title: Sắc tố sinh học

text:
Sắc tố sinh học (tên tiếng Anh: biochrome) là những chất được tạo ra bởi các sinh vật sống mà có màu sắc do sự hấp thu màu sắc chọn lọc. Sắc tố sinh học bao gồm sắc tố thực vật và sắc tố từ hoa. Nhiều cấu trúc sinh học, chẳng hạn như da, mắt, lông vũ, lông và tóc đều chứa sắc tố chẳng hạn như melanin trong các tế bào chuyên biệt gọi là tế bào sắc tố. Màu của sắc tố khác với màu cấu trúc ở chỗ là nó đều tương tự nhau ở mọi góc nhìn, trong khi màu cấu trúc là kết quả của sự phản xạ hay óng ánh có chọn lọc, thường bởi vì các cấu trúc đa tầng. Ví dụ như cánh của loài bướm điển hình thường có chứa màu cấu trúc, dù rằng nhiều loài bướm cũng có các tế bào mà có sắc tố.

Sắc tố sinh học
Xem phần hệ thống tiếp hợp cho đặc tính liên kết điện tử mà làm cho những phân tử này có sắc tố
	 Gốc heme/porphyrin: chlorophyll, hemocyanin, hemoglobin, myoglobin
 	Phát quang: luciferin
 	Carotenoid:
 Hematochrome (sắc tố tảo, hỗn hợp của carotenoid và các dẫn xuất của chúng)
 Carotene: alpha và beta carotene, lycopene, rhodopsin
 anthophylls: canthaxanthin, zeaxanthin, lutein
 	Proteinaceous: phytochrome, phycobiliprotein
 Polyene enolate: một nhóm các sắc tố đỏ riêng của loài vẹt
 Những chất khác: Melanin, urochrome, flavonoid

Sắc tố thực vật

Chức năng chính của sắc tố thực vật là quang hợp, sử dụng sắc tố màu xanh chlorophyll cùng với vài sắc tố đỏ và vàng để giúp bắt giữ càng nhiều năng lượng ánh sáng càng tốt.

Những chức năng khác của sắc tố thực vật bao gồm thu hút côn trùng đến các bông hoa để khuyến khích sự thụ phấn.

Sắc tố thực vật gồm nhiều loại phân tử đa dạng khác nhau, bao gồm porphyrins, carotenoid, anthocyanin và betalain. Tất cả các sắc tố sinh học đều hấp thu một cách chọn lọc các bước sóng ánh sáng nhất định trong khi phản xạ các bước sóng khác. Phần ánh sáng mà bị hấp thu có thể được sử dụng bởi thực vật để cung cấp năng lượng cho các phản ứng hóa học, trong khi các bước sóng ánh sáng bị phản xạ sẽ quyết định màu nào của sắc tố mà xuất hiện trước mắt.

Những sắc tố chính chịu trách nhiệm như sau:
Chlorophyll là sắc tố quan trọng nhất trong thực vật; nó là một loại chlorin mà hấp thu các bước sóng ánh sáng vàng và xanh lam và phản xạ bước sóng ánh sáng màu xanh lục. Sự hiện diện tương đối phong phú của nó làm cho thực vậy có màu xanh lục. Mọi loài thực vật trên mặt đất và tảo lục đều sở hữu hai loại sắc tố này: chlorophyll a và chlorophyll b. Tảo bẹ, tảo cát và các heterokont (một loại Sinh vật nhân chuẩn) quang hợp có chứa chlorophyll c thay vì b, trong khi tảo đỏ chỉ có chlorophyll a. Tất cả chlorophyll đều là những cách mà thực vật dùng để chặn ánh sáng lại nhằm cung cấp nhiên liệu cho quang hợp.
	Carotenoid là các tetra-terpenoit màu đỏ, cam hay vàng. Chúng có chức năng là các sắc tố phụ trong thực vật, giúp cung cấp nhiên liệu cho sự quang hợp bằng các tập trung các bước sóng ánh sáng mà không sẵn sáng được hấp thu bởi chlorophyll. Nhưng chúng cũng thực hiện các chức năng quan trọng khác trong thực vật như ngăn cản các tổn thương bởi sự oxy hóa bằng ánh sáng hoặc làm tiền chất cho các kích thích tố thực vật như axit abscisic. Carotenoid đã cho thấy là có khả năng hoạt động như các chất chống oxy hóa để cái thiện tầm nhìn ở con người. Các loài thực vật nói chung đều có sáu carotenoid thường gặp: neoxanthin, violaxanthin, antheraxanthin, zeaxanthin, lutein và b-carotene, cùng với hai chlorophyll (Chl) chính, Chl a và Chl b. Thật sự, những carotenoid quen thuộc nhất trong thực vật là β-carotene (sắc tố màu cam), lutein (sắc tố màu vàng được tìm thấy trong trái cây và rau quả và là carotenoid dồi dào nhất ở thực vật), và lycopene (sắc tố màu đỏ chịu trách nhiệm cho màu của cà chua). Tuy nhiên, hợp chất này có thể được bổ sung ở vài loài dưới một vài điều kiện bởi sự hiện diện của các carotenoid không thường gặp khác như lutein epoxide (trong nhiều loài thân gỗ) lactucaxanthin (trong rau diếp) hay alpha carotene (trong cà rốt). Nói chung, hợp chất sắc tố quang hợp bị ảnh hưởng bởi các nhân tố bên trong và bên ngoài thực vật.
	Anthocyanin (theo nghĩa đen là "xanh lam của hoa") là các sắc tố flavonoid tan được trong nước mà có màu từ đỏ đến xanh lam, tùy vào độ pH. Chúng xuất hiện trong tất cá các mô của thực vật bậc cao, tạo ra màu ở lá, thân, rễ, hoa, và quả, dù rằng không phải luôn ở lượng đầy đủ để có thể dễ nhận thấy được. Anthocyanin thường dễ thấy nhất ở cánh hoa, nơi mà chúng có thể chiếm khoảng 30% trọng lượng khô của mô. Chúng cũng chịu trách nhiệm cho màu tím nhìn thấy được ở mặt dưới của các loài thực vật nhiệt đới trong bóng mát chẳng hạn như Tradescantia zebrina; ở những thực vật này, anthocyanin bắt lấy ánh sáng mà đã đi xuyên qua lá và phản xạ ngược lại về phía vùng có chlorophyll, để tối đa hóa việc sử dụng ánh sáng có sẵn.

Betalain là các sắc tố màu đỏ hay vàng. Giống như anthocyanin, chúng cũng tan được trong nước, nhưng khác ở chỗ là chúng được tổng hợp từ tyrosine. Loại sắc tố này chỉ được tìm thấy ở Caryophyllales (bao gồm Họ Xương rồng và Chi Dền), và không bao giờ cùng xuất hiện trong các thực vật có chứa anthocyanin. Belatain chịu trách nhiệm cho màu đỏ thẫm của củ dền, và được sử dụng trong thương mại làm chất tạo màu thực phẩm.

Một biểu hiện đặc biệt đáng chú ý của sự biến đổi màu sắc ở thực vật được quan sát thấy ở màu lá mùa thu, một hiện tượng mà ảnh hưởng đến các lá màu xanh bình thường của nhiều cây thân gỗ và cây bụi rụng lá, trong suốt vài tuần mùa thu, với sự chuyển màu đa dạng từ đỏ, vàng, tím và nâu. Chlorophyll bị thoái hóa trở thành tetrapyrrole không màu, còn được biết là chlorophyll dị hóa không phát quang (nonfluorescent chlorophyll catabolites – NCCs). Vì các chlorophyll nổi trội bị thoái hóa, các sắc tố ẩn màu vàng như xanthophyll và màu cam như beta-carotene lộ rõ ra. Những sắc tố này hiện diện xuyên suốt cả năm, nhưng các sắc tố đỏ, anthocyanin, được tổng hợp một lần nữa một khi mà phân nửa lượng chlorophyll đã bị thoái hóa hẳn. Các amino acid được giải phóng từ sự thoái hóa các phức thu nhận ánh sáng thì được trữ suốt mùa đông tại rễ, cành, thân và thân gỗ của cây cho đến mùa xuân tiếp theo, khi mà các amino acid này được tái sử dụng lại để tạo lá mới cho cây.

Sắc tố động vật
Sự biến đổi màu được sử dụng bởi nhiều loài động vật nhằm mục đích bảo vệ, với các phương thức như ngụy trang, bắt chước, hoặc cảnh báo. Vài loài động vật bao gồm các loài cá, lưỡng cư và thân mềm sử dụng tế bào sắc tố để tạo sự ngụy trang mà biến đổi đa dạng để giống với cảnh nền xung quanh. Sự biến đổi màu được sử dụng để ra hiệu giữ các loài động vật, chẳng hạn như hành vi tán tỉnh và sinh sản. Ví dụ như vài loài thân mềm sử dụng tế bào sắc tố để giao tiếp.

Loại sắc tố không ổn định (photopigment) rhodopsin chắn ánh sáng lại, là bước đầu tiên trong việc cảm nhận ánh sáng. Các sắc tố trên da, chẳng hạn như melanin có thể bảo vệ các mô không bị rám nắng bởi bức xạ cực tím. Tuy nhiên, một số cấu trúc sinh học ở động vật, chẳng hạn như nhóm hemoglobin mà giúp vận chuyển oxi trong máu, có màu sắc là do cấu trúc của chúng. Màu sắc đó không có chức năng bảo vệ hay ra hiệu.

Thể tạng
Nhiều căn bệnh và tình trạng bất thường có liên quan đến sự thay đổi màu ở con người và động vật, do sự thiếu hoặc mất hẳn tế bào sắc tố, hay sự tạo ra quá nhiều sắc tố, nó chỉ ra bệnh tật và tình trạng sức khoẻ ở mỗi cá thể.
 Bệnh bạch tạng là một dạng rối loạn di truyền đặc trưng bởi sự mất đi một phần hay hoàn toàn melanin. Người và động vật mắc phải chứng bạch tạng được gọi là "albinistic" (thuật ngữ "albino" đôi khi cũng được sử dụng, nhưng có thể được xem là xúc phạm khi dùng cho người).
 Lamellar ichthyosis, cũng được gọi là "bệnh vảy cá" hay bệnh vảy nến, là một tình trạng di truyền mà triệu chứng là sự tạo ra melanin quá mức. Da sẽ đen hơn bình thường, và đặc trưng bởi các mảng khô, có vảy màu đen.
 Bệnh nám da (Melasma) là tình trạng mà các mảng sắc tố nâu sẫm xuất hiện trên mặt, bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi kích thích tố. Khi nó xảy ra trong thời kỳ mang thai, tình trạng này được gọi là "the mask of pregnancy".
 Bệnh đổi màu mắt (Ocular pigmentation) là sự tích lũy sắc tố ở mắt, và có thể là do thuốc điều trị mắt latanoprost.
 Bệnh bạch tạng đốm (vitiligo) là tình trạng mà có sự mất đi các tế bào tạo ra sắc tố gọi là melanocyte ở các mảng da.

Ở động vật biển

Yếu tố Caroten

Carotenoid là nhóm sắc tố phổ biến nhất được tìm thấy trong tự nhiên. Có hơn 600 loại carotenoid khác nhau được tìm thấy ở động vật và thực vật. Ở thực vật, carotenoid chịu trách nhiệm bảo vệ khỏi bức xạ, thu nhận ánh sáng, tách khí oxy kích thích (singlet oxygen) trong quá trình quang hợp. Sắc tố này thường được tìm thấy ở lục lạp của thực vật và các sinh vật quang hợp khác chẳng hạn như tảo và vài loại vi khuẩn. Trái lại, động vật không thể tự tạo carotenoid cho chính mình. Do đó, chúng phụ thuộc vào thực vật để có các sắc tố này.

Carotenoid tạo thành các phức với protein mà được biết là carotenoprotein. Những phức này rất phổ biến ở các loài động vật biển. Phức carotenoprotein chịu trách nhiệm cho các màu sắc đa dạng (đỏ, tím, xanh lam, xanh lục, v.v.) ở những loài động vật có xương sống dưới biển khi ghép đôi hay ngụy trang. Có hai loại carotenoprotein chính: Loại A và loại B. Loại A có các carotenoid (chromogen) mà liên kết với các protein đơn giản (stoichiometrically). Loại B, có các carotenoid mà liên kết với lipoprotein và thường ít ổn định hơn. Trong khi loại A thường được tìm thấy ở bề mặt (vỏ và da) của các động vật có xương sống dưới biển, loại B thường ở trong trứng, buồng trứng, và máu. Màu sắc và đặc tính hấp thụ của những phức carotenoprotein này tùy thuộc vào liên kết hóa học của chromogen và các nhóm protein nhỏ.

Ví dụ, carotenoprotein màu xanh lam là linckiacyanin có khoảng 100 – 200 phân tử carotenoid cứ mỗi phức. Ngoài ra, chức năng của những phức protein sắc tố này cũng thay đổi cấu trúc hóa học của chúng. Các carotenoprotein mà nằm trong cấu trúc quang hợp thì phổ biến nhưng phức tạp hơn. Các phức protein sắc tố mà nằm ngoài hệ thống quang hợp thì ít phổ biến hơn, nhưng có cấu trúc đơn giản hơn. Ví dụ, chỉ có hai loại protein astaxanthin ở sứa Velella velella, chỉ chứa khoảng 100 carotenoid mỗi phức.

Carotenoprotein phổ biến nhất là astaxanthin, mà sinh ra sắc tố màu xanh lam – tím và xanh lục. Màu của astaxanthin được hình thành bằng cách tạo nên các phức với protein theo một trật tự nhất định. Ví dụ, crustochrin có khoảng 20 phân tử astaxanthin liên kết với protein. Khi các phức tương tác với nhau bằng tương tác exiton-exiton, độ hấp thụ tối đa sẽ giảm đi, thay đổi sắc tố màu khác.

Ở loài tôm hùm, có nhiều phức astaxanthin-protein tồn tại. Đầu tiên là crustacyanin (dài tối đa 632 nm), sắc tố màu xanh lam xám đen được tìm thấy ở phần vỏ mai của tôm hùm. Thứ hai là crustochrin (dài tối đa 409 nm), sắc tố màu vàng được tìm thấy ở lớp ngoài cùng của phần vỏ mai tôm hùm. Cuối cùng, lipoglycoprotein và ovoverdin tạo thành một sắc tố màu xanh lục sáng mà thường hiện diện ở lớp ngoài cùng của phần vỏ mai và trứng tôm hùm.

Tetrapyrrole

Tetrapyrrole là nhóm sắc tố phổ biến nhất tiếp theo. Chúng có bốn vòng pyrrole, mỗi vòng đều có C4H4NH. Vai trò chính của các tetrapyrrole là sự liên kết của chúng với quá trình oxy hóa sinh học. Tetrapyrrole có vai trò chính trong chuyển điện tử và hoạt động như là sự thay thế cho nhiều loại enzyme. Ngoài ra, chúng cũng có vai trò trong sự thay đổi màu ở các mô của sinh vật biển.

Melanin
Melanin hay còn gọi là hắc tố, hay hắc sắc tố là một nhóm các hợp chất mà có vai trò là sắc tố với nhiều cấu trúc khác nhau, chịu trách nhiệm cho các sắc tố đỏ / vàng thẫm ở động vật biển. Nó được tạo ra khi mà amino acid tyrosine được chuyển hóa, thường hay được tìm thấy ở da, tóc, mắt. Chúng là các polyme có nguồn gốc từ sự oxy hóa hiếu khí của phenol.

Có vài loại melanin khác nhau được xem như là sự kết hợp của các phân tử nhỏ hơn, chẳng hạn như melanin có chứa Nitơ. Có hai nhóm sắc tố: eumelanin không tan có màu đen và nâu, có nguồn gốc từ sự oxy hóa hiếu khí của tyrosine với sự có mặt của tyrosinase. Còn các phaeomelanin tan trong kiềm mà có màu từ vàng đến nâu đỏ thì được sinh ra từ sự sai lệch chuỗi phản ứng hóa sinh do sự xen vào của cysteine với / hay glutathione. Eumelanin thường được tìm thấy ở da và mắt.

Vài loại melanin khác nhau bao gồm melanoprotein (melanin nâu sẫm được trữ ở nồng độ cao trong túi mực của loài mực nang Sepia Officianalis), echinoidea (được tìm thấy ở loài Sand dollar – một loài động vật da gai hình tròn phẳng, và ở tim của nhím biển), holothuroidea (được tìm thấy ở hải sâm), và ophiuroidea (được tìm thấy ở brittle star và snake star). Những loại melanin này có khả năng là polyme mà được sinh ra từ sự kết hợp lặp đi lặp lại của các chất trung gian monome đa chức năng, hay của hợp chất cao phân tử. Hợp chất benzothiazole và hệ thống vòng tetrahydroisoquinoline hoạt động như chất hấp thụ tia UV.

Phát quang sinh học
Sự phát quang sinh học là nguồn sáng duy nhất dưới biển sâu, động vật biển tạo ra năng lượng ánh sáng nhìn thấy được gọi là sự phát quang sinh học, một dạng của sự phát quang bằng phản ứng hóa học. Đây là phản ứng mà năng lượng hóa học được chuyển hóa thành năng lượng ánh sáng. Có khoảng 90% động vật dưới biển sâu tạo ra một phần ánh sáng sinh học. Xem như là một lượng lớn quang phổ ánh sáng nhìn thấy được bị hấp thụ trước khi đến được vùng biển sâu, thì hầu hết ánh sáng phát ra từ động vật dưới biển sâu là màu xanh lam và xanh lục.

Tuy nhiên, vài loài có thể phát ra ánh sáng màu đỏ và hồng ngoại, và kể cả một loài được cho là có thể phát ra ánh sáng sinh học màu vàng. Cơ quan chịu trách nhiệm cho sự phát quang sinh học được biết là thể phát quang (photophore). Nó chỉ hiện diện trong mực ống và cá, và được sử dụng để phát sáng phần bề mặt ở bụng, mà sẽ giúp giấu đi bóng của chúng khỏi các loài săn mồi.

Việc sử dụng thể phát quang ở động vật biển thì khác nhau, giống như dùng thấu kính để kiểm soát cường độ màu, cường độ ánh sáng phát ra. Mực ống có cả thể phát quang và tế bào sắc tố nhằm kiểm soát những cường độ này. Một thứ khác chịu trách nhiệm cho sự phát ra ánh sáng sinh học, mà thể hiện rõ ở sự lóe sáng của sứa, bắt đầu với luciferin (là photogen) và kết thúc với thể phát sáng (là photagogikon). Luciferin, luciferase, muối và oxy phản ứng, kết hợp lại và tạo thành một đơn vị duy nhất gọi là photo-protein, mà có thể tạo ra ánh sáng khi phản ứng với phân tử khác chẳng hạn như Ca+.

Sứa sử dụng phương pháp này như một cơ chế tự vệ; khi một động vật săn mồi nhỏ cố gắng nuốt chửng sứa, nó sẽ lóe sáng lên, từ đó sẽ thu hút một động vật săng mồi lớn hơn đến và đuổi dộng vật săn mồi nhỏ đi. Sứa còn sử dụng cách này để tìm bạn tình. Ở các loài san hô trên đá ngầm và hải quỳ thì chúng phát sáng kiểu huỳnh quang; ánh sáng được chúng hấp thụ ở một bước sóng, rồi phát ra lại ở bước sóng khác. Những sắc tố này có thể đóng vai trò là một chất chống nắng tự nhiên, hỗ trợ trong quang hợp, cảnh báo, thu hút đồng loại, hay làm rối loạn động vật săn mồi.

Tế bào sắc tố
Xem: Tế bào sắc tố

Sắc tố bảo vệ khỏi ánh sáng

Do tác hại từ tia UV-A và UV-B nên động vật biển đã tiến hóa để có các hợp chất hấp thụ các tia UV và có tác dụng chống nắng. Các amino acido dạng Mycosporine (MMA) có thể hấp thụ tia UV ở bước sóng 310 – 360 nm.Melanin là một chất chống tia UV được biết đến nhiều nhất. Các carotenoid và sắc tố không ổn định (photopigment) đều gián tiếp làm sắc tố chống tia UV, vì chúng làm làm mất đi gốc tự do oxy. Chúng cũng bổ sung sắc tố quang hợp mà hấp thụ năng lượng ánh sáng ở phổ xanh lam.

Vai trò tự vệ
Người ta biết là động vật sử dụng các mảng màu của chúng để xua đi thú săn mồi, tuy nhiên, ta cũng quan sát được một loại sắc tố từ bọt biển có thể bắt chước được một loại hóa chất mà có liên quan đến sự lột xác ở của một loài giáp xác. Loài này chuyên ăn bọt biển. Vì thế mỗi khi mà loài giáp xác này ăn bọt biển, các sắc tố hóa học ngăn cản sự lột xác, và cuối cùng là loài giáp xác này chết.

Ảnh hưởng môi trường
Sự đổi màu ở động vật có xương sống biến đổi tùy theo độ sâu, nhiệt độ nước, nguồn thức ăn, dòng hải lưu, vị trí địa lý, sự tiếp xúc ánh sáng, và sự lắng đọng trầm tích. Ví dụ, lượng carotenoid ở một loài hải quỳ nhất định giảm đi khi lặn sâu xuống đại dương. Do đó, các sinh vật biển cư trú ở vùng nước sâu thì có màu tối hơn là các loài ở vùng được chiếu sáng tốt hơn, do sự giảm sắc tố. Ở các đàn Trididemnum solidum sống cộng sinh kiểu hải tiêu–tảo lam, màu của chúng khác nhau tùy vào chế độ ánh sáng ở nơi mà chúng sống.

Những đàn mà tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời thường bị vôi hóa mạnh, dày hơn, và có màu trắng. Ngược lại, ở những đàn mà sống trong vùng có bóng râm thì có nhiều sắc tố tảo đỏ (phycoerythin – hấp thụ màu xanh) hơn so với sắc tố tảo lam (phycocyanin – hấp thụ màu đỏ), mỏng hơn, và có màu tím. Màu tím ở những đàn trong bóng râm chủ yếu là do sắc tố màu xanh (phycobilin) của tảo, có nghĩa là sự biến đổi sự tiếp xúc ánh sáng sẽ thay đổi màu ở những đàn sinh vật này.

Sự đổi màu thích nghi
Tín hiệu xua đuổi là sự đổi màu cảnh báo đến các loài săn mồi tiềm năng nhằm xua chúng đi. Với loài sên biển, chúng hấp thu các chất độc và khó chịu thải ra từ bọt biển và trữ lại trong tuyến hôi của chúng (nằm ở xung quanh lớp vỏ bì). Các động vật ăn thịt sên biển đã học cách tránh những loài sên biển nhất định này dựa trên các mảng màu sặc sỡ của chúng. Những loài bị ăn thịt cũng tự bảo vệ bằng các chất độc từ các hợp chất hữu cơ và vô cơ đa dạng.

Hoạt động sinh lý
Những sắc tố ở động vật biển được sử dụng cho các mục đích khác nhau, hơn là chỉ để tự vệ. Một số sắc tố có thể chống lại tia UV. Ở loài sên biển Nembrotha Kubaryana, sắc tố tetrapyrrole số 13 được cho là một chất kháng khuẩn tiềm năng. Cũng ở loài sinh vật này, chất tamjamines A, B, C, E và F đã cho thấy tính kháng khuẩn, kháng khối u, và hoạt tính suy giảm miễn dịch.

Các sesquiterpenoit được nhận diện bởi màu xanh và tím của chúng, nhưng cũng được ghi nhận là có nhiều hoạt tính sinh học đa dạng chẳng hạn như diệt khuẩn, kiểm soát phản ứng miễn dịch (immunoregulation), kháng khuẩn, và ngăn cản sự phân bào cũng như hoạt tính ngăn cản sự phân bào ở trứng cầu gai và hải tiêu đã thụ tinh. Vài sắc tố khác cho thấy hoạt tính cản sự phân bào.

Thật sự, hai carotenoid mới được cô lập từ bọt biển gọi là Phakellia stelliderma cho thấy tính chống phân bào nhẹ ở tế bào bệnh bạch cầu ở chuột. Những sắc tố khác liên quan đến y học bao gồm scytonemin, topsentin, và debromohymenialdisine có vài hợp chất chủ đạo trong lĩnh vực chống viêm, thấp khớp và viêm khớp xương mãn tính. Có bằng chứng cho thấy rằng topsentin là chất trung gian tiềm năng trong sự tăng miễn dịch, và topsentin lẫn scytonemin là các chất ngăn ngừa chứng viêm thần kinh tiềm năng.

Ứng dụng

Sắc tố có thể được chiết ra và sử dụng làm thuốc nhuộm ví dụ như rệp son, mực. Sắc tố (Astaxanthin và lycopene) được dùng làm thực phẩm chức năng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh học


title: Binali Yıldırım

text:
Binali Yıldırım (sinh ngày 20/12/1955) là một nhà chính trị Thổ Nhĩ Kỳ, là thủ tướng thứ 27 của Thổ Nhĩ Kỳ. Từ tháng 5 năm 2016 đến tháng 7 năm 2018, Binali Yıldırım được bổ nhiệm làm Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ sau khi Ahmet Davutoğlu từ chức.

Ông hiện là lãnh đạo của Đảng Công lý và Phát triển kể từ tháng năm 2016. Trước đó, ông từng là Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, hàng hải và truyền thông gần như liên tục 2002-2013 và một lần nữa giữa năm 2015 và năm 2016. giữa năm 2014 và năm 2015, ông từng là cố vấn cao cấp Recep Tayyip Erdoğan.

Tham khảo

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ
Sinh năm 1955


title: Oberon (định hướng)

text:
Oberon có thể là:
 Vệ tinh Oberon của Sao Thiên Vương
 Công ty trò chơi Oberon Media
 Vở opera Oberon của Carl Maria von Weber
 Loài ruồi Dolichopeza oberon trong Họ Ruồi hạc Tipulidae
 Xã Oberon, quận Benson, bang North Dakota, Hoa Kỳ
 Phân loài oberon trong loài chim Psophodes nigrogularis, chi Psophodes, họ Psophodidae, Bộ Sẻ


title: Chatbot

text:
Chatbot là một ứng dụng phần mềm dùng để quản lý một hệ thống thảo luận trực tuyến bằng văn bản hoặc văn bản chuyển thành giọng nói, thay vì cung cấp các thảo luận trực tiếp với người dùng có thật.

Do được thiết kế để mô phỏng cách một người cư xử như một đối tác thảo luận như thật, các hệ thống chatbot thường phải điều chỉnh và thử nghiệm liên tục, và nhiều ứng dụng thực tế vẫn không đạt đủ tiêu chuẩn công nghiệp phép thử Turing. Thuật ngữ "ChatterBot" có nguồn gốc từ Michael Loren Mauldin (người tạo ra Verbot đầu tiên) vào năm 1994 để mô tả các chương trình đối thoại này.

Tham khảo

Chatbot
Nhắn tin nhanh


title: Serixia varians

text:
Serixia varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Serixia


title: CZN Burak

text:
Burak Özdemir (sinh ngày 24 tháng 3 năm 1994), hay còn được biết đến với cái tên CZN Burak, là đầu bếp và chủ quán người Thổ Nhĩ Kỳ.CZN, biệt danh của Özdemir, bắt nguồn từ việc thường xuyên phát âm sai từ Cinzano, tên cửa hàng dệt may của cha ở Laleli.

Khởi nghiệp
Burak sở hữu chuỗi nhà hàng Hatay Civilizations Table (), gồm năm chi nhánh: Taksim, Aksaray, Etiler và các chi nhánh ở nước ngoài tại Dubai, Tajikistan, và Doha (2022).

Sự nổi tiếng
Sự chuẩn bị và nấu các món ăn Thổ Nhĩ Kỳ với 1 nụ cười trước ống kính máy quay đã giúp Özdemir trở thành người nổi tiếng trên mạng xã hội như Instagram và TikTok.

Sức khỏe
Tháng 5 năm 2022, các bài đăng về chủ đề "Pray For Burak" đã được lan truyền trên mạng xã hội khi có tin đồn rằng Burak đang bị khối u não.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1995
Người Thổ Nhĩ Kỳ
Nhân vật còn sống
Đầu bếp Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sybra subbiguttula

text:
Sybra subbiguttula là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1964
Sybra


title: Sean Hannity

text:
Sean Patrick Hannity (sinh ngày 30 tháng 12 năm 1961) là một người dẫn chương trình Mỹ và là nhà bình luận chính trị thuộc Đảng bảo thủ. Ông là chủ của The Sean Hannity Show, một chương trình radio nói chuyện hợp tác toàn quốc. Ông đã phát huy các giả thuyết và âm mưu, chẳng hạn như nghi ngờ về nơi sinh của Barack Obama, thúc đẩy các lý thuyết âm mưu về vụ giết Seth Rich và báo cáo những câu chuyện sai lầm về sức khỏe của Hillary Clinton. Ông là một người ủng hộ sớm của Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Ông được Tạp chí Time bình chọn là 100 người ảnh hưởng nhất trên thế giới vào năm 2018.

Chú thích

Time 100 năm 2018

Sinh năm 1961
Nhân vật còn sống
Nhà văn phi hư cấu Mỹ
Người Mỹ gốc Ireland
Người Fox News
Nhà văn New York


title: Pachasura stellata

text:
Pachasura stellata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pachasura


title: Prosopocoilus fuscus

text:
Prosopocoilus fuscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1977.

Tham khảo

Prosopocoilus
Động vật được mô tả năm 1977


title: Methylphenidat

text:
Methylphenidat, được bán dưới nhiều tên thương mại, Ritalin là một trong những tên được biết đến nhiều nhất, là thuốc kích thích trung tâm thần kinh trung ương của phenethylamin  và các lớp piperidine được sử dụng trong điều trị rối loạn hiếu động thái quá và thiếu chú ý (ADHD) và chứng ngủ rũ. Bản quyền ban đầu thuộc quyền sở hữu của CIBA, nay là Tập đoàn Novartis.

Dược chất lần đầu tiên được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép năm 1955 để điều trị bệnh hiếu động thái quá và thiếu chú ý(ADHD). Sử dụng y tế bắt đầu vào năm 1960; thuốc đã trở nên ngày càng được sử dụng nhiều kể từ những năm 1990, khi chẩn đoán ADHD được chấp nhận rộng rãi hơn. Giữa năm 2007 và 2012, đơn thuốc methylphenidate tăng 50% ở Anh và năm 2013 tiêu thụ methylphenidate toàn cầu tăng lên 2,4 tỷ liều, tăng 66% so với năm trước. Hoa Kỳ tiếp tục chiếm hơn 80% lượng tiêu thụ toàn cầu.

ADHD và các điều kiện tương tự khác được cho là có liên quan đến hoạt động phụ của dopamine và các chức năng của norepinephrine trong não, chủ yếu ở vỏ não trước trán, chịu trách nhiệm về chức năng điều hành (ví dụ, lý luận, ức chế hành vi, tổ chức, giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, vv.). Cơ chế hoạt động của Methylphenidat liên quan đến việc ức chế tái hấp thu catecholamin, chủ yếu là chất ức chế tái hấp thu dopamin. Methylphenidat hoạt động bằng cách ngăn chặn các chất vận chuyển dopamin và vận chuyển norepinephrin, dẫn đến tăng nồng độ dopamin và norepinephrin trong nứt khớp thần kinh. Ảnh hưởng này dẫn đến sự gia tăng neurotransmission của dopamin và norepinephrin. Methylphenidat cũng là một thụ thể yếu 5HT1A.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 U.S. National Library of Medicine: Drug Information Portal – Methylphenidate

Phenethylamin
Chất kích thích


title: Thí nghiệm Fischer

text:
Fischer là một thí nghiệm tiêu chuẩn để xác định lượng sinh dầu từ đá phiến dầu, được dùng để đánh giá hiệu quả của các quá trình chiết tách dầu từ đá phiến. Cho 100 gram mẫu đá phiến dầu nghiền đến kích thước hạt <2,38 mm vào một bình chưng cất cổ cong bằng nhôm nung đến nhiệt độ 500 °C (930 °F) với tốc độ tăng nhiệt độ 12 °C/phút (22 °F/phút), và giữ ở nhiệt độ trên trong khoảng thời gian 40 phút . Hơi dầu, khí và hơi nước từ quá trình chưng cất được đưa qua một bình ngưng tụ và được làm lạnh bằng nước đá trong một ống nghiệm ly tâm. Dầu sinh ra từ các quá trình công nghệ khác thường được tính theo tỷ lệ so với dầu sinh ra trong thí nghiệm này.

Thí nghiệm Fischer Assay ban đầu được tiến hành trong đề kiện nhiệt độ thấp trong quá trình chưng cất than đá, do Franz Joseph Emil Fischer và Hans Schrader nghiên cứu  . Thí nghiệm này được phát triển phù hợp với việc đánh giá khả năng sinh dầu của đá phiến dầu năm 1949 bởi K. E. Stanfield và I. C. Frost.

Tham khảo


title: Lochia apicalis

text:
Lochia apicalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lochia
Động vật được mô tả năm 1865


title: Parachalastinus flavescens

text:
Parachalastinus flavescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Parachalastinus


title: Andrei Pavlenko

text:
Andrei Viktorovich Pavlenko (; sinh ngày 12 tháng 7 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Luch-Energiya Vladivostok.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật thể thao từ Potsdam
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ bóng đá F.K. Spartak Tambov
Cầu thủ bóng đá FC Tyumen
Cầu thủ bóng đá F.K. Luch-Energiya Vladivostok
Tiền vệ bóng đá


title: Aerion AS2

text:
Aerion AS2 là máy bay phản lực thương mại siêu thanh được thiết kế bởi hãng Aerion làm việc chung với Airbus, dự định sẽ được đưa vào thị trường trong năm 2023. Chiếc này theo dự định sẽ được cho bay thử lần đầu tiên vào năm 2019. Mỗi chiếc theo dự tính sẽ tốn khoảng .,

Kỹ thuật
AS2 sẽ bay với tốc độ Mach (vận tốc âm thanh) 1.5, thiết kế cánh giảm tối đa lực cản không khí sẽ làm ít tốn nhiên liệu hơn. Hiện tại chỉ có máy bay quân sự mới bay với tốc độ này. Chiếc này dự định sẽ chuyên chở 12 hành khách. NASA đang thử nghiệm nhiều công nghệ khác nhau với máy bay siêu thanh thương mại, qua hợp đồng với Rockwell Collins để giải quyết tiếng nổ siêu thanh. Những quy định mới về tiếng động hàng không sẽ được ban hành 2020 làm cho Aerion phải thay đổi thiết kế từ 2 sang 3 động cơ.

Trong những chiếc máy bay lưu hành nhanh nhất hiện thời có chiếc Gulfstream G650. Nó mặc dù chưa đạt được tốc độ âm thanh, Mach 1 (1.225 km/h), nhưng khi bay những tuyến đường ngắn, nó có thể bay tới tốc độ Mach 0,925 (khoảng 1.100 km/h). Tốc độ bình thường khoảng Mach 0,8 (1.040 km/h). Với tốc độ này Gulfstream G650 có thể bay xa khoảng 13.000 km. Tuy nhiên nó cũng không phải là máy bay thương mại bình thường: Chiếc máy bay này tùy theo thiết kế có thể chở từ 11 tới 18 hành khách.

Đặt hàng
Vào tháng 11 năm 2015, hãng hàng không Flexjet đã xác nhận đặt $2.4 tỷ cho 20 chiếc Aerion AS2, mà sẽ bắt đầu giao hàng vào năm 2023. Flexjet CEO Kenn Ricci cho biết sẽ dùng những chiếc này cho những chuyến bay ra nước ngoài và cũng như tại Trung Quốc nơi không có những giới hạn về tiếng nổ siêu thanh. Ricci lưu ý, khi máy bay lưu hành với tốc độ Mach 1.2, tiếng nổ sẽ không dẫn tới mặt đất, có thể các nhà quy định luật lệ sẽ cho phép máy bay siêu thanh bay vượt qua đất liền. Flexjet, thuộc hãng Directional Aviation Capital, thường cho khách hàng làm chủ một phần máy bay, thay vì phải mua ngay cả chiếc.

Chú thích

Máy bay siêu thanh


title: Đại dịch COVID-19 tại Tonga

text:
Bài viết này ghi lại các tác động của đại dịch COVID-19 ở Tonga, và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp chính hiện đại.

Dòng thời gian
Vào ngày 29 tháng 10 năm 2021, Tonga đã xác nhận trường hợp COVID-19 đầu tiên của nước này.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, Tonga ghi nhận 16,211 trường hợp mắc COVID-19 và 12 trường hợp tử vong.

Xem thêm
Đại dịch COVID-19 tại châu Đại Dương

Tham khảo

Đại dịch COVID-19 tại châu Đại Dương
Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ


title: Zethes bruzzanaria

text:
Zethes bruzzanaria là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zethes


title: Spilosoma elegans

text:
Spilosoma elegans là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Protorhoe noacki

text:
Protorhoe noacki là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Protorhoe


title: Agrochola centrilineata

text:
Agrochola centrilineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrochola


title: Capparidia ghardaialis

text:
Capparidia ghardaialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Capparidia
Động vật được mô tả năm 1931


title: La sonnambula

text:
La sonnambula là vở opera nửa nghiêm 2 màn của nhà soạn nhạc nổi tiếng người Ý Vincenzo Bellini. Tác giả của lời cho tác phẩm là Felice Romani, dựa trên kịch bản cho vở ballet-kịch câm được Eugène Scribe viết và Jean-Pierre Aumer gọi là La somnambule, ou L'arrivée d'un nouveau seigneur. Vở opera của Bellini được trình diễn lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 3 năm 1831 tại Teatro Carcano, Milan, Ý. Nó giành nhiều thắng lợi trên khắp sân khấu của châu Âu.

Âm thanh

Chú thích

Opera


title: Radoje Domanović

text:
Radoje Domanović (16 tháng 2 năm 1873 – 17 tháng 8 năm 1908) là một nhà văn, nhà báo và giáo viên người Serbia, nổi tiếng nhất với những truyện ngắn châm biếm.

Tiểu sử

Radoje Domanović được sinh ra tại làng Ovsište ở miền Trung Serbia, con trai của một giáo viên địa phương kiêm doanh nhân Miloš Domanović, và Persida Cukić, hậu duệ của Pavle Cukić, một trong những chỉ huy quân sự của Cuộc nổi dậy thứ nhất và thứ hai của người Serbia. Ông đã trải qua thời thơ ấu tại làng Gornje Jarušice gần Kragujevac, nơi ông học tiểu học. Ông tốt nghiệp trung học cơ sở tại Kragujevac và Khoa Triết học tại Đại học Belgrade, tại đó ông học ngôn ngữ và lịch sử Serbia.

Năm 1895, Domanović có cuộc hẹn đầu tiên, một bài giảng ở Pirot, phía nam Serbia, khu vực chỉ mới được giải phóng khỏi Đế quốc Ottoman gần đây. Tại Pirot, ông đã gặp Jaša Prodanović, một giáo viên kiêm nhà hoạt động, người đã giúp định hình quan điểm chính trị của ông. Ở đó, ông cũng gặp người vợ tương lai của mình, Natalija Raketić, một giáo viên trường nghèo ở Sremski Karlovci, người đã hỗ trợ trong suốt cuộc đời ngắn ngủi và đầy sóng gió của ông, và có ba đứa con với ông.

Kể từ khi ông gia nhập Đảng đối lập Nhân dân cực đoan, ông đã xung đột với triều đại Obrenović, và được chuyển đến Vranje vào cuối năm 1895, sau đó vào năm 1896, lại chuyển sang Leskovac. Sự nghiệp viết lách của Domanović cũng bắt đầu trong những ngày dạy học, truyện ngắn thực tế đầu tiên của ông xuất bản năm 1895. Sau lần xuất hiện công khai đầu tiên chống lại chính phủ vào năm 1898, cả ông và vợ đều bị đuổi khỏi dịch vụ công cộng, và Domanović cùng gia đình chuyển đến Belgrade.

Tại Belgrade, ông bắt đầu làm việc với các nhà văn đồng nghiệp trong nhật báo hàng tuần "Zvezda" (Ngôi Sao) và tờ báo chính trị đối lập "Odjek" (Tiếng Vang). Lúc này ông bắt đầu viết và xuất bản những câu chuyện châm biếm đầu tiên của mình, như là "Quỷ" và "Xóa bỏ đam mê". Radoje trở nên nổi tiếng từ khi xuất bản những câu chuyện nổi tiếng nhất của ông, "Người lãnh đạo" (1901) và "Stradija" (1902), trong những tác phẩm này ông công khai tấn công và vạch trần đạo đức giả và ngụy biện của thời kỳ chánh thể.

Sau cuộc đảo chính chấm dứt triều đại của Alexander Obrenović vào năm 1903, ở đỉnh cao của sự nổi tiếng, Domanović đã nhận được văn bản ghi chép của Bộ Giáo dục, và chính phủ mới cho phép ông đến Đức trong một năm chuyên hoá, và ông đã dành thời gian đó tại Munich. Trở lại Serbia, Radoje thấy thất vọng vì không có bất kỳ thay đổi thực sự nào trong xã hội. Ông bắt đầu viết tuần báo chính trịcủa riêng mình, "Stradija", trong đó ông tiếp tục chỉ trích những điểm yếu của nền dân chủ mới, nhưng bài viết của ông không còn sức mạnh và cảm hứng như trước đây.

Radoje Domanović qua đời lúc nửa đêm sau ba mươi phút bước sang ngày 17 tháng 8 năm 1908, ở tuổi 35, sau một thời gian dài chống chọi với bệnh viêm phổi mãn tính và bệnh lao. Ông được chôn cất tại Nghĩa trang mới Belgrade. Các tác phẩm chưa được công bố còn lại của ông đã bị mất trong Thế Chiến I.

Công trình văn học

Một số tác phẩm nổi tiếng nhất của Radoje Domanović bao gồm:
 Biển chết, 1902
 Cuộc nổi dậy hiện đại, 1902
 Đóng dấu, 1899
 Kraljević Marko lần thứ hai giữa những người Serb, 1901
 Lý do của một con bò Serbia bình thường, 1902
 Người lãnh đạo, 1901
 Quỷ, 1898
 Stradija, 1902
 Xóa bỏ đam mê, 1898

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Những tác phẩm hoàn chỉnh của Radoje Domanović

Sinh năm 1873
Mất năm 1908
Nhà văn Serbia


title: Bảo tàng Vistula ở Tczew

text:
Bảo tàng Vistula ở Tczew (tiếng Ba Lan: Muzeum Wisły w Tczewie) là một bảo tàng tọa lạc tại Tczew, Ba Lan. Bảo tàng Vistula ở Tczew là một chi nhánh của Bảo tàng Hàng hải Quốc gia ở Gdańsk. Tính đến hiện tại, Bảo tàng Vistula ở Tczew là bảo tàng về sông lớn nhất ở Ba Lan.

Lược sử hình thành
Trụ sở của Bảo tàng là một ví dụ về kiến trúc nhà máy điển hình vào thế kỷ 19. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, tòa nhà là một trạm trung chuyển cho những người Ba Lan di tản. Sau đó, tòa nhà được chuyển đổi thành nhà máy sản xuất thiết bị quang học cho mục đích quân sự. Sau khi chiến tranh kết thúc, Nhà máy Đồng hồ đo khí Pomeranian từng được đặt tại đây.

Năm 1980, chính quyền thị trấn Tczew bàn giao toàn bộ cơ sở vật chất của tòa nhà này cho Bảo tàng Hàng hải Quốc gia ở Gdańsk. Cùng năm, công việc tổ chức để thành lập Bảo tàng Vistula bắt đầu. Tczew đã vượt qua các thị trấn khác (bao gồm Sandomierz, Kazimierz Dolny, Wyszogród, Toruń, Gniew và Włocławek) trở thành nơi đặt trụ sở của Bảo tàng Vistula. Tòa nhà được cải tạo để phù hợp làm trụ sở của Bảo tàng mới thành lập. Thành quả là Bảo tàng Vistula ở Tczew chính thức mở cửa đón công chúng vào ngày 13 tháng 4 năm 1984.

Từ tháng 1 năm 2006, tòa nhà của Bảo tàng trải qua một cuộc hiện đại hóa toàn diện với sự tài trợ từ Quỹ Phát triển Khu vực Châu Âu của Liên minh Châu Âu, trợ cấp từ Bộ Kinh tế và sự đóng góp của Công xã Tczew. Bảo tàng mở cửa trở lại vào ngày 22 tháng 2 năm 2007.

Tham khảo

Bảo tàng Ba Lan


title: Cá sơn đá sừng

text:
Cá sơn đá sừng, tên khoa học Sargocentron cornutum, là một loài cá trong họ Holocentridae. Chúng có nguồn gốc ở vùng biển Tây Thái Bình Dương, từ Indonesia đến Rạn san hô Great Barrier. Loài này sống trong các rạn san hô và ở độ sâu từ . Chúng là loài săn mồi về đêm, ăn các loài cua và tôm, ban ngày ẩn náu dưới các gờ đá hoặc trong hang. Kích thước của chúng có thể đạt đến .

Chú thích

Liên kết ngoài

C
Động vật được mô tả năm 1854
Cá Thái Bình Dương


title: Penthea vermicularis

text:
Penthea vermicularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Penthea


title: Pyrausta bilineaterminalis

text:
Pyrausta bilineaterminalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrausta
Bướm đêm Châu Phi


title: Megistogastropsis invita

text:
Megistogastropsis invita là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Megistogastropsis


title: Vương Quán (Tần)

text:
Vương Quán hay Vương Oản (; ? - ?) là thừa tướng đầu tiên của nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Dưới thời Tần vương Chính, Vương Quán thăng chức từ Ngự sử đại phu lên Thừa tướng. Năm 221 TCN, Tần vương Chính thống nhất Trung Hoa, để cho các quan viên bàn bạc về danh hiệu. Vương Quán cùng Phùng Kiếp, Lý Tư kiến nghị Tần vương xưng "Thái hoàng". Tần vương Chính đổi lại thành "Hoàng đế", tức Tần Thủy Hoàng.

Vương Quán cho rằng đất Sở, Tề, Yên nằm xa cố thổ của Tần, nên phân phong cho hoàng tử hoặc con em tôn thất, bị Đình úy Lý Tư phản đối. Lý Tư cho rằng chế độ phân phong là căn nguyên của chiến tranh giữa các chư hầu thời Chu, do đó nên thực thi chế độ phân chia quận huyện thống nhất trên toàn quốc. Tần Thủy Hoàng tiếp thu ý kiến của Lý Tư.

Tham khảo
 Tư Mã Thiên, Sử ký.

Chú thích

Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Nhân vật chính trị nhà Tần


title: Paolino Bertaccini

text:
Paolino Bertaccini (sinh ngày 19 tháng 11 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá người Bỉ hiện tại thi đấu cho F.C. Arouca. Anh chơi ở vị trí Tiền vệ chạy cánh.

Sự nghiệp

Sinh ra ở Charleroi, Bertaccini thi đấu với Charleroi, Standard Liège, Câu lạc bộ Brugge và Genk như là cầu thủ trẻ. Anh ra mắt tại Belgian Pro League cùng với K.R.C. Genk vào ngày 18 tháng 1 năm 2015 trước Lokeren.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Belgium profile at Belgian FA

Cầu thủ bóng đá nam Bỉ
Sinh năm 1997
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá K.R.C. Genk
Cầu thủ bóng đá Belgian First Division A
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Bỉ
Người Charleroi
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nam Bỉ ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Belgian First Division B
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Áo
Cầu thủ bóng đá F.C. Arouca


title: Thức ăn cho thú cưng

text:
Thức ăn cho thú cưng (Pet food) hay còn gọi là thức ăn cho vật nuôi là các loại thức ăn chăn nuôi được sản xuất, chế biến chuyên dùng cho vật nuôi là thú cưng, các loại thức ăn này thường được bán trong các cửa hàng thú cưng và siêu thị, nó thường dành riêng cho loại động vật chứ không phải là gia súc, gia cầm nói chung, chẳng hạn như thức ăn cho chó hoặc thức ăn cho mèo và các loại thức ăn dành cho chim kiểng (kể cả gà kiểng), thỏ cưng, nhím kiểng, cá cảnh và các loại thú nuôi độc lạ khác.

Hầu hết thịt được sử dụng cho động vật là sản phẩm phụ của ngành công nghiệp thực phẩm cho con người hay phế phẩm nông nghiệp và không được coi là thức ăn cho người, mặc dù trên thị trường có các dòng thức ăn cao cấp, đắt tiền dành cho thú cưng. Năm 2018, thị trường thức ăn cho vật nuôi trên thế giới đạt trị giá 87,08 tỷ đô la Mỹ và dự kiến sẽ tăng lên 113,2 tỷ đô la Mỹ vào năm 2024. Thị trường thức ăn cho thú cưng được thống trị bởi 5 công ty lớn, tính đến năm 2019: gồm Mars, Inc., Nestle Purina Petcare, JM Smucker, Hill's Pet Nutrition, Inc. (thuộc sở hữu của Colgate-Palmolive) và Blue Buffalo Co. Ltd (thuộc sở hữu của General Mills).

Các dòng

Các loại thức ăn cho thú cưng thường là thức ăn tổng hợp, chế biến sẵn, thường gồm hai dòng là thức ăn khô (dạng viên) và thức ăn ướt. Thức ăn khô cho thú cưng là những thực phẩm được chế biến sẵn, đó là hỗn hợp các thành phần như ngũ cốc, thịt và các sản phẩm phụ của thịt, chất béo, khoáng chất và vitamin. Các chất này được các nhà sản xuất tính toán cân bằng hàm lượng dinh dưỡng phù hợp với từng loại thú cảnh khác nhau và từng lứa tuổi khác nhau. Thức ăn khô được phân làm hai loại chính là thức ăn hạt và thức ăn sấy khô, mỗi loại thức ăn này lại phù hợp với từng loại thú cưng.

Thức ăn khô là loại thực phẩm được sản xuất phù hợp với những chủ nuôi bận rộn, không có nhiều thời gian chăm sóc việc ăn uống của thú cưng. Thức ăn ướt cho thú cưng  giống như các thức ăn đóng hộp, đồ hộp của con người. Các thực phẩm tươi sống như: thịt, cá, rau, củ được chế biến và đóng hộp với hàm lượng tiêu chuẩn. Thức ăn chế biến sẵn mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian cho chủ nuôi, giảm thiểu các bệnh liên quan đến tiêu hóa của chó như: giun, sán, trong mỗi sản phẩm đều chứa hàm lượng chất dinh dưỡng theo tiêu chuẩn. Mỗi giai đoạn đều có các dòng sản phẩm riêng. Giúp người nuôi không phải lo về vấn đề cung cấp đầy đủ dưỡng chất để thú cưng có thể phát triển toàn diện theo mỗi giai đoạn trưởng thành.

Những thực phẩm được chế biến sẵn dành cho thú cưng là hỗn hợp các thành phần như ngũ cốc, thịt và các sản phẩm phụ của thịt, chất béo, khoáng chất và vitamin. Các chất có trong những thực phẩm này được các nhà sản xuất tính toán cân bằng hàm lượng dinh dưỡng phù hợp với từng loại thú cưng khác nhau và từng lứa tuổi khác nhau, phù hợp với sự nhu cầu cần thiết của chúng, nói chung, các loại thức ăn cho chó mèo, bao gồm thức ăn hạt khô, pate, xúc xích, bánh thưởng Với đầy đủ các hương vị thơm ngon khác nhau. Phù hợp với tất cả các giai đoạn phát triển của chó mèo. Thú cưng không thể ăn một chế độ ăn giống như con người vì trong thức ăn của người chứa khá nhiều calo và chất béo. Nếu thú cưng ăn chế độ này lâu dài thì dẫn tới tình trạng dinh dưỡng không cân bằng và mắc phải những ăn bệnh nguy hiểm.

Vì nhu cầu về các chất dinh dưỡng khác nhau, mỗi loài đều cần một chế độ ăn uống khác nhau phù hợp với độ tuổi cũng như đặc điểm riêng của từng loài. Có nhiều loại thực phẩm nấu chín không tốt cho hệ tiêu hoá của thú cưng. Các thực phẩm này được chế biến chứa quá nhiều các gia vị như dầu, bột ngọt, nước mắm đặc biệt những thực phẩm chứa nhiều muối và các chất phụ gia không lành mạnh khác sẽ huỷ hoại hệ tiêu hoá của thú cưng, khiến chúng mắc phải bệnh viêm tuỵ và nguy cơ dẫn đến tử vong là rất cao. Đặc biệt trong thức ăn thừa của người và các thực phẩm nấu chín khác chứa cả những chất làm ngọt như các loại đường. Hơn nữa, thức ăn thừa chứa nhiều chất phụ gia khi kết hợp với cơm sẽ khiến thú cưng bị tiêu chảy hoặc ngộ độc. Sử dụng thức ăn chuyên dụng sẽ giúp thú cưng giảm thiểu được những căn bệnh và những nguy hiểm tiềm ẩn này.

Thị trường
Tại Hoa Kỳ, doanh số bán thức ăn cho vật nuôi năm 2016 đạt mức cao nhất mọi thời đại là 28,23 tỷ đô la. Trong đó, Mars là công ty hàng đầu trong ngành công nghiệp thức ăn cho vật nuôi, kiếm được khoảng 17 tỷ đô la hàng năm từ các sản phẩm chăm sóc vật nuôi. Doanh số bán thức ăn vật nuôi trực tuyến ngày càng tăng và góp phần vào sự tăng trưởng này. Doanh số bán hàng trực tuyến ở Mỹ tăng 15% trong năm 2015. Trên toàn thế giới, tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm của thức ăn vật nuôi mua trực tuyến là hơn 25% trong giai đoạn 2013–2018. Tính đến năm 2015, Hoa Kỳ dẫn đầu thế giới về chi tiêu cho thức ăn vật nuôi. Do thói quen ăn thịt của nhiều vật nuôi (đặc biệt là mèo và chó), liên quan đến việc tiêu thụ ước tính 1/5 lượng thịt và cá trên thế giới, tác động của việc sản xuất thức ăn cho vật nuôi lên việc phác thải carbon và biến đổi khí hậu trở thành một vấn đề nan giản.

Thị trường thú cưng tại Việt Nam trong những năm gần đây khá phát triển nhờ sự du nhập văn hóa phương Tây. Mức độ sẵn sàng chi trả của người nuôi dành cho thú cưng cũng tăng dần lên, thị trường thức ăn cho chó mèo nói riêng và ngành công nghiệp thú cưng tại Việt Nam nói chung đang phát triển. Ở Việt Nam, nuôi thú cảnh là thực sự thú vui xa xỉ của những người có điều kiện khi giá của sản phẩm thức ăn nhập khẩu cho vật nuôi này hiện ở mức cao, nhiều cửa hàng bán thức ăn cho thú cảnh có sự phong phú về chủng loại sản phẩm và giá cả của các loại thức ăn khô cho thú cảnh, nhất là những sản phẩm thức ăn nhập khẩu, chẳng hạn như để nuôi giống chó xù Nhật, mỗi lần đi mua thức ăn cho chó số tiền phải bỏ ra lên tới vài triệu đồng, bởi bên cạnh thức ăn bữa chính, còn có các sản phẩm bữa phụ như pate, Pedigre, hoa quả melon&beef, apple&salmon, hay các loại bánh như soft Filling chỉ là những sản phẩm nhập khẩu bình dân, tại một số cửa hàng bán sản phẩm thức ăn thú cảnh nhập khẩu của Pháp, Mỹ, Hàn Quốc thì giá còn cao hơn nhiều.

Tại cửa hàng thức ăn cho thú cưng trong khu đô thị cao cấp, nhiều sản phẩm thức ăn thú cưng được quảng cáo thực phẩm hữu cơ nhập khẩu từ Pháp, Mỹ, Hàn Quốc như các loại thức ăn hạt hữu cơ cho mèo vị cá hồi & khoai tây, thức ăn hạt hữu cơ cho chó 6 free vị thịt cừu có giá từ 500.000 đồng đến 600.000 đồng/500gram, nhân lên 1 kg sản phẩm này có giá khoảng hơn 1 triệu đồng, các loại khác có giá dao động từ 200.000 đồng đến 300.000 đồng/sản phẩm 500 gram. Ngoài các sản phẩm thực phẩm thức ăn khô, mặt hàng sữa bột cho thú cưng cũng đang nhận được nhiều quan tâm của người tiêu dùng, sản phẩm sữa Kitten Milk Replacer (sữa thay thế cho mèo) loại 1,170gram, giá bán 360.000 đồng; loại 2, 340gram, giá bán 500.000 đồng; hay sản phẩm sữa thay thế Puppy Milk Replacer Esbilac cho chó hộp 340gram, giá bán 460.000 đồng.

Chú thích

Chăn nuôi


title: Ada Fijał

text:
Ada Fijał (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1976 tại Kraków) là một diễn viên người Ba Lan.

Tiểu sử
Ada Fijał tốt nghiệp Học viện nghệ thuật sân khấu quốc gia AST ở Krakow (PWST) vào năm 2002.

Sự nghiệp
Những phim điện ảnh tiêu biểu có sự góp mặt của Ada Fijał là Narzeczony na niby (2018) và phim hài nổi tiếng của Ba Lan Idealny facet dla mojej dziewczyny (2009) do Tomasz Konecki đạo diễn. Ada Fijał cũng được khán giả biết đến trong nhiều sê-ri phim truyền hình như Samo życie (2002-2010) trong vai Magdalena Kruszyńska, Barwy szczęścia (từ năm 2007) trong vai Iga Walawska, Majka (2009-2010) trong vai Suchocka, hay phim To nie koniec świata (2013-2014) trong vai Kamila. Năm 2019, Ada Fijał đóng vai một nữ bác sĩ pháp y xinh đẹp trong phim truyền hình Slad của Ba Lan.

Năm 2011, Ada Fijał phát hành album phòng thu đầu tay của mình có tên là Ninoczka, nhưng cô nhấn mạnh trước giới truyền thông rằng cô không phải là một ca sĩ.

Năm 2015, Ada Fijał tham gia mùa thứ 16 của chương trình Dancing with the Stars phiên bản Ba Lan có tên là Taniec z Gwiazdami.

Đời tư
Ada Fijał kết hôn với Piotr Walczyszyn và có con trai đầu lòng tên là Antoni (sinh năm 2014).

Tham khảo

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Diễn viên thế kỷ 21
Nữ diễn viên Ba Lan
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Người tham gia Eurovision Song Contest của Ba Lan
Nữ ca sĩ Ba Lan
Ca sĩ pop Ba Lan
Nữ diễn viên truyền hình Ba Lan


title: Quốc kỳ Đại Colombia

text:
Quốc kỳ Đại Colombia được dựa trên cờ tam tài của Francisco de Miranda, mà phục vụ như là lá cờ quốc gia của Đệ Nhất Cộng hòa Venezuela. Thiết kế chung của cờ Đại Colombia sau này được dùng làm mẫu cho các cờ hiện tại của Colombia, Ecuador và Venezuela, nổi lên như các quốc gia độc lập khi rời khỏi Đại Colombia vào năm 1831.

Lá cờ đầu tiên
giữa|nhỏ|Lá cờ đầu tiên của Đại Colombia, 1819-1820. Tỷ lệ của các dải 3:2:1
Lá cờ đầu tiên được thông qua vào cuối năm 1819. Nguyên sử dụng mà không tay, mô hình cờ tiểu bang đầu tiên dựa trên lá cờ của Venezuela của 1811. Một số biến thể có huy hiệu ở trung tâm của lá cờ. Cờ này đã chính thức được sử dụng cho đến ngày 10 tháng 1 năm 1820.

Lá cờ thứ hai
giữa|nhỏ|Lá cờ thứ hai của Đại Colombia 1820-1821. Tỷ lệ của các dải 3:2:1
Vào ngày 10 tháng 1 năm 1820, Cundinamarca, một trong ba bộ chính thức của nước cộng hòa, đã sử dụng vũ khí của riêng mình, tuyên bố rằng vũ khí của nước cộng hòa chỉ được sử dụng ở Venezuela. Các 12 tháng của năm 1821, Đại hội quyết định rằng các vũ khí của Cudinamarca phải được sử dụng trong cờ chung như một phần của quốc gia áo của cánh tay, cho đến khi vũ khí mới đã được ban hành. Sau đó, cờ của Cundinamarca đã được chuyển đổi thành quốc kỳ Đại Colombia, và được sử dụng chính thức trong bộ của Venezuela. Một số biến thể trình bày áo khoác đến trung tâm của vải. Nó sẽ là quốc kỳ cho đến cuối năm 1821.

Lá cờ thứ ba
giữa|nhỏ|Lá cờ thứ ba của Đại Colombia 1821-1822. Tỷ lệ của các dải 1:1:1
Một lá cờ thứ ba được thông qua vào cuối năm 1821, với một huy hiệu đặc biệt. Một số biến thể có chữ viết "Republica de Colombia" xung quanh huy hiệu, và một số khác, huy hiệu hoàn toàn bao trùm.

Lá cờ thứ tư
giữa|nhỏ|Lá cờ thứ tư của Đại Colombia 1822-1830. Tỷ lệ của các dải 1:1:1
Ngày 11 tháng của năm 1822, Guayaquil được thành lập và Đại Colombia đạt mức độ tối đa của nó. Quốc huy đã được thông qua, và huy hiệu, được gỡ bỏ khỏi cờ và được thay thế bằng các ngôi sao. Nó có ba ngôi sao nhưng được tăng lên sáu, rồi chín, và cuối cùng là mười hai. Tuy nhiên, một số biến thể không có ngôi sao. Màu của dải màu xanh cũng đã được thay đổi thành màu xanh đậm có thể nhìn thấy trên cờ của những người kế vị. Lá cờ này được dùng làm quốc kỳ cho đến khi giải thể đất nước vào năm 1830.

Các quốc gia sau này

Quốc kỳ Colombia cũng tương tự như cờ Đại Colombia đầu tiên, nếu không có sự huy. Quốc kỳ Ecuador tương tự như cờ Colombia, chỉ có màu xanh nhạt hơn và một huy hiệu ở giữa. Quốc kỳ Venezuela giống với quốc kỳ Ecuador và Colombia, nhưng tương đương với băng ba màu và 8 ngôi sao tạo thành một vòm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Flags of The World, Đại Colombia

Đại Colombia
Đại Colombia


title: Spilarctia moorei

text:
Spilarctia moorei là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilarctia


title: Vương Nghị (nhà Tùy)

text:
Vương Nghị (chữ Hán: 王誼, 540 – 585), tự Nghi Quân, hộ tịch ở Lạc Dương, Hà Nam , đại thần nhà Bắc Chu cuối thời Nam-Bắc triều, đầu nhà Tùy.

Thân thế
Tổ tiên của Nghị là người quận Lạc Lãng. Ông tổ 8 đời là Vương Ba, làm đến Thái tể nhà Tiền Yên.

Ông kỵ là Vương Trân, làm đến Hoàng môn thị lang nhà Bắc Ngụy, được tặng chức Tịnh Châu thứ sử, Lạc Lãng công. Ông cụ là Vương Bi, làm đến Phục ba tướng quân, nằm trong số con em nhà lành được đưa đi coi giữ ở trấn Vũ Xuyên, rồi định cư ở đấy.

Không rõ ông nội của Nghị là ai; ông chú của ông chính là Vương Minh – danh thần nhà Tây Ngụy; bà cô của ông là mẹ đẻ của Vũ Văn Thái – quyền thần nhà Tây Ngụy, được truy tôn Minh Đức hoàng hậu.

Cha là Vương Hiển, từ nhỏ thông minh nhạy bén, tính trầm tĩnh ít nói. Ban đầu Hiển làm Trướng nội đô đốc của quyền thần Vũ Văn Thái, dần được thăng đến Phiếu kỵ đại tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam tư, Quang lộc khanh, Phượng Châu thứ sử; ban tước Lạc Ấp huyện công, tiến vị Đại tướng quân.

Phục vụ nhà Bắc Chu
Nghị tử nhỏ khẳng khái, có chí lớn, giỏi cưỡi ngựa bắn cung, đọc khắp sách vở. Thời Hiếu Mẫn đế, Nghị được làm Tả trung thị thượng sĩ. Bấy giờ quyền thần Vũ Văn Hộ lấn át hoàng đế, Hiếu Mẫn đế chịu bó tay không thể làm gì. Có kẻ triều thần tỏ ra không cung kính đối với hoàng đế, Nghị nổi giận xông đến, sắp đánh hắn ta; triều thần ấy hoảng sợ nhận tội, ông mới thôi. Từ bấy giờ triều thần không dám thiếu cung kính với hoàng đế. Hơn năm sau, Nghị được thăng làm Ngự chánh đại phu.

Nghị gặp tang cha, thương xót quá độ, làm chòi ở bên mộ, nhờ bọn sĩ phu đắp mả. Hơn năm sau, Nghị được khởi bái làm Ung Châu biệt giá, cố từ chối nhưng không được.

Vũ đế nối ngôi, Nghị được chức Nghi đồng, dần thăng đến Nội sử đại phu, phong Dương quốc công. Nghị tham gia tiến đánh Bắc Tề, đến Tịnh Châu, Vũ đế đã vào thành, lại bị quân Tề đánh bật ra, tả hữu phần nhiều tử trận; ông soái quân Kiêu Hùng dưới quyền đến, bảo vệ Vũ đế an toàn quay về. Bấy giờ Vũ đế cho rằng toàn quân thất bại, muốn rút lui; Nghị cố can ngăn, đế nghe theo. Đến khi diệt nước Tề, Nghị được thụ chức Tương Châu thứ sử. Chưa được lâu, Nghị được triệu về làm Đại nội sử.

Tộc Kê Hồ ở Phần Châu nổi dậy, Nghị soái binh đánh dẹp. Bấy giờ các em của Vũ đế là Việt vương Vũ Văn Thịnh, Tiếu vương Vũ Văn Kiệm dẫu làm Tổng quân, nhưng đều chịu sự chỉ huy của Nghị, cho thấy đế xem trọng ông như thế nào! Đến khi dẹp xong khởi nghĩa trở về, Nghị được ban 5000 tấm lụa, phong một con trai làm Khai quốc công.

Vũ đế lâm băng, nói với thái tử Vũ Văn Uân: "Vương Nghị là bề tôi xã tắc, cần đặt ở Cơ mật, không nên nhậm chức xa." Vũ Văn Uân nối ngôi, tức là Bắc Chu Tuyên đế, ghét tính cương trực của Nghị, đưa ông ra làm Tương Châu tổng quản. Đến khi Dương Kiên làm thừa tướng, chuyển Nghị làm Trịnh Châu tổng quản.

Tư Mã Tiêu Nan dấy binh chống lại Dương Kiên, Nghị được làm Hành quân nguyên soái, soái 4 tổng quản đánh dẹp. Quan quân mới đến cõi, Tiêu Nan đã sợ chạy sang nước Trần. Khi ấy khu vực bắc đến Thương Lạc, nam phạm Giang Hoài, đông – tây hơn 2000 dặm, người Man ở quận Ba phần nhiều nổi dậy, cùng nhau tôn Cừ soái Lan Lạc Châu làm chúa. Lan Lạc Châu tự đặt hiệu là Hà Nam vương, hưởng ứng Tư Mã Tiêu Nan, còn kiên kết với Úy Trì Huýnh ở phía bắc. Nghị soái bọn Hành quân tổng quản Lý Uy, Phùng Huy, Lý Viễn chia ra đánh dẹp, trong tuần trăng đều bình định được.

Dương Kiên cho rằng Nghị là bề tôi của đời trước, đối với ông lại càng kính trọng, sai sứ thăm hỏi, sứ giả đi lại không ngớt. Dương Kiên lấy con gái thứ 5 gả cho con trai của Nghị là Vương Phụng Hiếu, sau đó bái ông làm Tư đồ. Nghị tự nhận mình với Dương Kiên là bạn học cũ, cũng bằng lòng quy phục ông ta.

Phục vụ nhà Tùy
Đến khi Dương Kiên thay ngôi Bắc Chu Tĩnh đế, tức là Tùy Văn đế, đãi ngộ Nghị càng trọng hậu, đích thân đến thăm nhà của ông, đôi bên vô cùng vui vẻ. Thái thường khanh Tô Uy bàn rằng đất cày không đủ, đòi cắt đất của công thần để trao cho dân, Nghị đứng ra phản đối, Văn đế đành nghe theo. Năm Khai Hoàng đầu tiên (581), Văn đế muốn thăm Kỳ Châu, Nghị can ngăn, cho rằng nhà Tùy mới dựng, lòng người chưa yên, không nên đi; Văn đế đùa rằng khi xưa mình với Nghị ngang hàng, một sớm thức dậy đã trở nên vua – tôi khác biệt, nay đi chuyến này là để tuyên dương oai võ, thu phục lòng dạ những người như Nghị, ông bật cười mà lui ra. Sau đó Nghị đi sứ Đột Quyết, được Văn đế khen là xứng với chức trách, cho tiến phong Dĩnh quốc công.

Ít lâu sau, Vương Phụng Hiếu mất. Sang năm, Nghị dâng biểu, cho rằng Ngũ công chúa còn ít tuổi, xin cho cô ấy cởi tang. Ngự sử đại phu Dương Tố hặc Nghị đẩy công chúa vào chỗ bất nghĩa, Văn đế giáng chiếu bỏ qua, nhưng đãi ngộ ông kém đi. Nghị rất bất mãn, có người tố cáo ông mưu phản, Văn đế lệnh cho làm án để tra xét; quan viên phụ trách vụ án tâu rằng Nghị nói năng quá đáng, nhưng không có mưu phản, Văn đế ban rượu rồi thả ông ra. Đến khi Thượng trụ quốc Nguyên Hài cũng bất mãn, Nghị đi lại với ông ta, bàn luận bêu xấu triều đình. Hồ Tăng cáo giác họ, công khanh tâu rằng hành vi của Nghị là đại nghịch bất đạo, tội đáng chết. Văn đế tỏ ra thượng tôn pháp luật, sai Đại Lý chánh Triệu Xước ban chết cho Nghị ở nhà, bấy giờ ông được 46 tuổi.

Tham khảo
 Tùy thư quyển 40, liệt truyện 5 – Vương Nghị truyện
 Bắc sử quyển 61, liệt truyện 46 – Vương Minh truyện

Chú thích

Tướng nhà Bắc Chu
Quan nhà Tùy
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Sinh năm 540
Mất năm 585


title: Pterolophia nigrita

text:
Pterolophia nigrita là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Thanh nhiên liệu

text:
Thanh nhiên liệu hạt nhân viết tắt là TNL chứa nhiên liệu hạt nhân tạo nên cấu trúc chính trong vùng hoạt của lò phản ứng hạt nhân. Phản ứng phân hạch hạt nhân 235U, 239Pu hay 233U (xảy ra trong các thanh nhiên liệu) tỏa ra một lượng nhiệt năng rất lớn. Lượng nhiệt năng này được dẫn ra khỏi vùng hoạt nhờ chất tải nhiệt.

Thanh nhiên liệu được cấu tạo từ các viên nhiên liệu, vỏ bọc, nắp, đầu bịt và chốt định vị. Cấu trúc của TNL phụ thuộc vào kiểu lò và nhiệm vụ cụ thể của từng lò phản ứng, chất tải nhiệt, chất làm chậm,.... TNL phải đảm bảo được khả năng truyền nhiệt từ nhiên liệu hạt nhân sang chất tải nhiệt một cách ổn định và bền vững.

Đa số các lò phản ứng năng lượng công suất lớn hiện nay như WWER hay RBMK đều sử dụng TNL ở dạng ống kín hình trụ có đường kính từ 9,1—13,5 mm với chiều dài khoảng vài mét được lấp đầy bởi các viên nhiên liệu hạt nhân. Vỏ của các TNL này được sản xuất từ các hợp kim đặc biệt (như Zirconi hoặc thép không gỉ,...). Hàng chục TNL được ghép vào nhau một cách chặt chẽ và theo những cấu trúc nhất định tạo nên bó nhiên liệu.

Cấu trúc

Trong mỗi thanh nhiên liệu nhiệt lượng được tỏa ra từ phản ứng dây chuyền phân hạch hạt nhân nhiên liệu, từ tương tác của neutron với vật liệu cấu trúc vùng hoạt và với chất tải nhiệt. Mỗi thanh nhiên liệu được tạo thành từ lõi thanh (hay viên nhiên liệu) và vỏ bọc kín.

Ngoài nhiên liệu hạt nhân 235U, 239Pu hay 233U, viên nhiên liệu còn có thể chứa cả các đồng vị tái sinh nhiên liệu hạt nhân như 238U hay 232Th.

Viên nhiên liệu
Viên nhiên liệu hạt nhân thường được sản xuất ở dạng kim loại, kim loại-gốm (hợp chất của kim loại với nguyên tố vô cơ) hoặc dạng gốm (cấu tạo từ hợp chất uranium hay thorium với một số phi kim, gia công ở nhiệt độ rất cao sau đó được làm lạnh theo trình tự đặc biệt). Ở dạng kim loại lõi thanh được cấu tạo từ Uranium, Thori hay Plutoni tinh khiết, cùng với hợp kim của chúng với nhôm, zirconi, crôm và kẽm. Ở dạng kim loại-gốm viên nhiên liệu được nén từ hỗn hợp bột uranium và bột nhôm. Viên nhiên liệu dạng gốm cấu thành từ oxit hay karbit uranium hoặc thorium (UO2, ThC2).

Ở dạng kim loại-gốm hoặc dạng gốm lõi thanh nhiên liệu hoàn toàn đảm bảo được những yêu cầu khắc nghiệt về độ bền cơ học, tính bền vật lý (tính chất vật lý không bị biến đổi) và kích thước trong môi trường cường độ bức xạ mạnh cũng như nhiệt độ cao. Tuy nhiên do ở dạng này viên nhiên liệu chứa các chất phụ gia (chất độn), cho nên nhiên liệu hạt nhân cần làm giàu tới 10% (thậm chí cao hơn) để cân bằng sự mất mát neutron. Nhằm nâng cao độ bền vững của lõi thanh, đôi khi người ta còn thêm một số chất hấp thụ mạnh neutron như Molypden.

Đa số trong các lò phản ứng năng lượng người ta sử dụng viên nhiên liệu ở dạng gốm từ dioxide uranium (UO2). Viên nhiên liệu từ UO2 không bị biến dạng trong toàn bộ chu trình 'đốt cháy' nhiên liệu hạt nhân. Một tính chất quan trọng khác của hợp chất này đó là chúng không phản ứng với nước thường (chất tải nhiệt phổ biến nhất). Khối lượng riêng của UO2 gần như bằng với khối lượng riêng uranium, điều này đảm bảo duy trì được dòng neutron cần thiết trong vùng hoạt của lò phản ứng.

Lớp vỏ
Lớp vỏ của thanh nhiên liệu cần đảm bảo đặc biệt kín để ngăn chặn các sản phẩm của phản ứng phân hạch tiếp xúc với chất tải nhiệt nhằm giảm thiếu tối đa sự lan tràn phóng xạ trong vòng sơ cấp (vòng tuần hoàn thứ nhất).

Chất liệu của lớp vỏ thanh nhiên liệu cần đảm bảo những tính chất sau:
 Rất ít bị ăn mòn và bền với nhiệt;
 Ít hấp thụ neutron và ít làm biến đối đặc tính hấp trụ neutron trong lò nói chung.

Hiên nay đa số lớp vỏ thanh nhiên liệu được sản xuất từ hợp kim nhôm, zirconi hoặc thép không gỉ. Lớp vỏ từ hợp kim nhôm được sử dụng trong các lò có nhiệt độ vùng hoạt khoảng 250—270 °C trở xuống, hợp kim Zr — trong các lò năng lượng với nhiệt độ tâm lò từ 350—400 °C, còn thép không gỉ (do khả năng hấp thụ neutron nhiệt khá cao) được sử dụng trong các lò có nhiệt độ vùng hoạt trên 400 °C. Đôi khi người ta còn sử dụng một số chất liệu khác như than chì chẳng hạn.

Khi sử dụng viên nhiên liệu dạng gốm, giữa các viên nhiên liệu và lớp vỏ tồn tại một khe hở nhỏ để cân bằng sự giãn nở vì nhiệt của các chất, tuy nhiên khe hở này sẽ làm giảm khả năng truyền nhiệt từ lõi thanh sang chất tải nhiệt. Để tăng cường khả năng dẫn nhiệt, người ta lấp đầy khí He vào không gian này (do He dẫn nhiệt rất tốt). Trong quá trình hoạt động, khe hở này (khoảng 100 µm) dần dần được lấp đầy bởi giãn nở nhiệt cũng như các sản phẩm phân hạch và có thể hoàn toàn biến mất.

Thanh nhiên liệu WWER-1000
Thanh nhiên liệu của lò VVER-1000 có dạng một chiếc ống kín được lấp đầy bằng các viên nhiên liệu (dioxide uranium UO2). Vỏ thanh nhiên liệu được chế tạo từ hợp kim zirconi Э110 (Zr + 1% Nb - Hợp kim H-1). Mật độ của hợp kim là 6,55 g/сm³, nhiệt độ nóng chảy: 1860 °C. Đối với hợp kim H-1 khi quá 350 °C tính bền của hợp kim giảm mạnh đồng thời là độ dẻo tăng mạnh. Tính chất của hợp kim biến đổi mạnh nhất ở khoảng nhiệt độ 400—500 °C. Khi quá 1000 °C Zirconi bắt đầu tương tác với hơi nước, tới 1200 °C phản ứng này xảy ra rất nhanh (trong vài phút), tỏa ra một lượng nhiệt đáng kể làm tăng nhiệt độ lớp vỏ tới nhiệt độ nóng chảy (1860 °C) đồng thời tạo ra khí H2 dẫn tới hiện tượng cháy nổ.

Đường kính ngoài của lớp vỏ thanh nhiên liệu là 9,1±0,05 mm, độ dày: 0,65±0,03 mm, đường kính trong: 7,72±0,08 mm.

Khi bó kín thanh nhiên liệu, khe hở giữa viên nhiên liệu và lớp vỏ được lấp đầy bằng Heli ở áp suất 20—25 atm. Thể tích trong của thanh nhiên liệu (ở trạng thái lạnh là 181 cm³) được lấp đầy 70 % bởi các viên nhiên liệu. Chiều dài thanh nhiên liệu là 3837 mm.

Viên nhiên liệu dioxide uranium UO2 có nhiệt độ nóng chảy cao (ở khoảng 2800 °C), không tương tác với nước và hơi nước thậm chí trong nhiệt độ rất cao, tương thích với vật liệu lớp vỏ thanh nhiên liệu.

Khả năng dẫn nhiệt của Dioxide uranium UO2 không tốt bằng thép (kém hơn khoảng 40 lần). Khối lượng riêng UO2 vào khoảng 10,4—10,7 g/сm³. Khi xảy ra phản ứng phân hạch dây chuyền trong thể tích viên nhiên liệu, trung bình tỏa ra năng lượng 0,45 KW/сm³ (450 KW/lít).

Khi lò phản ứng hoạt động ở công suất định mức (1000 MW) nhiệt độ trên trục của viên nhiên liệu khoảng 1600 °C (cực đại là 1940 °C), còn trên bề mặt viên nhiên liệu là 470 °C (cực đại là 900 °C). Độ chênh lệch nhiệt độ giữa khe hở trong thanh nhiên liệu trung bình ở mức 100 °C. Nhiệt độ trên bề mặt ngoài của lớp vỏ lên tới 350 °C. Áp suất của khí He nằm từ 80—100 atm, riêng lõi thanh nhiên liệu dài thêm tới 30 mm do giãn nở nhiệt.

Nhiên liệu 235U được làm giàu ở mức 4,4 % khi bắt đầu khởi động lò và chỉ còn 0,8—1 % khi đưa ra khỏi lò sau thời gian vận hành. Khoảng 5 %  sản phẩm phân hạch 235U là chất khí, những sản phẩm này làm tăng áp suất bên trong lớp vỏ thêm 80 atm.

Thanh nhiên liệu RBMK-1000
Nhiên liệu là các viên urani đã được thiêu kết. Đường kính viên 11,48 mm, cao 15 mm. Để giảm giãn nở nhiệt của cột nhiên liệu,
ở các đầu viên có chỗ lõm. Khe hở ngang giữa nhiên liệu và vỏ bọc ở trạng thái nguội tối thiểu là 0,11 mm, tối đa là 0,195 mm. Các viên nhiên liệu urani-erbi làm giàu 2,6 và 2,8% có lỗ dọc ở giữa đường kính 2 mm.

Vỏ bọc thanh nhiên liệu là ống, được chế tạo bằng hợp kim zirconi Э110 (Zr + 1%Nb), đường kính ngoài 13,58 mm, đường kính trong 11,7 mm. Môi trường ban đầu trong thanh nhiên liệu – khí có tỷ phần thể tích heli không dưới 99% và áp suất không dưới (5 – 7)×105 Pa.

Đặc điểm
Thông số cơ bản của thanh nhiên liệu chính là mức cháy nhiên liệu. Trong lò WWER hiện đại mức cháy nhiên liệu lên tới 50-60 МW•ngày đêm/kg.

Liên kết
 Обзор надежности топливных сборок энергетических реакторов, МАГАТЭ
 Топливная компания Росатома«ТВЭЛ»

Tham khảo

Nhà máy điện hạt nhân
Lò phản ứng hạt nhân


title: Rhyacia mus

text:
Rhyacia mus là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhyacia


title: Krokorzyce

text:
Krokorzyce  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Stepnica, thuộc hạt Goleniów, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan.

Nó nằm khoảng  phía đông Stepnica,  về phía tây bắc của Goleniów và  phía bắc thủ đô khu vực Szczecin.

Tham khảo


title: Mateu Alemany

text:
Mateu Alemany Font (sinh 24 tháng 2 năm 1963) là một luật sư người Tây Ban Nha, đang làm giám đốc thể thao của FC Barcelona. Ông từng làm chủ tịch của R.C.D. Mallorca 2 lần; lần đầu tiên là từ 2000 đến 2005; lần thứ hai là từ 2009 đến 2010. Ông là tổng giám đốc của Valencia CF trong hơn hai năm từ 2017 đến 2019.

Sự nghiệp
Năm 1990, chủ tịch của Mallorca, Miquel Contestí, đề nghị ông làm trợ lý cho ban lãnh đạo câu lạc bộ. Ông trở thành giám đốc điều hành câu lạc bộ và có những thay đổi quan trọng cho câu lạc bộ, như việc Bartolomé Beltrán trở thành chủ tịch.

Khi Florentino Pérez giành chiến thắng trong cuộc bầu cử chủ tịch của Real Madrid vào năm 2000, ông đã được đề nghị làm tổng giám đốc của câu lạc bộ, nhưng ông đã từ chối. Để giữ Alemany ở lại câu lạc bộ, chủ tịch của Real Mallorca lúc bấy giờ là Guillem Reynés đã trao quyền chủ tịch câu lạc bộ cho anh. Với tư cách là chủ tịch, Mateu Alemany đã cùng đội đạt được chức vô địch Copa del Rey năm 2003, sau khi giành chiến thắng trước Recreativo de Huelva. Năm 2005, ông rời ghế chủ tịch câu lạc bộ sau một mùa giải thất bại.

Năm 2007, ông đã thất bại trong việc ứng cử cho chức chủ tịch của Liên đoàn bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha.

Ngày 27 tháng 3 năm 2017, ông được bổ nhiệm làm tổng giám đốc của Valencia CF. Vào ngày 7 tháng 11 năm 2019, ông bị bãi nhiệm, gây ra một cuộc tranh cãi lớn giữa những người hâm mộ của câu lạc bộ.

Ngày 26 tháng 3 năm 2021, ông đảm nhận vị trí giám đốc thể thao của FC Barcelona sau khi Joan Laporta trở thành chủ tịch.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Luật sư


title: Mastixis macedo

text:
Mastixis macedo là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mastixis


title: Scoparia charopoea

text:
Scoparia charopoea là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Danh sách kẻ thù của Batman

text:
Batman hay Người Dơi (tên thật là Bruce Wayne) là một nhân vật siêu anh hùng (superhero) giả tưởng xuất hiện trong loạt truyện tranh Hoa Kỳ được xuất bản bởi DC Comics. Nằm trong số những nhận vật truyện tranh mang tính biểu tượng cao nhất ở Mỹ (đứng thứ #2 trong "Top 100 Anh Hùng Truyện Tranh Vĩ Đại Nhất Mọi Thời Đại" năm 2011 của IGN), Batman có một đội ngũ nhân vật hỗ trợ hùng hậu, bao gồm cả đồng minh lẫn kẻ thù. Kể từ khi được Bill Finger và Bob Kane giới thiệu lần đầu trong tập truyện Detective Comics #27 (Tháng Năm, 1939) cho đến nay, cả hai danh sách trên không ngừng phát triển tạo nên một thế giới Batman vô cùng đa dạng.

Danh sách kẻ thù của Batman hay còn được gọi là "Rogues Gallery" (hình ảnh các tên tội phạm bị truy nã hàng đầu trên bảng truy nã của một sở cảnh sát) luôn được các nhà báo và độc giả truyện tranh đánh giá là một trong những danh sách các siêu tội phạm truyện tranh vĩ đại nhất được tạo ra, cùng với danh sách những kẻ thù của Spider-Man.

Danh sách

Batman và các kẻ thù cũng như đồng minh của anh sinh sống và hoạt động tại Gotham City, một thành phố giả tưởng ở Mỹ. Dưới đây là danh sách những kẻ thù kinh điển lâu năm của Batman (classic rogues gallery), xuất hiện một cách thường xuyên trong truyện tranh, phim ảnh, hoạt hình, và trò chơi điện tử về chủ đề Batman. Thứ tự xuất hiện trong danh sách một phần dựa trên vị trí trong bảng xếp hạng "Top 100 Siêu Tội Phạm Truyện Tranh Vĩ Đại Nhất Mọi Thời Đại" năm 2009 của IGN.

Trong suốt chiều dài lịch sử, Batman còn chiến đấu với nhiều kẻ thù khác như Anarky, Copperhead, Electrocutioner, KGBeast, Lady Shiva, Maxie Zeus v.v. Ngoài ra, Batman cũng đụng độ với các kẻ thù của các tuyến nhân vật khác như Lex Luthor (kẻ thù chính của Superman, xếp thứ #4), Prometheus (kẻ thù của Teen Titans, xếp thứ #80), hay Count Vertigo (kẻ thù của Black Canary và Green Arrow), v.v.

Tham khảo

Batman


title: Long Hoa, Thâm Quyến

text:
Khu mới Long Hoa () là một khu công năng hành chính thuộc thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Khu được hình thành vào năm 2011 từ bốn nhai đạo là Long Hoa, Đại Lãng, Dân Trị, Quan Lan của khu Bảo An. Việc thành lập khu mới là nhằm phát huy lợi thế, thúc đẩy phát triển của Thâm Quyến, tối ưu hóa việc điều chỉnh bố cục tổng thể phát triển đô thị. Khu mới Long Hoa có diện tích 175,58 km², nhân khẩu thường trú năm 2010 đạt 1,379 triệu (trong đó 1,14 triệu người có hộ tịch).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Đông
Quận của Thâm Quyến


title: Sissi

text:
Sissi có thể là

Người
Elisabeth xứ Bayern
 Sissi (cầu thủ bóng đá) (sinh 1967), người Brasil tên thật là Sisleide do Amor Lima
 Sisinio González Martínez (sinh 1986), cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha có biệt danh Sisi
 Abdel Fattah el-Sisi, tổng thống Ai Cập

Xem thêm


title: Nothomiza flavicosta

text:
Nothomiza flavicosta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nothomiza
Động vật được mô tả năm 1914


title: Paulo Grilo

text:
Paulo Rafael Grilo Neves (sinh ngày 19 tháng 8 năm 1991 ở Figueira da Foz) là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho C.D. Santa Clara ở vị trí tiền vệ phòng ngự.

Liên kết ngoài

Đội tuyển quốc gia data

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Người Figueira da Foz
Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá Associação Académica de Coimbra – O.A.F.
Cầu thủ bóng đá G.D. Tourizense
Cầu thủ bóng đá C.D. Santa Clara
Cầu thủ bóng đá S.C. Covilhã
Cầu thủ bóng đá F.C. Penafiel
Cầu thủ bóng đá C.D. Feirense
Cầu thủ bóng đá S.C. Freamunde
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Bồ Đào Nha


title: Cosmosoma greta

text:
Cosmosoma greta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cosmosoma


title: Khách Nhĩ Khách

text:
Khách Nhĩ Khách (chữ Hán: 喀尔喀; ), cũng gọi Mạc Bắc Mông Cổ (漠北蒙古族), Khan Kha hay Hãn Kha Mông Cổ (Khalkha Mongol), là một phân nhánh thị tộc Mông Cổ lớn nhất kể từ thế kỉ 15, cư trú chủ yếu ở vùng Sa mạc Gobi, hiện nay phân bố phần lớn ở khu vực Ngoại Mông Cổ, số ít lại ở Liên Bang Nga và biên giới Trung Quốc.

Người Mông Cổ Khách Nhĩ Khách cùng nguồn gốc với người Mông Cổ cư trú ở Trung Quốc, có ngôn ngữ là hệ ngôn ngữ hiện tại của nhà nước Mông Cổ, gọi là ngữ hệ Mông Cổ. Họ cùng với Sát Cáp Nhĩ, Ngạc Nhĩ Đa Tư cùng Thổ Mặc Đặc, đều là hậu duệ của dòng họ Bột Nhi Chỉ Cân của nhà Nguyên. Hai hệ lớn nhất của Khách Nhĩ Khách đều là hậu nhân của Đạt Diên hãn, một thủ lĩnh Mông Cổ cuối thế kỉ 16, người đã chấn hưng vào tạo nên nhà Bắc Nguyên. Trong khi đó, có một số lượng bộ tộc lại là hậu duệ trực tiếp từ Thành Cát Tư Hãn, và có thế lực độc lập đến tận thế kỉ 20, song họ vẫn thường được liệt vào hệ bộ Khách Nhĩ Khách hơn là một hệ độc lập.

Qua nhiều thay đổi kết cấu cùng quan chế, về phương diện tập tục thừa kế thì Khách Nhĩ Khách vẫn chủ yếu lấy đàn ông thừa kế, phương thức sản xuất chủ yếu vẫn là khu vực một dựa vào thiên nhiên phong phú của từng địa phương, thỉnh thoảng lại có thể tăng lên khu vực hai. Về phương diện tín ngưỡng, họ đều theo nguyên ngưỡng của một hệ tộc Mông Cổ, lấy ngày Hội Naadam làm quốc hội tổ chức long trọng, trong ngày lễ đó thì người đàn ông có đủ tài "Tam nghệ" rất có địa vị đặc biệt.

Xem thêm
 Mông Cổ
 Nhà Thanh
 Quý tộc nhà Thanh

Tham khảo

 Morikawa Tetsuo 森川哲雄: Haruha Tumen to Sono Seiritsu ni Tsuite ハルハ・トゥメンとその成立について, Tōyō Gakuhō 東洋学報 Vol. 55, No. 2, pp. 32–63, 1972.
 Okada Hidehiro 岡田英弘: Dayan Hān no Rokumanko no Kigen ダヤン・ハーンの六万戸の起源, Enoki Hakushi Kanreki Kinen Tōyōshi Ronsō 榎博士還暦記念東洋史論叢, pp. 127–137, 1975.
 Atwood, Christopher. "Khalkha.", "Tsogtu Taiji.", and "Buriats." Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire. 2006.
 Lattimore, Owen. The Mongols of Manchuria. Rahway: Quinn & Boden Company, Inc., 1934
 Shabad, Theodore. China's Changing Map. New York: Praeger Publishers, Inc., 2nd ed. 1972
 Shirnen.B Б. Ширнэн: Buriadyn Noudel Hel Ayalgouny Ouchir Буриадын Нүүдэл-Хэл Аялгууны Учир, pp. 67–70, 2005.

Mông Cổ
Lịch sử Mông Cổ


title: Arthur Aaron (cầu thủ bóng đá)

text:
Arthur Frederick Aaron (sinh năm 1885) là một cầu thủ bóng đá từng thi đấu ở Football League cho Stockport County. Ông là cầu thủ đầu tiên xếp theo thứ tự bảng chữ cái trong lịch sử Football League.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Anh
Cầu thủ bóng đá English Football League
Sinh năm 1885
Năm mất thiếu
Cầu thủ bóng đá Southport F.C.
Cầu thủ bóng đá Stockport County F.C.
Cầu thủ bóng đá St Helens Town A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Accrington Stanley F.C. (1891)
Cầu thủ bóng đá Ashton Town A.F.C.
Tiền đạo bóng đá


title: Pangrapta xylochroma

text:
Pangrapta xylochroma là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pangrapta


title: Cầu Long Bình – Chrey Thom

text:
Cầu Long Bình – Chrey Thom (tiếng Khmer: ) là một cây cầu bắc qua sông Bình Di trên biên giới Việt Nam – Campuchia.

Cầu nối liền tỉnh thị trấn Long Bình (huyện An Phú, tỉnh An Giang, Việt Nam) và làng Chrey Thom (xã Sampeou Poun, huyện Koh Thom, tỉnh Kandal, Campuchia).

Cầu Long Bình có chiều dài 439,6 m, rộng 13,5 m. Công trình có tổng mức đầu tư là 38,3 triệu USD, trong đó vốn đầu tư phía bờ Việt Nam là 17,8 triệu USD, phía bờ Campuchia là 20,59 triệu USD từ nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ Việt Nam cho Campuchia. Cầu được khởi công xây dựng vào ngày 14 tháng 1 năm 2014 và khánh thành vào ngày 24 tháng 4 năm 2017.

Chú thích

Xem thêm
Cửa khẩu Khánh Bình

L
Biên giới Việt Nam-Campuchia
Long Bình
Chrey Thom
An Phú
Tỉnh Kandal


title: Agrypon nox

text:
Agrypon nox là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrypon


title: Prabhudas Gandhi

text:
Prabhudas Gandhi (4 tháng 12 năm 1901 - 6 tháng 5 năm 1995) là một nhà văn và dịch giả người Ấn Độ tiếng Gujarat.  Ông đã được trao giải Narmad Suvarna Chandrak (1948) cho cuốn sách Jivannu Parodh ().

Tiểu sử
Prabhudas Gandhi sinh vào ngày 4 tháng 12 năm 1901 tại Porbandar (nay thuộc Gujarat, Ấn Độ). Năm 1902, cha ông là Chhaganlal Gandhi và chú Maganlal Gandhi đến Nam Phi. Prabhudas cũng đến Nam Phi cùng mẹ vào năm 1905. Ông đã trải qua thời thơ ấu của mình tại Phoenix Ashram. Năm 1914, ông trở lại Ấn Độ và học tại Gurukul Kangadi, Haridwar và Santiniketan. Năm 1915, Mahatma Gandhi trở lại Ấn Độ và thành lập Kochrab Ashram tại Ahmedabad. Prabhudas là một trong 25 môn đồ đầu tiên của Ashram. Năm 1917, ông tham gia Champaran Satyagraha và có chuyến tham quan Bihar cùng với Gandhi và Kasturba. Trong phong trào Bất hợp tác năm 1921, ông đã hợp tác với Mamasaheb Phalke ở Godhra để nâng cao tinh thần của những công nhân môi trường ở đây.

Ông đã hợp tác với Gulzarilal Nanda trong cuộc đình công của công nhân nhà máy ở Ahmedabad. Sau này, ông làm trợ giảng với Jugatram Dave tại Bardoli Swaraj Ashram ở Nam Gujarat. Ông đã phát minh ra một loại guồng quay tơ mới có thể hoạt động bằng chân của người dùng. Ông đặt tên nó là "Magan Charkha" để tưởng nhớ người chú của mình là Maganlal Gandhi.

Năm 1928, ông bị bỏ tù sáu tháng và bị biệt giam tại Belgaum vì tham gia vào Bardoli Satyagraha do Vallabhbhai Patel cầm đầu. Năm 1929, khi được chẩn đoán mắc bệnh lao, ông đã nghe theo lời khuyên của Gandhi và chuyển đến Almora trên dãy Himalaya. Năm 1933, ông kết hôn với Ambadevi tại Women's Ashram, Wardha. Đám cưới có sự tham gia của Gandhi và Kasturba. Trong Phong trào Thoát Ấn năm 1942, Prabhudas bị kết án hai năm rưỡi tù giam và bị đưa đến nhà tù Bareilly. Năm 1946, ông làm việc chặt chẽ với chính phủ và các tổ chức tình nguyện ở các vùng nông thôn của Delhi và Uttar Pradesh. Ông cũng làm việc cho phong trào Bhoodan của Vinoba Bhave.

Vào ngày 6 tháng 5 năm 1995, ông qua đời tại Gram Swaraj Mandal tại Pardi, quận Rajkot ở tuổi 93.

Sáng tác văn học
Ấn phẩm tự truyện của Gandhi có tên Jivannu Parodh đã được trao giải Narmad Suvarna Chandrak. Ông đã dịch cuốn tự truyện của Rajendra Prasad bằng tiếng Gujarat với tên gọi Mari Jivankatha (1950). Tuổi thơ tôi với Gandhiji (1957), Gitaka Samajdharma, Ootabapa no Vadlo (1972) - một cây phả hệ của dòng họ Gandhi và Ashram Bhajano no Swadhyaya (1978) là những tác phẩm đã xuất bản khác của ông. Cuốn sách Bapu na Jugatrambhai của ông ghi lại mối quan hệ giữa Gandhi và Jugatram Dave.

Giải thưởng và danh hiệu
Ông đã được trao giải Narmad Suvarna Chandrak (1948) cho cuốn sách Jivannu Parodh của ông.

Xem thêm

 Danh sách các nhà văn nói tiếng Gujarati

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Các bức ảnh của Prabhudas Gandhi
 Tác phẩm của Prabhudas Gandhi trên kho lưu trữ internet

Gujarat
Nam nhà văn Ấn Độ thế kỷ 20
Nhà khoa học Ấn Độ
Văn học Gujarat
Nhà phát minh Ấn Độ


title: Diptilon doeri

text:
Diptilon doeri là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diptilon


title: Konan Ahuie

text:
Konan Ahuie (sinh 12 tháng 6 năm 1994 ở Adzopé, Bờ Biển Ngà) là một cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà thi đấu cho Slutsk.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Profile at FC Slutsk website

Sinh năm 1994
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà
Cầu thủ bóng đá FC Slutsk


title: Blues rock

text:
Blues rock là thể loại âm nhạc pha trộn giữa blues và rock. Thực tế bản chất của thể loại gần với việc chơi blues và rock thông qua các nhạc cụ điện. Từ khởi đầu vào khoảng đầu và giữa thập niên 1960, blues rock đã biến đổi theo nhiều con đường khác nhau và tạo nên những ảnh hưởng lớn tới hard rock, Southern rock và cả heavy metal. Blues rock luôn gây ảnh hưởng lớn qua các sản phẩm thu âm và các buổi trình diễn của nhiều nghệ sĩ khác nhau.

Blues rock khởi nguồn từ Anh và Mỹ khi các nghệ sĩ cố gắng thể hiện những ca khúc nhạc blues từ nước Mỹ. Họ thử nghiệm việc chơi các ca khúc blues Chicago của Muddy Waters, Jimmy Reed, Howlin' Wolf và Albert King bằng nhạc cụ điện, với nhịp nhanh hơn và âm thanh gằn của rock. Tại Anh, phong cách này được phổ biến bởi các nghệ sĩ lớn là The Rolling Stones, The Yardbirds và The Animals – những người đưa nhạc blues lên đứng đầu các bảng xếp hạng. Tại Mỹ, Lonnie Mack, The Paul Butterfield Blues Band và Canned Heat là nghệ sĩ đầu tiên "cố gắng chơi dài với nhiều đoạn ngẫu hứng vốn chỉ tồn tại trong các bản thu nhạc jazz". John Mayall & the Bluesbreakers và Peter Green từ Fleetwood Mac cũng quan tâm nhiều tới các nhạc cụ nhưng theo phong cách truyền thống của Anh, và tới cuối thập niên 1960 đầu thập niên 1970, những nhóm như Ten Years After, Savoy Brown và Foghat bắt đầu chuyển hẳn sang nhạc rock. Tại Mỹ, Johnny Winter, The Allman Brothers Band và ZZ Top đi theo con đường hard rock.

Trên tất cả, AllMusic bình luận "sợi dây liên kết giữa blues rock và hard rock thực sự rất dễ thấy" khi chúng đều quay trở về những ảnh hưởng của nhạc blues truyền thống. Tới thập niên 1980, The Fabulous Thunderbirds và Stevie Ray Vaughan trở nên nổi tiếng với tài năng guitar của mình, và những nghệ sĩ thập niên 1990 như Gary Moore, Jeff Healy và Kenny Wayne Shepherd đã tạo nên sự chú ý lớn lao đối với công chúng. Những nhóm nhạc như Jon Spencer Blues Explosion và The White Stripes đã mang tới những phong cách đa dạng và sắc bén hơn trong thập niên 2000, ngoài ra không thể không nhắc tới ngôi sao đương đại The Black Keys.

Tham khảo

Thư mục
 Bane, Michael. White Boy Singin' the Blues. Penguin, 1982. 270 p. A5, index. ISBN 0-14-006045-6
 Brunning, Bob. Blues: The British Connection. Foreword by Paul Jones. Blandford Press, 1986. 256 p., index. ISBN 0-7137-1836-6. Rev. & upd. ed. in 1995 as Blues in Britain: The history, 1950s-90s (other sub-title: 1950s to the Present), 288 p. ISBN 0-7137-2457-9. Re-publ. w/ original title by Helter Skelter, 2002, 288 p. ISBN 1-900924-41-2
 Fancourt, Leslie. British Blues on Record (1957–1970). Retrack Books, 1989. 62 p. A5.
 Heckstall-Smith, Dick. The Safest Place in the World: A Personal History of British Rhythm and Blues. Preface by Jack Bruce. Quartet, 1989, hb, 178 p. ISBN 0-7043-2696-5. New ed. by Clear Books in 2004, w/ a second part written by Pete Grant, his manager since 2000, now titled as Blowing the blues: Fifty Years Playing the British Blues, w/ a 7-track CD (5 prev. unissued). 256 p. ISBN 1-904555-04-7.
 Hjort, Christopher. Strange Brew: Eric Clapton and the British Blues Boom, 1965-1970. Foreword by John Mayall. Jawbone, 2007. 352 p. ISBN 1-906002-00-2.
 Myers, Paul. Long John Bauldry and the Birth of the British Blues, Greystone Books, 2007, 272 p. ISBN 978-1-55365-200-7
 McStravick, Summer; Roos, John (eds); Foreword by Bob Brunning. Blues-Rock Explosion, Old Goat Publishing, 2001. 286 p A4 + xxxi, index. ISBN 0-9701332-7-8.
 Schwartz, Roberta Freund. How Britain Got the Blues: The Transmission and Reception of American Blues Style in the United Kingdom. Ashgate (Ashgate Popular and Folk music series), 2007. 282 p., hb. ISBN 0-7546-5580-6.

Dòng nhạc rock


title: Amphidrina rubripuncta

text:
Amphidrina rubripuncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amphidrina


title: Gnutella

text:
Gnutella (không liên quan đến Dự án GNU, tên có thể được bắt nguồn từ sự tương tự với Dự án GNU) là một mạng ngang hàng lớn. Đó là mạng ngang hàng phi tập trung đầu tiên thuộc loại này, dẫn đến các mạng khác, sau này áp dụng mô hình này. Nó kỷ niệm một thập kỷ tồn tại vào ngày 14 tháng 3 năm 2010 và có một cơ sở người dùng trong hàng triệu người để chia sẻ tệp ngang hàng.

Vào tháng 6 năm 2005, tổng số người dùng của Gnutella là 1,81 triệu máy tính  tăng lên hơn ba triệu nút vào tháng 1 năm 2006. Vào cuối năm 2007, đây là mạng chia sẻ tệp phổ biến nhất trên Internet với thị phần ước tính hơn 40%.

Lịch sử
Chương trình máy khách hàng đầu tiên (còn được gọi là Gnutella) mà mạng được đặt tên theo được phát triển bởi Justin Frankel và Tom Pepper của Nullsoft vào đầu năm 2000, ngay sau khi AOL mua lại công ty. Vào ngày 14 tháng 3, chương trình đã được cung cấp để tải xuống trên các máy chủ của Nullsoft. Sự kiện này được công bố sớm trên Slashdot và hàng ngàn người đã tải xuống chương trình vào ngày hôm đó. Mã nguồn sẽ được phát hành sau, theo Giấy phép Công cộng GNU (GPL); tuy nhiên, các nhà phát triển ban đầu không bao giờ có cơ hội thực hiện mục đích này.

Ngày hôm sau, AOL đã ngăn chặn sự sẵn có của chương trình vì những lo ngại về pháp lý và hạn chế Nullsoft thực hiện bất kỳ công việc nào khác trong dự án. Điều này đã không ngăn được Gnutella; Sau một vài ngày, giao thức đã được thiết kế ngược lại và các bản sao nguồn mở và miễn phí tương thích bắt đầu xuất hiện.  Sự phát triển song song này của các khách hàng khác nhau bởi các nhóm khác nhau vẫn là phương thức điều hành phát triển Gnutella ngày nay.

Trong số những người tiên phong Gnutella độc lập đầu tiên có Gene Kan và Spencer Kimball, họ đã ra mắt cổng thông tin đầu tiên nhằm lắp ráp cộng đồng nguồn mở để làm việc trên Gnutella, và cũng đã phát triển "GNUbile", một trong những mở các chương trình nguồn (GNU-GPL) để thực hiện giao thức Gnutella.

Mạng Gnutella là một giải pháp thay thế được phân phối đầy đủ cho các hệ thống bán tập trung như FastTrack (KaZaA) và Napster gốc. Sự phổ biến ban đầu của mạng đã được thúc đẩy bởi sự sụp đổ hợp pháp bị đe dọa của Napster vào đầu năm 2001. Sự gia tăng phổ biến ngày càng tăng cho thấy các giới hạn về khả năng mở rộng của giao thức ban đầu. Đầu năm 2001, các biến thể của giao thức (lần đầu tiên được triển khai trong các máy khách nguồn độc quyền và đóng) đã cho phép cải thiện khả năng mở rộng. Thay vì đối xử với mọi người sử dụng như client và server, một số người dùng hiện nay đối xử như ultrapeers, định tuyến yêu cầu tìm kiếm và trả lời cho người dùng kết nối với họ.

Điều này cho phép mạng lưới phát triển phổ biến. Vào cuối năm 2001, ứng dụng khách Gnutella LimeWire Basic đã trở thành nguồn mở và miễn phí. Vào tháng 2 năm 2002, Morpheus, một nhóm chia sẻ tập tin thương mại, bỏ rơi chương trình FastTrack dựa trên phần mềm peer-to-peer và phát hành một chương trình khách hàng mới dựa trên mã nguồn mở miễn phí Gnutella client Gnucleus.

Từ Gnutella ngày nay không chỉ bất kỳ một dự án hay phần mềm nào, mà là giao thức mở được sử dụng bởi các khách hàng khác nhau.

Tên là một từ ghép của GNU và Nutella, tên thương hiệu của một loại kẹo có mùi hazelnut Ý: cho là, Frankel và Pepper đã ăn rất nhiều Nutella làm việc trên các dự án ban đầu, và dự định để cấp giấy phép chương trình đã hoàn thành của mình theo GNU General Public License. Gnutella không được liên kết với dự án GNU  hoặc mạng ngang hàng của GNU, GNUnet.

Vào ngày 26 tháng 10 năm 2010, khách hàng nổi tiếng Gnutella LimeWire đã bị Thẩm phán Kimba Wood của Tòa án Quận Hoa Kỳ của Quận phía Nam New York yêu cầu đóng cửa khi bà ký một Nghị định Đồng ý mà các nguyên đơn của ngành ghi âm và LimeWire đã đồng ý. Sự kiện này có thể là nguyên nhân làm giảm đáng kể  kích thước của mạng, bởi vì, trong khi đàm phán lệnh, nhân viên LimeWire đã chèn mã vô hiệu hóa từ xa vào phần mềm. Khi lệnh bắt đầu có hiệu lực, người dùng đã cài đặt các phiên bản bị ảnh hưởng (mới hơn 5.5.10) đã bị cắt khỏi mạng P2P. Vì LimeWire là phần mềm miễn phí, không có gì ngăn cản việc tạo ra các phiên bản bỏ qua mã vô hiệu hóa, miễn là các nhãn hiệu LimeWire không được sử dụng. Việc tắt máy không ảnh hưởng, ví dụ, FrostWire, một nhánh của LimeWire được tạo ra vào năm 2004, không mang mã vô hiệu hóa từ xa cũng như phần mềm quảng cáo.

Vào ngày 9 tháng 11 năm 2010, LimeWire đã được hồi sinh bởi một nhóm các nhà phát triển bí mật và được đặt tên là LimeWire Pirate Edition. Nó được dựa trên LimeWire 5.6 BETA. Phiên bản này đã loại bỏ các phụ thuộc máy chủ và tất cả các tính năng PRO được kích hoạt miễn phí.

Tham khảo

Giao thức tầng ứng dụng
Mạng chia sẻ tập tin


title: Loreto Aravena

text:
Loreto del Pilar Aravena Soto (sinh 6, tháng 8 năm 1983), là nữ diễn viên Chile.

Các phim đã tham gia

Film
 Tiempos malos (2009)
 03:34 (2011)
 No soy Lorena (2013)
 Fuerzas Especiales (2014)
 Fuerzas Especiales 2 (2015)
 Sapo (2017)

TV
 Historias de Eva (2005) – Daniela
 Los '80 (2008-2014) – Claudia Herrera López
 Circo de estrellas (2010)
 Cartas de mujer (2010) – Jacinta
 Soltera otra vez (2012-2014, 2018) – Susana Sánchez
 Todo cine (2013)
 El hombre de tu vida (2013-2014) – Olivia
 Chipe libre (2014-2015) – Catalina Pardo
 Preciosas (2016-2017) – Lorena Martínez, "la Martillo"
 Pacto de sangre (2018-2019) – Josefa Urrutia
 Amor a la Catalán (2019-2020) – Dannae Catalán
 S. O. S. Mamis (2020)
 Tiempos de barrio (2021)
 Somos Caleta (2022)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1983
Nhân vật còn sống
Diễn viên truyền hình Chile
Diễn viên Chile thế kỷ 20
Diễn viên Chile thế kỷ 21


title: Micrathetis minuscula

text:
Micrathetis minuscula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Micrathetis


title: Stenurella nigra

text:
Stenurella nigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Stenurella
Động vật được mô tả năm 1758


title: Cryptomeigenia dubia

text:
Cryptomeigenia dubia là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptomeigenia


title: Abdulnaser Slil

text:
Abdulnaser Slil (, sinh ngày 2 tháng 9 năm 1981) là một tiền vệ bóng đá người Libya thi đấu cho Al-Ittihad. Anh là thành viên của Đội tuyển bóng đá quốc gia Libya.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Player profile with Photo – Sporting-heroes.net
Player profile – MTN Cúp bóng đá châu Phi 2006

Sinh năm 1981
Nhân vật còn sống
Người Tripoli
Cầu thủ bóng đá Libya
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Libya
Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2006
Cầu thủ bóng đá Al-Ittihad Club (Tripoli)


title: Ngoại ô

text:
Ngoại ô (外圬) hay Ngoại thành (外城) là khu vực ven đô của một thành phố, thường là khu gia cư nhưng cũng có thể là vùng hỗn hợp, vừa có hãng xưởng sản xuất, phố buôn bán lẫn khu gia cư. Cả ba thành phần chủ yếu góp phần cung ứng hàng hóa và nhân lực cho thành phố. Vì phụ thuộc vào thành phố nên ngoại ô cần hệ thống giao thông chặt chẽ để dân cư có thể vào nội thành dễ dàng. Về mặt kinh tế ngoại ô được coi là một phần của khu đô thị nhưng về mặt hành chính thì khu ngoại ô có khi chiếu theo đơn vị quản lý riêng, có cơ sở cai quản tự trị.

Cao trào biến đổi dân cư toàn cầu kể từ thế kỷ 20 trở đi là đô thị hóa với dân chúng nông thôn đổ dồn vào thành phố. Tuy nhiên đúng ra phần lớn họ tràn vào ngoại ô và chính những khu ngoại ô thường có mức tăng trưởng nhanh hơn trung tâm nội thành. Người dân thường chọn ngoại ô để sống vì hạ tầng cơ sở mới mẻ, nhà cửa thoáng đãng và yên tĩnh hơn so với trung tâm thành phố quá cũ kĩ, chật hẹp. Chỉ có vài nơi trên thế giới như Tokyo, Nhật Bản là ta thấy khuynh hướng trái ngược với dân cư ngày càng bỏ vùng ngoại ô tập trung vào thành phố.

Từ nguyên

Tiếng Việt dùng danh từ "ngoại ô" tức là phía ngoài cửa ô, phía ngoài cửa thành cổ truyền. Theo lối suy nghĩ xưa thì đô thị chủ yếu có thành trì nơi đặt dinh sở công quyền. Chung quanh thành thì có tường lũy, phía ngoài còn có hào sâu phòng thủ. Vì là nơi có quân doanh nên việc ra vào bị kiểm soát ở cổng thành. Từ đấy cổng thành trở thành ranh giới không gian giữa đô thành và nông thôn; và ngoại ô trở thành khu vực áp với thành phố nhưng chưa hẳn là nông thôn.

Theo Việt ngữ tinh nghĩa từ điển (1950) thì "ô" ngày xưa có nghĩa là "ô hợp" "hỗn độn" vì trong thành thì ngăn nắp, quy củ, còn ngoài thành thì đủ hạng dân tụ tập, trú ngụ.

Tham khảo

Chú thích

Sách tham khảo
 Baxandall, Rosalyn and Elizabeth Ewen. Picture Windows:  How the Suburbs Happened. New York:  Basic Books, 2000.
 Beauregard, Robert A.  When America Became Suburban.  University of Minnesota Press, 2006.
 Fishman, Robert.  Bourgeois Utopias: The Rise and Fall of Suburbia.  Basic Books, 1987; in U.S.
 Galinou, Mireille. Cottages and Villas: The Birth of the Garden Suburb (2011), in England
 Harris, Richard. Creeping Conformity: How Canada Became Suburban, 1900-1960 (2004)
 Hayden, Dolores.  Building Suburbia: Green Fields and Urban Growth, 1820–2000.  Vintage Books, 2003.
 Jackson, Kenneth T. (1985).Crabgrass Frontier: The Suburbanization of the United States. New York: Oxford University Press.ISBN 0-19-504983-7.
 Stilgoe, John R.  Borderland: Origins of the American Suburb, 1820–1939.  Yale University Press, 1989.
 Teaford, Jon C.  The American Suburb: The Basics.  Routledge, 2008.

Liên kết ngoài
 A Future Vision for the North American Suburb
 Centre for Suburban Studies
 Images of a mature north London suburb illustrating a wide range of domestic architecture
 The end of suburbia (documentary film)

Khu phố
Ngoại ô
Dạng nơi tập trung dân cư


title: Tuerta argyrochlora

text:
Tuerta argyrochlora là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tuerta


title: Quyền LGBT ở Bhutan

text:
Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Bhutan có thể phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải là người LGBT phải đối mặt. Đồng tính luyến ái là bất hợp pháp ở Bhutan. Bộ luật Hình sự (điều 213 và 214) quy định rằng các hành vi tình dục đồng giới (bất kể họ có đồng thuận hay thực hiện riêng tư) đều bị phạt tù từ một tháng đến dưới một năm.

Người LGBT ở Bhutan phải đối mặt với ít bạo lực hoặc đàn áp, mặc dù hầu hết người Bhutan không biết họ thậm chí còn tồn tại với ý tưởng là người đồng tính hoặc chuyển giới "khá nhiều chưa từng thấy". Trong những năm gần đây, do Bhutan mở cửa nhiều hơn với thế giới bên ngoài, người LGBT của Bhutan đã bắt đầu công khai và thành lập các cửa hàng hữu hình cho cộng đồng LGBT. Như vậy, thái độ của người dân nói chung đang thay đổi.

Bảng tóm tắt

Tham khảo

Quyền LGBT


title: Agylla pseudobisecta

text:
Agylla pseudobisecta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agylla


title: US de Matoury

text:
Union Sportive de Matoury là một câu lạc bộ bóng đá Guyane thuộc Pháp chơi ở hạng đấu cao nhất, có trụ sở ở Matoury, với sân nhà Stade Municipal.

Thành tích
 Giải bóng đá vô địch quốc gia Guyane thuộc Pháp: 7
 2002–03, 2005–06, 2010–11, 2011–12, 2013–14, 2015–16, 2016-17.
 Cúp bóng đá Guyane: 6
 2004–05, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2014–15, 2015–16.
 Coupe des Guyanes de football: 1
 2011.

Câu lạc bộ trong hệ thống bóng đá Pháp
 Cúp bóng đá Pháp: 6 lần tham gia
1998–99, 2001–02, 2003–04, 2005–06, 2013–14, 2014–15
 Trận thắng:
2014–15 CMS Oissel 1–1 US Mataury (sau hiệp phụ, 2–4 luân lưu) (Vòng 7)

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Guyane thuộc Pháp


title: Công giáo tại Nhật Bản

text:
Giáo hội Công giáo ở Nhật Bản là một phần của Giáo hội Công giáo Hoàn vũ, dưới sự lãnh đạo tinh thần của giáo hoàng ở Vatican. Có khoảng 509.000 tín hữu Công giáo ở Nhật Bản - chỉ dưới 0,5% tổng dân số. Có 16 giáo phận, bao gồm ba tổng giáo phận, với 1589 linh mục và 848 giáo xứ trong nước. Các giám mục của các giáo phận thành lập Hội đồng Giám mục Công giáo Nhật Bản, hội đồng giám mục của quốc gia.

Sứ thần Tòa Thánh hiện nay tại Nhật Bản là Tổng giám mục người Ấn Độ Joseph Chennoth. Tổng giám mục Joseph Chennoth là đại sứ của Tòa Thánh tại Nhật Bản cũng như người đại diện cho hội thánh địa phương.

Kitô giáo đã được giới thiệu đến Nhật Bản bởi những nhà thám hiểm Bồ Đào Nha và những người truyền giáo, đặc biệt là Dòng Tên, chẳng hạn như Thánh nhân người Tây Ban Nha Phanxicô Xaviê và Alessandro Valignano, người Ý. Người Công giáo Bồ Đào Nha cũng thành lập thành phố Nagasaki, được đánh giá là sự thành lập một trung tâm Kitô giáo quan trọng ở Viễn Đông, mặc dù sự đặc biệt này đã lỗi thời. Có một bản dịch tiếng Nhật hiện đại của toàn bộ Kinh Thánh bởi Federico Barbaro, một nhà truyền giáo người Ý. Ngày nay, một số lượng lớn người Công giáo Nhật Bản là thuộc nhân chủng Nhật Bản từ Brazil và Peru.

Giáo hạt tòng nhân Đức Mẹ Nam Thánh Giá mà Giáo hội Công giáo quyết định tạo ra nhằm đóng vai trò một phương tiện cho người Anh giáo tham gia hiệp thông với Rôma trong khi duy trì di sản của họ, cũng đã bắt đầu hình thành ở Nhật Bản. Tính đến năm 2015, nó có 2 cộng đoàn.

Tổ chức
 Hội đồng Giám mục Nhật Bản là hội đồng đại diện cho giáo hội tại quốc gia này.

Giáo phận

Tham khảo

Giáo hội Công giáo Rôma tại Nhật Bản
Giáo hội Công giáo Rôma theo quốc gia
Giáo hội Công giáo châu Á


title: Theta Tauri

text:
Theta Tauri (θ Tauri, viết tắt Theta Tau, θ Tau) là một ngôi sao đôi rộng trong chòm sao Kim Ngưu và là thành viên của cụm sao mở Hyades.

Tauri gồm hai ngôi sao cường độ thứ 3, được chỉ định là Theta¹ Tauri (Theta Tauri B) và Theta² Tauri (Theta Tauri A). Theta² sáng hơn, do đó đôi khi được gọi là Theta Tauri B và A, tương ứng. Chúng được phân cách bằng 5,62 ams (0.094 °) trên bầu trời. Dựa trên các phép đo thị sai, Theta¹ Tauri nằm ở khoảng cách , trong khi Theta² Tauri ở khoảng cách . Tauri A và B đều là sao quang phổ nhị phân; bốn thành phần được thiết kế Theta Tauri Aa (chính thức mang tên Chamukuy ), Ab, Ba, và Bb.

Danh pháp

Tauri (được Latinh hóa thành Theta Tauri) là tên gọi của ngôi sao đôi của Bayer; θ1 Tauri và θ2 Tauri thuộc hai thành phần của nó. Tên gọi của hai thành phần là Theta Tauri A và B, và các thành phần của bốn thành phần - Theta Tauri Aa, Ab, Ba và Bb - xuất phát từ quy ước được sử dụng bởi Danh mục Đa nhân Washington (WMC) cho nhiều hệ thống sao và được thông qua bởi Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU).

Trong thần thoại của các dân tộc Maya, Theta Tauri được gọi là Chamukuy, có nghĩa là một con chim nhỏ trong ngôn ngữ Yucatec Maya. Vào năm 2016, IAU đã tổ chức một Nhóm làm việc về Tên sao (WGSN) để lập danh mục và chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. WGSN quyết định gán tên thích hợp cho từng ngôi sao thay vì toàn bộ nhiều hệ thống. Nó đã phê duyệt tên Chamukuy cho thành phần Theta Tauri Aa vào ngày 5 tháng 9 năm 2017 và hiện tại nó đã được đưa vào Danh sách Tên Sao được IAU phê duyệt.

Trong tiếng Trung,   (), Có nghĩa Net, đề cập đến một khoảnh sao gồm Theta² Tauri, Epsilon Tauri (tên Ain), Delta³ Tauri, Delta¹ Tauri, Gamma Tauri, Alpha Tauri (Aldebaran), 71 Tauri và Lambda Tauri. Do đó, tên tiếng Trung của Theta² Tauri là   (), "Ngôi sao thứ sáu của Net".

Tính chất
Theta Tauri B là thành phần mờ hơn. Thành phần chính của nó, Theta Tauri Ba, là một ngôi sao khổng lồ loại K màu cam với cường độ rõ ràng là +3,84. Thứ cấp, Theta Tauri Bb, có độ lớn thứ 7. Nó có khối lượng  và quay quanh mỗi 16,26 năm trên quỹ đạo khá lập dị (0.570).

Theta Tauri A có cường độ biểu kiến trung bình là +3,40. Nó được phân loại là một ngôi sao biến Delta Scuti và độ sáng của nó thay đổi từ cường độ +3,35 đến +3,42 với thời gian 1,82 giờ. Thành phần chính của nó, Theta Tauri Aa, là một người khổng lồ loại A màu trắng. Theta Tauri Ab thứ cấp, có độ lớn thứ 6 và là 0,005 giây cung, hoặc ít nhất là 2 AU, ở xa. Nó hoàn thành một quỹ đạo cứ sau 141 ngày.

Chú thích

Chòm sao Kim Ngưu


title: Wetmorella albofasciata

text:
Wetmorella albofasciata là một loài cá biển thuộc chi Wetmorella trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1954.

Từ nguyên
Từ định danh của loài cá này, albofasciata, trong tiếng Latinh có nghĩa là "đánh dấu bởi các dải sọc trắng", hàm ý đề cập đến những dải sọc trắng trên cơ thể của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
W. albofasciata có phạm vi phân bố rộng rãi trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ở Ấn Độ Dương, W. albofasciata được ghi nhận từ Kenya dọc theo bờ biển Đông Phi đến Bắc Mozambique; Mauritius; Maldives; đảo Giáng Sinh cùng những bãi cạn và rạn san hô vòng ngoài khơi Tây Úc; ở Thái Bình Dương, loài này được ghi nhận tại vùng biển bao quanh các nhóm đảo phía đông quần đảo Mã Lai (Philippines, Đông Indonesia và Đông Malaysia, Papua New Guinea); ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu và quần đảo Hawaii; trải dài về phía đông đến một vài đảo quốc và quần đảo thuộc châu Đại Dương, bao gồm quần đảo Solomon, Palau, Pohnpei, quần đảo Bắc Mariana, quần đảo Marshall, New Caledonia, Fiji, Tonga, quần đảo Samoa và quần đảo Société; về phía nam đến rạn san hô Great Barrier.

W. albofasciata sống gần những rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 8 đến ít nhất là 42 m, nhưng thường được bắt gặp nhiều nhất ở độ sâu khoảng 30 m trở xuống.

Mô tả
W. albofasciata có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 6 cm. Cơ thể có màu nâu đỏ với 3 dải sọc trắng ở mỗi bên thân (dải cuối nằm trên cuống đuôi); bao quanh mắt là những đường sọc trắng ngắn hơn. Có 3 đốm đen lớn viền trắng, mỗi đốm nằm trên một bộ phận cơ thể, gồm phần vây mềm của vây lưng và vây hậu môn, và trên vây bụng (đốm trên vây bụng có thể màu đỏ sẫm ở nhiều cá thể). Mắt màu xanh lam với vòng đỏ ở trong, có 2 vạch màu vàng nhạt nằm trên và dưới đồng tử. Đuôi trắng, có dải đen ở rìa.

W. albofasciata có hình thái khá giống với cá con của Cheilinus fasciatus và Epibulus insidiator, nhưng vẫn có thể phân biệt dựa vào màu sắc của chúng. So với các loài cùng chi, hai sọc trắng trên thân của W. albofasciata có xu hướng hội tụ khi kéo dài xuống bụng, trong khi hai sọc giữa thân của Wetmorella tanakai lại song song và có thêm một sọc sau đầu, còn Wetmorella nigropinnata chỉ có sọc trắng ở cá con và cá gần trưởng thành.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái và hành vi
W. albofasciata sống trong các hang hốc trên các rạn san hô. Loài này được đánh bắt bởi giới buôn bán cá cảnh.

Tham khảo

Trích dẫn

A
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Maldives
Cá Nhật Bản
Cá Philippines
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Fiji
Cá Tonga
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Hawaii
Động vật được mô tả năm 1954


title: Fukada Kyoko

text:
(sinh ngày 2 tháng 11 năm 1982) là một nữ diễn viên và ca sĩ người Nhật Bản. Ở Nhật Bản, trong các hợp đồng và viết tắt cô được biết đến là Fukakyon. Fukada Kyoko là người đã giành được giải thưởng nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Yokohama cho bộ phim Kamikaze Girls.

Tiểu sử
Sinh ra và lớn lên tại Tokyo, Nhật Bản trong một gia đình có hai chị em gái, cô có lần đầu ra mắt khản giả trong bộ phim truyền hình Sore ga Kotae da! trong vai diễn Mizuno Kazune. Cô sau đó góp mặt trong bộ phim Ring 2 với vai Sawaguchi Kanae năm 1999, sau đó là phim School Day of the Dead năm 2000. Cùng năm, cô tốt nghiệp trường trung học Horikoshi.

Năm 2002, cô xuất hiện trong bộ phim Búp bê với vai diễn ngôi sao nhạc pop Yamaguchi Haruna. Ngoài sự nghiệp diễn xuất, cô còn là một ca sĩ J-pop với đĩa đơn đầu tay "The Last Fruit", là một phần của album Dear phát hành năm 1999.

Phim ảnh

Phim

Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kyoko Fukada's official Profile at Horipro, Inc.
 Kyoko Fukada Photos

 Kyoko Fukada's Profile - www.spcnet.tv

Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên lồng tiếng Nhật Bản
Nữ diễn viên từ Tokyo
Ca sĩ từ Tokyo
Thần tượng Nhật Bản
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Nhật Bản
Cựu sinh viên trường trung học Horikoshi


title: Scopula caricaria

text:
Scopula caricaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm Châu Âu


title: Pterolophia sthenioides

text:
Pterolophia sthenioides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia