title: Lend-Lease

text:
nhỏ|Tổng thống Roosevelt đang ký biên bản Lend-Lease để hỗ trợ cho Anh và Trung Quốc (Tháng 3 năm 1941).
nhỏ|House of Representatives bill # 1776, p.1
Lend-Lease, là chương trình viện trợ của Hoa Kỳ đối với Vương quốc Anh, nước Pháp tự do, Trung hoa dân quốc, Liên Xô và các nước Đồng minh khác. Các mặt hàng viện trợ bao gồm thực phẩm, dầu, và các trang thiết bị quân sự từ năm 1941 đến năm 1945. Các khoản vay dựa trên cơ sở giúp đỡ các nước Đồng minh cũng là để bảo vệ nước Mỹ, khoản viện trợ này bao gồm tàu chiến và máy bay chiến đấu, cùng với các loại vũ khí khác. Nó được ký vào ngày 11 tháng 3 năm 1941 và kết thúc vào ngày 20 tháng 9 năm 1945. Đổi lại, Mỹ được quyền thuê các căn cứ lục quân và hải quân trên lãnh thổ của Đồng minh trong thời kỳ chiến tranh. Canada cũng có một chương trình viện trợ nhỏ hơn tương tự.

Tổng số vật tư trị giá 50,1 tỷ đô la (tương đương 575 tỷ đô la vào năm 2019) đã được viện trợ, hay 17% tổng chi tiêu chiến tranh của Hoa Kỳ. Tổng cộng, 31,4 tỷ đô la được viện trợ cho Vương quốc Anh, 11,3 tỷ đô la cho Liên Xô, 3,2 tỷ đô la cho Pháp, 1,6 tỷ đô la cho Trung Quốc, và 2,6 tỷ đô la dành cho các Đồng minh còn lại. Ngược lại Mỹ đã chi ra tổng cộng 7,8 tỷ USD để thuê các căn cứ đóng quân trên lãnh thổ các nước Đồng minh; trong đó 6,8 tỷ đô la là dành cho các căn cứ đặt tại Anh và Khối thịnh vượng chung. Các điều khoản của thỏa thuận quy định rằng trang thiết bị quân sự phải được sử dụng cho đến khi được trả lại hoặc bị tiêu hủy. Trên thực tế, rất ít thiết bị được trả lại vì hầu hết đã bị phá hủy trong chiến tranh.

Thực tế viện trợ Lend-lease của Mỹ không phải là sự ban tặng, bản thân tên gọi của nó ("Lend-lease", nghĩa là "cho vay - cho thuê") đã cho thấy nó là một dạng hợp đồng "bán vũ khí - trả tiền sau" chứ không phải là cho không. Trong và sau chiến tranh, Anh đã phải trao cho Mỹ nhiều công nghệ tối mật và quyền sử dụng nhiều căn cứ quân sự, trong khi Liên Xô đã phải trả nợ cho những hàng hóa, vũ khí mà Mỹ viện trợ bằng nhiều chuyến tàu chở kim loại quý như bạch kim, vàng trị giá hàng tỷ USD Mỹ. Chính Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt đã từng nói về Lend-lease: “Đó là một khoản đầu tư sinh lời”

Chương trình Lend-Lease đã đánh dấu sự can thiệp của Hoa Kỳ vào chiến tranh thế giới 2 và Hoa Kỳ trở nên ủng hộ cởi mở với các nước Đồng minh. Cố vấn chính sách đối ngoại Tổng thống Roosevelt, Harry Hopkins chịu trách nhiệm quản lý chương trình Lend-Lease, đảm bảo rằng nó phù hợp với các mục tiêu chính sách đối ngoại của Roosevelt.

Lịch sử

Chủ nghĩa không can thiệp và trung lập của Hoa Kỳ
nhỏ|Viện trợ lương thực từ Mỹ: Các học sinh Anh vẫy tay trước ống kính khi nhận được đĩa thịt xông khói và trứng.
Những năm thập kỷ 1930, nước Mỹ bước vào cuộc Đại khủng hoảng làm suy giảm kinh tế toàn cầu, sau đó là cuộc suy thoái kinh tế năm 1937-1938, tuy có quy mô nhỏ hơn nhưng vẫn là một trong số những cuộc suy thoái tồi tệ nhất thế kỷ 20. Năm 1934, Quốc hội Mỹ đã ban hành đạo luật trung lập vào những năm 1930, được thúc đẩy bằng chủ nghĩa trung lập - sau khi nước Mỹ trải qua cuộc chiến tranh thế giới I tốn kém (các khoản nợ thời chiến vẫn chưa được trả hết), và tìm cách đảm bảo rằng đất nước sẽ không bị vướng vào các cuộc xung đột nào nữa. Các Đạo luật Trung lập vào các năm 1935, 1936 và 1937 có mục đích giữ cho Hoa Kỳ không tham gia vào các cuộc chiến tranh, bằng cách cấm người Mỹ bán hoặc vận chuyển vũ khí, hoặc các vật liệu chiến tranh khác cho các quốc gia tham chiến.

Bán vũ khí trả tiền mặt
Tuy nhiên vào năm 1939 – với việc Đức, Nhật và Italia theo đuổi các chính sách quân sự, hiếu chiến – Tổng thống Roosevelt muốn có sự linh hoạt hơn để giúp kiềm chế phe Trục. Ông đề nghị sửa đổi đạo luật để cho phép các quốc gia Đồng minh mua hàng hóa quân sự, vũ khí và đạn dược nếu họ trả tiền mặt và chịu rủi ro khi vận chuyển hàng hóa trên các tàu không phải của Mỹ, một chính sách có lợi cho Anh và Pháp. Ban đầu, đề xuất này đã thất bại, nhưng sau khi Đức xâm lược Ba Lan vào tháng 9, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật Trung lập năm 1939 theo đó chấm dứt lệnh cấm vận vũ khí trên cơ sở "tiền mặt mang theo". Việc thông qua sửa đổi năm 1939 đối với các Đạo luật Trung lập trước đó đã đánh dấu sự khởi đầu của sự chuyển đổi của Quốc hội khỏi chủ nghĩa biệt lập, thực hiện một bước đầu tiên đối với chủ nghĩa can thiệp.

Sau Trận chiến nước Pháp tháng 6 năm 1940, Khối thịnh vượng chung và Đế quốc Anh là lực lượng duy nhất tham gia vào cuộc chiến chống lại Đức và Ý. Vương quốc Anh đã thanh toán nhu cầu hàng hóa của mình bằng vàng như một phần của chương trình " tiền mặt mang theo ", theo yêu cầu của Đạo luật Trung lập của Hoa Kỳ những năm 1930 , nhưng đến năm 1941, nước này đã thanh lý quá nhiều tài sản khiến tiền mặt của họ ngày càng cạn kiệt. Lực lượng quân đội viễn chinh Anh đã mất 68.000 lính trong các chiến dịch tại Pháp, và sau cuộc di tản Dunkirk năm 1940, phần lớn thiết bị trang bị quân sự của Anh đã bị bỏ lại.

Trong cùng thời gian này, chính phủ Mỹ bắt đầu tổng động viên, đưa ra dự thảo đầu tiên trong thời bình và ngân sách quốc phòng tăng gấp 5 lần (từ 2 tỷ USD lên 10 tỷ USD). Trong khi đó, Vương quốc Anh đang cạn kiệt tiền tệ thanh khoản và muốn không bị buộc phải bán bớt tài sản của Anh. Ngày 7 tháng 12 năm 1940, Thủ tướngWinston Churchill gửi bức thư dải 15 trang cho Tổng thống Roosevelt đề nghị sự giúp đỡ của Mỹ. Thông cảm cho hoàn cảnh của người Anh, nhưng bị cản trở bởi dư luận và Đạo luật Trung lập, cấm bán vũ khí theo hình thức tín dụng hoặc cho vay tiền cho các quốc gia hiếu chiến, Roosevelt cuối cùng đã nảy ra ý tưởng "cho các nước Đồng minh thuê các trang thiết bị quân sự cùng với các nhu yếu phẩm khác".

Tháng 9 năm 1940, khi Đức không kích Anh, Anh đã gửi một đoàn các nhà khoa học sang Mỹ trong khuôn khổ Chương trình Tizard. Mục đích là chia sẻ công nghệ của Anh cho Mỹ, nhằm tận dụng khả năng sản xuất công nghiệp rất lớn của Mỹ khi đó. Những công nghệ này bao gồm magnetron khoang (công nghệ cốt lõi giúp chế tạo các radar có hiệu suất cao), thiết kế ngòi nổ cận đích, chi tiết động cơ phản lực của Frank Whittle và bản giới thiệu Frisch–Peierls mô tả tính khả thi của bom nguyên tử. Ngoài ra, còn có thiết kế rockets, bộ tăng áp, máy ngắm trên máy bay, thiết bị phát hiện tàu ngầm, thùng chứa nhiên liệu tự hàn kín và chất nổ dẻo.

Đề xuất chương trình Cho vay và cho thuê
Sau một thập kỷ trung lập, Roosevelt muốn Mỹ ủng hộ quân Đồng minh, nhưng đồng thời vẫn giữ quan điểm trung lập của Hoa Kỳ. Ban đầu, chính sách của Mỹ là giúp đỡ người Anh nhưng không tham chiến. Vào đầu tháng 2 năm 1941, một cuộc thăm dò cho thấy 54% người Mỹ ủng hộ viện trợ cho người Anh vô điều kiện. 15% ủng hộ nhưng phải có các điều kiện như: "Nếu điều đó không khiến chúng ta tham chiến", hoặc "Nếu người Anh có thể gửi các công nghệ quân sự để đảm bảo về an ninh cho nước Mỹ giống như những gì mà người Mỹ đã cung cấp cho Anh." Chỉ có 22% phản đối dứt khoát đề xuất của Tổng thống. Khi những người tham gia cuộc thăm dò được hỏi về đảng phái của họ, cuộc thăm dò đã tiết lộ một sự chia rẽ chính trị: 69% đảng viên Đảng Dân chủ hoàn toàn ủng hộ chương trình Lend-Lease, trong khi chỉ 38% đảng viên Đảng Cộng hòa ủng hộ dự luật vô điều kiện.

Những người phản đối dự luật Lend-Lease mạnh mẽ nhất là các đảng viên Đảng Cộng hòa theo chủ nghĩa Trung lập trong Quốc hội. Khi Hạ viện Hoa Kỳ thực hiện bỏ phiếu vào ngày 9 tháng 2 năm 1941, đảng Dân chủ bỏ 238 phiếu thuận/25 phiếu chống và Đảng Cộng hòa bỏ 24 phiếu thuận/135 phiếu chống.

Cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện, diễn ra vào ngày 9 tháng 3, cho thấy sự khác biệt đảng phái tương tự: 49 đảng viên Dân chủ (79 phần trăm) bỏ phiếu "thuận" và chỉ 13 đảng viên Dân chủ (21 phần trăm) bỏ phiếu "không". Ngược lại, 17 đảng viên Cộng hòa (63 phần trăm) bỏ phiếu chống trong khi 10 thành viên Cộng hòa ở Thượng viện (37 phần trăm) đứng về phía đảng Dân chủ để thông qua dự luật.

Tổng thống Roosevelt ký thỏa thuận Lend-Lease vào ngày 11 tháng 3 năm 1941, cho phép ông đưa ra quyết định bán, chuyển nhượng quyền sở hữu, cho thuê, trao đổi quốc phòng cho bất kỳ chính phủ nào mà ông cho là thân thiện. Vào tháng 4, chương trình được mở rộng với việc bổ sung Trung hoa dân quốc, và đến tháng 10 bổ sung thêm Liên Xô. Tổng thống Roosevelt đã ký chấp nhận hỗ trợ Vương quốc Anh 1 tỉ đô la tính đến hết tháng 10 năm 1941, bao gồm việc chuyển giao cho Hải quân Anh và Hải quân hoàng gia Canada 50 tàu khu trục của Hải quân Mỹ, đổi lại là Hải quân Mỹ được phép sử dụng các căn cứ tại biển Caribe. Tổng thống Anh Churchill cũng cho phép Mỹ thuê miễn phí các quân cảng tại Bermuda và Newfoundland.

Sau cuộc tấn công tại Trân Châu Cảng dẫn đến việc Mỹ tham chiến vào tháng 12 năm 1941, các chính sách đối ngoại ít khi được Quốc hội Mỹ thảo luận, và chương trình Lend-Lease đã được tiếp tục triển khai mà rất ít bị cắt giảm. Mùa xuân năm 1944, Hạ viện đã thông qua dự luật đổi mới chương trình Cho thuê tài chính với 334 phiếu thuận/21 phiếu chống. Thượng viện đã thông qua bằng một cuộc bỏ phiếu từ 63 phiếu thuận/1 phiếu chống.

Hỗ trợ Đồng minh đa phương
Vào tháng 2 năm 1942, Mỹ và Anh đã ký Hiệp định viện trợ lẫn nhau Anh-Mỹ như một phần của chương trình hỗ trợ giữa các nước Đồng minh trong chiến tranh, nhằm cung cấp cho nhau hàng hóa, dịch vụ và viện trợ lẫn nhau.

Quy mô, giá trị và tính kinh tế

Tổng giá trị của chương trình Lend-Lease là 50,1 tỷ $ (tương đương với 575 tỷ $ vào năm 2018), hay chiếm 17% tổng chi phí chiến tranh của Hoa Kỳ Trong đó, 31,4 tỷ $ (360 tỷ $) được dành cho Vương quốc Anh, 11,3 tỷ đô la (130 tỷ đô la) cho Liên Xô, 3,2 tỷ đô la (36,7 tỷ đô la) cho Pháp, 1,6 tỷ đô la (18,4 tỷ đô la) cho Trung Hoa Dân Quốc, và 2,6 tỷ đô la còn lại cho các Đồng minh khác. Ngược lại, Hoa Kỳ cũng được phép thuê các căn cứ đóng quân trên lãnh thổ Đồng minh, với tổng trị giá 7,8 tỷ USD; trong số này, 6,8 tỷ đô la đến từ Vương quốc Anh và Khối thịnh vượng chung, chủ yếu là Úc và Ấn Độ. Các điều khoản của thỏa thuận quy định rằng các phương tiện/vật liệu phải được sử dụng cho đến khi được trả lại hoặc bị tiêu hủy. Trong thực tế, rất ít thiết bị có thể sử dụng được trong thời bình.

Canada không phải là một phần của Lend Lease. Tuy nhiên, nước này cũng có một chương trình tương tự có tên là Viện trợ tương hỗ đã gửi khoản vay trị giá 1 tỷ đô la Canada (tương đương 14,9 tỷ đô la Canada vào năm 2020) và 3,4 tỷ đô la Canada (50,6 tỷ đô la Mỹ) hỗ trợ cho Anh và các nước Đồng minh.
trái|nhỏ|Tỉ lệ Tổng sản phẩm nội địa giữa các nước Đồng minh và Phe trục, 1938–1945.

Tầm quan trọng của chương trình
Lend-Lease đã góp phần vào chiến thắng của phe Đồng minh. Ngay cả sau khi các lực lượng của Hoa Kỳ ở Châu Âu và Thái Bình Dương bắt đầu đạt được sức mạnh toàn diện trong giai đoạn 1943–1944, Lend-Lease vẫn tiếp tục. Hầu hết các nước Đồng minh chủ yếu tự túc về xe tăng và máy bay chiến đấu vào thời điểm này nhưng Lend-Lease là một nguồn bổ sung cần thiết và chương trình cũng cung cấp cả các phương tiện hậu cần khác (bao gồm cả phương tiện cơ giới và thiết bị đường sắt).

Phần lớn ý nghĩa của viện trợ Lend-Lease có thể được hiểu rõ hơn khi xét đến hình thái tác chiến mới trong Thế chiến II, cũng như những thay đổi về kinh tế do chiến tranh gây ra. Một trong những điểm khác biệt lớn nhất so với các cuộc chiến trước là sự gia tăng đáng kể về khả năng cơ động của bộ binh. Đây là cuộc chiến tranh lớn đầu tiên mà các đơn vị cơ giới hóa được thành lập; binh lính được yểm trợ với số lượng lớn đủ loại phương tiện. Hầu hết các nước tham chiến đều tập trung vào sản xuất các loại vũ khí, và cắt giảm sản xuất các mặt hàng được cho là không thiết yếu, gây ra sự thiếu hụt các sản phẩm liên quan cho quân đội hoặc như một phần của tổ hợp quân sự–công nghiệp. Sản xuất công nghiệp, vũ khí và đặc biệt là các phương tiện không bọc thép của Mỹ đã đóng vai trò rất quan trọng, nhất đối với Vương quốc Anh và Trung Hoa dân quốc.

Liên Xô phụ thuộc rất nhiều vào vận tải đường sắt và bắt đầu công nghiệp hóa nhanh từ nửa cuối những năm 1920 Những năm 1930 (Đại khủng hoảng), hàng trăm công ty nước ngoài đã được Liên Xô đặt hàng xây dựng các nhà máy. Chỉ trong vòng một tuần kể từ ngày 31 tháng 5 năm 1929, 16 nhà máy đã được xây dựng mới. Khi chiến tranh vệ quốc nổ ra, những nhà máy này đã được chuyển đổi công năng từ sản xuất các mặt hàng dân sự và đầu máy xe lửa sang sản xuất các sản phẩm quân sự chỉ trong vòng một đêm. Tổng cộng, 92,7% thiết bị đường sắt mới sản xuất mới trong thời chiến của Liên Xô là do Lend-Lease cung cấp, bao gồm 1.911 đầu máy xe lửa và 11.225 toa xe lửa (tuy nhiên cần lưu ý là Liên Xô từ trước đó đã dự trữ ít nhất 20.000 đầu máy và 500.000 toa xe lửa, nên nếu không có Lend-Lease thì vận tải đường sắt của Liên Xô vẫn tự đảm bảo được)

Tuy nhiên, xét cụ thể thì tổng giá trị viện trợ chỉ bằng 4% tổng lượng sản xuất của Liên Xô trong những năm chiến tranh (trong khi Liên Xô phải chống đỡ 75% binh lực của Đức và chư hầu) Các số liệu cho thấy vũ khí Lend-Lease chỉ cung cấp một đóng góp nhỏ cho nỗ lực chiến tranh của Liên Xô (chiếm chưa đầy 2% pháo binh, 12% số máy bay, 10% số xe tăng mà Liên Xô sử dụng) Mặt khác, 85% lượng hàng Lend-Lease chỉ được chuyển đến sau tháng 1 năm 1943, tức là sau Trận Stalingrad, khi đó mức sản xuất của Liên Xô đã vượt xa Đức và chiến thắng chung cuộc của Liên Xô đã gần như chắc chắn. Rõ ràng chương trình Lend-Lease đã đến quá muộn và cũng không đủ lớn để trở thành nhân tố quyết định trong chiến thắng của Liên Xô, nhưng dù sao nó cũng tăng tốc quá trình đánh bại Đức, giúp Liên Xô giảm bớt thiệt hại trong chiến tranh

Một số sử gia như M. Harison tin rằng nếu không có "lend - lease", Liên Xô vẫn sẽ chiến thắng, chỉ là chiến thắng đó sẽ đến chậm hơn vài tháng. Ngược lại, nếu không có sự tham gia của Liên Xô (chống đỡ 70% lực lượng Đức và chư hầu) thì Mỹ-Anh sẽ khó có thể đánh bại được khối Phát xít ở châu Âu David Glantz, nhà sử học quân sự người Mỹ nổi tiếng với những cuốn sách về mặt trận phía Đông, kết luận: Viện trợ Lend-Lease không đủ để tạo ra sự khác biệt giữa thất bại và chiến thắng trong các năm 1941–1942; thành tựu đó hoàn toàn là do nhân dân Liên Xô và thần kinh sắt đá của Stalin, Zhukov, Shaposhnikov , Aleksandr Mikhailovich Vasilevsky, cùng với cấp dưới của họ. Tuy nhiên, khi chiến tranh tiếp diễn, Hoa Kỳ và Anh đã cung cấp nhiều phương tiện chiến tranh và nguyên liệu chiến lược cần thiết cho chiến thắng của Liên Xô... Nếu không có viện trợ, Stalin và các tướng lĩnh Hồng quân có thể sẽ phải mất thêm từ 12 đến 18 tháng để kết thúc chế độ Phát xít Đức. Kết quả cuối cùng có lẽ sẽ giống nhau, ngoại trừ việc những người lính Liên Xô có thể sẽ tiến tới các bãi biển Đại Tây Dương của Pháp.

Trả lại hàng viện trợ sau chiến tranh
Tổng thống Franklin D. Roosevelt muốn có sự ủng hộ của người dân Mỹ cho chương trình Lend-Lease gây tranh cãi này, đã giải thích với công chúng và báo chí rằng kế hoạch của ông có thể so sánh với việc một người hàng xóm cho người khác mượn vòi làm vườn để dập lửa trong nhà của người hàng xóm. "Tôi phải làm gì trong một cuộc khủng hoảng như vậy?" Tổng thống hỏi tại một cuộc họp báo. "Tôi không nói ... 'Hàng xóm ơi, cái vòi làm vườn của tôi tốn của tôi 15 đô la; bạn phải trả cho tôi 15 đô la cho nó' ... Tôi không muốn 15 đô la - Tôi muốn vòi làm vườn của mình được trả lại sau khi đám cháy đã được dập tắt." Thượng nghị sĩ Robert Taft (R-Ohio) đã trả lời: "Cho mượn thiết bị quân sự là một việc giống như cho mượn kẹo cao su - bạn chắc chắn không muốn được trả lại vẫn chiếc kẹo cao su đó."

Trên thực tế, rất ít hàng hóa được trả lại cho Mỹ, ngoại trừ một số tàu vận tải không vũ trang. Thỏa thuận Lend-Lease với 30 quốc gia quy định việc hoàn trả không phải bằng tiền hoặc hàng hóa trả lại, mà là "hành động chung hướng tới việc tạo ra một trật tự kinh tế quốc tế được tự do hóa trên toàn cầu sau khi chiến tranh kết thúc." Đó là Mỹ sẽ có uy thế ở các tổ chức ngoại giao và thương mại quốc tế, chẳng hạn như Liên hợp quốc.

Các tuyến vận tải tới Liên Xô

Nếu như Đức đánh bại Liên Xô, Đức sẽ chiếm được toàn bộ châu Âu. Roosevelt lo sợ nếu Liên Xô thất bại, thì quân Đồng minh sẽ không thể đánh bại Đức quốc xã, do đó ông đã quyết định phải trợ giúp Liên Xô trong cuộc chiến chống lại Đức. Đại sứ Liên Xô tại Mỹ Maxim Litvinov là người đã có đóng góp quan trọng trong việc ký kết thỏa thuận Lend-Lease vào năm 1941. Người Mỹ sẽ viện trợ cho Liên Xô theo từng giai đoạn như sau:

 Giai đoạn "Tiền Lend-lease" từ ngày 22 tháng 6 năm 1941, đến ngày 30 tháng 9 năm 1941 (trả bằng vàng và các khoáng sản khác)
 Nghị định thư viện trợ đầu tiên có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10 năm 1941 đến ngày 30 tháng 6 năm 1942 (ký ngày 7 tháng 10 năm 1941), hàng viện trợ sẽ được Anh sản xuất và chuyển giao cho Liên Xô bằng nguồn tín dụng của Mỹ.
 Nghị định thư viện trợ thứ 2 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1942 đến ngày 30 tháng 6 năm 1943 (ký ngày 6 tháng 10 năm 1942)
 Nghị định thư viện trợ thứ 3 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1943, to ngày 30 tháng 6 năm 1944 (ký ngày 19 tháng 10 năm 1943)
 Nghị định thư viện trợ thứ 4 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1944 (ký ngày 17 tháng 4 năm 1945), chính thức kết thúc vào ngày 12 tháng 5 năm 1945, tuy nhiên Hoa Kỳ vẫn tiếp tục viện trợ cho Liên Xô đổi lại Liên Xô tham chiến đánh Nhật Bản từ ngày 8 tháng 8 năm 1945 theo thỏa thuận "Milepost", cho đến khi Nhật Bản đầu hàng vào ngày 2 tháng 9 năm 1945. Ngày 20 tháng 9 năm 1945, tất cả các khoản viện trợ cho Liên Xô theo chương trình Lend-Lease chính thức kết thúc.

Hàng viện trợ được chuyển cho Liên Xô qua tuyến đường vận tải trên biển Bắc Cực, qua Iran và qua biển Thái Bình Dương.

Tuyến đường vận tải qua biển Bắc Cực là tuyến đường ngắn nhất để tới Liên Xô, nhưng cũng là tuyến đường nguy hiểm nhất do nó đi qua vùng biển Nauy khi đó đang nằm dưới sự kiểm soát của Đức. Đã có tổng cộng 3.964.000 tấn hàng hóa được vận chuyển qua đường biển Bắc Cực; trong đó có 93% số hàng hóa được chuyển đến Liên Xô an toàn. Lượng hàng hóa chuyển cho Liên Xô qua tuyến đường vận tải biển Bắc cực chiếm 23% tổng lượng hàng hóa viện trợ cho Liên Xô trong chiến tranh.

Tuyến đường vận tải qua Iran là tuyến đường xa nhất, và chỉ được đưa vào hoạt động từ giữa năm 1942. Qua tuyến đường này đã có 4.160.000 tấn hàng được chuyển cho Liên Xô, chiếm 27%.

Tuyến vận tải qua biển Thái Bình Dương bắt đầu từ tháng 8 năm 1941, nhưng chịu nhiều ảnh hưởng bởi các cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản; kể từ năm 1941, chỉ có tàu vận tải của Liên Xô được sử dụng trên tuyến đường biển này. Ngoài ra do tình trạng trung lập giữa Liên Xô và Nhật, nên các tàu hàng của Liên Xô chỉ chở những loại hàng hóa phi quân sự. Khoảng 8.244.000 tấn hàng hóa đã được chuyển cho Liên Xô qua tuyến vận tải biển Thái Bình Dương, chiếm 50% tổng số.

Tổng cộng, Hoa Kỳ giao hàng cho Liên Xô thông qua Lend-Lease lên tới 11 tỷ USD các thiết bị quân sự gồm: hơn 400.000 xe jeep và xe tải; 12.000 xe bọc thép (bao gồm 7.000 xe tăng, gồm khoảng 1.386 xe tăng M3 Lee và 4.102 xe M4 Sherman); 11.400 máy bay (gồm 4.719 chiếc Bell P-39 Airacobras) và 1,75 triệu tấn lương thực.

Khoảng 17,5 triệu tấn thiết bị quân sự, phương tiện, vật tư công nghiệp và thực phẩm đã được vận chuyển từ Tây Bán cầu đến Liên Xô, 94% đến từ Mỹ. Để so sánh, quân Mỹ tại châu Âu đã sử dụng tổng cộng 22 triệu tấn vật tư từ tháng 1 năm 1942 đến tháng 5 năm 1945. Người ta ước tính rằng chỉ riêng khối lượng hàng được Mỹ chuyển giao cho Liên Xô thông qua ngả Iran, cũng đủ để duy trì 60 sư đoàn chiến đấu theo như tiêu chuẩn của quân đội Mỹ.

Người Mỹ chỉ hạn chế việc viện trợ cho Liên Xô các máy bay ném bom hạng nặng. Trong giai đoạn 4 của chương trình Lend Lease (ngày 1 tháng 7 năm 1944 đến ngày 30 tháng 6 năm 1945) Liên Xô đã yêu cầu Mỹ cung cấp 240 máy bay ném bom B-17 Flying Fortress và 300 chiếc B-24 Liberator, nhưng Mỹ đã không cung cấp bất kỳ một máy bay ném bom nào. Đây cũng là lần đầu tiên Liên Xô đề nghị Mỹ cung cấp máy bay ném bom hạng nặng.

Trong khi đó, Hoa Kỳ đã sản xuất được tới hơn 30.000 máy bay ném bom hạng nặng trong suốt chiến tranh.

Liên Xô chỉ có một số lượng nhỏ máy bay ném bom. Trong đó máy bay ném bom hiện đại nhất của Liên Xô là Petlyakov Pe-8, và khi chiến tranh nổ ra, Liên Xô mới chỉ có 27 chiếc máy bay ném bom loại này, và Liên Xô chỉ sản xuất thêm được 100 chiếc cho đến khi kết thúc chiến tranh.

Tính tổng cộng từ ngày 1 tháng 10 năm 1941 đến ngày 31 tháng 5 năm 1945, Hoa Kỳ đã chuyển giao cho Liên Xô: 427.284 xe tải, 13.303 xe thiết giáp, 35.170 mô tô, 2.328 xe công vụ, 2.670.371 tấn chế phẩm dầu mỏ (xăng và dầu), tương đương 57,8%. nhiên liệu hàng không có chỉ số octan cao, 4.478.116 tấn thực phẩm (thịt hộp, đường, bột mì, muối, v.v.), 1.911 đầu máy hơi nước, 66 đầu máy diesel, 9.920 toa phẳng, 1.000 toa tự đổ, 120 toa xe bồn, và 35 ô tô máy móc hạng nặng. Hàng hóa vũ khí được cung cấp (đạn dược, đạn pháo, mìn, vật liệu nổ các loại) chiếm tới 53% tổng đạn dược của Hồng quân. Công ty Ford cũng chuyển giao cho Liên Xô một nhà máy sản xuất lốp xe. Theo thời giá năm 1947, tổng giá trị hàng hóa mà Mỹ chuyển giao cho Liên Xô lên tới 11 tỉ đô la.

Viện trợ của Vương quốc Anh dành cho Liên Xô
nhỏ|Hồng quân Liên Xô với xe thiết giáp hạng nhẹ Universal Carrier, tại Bucharest gần đại lộ Carol I.
thế=A Valentine tank destined for the Soviet Union leaves the factory in the United Kingdom.|nhỏ|Một chiếc xe tăng Valentine được chế tạo cho Liên Xô đang rời nhà máy ở Anh.
Tháng 6 năm 1941, khoảng vài tuần sau khi Đức xâm lược Liên Xô, chuyến hàng viện trợ đầu tiên được Anh chuyển cho Liên Xô qua tuyến đường vận tải trên biển Bắc cực, các tàu vận tải cập bến cảng Murmansk vào tháng 9. Trong chiến dịch Benedict, Không đoàn số 151 với phi công và thợ máy cùng với 40 chiếc tiêm kích Hawker Hurricane được gửi sang Liên Xô với nhiệm vụ đào tạo các phi công Liên Xô và bảo vệ không phận của bến cảng. Đây là chuyến hàng viện trợ đầu tiên trong số các chuyến hàng tiếp theo được gửi đến cảng Murmansk và Arkhangelsk, còn được biết đến dưới tên gọi đoàn tàu hộ tống Bắc cực, đổi lại, các tàu hàng sẽ vận chuyển vàng, được Liên Xô sử dụng để trả cho Hoa Kỳ.

Vào cuối năm 1941, các lô hàng bao gồm xe tăng Matilda, Valentine và xe tăng hạng nhẹ Mk VII Tetrarch ban đầu chỉ chiếm 6,5% tổng sản lượng xe tăng của Liên Xô nhưng hơn 25% xe tăng hạng trung và hạng nặng đã được Anh viện trợ cho Hồng quân. Xe tăng Anh lần đầu tiên xuất kích cùng Tiểu đoàn xe tăng độc lập 138 trong trận Moskva vào ngày 20 tháng 11 năm 1941. Tổng cộng, xe tăng được cung cấp qua chương trình Lend-Lease chiếm từ 30 đến 40% số lượng xe tăng hạng nặng và hạng trung của Hông quân trong trận đánh bảo vệ Moskva.nhỏ|Một chiếc Xe tăng Valentine Mk III của Hồng quân bị phá hủy bởi quân Đức tại Liên Xô, tháng 1 năm 1944.
Từ tháng 6 năm 1941 đến tháng 5 năm 1945, Anh đã chuyển giao cho Liên Xô:

 3.000+ máy bay chiến đấu Hawker Hurricane
 4.000+ các loại máy bay chiến đấu khác
 27 tàu chiến
 5.218 xe tăng (gồm có 1.380 xe tăng Valentine do Canada sản xuất)
 5.000+ súng chống tăng
 4.020 xe cứu thương và xe tải.
 323 xe công trình
 1.212 xe thiết giáp hạng nhẹ Universal Carrier và xe trinh sát Loyd Carrier (cộng thêm 1.348 chiếc từ Canada)
 1.721 xe mô tô.
 1.15 tỉ bảng Anh động cơ máy bay.
 1.474 bộ radar.
 4.338 bộ radio.
 600 bộ radar cho hải quân và sonar.
 Hàng trăm pháo hải quân.
 15 triệu đôi ủng.

Tổng cộng, 4 triệu tấn hàng hóa thiết bị quân sự gồm cả thực phẩm và thiết bị y tế được chuyển giao. Đạn dược khoảng 308 triệu bảng (không bao gồm đạn pháo hải quân), thực phẩm và khoáng sản thô tổng trị giá 120 triệu bảng. Các khoản viện trợ quân sự của Anh cho Liên Xô hoàn toàn miễn phí.

Lend-lease nghịch đảo
Reverse Lend-lease là chương trình hỗ trợ các thiết bị quân sự và dịch vụ của các nước Đồng minh cho Hoa Kỳ. Theo đó, gần 8 tỷ USD hàng quân sự (tương đương 124 tỷ USD ngày nay) đã được các nước Đồng minh cung cấp cho Mỹ, 90% trong số này đến từ Vương quốc Anh. Các mặt hàng được Anh cung cấp cho Mỹ bao gồm xe cứu thương dùng cho quân đội Austin K2/Y, bugi đánh lửa sử dụng cho máy bay ném bom B-17 Flying Fortress, Ngoài ra, Canada cung cấp các ống phóng chống tàu ngầm Fairmile, máy bay trinh sát Mosquito, và Ấn Độ cung cấp dầu mỏ. Trong khi đó, Australia và New Zealand cung cấp một lượng lớn thực phẩm cho các lực lượng Hoa Kỳ ở Nam Thái Bình Dương.

Liên Xô cũng cung cấp cho Mỹ nhiều khoáng sản quan trọng, bao gồm 300.000 tấn quặng chromi, 32.000 tấn quặng mangan, và một lượng lớn platinum, vàng và gỗ.

Các lợi ích Mỹ nhận được để đổi lấy viện trợ
Để đổi lại sự giúp đỡ của Mỹ, người Anh đã cung cấp cho người Mỹ các công nghệ quân sự quan trọng, bao gồm radar, sonar, động cơ phản lực không khí, vũ khí chống tăng, tên lửa, bộ siêu nạp, máy ngắm dùng trên máy bay, công nghệ dò tìm tàu ngầm, thùng nhiên liệu tự hàn kín, và chất nổ dẻo, cũng như đóng góp vào dự án Manhattan. Phần lớn được diễn ra trong sứ mệnh Tizard.

Liên Xô đã giúp đỡ Hoa Kỳ về việc cho phép Hoa Kỳ hạ cánh, dịch vụ bảo trì và tiếp liệu ở các sân bay vùng viễn Đông để hỗ trợ quân đội Trung hoa dân quốc, một số máy móc công nghiệp và khoáng sản quý hiếm đã được gửi cho Mỹ, tính tổng cộng trị giá 2 triệu đô la. Năm 1972, Hoa Kỳ chấp nhận đề nghị từ Liên Xô để hoàn trả 722 triệu đô la cho các chuyến hàng ngũ cốc từ Hoa Kỳ, với phần còn lại sẽ được xóa bỏ. Trong thời kỳ chiến tranh, Liên Xô đã cung cấp một số lượng không xác định các lô hàng khoáng sản quý hiếm cho Bộ Tài chính Hoa Kỳ như một hình thức trả nợ Lend-Lease không dùng tiền mặt. Điều này đã được thỏa thuận trước khi ký kết Lend-Lease vào ngày 1 tháng 10 năm 1941. Một số chuyến hàng tử Liên Xô trở về Mỹ đã bị quân Đức ngăn chặn. Vào tháng 5 năm 1942, tàu tuần dương hạng nhẹ HMS Edinburgh (16) đã bị đánh chìm khi đang chở 4,5 tấn vàng của Liên Xô để trả cho Bộ Tài chính Hoa Kỳ. Số vàng này đã được trục vớt vào năm 1981 và 1986. Vào tháng 6 năm 1942, SS  Port Nicholson bị đánh chìm khi đang trên đường từ Halifax đến New York, được cho là có mang theo bạch kim, vàng và kim cương của Liên Xô trên tàu; xác tàu được phát hiện vào năm 2008. Tuy nhiên số hàng hóa này không được trục vớt, và các tài liệu về kho báu trên các con tàu chưa từng được đưa ra.

Chú thích

Tham khảo

Trích dẫn

Sách

 Bryce, Robert B. Canada and the Cost of World War II: The International Operations of Canada's Department of Finance, 1939–1947 (2005) ch 7 on Mutual Aid
 Buchanan, Patrick. Churchill, Hitler and the Unnecessary War. New York: Crown, 2008. .
 Campbell, Thomas M. and George C. Herring, eds. The Diaries of Edward R. Stettinius, Jr., 1943–1946. New York: Franklin Watts, Inc., 1975. .
 Clarke, Sir Richard. Anglo-American Economic Collaboration in War and Peace, 1942–1949. Oxford University Press, 1982. .
 Crowley, Leo T. "Lend Lease" in Walter Yust, ed. 10 Eventful Years, 1937 – 1946 Chicago: Encyclopædia Britannica, 1947, pp. 858–860.
 Dawson, Raymond H. The Decision to Aid Russia, 1941: Foreign Policy and Domestic Politics. Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press, 1959.
 Dobson, Alan P. U.S. Wartime Aid to Britain, 1940–1946. London: Croom Helm, 1986. .
 Gardner, Richard N. Sterling-Dollar Diplomacy. Oxford: Clarendon Press, 1956.

 Hancock, G.W. and M.M. Gowing. British War Economy (1949) pp 224–48 Official British history
 Havlat, Denis. "Western Aid for the Soviet Union During World : Part I." Journal of Slavic Military Studies 30.2 (2017): 290–320; . "Western Aid for the Soviet Union During World : Part II." Journal of Slavic Military Studies 30.4 (2017): 561–601. Argues the supplies made a decisive contribution to Soviet victory, despite denials by Stalinist historians.
 Herring Jr. George C. Aid to Russia, 1941–1946: Strategy, Diplomacy, the Origins of the Cold War. New York: Columbia University Press, 1973. .
 Kemp, P. Convoy: Drama in Arctic Waters. Minneapolis, Minnesota: Book Sales Inc., 2004, First edition 1993. .
 Kimball, Warren F. The Most Unsordid Act: Lend-Lease, 1939–1941. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University, 1969. .

 Langer, William L. and S. Everett Gleason. "Chapters: 8–9."  The Undeclared War, 1940–1941. New York: Harper & Brothers, 1953.
 Louis, William Roger. Imperialism at Bay: The United States and the Decolonization of the British Empire, 1941–1945. Oxford University Press, 1977. .
 Mackenzie, Hector. "Transatlantic Generosity: Canada's 'Billion Dollar Gift' to the United Kingdom in the Second World War." International History Review, Volume 24, Issue 2, 2012, pp. 293–314.
 McNeill, William Hardy. America, Britain, and Russia: their co-operation and conflict, 1941–1946 (1953), pp 772–90
 Milward, Alan S. War, Economy and Society. Harmondsworth: Pelican, 1977. .

 Reynolds, David. The Creation of the Anglo-American Alliance 1937–1941: A Study on Competitive Cooperation. London: Europa, 1981. .
 Romanus, Charles F. and Riley Sunderland. Stilwell's Mission to China.  Washington, D.C.: Office of the Chief of Military History, Dept. of the Army, 1953.
 Sayers, R.S. Financial Policy, 1939–45.  London: H.M. Stationery Office, 1956.
 Schama, Simon. A History of Britain, Vol. III. New York: Hyperion, 2002. .
 Sherwood, Robert E. Roosevelt and Hopkins: An Intimate History.  New York: Enigma Books, 2008, First edition 1948 (1949 Pulitzer Prize winner). .

 Stettinius, Edward R. Lend-Lease, Weapon for Victory. New York: The Macmillan Company, 1944.
 Taylor, A. J. P. Beaverbrook. New York: Simon & Schuster, 1972. .
 Thorne, Christopher. Allies of a Kind: The United States, Britain and the War Against Japan, 1941–1945. Oxford, UK: Oxford University Press, 1978. .
 Twenty-first Report to Congress on Lend-Lease Operations, p. 25.

 Woods, Randall Bennett. A Changing of the Guard: Anglo-American Relations, 1941–1946.  Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press, 1990. .

Liên kết ngoài

 Lend-Lease Shipments, World  (Washington: War Department, 1946)
 Lend-Lease to the Soviet Union
 Official New Zealand war history of Lend-lease, from War Economy
 Official New Zealand war history; termination of Mutual Aid from ngày 21 tháng 12 năm 1945, from War Economy
 Allies and Lend-Lease Museum, Moscow
 "Reverse Lend-Lease" a 1944 Flight article reporting a speech by President Roosevelt
 Lend lease routes – map and summary of quantities of LL to USSR
 How Much of What Goods Have We Sent to Which Allies ? on the American Historical Association
 United States Army in World War II, Statistics: Lend-Lease – World  Operational Documents
 U.S. Army in WW II, Statistics: Lend-Lease – Chief of Military History, 15 Dec 1952 — pdf. direct download link

Quan hệ quốc tế năm 1939
Lịch sử kinh tế thập niên 1940
Hoa Kỳ năm 1941
Đế quốc Anh trong Thế chiến thứ hai
Lịch sử quân sự Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Quan hệ Hoa Kỳ-Liên Xô
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland trong Thế chiến thứ hai
Quan hệ Hoa Kỳ-Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Sự kiện Sakuradamon (1860)

text:
(âm Hán Việt: "Anh điền môn ngoại chi biến") là vụ ám sát Thủ tướng Nhật  (Tairō) Ii Naosuke (1815–1860) ngày 24 tháng 3 năm 1860 bởi rōnin samurai của phiên Mito, bên ngoài cổng Sakurada (Anh điền môn) của lâu đài Edo.

Bối cảnh

Ii Naosuke là một chính khách hàng đầu của giai đoạn Bakumatsu. Ông là người đề xướng việc Nhật triều phải khai thương với thế giới sau 200 năm bế quan tỏa cảng. Ông bị công luận lên án vì đặt bút ký Hiệp ước Thân thiện và Thương mại năm 1858 với Công sứ Hoa Kỳ Townsend Harris. Tiếp theo đó Nhật Bản ký kết một loạt những hiệp định tương tự với những nước Âu châu khác.. Qua năm sau tức năm 1859, triều đình thực thi những điều ước ký kết, mở các cảng Nagasaki, Hakodate và Yokohama cho thương thuyền ngoại quốc vào buôn bán..

Trong vụ thanh trừng Ansei thì Ii Naosuke bị chỉ trích vì đã phò Mạc phủ chống lại các Daimyos địa phương. Naosuke vô tình đã giúp bọn phiên thần như Mito, Hizen, Owari, Tosa, Satsuma và Uwajima chống lại Mạc phủ của Shogun Tokugawa Iesada càng quyết liệt hơn, nhất là khi Naosuke rút lui về trí sĩ thì bọn đối lập càng hoành hành. Họ dấy lên phong trào phản Mạc phủ của phái Mito.

Vụ ám sát

Ngày 24 Tháng 3, 1860, Naosuke bị ám sát ngay bên ngoài cổng vào Lâu đài Edo (tức hoàng cung Tokyo ngày nay). Dù đã có mật báo cho biết tính mệnh ông bị đe dọa, Naosuke đáp rằng "Sự an toàn của riêng ta là không là gì khi tương lai quốc gia lâm nguy."

Ngay ở cổng vào thành bọn rōnin của phiên Mito đã mai phục sẵn 17 tên, lại có cả Arimura Jisaemon (有村 次左衛門), một samurai từ phiên Satsuma góp sức. Họ ùa ra tấn công đoàn hộ vệ khiến các vệ sĩ của Naosuke dàn ra chắn phía trước nhưng đó chỉ là hỏa mù vì hung thủ thừa lúc chỉ mình Naosuke trong cỗ kiệu, đã khai hỏa bắn một phát bằng khẩu Colt 1851 khiến Naosuke trúng đạn. Liền theo đó Arimura nhảy vào giết Naosuke, chặt lấy thủ cấp rồi bỏ chạy ra ngoài. Arimura sau tự mổ bụng mình tự vẫn (seppuku) để tiệt manh mối. Oái oăm thay khẩu súng định mệnh đó là một phiên bản nội chế của khẩu Colt mà Matthew Perry đã dâng tặng Mạc Phủ năm 1858.

Bọn phiên thần giết Naosuke còn ra thông cáo dẫn giải lý do sát hại:

Tin Naosuke bị giết lan rất nhanh nhưng vì phương tiện truyền tin còn hạn hẹp nên bên Tây phương không biết gì mà phải tàu thuyền ngoại quốc vượt Thái Bình Dương báo tin về đến Mỹ khi cập bến San Francisco. Tin sau đó chạy bằng ngựa sang thủ đô Washington đến ngày 12 tháng 6 tức gần ba tháng sau thì phái đoàn ngoại giao của Nhật tại Mỹ mới được tin Naosuke bị giết.

Hậu quả
Công luận lúc bấy giờ không phục chính sách thông thương củ Mạc Phủ nên nhiều nơi dân chúng nổi lên đòi đánh đuổi các người ngoại quốc. Nay Ii Naosuke lại bị giết khiến Mạc Phủ phải dịu giọng, chấp bút thông qua chính sách thỏa hiệp của Kōbu Gattai do hai phiên Satsuma và Mito đề xướng hợp, mở đường cho Thiên hoàng trở lại tham chính cùng với shogun. Dù vậy các thế lực vẫn chưa yên nên tiếp theo đó là phong trào Sonnō Jōi ("Tôn vương nhương di") đòi phục hưng quyền lực của Thiên hoàng cùng đánh đuổi bọn ngoại di, tức ám chỉ truất phế Mạc Phủ.

Từ năm 1860 đến 1868 khi Mạc Phủ bị giải thể thì nơi nơi đều chia thành hai phe. Phe phò vua (thiên hoàng) và phe phò chúa (shogun). Ngay ở Edo tức bản doanh của shogun mà đình thần Mạc Phủ và người ngoại quốc thường bị mai phục sát hại (như trường hợp Andō Nobumasa và Richardson). Hồi cuối của tấn bi kịch là chiến tranh Boshin. Quân Mạc Phủ bị đại bại và Thiên hoàng Nhật trở lại chấp chính, mở đầu giai đoạn mới trong lịch sử Nhật Bản năm 1868: Cải cách Minh Trị .

Ghi chú

Tham khảo
Satow, Sir Ernest 2006 A Diplomat in Japan Stone Bridge Classics, ISBN 978-1-933330-16-7

Bakumatsu
Lâu đài Edo
Nhật Bản năm 1860
Phiên Mito
Thành Edo


title: Laciniodes abiens

text:
Laciniodes abiens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Laciniodes


title: Agrypon agnatum

text:
Agrypon agnatum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrypon


title: Erannis golda

text:
Erannis golda là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Erannis


title: Hampsonodes oryx

text:
Hampsonodes oryx là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hampsonodes


title: Evelyn Dove

text:
Evelyn Mary Dove (11 tháng 1 năm 1902 – 7 tháng 3 năm 1987) là nữ ca sĩ, diễn viên người Anh. Thời gian đầu sự nghiệp, bà từng được so sánh với vũ công Josephine Baker. Dove gây dựng tiếng tăm qua các hoạt động nghệ thuật trên đài BBC từ những năm 1940. Bà từng đi lưu diễn ở Đức, Ý, Áo, Hà Lan, Mỹ, Tây Ban Nha.

Thời thơ ấu
Evelyn Mary Dove sinh ra tại Bệnh viện Lying-in, Phố Endell, London, con gái của luật sư hàng đầu Sierra Leon, Francis (Frans) Dove (1869-1949) và người vợ người Anh đầu tiên Augusta, nhũ danh Winchester, người mà ông sau đó đã ly dị. Anh trai của Evelyn, Frank Dove, người học luật tại Đại học Oxford, năm 1915, nhập ngũ quân đội Anh và chiến đấu tại Trận Cambrai, được trao tặng Huân chương Quân đội.

Sự nghiệp
Evelyn Dove đã học hát, piano và diễn thuyết tại Học viện Âm nhạc Hoàng gia từ năm 1917 đến năm 1919, khi cô tốt nghiệp, vào ngày 27 tháng 9 năm đó kết hôn với Milton Alphonso Luke ở London. Howard Rye ghi lại rằng bà đã sử dụng tên "Norma Winchester" khi bà trở thành thành viên của Dàn nhạc Giao hưởng Nam (SSO), một ban nhạc gồm các nhạc sĩ Anh Tây Ấn và Tây Phi và Mỹ đang phổ biến nhạc đen trên Cảnh câu lạc bộ Vương quốc Anh. Bà đã ở với họ vào ngày 9 tháng 10 năm 1921 khi họ đang đi trên tàu SS Rowan từ Glasgow đến Dublin khi tàu của họ vô tình va chạm với một người khác và tám hoặc chín thành viên của SSO nằm trong số 35 hành khách đã chết khi Rowan bị chìm. Dove và các thành viên SSO khác như Cyril Blake sống sót sau thảm họa đã tham gia vào ngày 14 tháng 10 trong "Buổi hòa nhạc thiêng liêng sống sót".

Đời tư

Tham khảo

Đọc thêm
 Stephen Bourne, Evelyn Dove: Britain's Black Cabaret Queen, London: Jacaranda Books, 2016,

Liên kết ngoài
 "Couldn't Hear Nobody Pray (Negro Spiritual)" by Evelyn Dove, soprano, c. 1926.
 "My Heart Belongs to Daddy, Billy Cotton, 1939".
 "Evelyn Dove (1902–1987)", Devotional by Sonia Boyce, at National Portrait Gallery, London.
 "Evelyn Dove (1902–1987)" at IMDb.
 Evelyn Dove at Vintage Black Glamour by Nichelle Gainer.

Ca sĩ Anh thế kỷ 20
Nữ ca sĩ thế kỷ 20
Ca sĩ Luân Đôn
Nữ ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhân vật giải trí Vương quốc Liên hiệp Anh
Mất năm 1987
Sinh năm 1902


title: Cyanea (chi sứa)

text:
Cyanea là một chi sứa trong họ Cyaneidae.

Các loài

Cyanea annasethe Haeckel 1880
Cyanea annaskala von Lendenfeld,1884
Cyanea buitendijki Stiasny, 1919
Cyanea capillata (Linnaeus, 1758)
Cyanea citrae (Kishinouye, 1910)
Cyanea ferruginea Eschscholtz, 1929
Cyanea fulva Agassiz, 1862
Cyanea lamarckii Péron & Lesueur, 1809
Cyanea mjobergi Stiasny 1921
Cyanea muellerianthe Haacke, 1887
Cyanea nozakii Kishinouye, 1891
Cyanea postelsi Brandt, 1838
Cyanea purpurea Kishinouye, 1910
Cyanea rosea Quoy & Gaimard 1824

Chú thích

Tham khảo

Cyaneidae
Semaeostomeae


title: Sử dụng phương tiện kỹ thuật số và sức khỏe tâm thần

text:
Mối quan hệ giữa sử dụng phương tiện kỹ thuật số và sức khỏe tâm thần đã được các nhà nghiên cứu khác nhau nghiên cứu, chủ yếu là các nhà tâm lý học, nhà xã hội học, nhà nhân chủng học và chuyên gia y tế, đặc biệt là từ giữa thập niên 1990, sau sự phát triển của World Wide Web. Một nhóm nghiên cứu quan trọng đã khám phá các hiện tượng "lạm dụng", thường được gọi là "nghiện kỹ thuật số" hoặc "phụ thuộc kỹ thuật số". Những hiện tượng này biểu hiện khác nhau trong nhiều xã hội và văn hóa. Một số chuyên gia đã điều tra những lợi ích của việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số vừa phải trong các lĩnh vực khác nhau, bao gồm cả về sức khỏe tâm thần và điều trị các vấn đề về sức khỏe tâm thần bằng các giải pháp công nghệ mới.

Việc phân định giữa sử dụng có lợi và bệnh lý của phương tiện kỹ thuật số chưa được thiết lập. Không có tiêu chuẩn chẩn đoán được chấp nhận rộng rãi, mặc dù một số chuyên gia cho rằng lạm dụng một biểu hiện của rối loạn tâm thần tiềm ẩn. Việc phòng ngừa và điều trị sử dụng phương tiện kỹ thuật số bệnh lý cũng không được chuẩn hóa, mặc dù hướng dẫn sử dụng phương tiện an toàn hơn cho trẻ em và gia đình đã được phát triển. Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần, Phiên bản Thứ năm (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, DSM-5) không bao gồm chẩn đoán sử dụng internet có vấn đề, sử dụng phương tiện truyền thông xã hội có vấn đề và rối loạn chơi game (thường được gọi là nghiện trò chơi điện tử), trong khi phiên bản thứ mười của International Classification of Diseases (ICD-11) (Phân loại Quốc tế Bệnh tật (ICD-11)) nhận ra rối loạn chơi game. Các chuyên gia vẫn đang tranh luận về cách thức và thời điểm chẩn đoán các tình trạng này. Việc sử dụng thuật ngữ nghiện để chỉ các hiện tượng và chẩn đoán này cũng đã được đặt câu hỏi.

Phương tiện kỹ thuật số và thời gian sàng lọc đã thay đổi cách trẻ em suy nghĩ, tương tác và phát triển theo hướng tích cực và tiêu cực, nhưng các nhà khoa học không chắc chắn về sự tồn tại của các mối liên hệ nhân quả được đưa ra giả thuyết giữa việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số và kết quả sức khỏe tâm thần. Những liên kết này dường như phụ thuộc vào từng cá nhân và nền tảng họ sử dụng. Một số công ty công nghệ lớn đã đưa ra các cam kết hoặc công bố các chiến lược để cố gắng giảm thiểu rủi ro khi sử dụng phương tiện kỹ thuật số.

Lịch sử và thuật ngữ

Mối quan hệ giữa công nghệ kỹ thuật số và sức khỏe tâm thần đã được nghiên cứu từ nhiều khía cạnh. Người ta đã tìm thấy lợi ích của việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số trong thời thơ ấu và phát triển thanh thiếu niên. Mối quan tâm đã được các nhà nghiên cứu, bác sĩ lâm sàng và công chúng thể hiện liên quan đến hành vi cưỡng chế của người dùng phương tiện kỹ thuật số, khi mối tương quan giữa lạm dụng công nghệ và các vấn đề sức khỏe tâm thần trở nên rõ ràng.

Các thuật ngữ được sử dụng để chỉ các hành vi sử dụng phương tiện kỹ thuật số bắt buộc không được tiêu chuẩn hóa hoặc được công nhận trên toàn cầu. Chúng bao gồm "nghiện kỹ thuật số", "phụ thuộc kỹ thuật số", "sử dụng có vấn đề" hoặc "lạm dụng", thường được mô tả bởi nền tảng phương tiện kỹ thuật số được sử dụng hoặc nghiên cứu (như sử dụng điện thoại thông minh có vấn đề hoặc sử dụng internet có vấn đề). Việc sử dụng các thiết bị công nghệ không hạn chế có thể ảnh hưởng đến sự phát triển, sức khỏe xã hội, tinh thần và thể chất và có thể dẫn đến các triệu chứng gần giống với hội chứng phụ thuộc tâm lý hoặc nghiện hành vi. Việc tập trung vào sử dụng công nghệ có vấn đề trong nghiên cứu, đặc biệt liên quan đến mô hình nghiện hành vi, ngày càng được chấp nhận, mặc dù tiêu chuẩn hóa kém và nghiên cứu mâu thuẫn.

Chứng nghiện Internet đã được đề xuất như một chẩn đoán từ giữa những năm 1990, và phương tiện truyền thông xã hội và mối quan hệ của nó với nghiện đã được kiểm tra từ năm 2009. Báo cáo năm 2018 Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ghi nhận lợi ích của việc sử dụng internet có cấu trúc và hạn chế ở trẻ em và thanh thiếu niên cho mục đích phát triển và giáo dục, nhưng việc sử dụng quá mức có thể có tác động tiêu cực đến tinh thần hạnh phúc Nó cũng ghi nhận sự gia tăng 40% tổng số sử dụng internet ở trẻ em trong độ tuổi đi học từ năm 2010 đến 2015, và các quốc gia OECD khác nhau đã đánh dấu sự khác biệt về tỷ lệ sử dụng công nghệ thời thơ ấu, cũng như sự khác biệt trong các nền tảng được sử dụng.

Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần chưa chính thức được mã hóa sử dụng phương tiện kỹ thuật số có vấn đề trong các danh mục chẩn đoán, nhưng nó coi rối loạn chơi game trên internet là điều kiện để nghiên cứu thêm vào năm 2013. Rối loạn chơi game (thường được gọi là nghiện trò chơi video) đã được công nhận trong ICD-11. Các khuyến nghị khác nhau trong DSM và ICD một phần là do thiếu sự đồng thuận của chuyên gia, sự khác biệt về trọng tâm trong hướng dẫn phân loại, cũng như những khó khăn khi sử dụng mô hình động vật cho nghiện hành vi.

Tiện ích của thuật ngữ nghiện liên quan đến việc lạm dụng phương tiện kỹ thuật số đã được đặt câu hỏi, liên quan đến sự phù hợp của nó để mô tả các thể loại tâm thần mới, qua trung gian kỹ thuật số, trái ngược với việc lạm dụng quá mức là biểu hiện của các rối loạn tâm thần khác. Việc sử dụng thuật ngữ này cũng đã bị chỉ trích vì vẽ tương đồng với các hành vi sử dụng chất gây nghiện. Việc sử dụng thuật ngữ một cách bất cẩn có thể gây ra nhiều vấn đề hơn. Cả hai đều hạ thấp nguy cơ gây hại ở những người bị ảnh hưởng nghiêm trọng, cũng như nói quá nhiều về rủi ro của việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số quá mức, không bệnh lý. Sự phát triển của thuật ngữ liên quan đến việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số quá mức để "sử dụng có vấn đề" thay vì "nghiện" được khuyến khích bởi Panova và Carbonell, nhà tâm lý học tại Đại học Ramon Llull, trong một đánh giá năm 2018.

Do thiếu sự công nhận và đồng thuận về các khái niệm được sử dụng, chẩn đoán và điều trị rất khó để chuẩn hóa hoặc phát triển. Mức độ lo lắng công cộng tăng cao xung quanh các phương tiện truyền thông mới (bao gồm cả phương tiện truyền thông xã hội, điện thoại thông minh và trò chơi video) làm xáo trộn thêm các đánh giá dựa trên dân số, cũng như đặt ra các vấn đề nan giải trong quản lý. Radesky và Christakis, các biên tập viên năm 2019 của JAMA Paediatrics, đã xuất bản một bài đánh giá điều tra "những lo ngại về sức khỏe và rủi ro phát triển / hành vi của việc sử dụng phương tiện truyền thông quá mức đối với nhận thức, ngôn ngữ, biết chữ và xã hội -sự phát triển cảm xúc." Do sự sẵn có của nhiều công nghệ cho trẻ em trên toàn thế giới, vấn đề là hai chiều, vì việc lấy đi các thiết bị kỹ thuật số có thể có tác động bất lợi, trong các lĩnh vực như học tập, động lực quan hệ gia đình và phát triển tổng thể.

Sử dụng có vấn đề
Mặc dù các hiệp hội đã được quan sát giữa việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số và các triệu chứng hoặc chẩn đoán về sức khỏe tâm thần, nguyên nhân chưa được thiết lập; Các sắc thái và cảnh báo được xuất bản bởi các nhà nghiên cứu thường bị hiểu lầm bởi công chúng hoặc bị truyền thông đưa tin sai. Nữ giới có nhiều khả năng lạm dụng phương tiện truyền thông xã hội, còn nam giới thì các trò chơi video. Theo đó, việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số có vấn đề có thể không phải là cấu trúc đơn lẻ, có thể được phân định dựa trên nền tảng kỹ thuật số được sử dụng hoặc được áp dụng lại về các hoạt động cụ thể (thay vì nghiệnđối với phương tiện kỹ thuật số).

Sức khỏe tâm thần
Một bản đồ đánh giá có hệ thống năm 2019 cho thấy mối liên hệ giữa một số loại sử dụng internet có vấn đề tiềm ẩn và các vấn đề tâm thần hoặc hành vi như trầm cảm, lo lắng, thù địch, gây hấn và rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Các nghiên cứu không thể xác định liệu mối quan hệ nhân quả có tồn tại hay không, các nhà đánh giá nhấn mạnh tầm quan trọng của các thiết kế nghiên cứu trong tương lai. Mặc dù lạm dụng phương tiện kỹ thuật số có liên quan đến các triệu chứng trầm cảm, phương tiện kỹ thuật số cũng có thể được sử dụng trong một số tình huống để cải thiện tâm trạng. Các triệu chứng của ADHD có mối tương quan tích cực với việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số trong một nghiên cứu triển vọng lớn. Triệu chứng ADHD của siêu tập trung có thể khiến những người bị ảnh hưởng lạm dụng phương tiện kỹ thuật số như trò chơi video hoặc trò chuyện trực tuyến.

Một báo cáo kỹ thuật năm 2016 của Chassiakos, Radesky và Christakis đã xác định các lợi ích và mối quan tâm đối với sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên về việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số. Nó cho thấy cách thức sử dụng phương tiện truyền thông xã hội là yếu tố chính, thay vì thời gian tham gia. Một sự suy giảm về hạnh phúc và sự hài lòng trong cuộc sống đã được tìm thấy ở thanh thiếu niên lớn tuổi, những người thụ động sử dụng phương tiện truyền thông xã hội, nhưng những điều này không rõ ràng ở những người tham gia tích cực hơn. Báo cáo cũng tìm thấy mối quan hệ độ cong hình chữ U trong khoảng thời gian dành cho phương tiện kỹ thuật số, với nguy cơ trầm cảm gia tăng ở cả mức độ thấp và cao của việc sử dụng internet. Một đánh giá năm 2018 vào nền tảng truyền thông xã hội Trung Quốc WeChat đã tìm thấy các hiệp hội về các triệu chứng sức khỏe tâm thần tự báo cáo với việc sử dụng nền tảng quá mức. Tuy nhiên, các động lực và mô hình sử dụng của người dùng WeChat ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý chung, thay vì lượng thời gian sử dụng nền tảng. Tại Vương quốc Anh, một nghiên cứu trên 1.479 cá nhân ở độ tuổi 14-24 đã so sánh lợi ích và vấn đề tâm lý đối với năm nền tảng truyền thông xã hội lớn: Facebook, Instagram, Snapchat, Twitter và YouTube. Nó kết luận rằng YouTube là nền tảng duy nhất có xếp hạng tích cực ròng "dựa trên 14 câu hỏi liên quan đến sức khỏe và liên quan đến sức khỏe" và các nền tảng khác được đo có xếp hạng tiêu cực ròng, Instagram có xếp hạng thấp nhất. Nghiên cứu xác định Instagram có một số hiệu ứng tích cực bao gồm tự thể hiện, tự nhận dạng và cộng đồng, nhưng thấy rằng các tác động tiêu cực vượt trội hơn, đặc biệt là về giấc ngủ, hình ảnh cơ thể và "nỗi sợ bị bỏ lỡ".

Một báo cáo xuất bản trong Clinical Psychological Science năm 2018 nổi bật hai cuộc điều tra các tầng lớp khác nhau của 506.820 học sinh trung học Mỹ và thấy rằng việc sử dụng phương tiện kỹ thuật số có liên quan đến tỷ lệ trầm cảm cao hơn và tự tử. Họ kết luận rằng thời gian gắn bó với các thiết bị điện tử nhiều hơn và ít thời gian hơn cho "các hoạt động phi màn hình" (như giao tiếp xã hội cá nhân, thể thao / tập thể dục, bài tập về nhà và tham dự các dịch vụ tôn giáo) có liên quan đến các triệu chứng trầm cảm và kết quả liên quan đến tự tử (kế hoạch và nỗ lực, ý tưởng tự tử), đặc biệt là giữa các cô gái. Một báo cáo sau đó trong cùng một ấn phẩm đã đặt câu hỏi về phương pháp nghiên cứu của khảo sát, trích dẫn "các phép đo nghiên cứu không chính xác, mối tương quan không đáng kể giữa các biến chính, [và] phân tích thống kê không đầy đủ và không đầy đủ".

Mối quan hệ giữa rối loạn lưỡng cực và sử dụng công nghệ đã được nghiên cứu trong một cuộc khảo sát đơn lẻ của 84 người tham gia khảo sát Máy tính trong hành vi của con người. Cuộc khảo sát cho thấy sự khác biệt đáng kể trong việc sử dụng các công nghệ dựa trên những tâm trạng tự báo cáo. Các tác giả của báo cáo sau đó đã quy kết rằng công nghệ dành cho bệnh nhân mắc chứng rối loạn lưỡng cực có thể là "con dao hai lưỡi" với những lợi ích và tác hại tiềm tàng.

Tham khảo

Nhân học văn hóa
Không gian mạng
Truyền thông kỹ thuật số
Công nghệ trong xã hội
Rối loạn chú ý
Tâm lý học giáo dục


title: Abraxas adelphica

text:
Abraxas adelphica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Abraxas


title: Amandina Lihamba

text:
Amandina Lihamba (sinh năm 1944) là một diễn viên, nhà viết kịch và đạo diễn người Tanzania. Cô là giáo sư tại Đại học Dar es Salaam, khoa mỹ thuật và biểu diễn. Cô đã từng là trưởng khoa, trưởng bộ phận, và ủy viên hội đồng đại học ở đó. Năm 1989, cô đồng sáng lập Dự án và Liên hoan Sân khấu Thiếu nhi Quốc gia. Cô cũng thành lập Liên hoan phim truyền hình nữ Tuseme (Hãy nói ra) với Penina Muhando năm 1998.

Lihambra được sinh ra ở quận Morogoro, Tanzania vào năm 1944. Cô lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Leeds. Luận án tiến sĩ năm 1985 của cô là về "Chính trị và Nhà hát ở Tanzania sau Tuyên bố Arusha 1967-1984". Trong đó, cô mô tả như thế nào sau Tuyên bố Arusha, câu thơ kịch Tanzania đã phát triển từ một công cụ tuyên truyền của đảng cầm quyền thành một hình thức lật đổ và đồng bộ.

Lihambra đã tạo ra một bản chuyển thể giới tính của đạo diễn phim người Sen-ri Ousmane Sembène ' The Money-Order.

Đóng phim

 Hôn nhân của Mariamu (1985)
 Khalfan và Zanzibar (1999)
 Maangamizi: Người cổ đại (2001)

Tham khảo

Nữ diễn viên Tanzania
Người Dar es Salaam
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1944


title: Câu lạc bộ (tổ chức)

text:
Câu lạc bộ (tiếng Anh: Club) là một khái niệm định nghĩa một nhóm các cá nhân tự nguyện tham gia vào một thỏa thuận hợp pháp vì lợi ích và mục tiêu chung, dựa trên những người có cùng sở thích thuộc các lĩnh vực khác nhau trong xã hội.

Câu lạc bộ thường đề xuất sự riêng tư rằng việc gia nhập thành viên chỉ thông qua bầu cử và lời mời; định nghĩa cũng thường ngụ ý đây là khu vực dành cho tụ họp và giải trí của các thành viên. Do đó, cá nhân chỉ có thể hành động thông qua người điều hành của họ, hoặc các thành viên được ủy quyền trong quản lý của nhóm. Câu lạc bộ cũng có thể là một tổ chức từ thiện.

Một câu lạc bộ chỉ tồn tại dựa trên nguồn quỹ và các thành viên, song song đó nó cũng mang tính chất tạm thời hoặc vĩnh viễn.

Từ nguyên
"Câu-lạc-bộ" (chữ Hán: 俱樂部) tuy là từ Hán Việt nhưng không phải phiên âm trung gian từ "club" qua tiếng Trung (như Anh, Pháp, Đức, Mỹ) mà là qua tiếng Nhật. Tiếng Nhật phiên âm từ "club" là "kurabu", viết theo Katakana là クラブ. Tuy nhiên trong giai đoạn các từ vựng tiếng Anh bắt đầu du nhập vào tiếng Nhật, Katakana chưa được ưa chuộng hơn Kanji (Hán tự) để sử dụng cho việc viết các từ ngoại lai. Do vậy người Nhật dùng ateji (viết chữ Hán để phiên âm ngoại lai cho tiếng Nhật) phiên âm từ "club" thành  (cách đọc vẫn là "kurabu"). Sau đó ba chữ Hán này được truyền sang tiếng Trung (giản thể: 俱乐部, pinyin: jù lè bù) rồi sang tiếng Việt.

Hiện tại ở Nhật Bản, Katakana đã có vị thế lớn hơn xưa khi viết từ ngoại lai, nên cách viết クラブ là phổ biến hơn so với 倶楽部 (tân tự thể của 俱樂部). Tuy vậy để gọi tắt thì người Nhật cũng hay dùng chữ Hán ở cuối là 部 (bộ) thay cho cả cụm クラブ. Ví dụ như "CLB âm nhạc" trong tiếng Nhật thường được gọi là 音楽クラブ (ongaku kurabu, "âm nhạc club"), cũng có thể gọi tắt là 音楽部 (ongaku-bu, "âm nhạc bộ").

Các loại hình
Câu-lạc-bộ xã hội
Câu lạc bộ quý ông
Câu lạc bộ văn học
Câu lạc bộ sách
Câu lạc bộ chèo thuyền
Câu lạc bộ đồng quê
Câu lạc bộ golf
Câu lạc bộ săn bắn
Câu lạc bộ câu cá
Câu lạc bộ Quần vợt
Câu lạc bộ bơi lội
Câu lạc bộ sinh viên
Câu lạc bộ hợp âm
Câu lạc bộ từ thiện
Câu lạc bộ thể thao
Câu lạc bộ bóng đá
Câu lạc bộ xe đạp
Câu lạc bộ người mua

Liên kết ngoài

Quy định về thành lập câu lạc bộ ở Việt Nam
Quy định về thành lập câu lạc bộ tại Hoa Kỳ
Quy định về thành lập câu lạc bộ ở Vương Quốc Anh, Đạo luật cấp phép năm 1964
Hướng dẫn các quy định pháp luật liên quan đến câu lạc bộ tại Liên Bang Đức

Hội nhóm
Trang đang được viết


title: 1-Diazidocarbamoyl-5-azidotetrazole

text:
1-Diazidocarbamoyl-5-azidotetrazole, thường được gọi một cách không chính thức là azidoazide azide, viết tắt là AA, là một hợp chất vô cơ dị vòng có công thức C2N14. Nó là một chất nổ cực kỳ nhạy cảm.

Tổng hợp
1-Diazidocarbamoyl-5-azidotetrazole được sản xuất bởi diazotizing triaminoguanidinium clorua với natri nitrit trong nước siêu tinh khiết. Một phương pháp tổng hợp khác sử dụng phản ứng metathesis giữa isocyanogen tetrabromide trong aceton và natri azide trong nước. Đầu tiên tạo thành isocyanogen tetraazide, đồng phân "mở" của C2N14, trong khi nhanh chóng vòng trong điều kiện tiêu chuẩn để tạo thành vòng tetrazole.

Thuộc tính
Phân tử C2N14 là một tetrazole đơn chức có ba nhóm azide với khối lượng phân tử là 220,16 g.mol−1. Nó có trạng thái cân bằng phân tử giữa dạng đóng và dạng mở, isocyanogen tetraazide đã được biết đến từ năm 1961, chất sau được chu trình hóa nhanh chóng thành dạng tetrazole dạng mạch vòng (C2N14) ở nhiệt độ phòng. Bất chấp những lời đồn đại và video mang thông tin phóng đại về hợp chất này và bất chấp những cải chính, C2N14 không phải là hợp chất nhạy cảm nhất thế giới, có các chất nổ tiếp xúc khác như nitơ triiodide nhạy cảm hơn nhiều. Tuy nhiên, nó rất nhạy, có độ nhạy tác động thấp hơn 0,25 Joules và độ nhạy ma sát nhỏ hơn 1 Newton.

Thật vậy, chất nổ tetrazole này có nhiệt độ phân hủy là 124 °C và có thể được bắt đầu khi tiếp xúc hoặc sử dụng chùm tia laze. Đây là một phần của họ hợp chất nitơ năng lượng cao vì các nguyên tử nitơ không có liên kết ba và do đó ở dạng kém bền hơn cho đến khi phân hủy giải phóng khí nitơ.

Xem thêm
 Nitơ triiodide
 Nitroglycerin
 Trinitrotoluen
 RDX

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tổng hợp video trên YouTube.
 Cuộc thảo luận giữa những nhà hóa học có sở thích và người khám phá về video tổng hợp trên YouTube.

Hợp chất vô cơ
Hợp chất carbon vô cơ
Hợp chất dị vòng
Hợp chất dị vòng chứa nitơ
Hóa học vô cơ


title: Quyền lực thần thánh

text:
Thuyết Quyền lực thần thánh, hay thuyết vua chúa trời sinh, quân quyền thần thụ () là phương pháp củng cố địa vị do các vị Vua chúa đề ra trong thời kỳ Tôn giáo lãnh đạo Chính trị. Tức là chỉ chính mình là do Trời phái tới quản lý thế gian, hay là người phát ngôn của Chúa ở nhân gian, làm người dân chỉ được tuân theo mệnh lệnh của Vua chúa, không được phép phản kháng. Thuyết này xuất hiện trên toàn thế giới, nhưng sau thời kỳ Khai sáng, người dân dần thức tỉnh loại ngôn luận này không còn được mọi người tin tưởng.

Trung Quốc
Vua chúa Trung Quốc từ các thời kỳ Hạ Thương Chu đã đề xướng mình có quan hệ với "thiên thần", được các thiên thần ban cho "thiên mệnh", để bọn họ thống trị thiên hạ

Thành Thang khi thảo phạt Hạ Kiệt từng nói "Cách nhĩ chúng thứ, tất thính trẫm ngôn. Phi đài tiểu tử, cảm hành xưng loạn; hữu hạ đa tội, thiên mệnh cức chi…… Dư duy văn nhữ chúng ngôn; hạ thị hữu tội, dư úy thượng đế, bất cảm bất chính…… Nhĩ thượng phụ dư nhất nhân, trí thiên chi phạt, dư kỳ đại lãi nhữ"

Xuất từ <Thượng Thư · Thang Thệ > tế tự có thể gia tăng địa vị thống trị. Vua chúa ngay lúc đó cũng thường xuyên đại biểu nhân dân tổ chức hiến tế cho trời đất, lấy đó nói rằng mình được thiên thần phái xuống thống trị thế gian. Mà trên ngọc tỷ của Tần Thủy Hoàng có khắc "Thụ mệnh vu thiên, ký thọ vĩnh xương" (vâng mệnh của trời, có thể sống mãi) đã nói rõ vua chúa Trung Quốc thời cổ đại xem mình là con trời, là tuân theo trời để cai trị người dân

Ai Cập
Các Pharaon của Ai Cập cổ đại tự gọi mình là con của thần mặt trời Ra, và được coi là hóa thân của thần, nên sau khi chết xây kim tự tháp để về trời

Châu Âu cổ đại
Vì Cổ Hy Lạp và La Mã có nước cộng hòa, người Đức và Celtic vẫn là xã hội bộ lạc ở một số nơi, vì vậy ngay cả trong thành bang có chế độ quân chủ, vẫn luôn có sự phản đối xem lãnh tụ thành thần thánh, nhưng sau này để chống lại kẻ thù, xuất hiện quốc gia thống nhất cùng các vua chúa mạnh mẽ, từ thời Alexander Đại đế, ông đã tự xưng mình là hóa thân của chúa.

Tham khảo

Lịch sử tư tưởng
Triết học chính trị
Người được thần thánh hóa
Thời kỳ cận đại
Chế độ quân chủ
Tôn giáo và chính trị
Chủ quyền


title: Hemeroblemma helima

text:
Hemeroblemma helima là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemeroblemma


title: Lissonota erythrina

text:
Lissonota erythrina là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

E


title: Viết tắt trong tiếng Việt

text:
Tiếng Việt tại Việt Nam hiện sử dụng chữ Quốc ngữ (chữ Latinh) là chủ yếu, áp dụng cách viết tắt không nhất định theo một thể duy nhất. Do các chữ Latinh không có độ dài cố định nên không thể đoán trước kích thước của câu từ, viết tắt thường được sử dụng trong trường hợp khi đã viết ra thì không thể xóa, nhằm tránh bị quá chữ hay xuống dòng (như khi viết bằng bút mực, sơn).

Thông dụng nhất là dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết. Đối với những ngôn ngữ dùng chữ cái Latinh thì họ thường lấy chữ cái đầu tiên của một từ, nhưng tiếng Việt phụ thuộc nhiều vào âm tiết nên không theo hẳn các ngôn ngữ dùng chữ Latinh khác. Ví dụ như tiếng Anh viết United States Agency for International Development thành USAID, dịch sang tiếng Việt là Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ. Nếu áp dụng quy tắc theo tiếng Anh như trên thì sẽ viết tắt tiếng Việt là "CPQH", nhưng vì tiếng Việt căn cứ theo âm tiết nên sẽ viết là "CQPTQTHK".

Phương pháp

Dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết
Đây là cách phổ biến nhất khi viết tắt tiếng Việt, dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết:
BTC: ban tổ chức
CLB: Câu lạc bộ
HTX: Hợp tác xã
NXB: Nhà xuất bản
ÔB: Ông bà
TP: Thành phố
TT: Tổng thống hay thủ tướng
TƯ, TW: Trung ương, thường chỉ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
UBND: Ủy ban nhân dân.
BCH: Ban Chấp hành

Ngoài ra có một số danh từ khác cũng hay xuất hiện trên sách báo dưới dạng viết tắt như:
CHXHCNVN: Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
MTDTGPMNVN: Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
QDND: Quân đội Nhân dân Việt Nam
QLVNCH: Quân lực Việt Nam Cộng hòa
VNQDĐ, VNQDD: Việt Nam Quốc dân Đảng
VNCH: Việt Nam Cộng hòa
VNDCCH: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
LHQ: Liên Hợp Quốc
THPT: Trung học phổ thông.
THCS: Trung học cơ sở

Dùng gạch xiên
Cách viết tắt dùng gạch xiên cũng có trong các văn bản:
đ/c: địa chỉ
k/g: kính gửi
th/g: thân gửi
v/v: về việc

Giảm bớt mẫu âm
Cũng có khi cách viết tắt dùng hai chữ cái của một âm tiết hay giảm bớt một số mẫu âm và phụ âm như:
lm: làm
tr: trang giấy trong một cuốn sách
khg, khĝ, ko, hok, k, hem, khum, kg: không
đc, dc: được
ng: người
bt, bik: biết
hc: học
vt: viết
trc: trước
j: gì
bx: bữa
vg: vâng

Những chữ này thường thấy trong thư từ, ít khi thấy trong sách in.

Viết tắt chỉ một âm tiết
Lối viết tắt trong tiếng Việt cũng có khi rút ngắn 1 trong 2 phần cấu tự mà thôi. Ví dụ như:
cty: công ty
ngta: người ta

Rút ngắn âm tiết
Tiếng Việt có một số tên dùng nguyên tắc viết tắt nhưng thay vì rút lại chỉ chữ cái thì rút lại thành một âm tiết đơn giản:
Fahasa: phát hành sách
Vovinam: Võ Việt Nam
Xunhasaba: xuất nhập sách báo
Việc rút ngắn âm tiết như này lại "vô tình" khiến cho các tên tiếng Việt dần bị "tây hóa" và không còn theo đúng chuẩn ngôn ngữ đơn âm tiết của tiếng Việt nữa. Tiêu biểu như ngày nay chính người Việt không còn gọi "Võ Việt Nam" nữa mà thường gọi là "Vovinam".

Danh từ ngoại quốc
Một số danh từ ngoại quốc cũng du nhập tiếng Việt dưới dạng viết tắt như:
bis: tiếng Pháp có nghĩa là "lần nữa", thường dùng trong cách viết địa chỉ ở Việt Nam khi xưa có một căn nhà, sau chia thành hai thì cả hai giữ cùng số nhà nhưng một căn sẽ kèm chữ "bis" như: "12 đường Lê Thái Tổ" và "12bis đường Lê Thái Tổ".
CD: đọc là "xi-đi" theo tiếng Anh compact disc
DVD: đọc là "đi-vi-đi" digital video disc
HIV, SIDA, AIDS
TV: đọc là "ti-vi", tức truyền hình

Viết tắt và trò chuyện trực tuyến
Với kỹ thuật tin học và sự phát triển của các ngành thông tin mới như điện thoại thông minh, máy tính bảng, cách đánh chữ cũng đã thay đổi và hiện tượng viết tắt càng phổ biến với nhiều cách viết chưa từng thấy trong tiếng Như dưới dạng sách báo. Chẳng hạn, "không" viết tắt thành "ko", "k",...; "được" viết tắt là "dc",... Thậm chí tại Việt Nam, có nhiều học sinh còn dùng ngôn ngữ viết tắt để sử dụng và che giấu đi sự thiếu văn hóa hay che đi những từ thô tục, tục tĩu của mình khi trò chuyện trực tuyến.

Đón nhận

Ưu điểm

Viết tắt giúp giảm ký tự tối ưu hơn, tiết kiệm mực và giấy, giảm bộ nhớ lưu trữ văn bản.

Nhược điểm
Viết tắt cũng khiến các vấn đề khác nảy sinh như tối nghĩa hay nhầm nghĩa. Đối với tiếng Việt, viết tắt còn khiến cho việc biểu âm của chữ Quốc ngữ bị kém đi. Do thường chỉ lấy chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết, những chữ cùng ký tự đầu như C-Ch thành C; G-Gh-Gi thành G; N-Ng-Ngh-Nh thành N; K-Kh thành K; P-Ph  thành P; T-Th-Tr thành T, nếu không giải thích thì khó phân biệt. Thậm chí là việc viết tắt không dấu (thường trong tin nhắn SMS) phát sinh A-Ă-Â thành A, D-Đ thành D; E-Ê thành E; O-Ô-Ơ thành O; U-Ư thành U, khiến việc đoán âm trở nên khó hơn.

Áo thi đấu của các đội tuyển thể thao (bóng đá, bóng chuyền,...) Việt Nam thường in tên vận động viên bằng cách viết tắt các âm tiết đầu và chỉ để lại đầy đủ phần tên cuối (như Đỗ Hùng Dũng = "D.H.Dung", Hà Đức Chinh = "H.D.Chinh", Trần Thị Thanh Thúy = "T.T.T.Thuy"). Cách in "tiết kiệm hết sức" này có những nhược điểm cố hữu không thể xoá bỏ:

 Khiến cho tên bị "ngắn cụt" và mang cảm giác ít trang trọng: người nhìn thường sẽ đọc "đê-hát Dũng", "hát-đê Chinh" và "tê-tê-tê Thuý", hoặc bỏ chữ viết tắt và chỉ đọc "Dũng", "Chinh", "Thuý", một cách đọc theo kiểu "đọc trống không", "cộc lốc" và không mang tính lịch sự, vì khi trở thành cầu thủ thì vị trí trong xã hội của họ đã được nâng lên, rất nhiều người đều theo dõi họ thi đấu, do vậy họ cũng phải được gọi một cách lịch sự hơn. Thậm chí trong một đội có thể có nhiều người trùng tên cuối như Quế Ngọc Hải = "Q.N.Hai", Nguyễn Quang Hải = "N.Q.Hai", Phạm Tuấn Hải = "P.T.Hai", người không biết rõ tên các cầu thủ (đặc biệt là bình luận viên nước ngoài) khi nhìn tên trên áo đấu sẽ không thể đọc được rõ ràng "Hai" là cầu thủ nào.
 Cách viết này cũng vừa sai khi nhầm phần đệm sang phần họ thay vì phần tên cuối trong tên người Việt Nam. Khoảng thời gian gần đây, tên cầu thủ trên áo thi đấu của đội bóng đá nam đã được chỉnh lại là viết tắt họ và in đủ phần đệm + tên cuối, ít nhất là đầy đủ hai âm tiết cuối (như Đỗ Hùng Dũng = "D. Hung Dung", Hà Đức Chinh = "H. Duc Chinh"), khi nhìn sẽ thấy rõ ràng và trang trọng hơn (người nhìn sẽ đọc là "Hùng Dũng" hay "Đức Chinh", xoá bỏ đi vấn đề "đọc trống không"), và cũng dễ nhận biết hơn với các cầu thủ trùng tên cuối như là "Q. Ngoc Hai", "N. Quang Hai" và "P. Tuan Hai".
 Tuy nhiên cách viết này lại chưa thể áp dụng trọn vẹn cho nữ được do khá nhiều cầu thủ có họ tên 3 âm tiết lại vướng chữ "Thị" (có thể dễ dàng viết Phạm Hải Yến = "P. Hai Yen", Nguyễn Thị Tuyết Dung = "N. T. Tuyet Dung", nhưng rất khó để viết Chương Thị Kiều = "C. Thi Kieu" hay Thái Thị Thảo = "T. Thi Thao" được), vì chữ "Thị" (氏) nghĩa gốc là "của dòng họ" (do đó có "Chương thị" = người họ Chương). Với thói quen đọc tên của người Việt đối với nữ thường hay kiêng chữ "Thị", có thể dễ dàng đọc "Hải Yến" và "Tuyết Dung", nhưng khó có thể đọc "Thị Kiều" hay "Thị Thảo" một cách thoải mái được.
 Một số cầu thủ có họ kép như "Âu Dương", "Tôn Thất" hay "Hoàng Phủ", nếu không để ý sẽ viết tắt sai họ (ví dụ: "Âu Dương Quân" nên viết tắt thành "A-D. Quân", vì họ cầu thủ này là họ kép)

Riêng vấn đề chữ D và Đ thành D, vì quy tắc bỏ dấu luôn được áp dụng nhưng người Việt không linh động dùng chữ Z thay D hoặc biến D thành Dz, người nước ngoài khi nhìn chữ "D" thường đọc âm /d/ (đờ) thay vì âm /z/ (dờ), và Hung Dung có thể bị đọc như "Hùng Đũng" (nếu áo in "D. Hung Dzung" thì sẽ dễ đọc đúng "Hùng Dũng" hơn).

Chú thích

Từ viết tắt
Tiếng Việt


title: Scotopteryx tenebraria

text:
Scotopteryx tenebraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Scotopteryx


title: Bomolocha perspicua

text:
Bomolocha perspicua là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bomolocha


title: Mithridates I Kallinikos

text:
Mithridates I Kallinikos (tiếng Hy Lạp: Μιθριδάτης ὀ Кαλλίνικος) là một vị vua xuất thân từ triều đại Orontes của Armenia  sống vào giữa thế kỷ thứ 2 TCN tới thế kỷ thứ 1 TCN. Mithridates là một hoàng tử, con trai và người kế vị của vua Commagene, Sames II Theosebes Dikaios. Trước khi lên kế vị vua cha vào năm 109 TCN, ông đã kết hôn với công chúa Syria gốc Hy Lạp, Laodice VII Thea, như là một phần của một liên minh hòa bình. Mithridates cũng đã chấp nhận nền văn hóa Hy Lạp. Laodice sau này sinh cho Mithridates một người con trai, Antiochos I Theos của Commagene (khoảng năm 86 TCN-38 TCN), một hoàng tử và là vua tương lai của Commagene. Mithridates qua đời vào năm 70 TCN và Antiochos lên kế vị ông.

Xem thêm
 Commagene
 Danh sách vua Commagene
 Núi Nemrut

Nguồn
 Laodice VII
 http://www.tyndale.cam.ac.uk/Egypt/ptolemies/tryphaena.htm#Tryphaena.12

Chú thích

Vua Commagene


title: Đường tỉnh 851

text:
Tỉnh lộ 851 (tên cũ Tỉnh lộ 29) thuộc quản lý của tỉnh Đồng Tháp.

Đường tỉnh 851 là tỉnh lộ theo hướng Đông – Tây. Tỉnh lộ bắt đầu từ Quốc lộ 80 thuộc thị trấn Lai Vung đi qua xã Long Hậu cuối là Quốc lộ 54 thuộc xã Tân Thành của huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp.

Tham khảo

Giao thông Đồng Tháp
Tỉnh lộ Việt Nam


title: Zoran Zaev

text:
Zoran Zaev (; sinh ngày 8 tháng 10 năm 1974) là một chính trị gia người Macedonia, giữ chức Thủ tướng Bắc Macedonia kể từ ngày 31 tháng 5 năm 2017. Trước khi nhậm chức Thủ tướng, Zaev là thành viên của Hội đồng Macedonia từ năm 2003 đến 2005, và thị trưởng của Strumica từ năm 2005 đến 2016. Ông là chủ tịch của phe trung tả Liên minh Dân chủ Xã hội.

Tiểu sử
Zoran Zaev sinh ngày 8 tháng 10 năm 1974 tại Strumica. Sau khi học xong tiểu học và trung học ở quê nhà, anh đăng ký học tại Khoa kinh tế Skopje từ đó anh tốt nghiệp năm 1997. Zaev có bằng thạc sĩ về kinh tế tiền tệ tại cùng một trường đại học.

Sự nghiệp chính trị
Zaev trở thành thành viên của Liên minh Dân chủ Xã hội Macedonia vào năm 1996. Ông được bầu làm chủ tịch chính quyền khu vực Strumica của Đảng hai lần. Ông từng là Phó chủ tịch của Đảng từ năm 2006 đến 2008. Ông đã giành được ba cuộc bầu cử địa phương liên tiếp và làm thị trưởng Strumica từ năm 2005 đến 2016. Sau khi Branko Crvenkovski từ chức lãnh đạo của SDSM năm 2013, Zaev được bầu làm lãnh đạo mới. Ngoài ra, ông còn là thành viên của Hội đồng tiếng Macedonia từ 2003 đến 2005. Sau 2016 bầu cử quốc hội, Zaev đã thành lập chính phủ liên minh với sự hỗ trợ từ Liên minh dân chủ vì hội nhập và Liên minh vì người Albani vào tháng 5 năm 2017.

Tranh cãi
Vào tháng 1 năm 2015, cựu Thủ tướng Bắc Macedonia Nikola Gruevski đã buộc tội Zaev vì âm mưu bị cáo buộc với một cơ quan tình báo nước ngoài và một nhà ngoại giao lật đổ Chính phủ, và liên quan đến vụ việc được cho là đã cố gắng đảo chính. Zaev hồi tháng 2 đã cáo buộc Gruevski nghe lén và gián điệp bất hợp pháp ít nhất 20.000 người trong nước. Công tố viên, mặt khác, đã buộc tội Zaev đã tống tiền Gruevski và bắt giữ năm người có liên quan đến vụ án đó. Vụ án sau đó đã bị hủy do không đủ bằng chứng.

Tham khảo

Thủ tướng Bắc Macedonia


title: Illice opulenta

text:
Illice opulenta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Illice


title: Redigobius

text:
Redigobius là một chi của họ cá Oxudercidae.

Các loài
Chi này hiện hành có các loài sau đây được ghi nhận:
 Redigobius amblyrhynchus (Bleeker, 1878)
 Redigobius balteatops (J. L. B. Smith, 1959)
 Redigobius balteatus (Herre, 1935)
 Redigobius bikolanus (Herre, 1927): Nó được tìm thấy ở Úc, Campuchia, Indonesia, Nhật Bản, Madagascar, Malaysia, New Caledonia, Papua New Guinea, Philippines, Seychelles, Nam Phi, và Đài Loan.
 Redigobius chrysosoma (Bleeker, 1875) (
 Redigobius dewaali (M. C. W. Weber, 1897): Nó được tìm thấy ở Mozambique và Nam Phi.
 Redigobius dispar (W. K. H. Peters, 1868)
 Redigobius lekutu Larson, 2010
 Redigobius leveri (Fowler, 1943)
 Redigobius macrostoma (Günther, 1861)
 Redigobius nanus Larson, 2010
 Redigobius oyensi (de Beaufort, 1913)
 Redigobius penango (Popta, 1922)
 Redigobius tambujon (Bleeker, 1854)

Chú thích

Tham khảo

Oxudercidae


title: Eois cellulata

text:
Eois cellulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eois


title: Eudonia bronzalis

text:
Eudonia bronzalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eudonia


title: Adonisea parmeliana

text:
Adonisea parmeliana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adonisea


title: Nguyễn Xinh Xô

text:
Nguyễn Xinh Xô (sinh năm 1978 tại Hà Nội), được biết đến nhiều hơn với nghệ danh Xo Xinh là nhạc sĩ trình diễn âm nhạc điện tử, nhà sản xuất âm nhạc. Xinh Xô là con trai của nhạc sĩ Nguyễn Xinh – nguyên Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam và Phó giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia – và mẹ là giảng viên violin nổi tiếng ở Hà Nội. Năm 1996, ngoài việc theo học violon tại Học viện Âm nhạc Quốc gia, anh cũng học ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà Nội rồi du học tại Mỹ vào năm 1999.

Năm 2006, Xinh Xô cộng tác thành công với Trần Thu Hà trong album Đối thoại 06, giành Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến cho "Album của năm". Năm 2009, anh cùng Tùng Dương giành giải Bài hát Việt cho "Bài hát của năm" với "Đồng hồ treo tường". Năm 2010, anh cho phát hành album đầu tay Afterlife, sản xuất bởi Hãng phim Phương Nam với chất liệu electropop song ngữ Anh-Việt. Nhiều sáng tác của anh là lựa chọn yêu thích của nhiều nghệ sĩ Việt Nam ("Ước một ngày", "Em ở đâu", "Để dành", "Vẽ em",...). Anh cũng là nhà sản xuất và hòa âm phối khí cho nhiều nghệ sĩ tên tuổi của Việt Nam như Trần Thu Hà, Bằng Kiều, hay Hà Anh Tuấn.

Ngày 28 tháng 11 năm 2013, anh tổ chức thành công hai đêm nhạc Electroacoustic tại Manzi Art Place, Hà Nội, giới thiệu thể loại âm nhạc thể nghiệm Electroacoustic tới giới trẻ cả nước. Nhiều tác phẩm của Xinh Xô đã từng được chọn để trình diễn tại các Liên hoan Âm nhạc đương đại quốc tế ở Mỹ, Canada, Argentina, New Zealand, Úc, Ireland, Ý, Pháp và Hà Lan. Anh cũng là khách mời trình diễn tại nhiều chương trình của Monsoon Music Festival.

Nguyễn Xinh Xô kết hôn vào năm 2007, cùng gia đình định cư tại Mỹ. Năm 2012, Xinh Xô nhận bằng Thạc sĩ về Âm nhạc điện tử và Phương tiện ghi âm tại Trường đại học Mills. Anh từng là Giám đốc chương trình công nghệ âm thanh tương tác, thiết kế âm thanh cho video game và âm nhạc điện tử tại viện SAE Institute, California, Mỹ. Hiện anh là Giám đốc chương trình Công nghệ âm thanh và âm nhạc tại trường Cogswell University of Silicon Valley, California, Mỹ.

Danh sách đĩa nhạc
Afterlife (2010)
 Album hợp tác, hòa âm phối khí

 Đối thoại 06 (album của Trần Thu Hà, 2006)
 Tình ca qua thế kỷ, Vol. 1 (album của Trần Thu Hà, 2007)
 Hoài cảm (album của Bằng Kiều, 2007)
 Acous'84 (album của Hà Anh Tuấn, 2010)

 Nhạc phim

 Project Agent Orange (2012)
 Self-Portrait (2013)
 Ruby (2015)
 The Scent of Fish Sauce (2015)
 Countdown to the Eclipse (2017)

 Video âm nhạc

 "Greenfield/Scarborough Fair" (bài hát của Bằng Kiều và Tuấn Ngọc)
 "Em đến thăm anh đêm 30" (bài hát của Bằng Kiều)
 "Buồn ơi chào mi" (bài hát của Bằng Kiều)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trò chuyện với nhạc sĩ Nguyễn Xinh Xô, tiếng Anh, từ phút 11 trên VTV4.

DJ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc trẻ
Người Hà Nội
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Nhạc sĩ hòa âm phối khí Việt Nam
Cựu sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam


title: Sericosema meadowsaria

text:
Sericosema meadowsaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sericosema


title: Thọ An Hoàng thái hậu

text:
Hiếu Huệ Thiệu Hoàng hậu (chữ Hán: 孝惠邵皇后 ; ? - 1522), là một phi tần của Minh Hiến Tông Chu Kiến Thâm. Bà sinh ra Hưng Hiến vương, truy tôn Minh Duệ Tông Chu Hữu Nguyên, do vậy là tổ mẫu của Minh Thế Tông Chu Hậu Thông.

Tiểu sử
Hiếu Huệ Thái hậu Thiệu thị nguyên quán Xương Hóa, Chiết Giang. Cha là Thiệu Lâm (邵林), gia cảnh bần cùng, sau phải bán Thiệu thị cho một hoạn quan ở Hàng Châu. Sử sách không chép rõ Thiệu thị sinh năm nào, chỉ biết bà nhập cung làm cung nữ năm Thiên Thuận thứ 4 (1460) dưới thời của Minh Anh Tông Chu Kỳ Trấn. Bà được ghi lại là biết đọc chữ và có nhan sắc.

Năm Thiên Thuận thứ 8 (1464), Anh Tông băng hà, Hoàng thái tử Chu Kiến Thâm nối ngôi, sử gọi Minh Hiến Tông, cải niên hiệu sang năm thành Thành Hóa nguyên niên. Không rõ thời gian Thiệu thị được sủng hạnh, nhưng đã sớm thuộc hàng Thứ phi.

Năm Thành Hóa thứ 12 (1476), bà hạ sinh Hoàng tứ tử Chu Hựu Nguyên, cha đẻ của Minh Thế Tông Chu Hậu Thông sau này. Khi đó Vạn Quý phi, sủng phi của Minh Hiến Tông có ý hãm hại bà, nhưng nhờ Chu Thái hậu bảo vệ chu toàn nên mẫu tử bình an. Cùng năm, Thiệu thị được sách phong Thần phi (宸妃). Hai năm sau, Thiệu Thần phi sinh thêm một hoàng tử, đặt tên Chu Hựu Lâm. Năm thứ 14 (1481), bà lại sinh tiếp Chu Hựu Duẫn - hoàng tử thứ 8 của Hiến Tông. Khi Hiến Tông lâm bệnh nặng, đã tấn phong bà thành Quý phi.

Suốt triều đại của hai vị Hoàng đế kế tự của Hiến Tông là Minh Hiếu Tông Chu Hựu Đường và Minh Vũ Tông Chu Hậu Chiếu, hành trang của Thiệu Quý phi không được ghi lại nhiều. Theo lệ nhà Minh, bà vẫn ở lại trong cung dù con trai bà là Phiên vương, và theo đó thì bà được gọi là [Hiến miếu Quý phi; 憲廟貴妃] trong suốt thời gian này. Hai mẹ con cũng sử dụng thư từ để trao đổi và hỏi thăm tin tức cho nhau.

Trở thành Hoàng thái hậu
Năm Chính Đức thứ 16 (1521), tháng 3 ÂL, Minh Vũ Tông qua đời không người kế vị. Theo di chiếu, Vũ Tông chọn người thừa kế là em họ ông - con trai của Hưng Hiến vương Chu Hữu Nguyên, đồng thời là cháu nội của Thiệu Quý phi, tức Hưng vương Thế tử Chu Hậu Thông. Khi ấy Chu Hậu Thông 14 tuổi lên ngôi, sử gọi Minh Thế Tông.

Vì sự kiện Thế Tông nhập Đại tông phải tôn Hiếu Tông làm cha, nhưng Thế Tông không chịu, đã sinh ra Đại lễ nghị. Vấn đề này khiến Hoàng đế và các đại thần tranh cãi trong danh xưng của thân thích của Hoàng đế, vì ông được đồng ý kế thừa ngai vàng là với tư cách ["Con của Hiếu Tông, em của Vũ Tông"] nên cha mẹ và bà nội ruột theo lý không được gia tôn. Tuy nhiên Thế Tông quyết tâm đấu tranh để tôn cha mẹ cùng bà nội lên tước vị xứng đáng là Hoàng đế, Hoàng hậu và Thái hoàng thái hậu. Khi này, Thiệu Quý phi tuổi già nên bị mù, phải sờ từ đỉnh đầu đến gót chân người cháu mới đăng cơ của mình. Vào tháng 10 ÂL, Minh Thế Tông thành công trong việc truy phong cha mình là Hưng Hiến vương làm [Hưng Hiến Đế], Quý phi Thiệu thị do đó trở thành ["Đế sinh mẫu"] nên được tôn Hoàng thái hậu.

Năm Gia Tĩnh nguyên niên (1522), mùa xuân, Thế Tông dâng huy hiệu cho bà là Thọ An Hoàng thái hậu (壽安皇太后). Cùng năm đó, vào ngày 17 tháng 11 (âm lịch), Thọ An Hoàng thái hậu Thiệu thị băng, không rõ bao nhiêu tuổi.

Hậu sự gia tôn
Vì Thiệu thị đã là Hoàng thái hậu, Minh Thế Tông muốn hợp táng Thái hậu vào Mậu lăng (茂陵) cùng với Hiến Tông, nhưng Học sĩ Dương Đình Hoà (杨廷和) lại không đồng tình. Bất chấp mọi lời khuyên can, Tân Hoàng đế vẫn cho táng Thọ An thái hậu vào Mậu lăng, biệt thờ tại Phụng Từ điện (奉慈殿). Thuỵ hiệu chính thức của bà là Hiếu Huệ Khang Túc Ôn Nhân Ý Thuận Hiệp Thiên Hựu Thánh Hoàng thái hậu (孝惠康肅溫仁懿順協天祐聖皇太后).

Năm Gia Tĩnh thứ 7 (1528), cải tôn làm Thái hoàng thái hậu. Nhưng cuối cùng vào năm thứ 15 (1536), Minh Thế Tông giành chiến thắng cuối cùng trong Đại lễ nghị, chuẩn cho hợp thờ Thái hoàng thái hậu Thiệu thị cùng với Hiếu Túc Hoàng hậu và Hiếu Mục hoàng hậu. Nhưng đồng thời, Hoàng đế cũng phải bỏ chữ ["Thái"] trong tôn thụy của bà cùng với Hiếu Túc Thái hậu và Hiếu Mục Thái hậu, mà chỉ gọi chung là ["Hoàng hậu"].

Hậu duệ
 Chu Hựu Nguyên [朱祐杬; 22 tháng 7, 1476 - 13 tháng 7, 1519], thụy ban đầu là Hưng Hiến vương (興獻王). Tuy ông không làm Hoàng đế, nhưng con ông là Minh Thế Tông Chu Hậu Thông sau khi lên ngôi, trải qua Đại lễ nghị cuối cùng đã thành công truy tôn cho ông miếu hiệu là Duệ Tông (睿宗) và cải thụy thành Tri Thiên Thủ Đạo Hồng Đức Uyên Nhân Khoan Mục Thuần Thánh Cung Giản Kính Văn Hiến Hoàng đế (知天守道洪德淵仁寬穆純聖恭簡敬文獻皇帝).
 Chu Hựu Lâm [朱祐棆; 12 tháng 11, 1478 - 2 tháng 12, 1501], thụy là Kỳ Huệ vương (岐惠王), sinh được hai con gái. Thái hậu thương 2 đứa cháu mồ côi nên đón vào cung nuôi dưỡng.
 Chu Hựu Duẫn [朱祐枟; 29 tháng 6, 1481 - 7 tháng 1, 1507], thụy là Ung Tĩnh vương (雍靖王), không có con thừa tự.

Tham khảo

 Minh sử, quyển 113, liệt truyện đệ 1, Hậu phi nhất: Hiếu Huệ Thiệu Thái hậu
 Minh sử, quyển 17, bản kỷ thứ 17: Thế Tông bản kỷ đệ nhất
 Tư trị thông giám

Phi tần nhà Minh
Hoàng thái hậu nhà Minh
Mất năm 1522
Người Chiết Giang


title: Euxoa uncarpa

text:
Euxoa uncarpa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Andrêa Choi Chang-mou

text:
Andrêa Choi Chang-mou (sinh 1936; tiếng Hàn:최창무 안드레아) là một Giám mục Hàn Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Gwangju và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hàn Quốc. Trước khi trở thành Tổng giám mục Gwangju, ông từng là Tổng giám mục Phó của Giáo phận này. Ngoài ra, trước khi điều chuyển về Gwangju, ông còn là Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Seoul, tọa lạc tại thủ đô Hàn Quốc.

Tiểu sử
Tổng giám mục Andrêa Choi Chang-mou sinh ngày 15 tháng 9 năm 1936 tại Munsan, thuộc Hàn Quốc. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện, ngày 9 tháng 6 năm 1963, Phó tế Choi Chang-mou, khi ấy 27 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Tân linh mục trở thành viên linh mục đoàn Tổng giáo phận Seoul.

Linh mục Choi Chang-mou là một linh mục dày dặn kinh nghiệm với hơn ba mươi năm trong công tác mục vụ. Ngày 3 tháng 2 năm 1994, tin tức từ Tòa Thánh loan đi về việc Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Andrêa Choi Chang-mou lên chức Giám mục, với chức vụ cụ thể là Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Seoul, với chức danh Giám mục Hiệu tòa Flumenpiscense. Các nghi thức tấn phong cho vị giám mục tân cử được cử hành vào ngày 25 tháng 3 sau đ1o, với sự tham dự của ba giáo sĩ có chức giám mục khác, dự phần vào nghi lễ truyền chức. Chủ phong cho tân giám mục là Hồng y Stephen Kim Sou-hwan, Tổng giám mục Tổng giáo phận Seoul. Hai vị khác trong vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Paul Kim Ok-kyun Giám mục Phụ tá Seoul và Giám mục Paul Kim Ok-kyun, cũng là một Giám mục phụ tá của Seoul. Tân giám mục chọn cho mình câu châm ngôn:말씀은 생명의 빛.

Sau năm năm trên sứ vụ linh mục tại Tổng giáo phận Seoul đặt tại thủ đô Hàn Quốc, ngày 9 tháng 2 năm 1999, Tòa Thánh loan báo tin Giáo hoàng quyết định chọn Giám mục Choi Chang-mou, thăng Giám mục này làm Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Gwangju. Gần hai năm sau, vào ngày 30 tháng 11 năm 2000, Tổng giám mục Phó Choi chính thức kế vị chức danh Tổng giám mục chính tòa Gwangju.

Sau gần mười năm trên cương vị Tổng giám mục Gwangju, ngày 25 tháng 3 năm 2010, Tòa Thánh cho biết đã chấp thuận đơn từ nhiệm của Tổng giám mục Choi, vì lí do tuổi tác theo Giáo luật. Tổng giám mục Phó Hyginus Kim Hee-joong lên kế vị Tổng giám mục chính tòa.

Ngoài các chức danh chính thức từ Tòa Thánh, Tổng giám mục Choi còn kiêm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hàn Quốc từ năm 2002 đến năm 2005.

Tham khảo

Sinh năm 1936
Giám mục Công giáo Hàn Quốc
Nhân vật còn sống


title: Sauris bicolor

text:
Sauris bicolor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sauris


title: Andreas Norlén

text:
Andreas Norlén (; sinh ngày 6 tháng 5 năm 1973) là một chính trị gia của Đảng Kiểm duyệt Thụy Điển, từng là Diễn giả Riksdag kể từ tháng 9 năm 2018. Ông là Thành viên của Riksdag (MP) cho stergland kể từ tháng 10 năm 2006. Norlén trước đây đã là thành viên của Ủy ban Hiến pháp, 2014–2018 với tư cách là chủ tịch của ủy ban.

Norlén đã được bầu làm Diễn giả Riksdag vào ngày 24 tháng 9 năm 2018, sau lần ngồi đầu tiên của Riksdag kể từ cuộc bầu cử. Sau khi Nội các Löfven bên trái bị mất phiếu tín nhiệm, Norlén bắt đầu nhiệm vụ đề cử các ứng cử viên cho người kế nhiệm Löfven làm Thủ tướng, theo Văn phòng Chính phủ Thụy Điển. Công việc kéo dài của việc tìm kiếm một thủ tướng có thể được Riksdag khoan dung đã được kết thúc vào ngày 18 tháng 1 năm 2019 khi Stefan Löfven được bổ nhiệm cho nhiệm kỳ thứ hai.

Xem thêm
 Diễn giả Riksdag

Tham khảo

Liên kết ngoài
Riksdagen: Andreas Norlén (m)

Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Stockholm


title: Holocryptis erubescens

text:
Holocryptis erubescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Holocryptis
Acontiinae
Bướm đêm Châu Á


title: Scotorythra ochetias

text:
Scotorythra ochetias là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Scotorythra
Động vật đặc hữu Hawaii


title: Potemnemus loriai

text:
Potemnemus loriai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Potemnemus


title: Sụp đổ sinh thái

text:
Sụp đổ sinh thái đề cập đến một tình huống mà một hệ sinh thái phải chịu sự suy giảm nghiêm trọng, có thể là vĩnh viễn, làm giảm khả năng chịu đựng  cho tất cả các sinh vật, thường dẫn đến sự tuyệt chủng hàng loạt. Thông thường, một sự sụp đổ sinh thái được tạo ra bởi một sự kiện thảm họa xảy ra trên quy mô thời gian ngắn. Sự sụp đổ sinh thái có thể được coi là hậu quả của sự sụp đổ hệ sinh thái đối với các yếu tố sinh học phụ thuộc vào hệ sinh thái ban đầu.

Các hệ sinh thái có khả năng phục hồi từ một tác nhân gây rối. Sự khác biệt giữa sụp đổ hoặc hồi phục nhẹ được xác định bởi hai yếu tố Thay đổi tính độc hại của yếu tố được giới thiệu và khả năng phục hồi của hệ sinh thái ban đầu.

Thông qua chọn lọc tự nhiên, các loài của hành tinh đã liên tục thích nghi với sự thay đổi thông qua sự thay đổi trong thành phần sinh học và phân bố của chúng. Về mặt toán học có thể chứng minh rằng số lượng lớn hơn các yếu tố sinh học khác nhau có xu hướng làm giảm bớt sự dao động trong từng yếu tố riêng lẻ.

Các nhà khoa học có thể dự đoán các điểm tới hạn cho sự sụp đổ sinh thái. Mô hình được sử dụng thường xuyên nhất để dự đoán sự sụp đổ của mạng lưới thực phẩm được gọi là R50, đây là mô hình đo lường đáng tin cậy cho độ bền của lưới thức ăn.

Tham khảo

Bối cảnh tận thế
Hệ thống sinh học


title: Octavian Drăghici

text:
Octavian Valentin Drăghici (sinh ngày 26 tháng 11 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người România, thi đấu cho Poli Timișoara. Anh có màn ra mắt ở Liga I vào ngày 15 tháng 8 năm 2008, trong trận đấu giữa CS Otopeni và FC Timișoara.

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao từ Timișoara
Cầu thủ bóng đá România
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Liga I
Cầu thủ bóng đá Liga II
Cầu thủ bóng đá CS Otopeni
Cầu thủ bóng đá FC UTA Arad
Cầu thủ bóng đá FC Universitatea Cluj
Cầu thủ bóng đá CS Gaz Metan Mediaș
Cầu thủ bóng đá ASU Politehnica Timișoara
Cầu thủ bóng đá ACS Poli Timișoara
Cầu thủ bóng đá Racing Beirut


title: Olympic Valley, California

text:
Olympic Valley (có nghĩa "Thung lũng Thế vận hội"; còn được biết đến là Squaw Valley) là một khu vực chưa hợp nhất thuộc Quận Placer tây bắc Thành phố Tahoe bên Quốc lộ California 89 bên bờ Sông Truckee gần Hồ Tahoe. Đây là nơi tọa lạc của Squaw Valley Ski Resort, nơi diễn ra Thế vận hội Mùa đông 1960. Olympic Valley là khu nghỉ dưỡng nhỏ nhất tổ chức Thế vận hội Mùa đông.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hồ Tahoe


title: Leona Cavalli

text:
Leona Cavalli (nghệ danh Alleyona Canedo da Silva, ngày 6 tháng 11 năm 1969 tại Rosário do Sul) là một nữ diễn viên người Brazil.

Tiểu sử
Cha của Leona Cavalli là chính trị gia, luật sư và nhà thơ và tên mẹ của giáo viên, có ba anh em. Khi sinh ra, được đặt tên là Alleyona. Mẹ cô muốn đó là Leona, nhưng người cha nghĩ rằng cái tên quá mạnh đối với một đứa bé và quyết định thích nghi - nó. Cavalli đến từ các nhà tài trợ của họ.

Tuổi thơ của Leona Cavalli là trong tự nhiên, chơi những cánh đồng bên những con gạc, nơi con ngựa chạy, trèo cây, bơi praticaca và nhiều môn thể thao khác. Với cha cô, người đã hai lần làm thị trưởng thành phố, đã sớm học cách sống với rất nhiều người leo lên gốc cây, tham dự các cuộc mít tinh mà không bận tâm trở thành con gái của một người dân còn sống. Với mẹ, học được cách trân trọng vẻ đẹp và yêu tự do.

Năm mười tuổi, cô đi du lịch, có bạn trai và muốn trở thành một nữ diễn viên.

Leona Cavalli đã tham gia một số phần như A Divina Sarah, As Lágrimas Amargas de Petra Von Kant, Brincando em cima Daquilo, O Homem eo Cavalo, v.v.

Sau đó Leona Cavalli đến UFRGS, trong quá trình biểu diễn nghệ thuật và PUC, trong quá trình luật. Sau đó cô bỏ tất cả mọi thứ và đến St. Paul trong một nỗ lực để làm nhà hát chuyên nghiệp.

Leona Cavalli tham gia vào một số bộ phim như, Um Céu de Estrelas, Amarelo Manga, Carandiru, Olga, Antônia, Aparecida - O Milagre, v.v.

Leona Cavalli được tham gia vào một số telenovela và miniseries như, Da Cor do Pecado, Começar de Novo, Belíssima, Bang Bang, miniseries Amazônia, de Galvez a Chico Mendes, Duas Caras, Negócio da China, v.v... Leona đã tham gia vào một tập của Casos e Acasos (Globo).

Tham khảo

Nữ diễn viên sân khấu Brasil
Nữ diễn viên điện ảnh Brasil
Nữ diễn viên truyền hình Brasil
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1969


title: Milkha Singh

text:
Milkha Singh (sinh ngày 20 tháng 11 năm 1929 - mất ngày 18 tháng 6 năm 2021), là một cựu vận động viên điền kinh huyền thoại của Ấn Độ. Ông đã giúp Ấn Độ giành được huy chương vàng cự li 400m tại Đại hội thể thao Khối Thịnh vượng chung, 4 lần giành huy chương vàng tại Đại hội thể thao châu Á. Ông là niềm tự hào của người Ấn Độ, trở thành một huyền thoại trong môn điền kinh và một biểu tượng của thể thao Ấn Độ.

Milkha đến với môn điền kinh khi ông đang là một người lính trong quân đội Ấn Độ. Thành công lớn đầu tiên trong sự nghiệp của ông là phá kỷ lục đường đua 400m giải vô địch điền kinh Ấn Độ. Tuy ông chưa bao giờ thành công ở đấu trường Olympic Thế giới, nhưng ông được The Independent đánh giá là "kẻ thua cuộc hào hiệp".

Trong giải thể thao giao hữu Ấn Độ - Pakistan lần đầu tiên được tổ chức nhằm thiết lập quan hệ hòa bình giữa hai nước, ông đã đánh bại Abdul Khaliq, ngay sau đó để vinh danh ông, thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru đã tuyên bố một ngày nghĩ quốc gia, ngày quốc gia Milkha. Trên bụt nhận huy chương vàng giải thể thao hữu nghị Ấn Độ - Pakistan, Tướng Pakistan Ayub Khan đã nói: "Sẽ không bao giờ có ai chạy được như cậu, cậu không phải chạy mà là bay, Pakistan tặng cho cậu danh hiệu The Flying Sikh (Người Sikh bay) cùng niềm tự hào và vinh hạnh".
Cuộc đời và sự nghiệp chạy điền kinh của ông đã được tái hiện lại qua bộ phim Bhaag Milkha Bhaag (2013) bởi đạo diễn Rakeysh Omprakash Mehra.

Ông qua đời vì COVID-19 vào ngày 18 tháng 6 năm 2021 hưởng thọ 91 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1929
Mất năm 2021
Vận động viên Ấn Độ
Tử vong vì đại dịch COVID-19


title: Amblyaclastus melanops

text:
Amblyaclastus melanops là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amblyaclastus


title: Công giáo tại Hồng Kông

text:
Giáo hội Công giáo tại Hồng Kông (tiếng Trung: 天主教 香港 教區), được thành lập năm 1841, là một phần của Giáo hội Công giáo Hoàn vũ, dưới sự lãnh đạo về tinh thần của Giáo hoàng ở Vatican.

Tất cả những người Công giáo ở Hồng Kông đều thuộc Giáo phận Hồng Kông, một giáo phận tiêu chuẩn de jure của Tổng giáo phận Quảng Châu. Tuy nhiên, trong thực tế nó là một giáo phận đặt dưới quyền kiểm soát từ chính Tòa Thánh. Hiện đại diện Tòa Thánh tại Hồng Kông, cũng là Đại diện Tòa Thánh tại Trung Quốc, Đài Loan, Ma Cao là Đức Ông Slađan Ćosić (tên tiếng Trung:高德隆 - Cao Đức Long), người Bosna và Hercegovina với chức danh Quyền Tham tán Tòa Thánh.

Có khoảng 389.000 - khoảng 5% tổng dân số - phần lớn là người Công giáo Nghi lễ Latin. Một nguồn tin khác thống kê rằng năm 2015, có 851.000 giáo dân tại Hồng Kông, chiếm đến 8% dân số. Phần lớn người Công giáo Hồng Kông là người Trung Quốc. Tuy nhiên, có nhiều nhóm người Philippines, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Pháp và Đức. Các buổi cử hành thánh lễ vào ngày chủ nhật được tổ chức ở 99 nơi, và có 249 trường Công giáo và 199 trung tâm dịch vụ xã hội khác nhau.

Giáo hoàng Phaolô VI từng có chuyến viếng thăm nơi này vào tháng 12 năm 1970.

Giám mục danh dự của Hồng Kông là Hồng y Giuse Trần Nhật Quân, S.D.B. (tiếng Trung: 陳日君). Ông được một số người coi là "gây tranh cãi" về mặt chính trị do quan điểm "chống Bắc Kinh" của ông. Tuy nhiên, vị Hồng y này đã liên tục bày tỏ tình cảm về sự yêu nước cho đất nước của mình, và rằng ông đã buồn bã khi cho rằng ông đã bị từ chối quyền trở về Trung Quốc.

Vị giám mục hiện tại của Hồng Kông là Micae Dương Minh Chương (tiếng Trung Quốc: 楊鳴章), được Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2016. Hai vị tiền nhiệm của ông đều còn sống, là Hồng y Gioan Thang Hán và Hồng y Giuse Trần Nhật Quân.

Nhà thờ Chánh tòa của Giáo phận Hồng Kông là Nhà thờ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội.

Tham khảo

Công giáo Rôma tại Hồng Kông
Giáo hội Công giáo Rôma theo quốc gia


title: Linnaemya masiceroides

text:
Linnaemya masiceroides là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Linnaemya


title: Sophie Hedevig của Đan Mạch

text:
Sophie Hedevig của Đan Mạch và Na Uy (28 tháng 8 năm 1677 – 13 tháng 3 năm 1735) là một Vương nữ Đan Mạch, con gái của Christian V của Đan Mạch và Charlotte Amalie xứ Hessen-Kassel.

Tiểu sử

Sophie Hedevig đã sớm trở thành đối tượng của những cuộc hôn nhân triển vọng và đã được hứa hôn ba lần. Khi còn nhỏ, Sophie Hedevig được đính hôn với em họ là Johann Georg IV xứ Sachsen, một truyền thống về mặt chính trị giữa Đan Mạch và Sachsen. Năm 1689, cuộc hôn nhân của hai người sẽ được tiến hành vào  hai năm sau đó. Tuy nhiên, khi Johann Georg IV kế vị cha mình trở thành Tuyển hầu tước xứ Sachsen vào năm 1691 thì đã hủy bỏ hôn ước với Sophie Hedevig. Vào năm 1692, và sau đó là từ năm 1694 đến năm 1697, một cuộc hôn nhân với Joseph của Áo (tương lai là Hoàng đế của Thánh chế La Mã) đã được đề xuất. Tuy nhiên, Sophie Hedevig từ chối cải sang Công giáo bất chấp áp lực từ cha.

Từ năm 1697 đến năm 1699, Đan Mạch mong muốn một liên minh với Thụy Điển, liên minh này sẽ được hiện thực hóa bằng một đám cưới kép của Sophie Hedevig với Karl XII của Thụy Điển, và em trai là Carl với chị gái của Karl XII là Hedvig Sofia (sau khi Hedvig Sofia kết hôn vào năm 1698, em gái của Hegvid Sophia là Ulrika Eleonora trở thành lựa chọn thay thế). Tuy nhiên, mặc dù phần nào tiếp nhận ý tưởng về một liên minh với Đan Mạch, Karl XII thực tế không muốn kết hôn, và liên minh Đan Mạch-Thụy Điển rất không được chấp thuận ở Thụy Điển.

Sophie Hedevig do đó vẫn duy trì tình trạng độc thân, mặc dù có tin đồn rằng vương nữ đã bí mật kết hôn với một cận thần quý tộc là Carl Adolph von Plessen (1678-1758).

Năm 1699, cha của Sophie Hedevig qua đời và được kế vị bởi anh trai với tên hiệu là Frederik IV. Theo thông lệ, Sophie Hedevig sống với mẹ cho đến khi mẹ vương nữ qua đời vào năm 1714, và sau đó Sophie Hedevig sống tại triều đình của anh trai Frederik IV. Trong số những thị nữ của Sophie Hedevig có Elisabeth Helene von Vieregg, là tình nhân của Frederik IV từ năm 1701 và vào năm 1703 thì trở thảnh vợ lẽ  của Frederik IV. Khi Thái hậu Charlotte Amalie qua đời vào năm 1714, Sophie Hedevig được thừa kế các điền trang của Gjorslev và Erikstrup và Vương nữ đã trao cho Frederik IV để đổi lấy các điền trang của Dronninglund, Dronninggård và Tu viện Børglum (Børglumkloster).

Sophie Hedevig có mối quan hệ tốt với anh trai Frederik IV cho đến năm 1721, khi vương nữ rời triều đình cùng với em trai Carl để phản đối cuộc hôn nhân của Frederik IV với Nữ Bá tước Anne Sophie Reventlow. Hai chị em dựng nên một triều đình riêng của tại Vemmetofte, một trang viên mà Carl được thừa kế từ mẹ của hai chị em. Họ có một triều đình gồm 70 cận thần quý tộc, đứng đầu là Carl Adolph von Plessen, bạn của Carl, và thậm chí có thể là người chồng bí mật của chính Sophie Hedevig. Hai chị em chỉ làm hòa với Quốc vương vài năm sau đó. Sophie Hedevig, cùng với Carl và Carl Adolph, đã thành lập các trường học dành cho người dân trên các vùng lãnh địa của mình, vì Sophie Hedevig tin rằng trường học là cần thiết để đưa ra các chỉ dẫn tôn giáo.

Khi Carl qua đời vào năm 1729, Sophie Hedevig là người thừa kế được ưu ái em trai. Vương nữ được thừa kế những vùng lãnh địa tương đối rộng lớn: Vemmetofte, Højstrup và Charlottenborg. Tuy nhiên, Vương nữ cũng phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ của Carl và Sophie Hedevig đã chi trả bằng thu nhập từ Cung điện Sorgenfri, Dronninggård và Frederiksdal mà Vương nữ được cháu trai Christian VI ban cho khi Christian VI kế vị Frederik IV vào năm 1730.

Vương nữ Sophie Hedevig là một họa sĩ vẽ chân dung tài năng và có niềm đam mê đến âm nhạc, đồ thủ công mỹ nghệ như đồ trang trí bằng ngà voi và thêu thùa. Vương nữ cũng thu thập sách thánh vịnh và các ấn phẩm khác nhau. Nhiều tác phẩm của Vương nữ được lưu giữ trong Bộ sưu tập Vương thất Đan Mạch tại Lâu đài Rosenborg. Năm 1735, Tu viện Vemmetofte (Vemmetofte Kloster), một nơi dành cho những phụ nữ quý tộc chưa lập gia đình được thành lập theo chỉ dẫn trong di chúc của Sophie Hedevig. Vương nữ qua đời ở tuổi 57 tại Charlottenborg.

Gia phả

<center>

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn tài liệu khác

 G.Greer, The Obstacle Race (1979)

Liên kết ngoài

 Dansk Kvindebiografisk Leksikon Kvinfo.dk
 Dansk biografisk Lexikon / XVI. Bind. Skarpenberg - Sveistrup

 Sophie Hedevig tại trang web của Bộ sưu tập Vương thất Đan Mạch

Vương nữ Đan Mạch
Vương nữ Na Uy
Vương tộc Oldenburg (Đan Mạch)
Vương nữ
Chôn cất tại nhà thờ chính tòa Roskilde
Sinh năm 1677
Mất năm 1735