title: Connexon

text:
Trong sinh học, connexon là một tập hợp sáu protein tên là connexin tạo thành lỗ cấu tạo nên liên kết khe. Kênh này cho phép dòng ion di chuyển theo hai chiều và các phân tử mang tín hiệu. Hai connexon ở hai tế bài kết hợp với nhau, tạo thành kênh liên kết các tế bào một cách hoàn chỉnh. Tuy nhiên, trong một số tế bào, connexon đóng vai trò là một "ống" nối bào tương và không gian ngoại bào, cho phép vận chuyển ion và phân tử nhỏ thấp hơn 1-2 KDa. Hiện nay vẫn còn rất ít nghiên cứu về chức năng của các hình thức liên kết mặt bên của tế bào, song có nhiều bằng chứng mới cho thấy vai trò chính của chúng trong sự truyền tín hiệu nội bào.

Connexon tạo thành từ cùng một loại connexin được gọi là đồng hợp phân tử, trong khi connexons làm bằng loại connexins khác nhau gọi là dị hợp phân tử.

Cấu trúc

Là tập hợp các connexin
Các protein tiểu đơn vị connexin được tổng hợp trên màng lưới nội chất. Các tiểu đơn vị này sau đó được oligome hóa, hoặc kết hợp với các cấu phần nhỏ tạo thành connexon trong bộ Golgi. Connexon được chuyển vị đến màng bào tương, sau đó gắn vào connexon tương thích từ tế bào lân cận để tạo thành liên kết khe. Một phần lớn của quá trình này được xúc tác bởi sự phosphoryl hóa do các enzyme và protein khác nhau, cho phép hoặc ngăn chặn sự tương tác giữa các protein nhất định.

Giáng hóa
Cấu trúc Connexon bị giáng hóa để rời màng tế bào bằng cách nhập bào. Nghiên cứu cho thấy rằng liên kết khe có thể bị nhập bào bằng nhiều phương pháp, nhưng phương pháp được biết đến nhiều nhất, được nghiên cứu nhiều nhất là phương pháp điều trị nhập bào qua trung gian clathrin (clathrin-mediated endocytosis). Nói một cách dễ hiểu, đây là quá trình mà một phối tử liên kết với một receptor tín hiệu ở một phần nhất định của màng tế bào được clathrin bao bọc. Chỗ này của màng lõm sâu vào tế bào để tạo thành một túi. Sau đó lysosome ở bào tương sẽ giáng hóa. Lysosome phá vỡ các protein của connexin vì chúng chứa enzyme đặc hiệu. Có bằng chứng cho rằng cơ chế phản ứng là ubiquitin hóa.

Chức năng tổng thể
Connexons đóng một vai trò then chốt trong hành vi và sinh lý thần kinh. Trong hệ thần kinh trung ương (HTKTW), connexon đóng vai trò chính trong động kinh, thiếu máu cục bộ, viêm và thoái hóa thần kinh. Cơ chế phân tử về connexon đối với các vai trò nêu trên vẫn chưa được tìm hiểu đầy đủ và cần được nghiên cứu thêm. Ngoài ra, connexon rất quan trọng trong hoạt động mô tim. Kết nối trực tiếp cho phép nơ-ron thần kinh phóng điện một cách nhanh chóng và đồng bộ trong trái tim, giúp giải thích khả năng đập nhanh và thay đổi tốc độ của tim nhằm đáp ứng với các kích thích nhất định. Connexons rất thiết yếu trong quá trình phát triển tế bào. Cụ thể, chúng giúp hình thành thần kinh liên quan đến sự phát triển não bộ và sửa chữa khi mắc một số bệnh lý nhất định, hỗ trợ quá trình phân bào, tổng hợp tế bào. Các vai trò trên vẫn còn đang nghiên cứu, nhưng bước đầu cho thấy rằng cơ chế có liên quan đến tín hiệu purinergic (hình thức truyền tín hiệu ngoại bào qua hợp chất trung gian nucleotide và nucleoside, như adenosine và ATP) và tính thấm của ATP. Vai trò quan trọng khác của connexon là cảm biến glucose và truyền tín hiệu. Connexon gây ra những thay đổi về nồng độ glucose ngoại bào, ảnh hưởng đến hành vi no/đói, chu kỳ ngủ/thức và sử dụng năng lượng. Các nghiên cứu sâu hơn chỉ ra rằng tăng hấp thu glucose nhờ có connexon (cơ chế chưa được tìm hiểu đầy đủ) khi bị viêm hoặc bị stress. Nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng connexon ảnh hưởng đến độ dẻo synapse, học tập, trí nhớ, thị giác và xúc giác.

Bệnh liên quan
Một số bệnh liên quan đến connexon là bệnh tim mạch và tiểu đường, khi mà cơ thể không có khả năng sản xuất insulin để hấp thu glucose ở các tế bào và giáng hóa các đơn vị nhỏ của connexon (chính là connexin), dẫn đến bệnh lý về tim mạch. Bệnh tim mạch và tiểu đường type I và II do rối loạn ở trong tế bào tim và tuyến tụy. Thể liên kết giúp tế bào tương tác nhau một nhanh chóng thông qua truyền điện, thường xuất hiện ở các đầu dây thần kinh như trong cơ tim, rất quan trọng trong việc duy trì hằng tính nội môi ở gan và thận.

Trong bệnh tim mạch, Cx43 (connexin 43), một tiểu đơn vị của connexon, là protein của thể liên kết có vai trò kích thích các tế bào cơ tim giúp nhịp tim được đồng bộ. Khi xuất hiện bệnh tim mạch, tiểu đơn vị Cx43 có dấu hiệu bị stress oxy hóa, do tuổi tác hoặc chế độ ăn uống, tim mất khả năng chống lại sự tích tụ các độc tố có hại và dẫn đến giảm chức năng mạch máu. Ngoài ra, Cx43 giảm dần trong mô mạch máu có vai trò trong việc hồi phục tâm thất và chữa lành vết thương sau nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, cơ chế này vẫn chưa được tìm hiểu rõ. Tóm lại, những thay đổi trong sự xuất hiện Cx43 và stress oxy hóa dẫn đến những bất thường trong phối hợp nhịp đập của tim, gây nên rối loạn nhịp tim.

Tham khảo

Đọc thêm

Sinh học màng


title: Chey Chettha IV

text:
Chey Chettha IV (tên húy là Ang Sor hoặc Ang Saur. Tiếng Việt gọi là Nặc Ông Thu, Nặc Thu, Ông Thu) (1656-1725) là chính vương của Chân Lạp, nắm ngôi vua các giai đoạn 1675 - 1695, 1696 - 1699, 1701 - 1702, 1703 - 1706

Tiểu sử
Ang Sor (Nặc Thu 匿秋), hiệu là Chey Chettha IV, là con trai của Barom Reachea VIII. Ang Sor lên ngôi lúc 19 tuổi.

1675 - 1695
Tháng 4 năm 1674, chúa Nguyễn phá được 3 lũy: Sài Côn (đất trấn Phiên An), Gò Vách và rồi tiến quân lên vây thành Nam Vang. Nặc Ông Đài (Ang Chea - anh của Nặc Thu) phải bỏ thành chạy vào rừng, bị thuộc hạ giết chết.

Sau cái chết của anh trai Ang Chea, Nặc Thu (Ang Sor) ra hàng. Nặc ông Thu là chính dòng con trưởng cho nên được cho lập làm chính quốc vương đóng ở Long Úc (thành Vũng Luông - Longvek), để Nặc Nộn (Ang Nan) làm đệ nhị quốc vương (dưới sự bảo trợ của Chúa Nguyễn), đóng ở thành Sài Gòn, bắt hằng năm phải triều cống.

Chính vương Nặc Thu sau đó thỉnh cầu sự trợ giúp của triều Narai của vương quốc Ayutthaya để đánh phó vương Nặc Nộn nhằm giành quyền. Vua Narai đã cho cả thủy binh và bộ binh cùng với quân của Nặc Ông Thu tiến đánh phó vương Ang Nan (Ông Nộn) năm 1679. Ang Nan lại nhờ sự giúp đỡ của chúa Nguyễn.

Trước sự xâm lấn không gian sống của những người Hoa, người Khmer chủ động rút khỏi 2 tỉnh "Kau Kan" (Basak - Ba Thắc hoặc Sóc Trăng) và "Trapeang" (Trà Vinh) và sau đó bất ngờ trở lại tấn công năm 1684 dưới sự hỗ trợ của người Xiêm.

Năm Mậu Thìn (1688), tức 9 năm sau kể từ khi Dương Ngạn Địch sang đất Việt, ông bị phó tướng Hoàng Tiến giết chết ở cửa biển Mỹ Tho. Hoàng Tiến dời đến đóng ở xứ Rạch Năn (thuộc huyện Kiến Hòa, trấn Định Tường; còn gọi là Thuận Cảng, nay là sông Vàm Nao, thuộc tỉnh An Giang), chiếm cứ vùng hiểm yếu, đóng thuyền chiến, đúc thêm súng lớn, không cho thương nhân qua lại, quấy nhiễu cướp bóc người Cao Miên.

Sách Đại Nam thực lục Tiền biên chép:Vua chính nước Chân Lạp là Nặc Thu (Chey Chettha IV) oán giận, bỏ việc triều cống và đắp ba lũy Bích Đôi (Gò Vách), Cầu Nam (Cầu Đôi) và Nam Vang, rồi chằng xích sắt ngăn cửa sông, làm kế cố thủ.

Nặc Nộn biết mưu ấy, cho chạy báo với dinh Trấn Biên. Phó tướng Mai Vạn Long liền gửi trạm dâng thư [của Nặc Nộn]. Chúa giận lắm, bèn triệu các quan bàn việc xuất binh.

Lấy Vạn Long làm thống binh, Nguyễn Thắng Long và Nguyễn Tân Lễ làm tả hữu vệ trận, Thủ hợp Văn Vỵ làm tham mưu, đem quân đánh Chân Lạp. Sai Hoàng Tiến làm tiên phong, dưới quyền tiết chế của Vạn Long.

1689, Mai Vạn Long kéo quân đến cửa biển Mỹ Tho, đóng ở Sầm Khê(1. Tức là Rạch Gầm. 1) (nay thuộc huyện Kiến Đăng tỉnh Định Tường), sai người đến Nan Khê triệu Hoàng Tiến đem quân sở bộ đến.

Nặc Thu nghe quân ta đến gần bờ cõi rất sợ hãi, cùng với bề tôi là Oc Nha Da Trình mưu dùng kế hoãn binh, bèn chọn một người con gái đẹp có tài biện luận tên là Chiêm Dao Luật, sai đem của báu đến dinh Hoàng Tiến nói rằng: “Tướng quân ở đất Chân Lạp đã lâu năm. Người xưa ăn một bữa cơm cũng phải báo ơn. Nay nghe tướng quân vâng mệnh đánh Chân Lạp, trộm  nghĩ không khen tướng quân đâu”. Tiến nói rằng: “Vạn Long ngày nay triệu ta, không phải là có thành tâm, chỉ là muốn bắt ta trước, rồi sau sẽ diệt Nặc Thu thôi. Lẽ nào ta lại bị nó đánh lừa. Về nói với chúa mày đừng ngờ !”. Tiến bèn đóng quân giữ chỗ hiểm. Vạn Long giục mãi không đến, biết Tiến quả có chí khác rất lấy làm lo. Trong quân có Văn Thông (người Quảng Ngãi, không rõ họ) có tài biện luận, vốn hiểu tiếng các nước, nhân  nói với Vạn Long rằng: “Thống binh như muốn bắt Tiến, nếu không làm cho hắn lìa bỏ chỗ hiểm thì không được. Tôi nghe người Long Môn có một ông già họ Trương rất có tiếng tăm, Tiến nghe tiếng vẫn hâm mộ mà chưa biết mặt. Tôi xin giả làm ông già Trương đến phân trần lợi hại để dỗ hắn tới hội. Thống binh nhân chụp đánh thì bắt được Tiến ngay”. Vạn Long mừng và sai đi.

Văn Thông bèn cải trang tự xưng là Trương lão gia, đến dinh Tiến xin yết kiến. Tiến mừng, mời ngồi. Văn Thông thong thả nói: “Tôi từ khi quân Long Môn thua trận vong mệnh đến miền Nam, nhờ thiên vương cho làm cai đội, nay theo quyền điều khiển cửa thống binh Trấn Biên, cho nên lại đây gặp nhau, để bày tỏ chút tình hương lý”. Tiến tin lắm. Văn Thông nhân bảo Tiến rằng: “Tướng quân chịu mệnh lệnh đi đánh Chân Lạp, cớ sao đã lâu mà không đến gặp Thống binh ?” Tiến nói: “Tôi nghĩ cái thân lưu lạc, nhờ tiên vương cho ở đất này, bao giờ dám quên ơn ? Nhưng tôi xem sự ăn mặc của tôi được nhờ đều là sản vật của Chân Lạp, nay đem quân đánh họ thì là bất nghĩa, nhưng vì Chân Lạp mà chống mệnh vua thì là bất trung, tiến thoái hai đàng đều khó. Còn muốn đóng quân tự thủ, chờ xem tình thế ra sao”. Văn Thông nói: “Bất nghĩa là lỗi nhỏ, bất trung là tội lớn, tướng quân còn phải chọn gì ? Tôi nghĩ tướng quân bây giờ không gì bằng đến gặp Thống binh một lần để cởi mối ngờ, rồi sau sẽ dần tính kế, như thế tốt hơn”. Tiến nói: “Tiên sinh đã dạy tôi nên gặp Thống binh, nhưng lúc gặp thì chả biết Thống binh có ra thành đón tôi không ? cùng chia ngôi tả hữu với tôi không ? có cho đem quân tới hội mà không ngờ không ?”. Văn Thông nói: “Nhường chiếu để đãi kẻ sĩ, đó là bản tâm của Thống binh. Tôi về nói với Thống binh, ắt được như ước. Chỉ mong tướng quân đừng thất tín thôi”. Bèn từ biệt về. Mưu sĩ của Tiến là Hoắc Sinh bảo Tiến rằng: “Tôi nghe tiếng Trương lão gia là người ít nói, nay người này ăn nói liến thoắng, có lẽ là thuyết khách của Vạn Long, xin đừng nên tin”. Tiến không nghe.

Văn Thông về báo cáo với Vạn Long. Vạn Long lại sai Văn Thông đi mời Tiến, mà đặt phục binh ở chỗ hiểm yếu để chờ. Quả nhiên Tiến đi thuyền ra sông đến hội. Phục binh vùng dậy, bốn mặt đánh vào, Tiến bỏ thuyền chạy, nhắm lẩn về phía cửa biển Lôi Lạp. Vạn Long vào lũy, bắt được vợ con Tiến đều chém cả, chiêu tập dư chúng quân Long Môn, sai bộ tướng của Dương Ngạn Địch là Trần Thượng Xuyên quản lãnh để làm tiên phong. Thừa thắng, Vạn Long tiến đánh Nặc Thu, đốt đứt xích sắt ngang sông, liên tiếp lấy được ba lũy Bích Đôi, Cầu Man và Nam Vang. Nặc Thu lui giữ thành Long úc. Cai đội Nguyễn Thắng Quyền khinh địch ham tiến, bị Nặc Thu đánh bại. Cai cơ Nguyễn Thắng Sơn đem quân đến cứu, xông trận đánh hăng. Nặc Thu lùi chạy vào thành cố thủ. Gặp mưa gió sấm sét nổi lớn. Vạn Long muốn đóng quân ở sông Cái, Thắng Sơn can rằng: “Chân Lạp đất nhiều rừng rú, nước sông chảy xiết, ta đóng quân ở đấy, lỡ khi quân địch kết bè ở thượng lưu thả xuống thì ta lấy gì mà chống ? Chẳng bằng rút quân về bản dinh để chứa oai nuôi sức. Họ thấy quân ta đã rút ắt sinh trễ nải, ta thừa lúc không phòng bị mà đánh một trận là diệt được”. Vạn Long theo lời. Quân ta đã lùi, Nặc Thu cùng các tướng bàn mưu, bèn sai Nặc Sa đưa lễ đến dinh Vạn Long để cầu hoãn binh. Vạn Long giận bắt giam lại. Nặc Thu lại sai nữ sứ là Chiêm Dao Luật đem vàng lụa đến hiến. Vạn Long hỏi vặn rằng: “Nước mày không chịu cống hiến, lại đắp thành lũy, đóng chiến thuyền, muốn làm gì thế ?” Dao Luật nói: “Tiểu quốc ngày trước dâng cống đều bị Hoàng Tiến cướp hết. Lại khổ vì họ cướp bóc quấy phá, cho nên phải mưu giữ mình thôi, chứ có dám làm phản đâu”. Vạn Long tin lời và sai Dao Luật cùng Nặc Sa đem hịch về báo với Nặc Thu, bắt phải nộp cống. Dao Luật về nước đã được hơn một tháng mà không thấy lễ cống đến. Vạn Long ngờ, họp các tướng lại bàn. Nguyễn Tân Lễ nói: “Quân chúa đi dẹp loạn, cốt yếu là bắt cho kẻ làm phản phải phục. Nay nước sông đang chảy mạnh, chiến thuyền đi ngược không tiện, chưa có thể khinh tiến được. Huống quân ta lại không quen thủy thổ. Hãy cứ đóng quân để đợi nó đến, đó là thượng sách”. Vạn Long khen là phải. Thắng Sơn nói: “Chân Lạp hay phản Phước dối trá, không gì bằng đánh gấp đi, há nên ngồi đợi để cho già quân đi à ?” Vạn Long nói: “Làm tướng cốt lấy ân tín làm trọng, không phải lấy chém giết là oai. Ta muốn đem thành tín để phục người Man, họ đã hàng phục thì còn chiến đấu làm gì ?”. Bấy giờ các tướng chia binh vỡ đất cày cấy, không lo phòng bị chiến tranh.

Chúa sai Hữu Hào làm Thống binh, văn chức Hòa Tín làm Tham mưu, thủ hợp Diệu Đức (không rõ họ) làm Thị chiến, Nguyễn Thắng Sơn làm tiên phong, kén thêm quân ở Phú Yên, Thái Khang và Phan Rí để tiến đánh Chân Lạp. Bãi Vạn Long làm thứ nhân, giáng Văn Vị làm tướng thần lại.

Nguyễn Hữu Hào tiến quân đóng ở Bích Đôi, chia bày dinh lũy, thủy bộ tiếp nhau để làm thế dựa nhau, quân lệnh nghiêm chỉnh, chư tướng đều khen tài năng.

Mùa hạ, tháng 4, thao diễn thủy quân, định các hạng hơn kém, thưởng bạc tiền theo thứ bực.

Tháng 5, chúa sai trung sứ(1. Trung sứ: Sứ ở trong triều đi ra địa phương.1) đến dụ Nguyễn Hữu Hào rằng: “Nặc Thu nước Chân Lạp nếu muốn chuộc tội thì phải hiến 50 con voi đực, 500 lạng vàng, 2.000 lạng bạc, 50 tòa tê giác, đủ lễ vật đến tạ thì mới rút quân về. Nếu không thì phải tiến đánh gấp”. Hữu Hào sai người đến bảo cho Nặc Thu. Nặc Thu lại sai Dao Luật đem dê vàng lụa đến hiến. Hữu Hào thấy thế cười rằng: “Nay mày lại muốn đến làm thuyết khách nữa ư ? Ta không phải như Vạn Long đâu ? Về nói cho Nặc  Thu phải sớm cống hiến, không thì đại quân kéo đến, thành quách của chúng mày sẽ tan nát hết”. Dao Luật nói: “Nước nhỏ thờ nước lớn cũng như con thờ cha, đâu dám có lòng gì khác. Bữa nọ nước tôi đương sửa soạn lễ cống thì chợt thiên sứ đến nên chưa sắm đủ thôi. Xin tướng quân rộng cho một tuần nữa, đâu dám trái lệnh”. Hữu Hào muốn cho. Bọn Hòa Tín, Thắng Sơn đều nói rằng: “Chân Lạp lừa dối, nhiều mánh khóe không thể tin được, gương Vạn Long không xa. Chẳng bằng đánh đi”.

Hữu Hào nói: “Họ đã về với ta mà ta lại đánh, đó là bắt chẹt người trong lúc nguy, không phải là võ. Huống chi Nặc Thu ngày nay như thỏ đã ra hầm, chim đã mắc lưới, còn lo gì nó lừa dối ?”; bèn thả cho Dao Luật về. Nặc Thu liền sai sứ là ốc Nha A Lặc Thi đem 20 thớt voi nhỏ, 100 lạng vàng, 500 lạng bạc, đến hiến. Hữu Hào thu nhận. Từ đó Nặc Thu thường khiến Dao Luật tới quân trung van lơn. Hữu Hào tin lời, thường cùng với các tướng ở trong quân say sưa hát xướng làm vui, tự cho rằng không mất một mũi tên mà Chân Lạp tự quy phục, dù các danh tướng thời xưa cũng không hơn thế. Các tướng đều cười thầm. Thị chiến Diệu Đức nói: “Vàng bạc tê tượng đều là thổ sản của Chân Lạp, nay hiến bằng ấy, thực không phải chân tình, chi bằng cứ đánh”. Hữu Hào nói: “Yên vỗ người xa, quý lễ mà không quý vật. Người xưa chỉ cống cỏ tranh, nào có phẩm vật gì ?” Diệu Đức không trả lời nữa. Từ đó Hữu Hào cùng các tướng không được hòa hiệp.

Tháng 6, ngày Bính tý, cầu vồng trắng hiện ngang trời.

Nặc Thu lại sai Dao Luật đem 10 thớt voi nhỏ, 6 tòa tê giác, 50 lạng vàng, 100 lạng bạc, đến hiến. Hữu Hào lại nhận. Hòa Tín nói: “Chúng ta ra quân, chỉ cần đánh địch. Nay tới chỗ địch mà lại không đánh, thì đợi cái gì ?”. Thắng Sơn và các tướng cũng xin trước chém Dao Luật, sau bắt Nặc Thu, không để cho họ đùa cợt. Hữu Hào quát nói rằng: “Việc ở biên khổn, trách nhiệm là ở đại tướng. Ta từ tuổi nhỏ, theo cha đánh trận kể biết bao nhiêu, nay há lại sợ bọn tiểu man này ư ? Nhưng ta đã có kế sẵn, các ngươi chớ nên hùa nhau ầm lên”. Bèn sai rút quân về. Hòa Tín và Thắng Sơn ngầm đem việc báo lên. Chúa cả giận nói: “Hữu Hào cũng tội như Vạn Long, hãy đợi đem quân về sẽ hỏi tội.

Mùa thu, tháng 8, quân về tới nơi. Bọn Hòa Tín kể hết sự trạng Nguyễn Hữu Hào lần chần làm hỏng việc quân. Chúa sai tước bỏ quan chức của Hữu Hào, truất làm thứ dân.Năm 1695, sau khi ổn định và cải cách triều đình, Ông Thu thoái vị để truyền ngôi cho cháu là Outey I (Ang Yong), con của vua anh đã mất là Keo Fa II (Ang Chea - Nặc Ông Đài).

1696 - 1699
Tuy nhiên, sau một năm, Outey I mất. Nặc Ông Thu lại lên làm vua một lần nữa.

Năm 1699, Ông Thu lại đem quân tiến công Đại Việt.

Sách Đại Nam thực lục chép:Kỷ mão, năm thứ 8 [1699], mùa thu, tháng 7, Nặc Thu nước Chân Lạp làm phản, đắp các lũy Bích Đôi, Nam Vang và Cầu Nam, cướp bóc dân buôn. Tướng Long Môn là Trần Thượng Xuyên đóng giữ Doanh Châu (nay thuộc Vĩnh Long) đem việc báo lên.

Mùa đông, tháng 10, lại sai Nguyễn Hữu Kính làm Thống suất, Cai bạ Phạm Cảm Long làm Tham mưu, Lưu thủ Trấn Biên là Nguyễn Hữu Khánh làm tiên phong, lãnh quân hai dinh Bình Khang, Trấn Biên, và thuộc binh 7 thuyền dinh Quảng Nam, cùng với tướng sĩ Long Môn đi đánh.

Canh thìn năm thứ 9 [1700], tháng 2, Nguyễn Hữu Kính đem quân các đạo tiến vào nước Chân Lạp, đóng ở Ngư Khê(2. Ngư Khê: Rạch Cá. 2), sai người dò xét thực hư, chia đường tiến quân.

Tháng 3, Thống binh Trần Thượng Xuyên cùng quân giặc đánh liên tiếp nhiều trận đều được. Khi quân ta đến lũy Bích Đôi và Nam Vang, Nặc Thu đem quân đón đánh. Nguyễn Hữu Kính mặc nhung phục đứng trên đầu thuyền, vung gươm vẫy cờ, đốc các quân đánh gấp, tiếng súng vang như sấm. Nặc Thu cả sợ, bỏ thành chạy. Nặc Yêm (con vua thứ hai Nặc Nộn) ra hàng, Hữu Kính vào thành, yên vỗ dân chúng.

Mùa hè, tháng 4, Nặc Thu đến cửa quân đầu hàng, xin nộp cống. Nguyễn Hữu Kính báo tin thắng trận rồi lùi quân đóng đồn ở Lao Đôi, kinh lý việc biên giới.

1701-1702
Nặc Ông Thu truyền ngôi lại cho người con mới 12 tuổi là Thommo Reachea III (Nặc Thâm) nhưng thực tế ông vẫn nắm quyền. Sau khi Ang Nan (Nặc Nộn) chết, Nặc Ông Thu phong chức phó vương (Tham Đích Sá Giao Chùy) cho con của Ang Nan là Ang Em (Nặc Yêm), đồng thời gả con gái cho Ang Em.

Giai đoạn cuối đời, Ông Thu chứng kiến cảnh tranh giành quyền lực giữa con trai mình là chính vương Nặc Thâm và người cháu phó vương Nặc Yêm. Nặc Ông Thu mất năm 1725.

Hậu duệ
 Với vợ Ang Lei, con gái nhiếp chính vương Outey (ông nội của Nặc Thu):
Thommo Reachea III (Nặc Thâm), sau lên làm chính vương Chân Lạp.
 Công chúa Maha Kshatriyi, sau lấy phó vương Ang Em (Nặc Yêm, con phó vương Ang Nan).
 Công chúa Sri Sujathi Kshatriyi, sau lấy vua Satha II (Nặc Tha, con trai của Ang Em).
 Với vợ Ang Ey:
 Công chúa Ek Kshatriyi, sau lấy người anh cùng cha khác mẹ là Thommo Reachea III (Nặc Thâm).

Xem thêm
 Lịch sử Campuchia

Tham khảo

Vua Campuchia
Mất năm 1725


title: Setohyllisia setosa

text:
Setohyllisia setosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Setohyllisia


title: Triptila septentrionalis

text:
Triptila septentrionalis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Triptila


title: Anicla ornea

text:
Anicla ornea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anicla


title: Chặng đua GP Italia 2020

text:
Chặng đua GP Italia 2020 (tên chính thức là Formula 1 Gran Premio Heineken d'Italia 2020) là chặng đua thứ 8 của Giải đua xe Công thức 1 2020. Chặng đua diễn ra từ ngày 04 đến 06 tháng 09 năm 2020 tại trường đua Autodromo Nazionale di Monza, Italia. Người chiến thắng là Pierre Gasly của đội đua AlphaTauri.

Diễn biến chính
Race-1:

Lewis Hamilton giành pole và là người dẫn đầu trong giai đoạn đầu của cuộc đua.

Đến vòng 17 thì chiếc xe của Kevin Magnussen bị chết máy, dừng ở bên cạnh đường đua nên xe an toàn phải xuất hiện. Hamilton đã tranh thủ khoảng thời gian này để pit thay lốp nhưng các trọng tài xác định Hamileon đã vào pit trong thời gian bị cấm vào pit. Vì thế cho dù tay đua của đội Mercedes ra pit ở vị trí dẫn đầu nhưng anh bị phạt phải dừng 10 giây trong pit lane.

Khi hết xe an toàn lần 1 được vài vòng, đến lượt Charles Leclerc tông rào ở vòng 23 khiến cho cuộc đua phải tạm dừng.

Race-2:

Hamilton vẫn là người xuất phát đầu tiên ở Race-2. Tuy nhiên do anh phải thực hiện án phạt nói trên nên để bị tụt xuống cuối đoàn đua. Dù rất nỗ lực thì Hamilton chỉ có thể vượt trở lại vị trí thứ 7. Một tay đua mạnh khác là Max Verstappen cũng phải bỏ cuộc ở vòng 30 do hư động cơ.

Cơ hội chiến thắng vì thế được trao cho nhóm các tay đua lái chiếc xe trung bình như Pierre Gasly, Lance Stroll và Carlos Sainz jr. Gasly đã không bỏ lỡ cơ hội để giành chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp. Trong khi Sainz vượt được Stroll để về nhì. Stroll về ba.

Sau chặng đua thì Hamilton vẫn dẫn đầu với 164 điểm.

Kết quả

Nguồn: Trang chủ Formula1

BXH sau chặng đua

BXH tay đua

BXH đội đua

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin chặng đua GP Italia trên trang chủ Formula1

Italia


title: Hang Chislehurst

text:
Hang Chislehurst là một loạt các đường hầm nhân tạo giao nhau và hang dài khoảng 22 dặm (35.4 km) ở Chislehurst ở Đông Nam Luân Đôn, Anh. Từ giữa thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XIX, nhằm mục đích khai thác đá lửa và đá phấn, người ta đã xây dựng các 'hang' này.

Lịch sử
Ngày nay, trái với mục đích ban đầu của hang, đây là một điểm thu hút khách du lịch. Mặc dù được gọi là hang, chúng hoàn toàn do con người tạo ra. Hang ban đầu được đào và sử dụng làm mỏ khai thác đá phấn và đá lửa. Những ghi chép sớm nhất về các mỏ và lò nung vôi ở trên có từ một hiến chương của người Saxon vào thế kỷ thứ IX và sau đó không được ghi chép lại cho đến khoảng năm 1232 sau Công Nguyên; hang được cho là đã được sử dụng lần cuối vào những năm 1830.

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, hang trở thành một kho đạn dược liên kết với Kho vũ khí Hoàng gia tại Woolwich. Vào những năm 1930, các địa đạo này được sử dụng để trồng nấm.

Nơi trú ẩn trong Thế chiến thứ hai
Khi cuộc oanh kích Blitz diễn ra vào tháng 9 năm 1940, hang trở thành nơi trú ẩn của các cuộc không kích. Chẳng bao lâu sau, từ một nơi trú ẩn, hang trở thành một thành phố ngầm có sức chứa lên đến 15.000 người (mỗi người phải trả một xu để vào). Các đường hầm được lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng, nhà vệ sinh và các thiết bị giặt giũ; một nhà thờ được xây dựng và kiêm luôn chức năng của một bệnh viện.

Hang nằm ở vị trí gần ga đường sắt Chislehurst và nhiều người đã đến đây để trú ẩn. Ngay sau ngày VE, nơi này chính thức đóng cửa. Chỉ có một đứa trẻ duy nhất được sinh ra trong hang, và được làm lễ rửa tội trong nhà thờ trong hang động với cái tên không được hay cho lắm là Cavena Wakeman, và cô phải chịu đựng cái tên này cho đến năm 18 tuổi, khi cô đổi tên thành Rose và sử dụng Cavena làm tên đệm của mình.

Thần thoại
Năm 1903, William Nichols, khi đó đang giữ chức Phó Chủ tịch Hiệp hội Khảo cổ học Anh, đã đưa ra giả thuyết rằng người Druids, La Mã và Saxon đã xây dựng các mỏ này. Giả thuyết này được sử dụng để đặt tên cho ba phần của hang động: hướng dẫn viên du lịch cho rằng các bàn thờ Druid có đặc điểm kiến trúc La Mã. Tuy nhiên, điều này chỉ dựa trên các bài viết của Tiến sĩ Nichols.

Bằng chứng sớm nhất về Hang Phấn là vào năm 1737. (Tuy nhiên, ghi chép sớm nhất về các mỏ và lò nung vôi ở trên, có từ một hiến chương của người Saxon vào thế kỷ thứ XIX và sau đó không được ghi chép lại cho đến khoảng năm 1232 SCN, khả năng cao do chưa có thuế đánh vào việc khai thác hang trước năm 1232 SCN) Bài báo ở số tiếp theo cho thấy sự tương đồng của công việc với các mỏ than ở khu vực Newcastle, và suy luận rằng hầu hết các cuộc khai quật đã được thực hiện trong hai thế kỷ qua và có rất ít bằng chứng cho bất kỳ hố dene. Tuy nhiên, người ta phát hiện một hố dene ở phần giữa.

Các hang động được sử dụng từ năm 1830 đến những năm 1860 để sản xuất vôi. Bản đồ Khảo sát Vũ khí năm 1862–63 (tỉ lệ khoảng 1: 2.500) mô tả nơi này như một "hố phấn" và đánh dấu một "nhà máy" cũng như hai lò nung còn lại. Một cuộc điều tra sâu hơn đã tạo ra, cùng với các bằng chứng khác, ví dụ như một bức thư từ con trai của một trong những công nhân.

TV và phim
Các hang động đã xuất hiện trong một số chương trình truyền hình bao gồm các tập phim của Doctor Who từ năm 1972 có tựa đề The Mutants. Trong một tập Bảy kỳ quan thiên nhiên do Bill Oddie trình bày, hang được coi là một trong những kỳ quan của khu vực London. Các hang động cũng là cảnh quay trong các bộ phim Beat Girl, The Tribe và Inseminoid và trong các video âm nhạc cho ban nhạc metal Iron Maiden - (Can I Play With Madness) - và Cradle of Filth. Họ xuất hiện trong Tập 5 của The Tyrant King, 1968.

Hang xuất hiện trong hai tập của Most Haunted. Một cuộc điều tra kéo dài 20 năm về sự ám ảnh của hang của tác giả James Wilkinson bao gồm lời khai của nhiều hướng dẫn viên và chủ sở hữu trong suốt 50 năm đã được xuất bản vào năm 2011 với tựa đề Những bóng ma của hang Chislehurst.

Nhà hát
Vào những năm 1960, hang được sử dụng như một địa điểm biểu diễn nhạc rock.

David Bowie từng biểu diễn ở đây 4 lần vào tháng 6 năm 1962, ngày 17 tháng 11 năm 1962, năm 1964 & ngày 4 tháng 3 năm 1966.

Pink Floyd cũng đã chơi nhạc tại hang vào ngày 8 tháng 12 năm 1967.

Jimi Hendrix từng biểu diễn ở đây 2 lần vào ngày 16 tháng 12 năm 1966 và ngày 27 tháng 1 năm 1967.

The Yardbirds: ngày 1 tháng 7 năm 1966.

Eric Burdon & The Animals: ngày 6 tháng 10 năm 1967.

The Herd: ngày 7 tháng 2 năm 1968.

Các ban nhạc khác được cho là đã chơi nhạc tại đây là Rolling Stones, Status Quo, Pretty Things & the Troggs.

Jazz (bao gồm Acker Bilk, Humphrey Lyttelton và Kenny Ball).

Vào ngày 31 tháng 10 năm 1974, ban nhạc Led Zeppelin tổ chức một bữa tiệc truyền thông xa hoa trong hang để chào mừng sự ra mắt của công ty thu âm Swan Song Records mới của Vương quốc Anh.

Radio Caroline tổ chức một số hợp đồng biểu diễn vào tối thứ Bảy với các DJ như Dave Lee Travis, Johnnie Walker, Tony Blackburn và Simon Dee, những người sẽ mang đến những nghệ sĩ âm nhạc như Muddy Waters.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Chislehurst Caves from the heritage trail
 Official web site
 Alternative web site

 Labyrinthe web site

Bài có tọa độ lưới OS
Đường hầm ở châu Âu


title: Trung tâm Tin tức Internet Trung Quốc

text:
Trung tâm Tin tức Internet Trung Quốc () là một cổng thông tin điện tử nhà nước của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được xuất bản dưới sự bảo trợ của Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Quốc vụ viện và Tập đoàn Xuất bản Quốc tế Trung Quốc.

Tổng biên tập hiện nay là Vương Hiểu Huy, nguyên là thứ trưởng Bộ Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Bản địa hóa
Trang web có sẵn bằng tiếng Ả Rập, tiếng Trung Quốc (giản thể), tiếng Trung Quốc (phồn thể), tiếng Anh, tiếng Esperanto, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Nga và tiếng Tây Ban Nha.

Xem thêm

 Tân Hoa xã
 Trung Quốc Tân Văn xã

Tham khảo

Cổng thông tin điện tử
Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Khởi đầu năm 2000 ở Trung Quốc


title: Onthophagus insignis

text:
Onthophagus insignis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: USS Massey (DD-778)

text:
USS Massey (DD-778) là một tàu khu trục lớp Allen M. Sumner được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Thiếu tá Hải quân Lance Edward Massey (1909-1942), Chỉ huy Liên đội Ném ngư lôi 3 (VT-3) trên tàu sân bay , đã tử trận trong Trận Midway và được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân. Nó đã hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, và tiếp tục phục vụ sau đó trong Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam cho đến khi rút đăng bạ năm 1973. Con tàu bị tháo dỡ một năm sau đó. Massey được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm bốn Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Triều Tiên.

Thiết kế và chế tạo

Massey được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Todd Pacific Shipyards, Inc. ở Seattle, Washington vào ngày 14 tháng 1 năm 1944. Nó được hạ thủy vào ngày 12 tháng 9 năm 1944; được đỡ đầu bởi bà Marjorie Drake Massey, vợ góa Thiếu tá Massey, và nhập biên chế vào ngày 24 tháng 11 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Trung tá Hải quân Charles W. Aldrich.

Lịch sử hoạt động

1945 - 1950
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện, Massey khởi hành từ Bremerton, Washington vào ngày 13 tháng 2 năm 1945 để hộ tống các tàu sân bay hộ tống đi sang vùng chiến sự, đi đến Tulagi để thực hành huấn luyện nhằm chuẩn bị tham gia chiến dịch đổ bộ tiếp theo lên Okinawa. Nó đi đến khu vực tập trung lực lượng tại Ulithi vào ngày 21 tháng 3, và đến ngày 1 tháng 4 đã có mặt ngoài khơi Okinawa, bảo vệ cho các tàu sân bay hô tống khi chúng hỗ trợ trên không cho cuộc đổ bộ. Trong một tháng tiếp theo sau, nó tiếp tục hoạt động cùng các tàu sân bay trước khi chuyển sang vai trò cột mốc radar canh phòng vào tháng 5. Trước khi rời vùng biển Okinawa vào ngày 24 tháng 6, hỏa lực phòng không của nó đã bắn rơi chín máy bay tấn công tự sát Kamikaze.

Massey sau đó lên đường đi vịnh San Pedro, Philippines, rồi quay trở lại Okinawa vào ngày 16 tháng 7. Không lâu sau đó nó rời vịnh Buckner, Okinawa cho một chiến dịch càn quét tàu bè đối phương trong biển Hoa Đông, chủ yếu tại khu vực cửa sông Dương Tử. Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào ngày 15 tháng 8, nó quay trở lại khu vực Okinawa làm nhiệm vụ tìm kiếm-giải cứu cho đến ngày 22 tháng 9. Con tàu sau đó phục vụ trong việc vận chuyển nhân sự và thư tín giữa Wakayama và Yokosuka.

Đến tháng 12, 1945, Massey lên đường quay trở về Hoa Kỳ, về đến San Diego, California vào ngày 21 tháng 12. Được điều động gia nhập Hạm đội Đại Tây Dương, nó băng qua kênh đào Panama và đi đến New York vào ngày 16 tháng 1, 1946. Cho đến năm 1950, nó phục vụ chủ yếu dọc theo vùng bờ Đông Hoa Kỳ, tham gia các chuyến đi thực hành huấn luyện mùa hè cho học viên sĩ quan thuộc Học viện Hải quân Hoa Kỳ. Nó thực hiện một chuyến viếng thăm Chile vào mùa Hè năm 1946, tiếp nối bằng việc thực tập tìm-diệt tàu ngầm cùng Lực lượng Phát triển Tác chiến. Trong hai lượt, từ ngày 21 tháng 7 đến ngày 19 tháng 11, 1947 và từ ngày 1 tháng 6 đến ngày 3 tháng 10, 1948, nó được biệt phái sang hoạt động cùng Đệ lục Hạm đội tại Địa Trung Hải.

Chiến tranh Triều Tiên
Sau sự kiện lực lượng Bắc Triều Tiên tấn công xuống lãnh thổ Nam Triều Tiên khiến chiến tranh bùng nổ vào ngày 25 tháng 6, 1950, Massey được lệnh đi sang tăng cường cho khu vực Tây Thái Bình Dương. Nó rời vùng bờ Đông vào ngày 6 tháng 9, đi đến Yokosuka một tháng sau đó, và đến ngày 14 tháng 10 đã gia nhập lực lượng Liên Hợp Quốc, làm nhiệm vụ quét mìn dọc bờ biển Đông Bắc bán đảo Triều Tiên. Con tàu hoạt động tuần tra tại khu vực phong tỏa đồng thời bắn hỏa lực hỗ trợ cho trận chiến trên bộ tại Wonsan, Hungnam và Songjin. Vào tháng 12, nó bắn phá các vị trí tập trung quân và tuyến vận chuyển tại khu vực Hungnam trong khi lực lượng Liên Hợp Quốc triệt thoái khỏi nơi này, hỗ trợ hỏa lực từ ngày 15 đến ngày 24 tháng 12.

Sang tháng 2, 1951, Massey đi đến khu vực bờ biển phía Tây bán đảo Triều Tiên, tham gia hoạt động phong tỏa và bắn phá hỗ trợ cho cuộc chiến đấu tại khu vực Inchon‑Seoul. Đến ngày 11 tháng 3, nó lên đường quay trở lại vùng bờ biển phía Đông bán đảo, tuần tra dọc bờ biển phía Bắc Triều Tiên, bắn phá các mục tiêu dọc bờ biển.

Massey quay trở về cảng nhà Norfolk vào ngày 2 tháng 7, 1951 và tiếp nối những hoạt động thường lệ dọc theo bờ biển Đại Tây Dương. Nó lên đường vào tháng 4, 1953 để đi đến Trường Chống ngầm Phối hợp tại Derry, Bắc Ireland; và sau khi thực tập chống tàu ngầm cùng các tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh, nó tiếp tục đi đến Địa Trung Hải để hoạt động cùng Đệ lục Hạm đội trong sáu tháng tiếp theo. Trong lượt phục vụ này, nó đã tham gia cùng tàu sân bay  trong hoạt động trợ giúp y tế và vận chuyển hàng cứu trợ nhân đạo cho những nạn nhân của trận động đất tại đảo Cephalonia của Hy Lạp trong biển Ionian. Nó quay trở về Hoa Kỳ vào tháng 10, 1953, và được phái đến Pensacola, Florida một thời gian ngắn trong vai trò canh phòng máy bay cho tàu sân bay. Con tàu quay trở về Hampton Roads vào dịp lễ Giáng Sinh, và tiếp nối những hoạt động thực hành chống tàu ngầm.

Massey trải qua sáu năm tiếp theo hoạt động cùng Hạm đội Đại Tây Dương. Nó tiến hành nhiều hoạt động thực tập huấn luyện và tập trận khác nhau dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe, đồng thời hàng năm được phái đi để hoạt động tại Địa Trung Hải cùng Đệ lục Hạm đội và hải quân các nước trong Khối NATO. Vào năm 1957, nó đi sang khu vực Bắc Âu và vùng biển Bắc Hải để tập trận cùng Khối NATO thay cho chuyến đi sang Địa Trung Hải.

Vào tháng 12, 1959, Massey đi vào Xưởng hải quân Norfolk để được cải biến theo Chương trình Hồi sinh và Hiện đại hóa Hạm đội (FRAM: Fleet Rehabilitation and Modernization), khi những cảm biến và vũ khí chống tàu ngầm được nâng cấp. Bốn năm sau, vào tháng 4, 1963, nó lại đi đến Xưởng hải quân Boston để tiếp tục được hiện đại hóa, lần này được bổ sung sàn đáp và hầm chứa để mang theo một máy bay trực thăng không người lái Gyrodyne QH-50 DASH chống tàu ngầm. Con tàu tiếp nối các hoạt động thực hành tìm-diệt chống tàu ngầm tại khu vực Đại Tây Dương và Địa Trung Hải.

Chiến tranh Việt Nam

Massey được lệnh đi sang khu vực Thái Bình Dương lần thứ hai vào tháng 1, 1966. Nó khởi hành từ Newport, Rhode Island vào ngày 19 tháng 1, băng qua kênh đào Panama, và đi đến cảng Cao Hùng, Đài Loan vào ngày 28 tháng 2, trước khi hoạt động trong khu vực biển Đông một tuần sau đó. Nó di chuyển dọc theo bờ biển Việt Nam để bắn hải pháo hỗ trợ cho lực lượng chiến đấu trên bộ, tuần tra chống tàu ngầm, đồng thời tìm kiếm-giải cứu những phi công từ tàu sân bay bị bắn rơi. Nó rời khu vực vịnh Bắc Bộ vào ngày 3 tháng 7 để đi sang vịnh Subic, Philippines, rồi từ đây lên đường quay trở về nhà qua ngã kênh đào Suez, về đến Newport vào ngày 17 tháng 8, hoàn tất một chuyến đi vòng quanh thế giới. Nó lại vào Xưởng hải quân Boston để đại tu vào ngày 28 tháng 9.

1967 - 1973
Hoàn tất việc sửa chữa vào đầu năm 1967, Massey tiếp tục hoạt động dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe cho đến khi khởi hành từ Newport vào ngày 2 tháng 5 cho một lượt biệt phái sang Địa Trung Hải. Nó đi đến Gibraltar vào ngày 11 tháng 5, và hoạt động cùng Đệ lục Hạm đội trong bốn tháng tiếp theo. Nó đã đi đến khu vực Đông Địa Trung Hải để thay phiên cho tàu khu trục  trong nhiệm vụ kéo chiếc Atlantis đến Rhodes sau khi chiếc tàu xà lúp bị hư hại do tai nạn va chạm với một tàu chở dầu.

Trong bối cảnh cuộc Chiến tranh Sáu Ngày giữa Ai Cập và Israel, máy bay và pháo hạm Israel đã tấn công và gây hư hại cho chiếc tàu khảo sát kỹ thuật  vào ngày 8 tháng 6. Massey đã cùng tàu khu trục  lập tức đi hết tốc độ hướng đến hiện trường; và đang khi trên đường đi, bác sĩ cùng đội chăm sóc y tế được chuyển từ tàu sân bay  đến hai chiếc tàu khu trục. Họ tiếp cận được Liberty vào sáng sớm ngày hôm sau để trợ giúp, và đến xế trưa hôm đó Davis hộ tống cho Liberty đi đến Malta, trong khi Massey bảo vệ cho America trong thành phần Đội đặc nhiệm 60.1, trong vùng biển Trung Đông đầy bất trắc.

Sau khi chiến tranh kết thúc nhờ đạt được thỏa thuận ngưng chiến, Massey hướng đến Crete, và đi vào vịnh Suda vào ngày 15 tháng 6. Nó tiếp tục hoạt động cùng Đệ lục Hạm đội cho đến khi rời Rota, Tây Ban Nha vào ngày 12 tháng 9 để quay trở về nhà, về đến Newport vào ngày 21 tháng 9.

Massey được cho xuất biên chế và rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào năm 1973. Con tàu bị tháo dỡ một năm sau đó.

Phần thưởng
Massey được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm bốn Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Triều Tiên.

Tham khảo

 Tin Can Sailors Call Sign List|http://www.destroyers.org/CallSigns/callsign.html
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/m/massey.html
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Naval Vessel Register thuộc phạm vi công cộng: www.nvr.navy.mil/SHIPDETAILS/SHIPSDETAIL_DD_794.HTML

Liên kết ngoài

navsource.org: USS Massey
hazegray.org: USS Massey

Lớp tàu khu trục Allen M. Sumner
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh
Tàu khu trục trong Chiến tranh Triều Tiên
Tàu khu trục trong Chiến tranh Việt Nam
Tàu thủy năm 1944


title: Chabuata rufilinea

text:
Chabuata rufilinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chabuata


title: Wachirawit Ruangwiwat

text:
Wachirawit Ruangwiwat (tiếng Thái: วชิรวิชญ์ เรืองวิวรรธน์, phiên âm: Va-chi-la-vít Lương-vi-vát, sinh ngày 15 tháng 1 năm 2000) còn có biệt danh là Chimon/Chimonac (tiếng Thái: ชิม่อน, phiên âm: Chi-mon) là một nam diễn viên người Thái Lan. Cậu được biết đến với các vai diễn chính như Sun trong My Dear Loser: Edge of 17 (2017), Wave trong The Gifted (2018), The Gifted: Graduation (2020), Andrew trong Blacklist (2019), Pennhung trong Home School (2023) và Sailom trong Dangerous Romance (2023) của GMMTV.Chỉ cần biết có chồng là Perth Tanapon Sukhumpantanasan là đủ rồi

Tiểu sử và học vấn

Wachirawit sinh ra ở Bangkok, Thái Lan. Cậu đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học (lớp 1-12) tại Assumption College và là một trong những thành viên trong đội bóng đá của trường. Hiện tại cậu đang theo học ngành điện ảnh thuộc School of Digital Media and Cinematic Arts tại Đại học Bangkok.

Sự nghiệp
Wachirawit bắt đầu bước chân vào làng giải trí với sự xuất hiện trong bộ phim 13 Beloved (2006). Cậu chính thức ra mắt với tư cách diễn viên vào năm 2015 với vai diễn trong bộ phim Ghost Ship (2015) và sau đó nhận vai chính trong Sweet Boy (2016). Sau đó cậu tiếp tục tham gia bộ phim truyền hình Senior Secret Love: My Lil Boy 2 (2016) với vai Toy. Cậu bắt đầu là nghệ sĩ của GMMTV từ năm 2015.

Các phim tham gia

Điện ảnh

Truyền hình

TV Show

MV

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Bangkok
Nam diễn viên truyền hình Thái Lan
Nam diễn viên Thái Lan thế kỷ 21
Nhân vật còn sống
Sinh năm 2000
Nghệ sĩ GMMTV
Cựu học sinh Trung học Assumption College (Thái Lan)


title: Công tước xứ Windsor

text:
Công tước xứ Windsor (tiếng Anh: Duke of Windsor) là một tước vị thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh. Lấy tên theo thị trấn Windsor, nơi xây dựng Lâu đài Windsor, Anh. Công tước xứ Windsor được tạo lần đầu tiên bởi vua George VI vào ngày 8 tháng 3 năm 1937 cho vua Edward VIII sau khi ông thoái vị, tính đến thời điểm hiện tại Edward VIII là người duy nhất nắm giữ tước vị này cho đến khi ông qua đời vào năm 1972 tước vị chính thức tiệt chủng.

Lần phong thứ nhất
Vào ngày 11 tháng 12 năm 1936, vua Edward VIII thoái vị và em trai ông lên ngôi với tên gọi là George VI của Anh. Tại thời điểm Edward VIII từ bỏ ngai vàng có nhiều tranh cãi về việc ông sẽ được gọi như thế nào và Đạo luật Tuyên bố thoái vị năm 1936 của Vương thất Anh cũng không nêu rõ những đặt quyền nào sẽ áp dụng với một vị vua sau khi thoái vị. Ngay sau khi văn bản thoái vị do Edward VIII ký vào ngày 10 tháng 12 năm 1936, vua George VI mới lên ngôi đưa ra ý kiến về việc tạo ra một tước thiệu mang họ của Vương thất, tức (Nhà Windsor). Vào ngày 12 tháng 12 năm 1936, tại Cơ mật viện Vương quốc Liên hiệp Anh vua George VI tuyên bố ông sẽ phong cho anh trai mình "Công tước Windsor" với kính ngữ Điện hạ (Royal Highness), với tư cách là một Công tước của Vương thất Anh, Edward không thể tham gia ứng cử trong hạ viện. Năm 1937, Edward kết hôn với Wallis Simpson và bà trở thành Công tước phu nhân đầu tiên của Windsor. Vào ngày 28 tháng 5 năm 1972, Edward qua đời ở tuổi 77 taị Paris, Pháp, nếu theo như đúng thông lệ thì Edward có thể truyền lại tước hiệu này cho những hậu duệ của mình nhưng vào thời điểm qua đời Edward không có con và tước thiệu cũng thế mà biến mất.

Danh sách Công tước xứ Windsor

Tham khảo
Công tước Anh
Tước hiệu Hoàng gia Anh

Liên kết ngoài

Khởi đầu năm 1937
Quý tộc Anh
Công tước thuộc Đẳng cấp quý tộc Anh


title: Maria Aleksandrovna Ulyanova

text:
Maria Aleksandrovna Ulyanova (; nhũ danh Blank;  – ) là mẹ của Vladimir Lenin, nhà lãnh đạo cách mạng Bolshevik và người sáng lập Liên Xô.

Ulyanova là một trong sáu đứa trẻ được sinh ra ở Sankt-Peterburg. Cha cô là Aleksandr Blank (sinh ra tại Israel), một bác sĩ giỏi, là một Do Thái chuyển đổi thành Cơ đốc giáo Chính thống. Mẹ của cô, Anna Ivanovna Groschopf, là con gái của một người cha người Đức, Johann Groschopf, và một người mẹ Thụy Điển, Anna Östedt.

Năm 1838, mẹ của Ulyanova qua đời và cha cô đã quay sang chị dâu của mình, ông Nikolina von Essen, để giúp nuôi dạy các con. Họ cùng nhau mua một bất động sản của đất nước gần Kazan và chuyển gia đình đến đó.

Ulyanova được giáo dục tại nhà, học tiếng Đức, tiếng Pháp và tiếng Anh cũng như văn học Nga và phương Tây. Năm 1863, cô lấy bằng bên ngoài và trở thành giáo viên tiểu học. Tuy nhiên, cô sẽ tiếp tục dành phần lớn cuộc đời của mình để nuôi con.

Sau khi kết hôn với Ilya Nikolayevich Ulyanov, một giáo viên toán học và vật lý di động, hai vợ chồng sống trong sự thịnh vượng vừa phải ở Penza. Sau đó, họ chuyển đến Nizhny Novgorod và sau đó là Simbirsk, nơi Ulyanov đảm nhận vị trí uy tín với tư cách là thanh tra viên của các trường tiểu học.

Ulyanova đã thể hiện một sự can đảm và kiên định khi đối mặt với những bi kịch và bất hạnh sẽ ám ảnh gia đình cô suốt cuộc đời, cụ thể là cái chết của chồng cô vào năm 1886, vụ hành quyết con trai của cô, Alexander, vào năm 1887, cái chết của con gái cô, Olga, vào năm 1891, và nhiều vụ bắt giữ và lưu đày những đứa con còn lại của bà - Vladimir, Anna, Dmitri và Maria.

Bà đã ra nước ngoài hai lần để gặp Vladimir Lenin (đến Pháp vào mùa hè năm 1902 và Stockholm vào mùa thu năm 1910).

Tham khảo

Người Sankt-Peterburg
Người Nga gốc Thụy Điển
Người Nga gốc Đức
Người Nga gốc Do Thái
Vladimir Lenin


title: Ảnh hưởng của sự ấm lên toàn cầu đối với con người

text:
Sự ấm lên toàn cầu đã mang lại những thay đổi có thể không thể đảo ngược đối với các hệ thống địa chất, sinh học và sinh thái của Trái đất. Những thay đổi này đã dẫn đến sự xuất hiện của các nguy cơ về môi trường đối với sức khỏe con người trên quy mô lớn, chẳng hạn như thời tiết cực đoan, suy giảm ôzôn, tăng nguy cơ cháy tại các vùng đất hoang, mất đa dạng sinh học, căng thẳng với các hệ thống sản xuất thực phẩm và sự lây lan toàn cầu của các bệnh truyền nhiễm. Ngoài ra, những thay đổi khí hậu được ước tính gây ra hơn 150.000 ca tử vong hàng năm.

Cho đến nay, các nghiên cứu đã được thực hiện ít hơn về tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe, cung cấp thực phẩm, tăng trưởng kinh tế, di cư, an ninh, thay đổi xã hội và hàng hóa công cộng, như nước uống, so với những thay đổi địa vật lý liên quan đến sự nóng lên toàn cầu. Hậu quả của những thay đổi này, có thể giúp đỡ hoặc làm tổn thương dân cư địa phương. Ví dụ, những thay đổi khí hậu ở Siberia, chẳng hạn, được dự kiến sẽ cải thiện sản xuất lương thực và hoạt động kinh tế địa phương, ít nhất là trong ngắn đến trung hạn. Trong khi đó, Bangladesh đã trải qua sự gia tăng các bệnh nhạy cảm với khí hậu như sốt rét, sốt xuất huyết, tiêu chảy ở trẻ em và viêm phổi, giữa các cộng đồng dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng các tác động ròng hiện tại và tương lai của biến đổi khí hậu đối với xã hội loài người đang và sẽ tiếp tục là cực kỳ tiêu cực.

Phần lớn các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu là do các cộng đồng nghèo và thu nhập thấp trên thế giới gặp phải, những người có mức độ tổn thương cao hơn nhiều đối với các yếu tố quyết định môi trường về sức khỏe, sự giàu có và các yếu tố khác, và khả năng đối phó thấp hơn nhiều sự biến đổi khí hậu. Một báo cáo về tác động của con người toàn cầu đối với biến đổi khí hậu do Diễn đàn nhân đạo toàn cầu công bố năm 2009, ước tính hơn 300.000 người chết và khoảng 125 tỷ đô la thiệt hại kinh tế mỗi năm, và chỉ ra rằng phần lớn biến đổi khí hậu gây ra là do lũ lụt và hạn hán gây ra cho các nước đang phát triển.

Tham khảo

Đọc thêm
 Addressing Climate Change in Asia & the Pacific 2012
 Climate Change 2007: Synthesis Report, 4th Assessment Report, Intergovernmental Panel on Climate Change
 Report on the Economics of Climate Change (2006), Stern Review
 Human Impact Report: The Anatomy of a Silent Crisis (2009), Global Humanitarian Forum
 Human Development Report 2007/2008, United Nations Development Programme

 Climate change, water stress, conflict and migration Proceedings of a conference in The Hague, September 2011
 Warming world: impacts by degree

Tác động của biến đổi khí hậu


title: Furuta Atsuyoshi

text:
Furuta Atsuyoshi (sinh ngày 27 tháng 10 năm 1952) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản
Furuta Atsuyoshi thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản từ năm 1971 đến 1978.

Thống kê sự nghiệp

|-
|1971||1||0
|-
|1972||4||0
|-
|1973||3||0
|-
|1974||5||0
|-
|1975||11||0
|-
|1976||2||0
|-
|1977||0||0
|-
|1978||6||0
|-
!Tổng cộng||32||0
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
National Football Teams
Japan National Football Team Database

Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Leucanopsis fassli

text:
Leucanopsis fassli là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leucanopsis