạng nhẹ của Liên Xô.

Lịch sử phát triển
Dòng xe được xuất xưởng một phiên bản duy nhất vào năm 1959. Đây là một phương án hiện đại hóa của xe tăng PT-76. PT-76M được phát triển tại Phòng thiết kế của Nhà máy Máy kéo Stalingrad. Xe được thiết kế riêng cho lực lượng Hải quân đánh bộ. Nó có mặt ngoài lồi ra để cải thiện khả năng đi biển. Trong số những cải tiến cho xe tăng PT-76, đáng chú ý là vị trí phía sau của khoang động cơ, tăng công suất động cơ (từ 240 lên 300 mã lực), tăng dung tích bình chứa lên 500 lít. Xe tăng được trang bị thiết bị định vị và kính ngắm ban đêm.

Phiên bản này đã không vượt qua được bài thử nghiệm. Việc phát triển thêm đã bị dừng lại, do nó không có được những ưu điểm vượt trội so với PT-76, và việc sản xuất hai mẫu gần như giống hệt nhau không có ý nghĩa. Đối với Hải quân đánh bộ, lực lượng này đã hiện đại hóa một chút (một vòi phun được đặt trên ống quạt để không bị ngập nước) và được giao xe tăng PT-76. Mẫu xe duy nhất nằm trong bảo tàng ở Kubinka.

Tham khảo

Xe tăng Liên Xô giai đoạn Chiến tranh Lạnh
Xe tăng bơi


title: Thượng viện (México)

text:
Thượng viện của nước Cộng hòa, () theo hiến pháp Viện các thượng nghị sĩ của Quốc hội Danh dự Liên minh ), là thượng viện của Quốc hội lưỡng viện México.

Sau một loạt các cuộc cải cách trong những năm 1990, thượng viện đã bao gồm 128 thượng nghị sĩ:

Hai nghị sĩ đại diện cho mỗi trong 32 tiểu bang được bầu theo nguyên tắc đa số tương đối;
Một nghị sĩ cho mỗi bang trong 32 tiểu bang và một cho Đặc khu Liên bang, được phân bổ theo nguyên tắc thiểu số đầu tiên (tức là trao cho đảng đã giành được số phiếu bầu cao thứ hai trong tiểu bang hoặc Đặc khu Liên bang);
Ba mươi hai thượng nghị sĩ toàn quốc, được phân chia giữa các đảng theo tỷ lệ phần trăm trong số phiếu bầu của cả nước.

Trong một cuộc tranh cử nghị sĩ, mỗi bên chỉ định hai ứng cử viên tranh cử và được bầu với nhau bằng cách bỏ phiếu trực tiếp. Đảng của hai ứng cử viên giành số phiếu cao thứ hai trong tình trạng hoặc Federal District sau đó gán một thượng nghị sĩ để chiếm ghế thứ ba (ghế đầu tiên thiểu số), theo danh sách các ứng cử viên mà các bên đăng ký với bầu cử Viện Bầu cử Liên bang (IFE).

Thượng nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ sáu năm, tranh cử đồng thời với Tổng thống México. Các cuộc bầu cử đặc biệt rất hiếm, vì mỗi cuộc bầu cử thay thế được chọn tại mỗi cuộc bầu cử.

Thượng viện được đổi mới hoàn toàn mỗi sáu năm, vì thượng nghị sĩ bị cấm tái tranh cử ngay. Điều này sẽ thay đổi trong cuộc bầu cử năm 2018.

Tham khảo

Công trình xây dựng ở Thành phố México
Lịch sử México
México


title: Sybra pseudolineata

text:
Sybra pseudolineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sybra


title: Antaplaga biundulata

text:
Antaplaga biundulata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Antaplaga


title: Birdy (ca sĩ)

text:
Jasmine Lucilla Elizabeth Jennifer van den Bogaerde (sinh ngày 15 tháng 5 năm 1996), được biết đến rộng rãi với nghệ danh Birdy, là một nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Anh. Cô giành chiến thắng tại cuộc thi Open Mic UK vào năm 2008, khi cô chỉ mới 12 tuổi. Đĩa đơn đầu tay của cô, một phiên bản trình bày lại từ bài hát "Skinny Love" của nhóm nhạc Bon Iver, đạt được thành công vang dội tại khu vực Châu Âu và nhận được 6 lần chứng nhận Bạch kim tại Úc. Cô cho ra mắt album đầu tay Birdy vào ngày 7 tháng 11 năm 2011 và đã tiếp tục đạt được thành công lớn, khi đạt ngôi đầu bảng tại Úc, Bỉ và Hà Lan. Album phòng thu thứ hai của cô, Fire Within, được phát hành vào ngày 23 tháng 9 năm 2013 tại Anh Quốc và các quốc gia lân cận.

Thời niên thiếu
Birdy được sinh ra vào ngày 15 tháng 5 năm 1996 tại Lymington, Hampshire, Anh. Mẹ cô là một nhạc công dương cầm, Birdy học chơi đàn dương cầm lúc chỉ mới lên 7, và bắt đầu sáng tác nhạc khi chỉ mới 8 tuổi. Cô theo học tại trường Brockenhurst College ở Brockenhurst. Người ông chú của cô là nam diễn viên Dirk Bogarde. Ông cố của cô là người Bỉ, với tất cả các tổ tiên khác của cô đều là người Anh và Scotland.

Nghệ danh của cô được đặt từ tên gọi mà cha mẹ cô đặt cho lúc còn nhỏ, vì mỗi lần mở miệng, cô trông như một chú chim [tiếng Anh: bird] chờ được mớm. Cả gia đình và bạn bè cô đều gọi cô bằng Birdy, chỉ với giáo viên thì cô mới xưng hô bằng tên khai sinh của mình, Jasmine.

Sự nghiệp ca hát

2009-2011: Giải Open Mic UK và Skinny Love
Vào năm 2008, khi chỉ mới 12 tuổi, Birdy giành chiến thắng trong Open Mic UK, một cuộc thi tìm kiếm tài năng Anh nhỏ trích từ Live and Unsigned. Cô thắng cả hai hạng mục dưới 18 tuổi và giải Grand Prize, trước 10,000 thí sinh khác. Cô trình bày bài hát do chính mình sáng tác, có tên là "So Be Free", tại lần thi đấu trước 2,000 khán giả.

Vào năm 2009, Birdy trình bày trực tiếp bằng dương cầm trên chương trình Pianothon của đài BBC Radio 3 tại London. Vào tháng 1 năm 2011, khi mới 14 tuổi, Birdy cho phát hành một phiên bản trình bày lại bài hát "Skinny Love" của nhóm nhạc nổi tiếng Bon Iver. Bài hát trở thành đĩa đơn ăn khách đầu tiên của cô trên UK Singles Chart, khi đạt đến vị trí thứ 17. Đĩa đơn này được chọn là "Bản thu âm của tuần" bởi DJ Fearne Cotton, Video âm nhạc chính thức của bài hát được Sophie Muller đạo diễn. Bài hát còn được xuất hiện trong tập "The Sun Also Rises" của loạt phim The Vampire Diaries được công chiếu vào ngày 5 tháng 5 năm 2011. "Skinny Love" đạt đến vị trí số 1 tại Hà Lan. Nó cũng được xuất hiện trong một tập của loạt phim Being Human. Birdy trình diễn bài hát này lần nữa trong chương trình The Ellen DeGeneres Show vào ngày 20 tháng 3 năm 2012.

Kể từ đó, Birdy trình diễn lại nhiều bài hát khác, có bao gồm "The A Team" của Ed Sheeran và "Shelter" của The xx. Vào ngày 19 tháng 7 năm 2011, Birdy trình diễn cả "Shelter" và "The A Team" trên chương trình Live Lounge của đài BBC Radio 1. Phần trình diễn "Shelter" của cô cũng xuất hiện trong tập phim "The End of the Affair" của loạt phim The Vampire Diaries, được công chiếu vào ngày 29 tháng 9 năm 2011.

2011-2013: Birdy và Fire Within
Album cùng tên đầu tay với nhiều bản trình bày lại (cùng một bài hát mới) của cô được phát hành vào ngày 7 tháng 11 năm 2011; album đạt đến vị trí thứ 13 tại Anh Quốc, vị trí thứ 40 tại Ireland và vị trí quán quân tại Bỉ, Hà Lan và Úc. Vào ngày 21 tháng 12 năm 2011, Birdy được nhận chứng nhận đĩa Vàng từ 3FM trong chương trình Serious Request tại Hà Lan khi album đạt ngưỡng 25,000 bản được tiêu thụ. Cô nhanh chóng quyên góp nó cho một buổi bán đấu giá trực tuyến. Một ngày sau, cô tiếp tục nhận được giải đĩa Vàng từ Studio Brussel trong Music for Life tại Bỉ với lượng doanh số lên tới 15,000 bản. Cô cũng quyên góp nó và đã nhân được 1,980 Bảng Anh.

Vào ngày 7 tháng 8 năm 2012, Birdy cho phát hành đĩa mở rộng "Live in London", với 8 bài hát cùng phiên bản trình diễn lại của "The A Team" và bài hát trích từ nhạc phim The Hunger Games, "Just a Game". Vào ngày 29 tháng 8 năm 2012, cô trình diễn bài hát "Bird Gerhl" của Antony Hegarty trong tiết mục mở màn cho buổi lễ của giải đấu London Paralympic Games. Vào ngày 16 tháng 2 năm 2013, Birdy trình diễn tại chương trình nhạc hội của Ý phổ biến nhất bởi RAI, Sanremo Music Festival 2013

Birdy thông báo về album phòng thu thứ hai của mình, mang tên "Fire Within" thông qua YouTube vào ngày 10 tháng 7 năm 2013. Đĩa đơn đầu tiên trích từ album, "Wings" được phát hành vào ngày 22 tháng 7 năm 2013, và xuất hiện trong tập phim "Home" của loạt phim The Vampire Diaries, phát sóng vào ngày 15 tháng 5 năm 2014. Album được phát hành tại Anh và Hoa Kỳ lần lượt vào ngày 23 tháng 9 năm 2013 và 3 tháng 6 năm 2014. Một EP mang tựa đề Breathe được phát hành vào ngày 16 tháng 10.

Các giải thưởng và đề cử

Danh sách đĩa nhạc

 Birdy (2011)
 Fire Within (2013)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Anh


title: Chặng đua MotoGP Anh

text:
Chặng đua MotoGP Anh (tên chính thức British Grand Prix) là một chặng đua thuộc giải đua xe MotoGP được tổ chức ở Trường đua Silverstone. Chặng đua này bao gồm ba thể thức là MotoGP, Moto2, Moto3.

Lịch sử
Trước năm 1977, chặng đua MotoGP được tổ chức ở Anh là chặng đua TT Isle of Man. Tuy nhiên do tính chất nguy hiểm của chặng đua này nên Ban tổ chức đã quyết định thay thế nó bằng chặng đua MotoGP Anh.

Từ năm 1977-1986: Chặng đua được tổ chức ở trường đua Silverstone.

Từ năm 1987-2009: Chặng đua được tổ chức ở trường đua Donington Park.

Tay đua có nhiều chiến thắng ở GP Anh  (tính tất cả các thể thức) là Valentino Rossi với 8 chiến thắng, trong đó có 7 chiến thắng ở Donington Park và 1 chiến thắng ở Silverstone.

Năm 2018: Cuộc đua chính của cả 3 thể thức đều bị hủy vì thời tiết xấu.

Năm 2019: Ở cuộc đua thể thức MotoGP có tai nạn giữa Fabio Quartararo và Andrea Dovizioso ở pha xuất phát. Sau đó thì Alex Rins đã đánh bại Marc Marquez để giành chiến thắng.

Năm 2020: Chặng đua bị hủy vì đại dịch COVID-19.

Kết quả theo năm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin chặng đua trên trang chủ MotoGP

Anh


title: Sarsina violascens

text:
Sarsina violascens là một loài côn trùng trong họ Erebidae. Loài này được Herrich-Schaeffer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1856.

Đây là loài gây hại của các cây trong chi Mikania, phát triển phổ biến ở Argentina.

Chú thích

Tham khảo

Sarsina
Động vật được mô tả năm 1856
Loài gây hại ở Argentina


title: Mihael Mikić

text:
Mihael Mikić (sinh ngày 6 tháng 1 năm 1980) là một cầu thủ bóng đá người Croatia.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Mihael Mikić đã từng chơi cho Sanfrecce Hiroshima và Shonan Bellmare.

Tham khảo

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Croatia
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nam Croatia ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Croatia


title: Cung điện Shaki Khans

text:
Cung điện Shaki Khans () nằm tại Şəki, Azerbaijan là cung điện nghỉ hè của các Hãn Shaki. Công trình được xây dựng vào năm 1797 bởi Muhammed Hasan Khan.

Cung điện được Gulnara Mehmandarova, chủ tịch của Ủy ban ICOMOS Azerbaijan đề cử cho Danh sách Di sản thế giới vào năm 1998.

Bảo quản và phục hồi
Từ năm 1955 đến năm 1965, việc trùng tu được thực hiện dưới sự giám sát của Niyazi Rzaev. Hai kiến trúc sư tài năng là Kamal Mamedbekov và Nikolai Utsyn đã tham gia vào công việc này với việc tạo ra các bản vẽ, thực hiện đo lường và phục hồi. Hội thảo về phục hồi được tiến hành trong phòng nghi lễ ở tầng hai của cung điện, và các phòng bên cạnh hội trường được sử dụng là nơi làm việc của hai kiến trúc sư. Các bản vẽ được phát triển bởi Mamedbekov và Utsyn hình thành nên cơ sở của dự án phục hồi toàn bộ khu phức hợp của cung điện. Việc thực hiện công việc khôi phục dựa trên các bức vẽ đã được giao phó cho nghệ sĩ F. Hajiyev và chủ tịch Shabaka A. Rasulov.

Lần hoàn thiện cuối cùng được thực hiện từ năm 2002 đến 2004 do Ngân hàng Thế giới hỗ trợ và được thực hiện dưới sự lãnh đạo của một đội phục hồi người Đức (Uwe Henschel, Dietrich Wellmer, Elisabeth Wellmer, Andreas Lessmeister) từ công ty "Denkmalpflege Mecklenburg GmbH" (nay là "Neumühler Bauhütte GmbH").

Lịch sử
Cùng với hồ bơi và những cây Tiêu huyền, ngôi nhà mùa hè là cấu trúc duy nhất của khu phức hợp bên trong Pháo đài Shaki Khans. Tại đây có gạch trang trí, đài phun nước và các tấm cửa sổ kính màu. Ngoại thất được trang trí với những gam màu xanh đậm, ngọc lam và ốp lát bằng các mẫu hình học, các bức tranh tường được sơn màu và được lấy cảm hứng từ các tác phẩm của Nizami Ganjavi.

Chiều dài 30 mét và rộng 8,5 mét, nhà mùa hè là cấu trúc xây dựng có hai tầng nằm dài trên trục bắc-nam và được phủ một mái vòm bằng gỗ với những mái hiên dài. Bố trí của cả hai tầng là giống nhau; Ba phòng hình chữ nhật được đặt liên tiếp, cách nhau bởi các lối đi hẹp hướng về phía nam dẫn tới các phòng. Các tầng được thiết kế lối đi riêng biệt để tạo không gian riêng. Đi từ phía nam là tầng trệt, được sử dụng chủ yếu bởi cho những người phục vụ. Hai cầu thang gắn với mặt tiền phía bắc cho phép vào tầng đầu tiên được dành cho gia đình và những vị khách của họ.

Khu nghỉ hè này nổi tiếng vì ngoại thất và nội thất được trang trí vô cùng xa hoa. Phần lớn các bức tường khu nhà ở, bao gồm toàn bộ các tòa nhà ở trung tâm của cả hai tầng được che phủ bởi một bức tranh khảm màu được đặt trong một khung gỗ lắp ráp mà không có bất cứ chiếc đinh hoặc keo nào. Các bề mặt còn lại trên tất cả các mặt tiền được trang trí bằng các tấm lát hoa và ngói tranh khảm.

Các bức tường bên trong của ngôi nhà được bao phủ hoàn toàn bằng những bức tranh sơn dầu được sơn vào các thời điểm khác nhau trong thế kỷ 18. Nhiều bức tranh tường là những lọ hoa, trong khi một loạt các bức tranh ở tầng dưới mô tả cảnh săn bắn và chiến đấu. Những chữ ký trên bức tranh tường cho thấy tên của các nghệ sĩ Ali Kuli, Kurban Kuli và Mirza Jafar từ Shemaha, Usta Gambar từ Shusha, và Abbas Kuli, người cũng có thể là kiến trúc sư của ngôi nhà mùa hè.

Tham khảo

Shaki Khans
Di sản thế giới tại Azerbaijan


title: Danh sách cầu thủ tham dự vòng chung kết UEFA Nations League 2019

text:
Vòng chung kết UEFA Nations League 2019 là một giải đấu bóng đá quốc tế được tổ chức tại Bồ Đào Nha từ ngày 5 đến ngày 9 tháng 6 năm 2019. Bốn đội tuyển quốc gia tham gia giải đấu được yêu cầu đăng ký một đội hình tối đa gồm 23 cầu thủ, trong đó ba cầu thủ phải là thủ môn, và đội hình sẽ được chốt trước ngày 26 tháng 5 năm 2019, mười ngày trước khi giải đấu diễn ra. Chỉ những cầu thủ trong những đội hình này mới đủ điều kiện tham gia giải đấu. Trong trường hợp một cầu thủ trong danh sách cầu thủ đã được gửi bị chấn thương hoặc ốm trước trận đấu đầu tiên của giải đấu, cầu thủ đó có thể được thay thế bất kỳ lúc nào trong vòng 24 giờ trước trận đấu đầu tiên của họ. Bác sĩ của mỗi đội và Ủy ban y tế UEFA đều phải xác nhận rằng chấn thương hoặc bệnh tật đủ nghiêm trọng để ngăn cầu thủ tham gia giải đấu.

Vị trí được liệt kê cho mỗi cầu thủ nằm trong danh sách đội hình chính thức do UEFA công bố. Độ tuổi được liệt kê cho mỗi cầu thủ là vào ngày 5 tháng 6 năm 2019, ngày đầu tiên của giải đấu. Số lần khoác áo và số bàn thắng được liệt kê cho mỗi cầu thủ không bao gồm bất kỳ trận đấu nào được thi đấu sau khi bắt đầu giải đấu. Câu lạc bộ được liệt kê là câu lạc bộ dành cho các cầu thủ đã thi đấu một trận đấu cuối cùng trước giải đấu. Quốc tịch của mỗi câu lạc bộ sẽ phản ánh hiệp hội quốc gia (không phải giải đấu) mà câu lạc bộ được liên kết.

Đội hình

Bồ Đào Nha
Huấn luyện viên: Fernando Santos

Đội hình chính thức của Bồ Đào Nha đã được công bố vào ngày 23 tháng 5 năm 2019.

Anh
Huấn luyện viên: Gareth Southgate

Anh đã công bố một đội hình sơ bộ gồm 27 cầu thủ vào ngày 16 tháng 5 năm 2019. Đội hình chính thức của Anh đã được công bố vào ngày 27 tháng 5 cùng năm.

Hà Lan
Huấn luyện viên: Ronald Koeman

Hà Lan đã công bố một đội hình sơ bộ gồm 28 cầu thủ vào ngày 10 tháng 5 năm 2019. Do chấn thương nên Kenny Tete sau này được Hans Hateboer thay thế. Đội hình chính thức của Hà Lan đã được công bố vào ngày 27 tháng 5 cùng năm.

Thụy Sĩ
Huấn luyện viên: Vladimir Petković

Đội hình chính thức của Thụy Sĩ đã được công bố vào ngày 27 tháng 5 năm 2019. Ba ngày sau, Breel Embolo gặp chấn thương và người thay thế cho anh là Noah Okafor.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web giải đấu chính thức tại UEFA

Chung kết giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu 2019
Đội hình tham dự chung kết giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu


title: Gyrtona phycisoides

text:
Gyrtona phycisoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gyrtona


title: Chữ khắc và Nghệ thuật đá Bir Hima

text:
Chữ khắc và Nghệ thuật đá Bir Hima () là một địa điểm nghệ thuật đá nằm ở tỉnh Najran, phía tây nam Ả Rập Xê Út, cách  về phía bắc thành phố Najran. Đây là một địa điểm khảo cổ thời đại đồ đá cũ và thời đại đồ đá mới cổ đại, có niên đại từ  7000–1000 trước Công nguyên (TCN). Bir Hima chứa đựng một số máng xối tương tự ở khu vực từ Bắc Ả Rập đến Yemen. Nó đã được công nhận như là một phần của Khu vực văn hóa Hima được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào tháng 7 năm 2021.

Lịch sử
Lịch sử cổ đại về sự chiếm đóng của con người tại đây do nguồn tài nguyên hoang dã, nước và địa hình đá vôi của khu vực. Nghệ thuật khắc đá tại Ả Rập Xê Út trong những năm gần đây được đánh giá cao, được coi là một trong những nghệ thuật giàu có nhất trên thế giới cùng với Úc, Ấn Độ và Nam Phi. Khu vực này được khám phá bởi đoàn thám hiểm Philby-Ryckmans-Lippen vào năm 1951 và được xuất bản bởi E. Anati (1969–72). Sau đó, người ta ghi nhận rằng những hình ảnh trên đá đã được khắc vào trong quá trình hình thành đá sa thạch, có niên đại 300–200 TCN. Di sản phong phú các bức tranh khắc đá này chỉ được Bộ Cổ vật của Ả Rập Xê Út chú ý từ sau năm 1976 khi Jubbah và các địa điểm khác được tiến hành nghiên cứu. Một trong những thành viên của đoàn thám hiểm đang tìm hiểu về loại hình nghệ thuật này đã tìm thấy một khu vực phía tây giếng cổ Bir Hima, nơi ghi lại là có được 250 hình ảnh.

Mô tả
Bir Hima, là một địa điểm thời đại đồ đá cũ và đồ đá mới cổ đại, nằm ở phía bắc Najran được phân loại là thời đại đồ đá cũ sớm hoặc Oldowan sớm. Ngoài các bức tranh khắc đá, các công cụ được sử dụng để chạm khắc các tác phẩm nghệ thuật này (dạng công cụ cắt nhỏ hoặc đá cuội) cũng được phát hiện. Chúng được làm bằng đá Quartzit, Andesit và Đá lửa. Các hình ảnh dường như được khắc với đồng. Các bức tranh khắc đá ghi nhận ban đầu được tìm thấy vào những năm 1950 bao gồm dao găm và kiếm, cung tên có đầu mũi tên ngang, kiếm lưỡi hái và thanh ném. Những mô tả này được hiểu là biểu tượng của thuyết vật linh.

Bir Hima là một phần của Najran, một kho tàng các bức tranh khắc đá, chỉ bị che khuất bởi những bức tranh được tìm thấy ở vùng Jubbah. Tại đây, hơn 100 địa điểm khảo cổ đã được xác định. Tại khu vực Najran, có tới 6.400 hình ảnh minh họa về con người và động vật, trong đó có hơn 1.800 hình ảnh lạc đà và 1.300 mô tả con người. Ngoài ra là những hình ảnh về hươu cao cổ cùng các loài động vật khác và đặc biệt là một bản khắc thế kỷ 6 về vị vua Do Thái Dhu Nuwas của Himyar đã chiếm đóng Najran. Một số mảnh lạc đà có khớp nối đã được khai quật tại địa điểm số 217-44. Ngoài tranh khắc đá thì hàng nghìn chữ khắc cũng đã được tìm thấy, bằng nhiều loại chữ viết khác nhau gồm bảng chữ cái Al-musmad, Ả Rập Nabataea, Nam Ả Rập, Hy Lạp và Hồi giáo.

Hình ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại Ả Rập Xê Út
Nghệ thuật đá tại Ả Rập Xê Út
Mỹ thuật tiền sử
Chạm khắc trên đá
Phương tiện truyền thông nghệ thuật


title: Peranakan

text:
Peranakan hoặc Baba Nyonya là hậu duệ của người Trung Hoa từ thế kỷ 15 đến 17 nhập cư ở vùng Nam Dương thuở trước, nay là các nước Malaysia, Singapore và Indonesia.

Nhóm ở Malaysia thì xưng là "Baba Nyonya" nhưng đúng ra "Nyonya" dùng để chỉ riêng đàn bà còn "Baba" là những người đàn ông. Thời xưa, nhóm người này tập trung vào vào các ngành buôn bán, khi nước Anh bắt đầu chiếm thuộc địa ở eo biển Melaka thì dân Baba nonya chiếm địa vị trung gian giữa nhà cầm quyền Anh và dân bản xứ. Vì vậy họ giỏi ngoại ngữ và giao thiệp, con cháu thường thông thạo tiếng Anh, tiếng Hoa và tiếng Mã Lai.

Ngoài ra họ còn có tên là Peranakan, (tiếng Mã Lai), Straits-born Chinese trong tiếng Anh và  Tǔshēnghuárén (âm Hán Việt: "Thổ sinh Hoa nhân") theo tiếng Hoa. Nhóm dân này còn có nhiều tên khác gọi theo địa phương cư trú như Tionghoa-Selat hoặc Tionghoa ở Indonesia; Phuket Baba, Phuket Yaya hoặc Baba Yaya ở Thái Lan (tập trung ở đảo Phuket).

Một số ít ở Ấn Độ, Trung Đông và rải rác mọi nơi ở châu Á thì có tên là Chitty, Jawi Pekan và Kristang. Riêng "Kristang" theo đúng nghĩa là "người Bồ Đào Nha Kitô giáo gốc châu Á" vì họ theo tàu thuyền buôn của người Bồ đến các cửa biển lập nghiệp. Nói chung Peranakan là người gốc Hoa đã hòa nhập ít nhiều vào cộng động bản xứ Mã Lai với văn hóa pha trộn từ cách ăn mặc, nhà cửa, ngôn ngữ (tiếng Malay Baba) và sinh hoạt.

Thuật ngữ
Từ Peranakan ở cả hai tiếng Mã Lai và Indonesia, đều được bắt nguồn từ từ anak: "con" và cũng có nghĩa là "hậu duệ". Peranakan ngụ ý chỉ những tổ tiên thời trước, không có ý chỉ những tổ tiên đó thuộc sắc tộc nào, trừ khi sau hoặc trước nó là một từ thỏa điều kiện đó. Chẳng hạn như Peranakan Tionghoa/Cina (Tionghoa/Cina=con cháu người Trung Quốc), Jawi Peranakan (Jawi=con cháu người Ả-rập), Peranakan Belanda (Belanda=con cháu người Hà Lan)

Các Peranakan đều tự gọi mình là ''Baba-Nyonya". Baba là một từ mượn của tiếng Hindi (gốc Ba Tư), dùng để thể hiện niềm tôn kính đối với những người đàn ông và ông bà của mình. Nyonya (cũng được phát âm như nyonyah hoặc nonya) là một từ vay mượn từ tiếng Bồ Đào Nha donha, dùng để ám chỉ những người phụ nữ đã lập gia đình và cưới chồng với người nước ngoài. Thời trước, người Mã Lai có khuynh hướng dùng từ nyonya để chỉ tất cả các người phụ nữ nước ngoài sống ở Malaysia, nhưng sau đó chỉ dùng đặc biệt cho những phụ nữ Peranakan. Thuật ngữ Baba-Nyonya và Straits-born Chinese ban đầu được định nghĩa là những người sinh ra và sống trong Các khu định cư Eo biển do Anh lập ra (bao gồm Singapore và 2 bang của Malaysia: Penang và Malacca và huyện Manjung ở bang Perak), bao gồm cả những người Malaysia ruột thịt cũng được gọi là Baba-Nyonya khi sống ở đó. Khiến cho các Peranakan sống ngoài vùng đó không được công nhận là Baba-Nyonya. Về sau, cuối cùng cũng thay đổi định nghĩa về Peranakan như đã giải thích ở trên.

Tổ tiên

Nhiều Peranakan có tổ tiên là người Phúc Kiến, mặc dù một số lượng lớn có tổ tiên là người Triều Châu và người Khách Gia, bao gồm cả một số dân tộc thiểu số ở Quảng Đông.

Không chỉ ở Malaysia, Peranakan cũng là một cộng đồng được công nhận ở Trung Quốc. Một số gia đình Peranakan thậm chí còn mua cả cô dâu từ Trung Quốc hoặc là đưa sang Trung Quốc để tìm chồng.

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ của Peranakan, Baba Malay, là một ngôn ngữ Creole, là sự kết hợp của hai tiếng: tiếng Mã Lai và tiếng Mân. Baba Malay là một ngôn ngữ chết, nó chỉ được sử dụng một cách giới hạn bởi những người thuộc thế hệ Peranakan cũ.

Bây giờ, tiếng Baba Malay thường được sử dụng chủ yếu bởi những người sống ở eo biển Malacca, nhưng họ không thể sử dụng y nguyên mà phải mượn một số từ của tiếng Mã Lai. Giống như vậy, những người ở bang Kelantan, bờ đông bắc của bán đảo Mã Lai cũng có một tiếng Baba Malay "phiên bản tiếng Mân', thậm chí họ còn biết cả tiếng Thái và sáng tạo ra tiếng "Kalantan Malay". Tương tự như vậy, những người ở bang Terengganu sát bên cũng sáng tạo ra tiếng "Terengganu Malay".

Tiếng Baba Malay ở Penang chịu ảnh hưởng của phương ngữ "Hokkien", và ở đó họ gọi tiếng Baba Malay là tiếng Mân Penang.

Tại Indonesia, tiếng Baba Malay là sự kết hợp của tiếng Indonesia, tiếng Java và tiếng Mân. Những người nói tiếng Baba Malay có thể tìm thấy rải rác ở những khu vực như: phía bắc, tây và miền trung của đảo Java. Thậm chí, một bang lớn và sầm uất như Yogyakarta cũng có rất người nói tiếng Baba Malay.

Những thế hệ Peranakan trẻ cũng có thể nói được tiếng Baba Malay, nhưng vẫn còn nhiều giới hạn. Ngày nay, nhiều đứa trẻ Peranakan không quan tâm, thậm chí là không biết về ngôn ngữ truyền thống của mình khiến cho nó chìm vào quên lãng. Do đó đã có sự khác biệt giữa cách dùng ngôn ngữ của chúng, đó là tiếng Baba Malay dần bị thay thế bằng những ngôn ngữ khác như tiếng Quan Thoại và tiếng Anh.

Lịch sử

Những người nhập cư Trung Quốc đầu tiên đến Quần đảo Mã Lai từ tỉnh Quảng Đông và Phúc Kiến vào thế kỉ X TCN. Con số này bắt đầu tăng lên cực nhanh từ thế kỉ XV đến thế kỉ XVII, bởi những người tùy tùng đi theo một công chúa thời nhà Minh đến định cư khiến cho Trung Quốc trở thành một đối tác thương mại quan trọng của Malaysia.

Vào thế kỉ XV, một số thành quốc phải nộp cống cho các vương quốc khác như Trung Quốc và Xiêm. Nhưng mối quan hệ thương mại đã được mở ra vào thời đại Parameswara, đầu thế kỉ XV khi một đô đốc là một tín đồ Hồi Giáo người Trung Quốc tên là Trịnh Hòa, đã ghé thăm Malacca và Java khi đang trên một cuộc thám hiểm của mình (1405-1433). Theo một truyền thuyết, vào năm 1459 TCN, một vị hoàng đế Trung Quốc đã gửi một công chúa tên là Hang Li Po cùng với một số đoàn tùy tùng đi theo công chúa để phục tùng đến Malaysia để tỏ lòng tôn kính đối với Sultan. Ban đầu, họ định cư ở Bukit Cina và về sau họ trở thành những Peranakan.

Tham khảo

Hoa kiều ở Malaysia
Hoa kiều ở Singapore
Hoa kiều
Nhóm sắc tộc ở Malaysia
Hoa kiều ở Indonesia

Văn hóa người Indonesia gốc Hoa
Người Hoa ở Indonesia
Nhóm sắc tộc ở Indonesia
Nhập cư vào Malaysia


title: Pterolophia grossescapa

text:
Pterolophia grossescapa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: True Love Waits (bài hát)

text:
"True Love Waits" là ca khúc của ban nhạc rock người Anh Radiohead, nằm trong album năm 2016 của ban nhạc A Moon Shaped Pool. Ca khúc lần đầu được Thom Yorke trình diễn vào năm 1995 bằng đàn guitar acoustic và đàn piano Fender Rhodes. Nhà sản xuất Nigel Godrich từng muốn phát hành ca khúc trong các album OK Computer (1997), Kid A (2000) rồi Amnesiac (2001) nhưng không thể tìm được hòa âm phù hợp.

Bản thu trực tiếp của "True Love Waits" trong chuyến lưu diễn Amnesiac được phát hành trong album I Might Be Wrong: Live Recordings (2001). Tới năm 2016, ấn bản phòng thu của ca khúc này cuối cùng cũng được Radiohead xử lý và phát hành trong album A Moon Shaped Pool với phần đệm piano ballad. Tất cả các ấn bản của ca khúc đều được đánh giá cao, trong đó nhiều nhận xét cho rằng thời gian chờ đợi lâu đã góp phần tạo nên một ấn bản phòng thu chất lượng. Cho dù chưa bao giờ được phát hành dưới dạng đĩa đơn, "True Love Waits" lại từng xuất hiện trong các bảng xếp hạng SNEP của Pháp và Hot Rock Song của Mỹ.

Xếp hạng

Tham khảo

Bài hát của Radiohead
Bài hát năm 1995
Bài hát năm 2001
Bài hát năm 2016


title: Lợn Essex

text:
Lợn Essex là một giống lợn có nguồn gốc từ nước Anh. Những con lợn Essex theo kiểu truyền thống là một con lợn cỡ nhỏ với đôi tai cụp và một màu nền đất đen tổng thể có xen vào với một dải rộng tấm trắng trên vai.

Lịch sử

Ban đầu
Giống như các giống lợn khác của Anh, tổ tiên của lợn Essex có thể có nguồn gốc từ đàn giống từ các giống lợn rừng địa phương được chọn giống. Trước đây, nó là một con lợn đen trắng "thô", từ "thô" đã được ghi nhận là dễ nuôi và giá rẻ để nuôi, những phẩm chất đảm bảo sự phổ biến của nó với các nông hộ nhỏ. Lợn Essex cổ xưa, như nó đã được biết đến, đã được cố tình "cải tiến" vào giữa thế kỷ 19 bằng cách lai giống nó với lợn ngoại nhập.

Vào đầu thế kỷ XIX, khi đi du lịch ở Ý, ông Charles Western, Đệ nhất Nam tước miền Tây (1st Baron Western) đã đem theo những con lợn Neapolita để lai với những con nái Essex. Một trong những người thuê nhà của ông là Fisher Hobbs, lai tạo con lợn Neapolita-Essex kết hợp với những con nái "thô" của Essex và cho ra Improved Essex. Vào năm 1840, một con lợn và heo cải tiến của Essex, cả hai đều được Hobbs nuôi, mỗi người đều nhận giải nhất trong lớp của mình trong chương trình thứ hai của Hiệp hội Nông nghiệp Hoàng gia ở Cambridge.

Lợn Essex vẫn phổ biến ở địa phương cho đến gần những năm giữa thập kỷ 50, và thực tế đã tăng lên trong Thế chiến II và ngay sau đó, dựa trên danh tiếng về tính rắn rỏi và khả năng tự chăm nuôi mình, tực kiếm thức ăn bằng cách tìm kiếm. Vào năm 1954, 488 con lợn đực Essex (chiếm 2% tổng số đàn lợi giống của Anh) vẫn được cấp phép, và 3.716 con nái đã được đăng ký.

Cải tiến
Vị trí của giống Essex đã thay đổi đáng kể sau khi công bố báo cáo năm 1955 của Ủy ban Cố vấn về Phát triển Sản xuất Lợn ở Vương quốc Anh do ông Harold Howitt chủ trì. Báo cáo được đưa ra sau khi chấm dứt khẩu phần trong thời chiến, đã bày tỏ mối quan tâm rằng các trang trại lợn ở Anh không được cạnh tranh với các nhà sản xuất heo và thịt lợn ở Châu Âu và Scandinavia, đặc biệt là ở Đan Mạch và xác định rằng nhiều giống địa phương vẫn được sử dụng trong Anh cản trở sự phát triển. Do đó, người chăn nuôi lợn nên tập trung vào ba giống: lợn xứ Welsh, lợn Landrace, và lợi Đại bạch, và kết quả là lợn Essex đã đi xuống.

Trong khi các cộng đồng giống của lợn Wessex (một giống khác có màu nền đất đen và đánh dấu vai trắng, mặc dù có nguồn gốc khác nhau) và lợn Essex đã được hợp nhất vào đầu năm 1918, sự kết thúc chính thức của lợn Essex đã xuất hiện vào năm 1967, sách đăng ký giống cũng được hợp nhất với ý định sáp nhập hai giống vào lợn lưng yên ngựa Anh (Saddleback). Mục đích này nhằm cải thiện đặc tính của giống, tạo ra sức sống lai, và ngăn ngừa việc lai chéo ở những đàn nhỏ còn lại. Trong nhiều năm, con heo Essex bị coi là đã tuyệt chủng vào năm 1967, mặc dù người ta cho rằng một vài cá thể thuần chủng có thể sống sót trong những trang trại nhỏ.

Nghiên cứu sau đó cho thấy một nông dân, John Croshaw, đã từ chối hợp nhất đàn lợn Essex của mình ("đàn Glascote"), giữ dòng huyết mạch Essex thuần chủng mặc dù chính thức đăng ký là lợn lưng yên ngựa Anh (Saddleback). Croshaw đã cẩn thận quản lý đàn giống của mình để tránh cận huyết. Hiệp hội chăn nuôi lợn Essex được thành lập vào năm 1997, và kể từ đó, Jimmy Doherty và Michaela Furney của Trang trại Jimmy đã có những nỗ lực hơn nữa để công bố và thiết lập lại giống lợn này.

Tham khảo

 Wiseman, J. The pig: a British history, Duckworth, 2000, p. 45
 The British Saddleback. British Pig Association. Archived ngày 23 tháng 2 năm 2008.
 The Decline of Traditional Breeds, British Pig Association, accessed ngày 23 tháng 2 năm 2010
 Development of pig production in the United Kingdom: report of the Advisory Committee on Development of Pig Production in the United Kingdom, HMSO, 1955
 Essex Pig Society Archived ngày 6 tháng 1 năm 2010 at the Wayback Machine., accessed ngày 23 tháng 2 năm 2010

Giống lợn


title: Rahma Mastouri

text:
Rahma Mastouri (sinh năm 1999 tại Tunis) là một vận động viên thể dục nghệ thuật Tunisia. Cô đại diện cho Tunisia tại Thế vận hội Trẻ mùa hè 2014

Lịch sử thi đấu

2014
Mastouri xếp thứ 11 tại Giải vô địch thiếu niên châu Phi, do đó đủ điều kiện tham dự Thế vận hội Olympic trẻ.

Thế vận hội trẻ

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1999


title: Diapetimorpha albispinis

text:
Diapetimorpha albispinis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diapetimorpha


title: Himella intractata

text:
Himella intractata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Himella


title: Drepanulatrix baueraria

text:
Drepanulatrix baueraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Drepanulatrix


title: Usman Ashik

text:
Usman Ashik (sinh ngày 17 tháng 2 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Ấn Độ thi đấu cho Gokulam FC ở I-League.

Sự nghiệp

Chirag United Kerala
Mùa giải 2011-12 là khởi đầu tốt cho Ashik khi anh có màn ra mắt cho Chirag United Club Kerala ở I-League trước Salgaocar nơi anh có pha kiến tạo quan trọng cho Anil Kumar tạo nên kết quả hòa với Chirags trong thách thức xuống hạng từ sớm mùa giải.

Mohammedan SC
Ngày 4 tháng 8 năm 2016, Mohammedan SC, bắt đầu chiến dịch cho  Calcutta Premier Division – A 2016/17 với Army XI ngày Chủ Nhật, đã thông báo vụ chuyển nhượn của Usman từ United Sports Club  trong buổi họp báo tổ chức ở Club Tent.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Số liệu chính xác tính đến ngày 22 tháng 1 năm 2012

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Ấn Độ
Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá I-League
Cầu thủ Chirag United Club Kerala
Cầu thủ bóng đá United S.C.
Người Ottapalam
Cầu thủ bóng đá từ Kerala
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Ấn Độ
Tiền vệ bóng đá


title: Orthosia sinelinea

text:
Orthosia sinelinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Orthosia (chi bướm)


title: Parastrangalis crebrepunctata

text:
Parastrangalis crebrepunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Parastrangalis


title: Sheikh Mustafa, Idlib

text:
Sheikh Mustafa, Idlib () là một ngôi làng Syria nằm ở Kafr Nabl Nahiyah ở huyện Maarrat al-Nu'man, Idlib. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), ông Sheikh Mustafa, Idlib có dân số 1456 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.

Tham khảo


title: Garfield Gets Real

text:
Garfield Gets Real hay Garfield 3D là một bộ phim hoạt hình máy tính Mỹ Hàn 2007 với sự tham gia của chú mèo Garfield. Phim được sản xuất bởi Paws, Inc. đồng hợp tác với Davis Entertainment, The Animation Picture Company và được phát hành bởi 20th Century Fox Home Entertainment.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Garfield
Phim hoạt hình máy tính
Phim tiếng Anh
Phim tiếng Triều Tiên
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim Mỹ