title: Hoàng Việt (nhà Thanh)

text:
Hoàng Việt (chữ Hán: 黄钺, 1750 – 1841), tự Tả Điền (左田), hiệu Tả Quân (左君), Manh Tả (盲左), người huyện Đương Đồ, phủ Cưu Châu, tỉnh An Huy , quan viên, nhà giáo dục, nhà văn hóa đời Thanh.

Sự nghiệp
Năm Càn Long thứ 55 (1790), Hoàng Việt đỗ Tiến sĩ, được thụ chức Hộ bộ Chủ sự. Khi ấy Hòa Thân coi việc bộ, Hoàng Việt không muốn xu phụ, bèn xin tạm nghỉ về quê, rồi không trở lại.

Năm Gia Khánh thứ 4 (1799), Hoàng Việt được Chu Khuê tiến cử, triệu đến kinh, vào gặp Hoàng đế. Gia Khánh Đế hỏi: “Khi trẫm ở Tiềm để, biết tiếng ngươi đã lâu, tại sao tạm nghỉ rồi không trở lại?” Hoàng Việt thật thà nói ra lý do, được Gia Khánh Đế vỗ về, ít lâu sau được hành tẩu tại Mậu Cần điện (懋勤殿) .

Năm thứ 9 (1804), Hoàng Việt được đổi làm Tán thiện , vào Nam Thư phòng, chưa được bổ nhiệm thì nhận mệnh cùng làm Khảo thí sai , coi kỳ thi Hương ở Sơn Đông.

Năm thứ 10 (1805), Hoàng Việt được làm Đốc Sơn Tây học chánh, dần thăng đến Thứ tử . Năm thứ 15 (1810), Hoàng Việt mãn nhiệm, tiếp tục được làm Trực Nam Thư phòng, rồi thăng làm Thị giảng Học sĩ. Năm thứ 18 (1813), Hoàng Việt được trở lại coi kỳ thi Hương ở Sơn Đông, rồi ở lại làm Học chánh, sau đó được cất nhắc làm Nội các Học sĩ. Trong năm ấy giáo đồ Bạch Liên giáo ở huyện Hoạt nổi dậy, lan khắp Sơn Đông, Hoàng Việt hặc đòi bãi chức của Hà Trạch huấn đạo Tống Tuyền về tội đốc xét việc huấn luyện võ sanh thất trách, xin ban tuất cho Tào Châu học lục Khổng Dục Tuấn, sanh viên Khổng Dục Trọng mất vì đánh giặc, khen thưởng Kim Hương sanh viên Lý Cửu Tiêu có công bắt tướng giặc.

Năm thứ 19 (1814), Hoàng Việt được triệu về kinh, tiếp tục làm Nội trực, cất nhắc làm Hộ bộ Thị lang, ít lâu sau điều sang bộ Lễ. Sau đó Hoàng Việt được sung làm Tổng duyệt của Bí điện châu lâm  và Thạch cừ bảo cấp tục biên , Tổng tài của Toàn Đường văn quán ; việc xong, được ban thưởng. Sau đó Hoàng Việt được điều về bộ Hộ.

Năm thứ 24 (1819), Hoàng Việt được cất nhắc làm Lễ bộ Thượng thư, gia Thái tử Thiếu bảo. Năm thứ 25 (1820), Hoàng Việt nhận mệnh làm Quân cơ đại thần, ít lâu sau được điều làm Hộ bộ Thượng thư.

Hoàng Việt được Gia Khánh Đế đặc cách đề bạt, nhiều năm ở chức vụ kề cận Hoàng đế, nên thông thạo xứ lý công việc, bàn luận rõ ràng và thận trọng. Đạo Quang Đế lên ngôi (1820), bắt đầu ủy thác cho Hoàng Việt những việc cơ mật, đối đãi rất tôn trọng.

Năm Đạo Quang thứ 4 (1824), Hoàng Việt lấy cớ tuổi cao, xin bãi chức ở Quân cơ xứ; sau đó ông nhiều lần xin nghỉ hẳn. Năm thứ 6 (1826), Hoàng Việt bắt đầu được trí sĩ, ở nhà vẫn được nhận một nửa bổng lộc. Năm thứ 21 (1841), Hoàng Việt mất, hưởng thọ 92 tuổi, được tặng Thái tử Thái bảo, thụy là Cần Mẫn.

Tác phẩm
Hoàng Việt kề cận Hoàng đế nhiều năm, tác phẩm của ông đều được Hoàng đế thưởng thức. Đến nay vẫn còn bảo tồn được: Nhất Trai tập (壹斋集) 40 quyển, Xuân Thu Tả truyện độc bản (春秋左传读本) 30 quyển, Tiêu Thang nhị lão di thi hợp biên (萧汤二老遗诗合编) 2 quyển, Nhị thập tứ họa phẩm (二十四画品) 1 quyển,...

Tham khảo
 Thanh sử cảo quyển 351, liệt truyện 138 – Hoàng Việt truyện

Chú thích

Nhân vật chính trị nhà Thanh
Người An Huy
Tiến sĩ nhà Thanh
Quân cơ đại thần
Thượng thư nhà Thanh
Nhà thơ Trung Quốc thời Thanh
Nhà văn Trung Quốc thời Thanh


title: Białokury

text:
Białokury  ()  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Siemyśl, thuộc hạt Kołobrzeg, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía tây nam Siemyśl,  về phía nam của Kołobrzeg và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Phobolosia bilineata

text:
Phobolosia bilineata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phobolosia


title: Euphyia mosulensis

text:
Euphyia mosulensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

M


title: Chetogena mageritensis

text:
Chetogena mageritensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chetogena


title: Nightmare (bài hát của Halsey)

text:
"Nightmare" là một bài hát của nữ ca sĩ người Mỹ Halsey. Nó được phát hành như một đĩa đơn vào ngày 17 tháng 5 năm 2019 bởi Capitol Records. Bài hát được chắp bút bởi Halsey cùng với các nhà sản xuất của nó là Benny Blanco, Cashmere Cat và Happy Perez. Video âm nhạc của bài hát được ra mắt cùng ngày với nó và được đạo diễn bởi Hannah Lux Davis.

Quảng bá
Vào tháng 5 năm 2019, Halsey đăng một liên kết lên mạng xã hội của cô, chuyển hướng người dùng đến trang web nightma.re để đăng ký nhận thông báo qua email và nhắc nhở họ kể về cơn ác mộng tồi tệ nhất của mình. Trang web gợi ý nhiều lựa chọn khác nhau, và khi nhấp chuột vào một lựa chọn bất kì, người dùng được xem lời giải thích về ý nghĩa của một kiểu ác mộng cụ thể. Người hâm mộ cũng tin rằng vé của một buổi ca nhạc gần đây của cô được mở bán lúc 5:17 PM chính là dấu hiệu về thời gian bài hát mới sẽ phát hành. Dù vậy, Halsey cho rằng cô không biết gì về chuyện này và nói thêm nhạc mới sẽ đến"sớm hơn mọi người nghĩ". Cô ấy sau đó thông báo ngày phát hành của bài hát trên Twitter vào ngày 9 tháng 5 năm 2019, bằng cách đăng lên một video cô tiết lộ tựa đề của bài hát tại một buổi ca nhạc và chú thích"đĩa đơn mới. NIGHTMARE. 17 tháng 5."Một vài ngày sau, Halsey thông báo cô đã giấu lời ca của bài hát tại 5 thành phố của Hoa Kỳ: Los Angeles, Dallas, Chicago, San Francisco và New York.

Vào ngày 20 tháng 5 năm 2019, Halsey tổ chức một show miễn phí dành cho người hâm mộ ở Minneapolis, nơi mà cô biểu diễn"Nightmare"trực tiếp lần đầu tiên cùng với một số bài hát cũ của mình. Sau buổi diễn, cô đăng video của một số màn trình diễn lên YouTube.

Video âm nhạc
Video âm nhạc của"Nightmare"ra mắt trên YouTube vào ngày 17 tháng 5 năm 2019. Được đạo diễn bởi Hannah Lux Davis, video bao gồm sự xuất hiện của một số khách mời như Cara Delevingne, Debbie Harry, Ryan Destiny và Suki Waterhouse.

Xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2019
Bài hát năm 2019
Bài hát viết bởi Benny Blanco
Bài hát viết bởi Cashmere Cat
Bài hát sản xuất bởi Benny Blanco
Bài hát sản xuất bởi Cashmere Cat


title: Irene Bernasconi

text:
Irene Bernasconi (sinh ngày 29 tháng 9 năm 1896 - mất ngày 7 tháng 7 năm 1989) là một nhà sinh học biển người Argentina chuyên nghiên cứu về ngành Da Gai và nổi tiếng với công việc của mình ở Nam Cực. Bà là chuyên gia ngành da gai đầu tiên ở Argentina và đã dành 55 năm tiến hành nghiên cứu về các loài da gai được tìm thấy ở Biển Argentine. Trọng tâm chính của bà là sao biển tuy nhiên bà cũng tiến hành nghiên cứu đuôi rắn và nhím biển.

Nghiên cứu

Trong suốt sự nghiệp của mình, Bernasconi đã mô tả một số chi và loài mới. Ấn phẩm phân loại đầu tiên của bà, trong đó loài mới từ chi Pteraster được mô tả, được xuất bản vào năm 1935. Vào năm 1941, bà mô tả hai loài mới từ chi Luidia. Giữa năm 1937 và 1980, Bernasconi đã điều chỉnh phân loại của một số họ: Pterasteridae, Luidiidae, Odontasteridae, Gonisasteridae, Ganeriidae, Asterinidae và Echinasteridae. Vào năm 1965, bà mô tả chi mới của Vemaster cùng với bốn loài mới.

Bernasconi là một trong những nữ nhà khoa học Argentina đầu tiên tiến hành nghiên cứu ở Nam Cực sau khi du hành ở đó vào năm 1968, lúc bà 72 tuổi. Bà đi cùng với ba nhà khoa học vi sinh khác Maria Adela Caria, nhà sinh vật biển Elena Martinez Fontes và nhà thực vật Carmen Pujals.

Tài liệu tham khảo

Sinh năm 1896
Mất năm 1989
Nhà khoa học Argentina


title: Eriopyga poliotis

text:
Eriopyga poliotis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eriopyga


title: Chuyến bay 703 của Lao Aviation

text:
Chuyến bay 703 của Lao Aviation là một chuyến bay chở khách nội địa theo lịch trình từ Viêng Chăn đến Xam Neua, Lào. Ngày 19 tháng 10 năm 2000, chiếc Harbin Y-12 đã đâm vào một ngọn núi cách sân bay 12 kilômét (7,5 dặm) do lỗi của phi công. Ít nhất tám hành khách đã chết, bao gồm các công dân đến từ Đức, Singapore và Nam Phi, trong khi bảy hành khách và hai thành viên phi hành đoàn sống sót nhưng bị thương. Đây là vụ tai nạn chết người thứ tư liên quan đến hãng hàng không này trong suốt mười năm qua và là vụ thứ hai trong vòng bốn tháng.

Việc tìm kiếm địa điểm máy bay gặp nạn gặp nhiều khó khăn do mây che phủ thấp và khói dày đặc trong khu vực. Một nhóm những người sống sót đã đi bộ từ nơi xảy ra tai nạn đến một ngôi làng gần đó.

Tham khảo

Lào năm 2000
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2000
Tai nạn và sự cố hàng không ở Lào
Sự kiện tháng 10 năm 2000 ở châu Á
Tai nạn và sự cố máy bay liên quan đến chuyến bay có kiểm soát vào địa hình


title: Tiếng Komi

text:
Tiếng Komi (tên tự gọi: коми кыв, chuyển tự komi kyv ) là một ngôn ngữ Ural và là ngôn ngữ dân tộc của người Komi, nói ở phần châu Âu của Nga. Có thể coi tiếng Komi là một ngôn ngữ với nhiều phân ngữ hay một nhóm ngôn ngữ liên quan chặt chẽ. Tiếng Komi là một nửa của nhóm Perm. Ngôn ngữ Permi còn lại là tiếng Udmurt.

Trong số nhiều phương ngữ Komi, có hai thổ ngữ lớn thường được công nhận: Komi-Zyrian (phương ngữ lớn hơn cả, là cơ sở cho tiếng Komi văn học ở Cộng hoà Komi) và Komi-Permyak (còn gọi là Permyak, nói ở okrug Komi-Permyak, nơi nó có địa vị ngôn ngữ văn học). Một dạng nữa, Komi-Yodzyak là tiếng nói của một nhóm người Komi nhỏ, biệt lập ở đông bắc vùng Perm-nam Cộng hoà Komi.

Phương ngữ
Có ba dạng chuẩn tiếng Komi văn học:
 Tiếng Komi-Zyrian chuẩn (thường gọi đơn giản là Komi): dựa trên tiếng nói ở Syktyvkar, trung tâm nước Cộng hoà Komi.
 Tiếng Komi-Permyak chuẩn: đa phần dựa trên phương ngữ /v/ ở miền nam (Kudymkar), nhưng tiếp nhận sự biến thiên /v/~/l/ từ tiếng Komi-Zyrian (một phương ngữ /v/~/l/).
 Tiếng Komi-Yazva/Komi-Yodzyak chuẩn: từ lâu bị coi là một tiểu phương ngữ Komi-Permyak, song có nhiều nét riêng nên vào năm 2003, một hệ chữ Kirin dành riêng cho tiếng Komi-Yodzyak ra đời.

Theo Lytkin  (1966:44-49; 1976:106–115) và Teplyashina (1976:106–115), tiếng Komi chia ra làm bốn nhóm phương ngữ, tuỳ vào sự phát triển của âm *l trong ngôn ngữ Komi nguyên thủy.

 Phương ngữ dạng L (Kosa-Sysola) lưu giữ âm  ở mọi vị trí.
 Luza-Letka (L-1)
 Thượng lưu Sysola (L-2)
 Trung lưu Sysola (L-3)
 Pechora (bắt nguồn từ tiếng Komi Trung lưu Sysola) (L-4)
 Komi-Yazva (L-5)
Komi-Permyak
 Nhóm phương ngữ Bắc (Trung lưu Kama) (L-6)
 Zyuzdino (Thượng lưu Kama) (L-7)
 Phương ngữ dạng VL (Vychegda) biến *l ở vị trí cuối âm tiết thành . Điều này tạo nên sự biến thiên hình-âm vị học ~ ở cuối thân từ.
 Thương lưu Vychegda (VL-1)
 Syktyvkar (Komi-Zyrian chuẩn) (VL-2)
 Hạ lưu Vychegda (VL-3)
 Udora (VL-4)
 Phương ngữ dạng ØL (Izhma) cũng biến *l ở cuối âm tiết thành  đi kèm với kéo dài bù đắp, sản sinh ra nguyên âm dài. Nhóm này có biến thiên hình-âm vị học tương tự nhóm trên.
 Vym (ØL-1)
 Izhma (ØL-2)
 Phương ngữ dạng V (Inva) biến *l thành  ở mọi vị trí.
 Cụm phương ngữ nam (Komi-Permyak chuẩn) (V)

Đặc điểm
Tiếng Komi có bảy nguyên âm: , , , , , , . Nó có 17 cách, với nhiều cách chỉ vị trị. Như các ngôn ngữ Ural khác, tiếng Komi không có giống. Động từ hợp với chủ từ về ngôi và số (ít/nhiều). Sự phủ định biểu đạt bằng trợ động từ, chia theo ngôi, số, thì.

Tiếng Komi là ngôn ngữ chắp dính với cấu trúc chủ-tân-động.

Nguồn tham khảo

 Fed'un'ova, G.V. Önija komi kyv ('The Modern Komi Language'). Morfologia/Das’töma filologijasa kandidat G.V.Fed'un'ova kipod ulyn. Syktyvkar: Komi n’ebög ledzanin, 2000. 544 pp. .
 Лыткин В. И., Тепляшина Т. И. Пермские языки // Основы финно-угорского языкознания / ИЯ АН СССР. — Т.3. — М.: Наука, 1976.
= Lytkin, V. I.; Teplyashina, T. I. "The Permic languages". The Fundamentals of Fenno-Ugric linguistics. (The Academy of Sciences of the USSR.) Vol. 3. Moscow: Nauka, 1976.
 Современный коми язык / Под ред. проф. В. И. Лыткина. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1955.
= Lytkin, V. I. (ed.) The contemporary Komi language. Syktyvkar, 1966.

Liên kết ngoài

 Komi gizhod, an  Electronic Library by FU-Lab in Syktyvkar, Komi Republic (texts in Komi-Zyrian và Komi-Permyak),
 Electronic Library by the Finno-Ugric Information Center in Syktyvkar (interface in Russian and English, texts in Mari, Komi, Udmurt, Erzya và Moksha languages),
 Komi-Russian dictionary
 Komi Zyrian – Finnish/English dictionary (robust finite-state, open-source)

Ngôn ngữ tại Nga

Ngôn ngữ chắp dính
Cộng hòa Komi
Nhóm ngôn ngữ Permi
Ngôn ngữ chủ-tân-động


title: Casbia vulpina

text:
Casbia vulpina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Casbia


title: Gelis maesticolor

text:
Gelis maesticolor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gelis


title: Amata soror

text:
Amata soror là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

S


title: Proagra fragilis

text:
Proagra fragilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Proagra


title: Milionia butleri

text:
Milionia butleri là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Milionia


title: Tokuhime (gia tộc Tokugawa)

text:
Tokuhime (Đốc Cơ) (督姫: 1565 – 3 tháng 3 năm 1615) (tên có hậu tố " Hime "có nghĩa là " công chúa " hay " phu nhân ") là một nhân vật lịch sử sống trong thời kỳ Chiến quốc và thời kỳ Edo. Bà là thứ nữ của Tokugawa Ieyasu; mẹ bà là Tây Quận Chi Phương (西郡の方), một trong những phi tần của Tướng quân Ieyasu. Tokuhime còn được gọi là Ofū, Tomiko, Harima-gozen và Ryōshō-in.

Cuộc đời
Năm 1582, sau cái chết của Oda Nobunaga trong Sự kiện Honnōji khiến các tỉnh Kai và Shinano trở nên phụ thuộc, cuộc đấu tranh giữa Ieyasu và Hōjō Ujinao bắt đầu. Vào thời điểm đó, hai người có sức mạnh quân sự gần như bằng nhau và nghĩ rằng một cuộc chiến nếu diễn ra sẽ không có lợi cho cả đôi bên, nên họ đã chính thức giảng hòa. Để thực hiện thỏa thuận hòa bình giữa hai gia tộc, Ieyasu đã đồng ý gả con gái là Công chúa Toku cho Ujinao.

Năm 1590, Toyotomi Hideyoshi phát lệnh tấn công thành trì của gia tộc Hōjō tại Thành Odawara trong Cuộc vây hãm Odawara, với ý đồ tiêu diệt gia tộc Hōjō để củng cố quyền lực cho mình. Vào thời điểm đó, Ujinao đã cầu cứu nhạc phụ Ieyasu, sau ông đã thuyết phục Hideyoshi tha cho Ujinao và vợ Tokuhime, cho lưu đày họ đến Núi Kōya. Năm sau, Ujinao qua đời. Phu nhân Tokuhime và chồng Ujinao có hai cô con gái, trong đó có Hōshuin-dono. Sau khi chồng qua đời, bà trở về với cha mình, Ieyasu.

Vào năm 1594, Hideyoshi đã sắp xếp cho Toku kết hôn với Ikeda Terumasa (池田 輝政) . Họ sinh được năm người con trai: Ikeda Teruoki (池 田輝興), Ikeda Teruzumi (池 田輝澄), Ikeda Masatsuna (池田 政綱), Ikeda Tadatsugu (忠 継) và Ikeda Tadakatsu (池田忠雄); và hai cô con gái: trong đó có Furihime (振 姫, sau này được gọi là Kōshōin 孝 勝院). Tadatsugu thống trị Thành Okayama khi mới năm tuổi, sau khi Kobayakawa Hideaki qua đời.

Tham khảo

Gia tộc Tokugawa
Mất năm 1615
Sinh năm 1565
Phong kiến Nhật Bản
Quý tộc Nhật Bản
Công chúa Nhật Bản


title: Đại hội Thể dục Thể thao toàn quốc 1985

text:
Đại hội Thể dục Thể thao toàn quốc lần thứ nhất năm 1985 là sự kiện thể thao được diễn ra tại Hà Nội, Việt Nam từ ngày 22 đến 29 tháng 9 năm 1985 với 15 môn thi đấu.

Đại hội

Các môn thi đấu
Chương trình Đại hội 1985 bao gồm 15 môn thi đấu:

Bảng tổng sắp huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đại hội TDTT lần 1

Đại hội Thể thao toàn quốc
Thể thao Việt Nam năm 1985


title: Euchlaena deductaria

text:
Euchlaena deductaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Euchlaena


title: Shibata

text:
Shibata có thể là:

Địa điểm
 Shibata, Miyagi, một thị trấn ở tỉnh Miyagi
 Quận Shibata, Miyagi, một quận ở tỉnh Miyagi
 Shibata, Niigata, một thành phố ở tỉnh Niigata
 Ga Shibata (Niigata), một ga đường sắt ở tỉnh Niigata
 Ga Shibata (Aichi), một ga đường sắt ở tỉnh Aichi

Cách sử dụng khác
Shibata (họ), một họ của người Nhật
Gia tộc Shibata, một gia tộc Nhật Bản khởi nguồn từ thế kỷ 12


title: Tình dục sầu bi

text:
Tình dục sầu bi () là nhan đề một phim tâm lý xã hội do bà Laura Mañá biên kịch và đạo diễn, xuất phẩm ngày 30 tháng 06 năm 2000 tại Málaga.

Lịch sử

Bộ phim được thực hiện theo tiêu chuẩn kinh phí thấp và đề cao tính nghệ thuật của Liên hoan phim Sundance, khai thác tâm lý những con người hiện đại ở một giai đoạn cơ khí hóa. Phim là một dẫn dụ về cảm thức tình dục có tác động khơi lên những tiềm năng sống trong mỗi cá nhân và qua đó hồi sinh tâm lý cộng đồng, đồng thời đề cập phần nào tới quan hệ đồng tính luyến ái nảy sinh ở môi trường ít gắn bó và năng động.

Nội dung
Tại một thị trấn vô danh México, bà chủ tửu điếm Dolores được biết đến là mẫu người hiền lành tới mức chấp nhận việc bị chồng ruồng bỏ. Trong những ngày tột cùng đau khổ, cô quyết định lôi kéo những người đàn ông trong thị trấn lao vào cuộc tình một đêm với mình, những mong chồng phải hối hận mà quay lại. Cô đổi tên thành Lolita, dần dà thu hút sự hiếu kỳ của nam giới trong vùng và lần lượt đều quan hệ tình dục với cô mà chẳng phải áy náy điều gì.

Hành động của Lolita đem lại sức sống tươi trẻ hơn cho cái thị trấn vắng vẻ u buồn gần sa mạc này, nhưng cũng xách động sự căm thù của các phụ nữ. Họ dần tụ lại với nhau để cô lập Lolita, gán cho cô những biệt hiệu tệ hại nhất. Đến cả đức cha Anselmo ngoài mặt đi ngoa truyền Lolita là đứa con do ác quỷ sai tới, nhưng thâm tâm vẫn tìm cách được quan hệ tình dục với cô mà không được. Nhưng sự trả thù Lolita lại càng khiến thị trấn trở nên u ám, và càng khiến cô trở thành một thiên sứ sưởi ấm con người nơi đây.

Kĩ thuật
Phim được thực hiện tại Tlaxcala năm 1999 với tổng kinh phí $304,441.

Sản xuất
 Điều phối: Marisa Pecanins
 Phục trang: Mónica Neumaier

Diễn xuất

 Élisabeth Margon... Dolores / Lolita
 Álex Angulo... Pepe
 Pilar Bardem... Berta
 Juan Carlos Colombo... Cha Anselmo
 Carmen Salinas... Một quý bà
 Mariola Fuentes... Floren
 Leticia Huijara... Leocadia
 Damián Alcázar... Gã đồng trinh
 José Sancho... Manolo
 Eric Bonicatto... Fernando
 Max Kerlow... Vendedor de colmado
 Leo Torpedo... Silva
 Justo Martínez... 	Leopoldo
 Ana Ofelia Murguía... Vendedora de Colmado
 Mercedes Olea... Puta 3
 René Pereyra... Carnicero
 Pepe Sesamuel... Antonio

Văn hóa
 Giải thưởng điện ảnh Sant Jordi lần thứ 45 (phim truyện đầu tay hay nhất).
 Liên hoan phim Málaga (phim hay nhất do khán giả bầu chọn).
 Liên hoan phim quốc tế Guadalajara (giải thưởng Mayahuel và giải thưởng do khán giả bầu chọn).

Tham khảo
 La mitad del mundo

Liên kết

 Thông tin Filmaffinity

Phim Tây Ban Nha
Phim México
Phim về tình dục
Đức Maria trong nghệ thuật
Phim năm 1999
Phim năm 2000
Phim hài Tây Ban Nha


title: Daniel Grabauskas

text:
Daniel Anthony Grabauskas (sinh ngày 27 tháng 6 năm 1963) là một giám đốc điều hành vận tải và chính phủ Mỹ, là cựu giám đốc điều hành và Giám đốc điều hành của Cơ quan Giao thông vận tải nhanh Honolulu (HART) và cựu tổng giám đốc của Cơ quan Giao thông vận tải Vịnh Massachusetts (MBTA).

Tuổi thơ và giáo dục
Grabauskas được sinh ra ở Worcester, Massachusetts. Ông là con cả trong bốn người con (chị gái Lisa, Karen và anh trai David). Cha của ông, Drasutis Antanas "Tony" Grabauskas, là người gốc Litva di cư sang Hoa Kỳ cùng cha mẹ năm 1949 và qua đời năm 2010. Mẹ ông, Patricia (Sheehan) Grabauskas-Caruso, là người gốc Milbury, Massachusetts. Grabauskas lớn lên ở thị trấn Sutton và Auburn thuộc miền Trung Massachusetts. Ông học Trường Trung học St. John's, nhận bằng cử nhân của College of the Holy Cross và bằng MBA của Trường Quản lý Johnson của Đại học Cornell.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Duyên trầu cau

text:
Duyên trầu cau là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Hãng phim truyện Nhà văn do Nguyễn Minh Cao làm đạo diễn. Phim phát sóng vào lúc 20h00 từ Chủ Nhật đến thứ 5 hằng tuần, bắt đầu từ ngày 15 tháng 10 năm 2013 và kết thúc vào ngày 28 tháng 11 năm 2013 trên kênh HTV7.

Nội dung
Duyên trầu cau kể về những người trẻ sống ở làng nghề truyền thống trồng trầu cau vùng ven thành phố đang đối diện với cơn lốc đô thị hóa. Nhân vật chính là Trúc (Kim Va), đã tốt nghiệp Trường cao đẳng Văn hóa, trở về làm cán bộ xã với hoài bão bảo tồn văn hóa làng nghề trầu cau quê mình.

Diễn viên

 Thanh Thức trong vai Hai Hùng
 Kim Va trong vai Trúc
 Phương Hằng trong vai Út Mơ
 Mio Kiều Chinh trong vai Thảo
 Đức Nhã trong vai Hai Long
 Linh Tý trong vai Khiêm
 Trường Thịnh trong vai Ba Đương
 Chánh Thuận trong vai Tám Hòa
 Trung Dân trong vai Ông Út Trắc
 Phi Phụng trong vai Bà Út Trắc
 Xuân Hiệp trong vai Phương
 Đình Hiếu trong vai Tư Quy Hoạch

Cùng một số diễn viên khác....

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Duyên trầu cau trên Giai Tri TV

Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2013
Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh HTV7


title: Pyrausta praepetalis

text:
Pyrausta praepetalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrausta


title: Argina leonina

text:
Alytarchia leonina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Argina
Côn trùng Malawi


title: Lespesia afra

text:
Lespesia afra là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lespesia


title: Mark Leno

text:
Mark Leno (sinh ngày 24 tháng 9 năm 1951) là một chính khách người Mỹ từng phục vụ tại Thượng viện California cho đến tháng 11 năm 2016. Một đảng Dân chủ, ông đại diện cho quận 11 của Thượng viện, bao gồm San Francisco và một phần của Quận San Mateo. Trước khi tái phân bổ năm 2010, ông đại diện cho quận 3 của Thượng viện.

Thành viên của LGBT Caucus Lập pháp California, Leno là người đồng tính nam công khai đầu tiên được bầu vào Thượng viện. Trước đây, ông là một trong hai người đồng tính nam công khai đầu tiên (cùng với John Laird) phục vụ trong Quốc hội California.

Trước khi được bầu vào Thượng viện bang năm 2008, Leno đã phục vụ trong Quốc hội bang California, đại diện cho Quận hội 13. Trước khi còn ở cơ quan lập pháp, ông từng là thành viên của Hội đồng giám sát San Francisco từ năm 1998 đến 2002. Leno là chủ sở hữu của Ngân hàng Dấu hiệu Inc., một doanh nghiệp nhỏ và là ứng cử viên trong cuộc bầu cử đặc biệt của thị trưởng San Francisco, được tổ chức vào ngày 5 tháng 6 năm 2018.

Tuổi thơ và giáo dục
Leno là cháu trai của những người nhập cư Do Thái Nga. Là người gốc Milwaukee, Wisconsin, ông học trường trung học Nicolet và sau đó là trường đại học Colorado tại Boulder. Ông là thủ khoa của lớp tốt nghiệp tại Đại học Mỹ ở Jerusalem, nơi ông có bằng Cử nhân Nghệ thuật. Leno cũng dành hai năm để nghiên cứu về bệnh dại tại Cao đẳng Liên minh Do Thái tại New York. Sau đó, ông chuyển đến San Francisco theo lời mời của chị gái. Ông sống bốn năm đầu tiên ở Tenderloin trước khi chuyển đến khu phố Noe Valley.

Năm 1978, Leno bắt đầu Dấu hiệu ngân sách với tư cách là chủ sở hữu và nhà điều hành. Công việc kinh doanh được kết hợp vào năm 1982. Làm việc với bạn đời cuộc sống của mình, Douglas Jackson, công việc kinh doanh tiếp tục phát triển và sự tham gia của họ vào các vấn đề cộng đồng ngày càng mở rộng. Jackson chết vì biến chứng liên quan đến AIDS năm 1990. Trước bầu cử, nền tảng chính trị của ông bao gồm quyên góp tiền cho các ứng cử viên và các nguyên nhân như dịch vụ AIDS, Trung tâm Cộng đồng LGBT San Francisco, Bảo tàng Tưởng niệm Holocaust Hoa Kỳ và Đảng Dân chủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Campaign Website
Mark Leno, D-San Francisco
From rabbinical student to legislator to 'next adventure', Dan Pine, jweekly.com, 13-Oct-16
Leno unsure of future, Matthew S. Bajko, The Bay Area Reporter, 17-Nov-16
FaceBook
Twitter

Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam
Sinh năm 1951
Joe Biden
Người Do Thái LGBT
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ


title: Tỷ lệ vàng trong hình học

text:
Tỷ lệ vàng trong hình học được xác định nếu một đoạn thẳng chia phần theo tỷ lệ vàng: Tỷ số giữa tổng hai đoạn thẳng a + b với đoạn thẳng dài hơn a bằng tỷ số giữa a với đoạn thẳng ngắn hơn b. Tỷ lệ vàng thường được ký hiệu bằng ký tự  (phi) trong bảng chữ cái Hy Lạp nhằm tưởng nhớ đến Phidias, nhà điêu khắc đã xây dựng nên đền Parthenon.

Như hình bên phải, tỷ lệ vàng được biểu diễn như sau:

Phương trình này có nghiệm đại số xác định là một số vô tỷ:

Trong bài viết này sẽ trình bày một số cách chia tỷ số vàng trong lĩnh vực hình học phẳng.

Chia tỷ lệ vàng trên đoạn thẳng

Xây dựng trên tam giác đều và tam giác vuông cân
 Cách dựng tỉ số vàng của George Phillips Odom: Cho tam giác A,B là trung điểm của các cạnh EF, ED của tam giác đều DEF. Khi đó đường thẳng AB cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác DEF tại C ta có tỉ lệ vàng sau:
Cho tam giác vuông cân ABC tại A, lấy G, F trên cạnh AC, AB sao cho  khi đó đường thẳng GF sẽ cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC tại hai điểm H, E thỏa mãn .
Cho tam giác đều ABC, lấy D, E trên cạnh AC, AB sao cho  khi đó đường tròn ngoại tiếp tam giác ADE sẽ cắt cạnh đáy BC tại hai điểm FG, với
Cho tam giác vuông cân ABC tại A, lấy D, E trên cạnh AC, AB sao cho  khi đó đường tròn ngoại tiếp tam giác ADE sẽ cắt cạnh đáy BC tại hai điểm H, G, với .

Xây dựng trên ngôi sao năm cánh
Ngôi sao năm cánh trong hình trên có các đoạn được tô màu đỏ, xanh lá cây, xanh nước biển, tím để phân biệt những đoạn có độ dài khác nhau. Chiều dài của bốn đoạn thẳng đó đó xác định tỷ lệ vàng. Đỏ/Xanh lá cây=Xanh lá cây/Xanh nước biển=Xanh nước biển/Tím=Tỉ lệ vàng.

Một số đa giác đặc biệt liên quan đến tỷ số vàng

Tam giác tỷ lệ vàng

Một tam giác tỷ lệ vàng cũng còn có tên tam giác vàng, là một tam giác cân với chiều dài cạnh bên chia cho chiều dài cạnh đáy bằng tỷ lệ vàng

Tam giác Kepler

Tam giác Kepler là một tam giác vuông đặc biệt với diện tích của các hình vuông có cạnh bằng các cạnh của tam giác đó (xem hình trên) thỏa mãn tỷ lệ

Hình thoi vàng

Hình thoi tỷ lệ vàng là một hình thoi có tỷ lệ các đường chéo là tỷ lệ vàng
, .

Hình chữ nhật vàng

Phương pháp của Le Corbusier: Vẽ một hình vuông rồi chia đôi hình vuông đó ra, rồi lấy trung điểm của cạnh vuông làm tâm vẽ một cung tròn có bán kính bằng đường chéo của hình chữ nhật nửa hình vuông, sẽ giúp ta kéo dài cạnh vuông ra thành một chiều dài cân đối Tỷ Lệ Vàng với cạnh vuông. Ngoài ra ta còn có diện tích của hình vuông tỷ lệ với diện tích của hình chữ nhật tỷ lệ vàng mới hình thành bởi cạnh kéo dài.

Phương pháp Le Corbusier xem như có tính tổng hợp các phương pháp có trước đó, cho nên khá phong phú, toàn diện: một chiều dài hoặc một diện tích có sẵn, ta có thể tìm ra các thành phần lớn hơn và nhỏ hơn mà cân đối với nhau.

Xem thêm
Tỷ lệ vàng
Tỷ lệ bạc
Tam giác vuông đặc biệt
Tam giác cân

Chú thích

Liên kết ngoài
 Golden Ratio in Geometry tại Cut-The-Knot
 Two-dimensional Geometry and the Golden section or Fascinating Flat Facts about Phi

Hình học


title: Hoàng Nộ Ba

text:
Hoàng Nộ Ba (; sinh năm 1956) là một nhà phát triển bất động sản, doanh nhân, nhà thơ, nhà leo núi, người sáng lập kiêm chủ tịch của Tập đoàn đầu tư Trung Khôn Bắc Kinh. Theo báo cáo Hurun, tài sản ròng của ông là 2,3 tỷ USD (năm 2014), đứng thứ 90 trong số 400 người giàu nhất Trung Quốc.

Ông sinh ra tại Lan Châu, Cam Túc nhưng sinh sống và lớn lên ở Ngân Xuyên, Ninh Hạ. Từ 1977 đến 1981, ông học tại Đại học Bắc Kinh khoa Ngôn ngữ Trung Quốc và nhận được bằng cử nhân. Từ năm 1981 đến 1990, Hoàng Nộ Ba làm việc tại Vụ Tuyên truyền, Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ năm 1996 đến 1998, ông học Thạc sĩ Điều hành Quản trị Kinh doanh (MBA) và nhận được học vị tại Trường Kinh doanh Quốc tế châu Âu Trung Quốc (CEIBS).

Là một nhà leo núi, ông đã chinh phục một số đỉnh núi cao nhất thế giới, bao gồm cả núi Kilimanjaro trong năm 2005 và đỉnh Everest vào năm 2008. Ngoài ra, ông cũng là một người đam mê thám hiểm vùng cực.

Ông bắt đầu làm thơ từ năm 1976 và đã xuất bản một số tập thơ bao gồm: "Đừng yêu tôi thêm lần nữa" (不要再爱我), "Từ chối u buồn" (拒绝忧郁) năm 1995, và gần đây nhất là "Thỏ và những sinh vật nhỏ khác" (小兔子及其他). Ngoài ra, ông cũng cho ra đời tập truyện ngắn "Mặt trời xanh" (蓝太阳) năm 2005.

Hiện ông là chủ tịch tập đoàn Trung Khôn Bắc Kinh, chủ tịch hiệp hội thơ Trung Quốc, phó chủ tịch Hiệp hội leo núi Trung Quốc. Ông cũng là một nhà từ thiện khi dành hơn 1 tỷ nhân dân tệ cho hoạt động từ thiện.

Vào tháng 8 năm 2011, Hoàng Nộ Ba đã gây xôn xao tại Iceland khi đề xuất để mua một hòn đảo có diện tích bằng 0,3% diện tích quốc gia này để phát triển một dự án bất động sản trị giá 200 triệu USD bao gồm "120 phòng khách sạn, sân bay, sân golf và khu vực để cưỡi ngựa", đề xuất đã được đáp ứng trước sự hoài nghi ở Iceland.

Tham khảo

Sinh năm 1956
Nhân vật còn sống
Doanh nhân Cam Túc
Cựu sinh viên Đại học Bắc Kinh
Nhà leo núi Trung Quốc
Nhà thơ Trung Quốc
Tỷ phú Trung Quốc


title: Eumelea vulgivaga

text:
Eumelea vulgivaga là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eumelea


title: Cirrhilabrus tonozukai

text:
Cirrhilabrus tonozukai là một loài cá biển thuộc chi Cirrhilabrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1999.

Từ nguyên
Từ định danh tonozukai được đặt theo tên của Takamasa “Tono” Tonozuka, nhiếp ảnh gia dưới nước đến từ đảo Bali, người đã cung cấp nhiều ảnh chụp các loài cá cho cả hai tác giả Allen và Kuiter, bao gồm cả loài này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. tonozukai được biết đến tại vùng biển phía đông bắc đảo Sulawesi (Indonesia) và quốc đảo Palau. Loài này sống gần các rạn san hô trên nền đáy cứng (nhiều đá sỏi) và có tảo phát triển, thường tập trung ở khu vực có dòng chảy mạnh, độ sâu khoảng 15–40 m.

Phân loại học
C. tonozukai nằm trong một nhóm phức hợp loài cùng với các loài Cirrhilabrus cyanogularis, Cirrhilabrus filamentosus và Cirrhilabrus rubripinnis, đặc trưng bởi các tia gai vươn dài ở vây lưng, vây bụng dài và lớp vảy xanh lam óng dưới ngực.

Mô tả

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. tonozukai là 7,5 cm. Cá con và cá cái có kiểu hình màu sắc tương tự như nhiều loài khác trong chi nên việc xác định cá cái sẽ dựa vào sự xuất hiện của con đực trong bầy.

Cá đực có màu cam tươi, nhạt dần về phía bụng. Đầu có một vệt màu đỏ ngay dưới mắt, lan rộng xuống gốc vây ngực và phần trước của lưng, nổi rõ hơn khi chúng bước vào mùa sinh sản. Tia gai sau ở vây lưng vươn dài thành sợi vây, thường không dài qua vây đuôi. Vây lưng có màu cam nhạt, phần gốc vây có một hàng các đốm màu xanh óng, mỗi đốm nằm trên một màng vây; phần vây sau có một vệt đỏ gần gốc, phía trên có các vệt màu xanh lam. Vây hậu môn có màu đỏ tía, được viền màu xanh óng ở rìa. Vây bụng có màu đỏ và dài, chạm được đến vây hậu môn. Vây đuôi trong mờ, có màu vàng đến đỏ cam.

Cá đực mùa giao phối xuất hiện một vùng màu trắng ở sau gốc vây ngực (vùng trắng này có thể lan rộng về phía đuôi). Vệt đỏ ở đầu và trước lưng chuyển sang màu đỏ thẫm. Các vệt xanh lam trên vây lưng và vây đuôi ánh màu xanh óng.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
Cá con và cá cái sống theo từng nhóm nhỏ, đôi khi xuất hiện một vài con đực có kích thước trội hơn ở trong nhóm.

Thương mại
C. tonozukai được thu thập trong ngành buôn bán cá cảnh, và được bán với giá 60 USD một con tại Hoa Kỳ.

Tham khảo

T
Cá Thái Bình Dương
Cá Indonesia
Cá Palau
Động vật được mô tả năm 1999


title: Thể hình tại Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016

text:
Thể hình bãi biển tại Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016 diễn ra ở Đà Nẵng, Việt Nam từ ngày 27 đến ngày 28 tháng 9 năm 2016 tại công viên Biển Đông, Đà Nẵng, Việt Nam.

Danh sách huy chương

Bảng huy chương

Kết quả

158 cm

Prejudging
27 tháng 9

Chung kết
28 tháng 9

162 cm
28 tháng 9

165 cm
28 tháng 9

168 cm

Prejudging
27 tháng 9

Chung kết
28 tháng 9

172 cm

Prejudging
27 tháng 9

Chung kết
28 tháng 9

176 cm
28 tháng 9

180 cm
28 tháng 9

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức

Sự kiện Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016
2016
Thể hình năm 2016


title: Fodina laurentensis

text:
Fodina laurentensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Fodina


title: 20th Century Animation

text:
Twentieth Century Animation (cách điệu: 20th Century Animation) là xưởng phim hoạt hình của 20th Century Studios, chuyên sản xuất những bộ phim hoạt hình có thời lượng dài.

Lịch sử
Trước khi 20th Century Fox bắt đầu bộ phận hoạt hình của mình, Fox đã phát hành sáu bộ phim hoạt hình: Wizards, Raggedy Ann & Andy: A Musical Adventure (hai phim phát cùng năm 1977), Fire and Ice (1983), FernGully: The Last Rainforest, Once Upon A Forest và The Pagemaster.

Vào năm 1994, bộ phận bắt đầu với tên "Fox Family Films", thuộc sở hữu Twentieth Century Fox. Xưởng đã sản xuất một số phim hành động như:  Mighty Morphin Power Rangers: The Movie (1995), Dunston Checks In (1996), Home Alone 3 (1997) và Ever After (1998). Năm 1998, sau thành công của Anastasia, bộ phận được đổi tên thành "Fox Animation Studios", tập trung vào các bộ phim hoạt hình. Chris Meledandri vẫn là chủ tịch của bộ phận, được biết đến vào năm 1999 với tên gọi chính thức "20th Century Fox Animation".

Phim

Fox Family Films
Mighty Morphin Power Rangers: The Movie (1995)
Dunston Checks In (1996)
Home Alone 3 (1997)
Turbo: A Power Rangers Movie (1997)
Ever After (1998), một bản chuyển thể Cinderella, là bộ phim hành động sống cuối cùng của bộ phận

Fox Animation Studios

 Anastasia (1997)
 Bartok the Magnificent (1999)
 Titan A.E. (2000)

Blue Sky Studios

 Kỷ băng hà (2002)
 Robots (2005)
 Kỷ băng hà 2: Thời băng tan (2006)
 Horton Hears a Who! (2008)
 Kỷ băng hà 3: Khủng long thức giấc (2009)
 Rio (2011)
 Kỷ băng hà 4: Lục địa trôi dạt (2012)
 Epic (2013)
 Rio 2 (2014)
 Snoopy: The Peanuts Movie (2015)
 Kỷ băng hà: Trời sập (2016)
 Ferdinand (2017)
 Spies in Disguise (2019)
 Nimona (2023)

Các phim khác
 Olive, the Other Reindeer (1999) (đồng sản xuất với DNA Productions, The Curiosity Company, và Fox Television Studios)
 Monkeybone (2001) (đồng sản xuất với 1492 Pictures)
 Kung Pow: Enter the Fist (2002) (đồng sản xuất với O Entertainment)
 The Simpsons Movie (2007) (đồng sản xuất với Gracie Films, Film Roman, và Rough Draft Feature Animation)
 Fantastic Mr. Fox (2009) (đồng sản xuất với Indian Paintbrush, Regency Enterprises, và American Empirical Pictures)
 The Book of Life (2014) (đồng sản xuất với Reel FX)
 The Call of the Wild (2020) (đồng sản xuất với Technoprops và 3 Arts Entertainment)
 Ron's Gone Wrong (2021) (đồng sản xuất với Locksmith Animation)
The Bob's Burgers Movie (2022)
Night at the Museum: Kahmunrah Rises Again (2022) (đồng sản xuất với 21 Laps Entertainment)

Trong phát triển
Untitled Family Guy bản người đóng/phim hoạt hình (TBA)

Kết hợp Live-Action với Animation.

Tham khảo

Liên kết ngoài

20th Century Fox
Xưởng phim hoạt hình Mỹ
Xưởng phim hoạt hình


title: Platytes argyrostricha

text:
Platytes argyrostricha là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Platytes


title: Venera 8

text:
Venera 8 (tiếng Nga: Венера-8 có nghĩa là Sao Kim 8) là một tàu thăm dò trong chương trình Venera của Liên Xô để thăm dò Sao Kim và là tàu thăm dò không gian robot đầu tiên tiến hành hạ cánh thành công trên bề mặt sao Kim.

Venera 8 là một tàu thăm dò khí quyển và tàu khu trục Sao Kim. Thiết bị của nó bao gồm cảm biến nhiệt độ, áp suất và ánh sáng cũng như máy đo quang phổ gamma, đo độ cao, máy phân tích khí và máy phát vô tuyến. Tàu vũ trụ mất 117 ngày để đến được Sao Kim với một đợt điều chỉnh giữa ngày 6 tháng 4 năm 1972, tách khỏi bus (có máy dò tia vũ trụ, máy dò gió mặt trời và quang phổ tia cực tím) và đi vào khí quyển sao Kim ngày 22 tháng 7 năm 1972 lúc 08: 37 UT. Một hệ thống làm lạnh gắn liền với bus được sử dụng để làm lạnh trước phần bên trong của hộp đổ bộ trước khi vào khí quyển để kéo dài tuổi thọ của nó trên bề mặt. Tốc độ hạ xuống của thiết bị đổ bộ đã giảm từ 41.696 km/h xuống còn khoảng 900 km/h nhờ phanh vũ trụ. Chiếc dù có đường kính 2,5 mét mở ở độ cao 60 km.

Đổ bộ
Venera 8 truyền dữ liệu trong quá trình đi xuống. Sự giảm ánh sáng rõ rệt được ghi nhận ở độ cao 35 đến 30 km và tốc độ gió dưới 1 m / s được đo dưới 10 km. Venera 8 hạ cánh tại 09:32 UT trong Vasilisa Region, trong vòng 150 km bán kính 10,70 ° S 335,25 ° E, trong vùng có ánh sáng mặt trời, khoảng 500 km từ điểm đánh dấu kết thúc buổi sáng. Khối lượng hộp đổ bộ là 495 kg.

Tham khảo


title: Nam Kasai

text:
Nam Kasai () là một quốc gia ly khai không được công nhận nằm trong Cộng hòa Congo (Cộng hòa Dân chủ Congo ngày nay), tồn tại bán độc lập từ năm 1960 đến năm 1962. Dù ban đầu chỉ được đề xuất là một tỉnh, Nam Kasai đã theo đuổi quyền tự trị chính thức trong hoàn cảnh tương tự nước láng giềng phía nam lớn hơn nhiều Katanga, giữa thời kỳ hỗn loạn chính trị phát sinh từ nền độc lập của Congo thuộc Bỉ với tên gọi Khủng hoảng Congo. Tuy nhiên, khác với Katanga, Nam Kasai không tuyên bố độc lập hoàn toàn khỏi Cộng hòa Congo một cách rõ ràng, cũng như bác bỏ chủ quyền của Congo.

Nhà lãnh đạo và người ủng hộ chính của Nam Kasai là Albert Kalonji. Ông đại diện cho một phe của phong trào dân tộc chủ nghĩa (Mouvement National Congolais-Kalonji hoặc MNC-K) thời kỳ tiền phi thực dân hóa, khai thác những căng thẳng sắc tộc giữa dân tộc của ông, người Baluba và người Bena Lulua để thiết lập một quốc gia với người Luba chiếm đa số. Đất nước này nằm trong quê hương truyền thống của họ ở phía đông nam vùng Kasai. Khi bạo lực giáo phái nổ ra trên khắp đất nước, nhà nước tuyên bố ly khai khỏi chính phủ Congo vào ngày 9 tháng 8 năm 1960, kêu gọi những người Baluba sống ở phần còn lại của Congo trở về "quê hương" họ rồi bổ nhiệm Kalonji làm Tổng thống. Mặc dù chính phủ Nam Kasai tuyên bố thành lập một khu tự trị của một quốc gia liên bang rộng khắp Congo, nhưng họ thực hiện một mức độ tự trị khu vực, thậm chí còn sản xuất hiến pháp và tem bưu chính riêng. Nước này được hỗ trợ bởi các thế lực nước ngoài, đặc biệt là Bỉ, đồng thời do hoạt động xuất khẩu kim cương tài trợ. Nam Kasai đã giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng, bao gồm cả những cuộc khủng hoảng do lượng lớn người tị nạn Luba di cư gây ra, nhưng ngày càng trở nên quân phiệt và đàn áp.

Ngay sau cuộc ly khai, quân đội Nam Kasai và Congo nhanh chóng đụng độ sau khi chính quyền trung ương Congo ra lệnh tấn công khu vực này. Chiến dịch được hoạch định là bước đầu tiên của một cuộc chiến lớn hơn chống lại Katanga, đi kèm với các vụ thảm sát người Baluba trên diện rộng và một cuộc khủng hoảng người tị nạn, bị một số người đương thời coi như diệt chủng. Nhà nước nhanh chóng bị quân đội Congo tàn phá. Bạo lực trong cuộc đàn áp Kasai đã mang lại ít nhiều tính hợp pháp để Joseph Kasa-Vubu phế truất Patrice Lumumba khỏi ghế Thủ tướng vào cuối năm 1960; Lumumba sau đó bị bắt giữ và ám sát. Do đó, Nam Kasai vẫn có quan hệ tương đối tốt với chính phủ mới của Congo từ năm 1961. Các nhà lãnh đạo của vùng bao gồm bản thân Kalonji đã giữ chức vụ trong cả chính phủ Nam Kasai lẫn quốc hội Congo. Nam Kasai tiếp tục trong trạng thái gần như độc lập trong khi quân đội Congo và Liên Hợp Quốc có thể di chuyển qua lãnh thổ cùng lúc tránh xung đột với hiến binh Nam Kasai. Vào tháng 4 năm 1961, Kalonji lấy tước hiệu hoàng gia Mulopwe ("Vua của người Baluba") để ràng buộc nhà nước chặt chẽ hơn với Đế quốc Luba thời tiền thuộc địa. Hành động này đã gây chia rẽ trong chính quyền Nam Kasai khiến Kalonji đã bị đa số đại diện quốc hội nước này ở Léopoldville từ chối. Vào tháng 12 năm 1961, Kalonji bị bắt với cớ pháp luật ở Léopoldville rồi ngồi tù; Ferdinand Kazadi lên nắm quyền với tư cách nguyên thủ quốc gia. Quân đội Liên Hợp Quốc và Congo chiếm đóng Nam Kasai. Vào tháng 9 năm 1962, ngay sau khi vượt ngục và trở về Nam Kasai, Kalonji bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự buộc ông phải sống lưu vong và chấm dứt cuộc ly khai.

Nhà nước ly khai Nam Kasai thường được xem là kết thúc vào tháng 12 năm 1961 khi Kalonji bị bắt, hoặc tháng 10 năm 1962 với cuộc đảo chính chống Kalonji cùng sự xuất hiện mang tính quyết định của quân chính phủ.

Bối cảnh

Thời kỳ thuộc địa

Chế độ thực dân châu Âu ở Congo bắt đầu cuối thế kỷ 19. Tỏ ra thất vọng vì đất nước thiếu quyền lực và uy tín quốc tế, vua Léopold II của Bỉ đã cố gắng thuyết phục chính phủ ủng hộ việc mở rộng thuộc địa xung quanh lưu vực Congo lúc bấy giờ phần lớn chưa được khai phá. Sự mâu thuẫn của chính phủ Bỉ về ý tưởng này khiến Léopold cuối cùng thiết lập một thuộc địa cho riêng mình. Nhờ một số quốc gia phương Tây coi Léopold như trung gian hữu ích giữa những cường quốc thực dân đối địch, quốc tế đã công nhận thuộc địa riêng Nhà nước Tự do Congo của ông vào năm 1885. Cường quốc khu vực lớn nhất ở vùng Kasai Đế quốc Luba bị sáp nhập vào quốc gia mới năm 1889. Vào đầu thế kỷ 20, sự bạo lực của các quan chức Nhà nước Tự do chống lại người Congo bản địa cùng chính sách khai thác kinh tế tàn nhẫn đã dẫn đến áp lực ngoại giao dữ dội đối với Bỉ, thúc đẩy nước này nắm quyền kiểm soát Congo một cách chính thức. Hệ quả là Bỉ biến Congo thành thuộc địa vào năm 1908.

Sự cai trị của Bỉ ở Congo dựa trên "bộ ba thuộc địa" (trinité colonise) gồm các lợi ích của nhà nước, nhà truyền giáo và công ty tư nhân. Đặc quyền về lợi ích thương mại của Bỉ đưa một lượng lớn vốn vào Congo, trong khi các khu vực riêng lẻ xuất hiện sự phân công lao động. Trong nhiều trường hợp, lợi ích của chính phủ và doanh nghiệp tư nhân trở nên gắn bó chặt chẽ và nhà nước đã giúp các công ty phá vỡ các cuộc đình công, cũng như loại bỏ các rào cản khác do người dân bản địa áp đặt. Đất nước được chia thành các đơn vị hành chính tổ chức theo thứ bậc và điều hành thống nhất theo một "chính sách bản địa" (politique indigène) đã định sẵn – trái ngược với người Anh và người Pháp thường ủng hộ hệ thống cai trị gián tiếp theo đó những lãnh đạo truyền thống nắm các vị trí quyền lực dưới sự giám sát của chính quyền thuộc địa.

Dân tộc
Trước khi bắt đầu thời kỳ thuộc địa, khu vực Nam Kasai hình thành nên một phần của Đế quốc Luba, một liên bang gồm các vương quốc địa phương với văn hóa đồng nhất. Trong thế kỷ 17 và 18, người Baluba phân bố rộng trên phần lớn thảo nguyên Kasai-Katanga dọc theo lưu vực sông Kasai và cuối cùng phát triển thành một số nhóm dân tộc, đáng chú ý là người Luba-Kasai và người Luba-Katanga. Mặc dù chưa bao giờ hợp nhất thành một quốc gia tập trung duy nhất, nhưng các dân tộc vẫn giữ tình cảm gắn bó với nhau dựa trên các huyền thoại về nguồn gốc chung và các tập quán văn hóa. Các nhóm khác như Songye và Kanyok cũng có lịch sử lâu đời ở vùng Kasai.

Một trong những di sản chính của chế độ thuộc địa Kasai là sự phân chia lại dân cư một cách tùy tiện thành các nhóm sắc tộc mới. Bất chấp ngôn ngữ chung (Tshiluba) và văn hóa của hai dân tộc, các nhà quản lý thuộc địa tin rằng cư dân ở khu vực sông Lulua khác biệt về mặt chủng tộc với người Baluba và gọi họ là Bena Lulua. Họ còn tin rằng người Baluba thông minh, chăm chỉ và cởi mở với những ý tưởng mới hơn người Bena Lulua, những người bị cho là phản động và ngu ngốc hơn. Do đó, từ những năm 1930, nhà nước bắt đầu đối xử khác biệt với hai nhóm dân tộc, áp dụng các chính sách khác nhau cho mỗi nhóm đồng thời nâng người Baluba lên địa vị cao hơn các sắc dân khác.

Trong những năm 1950, khi người Bỉ bắt đầu lo sợ rằng sự trỗi dậy của tầng lớp Luba hùng mạnh sẽ tạo nên mối đe dọa với chế độ thuộc địa, chính quyền bắt đầu hỗ trợ các tổ chức người Lulua. Điều này càng góp phần vào sự phân cực dân tộc ngày càng tăng giữa hai nhóm. Năm 1952, một tổ chức có tên Lulua Frères (Anh em Lulua) được thành lập để vận động cho sự tiến bộ kinh tế xã hội của nhóm Lulua và trở thành đại diện không chính thức của người Bena Lulua. Năm 1959, sự thù địch Luba-Lulua lên đến đỉnh điểm khi chính quyền thực dân đề xuất di dời nông dân Luba khỏi miền đất Lulua để đến vùng lãnh thổ Luba kém màu mỡ hơn. Điều này dẫn đến sự thù địch gia tăng và các cuộc đụng độ dữ dội nổ ra. Vào tháng 8 năm 1959, người Luba biểu tình chống lại kế hoạch này song bị quân đội và cảnh sát thuộc địa đàn áp dữ dội.

Phong trào dân tộc chủ nghĩa và chính trị Congo

Chủ nghĩa dân tộc Congo

Một phong trào dân tộc chủ nghĩa và chống thực dân Liên Phi đã phát triển ở Congo thuộc Bỉ trong thập niên 1950, chủ yếu tại tầng lớp évolué (giai cấp tư sản thành thị da đen). Phong trào gồm một số đảng phái và nhóm chính trị bị phân chia rộng rãi về chủng tộc, địa lý đồng thời đối lập với nhau. Tổ chức lớn nhất, Mouvement National Congolais (MNC), là một mặt trận thống nhất mong muốn giành độc lập "trong thời điểm thích hợp". Mặt trận được thành lập theo một điều lệ, trong đó những người ký bao gồm Patrice Lumumba, Cyrille Adoula và Joseph Iléo. Lumumba trở thành nhân vật lãnh đạo và đến cuối năm 1959, đảng tuyên bố có tới 58.000 thành viên. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng MNC quá ôn hòa. Một số đảng khác nổi lên mang chủ nghĩa cấp tiến, ủng hộ hình thức liên bang hóa hoặc tập trung hóa và liên kết với các nhóm sắc tộc nhất định. Đối thủ chính của MNC là Alliance des Bakongo (ABAKO) do Joseph Kasa-Vubu lãnh đạo, một đảng cấp tiến hơn do người Kongo ở miền bắc ủng hộ, và Confédération des Associations Tribales du Katanga (CONAKAT) của Moïse Tshombe, một đảng theo chủ nghĩa liên bang mạnh mẽ ở tỉnh miền nam Katanga.

Phân chia và phân cực Kalonji-Lumumba

Tuy là đảng lớn nhất trong số các chính đảng dân tộc chủ nghĩa ở châu Phi, nhưng MNC có nhiều phe phái khác nhau nên đưa ra lập trường khác nhau về một số vấn đề. Đảng ngày càng bị phân cực giữa các évolués ôn hòa và thành viên quần chúng cấp tiến hơn. Một phe cấp tiến và theo chủ nghĩa liên bang do Ileo và Albert Kalonji đứng đầu đã tách ra vào tháng 7 năm 1959, nhưng không thể khiến các thành viên MNC khác rời đảng hàng loạt. Phe bất đồng chính kiến có tên MNC-Kalonji (MNC-K), trong khi nhóm đa số trở thành MNC-Lumumba (MNC-L). Sự chia rẽ đã phân tách cơ sở ủng hộ của đảng thành những người trung thành với Lumumba, chủ yếu ở vùng miền đông bắc Stanleyville và những người ủng hộ MNC-K, phổ biến ở miền nam. Nhóm này bao gồm người Baluba, dân tộc của Kalonji. MNC-K sau đó đã thành lập một cartel với ABAKO và Parti Solidaire Africain (PSA) để kêu gọi một liên bang Congo thống nhất.

Cuộc bầu cử năm 1960 đã biến thành một "cuộc trưng cầu dân ý chống Baluba" ở Kasai khi phái MNC-K của người Luba chiếm đa số nhưng không kiểm soát nổi chính quyền tỉnh. Thay vào đó, Lumumba đã thăng chức cho một ứng cử viên người Lulua, Barthélemy Mukenge, làm chủ tịch tỉnh trong khi Kalonji bị từ chối chức vụ bộ trưởng quan trọng trong chính phủ quốc gia của Lumumba. Kalonji từ chối lời đề nghị làm Bộ trưởng Nông nghiệp của Lumumba. Mukenge cố gắng thành lập một chính phủ đoàn kết, thậm chí còn đề nghị thành viên MNC-K Joseph Ngalula một vị trí trong nội các của mình. Ngalula cự tuyệt và vào ngày 14 tháng 6, MNC-K quyết định thành lập một chính phủ thay thế dưới sự lãnh đạo của ông. Kalonji không công nhận chính phủ này có bất kỳ thẩm quyền nào.

Những người theo phe Kalonji cảm thấy bị chính quyền trung ương từ chối và gạt ra ngoài lề nên bắt đầu ủng hộ các đảng thay thế. Trong số đó, phái này ủng hộ đảng CONAKAT của Tshombe ở xứ Katanga lân cận vì lập trường liên bang mạnh mẽ của đảng này, phản đối quan niệm của Lumumba về một chính quyền đơn nhất có trụ sở tại thủ đô Léopoldville. Phe Kalonji ủng hộ CONAKAT chống lại đối thủ địa phương chính của họ, Association Générale des Baluba du Katanga (BALUBAKAT) do Jason Sendwe lãnh đạo, dù đảng này đại diện cho người Baluba của tỉnh Katanga, song ủng hộ chế độ tập trung. Phe phái Kalonji tin rằng họ đang hành động thay mặt cho toàn bộ Luba-Kasai, tạo ra sự thù địch giữa dân Luba-Kasai và người Luba-Katanga nhưng cũng không giành sự ủng hộ hoàn toàn của CONAKAT, phần lớn trong số họ có thành kiến về chủng tộc đối với người Baluba và chỉ ủng hộ "những người Katanga chính thống".

Ly khai

Khủng bố người Baluba
Cộng hòa Congo giành độc lập vào ngày 30 tháng 6 năm 1960, do tổng thống Kasa-Vubu và thủ tướng Lumumba lãnh đạo. Nghị viện Léopoldville đã triệu tập một tuần trước khi xem xét nội các của Lumumba và bỏ phiếu tín nhiệm. Trong phiên họp, Kalonji với tư cách đại biểu dân cử đã chỉ trích nội các được đề xuất, bày tỏ sự bất bình khi đảng của ông không được hỏi ý kiến khi thành lập chính phủ và tuyên bố rằng ông tự hào không bị đưa vào nhóm "chống Baluba" và "chống Batshoke" coi khinh ước vọng của người dân Kasai. Ông cũng tuyên bố ý định khuyến khích người Baluba và Batshoke không tham gia vào chính phủ, ngoài ra còn thực hiện các bước riêng để thành lập một quốc gia có chủ quyền với thủ đô là Bakwanga.

Ngày 26 tháng 6, các quan chức MNC-K kiến nghị với Quốc hội Léopoldville phân chia tỉnh Kasai một cách hòa bình theo ranh giới do Kalonji đề xuất. Kiến nghị yêu cầu sửa đổi hiến pháp mới của Congo (Loi fondamentale), đã được một cơ quan lập pháp phân chia giữa các phe phái Lumumba và Kasa-Vubu tiếp nhận song không thể đạt thỏa thuận nào.

Sau khi giành độc lập căng thẳng sắc tộc bùng lên trên khắp đất nước, phần lớn nhắm vào người Baluba, và một số cuộc đụng độ bạo lực đã xảy ra. Vào ngày 3 tháng 7, chính quyền trung ương đã ra lệnh bắt giữ đối thủ của chính phủ MNC-K Kasai, gây ra tình trạng bất ổn ở Luluabourg. Mặc dù từ chối các đề xuất trước đó về việc đưa người Luba trở lại tỉnh vào tháng 1 năm 1960, những người theo phe Kalonji chính thức kêu gọi người Baluba trên khắp Congo trở về "quê hương" Kasai vào ngày 16 tháng 7. Ban đầu, phái Kalonji dự tính chia đôi tỉnh Kasai nhằm thành lập một chính quyền MNC-K gần như tự trị và do người Luba thống trị. Tỉnh đề xuất được gọi là Nhà nước Liên bang Nam Kasai (État fédératif du Sud-Kasaï). Tuy nhiên, Kalonji nhanh chóng nhận ra rằng ông có thể lợi dụng sự hỗn loạn ở phần còn lại của Congo để đơn phương ly khai và tuyên bố vùng này độc lập hoàn toàn. Quyết định này đến gần hơn khi Nhà nước Katanga (État du Katanga) do Tshombe lãnh đạo chính thức ly khai khỏi Congo ngày 11 tháng 7 năm 1960. Kalonji đến thăm Katanga vào đầu tháng 8 năm 1960, ngay sau khi nước này ly khai. Tại đây, ngày 8 tháng 8 ông tuyên bố Kasai "phải được tách rời bằng mọi giá."

Ly khai
Vào ngày 9 tháng 8 năm 1960, Kalonji khi đó vẫn ở Katanga tuyên bố khu vực phía đông nam Kasai là Nhà nước Khai thác Nam Kasai (État minier du Sud-Kasaï) mới hoặc Nhà nước tự trị Nam Kasai (État autonome du Sud-Kasaï).

Tuy nhiên khác với Katanga, sự ly khai của Nam Kasai không có ý nghĩa rõ ràng rằng nước này ly khai khỏi Cộng hòa Congo. Thay vào đó, điều này giống các chính quyền địa phương tự tuyên bố ở tỉnh Équateur. Danh xưng "Nhà nước tự trị" được lựa chọn để củng cố lại niềm tin rằng việc ly khai không phản đối chủ quyền Congo, mà là thành lập một khu vực tại Congo do liên bang quản lý. Hành động này đã nhận một số sự ủng hộ từ các nhà báo, trí thức và chính khách ở Léopoldville. Thậm chí, một tờ báo gọi đây là "một mô hình mà nhiều quốc gia mới hiện đang mọc lên như nấm ở Congo có thể tận dụng, để thành lập một liên bang mới". Trên thực tế, Nam Kasai có mức độ độc lập cao hơn đáng kể so với một tỉnh thông thường và kết quả là đã tách khỏi Congo, bằng cách đơn phương đặt lãnh thổ dưới sự ủy trị liên bang. Nhà nước cũng không chuyển bất kỳ khoản thuế nào cho chính quyền trung ương và người dân địa phương — so sánh với quốc gia ly khai phía nam — còn gọi đây là "Tiểu Katanga". Các đại biểu của MNC-K ban đầu cũng từ chối ngồi trong ghế Quốc hội Congo ở Léopoldville.

Quản lý

Khi đã ổn định quyền lực, Kalonji tự coi mình là "ông lớn" và người bảo trợ cho nguồn gốc quyền lực nhà nước. Các thủ lĩnh bộ lạc người Luba và các nhóm dân tộc khác có mối quan hệ thân thiết, giống như "khách hàng" với chính Kalonji và nhận được sự đối xử ưu đãi để đổi lấy các dịch vụ do chính quyền cung cấp. Đặc biệt, Kalonji phụ thuộc vào các thủ lĩnh bộ lạc để huy động lực lượng bán quân sự hỗ trợ quân đội Nam Kasai. Việc quản lý Nam Kasai rất phức tạp vì bản chất dễ biến đổi của nền chính trị Luba. Căng thẳng gia tăng giữa Kalonji và Ngalula, những người có ý tưởng khác nhau về cách điều hành nhà nước; Kalonji muốn chính phủ dựa trên truyền thống và các thủ lĩnh theo phong tục, trong khi Ngalula ưa chuộng hệ thống dân chủ và làm việc với tầng lớp trí thức. Nam Kasai có năm chính phủ khác nhau trong vài tháng đầu tiên tồn tại.

Các vấn đề nội bộ trước mắt mà Nam Kasai phải đối mặt là số lượng lớn người tị nạn Luba chưa định cư và bất đồng nội bộ từ các nhóm thiểu số không phải Luba. Nhà nước có thể chuyển tiền từ xuất khẩu kim cương và hỗ trợ nước ngoài để tài trợ cho các dịch vụ công cộng, cho phép người tị nạn Luba được ổn định việc làm. Các dịch vụ xã hội "được vận hành tương đối tốt". Doanh thu nhà nước được ước tính lên tới tổng cộng 30.000.000 đô la hàng năm. Nam Kasai đưa ra ba bản hiến pháp, bản đầu tiên được ban hành vào tháng 11 năm 1960 và bản cuối cùng vào ngày 12 tháng 7 năm 1961. Hiến pháp tháng 7 đã thay đổi quốc gia thành Nhà nước Liên bang Nam Kasai (État fédéré du Sud-Kasaï), tuyên bố chính bản thân nước này "có chủ quyền và dân chủ" đồng thời là một phần của "Cộng hòa Liên bang Congo" giả định. Hiến pháp cũng quy định cơ quan lập pháp lưỡng viện, hạ viện bao gồm tất cả các đại biểu, thượng nghị sĩ quốc gia và dân biểu cấp tỉnh được bầu tại các khu vực bầu cử trong lãnh thổ Nam Kasai, và thượng viện gồm các thủ lĩnh truyền thống. Một hệ thống tư pháp đã được tổ chức, với các thẩm phán hòa giải, tòa án sơ thẩm và tòa phúc thẩm. Quốc gia có cờ và quốc huy, xuất bản công báo chính phủ riêng, Moniteur de l'État Autonome du Sud-Kasaï, thậm chí còn sản xuất tem bưu chính và biển đăng ký xe riêng. Không giống như Katanga, Nam Kasai không duy trì cơ quan đại diện ngoại giao nào ở nước ngoài. Đồng franc Congo được giữ lại làm tiền tệ của nhà nước.

Quân đội hay hiến binh Nam Kasai đã phát triển từ chỉ 250 thành viên khi mới thành lập lên gần 3.000 vào năm 1961. Lực lượng này được lãnh đạo bởi "Tướng" Floribert Dinanga 22 tuổi với sự hỗ trợ của chín sĩ quan châu Âu. Năm 1961, quân đội đã tiến hành một chiến dịch nhằm mở rộng quy mô lãnh thổ của nhà nước, gây tổn hại cho các nhóm sắc tộc lân cận. Mặc dù nhận được một số hỗ trợ từ Bỉ, lực lượng hiến binh được trang bị kém và liên tục thiếu nguồn cung cấp và đạn dược.

Khi quyền lực chính phủ ở Nam Kasai được củng cố, chế độ dần trở nên quân phiệt và độc đoán. Các nhóm dân tộc không phải Luba ngày càng bị gạt ra rìa xã hội. Các đối thủ chính trị bị sát hại hoặc lưu đày, bao gồm cả Ngalula vào tháng 7 năm 1961. Những sắc tộc ngoài Luba trong khu vực, đặc biệt là người Kanyok, đã tiến hành nổi dậy liên tục chống lại chính phủ Nam Kasai, song chỉ ở mức độ hạn chế.

Hỗ trợ từ quốc tế

Kalonji đã nỗ lực hết sức để quốc gia Nam Kasai được quốc tế công nhận và ủng hộ. Cường quốc thuộc địa cũ Bỉ không tin tưởng chính quyền trung ương Congo nên ủng hộ cả hai chính phủ Nam Kasai và Katanga. Giống như Katanga, Nam Kasai có các mỏ khoáng sản quan trọng bao gồm kim cương. Các công ty Bỉ có một khoản tiền lớn gắn liền với các mỏ trong khu vực. Công ty Forminière của Bỉ là nhà tài trợ chính của nhà nước và đã được Nam Kasai nhượng để đổi lấy quyền hỗ trợ tài chính. Sau khi ly khai, kim cương của Nam Kasai được định tuyến lại qua Congo-Brazzaville để xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Thu nhập tương đối lớn từ các công ty khai thác nghĩa là Nam Kasai có thể hỗ trợ các dịch vụ công cộng quan trọng và đối phó với số lượng lớn người tị nạn Luba di tản trong nước. Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, Kalonji được hỗ trợ bởi các cường quốc phương Tây và phái ôn hòa trong chính phủ Congo; họ coi ông vừa là một người ôn hòa thân phương Tây vừa là người chống cộng. Mặc dù cả Katanga lẫn Nam Kasai đều được ủng hộ bởi Nam Phi, Pháp và Liên bang Trung Phi, nhưng không quốc gia nào từng được công nhận ngoại giao một cách chính thức. Một phái đoàn Nam Kasai đến Nam Phi vào tháng 9 năm 1960 với một lá thư do Ngalula ký, yêu cầu Thủ tướng Hendrik Verwoerd viện trợ quân sự. Chính phủ Nam Phi từ chối cung cấp thiết bị quân sự nhưng thông báo với phái đoàn rằng họ có thể mua vũ khí hạng nặng được cung cấp trên thị trường Nam Phi.

Sau cuộc đảo chính lật đổ Lumumba khỏi quyền lực, Kalonji đã cố gắng vun đắp mối quan hệ tốt đẹp với chính phủ Congo. Đặc biệt, Tướng Joseph-Désiré Mobutu đã có thể sử dụng Nam Kasai để hành quyết các đối thủ chính trị của mình và những người bất đồng chính kiến theo Lumumba, bao gồm cả Jean-Pierre Finant. Hoạt động như vậy đã khiến nhà nước ly khai mang biệt danh "sân sau của tên đồ tể quốc gia".

Kalonji với tư cách Mulopwe
Do tầm quan trọng của dân tộc Luba đối với Nam Kasai, Kalonji đã tận dụng sự ủng hộ từ chính quyền bộ lạc Luba truyền thống để tự phong làm Mulopwe. Danh hiệu Mulopwe (thường được dịch là "Vua" hoặc "Hoàng đế") mang tính biểu tượng cao vì được sử dụng bởi những người cai trị Đế quốc Luba thời tiền thuộc địa và bị bãi bỏ từ những năm 1880. Bằng việc tự xưng là Mulopwe, cùng với tên phụ Ditunga ("quê hương"), Kalonji ràng buộc chặt chẽ bản thân và nhà nước Nam Kasai với Đế quốc Luba nhằm tăng tính hợp pháp của quốc gia trong mắt người Baluba. Để tránh bị xem là không đúng đắn, danh hiệu này đã được trao cho cha của Kalonji vào ngày 12 tháng 4 năm 1961, nhưng ông ngay lập tức thoái vị để nhường ngôi cho con trai mình. Với việc Kalonji mang danh hiệu Mulopwe vào ngày 16 tháng 7, quốc hiệu đổi thành Vương quốc Liên bang Nam Kasai (Royaume fédéré du Sud-Kasaï).

Việc Kalonji đảm nhận vị trí Mulopwe đã bị nhiều người Luba ở Nam Kasai chỉ trích nặng nề. Động thái này cũng bị phương tiện truyền thông phương Tây chế giễu. Kalonji vẫn được một số phe phái ngưỡng mộ, nhưng đã mất đi sự ủng hộ của các nhà cách mạng Nam Kasai, khi họ coi việc nâng cao địa vị ông mang chủ nghĩa cơ hội trắng trợn. Ngay sau khi tự phong danh hiệu, Kalonji đã bị 10 trong số 13 đại diện Nam Kasai tại Quốc hội Léopoldville lên án và công khai rời bỏ, bắt đầu sự tan rã của nhà nước ly khai.

Sụp đổ và khôi phục

Chiến dịch tháng 8–9 năm 1960
Khi Nam Kasai ly khai, quân đội chính phủ (ANC) đang chiến đấu chống lại quân Katanga ở vùng Kasai. Nam Kasai nắm giữ các giao lộ đường sắt quan trọng mà quân đội Congo cần để lưu thông trong chiến dịch Katanga, do đó quốc gia này nhanh chóng trở thành một mục tiêu quan trọng. Nam Kasai cũng có nguồn tài nguyên khoáng sản lớn mà chính quyền trung ương rất muốn trả lại cho Congo. Chính phủ cũng hiểu sai quan điểm của Nam Kasai, tin rằng khu vực này đã tuyên bố độc lập hoàn toàn khỏi Congo và bác bỏ chủ quyền của nước này, giống như Katnga đã làm.Ban đầu Lumumba hy vọng rằng Liên Hợp Quốc (LHQ) sẽ giúp chính quyền trung ương đàn áp cả hai cuộc ly khai của người Katanga và Nam Kasai, khi tổ chức này đã cử lực lượng gìn giữ hòa bình đa quốc gia đến Congo vào tháng 7 năm 1960. Tuy nhiên, Liên Hợp Quốc tỏ ra miễn cưỡng, coi việc ly khai là vấn đề chính trị nội bộ và nhiệm vụ của chính họ là duy trì luật pháp và trật tự cơ bản. Bị cả Liên Hợp Quốc lẫn Hoa Kỳ từ chối, Lumumba tìm kiếm sự hỗ trợ quân sự từ quốc gia cộng sản Liên Xô. Trong vòng vài ngày sau cuộc ly khai với sự hỗ trợ hậu cần của Liên Xô, 2.000 quân ANC đã phát động một cuộc tấn công lớn vào Nam Kasai và sớm đạt thành công. Vào ngày 27 tháng 8, những người lính ANC tiến đến Bakwanga.

Trong quá trình tấn công, ANC đã tham gia vào cuộc bạo lực sắc tộc giữa người Baluba và người Bena Lulua. Khi quân chính phủ đến Bakwanga, họ thả những tù nhân Lulua khỏi nhà tù và bắt đầu trưng dụng các phương tiện dân sự. Khi Bộ trưởng Bộ Công chính Nam Kasai David Odia phản đối, binh lính đã đánh ông và làm ông bị thương nặng. Nhiều người Baluba ban đầu chạy trốn trong kinh hoàng, nhưng sau đó bắt đầu chống cự bằng súng săn tự chế. Điều này khiến ANC gây ra một số vụ giết chóc thường dân Luba quy mô lớn. Vào tháng 9, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Dag Hammarskjöld, người gần đây đã triển khai một lực lượng gìn giữ hòa bình lớn tới Congo, gọi các vụ thảm sát là "một cuộc diệt chủng mới bắt đầu". Người Baluba cũng bị người Katanga tấn công từ phía nam. Các cuộc thảm sát thường có sự hợp tác của ANC và quân Katanga, trong đó khoảng 3.000 người Baluba đã bị giết. Tình trạng bạo lực từ cuộc tiến công đã khiến hàng nghìn thường dân Luba di cư, rời bỏ nhà cửa để thoát khỏi cuộc giao tranh; chỉ riêng hơn 35.000 người đã đến các trại tị nạn ở Élisabethville (thủ đô Katanga). Có tới 100.000 người tìm nơi ẩn náu ở Bakwanga. Các bệnh, đáng chú ý là bệnh kwashiorkor cũng như sốt rét, đậu mùa và thiếu máu, đã lan rộng và đạt đến "tỷ lệ dịch bệnh" trong số những người tị nạn Luba từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1960. Tổ chức Y tế Thế giới đã gửi một triệu liều vắc xin đậu mùa đến Nam Kasai để giải quyết vấn đề. Dịch bệnh xảy ra trước nạn đói lan rộng vào tháng 12, ước tính giết chết chừng 200 người mỗi ngày. Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia thành viên cứu trợ, và đến cuối tháng 1, chính phủ và viện trợ tư nhân đã giảm tỷ lệ tử vong xuống 75%. Sự hỗ trợ bổ sung dưới hình thức không vận thực phẩm khẩn cấp, bổ sung nhân viên y tế cùng hạt giống từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp đảm bảo rằng nạn đói gần như được giải quyết hoàn toàn vào tháng 3 năm 1961. Các nhân viên cứu trợ của Liên Hợp Quốc rút lui sau sự kiện Port Francqui tháng 4 năm 1961 do vấn đề an ninh lo ngại, mặc dù viện trợ lương thực tiếp tục được đưa đến biên giới.

Các cáo buộc diệt chủng và sự tàn bạo của ANC được dùng làm cơ sở cho việc Kasa-Vubu cách chức Lumumba với sự hậu thuẫn của Mobutu vào tháng 9 năm 1960. Sau chiến dịch, nhà nước Nam Kasai đã có thể cung cấp viện trợ đáng kể cho những người tị nạn, khi nhiều người trong số họ đã được tái định cư và có công ăn việc làm. Tuy nhiên, cuộc xâm lược khiến nền kinh tế địa phương bị gián đoạn đáng kể; đến tháng 12, số lượng viên kim cương do Forminière cắt và số người công ty tuyển dụng đều giảm xuống còn vài nghìn.

Chung sống và nỗ lực hòa giải

Bất chấp việc bị chiếm đóng, nhà nước Nam Kasai không bị giải thể mà cùng tồn tại với phần còn lại của Congo. Các đại biểu Congo, cũng như quân đội ANC và Liên Hợp Quốc nói chung có thể di chuyển quanh lãnh thổ mà không xung đột với chính quyền Nam Kasai trong khi chiến dịch lẻ tẻ của họ chống lại lực lượng Katanga vẫn tiếp tục. Một lệnh ngừng bắn do Liên Hợp Quốc bảo trợ vào tháng 9 năm 1960 đã tạm dừng xung đột Luba-Lulua, nhưng đến tháng 11, lực lượng Kalonji phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn. Trong phần lớn thời gian, hiến binh Nam Kasai chiến đấu với dân quân Kanyok và Lulua trên khắp khu vực trong khi bạo loạn sắc tộc địa phương vẫn tiếp diễn. Vào tháng 1 năm 1961 Kasa-Vubu bay đến Bakwanga để gặp Kalonji. Chuyến thăm bắt đầu trong sự gay gắt khi Kasa-Vubu từ chối công nhận đội bảo vệ danh dự Nam Kasai có mặt tại sân bay và đi trên chiếc limousine treo cờ Nam Kasai được họ đưa tới. Kalonji cuối cùng đã gỡ bỏ lá cờ và hai người hòa giải.

Vào giữa năm 1961, các hội nghị được tổ chức tại Coquilhatville (Mbandaka ngày nay) và sau đó tại Antananarivo, Madagascar nhằm cố gắng làm trung gian hòa giải giữa các phe ly khai và chính quyền trung ương trước một chính phủ nổi dậy ở Đông Congo do Antoine Gizenga lãnh đạo. Với việc Lumumba đã chết, giới chính trị hy vọng có thể tạo ra một hiến pháp liên bang giúp hòa giải ba bên. Tuy nhiên, các thỏa thuận lại gia tăng sự thiếu chắc chắn. Việc lật đổ Thủ tướng Nam Kasai Ngalula vào tháng 7 đã đẩy nhanh sự sụp đổ nội bộ. Ông thành lập đảng chính trị của riêng mình, Liên minh Dân chủ, để chống lại những người theo phe Kalonji. Cuối tháng đó, Quốc hội tái triệu tập với sự tham dự của Kalonji và các đại biểu Nam Kasai khác. Một chính quyền trung ương Congo mới được thiết lập vào ngày 2 tháng 8 trong đó Ngalula là Bộ trưởng Bộ Giáo dục, và Kalonji quay trở lại Nam Kasai. Vào cuối tháng 10 năm 1961, ông cùng một số thủ lĩnh Lulua thành lập một liên minh mang tính biểu tượng trong nỗ lực chấm dứt xung đột bộ tộc Luba-Lulua.

Vụ bắt giữ Kalonji

Vào ngày 2 tháng 12 năm 1961, Kalonji bị người cộng sản Christophe Gbenyemột cấp phó khác của mình buộc tội đã ra lệnh nhục hình một tù nhân chính trị ở Nam Kasai. Quốc hội bỏ phiếu loại bỏ quyền miễn trừ nghị viện của Kalonji; sau đó ông ta bị ANC bắt giữ ở Léopoldville. Một phái đoàn khoảng 400 trưởng lão bộ lạc Luba được cử đến Léopoldville để phản đối cũng bị bắt trong thời gian ngắn. Mobutu và tướng Victor Lundula đến thăm Bakwanga ngay sau đó. Ferdinand Kazadi lên nắm quyền với tư cách người đứng đầu nhà nước Nam Kasai.

Ngày 9 tháng 3 năm 1962, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Cyrille Adoula, Quốc hội Léopoldville vừa tái triệu tập đồng ý sửa đổi Hiến pháp và trao cho Nam Kasai quy chế tỉnh chính thức. Đến tháng 4 năm 1962, các lực lượng Liên Hợp Quốc được lệnh chiếm đóng Nam Kasai nhằm thể hiện lập trường hiếu chiến mới của Tổng thư ký U Thant chống lại việc ly khai sau khi Hammarskjöld qua đời. Tại Léopoldville, Kalonji bị kết án 5 năm tù. Tuy nhiên vào ngày 7 tháng 9, ông đào tẩu và quay trở lại Nam Kasai với hy vọng giành lại vị trí chính thức trong các cuộc bầu cử địa phương và đứng đầu chính phủ, lấy lại quyền miễn trừ của mình.

Đảo chính tháng 9–10 năm 1962
Khi sự bất mãn với hành động ly khai ngày càng tăng, Ngalula và những người di cư Nam Kasai khác ở Léopoldville âm mưu lật đổ chế độ Bakwanga. Vào tháng 9 năm 1962, chính phủ Léopoldville bổ nhiệm Albert Kankolongo, một cựu bộ trưởng trong chính phủ của Kalonji làm Đặc ủy viên (commissaire extraordinaire) Nam Kasai, trao cho ông toàn quyền quân sự và dân sự để giải thể chính quyền địa phương. Ngalula đã gặp mặt Kankolongo để lãnh đạo một cuộc binh biến và đảo chính chống lại Kalonji.

Trong đêm 29 rạng ngày 30 tháng 9 năm 1962, các chỉ huy quân sự ở Nam Kasai do Kankolongo lãnh đạo đã tiến hành một cuộc đảo chính ở Bakwanga chống lại chế độ Kalonji. Đài phát thanh Bakwanga kêu gọi tất cả sĩ quan của lực lượng hiến binh Nam Kasai hỗ trợ chính quyền trung ương với lời hứa rằng họ sẽ hòa nhập vào ANC với cấp bậc và mức lương hiện tại của họ. Kalonji và tướng Dinanga bị quản thúc tại gia, trong khi các bộ trưởng Nam Kasai khác bị giam trong một ngôi nhà. Kalonji và Dinanga trốn thoát vài ngày sau đó; vị cựu tổng thống bắt một xe tải đến Katanga. Kankolongo phản ứng bằng cách ngay lập tức đưa các bộ trưởng còn lại đến Léopoldville. Vào ngày 5 tháng 10 năm 1962, quân đội chính phủ trung ương lại đến Bakwanga để hỗ trợ binh sĩ nổi loạn và trấn áp những người cuối cùng trung thành với Kalonji, đánh dấu sự chấm dứt của nhà nước ly khai. Kalonji đến cư trú tại Kamina và cố gắng gặp Tshombe, nhưng bị Bộ trưởng Bộ Nội vụ Katanga Godefroid Munongo từ chối. Sau đó, ông trốn sang Paris trước khi định cư tại Barcelona ở Tây Ban Nha thời Franco.

Hậu quả

Tại Kasai

Tháng 10 năm 1962, Nam Kasai tái sáp nhập vào Cộng hòa Congo. Quốc gia Katanga tiếp tục chống lại chính quyền trung ương cho đến khi sụp đổ vào tháng 1 năm 1963 sau khi các lực lượng Liên Hợp Quốc bắt đầu có thái độ hung hăng hơn dưới thời Thant. Nam Kasai là một trong 21 tỉnh chính thức được thành lập theo hiến pháp liên bang năm 1964 như một phần của bản thỏa thuận giữa chính quyền trung ương và địa phương. Khi chế độ Mobutu tiến hành tái cấu trúc nhà nước Congo từ năm 1965, họ giữ nguyên một vài tỉnh trong đó có Nam Kasai. Nhà nước sau đó lại tái cơ cấu tỉnh này để bao gồm địa bàn các huyện Kabinda và Sankuru, rồi đổi tên thành Đông Kasai (Kasaï-Oriental).

Phần lớn binh lính Nam Kasai nhập ngũ ANC sau khi nhà nước bị giải thể nhưng gần 2.000 người trung thành quyết định ẩn náu, hy vọng Kalonji sẽ trở lại. Quân nổi dậy do tướng Mwanzambala lãnh đạo chiến đấu trong một cuộc chiến du kích chống lại chính quyền tỉnh mới cho đến năm 1963 khi họ cũng chấp nhận gia nhập ANC. Ngay sau khi kết thúc ly khai, thành phố Bakwanga được đổi tên thành Mbuji-Mayi theo tên con sông trong vùng nhằm thể hiện sự hòa giải giữa các sắc tộc Luba. Bất chấp điều đó, bạo lực giữa các phe phái Luba kéo dài đến năm 1964 và mãi đến năm 1965 mới đạt giải pháp chính trị khi J. Mukamba được bầu Chủ tịch tỉnh Nam Kasai.

Khủng hoảng Congo chấm dứt
Năm 1965, Mobutu phát động cuộc đảo chính thứ hai chống lại chính quyền trung ương và tự ban bố tình trạng khẩn cấp. Sau khi củng cố quyền lực chính trị, Mobutu dần tăng cường quyền kiểm soát Congo. Không chỉ giảm số tỉnh, ông còn hạn chế quyền tự chủ của họ dẫn đến một nhà nước tập trung cao độ. Mobutu ngày càng bổ nhiệm nhiều người trong vây cánh vào các chức vụ quan trọng. Năm 1967, để chứng minh tính hợp pháp cá nhân ông thành lập Phong trào Cách mạng Bình dân (MPR), cho đến năm 1990 là đảng chính trị hợp pháp duy nhất trong nước theo hiến pháp do Mobutu tự sửa đổi. Năm 1971, quốc gia được đổi tên thành Zaire và nỗ lực loại bỏ mọi ảnh hưởng thuộc địa. Ông cũng quốc hữu hóa tài sản kinh tế thuộc sở hữu nước ngoài còn lại trong nước. Theo thời gian, chủ nghĩa thân hữu lan rộng tại Zaire cùng với sự tham nhũng và quản lý kinh tế yếu kém. Sự bất mãn với chế độ ở Kasaï-Oriental đặc biệt mạnh mẽ.

Các vấn đề về chủ nghĩa liên bang, sắc tộc trong chính trị và tập trung hóa nhà nước đã không được giải quyết trong cuộc khủng hoảng. Điều này góp một phần khiến người dân Congo bớt tin tưởng vào nhà nước. Mobutu rất ủng hộ việc tập trung hóa nên đã sáp nhập các tỉnh và bãi bỏ phần lớn quyền lập pháp của họ vào năm 1965, ngay sau khi lên nắm quyền. Việc mất niềm tin vào chính quyền trung ương là một trong những lý do khiến Congo bị coi là nhà nước thất bại, góp phần kích động bạo lực giữa các phe ủng hộ chủ nghĩa liên bang dân tộc và địa phương hóa.

Xem thêm

 Điều 15 (Cộng hòa Dân chủ Congo) — cách gọi phổ biến về hiến pháp của Nam Kasai
 Phi thực dân hóa châu Phi
 Kim cương xung đột
 Biafra

Ghi chú và tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Sách

Tạp chí

Báo

  Qua

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Congo-Zaïre : l'empire du crime permanent : le massacre de Bakwanga  tại Le Phare
 La Vérité sur le Sud-Kasaï tại Association Kasayienne d'Entre-aide Mutuelle

Lịch sử Cộng hòa Dân chủ Congo
Chủ nghĩa ly khai Cộng hòa Dân chủ Congo
Cựu quốc gia không được công nhận
Khủng hoảng Congo
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1960
Khởi đầu năm 1960 ở châu Phi
Chấm dứt năm 1962 ở châu Phi
Quốc gia và lãnh thổ chấm dứt năm 1962
Chấm dứt năm 1962
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt thế kỷ 20


title: Synapsis horaki

text:
Synapsis horaki là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Synapsis (Scarabaeidae)


title: Xanthoeme signaticornis

text:
Xanthoeme signaticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Xanthoeme


title: Sor Rotana

text:
Sor Rotana (sinh ngày 9 tháng 10 năm 2002), là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Campuchia thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ Visakha tại giải bóng đá Ngoại hạng Campuchia và đội tuyển bóng đá quốc gia Campuchia.

Thống kê sự nghiệp

Quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh 2002
Người còn sống
Nhân vật thể thao từ Phnôm Pênh
Cầu thủ bóng đá nam Campuchia
Hậu vệ bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Prey Veng FC


title: Afrectopius melanisticus

text:
Afrectopius melanisticus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Afrectopius


title: Plinthocoelium schwarzi

text:
Plinthocoelium schwarzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Plinthocoelium


title: Hyposoter annulipes

text:
Hyposoter annulipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyposoter


title: Mesochorus mirandae

text:
Mesochorus mirandae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Arachnodes globulosus

text:
Arachnodes globulosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Arachnodes