title: Hoa hậu Thế giới Việt Nam

text:
Hoa hậu Thế giới Việt Nam (tiếng Anh: Miss World Vietnam), từng được biết đến với tên gọi Hoa khôi Áo dài Việt Nam, là một cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia tại Việt Nam. Theo đài Hà Nội, cùng với Hoa hậu Việt Nam và Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, Hoa hậu Thế giới Việt Nam được xem là một trong ba cuộc thi sắc đẹp lớn nhất tại Việt Nam.

Cuộc thi này hiện đang thuộc sở hữu của Công ty Cổ phần Quảng cáo Thương mại Sen Vàng. Được tổ chức hai năm một lần (kể từ 2022 sẽ tổ chức thường niên), người chiến thắng sẽ dự thi Hoa hậu Thế giới, còn Á hậu từ cuộc thi này hoặc từ Hoa hậu Việt Nam sẽ được lựa chọn để tham gia Hoa hậu Quốc tế.

Đương kim Hoa hậu Thế giới Việt Nam là Huỳnh Trần Ý Nhi đến từ  Bình Định , đăng quang vào ngày 22 tháng 7 năm 2023 tại Bình Định.

Tranh cãi về phẫu thuật thẩm mỹ
Từ năm 2022, thể lệ cuộc thi sẽ không cấm những thí sinh đã can thiệp thẩm mỹ tham gia thi như trước kia. Thông tin này đã gây ra làn sóng tranh cãi, chỉ trích lớn trong khán giả.

Các cuộc thi sắc đẹp ở Việt Nam từ trước tới nay (bao gồm cả Hoa hậu Thế giới Việt Nam) luôn tuân thủ nguyên tắc: thí sinh phải có vẻ đẹp tự nhiên, người đã can thiệp thẩm mỹ thì không được tham gia, cùng lắm thí sinh chỉ được xăm chân mày, nhuộm tóc chứ không được chỉnh sửa vóc dáng và khuôn mặt. Quy định này vừa để phù hợp với quan điểm chung của xã hội (khán giả Việt Nam luôn đề cao vẻ đẹp tự nhiên chứ không thích ngoại hình nhân tạo), vừa để đảm bảo tính công bằng của cuộc thi. Nếu cho phép người đã can thiệp thẩm mỹ tham gia thì sẽ khiến cuộc thi bị mất đi sự nghiêm túc và tính công bằng, bởi nhiều thí sinh chỉ cần bỏ ra nhiều tiền để phẫu thuật thẩm mỹ là sẽ có được bất cứ vóc dáng - ngoại hình nào theo ý muốn, như vậy sẽ là không công bằng với các thí sinh có vẻ đẹp tự nhiên. Điều này khiến khán giả cảm thấy bị lừa dối, danh hiệu "Hoa hậu Thế giới Việt Nam" sẽ bị mất giá trị, biến tướng trở thành cuộc thi "ngoại hình nhân tạo, sắc đẹp giả dối" chứ không còn là thi vẻ đẹp tự nhiên đích thực nữa

Để không làm mất đi sự công bằng, ngay cả ở những quốc gia mà phẫu thuật thẩm mỹ là rất phổ biến, hầu hết các cuộc thi hoa hậu cũng không cho phép thí sinh đã phẫu thuật thẩm mỹ tham gia thi hoa hậu với thí sinh có vẻ đẹp tự nhiên. Do vậy, việc cuộc thi cho phép cả những thí sinh đã phẫu thuật thẩm mỹ tham gia thi đã khiến nhiều khán giả phản đối, khiến uy tín cuộc thi bị giảm sút.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Công ty Người mẫu Á Đông - cho rằng:
Đã là hoa hậu thì người đó phải mang vẻ đẹp tự nhiên, chứ vẻ đẹp nhân tạo nằm trong tay bác sĩ. Bác sĩ mát tay, nắn ra gương mặt xinh, số đo các vòng đẹp cho thí sinh thì còn gì là thi hoa hậu nữa. Không phải ở Việt Nam mà trên thế giới cũng vậy, các cuộc thi nhan sắc đều không chấp nhận thí sinh đã qua phẫu thuật thẩm mỹ. Chỉ duy nhất Hoa hậu Hoàn Vũ cho chỉnh sửa nhẹ... không nên bỏ quy định về phẫu thuật thẩm mỹ đối với thí sinh thi nhan sắc

Kết quả cuộc thi

Bảng xếp hạng cá nhân

Bảng xếp hạng khu vực

Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Thế giới

Từ năm 2002, những thí sinh đăng quang Hoa hậu Việt Nam mặc nhiên sẽ trở thành đại diện của Việt Nam tại Hoa hậu Thế giới. Trong trường hợp những năm không tổ chức cuộc thi cấp quốc gia, các Á hậu hoặc người đẹp đạt thành tích cao của các cuộc thi cấp quốc gia khác sẽ được cử đi thay thế. Tuy nhiên, sau sự cố chưa tốt nghiệp trung học phổ thông của Hoa hậu Việt Nam 2008 Trần Thị Thùy Dung, cuộc thi Hoa hậu Việt Nam mất quyền gửi thí sinh tham gia Hoa hậu Thế giới. Từ năm 2014, đại diện đi thi thuộc về thí sinh chiến thắng cuộc thi Hoa khôi Áo dài Việt Nam, vì cuộc thi không được tổ chức vào năm 2017 và 2018 nên hai đại diện đi thi quốc tế trong hai năm này do đơn vị tổ chức Hoa hậu Việt Nam lựa chọn.

Từ năm 2019 trở đi, đại diện Việt Nam đi thi Hoa hậu Thế giới sẽ phải chia sẻ giữa Hoa hậu Việt Nam (năm chẵn) và Hoa hậu Thế giới Việt Nam (năm lẻ).

Thành tích đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Thế giới
 2021 – Đỗ Thị Hà: Top 27 Miss Talent, Top 13 Miss World Top Model, Top 16 Head-to-Head Challenge
 2019 – Lương Thùy Linh: 1st Runner-up Miss World Top Model, Top 10 Beauty with a Purpose
 2018 – Trần Tiểu Vy: 2nd Runner-up Beauty with a Purpose, Top 30 Miss Talent, Top 32 Miss World Top Model
 2017 – Đỗ Mỹ Linh: Chiến thắng giải Beauty with a Purpose và Head-to-Head Challenge, Top 9 Multimedia, Top 10 Miss World People's Choice
 2016 – Trương Thị Diệu Ngọc: Top 37 Beauty with a Purpose
 2015 – Trần Ngọc Lan Khuê: Chiến thắng giải People's Choice Award và World Fashion Designer Award, Top 30 Miss World Top Model
 2014 – Nguyễn Thị Loan: Top 17 Miss Talent, Top 27 Beauty with a Purpose, Top 32 Miss Sport
 2012 – Vũ Thị Hoàng My: Top 30 Best in Interview, Top 40 Beach Beauty
 2009 – Trần Thị Hương Giang: 1st Runner-up Miss World Top Model, Top 12 Beach Beauty
 2008 – Dương Trương Thiên Lý: Chiến thắng giải People's Choice Award và Miss Golf
 2006 – Mai Phương Thúy: Top 20 Dress Desinger Award

Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Quốc tế

Danh sách dưới đây chỉ hiển thị những đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Quốc tế đến từ đơn vị tổ chức hai cuộc thi Hoa khôi Áo dài Việt Nam và Hoa hậu Thế giới Việt Nam. Đối với những đại diện Việt Nam khác tại Hoa hậu Quốc tế, hãy tham khảo tại trang thông tin của cuộc thi Hoa hậu Quốc tế.

Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Siêu quốc gia
Danh sách dưới đây chỉ hiển thị những đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Siêu quốc gia đến từ đơn vị tổ chức hai cuộc thi Hoa khôi Áo dài Việt Nam và Hoa hậu Thế giới Việt Nam. Đối với những đại diện Việt Nam khác tại Hoa hậu Siêu quốc gia, hãy tham khảo tại trang thông tin của cuộc thi Hoa hậu Siêu quốc gia.

Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Hòa bình Quốc tế

Danh sách dưới đây chỉ hiển thị những đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Hòa bình Quốc tế đến từ đơn vị tổ chức hai cuộc thi Hoa khôi Áo dài Việt Nam và Hoa hậu Thế giới Việt Nam. Đối với những đại diện Việt Nam khác tại Hoa hậu Hòa bình Quốc tế, hãy tham khảo tại trang thông tin của cuộc thi Hoa hậu Hòa bình Quốc tế.

Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Liên lục địa
Danh sách dưới đây chỉ hiển thị những đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Liên lục địa đến từ đơn vị tổ chức hai cuộc thi Hoa khôi Áo dài Việt Nam và Hoa hậu Thế giới Việt Nam. Đối với những đại diện Việt Nam khác tại Hoa hậu Liên lục địa, hãy tham khảo tại trang thông tin của cuộc thi Hoa hậu Liên lục địa.

Dự thi quốc tế

Xem thêm
 Danh sách cuộc thi sắc đẹp tại Việt Nam

Chú thích

Cuộc thi sắc đẹp
Hoa hậu


title: Mỡ nâu

text:
Mô mỡ màu nâu (BAT) hoặc mỡ nâu tạo thành cơ quan mỡ cùng với mô mỡ trắng (hoặc chất béo màu trắng). Mô mỡ màu nâu được tìm thấy ở hầu hết các động vật có vú.
Phân loại chất béo nâu đề cập đến hai quần thể tế bào riêng biệt với các chức năng tương tự. Các cổ phiếu đầu tiên một nguồn gốc phôi phổ biến với các tế bào cơ bắp, được tìm thấy trong tiền gửi "cổ điển" lớn hơn. Loại thứ hai phát triển từ các tế bào mỡ trắng được kích thích bởi hệ thần kinh giao cảm. Những tế bào mỡ này được tìm thấy xen kẽ trong mô mỡ trắng và cũng được đặt tên là 'màu be' hoặc 'brite' (đối với "nâu trong trắng")).

Mô mỡ màu nâu đặc biệt phong phú ở trẻ sơ sinh và trong các động vật có vú ngủ đông. Nó cũng có mặt và hoạt động trao đổi chất ở người trưởng thành, nhưng tỷ lệ của nó giảm khi con người già đi. Chức năng chính của nó là điều hòa nhiệt độ "thermoregulation" . Ngoài sức nóng do cơ run rẩy, mô mỡ màu nâu tạo ra nhiệt do nhiệt sinh không run.
Trái ngược với các tế bào mỡ màu trắng, chứa một giọt lipid đơn lẻ, các tế bào mỡ màu nâu chứa nhiều giọt nhỏ hơn và một số ty thể (có chứa sắt) cao hơn, tạo ra mô mỡ màu nâu của. Mỡ nâu cũng chứa nhiều mao mạch hơn chất béo màu trắng, để cung cấp các mô với oxy và chất dinh dưỡng và phân phối nhiệt sinh ra khắp cơ thể.

Tham khảo

Mô liên kết


title: Darcetina particolor

text:
Darcetina particolor là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Darcetina


title: Nishiyama Onsen Keiunkan

text:
là khách sạn suối nước nóng ở Hayakawa, tỉnh Yamanashi, Nhật Bản. Được thành lập năm 705, đây là khách sạn lâu đời nhất và là một trong những công ty lâu đời nhất hoạt động. Trong năm 2011, khách sạn đã chính thức được công nhận bởi kỷ lục thế giới Guinness là khách sạn lâu đời nhất trên thế giới. Nó đã được liên tục vận hành bởi 52 thế hệ của cùng một dòng họ (bao gồm cả những người thừa kế được thừa nhận) trong hơn 1.300 năm.

Keiunkan nằm dưới chân Dãy núi Akaishi. Kể từ khi thành lập, khách sạn đã có tất cả nguồn nước nóng có nguồn gốc trực tiếp từ Hakuho Springs địa phương. Khách sạn được tân trang lại lần cuối vào năm 1997 và có 37 phòng.

Xem thêm
Danh sách các công ty lâu đời nhất

Tham khảo

Khách sạn Nhật Bản


title: Pero sinalba

text:
Pero sinalba là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pero


title: Trận Mukalla (2015)

text:
Trận Al Mukalla là một cuộc đụng độ giữa al-Qaeda tại bán đảo Ả Rập, bộ lạc địa phương, và Quân đội Yemen để kiểm soát thành phố ven biển Al Mukalla, Yemen.

Diễn biến
Ngày 2 tháng 4 năm 2015, thành phần khủng bố al-Qaida tràn ngập Mukalla, một thành phố cảng ở vùng Nam Yemen và cũng là thủ phủ tỉnh Hadramawt, tỉnh lớn nhất ở quốc gia này, chiếm các tòa nhà chính phủ và thả tù nhân, kể cả một chỉ huy cao cấp gốc Ả Rập Xê Út của phiến quân, mở rộng vùng kiểm soát của họ ở quốc gia này.

Hadramawt, từ trước đến nay vẫn yên bình dù rằng có sự rối loạn ở Sanaa và Aden, nằm sát biên giới với Ả Rập Xê Út và nhìn ra Biển Ả Rập, khiến có một vị trí chiến lược.

Các biến chuyển cho thấy tình trạng khủng hoảng trầm trọng ở Yemen và sự tan rã nhanh chóng của quân đội cũng như các lực lượng vũ trang còn trung thành với Tổng thống Abed Rabbo Mansour Hadi, người phải chạy sang ẩn náu tại Ả Rập Xê Út vài ngày trước đó. Lực lượng al-Qaeda tại bán đảo Ả Rập (AQBA) lợi dụng cuộc khủng hoảng chính trị kể từ khi thành phần Houthis thuộc giáo phái Shiite, được Iran hỗ trợ, chiếm đóng thủ đô Sanaa và phần lớn khu vực phía Bắc.

Phiến quân được sự trợ giúp của các đơn vị quân đội cũng như cảnh sát còn trung thành với người tiền nhiệm của Hadi là Ali Abdullah Saleh. AQBA củng cố kiểm soát Mukalla ngày 3 tháng Tư, chiếm khu vực cảng và một căn cứ quân sự trong thành phố mà không gặp sự chống trả nào. Các binh sĩ chính phủ bỏ chạy khỏi căn cứ khi nghe tin phiến quân đang tới gần.

Các phiến quân liên hệ với al-Qaida tự nhận là Người Con của Hadhramaut chiếm giữ một kho cảng xăng dầu và cơ sở bộ binh ở Al Mukalla vào ngày 16 tháng Tư, cũng như một căn cứ phòng không và sân bay quân sự ở ngoại ô thành phố. Quân đội Yemen được báo cáo là đào ngũ khỏi nơi đóng quân của họ để tránh đụng độ với các phiến quân. Các chiến binh thánh chiến cũng chiếm một kho vũ khí khổng lồ có chứa hàng chục xe tăng, súngphóng tên lửa Katyusha và vũ khí nhỏ. Với lợi thế này, Al-Qaida củng cố sự hiện diện của mình ở tỉnh Hadhramaut.

Liên hệ
Một giới chức cao cấp Liên Hợp Quốc đặc trách cứu trợ, Valerie Amos, hôm 2 Tháng Tư cho hay tình hình bạo động ở Yemen đã làm thiệt mạng ít nhất 519 người trong hai tuần qua, với 90 trong số này là trẻ em, và khiến hàng chục ngàn người khác phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn chiến cuộc.

Về phía Tây Mukalla, các cuộc không tập của đồng minh tiếp tục nhắm vào thành phần phiến quân Houthis đang tiến tới cảng Aden ở phía Nam, hải cảng lớn nhất Yemen.

Một liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út đứng đầu tìm cách chặn sức tiến của thành phần phiến quân Houthis bằng cách thả dù tiếp tế vũ khí cho các tay súng trấn giữ thành phố cảng Aden hôm 3 Tháng Tư, và một phát ngôn viên Ả Rập Xê Út cho hay nhờ vậy thành phần chống giữ Aden vẫn còn kiểm soát nơi này.

Tham khảo

Khủng hoảng Yemen (2011-nay)
Nội chiến Yemen (2015)
Trận đánh liên quan tới Yemen
Xung đột năm 2015
Yemen 2015
Mukalla


title: Anisoperas bimaculata

text:
Anisoperas bimaculata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Anisoperas


title: Chrapowo

text:
Chrapowo  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Pełczyce, thuộc quận Choszczno, West Pomeranian Voivodeship, phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng    phía tây Pełczyce,  về phía tây nam Choszczno, và  về phía đông nam của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số 320 người.

Tham khảo


title: Thỏ lam xám Viên

text:
Thỏ lam xám Viên (Gris bleu de Vienne) là giống thỏ có nguồn gốc từ thủ đô Viên của nước Áo và có nguồn gốc sâu xa từ Đức. Nó được đặc trưng bởi lớp lông khoác màu xám hơi xanh của nó. Các giống thỏ này xuất hiện tại Đức trong những năm đầu thế kỷ XX và được công nhận vào các tiêu chuẩn của Đức trong những năm 1930 dưới cái tên thỏ Viên xanh xám. Nó không còn được công nhận từ năm 1961. Tại Pháp, đến từ thập gần đây giữa các dòng khác nhau, chúng được nhận vào các tiêu chuẩn của Pháp vào năm 1989

Đặc điểm
Chúng là một con thỏ cỡ vừa có trọng lượng từ 3,5 đến 5,5 kg. Nó có một thân hình trụ nhỏ gọn, được phủ lông dày đặc, khá dài, màu xám-xanh màu khá tối. Chúng có cái đầu mạnh mẽ và rộng, đặc biệt là ở con đực. Một diềm cổ nhẹ xuất hiện ở con cái. Đôi tai thẳng và dài từ 11,5 và 13,5 cm. Đôi mắt màu xanh xám. Chúng là vật nuôi nhạy cảm với các yếu tố ngoại cảnh (chốn trạy, sợ tiếng động), khả năng thích ứng với môi trường kém. Cần tránh tiếp xúc với các loài động vật khác, đặc biệt là chuột.

Dạ dày chúng co giãn tốt nhưng co bóp yếu. Nhiều con bị chứng sâu răng hành hạ và có vấn đề về tiêu hóa. Chúng cũng bị mắc một số bệnh như bại huyết, ghẻ, cầu trùng, viêm ruột, do ăn thức ăn sạch sẽ, không bị nấm mốc. Nếu thấy chúng có hiện tượng phân hôi, nhão sau đó lỏng dần thấm dính đét lông quanh hậu môn, kém ăn, lờ đờ uống nước nhiều đó là bệnh tiêu chảy.

Chăm sóc

Cho ăn cà rốt có thể khiến chúng bị sâu răng, cũng như gây nên những vấn đề về sức khỏe khác. Cà rốt và táo chứa nhiều đường thực vật, chỉ nên cho thỏ ăn những loại này ít. Chúng thích cam thảo nhưng nó lại không tốt bởi thỏ không thể tiêu hóa đường. Chúng thông thường không ăn rau củ có rễ, ngũ cốc hoặc trái cây, đặc biệt là rau diếp. Nên cho thỏ ăn cỏ, cải lá xanh đậm như bắp cải, cải xoăn, bông cải xanh.

Luôn có thức ăn xanh trong khi chăm sóc, lượng thức ăn xanh cho chúng luôn chiếm 90% tổng số thức ăn trong ngày. Có thể cho chúng ăn thêm thức ăn tinh bột, không được lạm dụng vì chúng sẽ dễ bị mắc bệnh về đường tiêu hóa dẫn đến chết. Nhiều người cho rằng thỏ không cần uống nước là sai. Thỏ chết không phải do uống nước hay ăn cỏ ướt mà vì uống phải nước bẩn và ăn rau bị nhiễm độc.

Tham khảo

 Gris bleu de Vienne » [archive], sur www.ffc.asso.fr (consulté le 26 mars 2010)
 « Gris bleu de Vienne » [archive], sur NosLapins.com (consulté le 26 mars 2010)
 Langer Streit um das Blau der Wiener. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 12/1996.
 Schneeweißer Glanz auf leicht gestreckter Walze – Weiße Wiener. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 23/2006, Seite 4–5.
 Friedrich Karl Dorn, Günther März: Rassekaninchenzucht. Ein Handbuch für Kaninchenhalter und -züchter, 7. Auflage, Augsburg 1989, ISBN 3-89440-569-4
 A. Franke: Weiße Wiener. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 7/1999.
 A. Franke: Blaue Wiener. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 1/2000.
 J. Fingerland: Mährische Blaue Kaninchen. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 9/1999.
 Friedrich Joppich: Das Kaninchen. VEB Deutscher Landwirtschaftsverlag, Berlin 1967
 R. Opfermann: Geliebte graue Wienerkaninchen. In: Der Kleintierzüchter – Kaninchen 2/1999
 John C. Sandford: The domestic rabbit. 5th edition, Blackwell Science, Oxford 1996, ISBN 0-632-03894-2
 Wolfgang Schlolaut: Das große Buch vom Kaninchen, 2. Auflage, DLG-Verlag, Frankfurt 1998, ISBN 3-7690-0554-6

Giống thỏ


title: Ctenocolletes ordensis

text:
Ctenocolletes ordensis là một loài ong trong họ Stenotritidae. Loài này được  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

ordensis
Động vật được mô tả năm 1965


title: Muqadar Qazizadah

text:
Muqadar Qazizadah (sinh ngày 11 tháng 9 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá người Afghanistan hiện tại thi đấu cho Shaheen Asmayee F.C. ở Afghanistan. Đến năm 2011, Qazizadh thi đấu cho Kabul Bank F.C.. Anh cũng là cầu thủ của Đội tuyển bóng đá quốc gia Afghanistan. Anh mang áo số 2 và thi đấu ở vị trí hậu vệ phải.

Danh hiệu
Shaheen Asmayee F.C.
 Giải bóng đá ngoại hạng Afghanistan: 2
 2013
 2014
Afghanistan
 Giải vô địch bóng đá Nam Á 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài

Muqadar Qazizadah picture

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Afghanistan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Afghanistan
Cầu thủ bóng đá Shaheen Asmayee F.C.
Hậu vệ bóng đá


title: Stapeliinae

text:
Stapeliinae là danh pháp khoa học của một phân tông thực vật có hoa trong tông Ceropegieae thuộc phân họ Asclepiadoideae của họ Apocynaceae. Với khoảng 700 loài, phân tông này chủ yếu phân bố ở châu Phi nhưng cũng có nhiều loài ở châu Á.

Phân loại
Phân tông này gồm 38 chi như sau:
 Nhóm thân không mọng nước:
 Brachystelma: Đa ngành và lồng sâu trong Ceropegia. WCSPF coi là đồng nghĩa của Ceropegia.
 Ceropegia - chi điển hình của tông Ceropegieae.
 Nhóm thân mọng nước, lá tiêu giảm (Stapeliads):
 Anomalluma: WCSPF coi là đồng nghĩa của Pseudolithos.
 Apteranthes
 Australluma
 Ballyanthus
 Baynesia
 Boucerosia
 Caralluma
 Caudanthera
 Desmidorchis
 Duvalia
 Duvaliandra
 Echidnopsis
 Edithcolea
 Frerea
 Hoodia
 Huernia
 Larryleachia
 Lavrania
 Monolluma
 Notechidnopsis
 Ophionella
 Orbea (gồm cả Orbeanthus)
 Pectinaria
 Piaranthus
 Pseudolithos
 Quaqua
 Rhytidocaulon
 Richtersveldia
 Socotrella
 Stapelia (gồm cả Gonostemon) - chi điển hình của phân tông.
 Stapelianthus
 Stapeliopsis
 Tavaresia
 Tridentea
 Tromotriche
 White-sloanea

Các chi pha tạp
Các chi pha tạp (nothogenus) bao gồm: × Brachypelia, × Carapelia, × Duvaliaranthus, × Tromostapelia.

Đặc điểm
Các chi trong nhóm Stapeliads ở các mức độ khác nhau đều là thực vật có thân mọng nước. Nhiều loài trông giống như xương rồng, mặc dù chúng không có quan hệ họ hàng gần, và đây là một ví dụ của tiến hóa hội tụ. Thân cây thường là góc cạnh, chủ yếu là 4 cạnh về tiết diện, nhưng ở một số loài thì là 6 hoặc hơn, với một số loài của chi Hoodia có trên 30 cạnh. Về kích thước chúng dao động từ dưới 2,5 cm (1 inch) chiều dài cho tới cao trên 2 m (6 ft). Lá ở phần lớn các loài tiêu giảm thành dạng không phát triển đầy đủ, đôi khi cứng lại và giống như gai, sắp xếp trên các bướu hay mấu trên các góc. Tuy nhiên một số loài vẫn có các lá có thể nhận dạng, như Frerea indica ở Ấn Độ hay một số loài thuộc chi Tridentea. Stapeliads phổ biến nhất trong khu vực có khí hậu khô và nóng. Tại châu Phi có 2 khu vực tách biệt nơi Stapeliads có sự đa dạng lớn nhất là đông bắc và miền nam châu Phi. Một vài loài là đặc hữu đảo nhỏ Socotra ngoài khơi vùng Sừng châu Phi. Bán đảo Ả Rập, và đáng chú ý là tại Yemen, cũng là một khu vực có sự đa dạng lớn về loài. Một số loài tìm thấy trong vùng khí hậu khô ở Pakistan, Afghanistan, Ấn Độ, Nepal Trung Quốc, Myanmar và Việt Nam. Một loài là Caralluma europea sinh sống tại tây nam châu Âu, trong phần xa nhất về phía nam của bán đảo Iberia. Stapeliads thường được coi là nhóm đỉnh cao trong phạm vi họ Apocynaceae do chúng thường có hoa với cấu trúc phức tạp. Một số khía cạnh nhất định trong các bộ phận sinh sản này giống như các hệ thống thụ phấn ở họ Lan (Orchidaceae) và đây là ví dụ về tiến hóa song song, mặc dù cả hai nhóm này không có quan hệ họ hàng nhưng chúng đã phát triển các biện pháp tương tự mặc dù không đồng nhất để đạt được mục đích cuối cùng là thụ phấn và sinh sản. Phần lớn các loài Stapeliads thụ phấn nhờ côn trùng là ruồi nhặng, do chúng bị thu hút bởi mùi giống như phân hay thịt thối tỏa ra từ các bông hoa. Nhiều hoa có hình dáng bề ngoài giống như xác chết động vật đang thối rữa, dẫn tới việc người ta gọi chúng là hoa xác thối. Tuy nhiên, không phải mọi loài Stapeliads đều tỏa mùi hôi thối hay thu hút ruồi nhặng. Một số loài thụ phấn nhờ bọ cánh cứng, ong, bướm ngày hay bướm đêm. Hoa của Stapeliads có kích thước dao động từ vài milimét như ở Echidnopsis và Pseudolithos cho tới kích thước đường kính 40 cm (16 inch) ở Stapelia gigantea, và nó thuộc về nhóm loài có hoa lớn nhất trong số các thực vật mọng nước.

Phát sinh chủng loài
Nghiên cứu phát sinh chủng loài của Surveswaran và ctv. (2009), Bruyns và ctv. (2015), Meve và ctv. (2017) cho thấy Ceropegia như định nghĩa tới thời điểm đó là cận ngành. Bruyns et al. (2017, 2018) đề xuất mở rộng Ceropegia để bao gồm toàn bộ các chi còn lại. Nếu điều này được chấp nhận thì chi Ceropegia nghĩa rộng là đơn ngành sẽ bao gồm khoảng 717 loài đã biết và việc sử dụng các chi pha tạp là không cần thiết.

Tham khảo và Liên kết ngoài


title: Từ đường họ Mạc

text:
Từ đường họ Mạc là một quần thể các di tích lịch sử - khảo cổ bên cạnh các công trình kiến trúc được xây mới, nằm trên địa bàn xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng, vốn là đất phát tích của nhà Mạc và đồng thời là khu vực trung tâm của Dương Kinh (kinh đô thứ hai sau Thăng Long ở thời thịnh Mạc và được nhiều nhà nghiên cứu xem là kinh đô ven biển đầu tiên của người Việt) triều Mạc ở thế kỷ 16.

Vai trò lịch sử của Dương Kinh thời Mạc
Sau khi lên ngôi, Mạc Thái Tổ (Mạc Đăng Dung) chỉ làm vua 3 năm rồi nhường ngôi cho con trưởng là Mạc Thái Tông (Mạc Đăng Doanh), còn mình về quê hương Cổ Trai làm Thái thượng hoàng và cho xây dựng kinh đô thứ hai là Dương Kinh. Trong nhiều đợt khảo cổ gần đây, tại khu vực thôn Cổ Trai xuất lộ những di vật thời Mạc như thành luỹ, hệ thống hào nước, gốm sứ hoa màu lam, đồ sành, đồ đá, đất nung với những nét hoa văn mang phong cách nghệ thuật điển hình của thế kỷ 16. Ở đây, tại chùa Phúc Linh vẫn còn lại những thành bậc đá kích thước lớn, trang trí cầu kỳ, bố cục tương tự các thành bậc ở điện Lam Kinh và Kính Thiên thời Lê Sơ. Điêu khắc đá thời Mạc tại Dương Kinh có nhiều đề tài chưa từng được thấy tại các nơi khác như tượng Nghê đồng, Quan Âm tọa sơn, Quan Âm Nam Hải, Quan Âm nghìn tay nghìn mắt và bộ tượng Tam Thế.

Theo sử sách, nhằm thực hiện chính sách cải cách kinh tế nông nghiệp, mở mang công thương nghiệp, sản xuất hàng hoá, xây dựng nền kinh tế hướng ra biển, ngoài kinh thành Thăng Long, Mạc Thái Tổ còn tạo dựng sự sầm uất ở Cổ Trai quê hương ông và Dương Kinh, kinh đô thứ hai có vị thế gần biển, sông với nhiều ngả nối liền phố Hiến, Thăng Long. Để Dương Kinh trở thành đô thị ven biển xứ Đông, nhà Mạc cho xây dựng một số thương cảng trs bến dưới thuyền làm nơi giao lưu hàng hoá trong và ngoài nước, từng bước đưa Dương Kinh xưa trở thành đô thị đầu tiên của Hải Phòng, đô thị ven biển đầu tiên của người Việt.

Quá trình ghi nhận
Từ những kết quả nghiên cứu mới trong ngành sử học và văn hoá Việt Nam khởi đầu từ những năm cuối thập niên 1980 nhằm đánh giá lại một cách thực sự khách quan và công bằng những đóng góp trên nhiều lĩnh vực của triều Mạc đối với lịch sử dân tộc, Bộ trưởng Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Phạm Quang Nghị đã ký Quyết định số 24/2002/QĐ-BVHTT ngày ngày 17 tháng 9 năm 2002, công nhận Từ đường họ Mạc ở Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, Thành phố Hải Phòng là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định quy hoạch 10,5ha đất tại xã Ngũ Đoan (đất phát tích nhà Mạc và khu vực Dương Kinh xưa của vương triều Mạc) để xây dựng Khu tưởng niệm Vương triều Mạc và các Vua nhà Mạc. Năm 2009, Thủ tướng Chính phủ cũng có quyết định đưa công trình này vào danh mục các công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội, bởi lịch sử vương triều Mạc là một phần không thể thiếu của lịch sử Thăng Long-Hà Nội.

Định Nam đao

Định Nam đao được phát hiện lần đầu năm 1938 tại Nam Định bởi con cháu họ Phạm gốc Mạc. Tên gọi "Định Nam đao" (đao Nam Định) là do con cháu họ Mạc đặt cho thanh đao này, xuất phát từ việc thanh đao này được phát hiện lần đầu tại tỉnh Nam Định. Năm 2010, thanh đao này đã được con cháu họ Phạm gốc Mạc ở Nam Định đưa về lưu thờ và trưng bày ở Khu tưởng niệm Vương triều Mạc. Theo con cháu họ Mạc thì thanh đao này được cho là binh khí của Mạc Thái Tổ.

Các thông tin về chiều dài, trọng lượng hiện tại, trọng lượng ước tính lúc ban đầu… của Định Nam đao được mô tả lần đầu năm 1986 bởi nhà nghiên cứu lịch sử Lê Xuân Quang. Theo ông Lê Xuân Quang, thanh đao dài 2,55 mét, nặng 25,6 kg (theo phán đoán, nếu chưa han gỉ, thanh long đao có thể nặng đến 30 kg). Dựa trên thông tin mô tả của ông Lê Xuân Quang, rất nhiều người đã đưa ra các nhận định về thanh đao này, trong đó có các quan điểm trái chiều về niên đại và tính thực chiến của nó.

Đến năm 2019, nhóm chuyên gia của Viện Khảo cổ học Việt Nam sau khi đo đạc lại thanh đao này để phục vụ việc lập hồ sơ công nhận bảo vật quốc gia cho thanh Định Nam đao đã công bố thông tin mô tả chi tiết có sự khác biệt lớn so với thông tin của ông Lê Xuân Quang. Theo thông tin đo đạc của Viện Khảo cổ học Việt Nam, thanh đao nặng 12,8 kg (ước tính trọng lượng khi mới sử dụng khoảng 15 kg), và có tổng chiều dài là 239 cm. Đồng thời, với việc phân tích thành phần hợp kim làm ra khâu đao, và đánh giá về hình dạng đầu rồng của khâu đao, Viện Khảo cổ học Việt Nam đã đưa ra nhận định niên đại của thanh đao là thời nhà Mạc.

Đến năm 2020, thanh đao này đã được công nhận là một bảo vật quốc gia của Việt Nam. Hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia cho thanh đao này ghi nhận thông tin về chiều dài và trọng lượng của thanh đao này như mô tả của Viện Khảo cổ học Việt Nam. Vì vậy, các thông tin mô tả của ông Lê Xuân Quang được xem là không chính xác, và theo đó các ý kiến đánh giá về niên đại cũng như tính thực chiến của thanh đao này dựa trên thông tin mô tả của ông Lê Xuân Quang (đưa ra trước năm 2019) cũng là không chính xác.

Theo nhận định của nhóm chuyên gia Viện Khảo cổ học Việt Nam năm 2019, thanh đao này có các yếu tố để nhận định rằng nó hoàn toàn có thể được dùng trên chiến trận, và khi ra trận thì chủ yếu được dùng trên lưng ngựa. Chẳng hạn, chiều dài của thanh đao này (239 cm) kết hợp với vị trí trọng tâm của thanh đao (cách chuôi đao 107 cm) cho phép sử dụng thanh đao linh hoạt trên lưng ngựa, với tầm sát thương của đao là khoảng 200 cm và tối đa là khoảng 300 cm khi nghiêng hoặc nhoài người. Trọng lượng ban đầu ước tính của thanh đao (khoảng 15 kg) đủ nặng để ra đòn chém bổ uy lực, nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát của một vị tướng trên chiến trường. Tiết diện cán hình bầu dục giúp việc cầm nắm đao vững chắc, và không bị lật xoay lưỡi đao nếu như cán tiết diện hình tròn. Chuôi đao được đúc đặc để cân bằng với phần lưỡi đao, nên người sử dụng có thể dùng chuôi đao để đánh tứ phía.

Xem thêm
 Nhà Mạc
 Mạc Thái Tổ
 Mạc Thái Tông
 Mạc Đăng Lượng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Lần đầu tiên phát hiện dấu tích Dương Kinh nhà Mạc
 Tìm về kinh đô bị chôn vùi 400 năm trước (Dương Phạm, VTC News, 2011)
 Trên đất thiêng triều Mạc (Nguyễn Thông)

Di tích tại Hải Phòng
Du lịch Hải Phòng
Văn hóa Hải Phòng
Nhà Mạc
Bảo tàng ở Hải Phòng


title: Sassouma Bereté

text:
Sassouma Bereté (hay Berete) là người vợ đầu tiên của Quốc vương Mali thế kỷ 13: Naré Maghann Konaté, cha của Sundiata Keita. Tất cả những gì được biết về Sassouma đều đến từ Sử thi Sundiata Keita (Hoàng đế đầu tiên của Đế chế Mali), được truyền lại bởi những người nghiền Mandinka từ thế kỷ 13.

Là đồng vợ của Sogolon Conde, bà được cho là đã rất phẫn nộ với Sogolon và thường làm bẽ mặt bà vì đã sinh ra một đứa con trai dị dạng (Sundiata Keita). Sau cái chết của Naré Maghann, bà sợ rằng Sogolon sẽ chiếm lấy ngai vàng của chính con trai mình, Dankaran Touman, và do đó âm mưu cùng con trai giết Sundiata Keita. Sogolon, vì lo lắng cho sự an toàn của các con, đã rời Niani và sống lưu vong cùng các con. Trong sử thi, Sassouma Bereté được coi là "tham vọng chính trị" và là "người vợ bị coi thường", trái với các quy tắc xã hội của xã hội Mande. Tuy nhiên, bà cũng được xem là một người phụ nữ khá mạnh mẽ, người đã đóng một vai trò quan trọng trong việc kế vị ngai vàng của con trai mình.

Ghi chú

Nữ chính khách Mali
Lịch sử Mali


title: C2H4F2

text:
Công thức phân tử C 2 H 4 F 2 có thể dùng để chỉ:

 1,1-Difluoroethane
 1,2-Difluoroethane


title: Hiệu ứng kích động

text:
Bộ kích động (còn được gọi là Bộ kích động hài hay Bộ kích động âm thanh) là một kỹ thuật xử lý tín hiệu âm thanh được sử dụng để tăng cường tín hiệu bằng cách cân bằng động, thao tác pha, tổng hợp sóng hài (thường) và thông qua việc thêm vào làm méo sóng hài. Cân bằng động liên quan đến sự biến đổi của các đặc tính của bộ cân bằng trong miền thời gian như là một hàm của đầu vào. Do tính chất khác nhau, tiếng ồn giảm so với bộ cân bằng tĩnh. Tổng hợp sóng hài liên quan đến việc tạo ra sóng hài bậc cao từ các tín hiệu tần số cơ bản có trong bản ghi. Vì tiếng ồn thường phổ biến hơn ở tần số cao hơn, các sóng hài được lấy từ dải tần số tinh khiết hơn dẫn đến mức cao rõ ràng hơn. Bộ kích động cũng được sử dụng để tổng hợp sóng hài của tín hiệu tần số thấp để mô phỏng âm trầm sâu trong loa nhỏ hơn.

Ban đầu được chế tạo trong các thiết bị dựa trên van (ống), giờ đây chúng được triển khai như một phần của bộ xử lý tín hiệu số, thường cố gắng mô phỏng các Bộ kích động tương tự. Bộ kích động chủ yếu được tìm thấy dưới dạng plugin cho phần mềm chỉnh sửa âm thanh và trong bộ xử lý tăng cường âm thanh.

Bộ kích động Aphex Aiter
Bộ kích động Aphex Aural  là một trong những hiệu ứng kích động đầu tiên. Hiệu ứng được phát triển vào giữa những năm 1970 bởi Aphex Electronics. Aiter Exciter bổ sung pha sóng và các sóng hài tổng hợp liên quan đến âm nhạc cho tín hiệu âm thanh. Các đơn vị Bộ kích động Aiter đầu tiên đã có sẵn vào giữa những năm 1970, độc quyền trên cơ sở cho thuê $ 30 mỗi phút của thời gian ghi âm hoàn chỉnh. Vào những năm 1970, một số nghệ sĩ thu âm, bao gồm Jackson Browne, The Four Seasons, Linda Ronstadt và James Taylor đã tuyên bố trong phần ghi chú của họ "Album này được ghi lại bằng Bộ kích động Aphex Aural."

Aphex bắt đầu bán các sản phẩm chuyên nghiệp và giới thiệu hai mẫu giá rẻ: Loại B và Loại C. Mạch kích động Aiter hiện được cấp phép bởi một danh sách ngày càng tăng của các nhà sản xuất, bao gồm Yamaha, MacKenzie, Gentner, E-mu Systems và Bogen. Bộ kích động Aphex Aural ban đầu, được cung cấp lần đầu tiên vào năm 1975, không có mạch Big bottom, được bổ sung vào năm 1992. Các phiên bản sau của Bộ kích động Aphex Aural bao gồm các đơn vị Model 104 Type C và Type C2. Aphex phát hành năm 2001  Bộ kích động Model Aetic và đáy lớn quang học Model 204, nhưng một sự tinh chỉnh khác của đơn vị ban đầu. Theo Aphex, Model 204 cập nhật các khối xử lý Aural Exciter và Big bottom với mạch cải tiến, bao gồm cả phần tử điều khiển khuếch đại quang học cho máy nén Big bottom.

Các nhãn hiệu khác
Các đơn vị chức năng tương tự từ các nhà sản xuất cạnh tranh thường được gọi là "bộ xử lý tâm lý âm thanh", "chất kích thích tâm lý âm thanh ", "chất kích thích điều hòa" hoặc "chất tăng cường". Trong những năm 1990 và 2000, các sản phẩm có thể so sánh rộng rãi đã có sẵn từ BBE, Joemeek, SPL và Behringer. Hầu hết là các bộ xử lý tín hiệu tương tự, mặc dù một vài đơn vị kỹ thuật số bắt đầu xuất hiện vào những năm 2000. BBE Sonic Maximiser sử dụng một quá trình chuyển pha phụ thuộc tần số tương tự, cũng như các thương hiệu khác ở một mức độ khác nhau.

Công dụng

 Tăng cường các bản ghi âm đơn giản, đặc biệt là các bản ghi băng từ cuộn sang cuộn tương tự đã mất "độ lấp lánh" do quá nhiều lần lặp lại.
 Khôi phục các bản ghi cũ bằng cách mô phỏng nội dung quang phổ bị mất.
 Là một cải tiến âm thanh cho người dùng phương tiện truyền thông bằng phần cứng và phần mềm.
 Bộ kích động đôi khi được bán ở định dạng bàn đạp "stompbox", trong các đơn vị được thiết kế để sử dụng với guitar điện, bass điện hoặc bàn phím điện tử.

Xem thêm

 Nhân rộng dải quang phổ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Chất hỗ trợ bài viết về âm thanh trên Sound
 Câu hỏi thường gặp về Âm thanh trên Âm thanh

Hiệu ứng âm thanh


title: Bromochlorosalicylanilide

text:
Bromochlorosalicylanilide là thuốc chống nấm. Nó có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng ở một số người.

Tham khảo


title: Oligia ferruginea

text:
Oligia ferruginea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oligia


title: Anisodes albipupillata

text:
Anisodes albipupillata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

A


title: The Chromatica Ball

text:
The Chromatica Ball là chuyến lưu diễn diễn thứ sáu sắp tới của ca sĩ người Mỹ Lady Gaga để quảng bá cho album phòng thu thứ sáu sắp tới của cô, Chromatica (2020). Chuyến lưu diễn sẽ bắt đầu vào ngày 24 tháng 7 năm 2020, tại Saint-Denis, Pháp và kết thúc vào ngày 19 tháng 8 năm 2020, tại East Rutherford, Hoa Kỳ.

Bối cảnh
Vào ngày 5 tháng 3 năm 2020, nữ ca sĩ đã công bố một "buổi biểu diễn độc quyền giới hạn sáu thành phố", với hai ngày ở Châu Âu tại Saint-Denis và London, và bốn ngày ở Bắc Mỹ tại Boston, Toronto, Chicago và East Rutherford. Đây sẽ là chuyến lưu diễn đầu tiên của cô biểu diễn ở tất cả các sân vận động.

Lịch diễn

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Chromatica Ball on Lady Gaga Official Website

Chuyến lưu diễn của Lady Gaga


title: Scarus rubroviolaceus

text:
Scarus rubroviolaceus là một loài cá biển thuộc chi Scarus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1847.

Từ nguyên
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: ruber ("đỏ") và violaceus (tím), hàm ý có lẽ đề cập đến màu sắc viền trên vảy cá đực.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
S. rubroviolaceus có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và mở rộng đến Đông Thái Bình Dương.

Từ vịnh Oman, S. rubroviolaceus được ghi nhận dọc theo bờ biển bờ biển phía nam bán đảo Ả Rập và Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và tất cả các đảo quốc và quần đảo thuộc Ấn Độ Dương, cũng như bờ biển phía nam Ấn Độ và Tây Úc.

Từ biển Andaman, S. rubroviolaceus xuất hiện tại nhiều vùng biển thuộc Đông Nam Á; ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản (và cả quần đảo Ogasawara); mở rộng sang phía đông đến hầu hết các đảo quốc và quần đảo thuộc châu Đại Dương (bao gồm cả quần đảo Hawaii, nhưng không được ghi nhận tại quần đảo Australes và Rapa Iti), xa nhất là đến quần đảo Line; giới hạn phía nam đến đảo Lord Howe và bờ đông Úc.

Ở Đông Thái Bình Dương, từ vịnh California, S. rubroviolaceus được tìm thấy dọc theo đường bờ biển Trung Mỹ đến Ecuador, bao gồm tất cả các hải đảo ngoài khơi.

Môi trường sống của S. rubroviolaceus là các rạn san hô viền bờ, thường được nhìn thấy ở khu vực có nền đáy đá vụn, đá cuội hoặc san hô, độ sâu đến ít nhất là 36 m.

Mô tả
S. rubroviolaceus có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70 cm. S. rubroviolaceus có mõm dốc, thẳng đứng ở cả hai giới, là đặc điểm của loài này. Vây đuôi của cá đực lõm sâu hơn ở cá cái, tạo thành hình lưỡi liềm. Cá đực và cá cái thường có răng nanh ở phía sau phiến răng của hàm trên.

Cá cái màu nâu đỏ hoặc nâu xám, ửng đỏ hơn ở vùng dưới đầu và bụng, cũng như các vây. Đầu và thân trước thường sẫm màu hơn thân sau. Nhiều cá thể cái có nửa thân sau là màu trắng. Phiến răng màu trắng.

Cá đực có màu xanh lục lam. Mõm màu tím xám. Vảy có viền màu cam pha hồng (sẫm tím khi được quan sát dưới nước). Rìa môi trên có vệt sọc màu hồng cam. Bên trên vệt này là một dải màu xanh lục. Dưới cằm cũng có hai vệt màu lục với một vệt màu hồng cam nằm giữa, những vệt xanh này kéo dài ra sau đến dưới mắt. Phiến răng màu lục lam. Vây lưng và vây hậu môn cùng hai thùy đuôi có dải viền xanh lam.

Cá con có các dải sọc ngang màu trắng và nâu xanh lục xen kẽ, lốm đốm các chấm trắng.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–16.

Sinh thái học

Thức ăn của S. rubroviolaceus chủ yếu là tảo. Chúng có thể sống đơn độc hoặc theo cặp, nhưng cũng có thể hợp thành đàn lớn với khoảng 300–400 cá thể. Cá đực có thể sống theo chế độ hậu cung, gồm nhiều con cái cùng sống trong lãnh thổ của nó.

Tuổi thọ tối đa được ghi nhận ở S. rubroviolaceus là 20 năm tuổi. S. rubroviolaceus là một loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá đực là từ cá cái chuyển đổi giới tính mà thành.

Thương mại
S. rubroviolaceus được đánh bắt để làm thực phẩm, chủ yếu được đánh bắt thủ công.

Loài này đang bị đánh bắt tận diệt ở nhiều khu vực trong phạm vi của chúng, và môi trường sống của loài này cũng đang bị hủy hoại. Đã có những bằng chứng về sự suy giảm quần thể của S. rubroviolaceus ở Indonesia, Philippines và quần đảo Solomon. Tại Hawaii, loài này đang dần biến mất do nạn săn cá bằng giáo vào ban đêm.

Tham khảo

R
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Iran
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Madagascar
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Campuchia
Cá Malaysia
Cá Brunei
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Trung Quốc
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Fiji
Cá Tonga
Cá Hawaii
Cá vịnh California
Cá México
Cá El Salvador
Cá Honduras
Cá Nicaragua
Cá Costa Rica
Cá Panama
Cá Colombia
Cá Ecuador
Động vật được mô tả năm 1847


title: Aktuelle Kamera

text:
Aktuelle Kamera () là chương trình thời sự chính của đài DFF, đài truyền hình quốc gia của Cộng hòa Dân chủ Đức. Bắt đầu phát sóng từ ngày 21 tháng 12 năm 1952, phát sóng hàng ngày từ 11 tháng 10 năm 1957 và dừng sóng vào ngày 14 tháng 12 năm 1990, Aktuelle Kamera là một trong những công cụ tuyên truyền chính của Chính phủ Đông Đức.

Lịch sử
liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AktuelleKamera-1960s.PNG|trái|nhỏ|Aktuelle Kamera trên một bộ thu phát truyền hình Rembrandt, từ Đông Đức những năm 1950-1960.

1960-1988
Bản phát chính của Aktuelle Kamera được chiếu vào lúc 20:00 cho đến khi chuyển đến 19:30 vào những năm 1960, để không lặp vào những chương trình thời sự Tây Đức - Tagesschau của ARD lúc 20:00 và heute của ZDF lúc 19:00, khá phổ biến ở Đông Đức. Thời lượng chương trình ban đầu là 20 phút, từ năm 1972 được mở rộng thành 30 phút.

Từ giữa thập niên 1970, một bản Aktuelle Kamera dài 30 phút cũng được phát trên DFF2 (DFF2 bắt đầu phát sóng từ 3 tháng 10 năm 1969) vào khoảng 21:30. Trước đó, hai kênh DFF1 và DFF2 đều có chung lịch phát sóng, và chương trình chung được lặp lại vào lúc DFF1 mở sóng từ 9:30 (sau này là 8:30) hôm sau, trước khi phát những chương trình giáo dục đồng sản xuất với Bộ Giáo dục.

Những bản tổng kết tin tức ngắn được thêm vào sau khi thời lượng phát sóng tăng. Thường thì sẽ có một bản tin trưa sau khi phát xong các bản tin sáng (tầm giữa 12:00 - 13:00) và một bản tin chiều lúc 17:00 trên DFF1. DFF2 luôn bắt đầu buổi tối bằng một bản tin Aktuelle Kamera vào lúc 18:45, rồi mốc thời gian được sửa thành 17:45 và sau rốt 18:55. Tin tức đêm được thêm vào cuối những năm 1970 khi DFF1 chiếu một bản tổng kết những đầu mục tin tức trong ngày vào khoảng 22:00. Từ những năm 1980s, đầu mục tin tức Aktuelle Kamera cuối ngày là chương trình cuối trước khi tắt sóng.
liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aktuelle_Kamera_Logo,_1988-1990.svg|nhỏ|200x200px|Logo Aktuelle Kamera từ 1973-1989

1989-1990 (Cách mạng 1989)
Từ tháng 10 1989, gần 1 tháng trước khi Bức tường Berlin sụp đổ, Aktuelle Kamera giảm dần việc kiểm duyệt và bắt đầu phát tin về những sự kiện sẽ dẫn tới việc Đông Đức sụp đổ. Vào ngày 16 tháng 10, Aktuelle Kamera đưa tin về những cuộc biểu tình chống chính phủ khổng lồ mỗi thứ hai ở Leipzig. Hai ngày sau, Aktuelle Kamera cũng đưa tin về cuộc họp khẩn cấp của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức, cuộc họp này loại bỏ nhiều thành viên lãnh đạo (bao gồm Tổng Bí thư Erich Honecker) và một số thành viên của Ủy ban Chấp hành.

Vào ngày 30 tháng 12, Aktuelle Kamera trên DDR-F2 được đổi tên thành AK Zwo. 3 tháng sau, kiểu trình bày của AK Zwo được đưa sang DDR-F1 vào ngày 12 tháng 3 năm 1990. Buổi phát trưa, lúc này cố định ở 12:50, mang tên AK am Mittag (AK buổi trưa), buổi phát chính 19:30 mang tên AK am Abend (AK buổi tối) còn những bản tin ngắn mang tên AK-Nachrichten (Thời sự AK) hay AK-Kurznachrichten.

Aktuelle Kamera có đưa tin về sự kiện thống nhất nước Đức và Đông Đức sụp đổ vào ngày 2 đến 3 tháng 10 năm 1990.

Lịch phát sóng & sự phổ biến
Trên thực tế, khán giả truyền hình thường bỏ qua Aktuelle Kamera đơn giản vì họ thích xem thời sự của ARD và ZDF hơn. Để ngăn chặn việc này, khi chuyển đổi thành phát sóng màu, chính quyền Đông Đức tiếp thu chuẩn SECAM thay vì PAL, chặn tín hiệu truyền hình màu Tây Đức (dù đa phần vô tuyến Đông Đức lúc đó là đen trắng, mà việc không xem được màu cũng chẳng phải chuyện lớn). Người dân phản ứng bằng việc mua những bộ chuyển đổi tín hiệu PAL, và sau đó khi chính phủ dừng coi việc Republikflucht via Fernsehen ("Chạy trốn nước Cộng hòa qua vô tuyến truyền hình"), Đông Đức bắt đầu sản xuất những bộ truyền hình nhận được cả hai loại tín hiệu SECAM và PAL.

Aktuelle Kamera là ví dụ cho chương trình thời sự Estonia Aktuaalne kaamera, phát sóng lần đầu trên Eesti Televisioon vào 11 tháng 5 1956. Hiện tại, Aktuaalne Kaamera vẫn đang được chiếu ở Estonia kể cả sau khi chính quyền Cộng sản sụp đổ.

Kiểm duyệt
Lúc đầu, Aktuelle Kamera (theo chuẩn Khối phía Đông) là một chương trình khá tiêu cực với chính phủ, do truyền hình lúc đó chưa phải là một cái gì đó quá lớn. Việc này thay đổi khi Aktuelle Kamera đưa tin đúng về một thứ đáng lẽ ra họ nên bỏ qua - Nổi dậy tại Đông Đức 1953; và kết quả là chương trình phải tự kiểm duyệt, giám đốc đài bị sa thải và trong suốt 37 năm sau Aktuelle Kamera đưa tin từ nguồn chính thức như báo chí và truyền thanh. Những tin trên đài, trừ một số ví dụ ít ỏi, quảng bá Xã hội chủ nghĩa và hạ thấp Khối phía Tây, cho đến năm 1989.


title: Quốc kỳ Thành Vatican

text:
Quốc kỳ của Thành Vatican () được thông qua vào ngày 7 tháng 6 năm 1929 khi Giáo hoàng Piô XI ký Hiệp ước Latêranô với Ý để thành lập một nhà nước độc lập do Tòa Thánh quản trị. Lá cờ Vatican được thiết kế mô phỏng từ lá cờ của Lãnh thổ Giáo hoàng trước đó. Cờ Vatican còn được coi là "cờ Tòa Thánh".

Thiết kế
Quốc kỳ Vatican hình vuông, bao gồm hai nửa dọc: màu vàng bên trái và màu trắng bên phải nếu nhìn trực diện. Ở bên nửa màu trắng có biểu tượng hai chìa khóa bắt chéo nhau và triều thiên Ba tầng, đại diện cho Thánh Phêrô. Trên thế giới chỉ có hai quốc kỳ hình vuông là Quốc kỳ Thành Vatican và Quốc kỳ Thụy Sĩ.

Xem thêm
Danh sách cờ của Giáo hoàng

Chú thích

V
Văn hóa Vatican
Biểu trưng Kitô giáo


title: Campoletis rodnensis

text:
Campoletis rodnensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoletis


title: Giải phẫu bệnh học

text:
Giải phẫu bệnh học (Hoa Kỳ) là một chuyên khoa y tế liên quan đến chẩn đoán bệnh dựa trên kiểm tra vĩ mô, kính hiển vi, sinh hóa, miễn dịch và phân tử của các cơ quan và mô.  Trong thế kỷ qua, bệnh lý phẫu thuật đã phát triển vượt bậc: từ kiểm tra lịch sử toàn bộ cơ thể (khám nghiệm tử thi) đến thực hành hiện đại hơn, tập trung vào chẩn đoán và tiên lượng bệnh ung thư để hướng dẫn ra quyết định điều trị trong ung thư.  Người sáng lập hiện đại của chuyên khoa này là nhà khoa học người Ý, Jacan Battista Morgagni từ Forlì.

Giải phẫu bệnh là một trong hai nhánh của bệnh lý, nhánh còn lại là bệnh lý lâm sàng, chẩn đoán bệnh thông qua phân tích phòng thí nghiệm dịch cơ thể và/hoặc mô.  Thông thường, các nhà giải phẫu bệnh thực hành cả giải phẫu bệnh lý và lâm sàng, một sự kết hợp được gọi là bệnh lý chung.  Các nhánh tương tự tồn tại trong bệnh lý thú y.

Sự khác biệt với bệnh lý lâm sàng
Giải phẫu bệnh liên quan đến việc xử lý, kiểm tra và chẩn đoán mẫu vật phẫu thuật bởi một bác sĩ được đào tạo về chẩn đoán bệnh lý.  Bệnh lý lâm sàng là bộ phận xử lý các yêu cầu xét nghiệm quen thuộc hơn với công chúng; chẳng hạn như số lượng tế bào máu, nghiên cứu đông máu, phân tích nước tiểu, xác định mức đường huyết và nuôi cấy cổ họng.  Tiểu mục của nó bao gồm hóa học, huyết học, vi sinh, miễn dịch, xét nghiệm nước tiểu và ngân hàng máu.

Giải phẫu bệnh tự chia thành các nhánh nhỏ hơn, những nhánh chính là bệnh lý phẫu thuật (vú, phụ khoa, nội tiết, tiêu hóa, tiết niệu, mô mềm, đầu và cổ, da liễu), bệnh học thần kinh, bệnh máu, bệnh học tế bào, và bệnh lý pháp y.  Để được cấp phép hành nghề bệnh lý phải hoàn thành trường y và có giấy phép hành nghề y.  Một chương trình bác sĩ nội trú đã được phê duyệt và chứng nhận (tại Hoa Kỳ, Hội đồng Bệnh học Hoa Kỳ hoặc Hội đồng Bệnh học Xương khớp Hoa Kỳ) thường được yêu cầu để có được việc làm hoặc đặc quyền của bệnh viện.

Tham khảo

Giải phẫu bệnh


title: Luma flavalis

text:
Luma flavalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Luma (Crambidae)


title: Sân bay Raga

text:
Sân bay Raga là một sân bay ở thị trấn Raga, thuộc bang Tây Bahr el Ghazal của Nam Sudan.

Vị trí
Sân bay Raga nằm ở thị trấn Raga thuộc bang Tây Bahr el Ghazal, gần biên giới quốc tế với Cộng hòa Trung Phi và Sudan. Sân bay nằm về phía tây nam của khu trung tâm thị trấn.

Vị trí này cách Sân bay quốc tế Juba khoảng 770 km (480 mi) về phía tây bắc. Sân bay Raga nằm ở độ cao 545 m (1.788 ft) trên mực nước biển.

Xem thêm

 Raga, Nam Sudan
 Tây Bahr el Ghazal
 Danh sách sân bay tại Nam Sudan

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Location of Raga Airport At Google Maps

Sân bay Nam Sudan
Tây Bahr el Ghazal
Bahr el Ghazal


title: Ormia aldrichi

text:
Ormia aldrichi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ormia


title: TouchLight

text:
TouchLight là loại màn hình cảm ứng hình ảnh và hiển thị đồ họa 3D dùng để tương tác dựa trên cử chỉ. Sản phẩm do nhân viên của Microsoft Research là Andrew D. Wilson phát triển và được công chúng biết đến vào cuối năm 2005. Hãng Eon Reality được cấp giấy phép sở hữu công nghệ này vào tháng 7 năm 2006.

Khả năng
TouchLight có thể ghi và chiếu cùng lúc, và do khả năng 3D được sử dụng gần như một tấm gương.  Nguyên tắc tương tự này có thể được áp dụng để liên kết hai TouchLight với nhau, cho phép hai người ở bất kỳ đâu trên thế giới giao tiếp với nhau như thể họ đang ngồi ở hai phía đối diện của cùng một bàn làm việc.  TouchLight chụp được hình ảnh độ nét cao của bất kỳ thứ gì được đặt trên màn hình. Hình ảnh này về sau được hiển thị dưới dạng 2D. Người dùng TouchLight có thể điều khiển kích cỡ, vị trí và phương hướng của hình ảnh bằng cách thực hiện hành động tương ứng với bàn tay của mình.  Màn hình tích hợp thêm một chiếc microphone giúp phát hiện độ rung, do đó cho phép người dùng thay đổi phần cài đặt chỉ bằng cách chạm vào màn hình.

Giá thành
Hiện tại, sản phẩm cao cấp có giá lên tới 60.000 đô la thế nhưng hãng Eon Reality dự đoán rằng trong vòng 24 đến 36 tháng nữa, công nghệ này sẽ có mức giá phù hợp dành cho máy tính để bàn.

Xem thêm
 Microsoft Surface

Tham khảo

Phần cứng Microsoft
Microsoft Research
Máy tính bề mặt


title: USS Harold J. Ellison

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Harold J. Ellison, theo tên Thiếu úy Hải quân Harold John Ellison (1917-1942), phi công thuộc Phi đội Ném ngư lôi VT-8 của tàu sân bay , đã tử trận trong trận Midway và được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân:

  dự định là một tàu khu trục hộ tống lớp John C. Butler, nhưng việc chế tạo bị dừng lại vào năm 1944
  là một tàu khu trục lớp Gearing trong biên chế từ năm 1945 đến năm 1983

Tham khảo

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ
Tên gọi tàu thủy Hải quân Hoa Kỳ


title: Chromi(II) selenide

text:
Chromi(II) selenide là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học CrSe.

Tham khảo

Xem thêm
Chromi(III) selenide

Hợp chất chromi


title: Coenipeta anepsia

text:
Coenipeta anepsia là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coenipeta


title: Cymothoe reinholdi

text:
Cymothoe reinholdi là một loài bướm thuộc họ Nymphalidae. Nó phân bố ở Nigeria, Cameroon, Gabon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Trung Phi và Cộng hòa Dân chủ Congo. Loài này sinh sống ở rừng nguyên sinh.

Ấu trùng ăn loài Casearia congensis.

Phân loài
Cymothoe reinholdi reinholdi (Nigeria: Cross River loop, Cameroon, Gabon, Congo)
Cymothoe reinholdi vitalis Rebel, 1914 (Cộng hòa Trung Phi, trung và Đông Bắc Cộng hòa Dân chủ Congo)

Tham khảo

Bướm Châu Phi


title: Nguyễn Hải Đăng

text:
Nguyễn Hải Đăng – Kỹ sư sáng chế máy cho tôm ăn tự động, hiện là giám đốc công ty TNHH MTV FarmX – chuyên cung cấp thiết bị nuôi tôm công nghiệp.

Tiểu sử
Anh sinh năm 1991 tại huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. Anh từng theo học tại đại học Văn Lang chuyên ngành Quản trị Kinh doanh.

Vào năm 2010: Anh quyết định tạm dừng việc học và cùng một người bạn của mình lên đường đi khắp 50 tỉnh thành từ thành phố Hồ Chí Minh ra tận Lũng Cú, Hà Giang. Mỗi nơi đi qua, chàng thanh niên 9x tìm việc làm thêm như hái chè, thu hoạch nông sản, rửa bát thuê… để chi trả chi phí.

Với khả năng giao tiếp ngoại ngữ tốt của mình, anh quyết định sang Pháp và Đài Loan để học hỏi (2012). Nhìn thấy các nước phát triển áp dụng công nghiệp hóa vào quá trình làm nông nghiệp giúp cải thiện năng suất và giảm bớt công việc của người nông dân, anh quyết tâm trở về Cà Mau lập nghiệp.

Cũng trong năm đó, anh quyết định thực hành cho các trang trại nuôi trồng thủy sản tại địa phương để học hỏi những kinh nghiệm thực tế và tích lũy cho mình kiến thức về thủy sản, đặc biệt là ngành nuôi tôm.

Năm 2013: Anh cùng với một người bạn của mình thành lập cơ sở nghiên cứu chế tạo máy cho tôm ăn tự động và đã chế tạo thành công chiếc máy cho tôm ăn đáp ứng các tiêu chí của bà con nuôi tôm: giá thành rẻ, tiết kiệm sức lao động, phù hợp với nhiều loại ao nuôi… Điểm sáng của máy cho tôm ăn giúp tôm phát triển nhanh hơn vì tôm sẽ được cho ăn đều đặn, tránh tình trạng dư thức ăn bằng phương pháp nuôi tôm truyền thống làm ảnh hưởng đến môi trường nước. Là vì hàng tự sản xuất trong nước nên giá thành cạnh tranh hơn nhiều so với hàng ngoại nhập, việc sử dụng cũng đơn giản, phù hợp với kiến thức cơ bản của người nông dân..

Vào năm 2016 anh được vinh dự trao tặng giải thưởng Lương Định Của của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vinh danh những thanh niên có thành tích đặc biệt xuất sắc trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, công nghệ...

Khen thưởng

 Giải thưởng Lương Định Của của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vinh danh những thanh niên có thành tích đặc biệt xuất sắc trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, công nghệ... (2016)

Chú thích


title: Syncirsodes straminea

text:
Syncirsodes straminea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syncirsodes


title: WWE Tribute to the Troops

text:
WWE Tribute to the Troops là một sự kiện thường niên được tổ chức bởi WWE và Armed Forces Entertainment vào tháng 12 trong suốt mùa nghỉ và lễ Giáng sinh từ năm 2003, để vinh danh và tạo điều kiện giải trí cho các thành viên quân đội Hoa Kỳ phục vụ ở Iraq và Afghanistan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

WWE RAW


title: Anacamptodes humaria

text:
Anacamptodes humaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Anacamptodes


title: Eviota eyreae

text:
Eviota eyreae, tên thông thường là Eyre's dwarfgoby, là một loài cá biển thuộc chi Eviota trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2016.

Từ nguyên
Loài cá này được đặt theo tên của Janet V. Eyre, người đã chụp ảnh và thu thập mẫu vật của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
E. eyreae hiện chỉ được biết đến ở vùng biển ngoài khơi đảo Vatu-i-ra (Fiji). Mẫu vật duy nhất của E. eyreae được thu thập ở độ sâu khoảng 3 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở E. eyreae là 1,08 cm. Đầu và thân trong mờ, màu vàng lục, có các vệt đốm màu đỏ gạch. Đồng tử đen, mống mắt màu vàng với các vạch đỏ bao quanh đồng tử. Cả hàm trên và dưới có màu đỏ. Nắp mang có một vệt đỏ lớn. Gốc vây ngực có hai đốm đỏ, ngăn cách bởi một vạch sáng màu. Có 3 đốm lớn màu đỏ ở hai bên bụng. Các gai và tia vây lưng có màu đỏ; các vây khác trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 7; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 7; Số tia vây ở vây ngực: 16.

Tham khảo

Chú thích

E
Cá châu Đại Dương
Động vật được mô tả năm 2016


title: Nã pháo vào Bộ Tư lệnh

text:
Nã pháo vào Bộ Tư lệnh – Bài đại tự báo của tôi () là một bài viết dài do Chủ tịch Mao Trạch Đông chấp bút vào ngày 5 tháng 8 năm 1966, trong Phiên họp toàn thể lần thứ 11 của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa VIII, về sau được đăng toàn văn trên tờ Nhân Dân nhật báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào ngày 5 tháng 8 năm 1967.

Bối cảnh
Người ta thường tin rằng Nã pháo vào Bộ Tư lệnh nhắm trực tiếp vào Chủ tịch nước Lưu Thiếu Kỳ và Tổng Bí thư Đặng Tiểu Bình lúc đó đang phụ trách các công việc hàng ngày của chính phủ Trung Quốc và đã cố gắng làm dịu phong trào quần chúng đang hình thành ở một số trường đại học ở Bắc Kinh kể từ khi ban hành Thông báo 16 tháng 5, qua đó Mao chính thức phát động Cách mạng Văn hóa. Nhiều cuộc đàn áp hàng loạt quy mô lớn hơn đã xảy ra sau khi bài viết này được xuất bản, dẫn đến tình trạng hỗn loạn khắp cả nước và cái chết của hàng nghìn "kẻ thù giai cấp", trong đó có Chủ tịch nước Lưu Thiếu Kỳ.

Nội dung
Nã pháo vào Bộ Tư lệnh hoàn toàn không phải là một bài đại tự báo mà chỉ là một đoạn lời phê nhưng cách dùng từ hết sức gay gắt. Nguyên văn của bài viết này như sau:

Bản dịch tiếng Việt:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nã pháo vào Bộ Tư lệnh – Bài đại tự báo của tôi tại Marxists Internet Archive.

Cách mạng Văn hóa
Nhân Dân nhật báo
Tác phẩm của Mao Trạch Đông
Trung Quốc thời đại Mao Trạch Đông
Lịch sử Chiến tranh Lạnh ở Trung Quốc
Hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Ropica lombokensis

text:
Ropica lombokensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ropica


title: Dorika daphoena

text:
Dorika daphoena là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dorika


title: Problepsis aegretta

text:
Problepsis aegretta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Problepsis


title: Alex aurantiata

text:
Alex aurantiata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Alex


title: Trần Tiến (diễn viên)

text:
Trần Tiến (5 tháng 4 năm 1937 - 22 tháng 1 năm 2023) là nghệ sĩ kịch nói nổi tiếng Việt Nam, được biết đến qua vai Đế Thích trong Hồn Trương Ba da hàng thịt và Đại Cát trong vở Quẫn. Ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 1993.

Ông qua đời vào chiều ngày 22 tháng 1 năm 2023 tại nhà riêng, hưởng thọ 86 tuổi.

Tiểu sử
NSND Trần Tiến sinh ngày 5 tháng 4 năm 1937 tại Hà Nội, trong gia đình có ba anh em, từng theo học tại trường Trung học cơ sở Trưng Vương và trường Bưởi. Ông có anh trai là NSƯT Trần Văn Nghĩa từng là Giám đốc Nhà hát múa rối Trung ương.

Sự nghiệp
Trần Tiến bắt đầu hoạt động nghệ thuật từ 1954, khởi đầu với Chèo với một số vai diễn hề gậy, hề chèo ấn tượng. NSND Thế Lữ và NSND Đào Mộng Long đã phát hiện năng khiếu trời phú của Trần Tiến, nên đã khuyến khích ông đến với kịch nói và sau này là điện ảnh.

Năm 1961, ông học khóa diễn viên Trường Nghệ thuật Sân khấu cùng Thế Anh, Ngọc Hiền, Cao Khương, Đoàn Dũng, Trọng Khôi, Thanh Tú, Mỹ Dung...

Năm 1993, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Năm 1997, NSND Trần Tiến được Nhà nước tặng Huân chương lao động hạng Nhất.

Trần Tiến là diễn viên của Nhà hát kịch Trung ương đến năm 2012 thì nghỉ hưu.

Đời tư
NSND Trần Tiến sinh năm 1937 tại Hà Nội, ông là em trai của NSƯT Trần Văn Nghĩa, nguyên Giám đốc Nhà hát Múa rối Trung ương. Ông sau đó đã kết hôn với NSƯT Lê Mai khi họ cùng công tác ở Đoàn Kịch nói Trung ương, họ có với nhau 3 người con gái đều là các nghệ sĩ nổi tiếng. Năm 1970 hai người ly hôn, nhưng vì hoàn cảnh sống khó khăn nên họ vẫn sống chung nhà cho đến khi con gái lớn là Lê Vân kết hôn.

Sau khi Lê Vân phát hành cuốn tự truyện Lê Vân, yêu và sống, cuộc sống của Trần Tiến có sự đảo lộn, trong cuốn sách Lê Vân miêu tả ông là một người bố không tốt khiến ông rất buồn bực. Lê Vân công khai xin lỗi ông qua báo chí, mối quan hệ gia đình cũng dần bình thường trở lại.

Ông hiện an hưởng tuổi già với một người phụ nữ tên Hạnh, bà rất được Lê Khanh kính phục.

Vào chiều ngày 22 tháng 1 năm 2023 (mùng 1 Tết Nguyên Đán năm Quý Mão), ông qua đời tại nhà riêng, hưởng thọ 86 tuổi. Trong 5 năm trước khi qua đời, ông đã mắc bệnh giãn phế nang và phải sống chung bình oxy trong suốt quãng thời gian đó.

Tác phẩm

Kịch

Phim

Giải thưởng

 Năm 1997 - Huân chương Lao động hạng Nhất

Tham khảo

Sinh năm 1937
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam Nam diễn viên Việt Nam
Người Hà Nội
Cựu học sinh trường Trung học cơ sở Trưng Vương, Hà Nội
Mất năm 2023


title: Paramulona nephalistis

text:
Paramulona nephalistis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paramulona


title: Myrice transiens

text:
Myrice transiens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myrice


title: USS Stoddard (DD-566)

text:
USS Stoddard (DD-566) là một tàu khu trục lớp Fletcher được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên James Stoddard (1838-?), một hạ sĩ quan được trao tặng Huân chương Danh dự trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Nó hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, được cho xuất biên chế năm 1947, rồi nhập biên chế trở lại năm 1951 và đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Việt Nam. Nó ngừng hoạt động năm 1969, rút đăng bạ năm 1975, nhưng tiếp tục phục vụ như là mục tiêu thử nghiệm các hệ thống phòng thủ tầm gần hiện đại, bao gồm Phalanx CIWS, cho đến khi bị đánh chìm năm 1997. Nó được tặng thưởng ba Ngôi sao Chiến trận trong Thế Chiến II, và thêm ba Ngôi sao Chiến trận khác tại Việt Nam.

Thiết kế và chế tạo

Stoddard được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Seattle-Tacoma Shipbuilding Corporation ở Seattle, Washington vào ngày 10 tháng 3 năm 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 19 tháng 11 năm 1943; được đỡ đầu bởi bà Mildred Gould Holcomb; và nhập biên chế vào ngày 15 tháng 4 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Horace Meyers.

Lịch sử hoạt động

Thế Chiến II

Chiến dịch Bắc Thái Bình Dương
Sau khi hoàn tất chạy thử máy huấn luyện ngoài khơi San Diego, California và đại tu sau thử máy tại Seattle, Stoddard rời vùng bờ Tây vào ngày 16 tháng 7 năm 1944 hộ tống một đoàn tàu vận tải đi sang khu vực quần đảo Hawaii, đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 29 tháng 7. Nó trải qua một đợt sửa chữa ngắn khác tại đây trước khi hướng lên phía Bắc. Nó đi đến Adak, Alaska vào ngày 8 tháng 8, gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 94, bao gồm các tàu tuần dương hạng nhẹ , ,  và các tàu khu trục của Đội khu trục 57.

Nhiệm vụ của Lực lượng Đặc nhiệm 94 là quấy phá các tiền đồn của Đế quốc Nhật Bản trên quần đảo Kuril ở phía Đông Bắc của chính quốc Nhật Bản, về phía Tây của quần đảo Aleut. Đến ngày 14 tháng 8, Stoddard lên đường cùng lực lượng đặc nhiệm cho đợt tấn công càn quét đầu tiên xuống các căn cứ tiền phương của đối phương. Tuy nhiên, hoàn cảnh thời tiết xấu buộc các con tàu phải hủy bỏ nhiệm vụ. Lực lượng Đặc nhiệm 94 được đổi tên thành Lực lượng Đặc nhiệm 92 giữa hai lượt nhiệm vụ, và đợt thứ hai lại bắt đầu vào ngày 26 tháng 8. Thời tiết xấu một lần nữa làm hỏng cuộc tấn công, và lực lượng đặc nhiệm rút lui về đảo Attu. Các cơn bão nặng nề thường xuyên diễn ra khiến Lực lượng Đặc nhiệm 92 chỉ có thể tung ra cuộc đột kích vào cuối tháng 11.

Lúc chiều tối ngày 21 tháng 11, lực lượng tuần dương-khu trục đã bắn phá các căn cứ của Nhật Bản tại Matsuwa, gây hư hại nặng cho sân bay và các cơ sở quân sự tại đây. Thời tiết bất lợi do gió mạnh và biển động khiến Lực lượng Đặc nhiệm 92 chỉ rút lui ở vận tốc , nhưng cũng ngăn trở sự truy đuổi của máy bay đối phương. Các con tàu quay trở về Attu an toàn vào ngày 25 tháng 11.

Từ Adak, Đội khu trục 113 bao gồm Stoddard đã đi đến căn cứ tàu ngầm tại Dutch Harbor, và sau khi trải qua hai tuần lễ của tháng 12 tại đây, nó ra khơi vào ngày 13 tháng 12, gia nhập trở lại Lực lượng Đặc nhiệm 92. Vào ngày 3 tháng 1 năm 1945, lực lượng lên đường cho một đợt càn quét khác đến quần đảo Kuril. Hai ngày sau, trong hoàn cảnh có mưa tuyết nhưng biển lặng, lực lượng bắn phá khu vực Surabachi Wan thuộc Paramushiro, phá hủy các cơ sở và sân bay tại đây. Lực lượng Đặc nhiệm 92 rút lui về phía Attu với tốc độ cao, về đến Dutch Harbor vào ngày 13 tháng 1, và được nghỉ ngơi mười ngày.

Vào ngày 16 tháng 1, Stoddard và  đi về phía Nam để thực tập huấn luyện tại khu vực quần đảo Hawaii. Họ đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 22 tháng 1, và lại khởi hành vào ngày 7 tháng 2 để quay trở lại Attu. Họ đi đến vịnh Massacre vào ngày 13 tháng 2, kịp thời để gia nhập lực lượng được tập trung cho đợt bắn phá Kuabu Zaki. Các con tàu ra khơi vào ngày 16 tháng 2, đi đến ngoài khơi Paramushiro lúc bình minh ngày 18 tháng 2, bắn phá hòn đảo này cho đến nữa đêm trước khi rút lui về Attu, đến nơi vào ngày 20 tháng 2. Ba ngày sau, họ chuyển sang Adak để tiếp liệu và sửa chữa. Lực lượng quay trở lại Attu vào ngày 8 tháng 3, và đến ngày 15 tháng 3, họ lại tấn công Matsuwa một lần nữa. Từ ngày 1 đến ngày 17 tháng 4, chiếc tàu khu trục tham gia cùng lực lượng đặc nhiệm để thực tập tại khu vực phụ cận Adak, và đến ngày 18 tháng 4, nó cùng phần còn lại của Đội khu trục 113 rời khu vực Aleut.

Trận Okinawa
Stoddard đi vào Trân Châu Cảng lần thứ ba vào ngày 24 tháng 4, và trong gần một tháng, thủy thủ đoàn được nghỉ ngơi và huấn luyện chiến thuật nhằm chuẩn bị để được phái đến Okinawa cùng lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay nhanh. Nó khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 11 tháng 5 trong thành phần hộ tống cho tàu sân bay  để hướng sang Ulithi. Trên đường đi, các đội bay của Ticonderoga có dịp thực tập bắn đạn thật vào ngày 17 tháng 5, khi họ ném bom bắn phá lực lượng Nhật Bản bị cô lập trên đảo Taroa và các đảo nhỏ khác thuộc đảo san hô Maloelap. Đội đặc nhiệm đi đến vũng biển Ulithi vào ngày 22 tháng 5, và một tuần sau đó, chiếc tàu khu trục khởi hành để đi Okinawa.

Stoddard đi đến ngoài khơi Okinawa vào ngày 2 tháng 6, bắt đầu làm nhiệm vụ cột mốc radar canh phòng. Cho dù Trận Okinawa sắp đi vào giai đoạn kết thúc, các sân bay lân cận của đối phương tại chính quốc Nhật Bản và Đài Loan cho phép không quân đối phương quấy phá liên tục các con tàu chung quanh hòn đảo. Những cơn hồng thủy Kamikaze lớn nhất đã trôi qua, nhưng bầu trời vẫn còn một số lượng lớn máy bay tấn công tự sát. Chiếc tàu khu trục đã bảo vệ cho nhiều tàu chở hàng rút lui vào ngày 4 tháng 6 để né tránh một cơn bão, rồi quay trở lại vị trí canh phòng. Lúc hoàng hôn ngày 7 tháng 6, hai máy bay đối phương tấn công nhưng đều bị bắn rơi xuống biển trước khi đến được con tàu. Trong lượt phục vụ canh phòng, bản thân con tàu đã bắn rơi hai máy bay đối phương, trợ giúp tiêu diệt hai chiếc khác, và có thể đã bắn rơi một chiếc nữa.

Stoddard rời Okinawa vào ngày 17 tháng 6 trong thành phần hộ tống cho thiết giáp hạm . Ba ngày sau, nó băng qua eo biển Surigao để tiến vào vịnh Leyte, và trong thời gian còn lại của tháng 6 nó được sửa chữa và tiếp liệu tại vịnh San Pedro. Con tàu lại ra khơi vào ngày 1 tháng 7 trong thành phần hộ tống cho Lực lượng Đặc nhiệm 38, lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay nhanh. Trong 45 ngày tiếp theo, nó bảo vệ cho các tàu sân bay khi máy bay của chúng liên tiếp tấn công xuống các đảo chính quốc Nhật Bản. Nó được cho tách ra vào ngày 23 tháng 7 để gia nhập Đội khu trục 113 trong nhiệm vụ bắn phá Chichi-jima thuộc quần đảo Bonin. Sau khi xung đột kết thúc vào ngày 15 tháng 8, nó tiếp tục hoạt động cùng Lực lượng Đặc nhiệm 38 tại vùng biển gần Nhật Bản để hỗ trợ cho lực lượng chiếm đóng. Nó rời vùng biển Nhật Bản từ ngày 21 tháng 9 đến ngày 7 tháng 10 để được bảo trì tại Eniwetok, rồi quay trở lại cho các hoạt động huấn luyện cho đến tháng 11.

Vào ngày 18 tháng 11, Stoddard rời vùng biển Nhật Bản để quay trở về Hoa Kỳ. Nó băng qua kênh đào Panama một tháng sau đó và đi đến Xưởng hải quân Philadelphia hai ngày trước lễ Giáng Sinh. Công việc đại tu trong xưởng tàu kéo dài cho đến cuối tháng 3 năm 1946, và sau đó nó đưa hành khách đi đến Charleston, South Carolina vào tháng 4. Con tàu được đại tu để chuẩn bị ngừng hoạt động tại Xưởng hải quân Charleston vào ngày 8 tháng 7, và được rút biên chế vào tháng 1 năm 1947, neo đậu cùng Hạm đội Dự bị Đại Tây Dương tại Charleston.

1950 - 1965

Stoddard được huy động trở lại vào tháng 11 năm 1950, và nhập biên chế vào ngày 9 tháng 3 năm 1951 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Eli T. Reich. Nó được trang bị tại Xưởng hải quân Charleston và tại Newport, Rhode Island, rồi tiến hành chạy thử máy ngoài khơi Newport và vịnh Guantánamo, Cuba. Chiếc tàu khu trục được bố trí hoạt động cùng Đệ Lục hạm đội tại Địa Trung Hải, xen kẻ với được bảo trì tại Philadelphia và hoạt động dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Hoa Kỳ, cho đến tháng 12 năm 1954, khi nó băng qua kênh đào Panama để gia nhập Hạm đội Thái Bình Dương.

Vào tháng 1 năm 1955, Stoddard lên đường cho lượt bố trí đầu tiên sang khu vực Tây Thái Bình Dương kể từ sau Thế Chiến II, và không lâu sau khi đến nơi nó tham gia cuộc triệt thoái lực lượng Trung Hoa dân quốc khỏi quần đảo Đại Trần thuộc Chiết Giang, Trung Quốc. Sau đó, nó phục vụ tuần tra tại eo biển Đài Loan. Từ đó, nó xen kẻ các lượt được bố trí hoạt động tại Viễn Đông với các hoạt động thường lệ dọc theo vùng bờ Tây; trong mười năm tiếp theo, nó tập trung các hoạt động tại khu vực Biển Đông và eo biển Đài Loan, vốn là khu vực tiềm ẩn khả năng xung đột và bất ổn. Đến năm 1961, cuộc khủng hoảng chính trị đưa đến nội chiến tại Lào đã khiến nó chuyển trọng tâm hoạt động sang khu vực Đông Nam Á.

Chiến tranh Việt Nam 1965 - 1968
Vào ngày 4 tháng 6 năm 1965, Stoddard khởi hành từ San Diego cho phục vụ thường lệ sang khu vực Viễn Đông. Đến giữa tháng 6, nó hoạt động dọc theo bờ biển Việt Nam chủ yếu tại các khu vực chiến sự nguy hiểm, bắn pháo hỗ trợ cho lực lượng Hoa Kỳ và Nam Việt Nam trên bờ trong các hoạt động chống lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sau khi được bảo trì tại Nhật Bản và nghỉ ngơi tại Hong Kong, nó tham gia cùng tàu sân bay  tại trạm Yankee, phục vụ như tàu canh phòng máy bay và bảo vệ cho chính chiếc tàu sân bay. Đến đầu tháng 11, nó quay trở lại Nhật Bản để chuẩn bị quay trở về Hoa Kỳ, rời Sasebo vào ngày 5 tháng 11 và về đến San Diego vào ngày 24 tháng 11.

Stoddard trải qua một năm tiếp theo hoạt động cùng Đệ Nhất hạm đội tại vùng biển ngoài khơi bờ Tây Hoa Kỳ, duy trì tình trạng sẵn sàng chiến đấu qua các đợt huấn luyện, thực hành tác xạ và thực tập chống tàu ngầm. Đến ngày 5 tháng 11 năm 1966, nó rời San Diego để đi Trân Châu Cảng, trải qua các ngày 10 và 11 tháng 11 tại đây trước khi tiếp tụ hành trình đi sang Nhật Bản. Đi đến Yokosuka vào ngày 20 tháng 11, con tàu ở lại đây cho đến ngày 26 tháng 11, khi nó lên đường đi vịnh Subic thuộc Philippines.

Giống như lượt bố trí trước đó, nhiệm vụ của Stoddard là hỗ trợ cho các chiến dịch của lực lượng Hoa Kỳ và quân đội Việt Nam Cộng Hòa chống lại lực lượng Cộng sản. Chiếc tàu khu trục đã có ba đợt hoạt động trong lượt bố trí ngoài khơi Việt Nam này. Từ ngày 2 tháng 12 năm 1966 đến ngày 4 tháng 1 năm 1967, nó làm nhiệm vụ canh phòng máy bay cho tàu sân bay  trong vịnh Bắc Bộ. Sau khi được bảo trì và tiếp liệu tại vịnh Subic, nó quay trở lại trạm Yankee vào ngày 17 tháng 1, và trong một tháng tiếp theo đã tuần tra nhân dịp Tết Nguyên đán, và tham gia Chiến dịch Sea Dragon, hoạt động can thiệp chống tàu bè tiếp tế của đối phương. Trong một tháng nó đã đánh chìm 26 xuồng tiếp liệu nhỏ và nhiều lần đấu pháo cùng các khẩu đội pháo bờ biển của đối phương.

Stoddard quay trở về vịnh Subic vào ngày 16 tháng 2 năm 1967 để bảo trì, rồi lên đường đi Hong Kong bốn ngày sau đó để nghỉ ngơi. Nó quay trở lại Trạm Yankee vào ngày 3 tháng 3 cho đợt hoạt động cuối cùng của lượt phục vụ này. Sau năm ngày làm nhiệm vụ canh phòng máy bay cho tàu sân bay Kitty Hawk, nó chuyển sang nhiệm vụ Sea Dragon, tăng cường bắn phá bờ biển và phản pháo đối phương. Nó đã phá hủy các cơ sở radar, kho đạn, khu vực tập trung quân và những khẩu đội pháo bờ biển; và đã chịu đựng những hư hại nhẹ do pháo đối phương khi giải cứu một phi công bị bắn rơi vào ngày 17 tháng 3, bị bắn trúng trực tiếp một quả đạn pháo. Nó trải qua năm ngày sau cùng của lượt phục vụ để canh phòng máy bay cho tàu sân bay .

Sau các chặng dừng tại Sasebo và Yokosuka, Stoddard lên đường vào ngày 20 tháng 4 để quay trở về Hoa Kỳ, đi ngang qua đảo san hô Midway và Trân Châu Cảng, và về đến San Diego vào ngày 5 tháng 5. Con tàu tham gia huấn luyện học viên sĩ quan thuộc Học viện Hải quân Hoa Kỳ trong tháng 5 và đầu tháng 6, rồi hoạt động tại chỗ cho đến ngày 22 tháng 9, khi nó đi vào Xưởng hải quân Long Beach để đại tu. Công việc trong xưởng tàu hoàn tất vào ngày 19 tháng 12, và con tàu tiếp nối các hoạt động tại chỗ ngoài khơi San Diego vào ngày hôm sau.

Vào ngày 10 tháng 6 năm 1968, Stoddard lên đường cùng các tàu khu trục  và  cho lượt bố trí cuối cùng sang Tây Thái Bình Dương. Nó đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 16 tháng 6, và sau các chặng dừng tiếp nhiên liệu tại Midway và Guam, đã đi đến vịnh Subic, Philippines vào ngày 3 tháng 7. Con tàu đã phục vụ canh phòng máy bay cho tàu sân bay  trong vịnh Bắc Bộ, và bắn pháo hỗ trợ cho binh lính trên bờ tại khu vực phụ cận Huế. Sau các chặng dừng tại Cao Hùng, Đài Loan, Hong Kong, và Sasebo, Nhật Bản, nó quay trở về nhà vào ngày 7 tháng 12.

Stoddard hoạt động tại chỗ dọc theo vùng bờ Tây cho đến tháng 9 năm 1969, khi nó được cho xuất biên chế và đưa về Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương tại Mare Island, California. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 6 năm 1975; trở thành chiếc cuối cùng trong lớp Fletcher được rút đăng bạ.

Mục tiêu thử nghiệm vũ khí
Đến ngày 30 tháng 6 năm 1976, con tàu được chuyển đến Trung tâm Thử nghiệm Tên lửa Thái Bình Dương tại Point Mugu, được tháo dỡ thiết bị, và trong những năm tiếp theo đã phục vụ như mục tiêu để thử nghiệm nhiều chương trình vũ khí khác nhau, bao gồm Dự án Tomahawk.

Từ tháng 11 năm 1983, hệ thống vũ khí phòng thủ tầm cực gần Phalanx CIWS phiên bản block 0 được trang bị để thử nghiệm phòng thủ tên lửa giai đoạn cuối. Việc thử nghiệm các block khác nhau của kiểu vũ khí này kéo dài cho đến năm 1990. Cuối cùng nó được chiếc tàu cứu hộ  kéo đến một vị trí gần đảo Kauai, Hawaii vào ngày 22 tháng 7 năm 1997, và bị đánh chìm như một dãi san hô nhân tạo, tại vị trí , ở độ sâu .

Phần thưởng
Stoddard được tặng thưởng ba Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm ba Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Việt Nam.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/s/stoddard.html

Liên kết ngoài
 navsource.org: USS Stoddard
 hazegray.org: USS Stoddard

Lớp tàu khu trục Fletcher
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh
Tàu khu trục trong Chiến tranh Việt Nam
Tàu bị đánh chìm như dãi san hô nhân tạo
Sự kiện hàng hải 1997
Tàu thủy năm 1943


title: Discalma congener

text:
Discalma congener là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Discalma


title: Desmoclystia aypna

text:
Desmoclystia aypna là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Desmoclystia


title: Danh sách loài được mô tả năm 2014

text:
Năm 2014, tiếp tục phát hiện ra nhiều loài động vật, thực vật mới, một trong những phát hiện quan trọng là đã mô tả thêm hai loài cá heo nước ngọt mới, việc phát hiện các loài thú cỡ lớn mới hiện tồn tại là phát hiện quan trọng vì những loài động vật được phát hiện trong những giai đoạn gần đây chủ yếu là động vật nhỏ và các hóa thạch tiền sử. Dưới đây là danh sách các loài được mô tả năm 2014 (chưa đầy đủ):

Tháng 01/2014

 Vejdovskybathynella vasconica là Động vật giáp xác thuộc Eumalacostraca
 Ctenophorus mirrityana thuộc Agamidae, Squamata, Reptilia
 Microtritia stria
 Polistes brunetus Nguyen L. T. P., Kojima J.
 Cá heo sông Araguaia (Inia araguaiaensis) thuộc Cá voi có răng chi Inia
 Tê giác Na Dương (Epiaceratherium naduongense) chi Epiaceratherium
 Phòng kỷ Quảng Bình (Aristolochia quangbinhensis)
 Brueelia binhchauensis thuộc chấy tìm thấy trên mình chim Cu Rốc ở vườn Quốc gia Bình Châu - Phước Bửu thuộc xã Bình Châu, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Đông Nam Bộ, Việt Nam.
 Brueelia malacocincla thuộc chấy được tìm thấy trên mình chim Cu Rốc ở vườn Quốc gia Bình Châu - Phước Bửu thuộc xã Bình Châu, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Đông Nam Bộ, Việt Nam.

Tháng 02/2014

 Tiwaripotamon vixuyenense (Tiwaripotamon vixuyenense)
 Pinus cernua loài Thông được phát hiện ở khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Nha, Sơn La
 Cyrtodactylus thuongae
 Lanzavecchia mangrovi
 Hermeuptychia hermybius loài Bướm giáp tìm thấy tại Nam Texas và Tây Bắc Mexico
 Hermeuptychia intricata, loài Bướm giáp tìm thấy tại Nam Texas và Tây Bắc Mexico
 Thằn lằn chân nửa lá Bà Nà (Hemiphyllodactylus banaensis) thuộc Tắc kè núi Bà Nà
 Camellia curryana loài hoa trà cực kỳ nguy cấp được phát hiện ở rừng mưa nhiệt đới ở cao nguyên Đà Lạt và núi Lang Biang.
 Camellia longii loài hoa trà cực kỳ nguy cấp được phát hiện ở rừng mưa nhiệt đới ở cao nguyên Đà Lạt và núi Lang Biang.
 Trichosomaptera gibbosa (Trichosomaptera gibbosa) côn trùng Cánh nửa

Tháng 03/2014

 Billolivia (Chi Giang Ly): Chi thực vật thuộc họ Gesneriaceae gồm 5 loài được phát hiện tại trạm Giang Ly thuộc Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, xã Đạ Chais, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam
 Billolivia longipetiolata
 Billolivia minutiflora
 Billolivia poilanei
 Billolivia violacea
 Billolivia vietnamensis
 Africasia vietnamitica: loài ve bét tìm thấy ở vùng hang động tỉnh Hà Giang năm 2010, công bố năm 2014.
 Athanas manticolus: Tôm gõ mõ tìm thấy ở Hòn Chồng, Vịnh Nha Trang
 Gracixalus lumarius: Nhái cây lumarius
 Cyrtodactylus cucdongensis: Thằn lằn tìm thấy ở Khánh Hòa
 Aerides phongii: Một loài lan giáng hương tìm thấy tại Khánh Hòa, Việt Nam

Tháng 04/2014
 Polystichum auriculum
 Polystichum dangii
 Polystichum excellens
 Polystichum fimbriatum
 Polystichum liboense
 Polystichum minimum
 Polystichum mucronifolium
 Polystichum nepalense
 Polystichum subacutidens
 Polystichum xichouense: Polystichum họ Dryopteridaceae bộ Polypodiales
 Thismia okhaensis
 Aegosoma xentoc: loài xén tóc được tìm thấy năm 2013 tại Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, tỉnh Lâm Đồng.

Tháng 5/2014

 Atrocalopteryx auco: Một loài Chuồn chuồn kim cánh rộng được tìm thấy ở xã Hữu Liên, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam từ năm 2008 và 2013, được công nhận loài mới năm 2014. Tên loài được đặt theo tên mẹ Âu Cơ, một nhân vật truyền thuyết được coi là tổ mẫu của người Việt.
 Thismia mucronata: một loài củ nâu được tìm thấy ở Bảo Lộc, Lâm Đồng thuộc Tây Nguyên, Việt Nam năm 2013, công bố trên tạp chí Phytotaxa số 167 tháng 5 năm 2014.
 Flexitibia orientalis: giống và loài mới phân họ Harpactorinae (họ bọ xít ăn sâu Reduviidae) Bộ Cánh nửa Hemiptera được phát hiện ở Vườn Quốc gia Cúc Phương, mẫu chuẩn lưu trữ tại Bảo Tàng côn trùng học Bắc Kinh (Đại học Nông nghiệp Trung Quốc), mẫu chuẩn phụ (paratype) được lưu giữ tại Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).
 Kalophrynus cryptophonus loài cóc đốm thuộc chi Kalophrynus, họ Nhái bầu Microhylidae, Bộ Không đuôi Anura phát hiện tại Lâm Đồng và Khánh Hòa, Việt Nam.
 Kalophrynus honbaensis: loài cóc đốm thuộc chi Kalophrynus, họ Nhái bầu Microhylidae, Bộ Không đuôi Anura phát hiện tại Lâm Đồng và Khánh Hòa, Việt Nam.
 Chaerilus pathom: Một loài bọ cạp trong chi duy nhất Chaerilus của họ Chaerilidae được tìm thấy ở hang Pa Thơm, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.
 Paracossus zyaung loài bướm đêm thuộc Bộ Cánh vẩy, họ Cossidae
 Phragmacossia laklong loài bướm đêm thuộc Bộ Cánh vẩy, họ Cossidae
 Butaya auko loài bướm đêm thuộc Bộ Cánh vẩy, họ Cossidae

Tháng 6/2014
 Hamopontonia nhatrangensis (Hamopontonia nhatrangensis): một loài tôm họ Palaemonidae, được phát hiện ở Vịnh Nha Trang.
 Calodipoena tamdaoensis phát hiện tại Vườn quốc gia Tam Đảo.
 Gaoligonga taeniata
 Mysmena maculosa tại Vườn quốc gia Cúc Phương đều thuộc họ nhện Mysmenidae, phân bộ Araneomorphae
 Brockphasma spinifemoralis: loài Bọ que mới thuộc chi mới Brockphasma trong tông Neohiraseini, phân họ Lonchodinae, họ Phasmatidae, phân bộ Verophasmatodea.
 Aspidistra xuansonensis: Một loài Măng tây với 2 thứ

Tháng 7/2014

 Elatostema arcuatobracteatum: Tầm ma chi Elatostema tìm thấy ở Hà Giang.
 Armascirus denheyeri loài ve bét thuộc chi Armascirus, phân họ Cunaxinae, họ Cunaxidae, liên họ Bdelloidea, nhánh Eupodina, phấn bộ Prostigmata, bộ Trombidiformes, liên bộ Acariformes, phân lớp Acari, lớp Arachnida được tìm thấy ở Ấn Độ và Việt Nam.
 Armascirus orientalis: loài ve bét thuộc chi Armascirus, phân họ Cunaxinae, họ Cunaxidae, liên họ Bdelloidea, nhánh Eupodina, phấn bộ Prostigmata, bộ Trombidiformes, liên bộ Acariformes, phân lớp Acari, lớp Arachnida được tìm thấy ở Ấn Độ và Việt Nam, công bố trên tạp chí Zootaxa số 3835 phần 2, trang 237–250 ngày 10/7/2015.
 Bùng bục phong nha (Mallotus phongnhaensis): loài Mallotus, tông Acalypheae, phân họ Acalyphoideae, họ Euphorbiaceae, bộ Malpighiales, lớp Magnoliopsida.
 Simulium hongthaii loài ruồi đen thuộc chi Simulium, họ Simuliidae được phát hiện ở vùng vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam
 Simulium tamdaoense loài ruồi đen thuộc chi Simulium, họ Simuliidae được phát hiện ở vùng vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam
 Simulium taythienense loài ruồi đen thuộc chi Simulium, họ Simuliidae được phát hiện ở vùng vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam
 Simulium xuandai loài ruồi đen thuộc chi Simulium, họ Simuliidae được phát hiện ở vùng vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam

Tháng 8/2014

 Maclurochloa locbacensis: Giang Lộc Bắc thuộc chi Maclurochloa, phân tông Bambusinae, tông Bambuseae, phân họ Bambusoideae, họ Poaceae phát hiện tại xã Lộc Bắc, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng ngày 22/8/2005, công bố trên tạp chí Finnish Zoological and Botanical Publishing Board số tháng 10/2014, trang 326-328.
 Tupistra khangii: Tỏi đá khang thuộc họ Măng tây phát hiện tại huyện Ba Vì (Hà Nội), Điện Biên (tỉnh Điện Biên), Lương Sơn (Hòa Bình), Mộc Châu và Vân Hồ (tỉnh Sơn La)
 Polystichum hagiangense: Ráng đa hàng Hà Giang thuộc bộ Dương xỉ tìm thấy ở Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang
 Kurixalus Viridescens loài Ếch cây xanh nhạt, Ếch cây rêu mới được phát hiện ở Lâm Đồng, Khánh Hòa
 Craspedodidymum seifertii loài nấm phát hiện ở Việt Nam
 Ityorhoptrum biseptatum: loài nấm phát hiện ở Việt Nam
 Macrodaruma brevinaso

Tháng 9/2014

 Chydorus idrisi loài Rận nước được phát hiện tại vườn quốc gia Cát Tiên, C. idrisi là loài mới.
 Chydorus breviceps: loài Rận nước được phát hiện tại vườn quốc gia Cát Tiên, C. breviceps là một loài hiếm gặp.
 Bọ cạp Dakrong (Euscorpiops dakrong) một loài bọ cạp thuộc họ Euscorpiidae được phát hiện trong hang động khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị bởi TS. Phạm Đình Sắc thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và TS. Wilson Lourenco thuộc Bảo tàng lịch sử tự nhiên Paris – Pháp.
 Polypheretima mekongmontis một loài giun đất họ Megascolecidae thuộc chi Polypheretima (Michaelsen, 1934) tại các vùng núi đồng bằng sông Cửu Long
 Simulium langbiangense (theo tên của Cao nguyên Lang Biang) loài ruồi đen thuộc chi Simulium, họ Simuliidae được phát hiện ở Việt Nam
 Simulium phami
 Simulium bachmaense (theo tên của vườn quốc gia Bạch Mã, nơi phát hiện ra loài này)

Tháng 10/2014

 Otibazo polyphemus một loài Bọ cánh cứng Họ Bọ vòi voi được phát hiện ở Tam Đảo, Bắc Việt Nam
 Exacum zigomorpha (Exacum zygomorpha): loài Exacum tông Exaceae, họ Gentianaceae, bộ Gentianales tìm thấy ở bản Thăm Hín, xã Nậm Càn, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An, Việt Nam, công bố trên tạp chí Phytotaxa số 183 phần 2, trang 108–113 ngày 17/10/2014
 Kurixalus motokawai: một loài Kurixalus họ Rhacophoridae bộ Anura thu được ở tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Việt Nam
 Arisaema chauvanminhii: Nam Tinh Châu Văn Minh thuộc chi Arisaema, phân họ Aroideae, họ Araceae được phát hiện tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập, xã Bù Gia Mập năm 2011, công bố trên tạp chí Annales Botanici Fennici số 51, tháng 10/2014, trang 394-398

Tháng 11/2014

 Chiromyscus thomasi
 Camellia duyana
 Camellia ligustrina
 Camellia bugiamapensis
 Camellia capitata 4 loài hoa trà mới được phát hiện ở Cao nguyên Lâm Viên, tỉnh Lâm Đồng.
 Billolivia moelleri: loài Billolivia, họ Gesneriaceae, bộ Lamiales tìm thấy ở Vườn quốc gia Núi Chúa, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam, công bố trên tạp chí Gardens’ Bulletin Singapore 66(2): 189–194. 2014 ngày 7/11/2014.
 Dendrocalamus longivaginatus: Diễn đá, một loài tre thuộc chi Luồng Dendrocalamus được phát hiện tại các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái và Hà Giang của Việt Nam.
 Lissonotocoris loebli Thái Lan
 Lissonotocoris glabronotus Việt Nam
 Lissonotocoris pachycerus Malaysia
 Lissonotocoris siamensis Thái Lan.
 Acrotritia paragranulata Ve bét bộ Sarcoptiformes, họ Euphthiracaridae
 Hoplophthiracarus clavatus bộ Sarcoptiformes, họ Phthiracaridae
 Steganacarus spinus bộ Sarcoptiformes, họ Phthiracaridae
 Euphthiracarus quasitakahashii bộ Sarcoptiformes, họ Euphthiracaridae
 Euphthiracarus medius bộ Sarcoptiformes, họ Euphthiracaridae Zootaxa 3884 (2): 156–168 (13 Nov. 2014)
 Castanopsis grandicicatricata loài dẻ gai thuộc họ Fagaceae
 Castanopsis multiporcata loài dẻ gai thuộc họ Fagaceae.
 Lycocerus gracilicornis (Tứ Xuyên, Trung Quốc)
 Lycocerus longihirtus (Vân Nam, Trung Quốc)
 Lycocerus sichuanus (Tứ Xuyên, Trung Quốc)
 Lycocerus hubeiensis (Hồ Bắc, Trung Quốc)
 Lycocerus napolovi (Sa Pa, Việt Nam)
 Lycocerus quadrilineatus (Sa Pa, Việt Nam): loài bọ thuộc chi Lycocerus, họ Cantharidae, liên họ Elateroidea, bộ Coleoptera, lớp Insecta được tìm thấy ở Trung Quốc và Việt Nam, công bố trên tạp chí ZooKeys 456: 85-107 (21 tháng 11 năm 2014).
 Hypsugo dolichodon: loài dơi muỗi chi Hypsugo được tìm thấy ở Lào và Việt Nam.
 Phobaeticus trui
 Phryganistria tamdaoensis
 Phryganistria heusii yentuensis thuộc tông Pharnaciini, phân họ Clitumninae, họ Phasmatidae, Anareolatae, phân bộ Verophasmatodea, bộ Bọ que Phasmatodea tìm thấy tại khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử.

Tháng 12/2014

 Munronia petiolata thuộc Họ Xoan phát hiện ở đảo Bồ Hòn, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.
 Aristolochia xuanlienensis: Phòng kỷ xuân liên thuộc họ Mộc hương nam
 Nepaletricha dembickyi (Ấn Độ)
 Nepaletricha lobosa (Việt Nam): loài côn trùng thuộc chi Nepaletricha, phân họ Chiletrichinae, họ Rangomaramidae, liên họ Sciaroidea, phân thử bộ Bibionomorpha, phân bộ Nematocera, bộ Diptera được tìm thấy ở đảo Côn Sơn, vườn quốc gia Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam, công bố trên AEMNP số 54, tập 2, trang 729-739 ngày 15/12/2014
 Nepaletricha sigma (Ấn Độ)
 Sinocrassula vietnamensis một loài Sinocrassula (hoa đá, thạch liên), phân tông Sedinae, tông Sedeae, phân họ Sempervivoideae, họ Crassulaceae phát hiện ở huyện Mường Chà và Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Công bố 16/12/2014.
 Annamatissus tami loài và chi côn trùng cánh nửa, phân bộ Auchenorrhyncha, phân thứ bộ Fulgoromorpha, liên họ Fulgoroidea, họ Caliscelidae, phân họ Caliscelinae, tông Caliscelini phát hiện tại khối núi Bi Doup tỉnh Lâm Đồng.
 Ichthyophis cardamomensis Ếch giun cadamo phát hiện ở núi Cardamom, miền tây Campuchia
 Ichthyophis catlocensis phát hiện ở Cát Lộc, Lâm Đồng, Việt Nam
 Ichthyophis chaloensis phát hiện ở Cha Lo, huyện Minh Hóa, Quảng Bình, Việt Nam.
 Orchidantha virosa: một loài Chuối hoa lan họ Orchidantha, Bộ Gừng được phát hiện ở Phú Thọ.
 Amphimenes guttatus phát hiện ở Vườn quốc gia Cát Bà, Hải Phòng
 Amphimenes planipennis phát hiện ở Vườn quốc gia Xuân Sơn, Phú Thọ
 Amphimenes micros phát hiện ở Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Đắk Lắk
 Taridius marginipennis phát hiện ở Lâm Đồng.

Không xác định tháng
 Acavomonas chi của giới Chromista.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách loài được mô tả năm 2015

Liên kết ngoài

 Các loài động vật mới cho khoa học ở Việt Nam 2014 BiodiVn 30/12/2014
 Các loài Thực vật mới cho khoa học ở Việt Nam 2014 BiodiVn 31/12/2014
 Royal Belgian Entomological Society

Loài được mô tả năm 2014


title: Pachymerola wappesi

text:
Pachymerola wappesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pachymerola


title: Encrateola laevigata

text:
Encrateola laevigata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Encrateola


title: Cầu La Mã

text:
Cầu La Mã là loại cầu được xây dựng bởi người La Mã cổ đại, là những cây cầu lớn và lâu dài đầu tiên được xây dựng. Cầu La Mã được xây dựng bằng đá và có vòm là cấu trúc cơ bản. Bê tông được sử dụng nhiều vì chất lượng tốt, cũng là việc sử dụng bê tông đầu tiên cho một công trình xây dựng là cầu.

Danh sách các cây cầu La Mã do kỹ sư Colin O'Connor chọn, liệt kê 330 cây cầu đá La Mã được dùng lưu thông, 34 cây cầu gỗ La Mã và 54 cây cầu dẫn nước La Mã, một phần đáng kể trong số chúng vẫn còn đến nay và thậm chí được sử dụng cho phương tiện vận tải. Một cuộc khảo sát đầy đủ hơn của học giả người Ý Vittorio Galliazzo đã liệt kê 931 cây cầu La Mã, chủ yếu bằng đá, nằm ở 26 quốc gia (bao gồm cả Nam Tư cũ; xem bảng bên phải, ở dưới).

Kiểu cầu

Cũng giống như hầm và mái, người La Mã là những người đầu tiên nhận ra đầy đủ ích lợi của các vòm trong một công trình cầu.

Cầu vòm La Mã thường có hình bán nguyệt, mặc dù một số ít là phân đoạn của một cây cầu (như cầu Alconétar). Một vòm phân đoạn là một vòm ít hơn một hình bán nguyệt. Ưu điểm của cây cầu vòm phân đoạn là nó cho phép một lượng lớn nước lũ chảy qua bên dưới, điều này sẽ ngăn cây cầu bị cuốn trôi trong trận lụt và cũng là để khối lượng cây cầu nhẹ hơn. Nhìn chung, các cây cầu La Mã có vòm chính hình nêm (voussoirs) có cùng kích thước và hình dạng. Người La Mã đã xây dựng cả hai nhịp đơn và nhiều cống vòm dài, như cầu Pont du Gard và cầu Segovia Aqueduct chẳng hạn. Những cây cầu của họ nổi bật trong thời kỳ ban đầu vì có thể mở cửa lũ, ví dụ như Pons Fabricius ở Rome (62 trước Công nguyên), đó là một trong những cây cầu lớn lâu đời nhất thế giới vẫn còn tồn tại. Các kỹ sư La Mã là những người đầu tiên cho đến trước khi cuộc cách mạng công nghiệp bùng nổ là những thợ xây duy nhất xây dựng những cây cầu bằng bê tông, mà họ gọi là opus caementicium. Bên ngoài thường được phủ bằng gạch hoặc đá, chẳng hạn như cây cầu Alcántara.

Người La Mã cũng xây dựng cầu vòm phân đoạn trong các công trình kiến trúc cầu của họ. Cầu Limyra dài 330 m nằm ở phía tây nam Thổ Nhĩ Kỳ có 26 vòm phân đoạn với tỷ lệ nhịp tăng trung bình là 5.3:1, tạo cho cây cầu một mặt phẳng bất thường vượt trội trong hơn một thiên niên kỷ. Cây cầu Trajan bắc qua sông Danube nổi bật với các vòm phân đoạn mở rộng làm bằng gỗ (dựng đứng trên các trụ bê tông cao 40 m). Đây là cây cầu vòm dài nhất trong một nghìn năm cả về chiều dài nhịp và tổng chiều dài, trong khi cây cầu La Mã còn tồn tại dài nhất là Puente Romano dài 790 m tại Mérida.

Cây cầu La Mã Karamagara ở Cappadocia có thể là cây cầu còn sót lại và cũng là sớm nhất của loại cầu có hình vòm nhọn.

Hình dạng vòm
Những cầu vòm thời La Mã cổ đại chịu ảnh hưởng của quan niệm cổ xưa về hình dạng lý tưởng của vòng tròn, nhất là một vòng tròn đầy đủ, với vòm đá tiếp nối dưới lòng đất. Một ví dụ điển hình là cầu Pons Fabricius ở Rome. Do đó, các cây cầu La Mã được xây chủ yếu với các vòm hình bán nguyệt, hoặc, ở mức độ thấp hơn là vòm phân đoạn. Các thiết kế vòm phân đoạn tập trung ở Đông Bắc nước Ý, nhưng cầu kiểu này cũng nằm rải rác trên toàn bộ đế chế, như Cầu Limyra, Cầu Alconétar và Ponte San Lorenzo là những ví dụ điển hình. Ngoài ra, còn có một số cầu xây theo kiểu dạng vòm khác, trong một số trường hợp do chỉ còn là phế tích nên rất khó xác định. Sau thời cổ đại, các cầu xuất hiện dạng vòm nhọn.

Các đặc điểm điển hình

Nhiều cầu rộng hơn 5 mét
Hầu hết trong số đó có độ dốc nhẹ
Nhiều cầu xâu theo kiểu Rustication
Nhiều cầu xây theo kiểu có xen kẽ một lớp đá hình chữ nhật được đặt theo chiều dọc và lớp tiếp theo có các đầu hướng ra ngoài
Đá liên kết với điểm khớp nối hoặc thanh kim loại
Được thụt vào đá để giữ các công cụ kẹp
(Nguồn Traianus - Một nỗ lực để xác định Cầu La Mã được xây dựng ở Hispania)

Opus pontis
Chi phí xây dựng và sửa chữa cầu, được gọi là opus pontis ("công trình cầu"), là trách nhiệm chung của các đô thị địa phương. Chi phí chung của họ minh chứng cho việc các cây cầu La Mã thuộc về khu vực chung, và không thuộc về một thị trấn nào (hoặc cả hai, nếu ở trên biên giới). Cầu Alcántara ở Lusitania như một ví dụ, được xây dựng tại với chi phí của 12 đô thị địa phương, tên họ đã được thêm vào một dòng chữ. Về sau, trong Đế chế La Mã, các lãnh chúa địa phương của các vùng đất đã phải đóng tiền thập phân cho đế chế để sử dụng cho opus pontis. Người Anglo-Saxon bắt chước điều này với bricg-geworc.

Những cầu điển hình

Được xây dựng vào năm 142 trước Công nguyên, cầu Pons Aemilius sau này được đặt tên là Ponte Rotto (cây cầu gãy), là cây cầu đá La Mã cổ nhất ở Rome, Ý.

Cây cầu La Mã lớn nhất là cây cầu Trajan bắc qua sông Danube, được xây dựng bởi Apollodorus của Damascus, tồn tại trong suốt một thiên niên kỷ, cây cầu dài nhất được xây dựng cả về tổng chiều dài và chiều dài nhịp. Cầu cách mặt nước ít nhất 2 mét.

Một ví dụ về cầu quân sự tạm thời là Cầu sông Rhein của Caesar.

Cầu lớn trên sông
Kỹ sư La Mã xây dựng cầu vòm đá hoặc cầu đá trụ trên các con sông chính trên khắp đế chế của họ, trong đó: Euphrates nằm ở biên giới với đế chế Ba Tư thù địch, và trên sông Nile, con sông dài nhất trên thế giới, được 'cầu nối' vào cuối năm 1902 bởi Old Aswan Dam.

Những con sông lớn nhất được bắc qua bởi những cây cầu vững chắc của người La Mã như cầu trên sông Danube và sông Rhine, hai con sông lớn nhất châu Âu. Vùng hạ lưu sông Danube có ít nhất hai cầu (Cầu Trajan, Cầu Constantine), trung và hạ lưu của sông Rhine bởi bốn cây cầu khác nhau (Cầu La Mã tại Mainz, Cầu sông Rhein của Caesar, Cầu La Mã tại Koblenz, Cầu La Mã ở Cologne). Đối với các dòng sông có nước chảy mạnh, nhằm phục vụ quân đội vượt sông nhanh chóng, cầu phao cũng được sử dụng thường xuyên. Xuất phát từ việc thiếu hồ sơ lịch sử về những cây cầu đá tiền hiện đại bắc qua những con sông lớn, kỳ tích của người La Mã được ghi nhận là dường như không thể vượt qua ở bất cứ nơi nào trên thế giới cho đến tận thế kỷ 19.

Ảnh

Xem thêm
Cầu vòm
Danh sách cầu ở Roma
Kiến trúc La Mã cổ đại

Chú thích

Tham khảo
Fuentes, Manuel Durán: La construcción de puentes romanos en Hispania, Xunta de Galicia, Santiago de Compostela 2004,

Liên kết ngoài

Traianus - Technical investigation of Roman public works
The Waters of Rome: Tiber River Bridges and the Development of the Ancient City of Rome
Livius.org: Pontes longi  – Roman bog bridges

Kiến trúc La Mã cổ đại
Cầu La Mã cổ đại