title: Mông Cổ xâm lược Nhật Bản

text:
, sự kiện diễn ra năm 1274 và năm 1281, bao gồm những nỗ lực quân sự quy mô lớn do Hốt Tất Liệt của Đế quốc Mông Cổ tiến hành nhằm chinh phục quần đảo Nhật Bản sau khi Cao Ly quy phục làm chư hầu. Kết quả cuối cùng là quân Mông Cổ phải gánh chịu những thất bại nặng nề sau hai lần xâm lược và buộc phải từ bỏ ý định chinh phục Nhật Bản. Những nỗ lực xâm lược có tầm quan trọng lịch sử vĩ mô bởi vì nó đặt ra một giới hạn cho việc bành trướng của người Mông Cổ và được coi là sự kiện đặc biệt trong lịch sử Nhật Bản.

Cuộc xâm lược của Mông Cổ vào Nhật Bản là một trong những trường hợp sớm nhất của chiến tranh thuốc súng bên ngoài Trung Quốc và được coi là tiền thân của chiến tranh thời kỳ đầu hiện đại. Một trong những phát minh công nghệ đáng chú ý nhất trong cuộc chiến này là sử dụng bom nổ ném bằng tay.

Cuộc xâm lăng được đề cập đến trong nhiều tác phẩm hư cấu, và là sự kiện sớm nhất mà từ kamikaze ("thần phong") được sử dụng rộng rãi, có nguồn gốc từ hai cơn bão mà đội quân Mông Cổ đã phải hứng chịu.

Bối cảnh
Sau một loạt các cuộc xâm lược Cao Ly (Triều Tiên) từ năm 1231 đến năm 1281, Cao Ly đã ký một hiệp ước khuất phục Mông Cổ và trở thành một quốc gia chư hầu. Hốt Tất Liệt lên ngôi Khả Hãn của Đế quốc Mông Cổ vào năm 1260 (mặc dù không được người Mông Cổ ở phương tây công nhận rộng rãi) và đã thành lập thủ đô của mình tại Khanbaliq (bên trong khu vực nay là Bắc Kinh) vào năm 1264.

Nhật Bản thời đó được cai trị bởi các Nhiếp chính (Shikken) của gia tộc Hōjō, người đã kết hôn và giành quyền kiểm soát đất nước từ Minamoto no Yoriie, tướng quân của Mạc phủ Kamakura, sau khi ông qua đời năm 1203. Quyền lực của gia tộc Hōjō dần trở nên lớn mạnh đến mức họ không còn tham khảo ý kiến của hội đồng shogunate (), triều đình Kyōto hay các chư hầu gokenin của họ, đồng thời các quyết định của họ sẽ được đưa ra tại các cuộc họp trong nhà riêng của họ ().

Người Mông Cổ cũng cố gắng chinh phục các dân tộc bản địa ở Sakhalin - Ainu, Orok và Nivkh - từ năm 1264 đến năm 1308. Tuy nhiên, nhiều người nghi ngờ rằng liệu các hoạt động của Mông Cổ ở Sakhalin có phải là một phần trong nỗ lực xâm lược Nhật Bản hay không.

Tiếp xúc
Từ lâu, giữa hai nước Nhật Bản và Trung Quốc đã gần như không còn giao thiệp gì với nhau kể từ thời kỳ Heian giữa thế kỷ thứ 9 sau khi nhà Hậu Đường sụp đổ. Mặc dù Nhật Bản vẫn tiến hành giao thương với nhà Tống ở một mức độ nào đó, nhưng về cơ bản thì hai bên không còn quá quan tâm gì đến nhau. Cho đến khi Đế quốc Mông Cổ tiến hành xâm lược Nam Tống và thành lập nhà Nguyên thì vào năm 1266, Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt đã phái sứ giả đến Nhật Bản, yêu cầu đảo quốc này trở thành một nước chư hầu và phải triều cống cho nhà Nguyên, đe dọa sẽ tiến hành xâm lược nếu họ từ chối. Thế nhưng các sứ giả đã trở về tay không. Đoàn sứ giả thứ hai được cử đi vào năm 1268 rồi cũng trở về tay không như lần thứ nhất. Cả hai nhóm sứ giả đã gặp Chinzei Bugyō, người sau đó truyền đạt thông điệp đến cho Nhiếp chính lúc bấy giờ là Hōjō Tokimune và Thiên hoàng Kameyama ở Kyōto. Sau khi thảo luận về các bức thư tại nhà riêng của mình, đã có nhiều cuộc tranh luận xảy ra, nhưng Nhiếp chính Hōjō Tokimune đã quyết định gửi các sứ giả trở về mà không có câu trả lời. Hốt Tất Liệt tiếp tục gửi yêu cầu (một số lần thông qua sứ giả Cao Ly và số còn lại thông qua sứ giả Mông Cổ) vào các ngày 7 tháng 3 năm 1269, ngày 17 tháng 9 năm 1269, tháng 9 năm 1271 và tháng 5 năm 1272. Tuy nhiên, mỗi lần đến Nhật Bản thì những sứ giả này đều không được phép đặt chân xuống Kyūshū. Nhật Bản vẫn quyết làm ngơ trước yêu sách của nhà Nguyên, triều đình Kyoto và Mạc phủ từ chối yêu cầu của Hốt Tất Liệt cũng như chuẩn bị phòng thủ đất nước.

Chuẩn bị xâm lược lần thứ nhất
Hốt Tất Liệt đã rất muốn đưa quân sang Nhật Bản để bắt đảo quốc này phải quỳ xuống và quy phục trước vó ngựa Mông Cổ, nhưng vì cuộc xâm lược Nam Tống đang trong giai đoạn ác liệt, cho nên nhà Nguyên chưa thể tiến hành một cuộc xâm lược quy mô lớn với Nhật Bản. Đến năm 1273, sau khi thành Tương Dương bị hạ, nhận thấy lúc này đã thích hợp để tiến hành chiến tranh với Nhật Bản, Hốt Tất Liệt cử một hạm đội lớn gồm khoảng 600-800 tàu chiến cùng 23 ngàn quân ra khơi tại cảng Tuyền Châu. Hạm đội xâm lược dự kiến khởi hành vào tháng 7 năm 1274 nhưng bị trì hoãn trong ba tháng. Hốt Tất Liệt lên kế hoạch cho hạm đội tấn công đảo Tsushima và đảo Iki trước khi đổ bộ lên Vịnh Hakata. Kế hoạch phòng thủ của Nhật chỉ đơn giản là dùng lực lượng gokenin để chiến đấu với quân Nguyên vào bất cứ thời điểm nào. Trên thực tế, không có hồ sơ đáng tin cậy nào về quy mô của lực lượng Nhật Bản lúc bấy giờ nhưng các ước tính cho thấy tổng quân số của họ vào khoảng 4.000-6.000 quân. Lực lượng nhà Nguyên tiến hành chiến dịch xâm lược Nhật Bản với một đội quân gồm 15.000 binh sĩ người Mông Cổ, người Hán và người Nữ Chân dưới sự chỉ huy của tướng Hốt Đôn, Hồng Trà Khâu cùng khoảng 1.500-8.000 binh sĩ người Cao Ly dưới sự chỉ huy của tướng Kim Phương Khánh và một hạm đội gồm khoảng 300 con tàu cỡ lớn cùng 400-500 con tàu cỡ nhỏ.

Cuộc xâm lược lần thứ nhất (1274)

Cuộc xâm lược đảo Tsushima
Lực lượng xâm lược nhà Nguyên khởi hành từ Triều Tiên vào ngày 2 tháng 11 năm 1274. Hai ngày sau, họ bắt đầu đổ bộ lên Tsushima. Cuộc đổ bộ chính được thực hiện tại bãi biển Komoda ở gần Sasuura, nơi nằm trên mũi Tây Bắc của Đảo Nam Tsushima. Các cuộc đổ bộ bổ sung diễn ra ở eo biển nằm giữa hai đảo Tsushima, cũng như tại hai điểm khác trên Đảo Bắc Tsushima. Các mô tả về sự kiện này được kể lại dựa trên các nguồn tư liệu đương thời của Nhật Bản, đặc biệt là Sō Shi Kafu của gia tộc Sō ở Tsushima.

Tại Sasuura, sau khi phát hiện hạm đội xâm lược ngoài khơi, địa đầu (Jitō) của Tsushima - tướng Nhật Bản - Sō Sukekuni (1207–1274), do đã được Mạc phủ cảnh báo từ trước, đã dẫn đội kỵ binh của mình đối đầu với đại quân Nguyên. Tương truyền vào ngày hôm đó, tại ngôi đền thờ chiến thần Hachiman đã xuất hiện một đàn bồ câu trắng tượng trưng cho vị thần. Sau khi đàn chim bay đi thì ngôi đền đột nhiên bốc cháy, đó có thể là một điềm báo của sự xui xẻo, nhưng Sukekuni đã giải thích đó là một sự cảnh báo.

Với đội kỵ binh gồm 80 samurai trung thành cùng tùy tùng của họ, Sukekuni đã đối đầu với một lực lượng xâm lược mà Sō Shi Kafu mô tả là 8.000 chiến binh trên 900 con tàu. Quân Mông Cổ đổ bộ lúc 02:00 sáng ngày 5 tháng 11, phớt lờ những nỗ lực đàm phán của Nhật Bản và bắt đầu khai chiến bằng lực lượng cung thủ của họ. Cuộc chiến chính thức bắt đầu lúc 04:00. Các cung thủ Nhật Bản đã tiêu diệt nhiều binh sĩ Mông Cổ, và một vị samurai tên Sukesada được cho là đã hạ gục 25 binh sĩ đối phương trong các trận giao tranh riêng lẻ. Lực lượng phòng thủ của quân Nhật đã cầm chân quân Mông Cổ trên bãi biển cho đến khi màn đêm buông xuống, những kẻ xâm lược đánh bại mũi tấn công cuối cùng của kỵ binh Nhật Bản, áp đảo và giết chết tất cả quân phòng thủ.

Sau chiến thắng tại Komoda, quân Nguyên đã đốt phá hầu hết các tòa nhà xung quanh Sasuura và tàn sát hầu hết cư dân. Họ mất tới vài ngày lấy lại và đảm bảo quyền kiểm soát hoàn toàn hòn đảo Tsushima.

Cuộc xâm lược đảo Iki
Hạm đội quân Nguyên rời Tsushima vào ngày 13 tháng 11 và sau đó tấn công đảo Iki. Giống như Sukekuni, thống đốc của Iki là Taira Kagetaka đã dẫn quân của mình đối đầu với đại quân Nguyên trong khi đội kỵ binh của ông chỉ có khoảng 100 samurai và hơn 1000 bộ binh trước khi trở về lâu đài của mình lúc màn đêm buông xuống. Sáng hôm sau, những cánh quân Nguyên đã bao vây lâu đài, buộc Kagetaka đã lén đưa con gái của mình thoát ra ngoài cùng với Sozaburo, một samurai đáng tin cậy, bằng một con đường bí mật dẫn đến bờ biển, nơi họ lên một con tàu và chạy trốn vào đất liền. Một hạm đội Mông Cổ đi qua đã bắn tên vào họ và giết chết cô con gái nhưng Sozaburo đã đến được Vịnh Hakata và báo cáo về thất bại của Iki.

Kagetaka thực hiện một cuộc xuất kích cuối cùng với 36 binh sĩ và thất bại, 30 người trong số họ đã chết trong trận chiến. Cuối cùng Kagetaka đã phải tự sát cùng với gia đình, gần như toàn bộ quân Nhật đều bị tàn sát. Theo người Nhật, quân Mông Cổ sau đó đã giết chết những người phụ nữ rồi dùng dao đâm xuyên qua lòng bàn tay của họ, lột trần họ và trói xác họ vào thành tàu của chúng.

Cuộc chiến ở Vịnh Hakata

Vào ngày 19 tháng 11, quân Nguyên vượt biển và đổ bộ vào Vịnh Hakata, cách Dazaifu, thủ đô hành chính cổ của Kyūshū một khoảng cách ngắn. Ngày hôm sau đã diễn ra Trận chiến Bun'ei (文永の役) hay còn được gọi là "Trận chiến Vịnh Hakata lần thứ nhất"- trận đánh quy mô lớn đầu tiên giữa hai bên.

Phía Nhật Bản có khoảng 120 samurai và khoảng 3000 bộ binh. Phía quân Nguyên, mặc dù tổng lực của họ nhiều hơn, nhưng số quân tham chiến tại Hakata thì không quá áp đảo so với Nhật Bản, lực lượng của họ cũng chỉ vào khoảng 3000 - 4000 quân. Tuy nhiên, quân Nguyên có lợi thế hơn nhiều bởi do binh sĩ đều đã trải qua rất nhiều trận chiến khác nhau. Trong khi đó, quân Nhật thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý một lực lượng lớn như vậy (tất cả vùng Bắc Kyūshū đã được huy động). Đã gần 50 năm kể từ sự kiện chiến đấu lớn cuối cùng ở Nhật Bản, và không một vị tướng Nhật Bản nào có kinh nghiệm đầy đủ trong việc thống lĩnh một đội quân lớn. Quân Nguyên còn áp đảo quân Nhật bởi họ có vũ khí mạnh mẽ hơn (các mũi tên tẩm độc, mũi tên lửa, mũi tên thuốc nổ, bom giấy và bom vỏ sắt) khiến cho những con ngựa Nhật Bản sợ hãi và trở nên mất kiểm soát trong trận chiến. Ngoài ra, phong cách chiến tranh vốn là thông lệ trong thời phong kiến Nhật Bản đó là một-chọi-một (quy tắc võ sĩ đạo), ngay cả trong các trận đánh lớn. Tuy nhiên, người Mông Cổ không quen thuộc với phong cách chiến đấu như vậy, vì thế quân Nhật bị áp đảo.

Trận chiến chỉ kéo dài trong một ngày và cuộc giao tranh mặc dù diễn ra rất ác liệt nhưng không hiệp đồng. Một samurai cấp thấp tên là Takezaki Suenaga nhận được tin từ Shoni Kagesuke, chỉ huy của mình, rằng anh phải đợi cho đến khi quân Mông Cổ tiến lên do địa hình khó khăn, nhưng Takezaki vẫn lao đến tấn công quân Mông Cổ. Trên đường đến bãi biển, anh gặp được Kikuchi Takefusa, người đã chạm trán với một biệt đội quân Nguyên, đẩy lùi họ và giết hai người. Kikuchi nói rằng 'những tên cướp biển' đã bỏ trốn. Takezaki và năm người bạn đồng hành của anh ta tấn công biệt đội quân Nguyên nhỏ mà Kikuchi đã chạm trán trước đó, nhưng ngựa của họ bị mắc kẹt trong bùn và họ bị thương bởi một loạt mũi tên bắn ra. Takezaki và ba thuộc hạ còn sống sót đã tìm cách rút lui với sự hỗ trợ của Shiraishi Michiyasu, người đã tấn công một biệt đội của quân Nguyên và đánh đuổi họ. Vào ban đêm, lực lượng quân Nguyên đã buộc quân Nhật phải rời khỏi bãi biển với 1/3 lực lượng phòng thủ thiệt mạng, đẩy họ lui vào đất liền vài km và đốt cháy Vịnh Hakata. Dù vậy, quân Nhật vẫn cố gắng cầm cự để chờ quân cứu viện tới nơi, trong khi quân Nguyên cũng chờ lực lượng còn lại với hơn 2 vạn quân đang dong buồm trên biển có thể cập bến.

Trong cuộc chiến, một trong ba vị tướng chỉ huy của nhà Nguyên là Lưu Phức Hưởng đã bị bắn vào mặt bởi Shoni Kagesuke, một samurai đang rút lui, và bị thương nặng, phải trở lại tàu của mình. Hốt Đôn muốn tiếp tục tiến công qua đêm trước khi có thêm quân tiếp viện của Nhật đến nhưng Hồng Trà Khâu lo rằng quân của họ đã kiệt sức và cần nghỉ ngơi. Lo sợ bị phục kích trong đêm, Hốt Đôn đồng ý với Hồng Trà Khâu và triệu tập lực lượng quân Nguyên trở lại bãi biển. Nếu giả sử toàn bộ cánh quân nhà Nguyên có thể hợp nhất và tấn công vào đợt duy nhất, thì quân Nhật sẽ dễ dàng bị áp đảo và tàn sát, Kyūshū sẽ nhanh chóng bị thất thủ. Tuy nhiên, Nhật Bản đã gặp may mắn khi vào đêm hôm đó, có một cơn bão lớn nổi lên ngoài khơi Vịnh Hakata, hạm đội quân Nguyên ngoài khơi đã yêu cầu lực lượng trên bộ rút về tàu do lo sợ nếu bão lớn hơn, thời tiết gió mạnh và sóng lớn sẽ khiến cho hạm đội của họ bị mắc cạn, hai bên sẽ bị chia cắt hoàn toàn. Nhưng hóa ra đó lại là một hành động tự tay bóp chết quân mình, bão đêm đó lớn và dữ dội hơn mức dự tính của quân Nguyên, đến mức đánh chìm và làm đắm rất nhiều tàu chiến của quân Nguyên. Đến sáng hôm sau, hạm đội quân Nguyên tan tành hết, hơn 200 tàu chiến bị đánh đắm, số còn lại không hư hại nặng thì cũng hư hại nhẹ và toàn quân Nguyên bị say sóng hết cả một lượt với nhau.

Lực lượng quân Nguyên đã bị thiệt hại quá nửa, cuộc xâm lược này có nguy cơ thất bại. Tuy nhiên quân Nguyên vẫn cố gắng thực hiện hai cuộc tấn công nữa vào Akasaka và Torikai-Gata. Tại trận Akasaka thì tướng Kikuchi Takefusa đã đánh úp quân Nguyên và khiến họ phải rút lui dù tổn thất không nhiều lắm. Nhưng đến trận Torikai-Gata thì quân Nguyên bị hai cánh quân Nhật do Takezaki Suenaga và Shiraishi Michiyasu dẫn đầu tấn công, quân Nguyên thảm bại khi hơn 3000 quân bị giết. Đại quân Mông Cổ ra khơi từ Tuyền Châu với 23 ngàn quân, thế nhưng sau hai cuộc chiến tại Akasaka và Torikai-Gata thì lực lượng chỉ còn lại khoảng 1/3 so với ban đầu. Nghĩ kiểu gì cũng không thể đánh tiếp, vì thế nên quân Nguyên buộc phải rút lui. Cuộc xâm lược lần thứ nhất kết thúc chỉ sau 1 tháng với phần thắng thuộc về Nhật Bản.

Chuẩn bị xâm lược lần thứ hai

Mặc dù thất bại trong cuộc xâm lược thứ nhất, nhưng Hốt Tất Liệt chưa từ bỏ tham vọng nuốt chửng Nhật Bản. Phía Mạc phủ Kamakura cũng biết nhà Nguyên không dễ gì bỏ cuộc, vì thế họ gấp rút chuẩn bị để đối phó với một cuộc xâm lược nữa có thể xảy ra trong tương lai. Nhằm một lần nữa thăm dò Nhật Bản, tháng 9 năm 1275, Hốt Tất Liệt cử một đoàn gồm năm sứ thần nhà Nguyên đến Kyūshū, yêu cầu Thiên Hoàng phải thân hành đến Đại Đô để thần phục trước Hoàng đế nhà Nguyên và từ chối rời đi mà không được hồi âm. Đáp lại yêu sách này, Nhiếp chính Hōjō Tokimune đã ra lệnh áp giải đoàn sứ thần nhà Nguyên về Kamakura và chém đầu tất cả. Mộ của năm sứ giả nhà Nguyên bị hành quyết còn tồn tại cho đến ngày nay tại Jōryū-ji ở Fujisawa, Kanagawa, gần với địa điểm hành quyết Tatsunokuchi ở Kamakura. Đến ngày 29 tháng 7 năm 1279, năm sứ giả khác của nhà Nguyên tiếp tục được cử đến với mục đích tương tự và cũng bị chém đầu hết, lần này là ở Hakata.

Mạc phủ Kamakura đã quyết tâm chống lại nhà Nguyên, Nhiếp chính Hōjō Tokimune cũng đã lệnh cho các lãnh chúa sửa sang, củng cố các thành trì ven biển. Các dịch vụ tôn giáo tăng lên và đền Hakozaki, nơi đã bị quân Nguyên phá hủy, cũng được xây dựng lại. Ngoài việc tổ chức ra một lực lượng samurai tốt hơn ở Kyūshū, họ còn ra lệnh xây dựng các pháo đài, một bức tường phòng thủ bằng đá lớn (Genkō Bōrui) và các công trình phòng thủ khác tại nhiều điểm đổ bộ tiềm năng dọc theo bờ biển Vịnh Hakata. Bức tường phòng thủ được xây dựng vào năm 1276 này cao từ 1.5-4.5 mét (5-15 ft) và dài đến 25 dặm. Ngoài ra, một số lượng lớn cọc được đóng vào khu vực cửa sông và các bãi đổ bộ dự kiến để ngăn chặn quân đội Mông Cổ đổ bộ. Thậm chí còn có một kế hoạch cho một cuộc đột kích vào Cao Ly được thực hiện bởi Shōni Tsunesuke, một vị tướng ở Kyūshū, tuy nhiên điều này chưa bao giờ được thực hiện.

Vào mùa thu năm 1280, Hốt Tất Liệt tổ chức một hội nghị tại cung điện của mình để thảo luận về kế hoạch xâm lược Nhật Bản lần thứ hai. Sự khác biệt chính của cuộc xâm lược lần thứ hai so với cuộc xâm lược đầu tiên đó là nhà Nguyên đã hoàn thành việc chinh phục nhà Tống vào năm 1279 nên có thể phát động một cuộc tấn công theo hai hướng. Lực lượng xâm lược lần này được tuyển chọn từ nhiều nguồn bao gồm những tên tội phạm với bản án tử hình được giảm nhẹ và thậm chí có cả những người đang để tang cha mẹ (một vấn đề nghiêm trọng ở Trung Quốc đương đại). Có hơn 1.000 tàu đã được trưng dụng cho cuộc xâm lược này (600 tàu từ phía nam Trung Quốc, 900 tàu từ Cao Ly). Được biết, nhà Nguyên đã huy động đến 100.000 binh sĩ người Mông Cổ, người Hán cùng với 40.000 binh sĩ người Cao Ly. Những con số này có thể là một sự phóng đại nhưng việc bổ sung thêm các nguồn lực từ phía nam Trung Quốc cũng đồng nghĩa với việc lực lượng của cuộc xâm lược này vẫn lớn hơn nhiều lần so với cuộc xâm lược đầu tiên. Không có bất cứ thông tin nào được ghi chép lại một cách rõ ràng về quy mô của lực lượng Nhật Bản lúc bấy giờ, ước tính được đưa ra cho rằng tổng quân số của họ vào khoảng 40.000 quân.

Cuộc xâm lược lần thứ hai (1281)

Mùa xuân năm 1281, Hốt Tất Liệt phát động cuộc xâm lược Nhật Bản lần thứ hai, lần này với hai đạo quân lớn và có số lượng nhiều hơn đạo quân lần thứ nhất rất nhiều. Đội quân của người Mông Cổ tiến hành chiến dịch xâm lược Nhật Bản lần này được chia làm hai: một lực lượng gồm 900 tàu chở 17.000 thủy thủ, 10.000 lính Triều Tiên, 15.000 lính Mông Cổ và lính Trung Quốc đã khởi hành từ Masan, Triều Tiên hướng tới Nhật Bản. Một lực lượng nữa còn đông đảo hơn gồm 3.500 tàu chở tới 100.000 binh sĩ và thủy thủ xuất phát từ phía nam Trung Quốc.

Tháng 5 năm 1281, hạm đội ra khơi từ Cao Ly cập bến Vịnh Hakata, còn hạm đội ra khơi từ Trung Quốc vẫn chưa đến nơi. Hạm đội thứ nhất đã đến Vịnh Hakata vào ngày 23 tháng 6 năm 1281 và bắt đầu mở những cuộc tấn công dữ dội. Mặc dù có số lượng tương đối lớn với 25 ngàn người, quân Nguyên không thể xuyên phá được hàng phòng thủ bằng đá vững chắc của Nhật Bản tại Vịnh Hakata cho dù đã sử dụng đến cả máy bắn đá, thế trận diễn ra giằng co quyết liệt. Thêm vào đó là chiến thuật quấy phá của quân Nhật: khi màn đêm buông xuống, các samurai Nhật Bản sử dụng những chiếc thuyền nhỏ bất thình lình đột kích hạm đội Mông Cổ trong bóng tối, đốt cháy nhiều con tàu và giết hại nhiều binh lính Mông Cổ, sau đó họ lại chèo thuyền quay trở lại đất liền. Quân Nhật Bản lần này chiến đấu ngoan cường hơn rất nhiều khi họ cứ liều mạng xông lên để phá hủy những cỗ máy bắn đá của quân Nguyên. Dịch bệnh cũng là một vấn đề lớn với quân Nguyên, ít nhất 3000 người chết vì bệnh, số người chết vì các cuộc đột kích hay trong các trận chiến vô vọng để công phá hàng phòng thủ Hakata lên tới hàng ngàn. Quân Nguyên sa lầy ở Hakata và đành phải chờ hạm đội chính với 10 vạn quân đến nơi.

Về phần hạm đội chính của quân Nguyên thì họ không đến thẳng Vịnh Hakata mà đi lòng vòng hơn nhiều. Đầu tiên đội quân tiên phong tiếp tục đổ bộ xuống đảo Tsushima, nhưng lần này chịu sự chống cự ác liệt của quân Nhật nên buộc phải rút lui. Đến ngày 8 tháng 6, quân Nhật chia ra làm hai và tấn công quân Nguyên tại eo biển có tên Umi no Nakamichi, quân Nhật đã đánh bại quân của hai tướng nhà Nguyên là Hồng Trà Khâu - tướng người Cao Ly và Trương Thành - tướng người Hán. Ngày hôm sau Trương Thành cố gắng tập hợp lại quân để đáp trả quân Nhật nhưng thất bại do gặp phải sự kháng cự quá lớn. Sau thất bại này, Trương Thành dẫn số quân còn lại rút về đảo Iki để họp với lực lượng ở đây.

Đến ngày 29 tháng 6, quân của ba gia tộc Matsura, Ryuzoji và Takagi hợp lại với hơn 1 vạn quân và mở cuộc tổng tấn công đạo quân Nguyên ở đảo Iki. Lần này thì chính quân Nguyên lại thất thế khi đại quân của họ đang ở đảo Hirado. Trận chiến trên đảo Iki kéo dài vài ngày và kết cục là quân Nguyên bị đánh bại và tàn quân của họ rút về đảo Hirado, họp với đại quân ở đây.

Lúc này, ở Hirado đang tập trung đại quân Nguyên gồm khoảng 10 vạn quân để chuẩn bị dong buồm tới Vịnh Hakata để trợ giúp đạo quân Nguyên còn lại. Nhận ra thời cơ chỉ có một, Takezaki Suenaga - vị tướng từng chiến thắng quân Nguyên 7 năm trước ở Torikai-Gata quyết định bất ngờ tấn công hạm đội của quân Nguyên. Do bị bất ngờ và không có sự chuẩn bị, thêm nữa là phần lớn quân lính đã đóng trại trên bờ, hạm đội của quân Nguyên bị tổn hại khá nặng nề, hầu hết các chỉ huy cấp cao của quân Nguyên đều ở trên tàu, một số bị giết, một số như Phạm Văn Hổ tự lựa những thuyền còn tốt chạy về Đại Nguyên, bỏ mặc đại quân 10 vạn người ở lại Hirado.

Không còn chỉ huy, 10 vạn quân Nguyên lâm vào thế bị động, không biết nên làm gì. Cuối cùng, đại quân quyết định dong buồm đến Hakata nơi đạo quân còn lại đang sa lầy. Cuộc chiến ở Vịnh Hakata lâm vào thế bế tắc trong suốt 50 ngày liên tục, cho đến ngày 12 tháng 8, hai đạo quân của nhà Nguyên cuối cùng cũng hợp lại được với nhau và tổng số là hơn 12 vạn quân. Với lượng quân khổng lồ như vậy, quân Nguyên hy vọng cuối cùng họ cũng có thể xuyên phá được lớp phòng ngự Hakata. Phải đối mặt với một lực lượng đông hơn gấp ba lần, thế nhưng các samurai vẫn chiến đấu rất dũng cảm dù tình thế đã dần trở nên tuyệt vọng. Tưởng như quân Nhật sẽ phải chịu thất bại, thì phép màu đã đến với họ: vào ngày 15 tháng 8 năm 1281, một cơn bão rất lớn đã đổ bộ vào Kyūshū, cơn bão này lớn hơn cơn bão 7 năm trước gấp bội phần và đã đánh đắm hầu như toàn bộ hạm đội tàu chiến của quân Nguyên. Rất nhiều binh lính đã chết đuối, số còn lại chạy kịp lên bờ thì cũng bị các samurai tàn sát (trừ 2 vạn người Hán thì người Nhật tha mạng nhưng phải làm nô lệ, vì họ cho là người Hán đã bị quân Nguyên cưỡng ép ra trận). Cuối cùng thì lúc đi 14 vạn quân, đến khi cơn bão tan đi và tàn quân Nguyên chạy về được Cao Ly thì chỉ còn lại khoảng gần 2 vạn người.

Người Nhật tin rằng các vị thần của họ đã gửi những cơn bão để bảo vệ Nhật Bản khỏi quân Mông Cổ. Họ gọi cơn bão là kamikaze hay "thần phong". Hốt Tất Liệt dường như đã tin rằng Nhật Bản được bảo vệ bởi các lực lượng siêu nhiên và thất bại nặng nề tại đây làm ông chùn bước đôi chút, nhưng ông vẫn giữ tham vọng xâm lược Nhật Bản và thậm chí còn có ý định phát động cuộc xâm lược lần thứ ba. Tuy nhiên sau thất bại tại Nhật Bản, đạo quân "bách chiến bách thắng" của Đế quốc Mông Cổ tiếp tục nếm mùi thảm bại, thậm chí còn nặng nề hơn ở Đại Việt vào năm 1285 và năm 1287-1288, do đó Hốt Tất Liệt mới quyết định từ bỏ tham vọng chinh phục đảo quốc này.

Hậu quả
Đế chế Mông Cổ sau khi bị đánh bại tại Nhật Bản đã mất phần lớn sức mạnh hải quân, khả năng phòng thủ của hải quân cũng bị suy giảm đáng kể. Cao Ly, nước chịu trách nhiệm đóng tàu cho cuộc xâm lược, cũng mất đi khả năng đóng tàu và khả năng phòng thủ trên biển do một lượng lớn gỗ đã bị đốn hạ. Trong khi đó tại Nhật Bản, không có thêm đất mới giành được vì đây là một cuộc chiến tranh phòng thủ, vì vậy Mạc phủ Kamakura không thể ban thưởng cho các chư hầu gokenin đã tham gia trận chiến, quyền lực của họ cũng bị giảm sút. Sau đó, lợi dụng tình hình này, số lượng người Nhật gia nhập các băng hải tặc (wokou) bắt đầu tăng lên, các cuộc tấn công vào bờ biển của Trung Quốc và Cao Ly ngày càng gia tăng.

Kết quả của cuộc chiến này dẫn đến việc ở Trung Quốc ngày càng có nhiều sự công nhận rằng người Nhật dũng cảm và hung bạo, cũng như tiến hành xâm lược Nhật Bản là vô ích. Vào thời nhà Minh, việc phát động chiến tranh xâm lược Nhật Bản đã được thảo luận ba lần, nhưng nó chưa bao giờ được tiến hành nếu xét đến kết quả của cuộc chiến này.

Hình ảnh

Xem thêm
 Cao Ly thuộc Mông Cổ
 Chiến dịch Khalkhin-Gol
 Ghost of Tsushima

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Lịch sử Nhật Bản
Đế quốc Mông Cổ
Cao Ly
Xung đột thế kỷ 13
Chiến tranh liên quan tới Nhật Bản
Tâm lý bài Triều Tiên ở Nhật Bản


title: Obeidia leopardaria

text:
Obeidia leopardaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Obeidia


title: Marie-Ange Wirtz

text:
Marie-Ange Wirtz (sinh ngày 7 tháng 3 năm 1963) là một vận động viên chạy nước rút Seychelles. Bà đã thi đấu ở nội dung 100 mét nữ tại Thế vận hội Mùa hè 1984.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1963


title: Syllitus papuanus

text:
Syllitus papuanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Syllitus


title: Danh sách cầu thủ tham dự Cúp bóng đá Nam Mỹ 2007

text:
Sau đây là đội hình các đội tuyển tham dự Cúp bóng đá Nam Mỹ 2007. Không giống Giải vô địch bóng đá thế giới và Giải vô địch bóng đá châu Âu, mỗi đội hình chỉ có 22 cầu thủ, và chỉ có 2 thủ môn.

Bảng A

Bolivia
Huấn luyện viên: Erwin Sánchez

Peru
Huấn luyện viên: Julio César Uribe

Uruguay
Huấn luyện viên: Oscar Tabárez

Venezuela
Huấn luyện viên: Richard Páez

Bảng B

Brasil
Huấn luyện viên: Dunga

Chile
Huấn luyện viên:  Nelson Acosta

Ecuador
Huấn luyện viên:  Luis Fernando Suárez

 * Thay cho Luis Caicedo ngày 15 tháng 6 năm 2007 vì chấn thương.

México
Huấn luyện viên: Hugo Sánchez

México's Cúp bóng đá Nam Mỹ Squad

 * Thay cho Jared Borgetti ngày 26 tháng 6 năm 2007 vì chấn thương.

Bảng C

Argentina
Huấn luyện viên: Alfio Basile

 * Thay cho Óscar Ustari ngày 18 tháng 6 năm 2007 vì chấn thương.

Colombia
Huấn luyện viên: Jorge Luis Pinto

Đội hình sơ loại

Paraguay
Huấn luyện viên:  Gerardo Martino

Hoa Kỳ
Huấn luyện viên: Bob Bradley

Information and source gathered from ussoccer.com

Ghi chú

Cúp bóng đá Nam Mỹ 2007
2007


title: Vương Vũ Tuấn

text:
Vương Vũ Tuấn (chữ Hán: 王武俊, bính âm Wang Wujun, 735 - 9 tháng 8 năm 801), tên tự là Nguyên Anh (元英), bản danh Một Nặc Hàn (沒諾幹), thụy hiệu Lang Nha Trung Liệt vương (琅邪忠烈王), là Tiết độ sứ Thành Đức dưới thời nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông nguyên là người dân tộc Khiết Đan, về sau đầu hàng nhà Đường, phục vụ dưới quyền hai đời tiết độ sứ Thành Đức Lý Bảo Thần và Lý Duy Nhạc. Khi Lý Duy Nhạc khởi binh chống triều đình thất bại, Vương Vũ Tuấn nổi dậy giết chết ông ta, theo về triều đình (782). Tuy nhiên không được bao lâu, do oán hận triều đình thưởng bạc, Vương Vũ Tuấn liên kết với ba trấn là Ngụy Bác, Lư Long và Tri Thanh tiếp tục nổi dậy xưng hiệu; trong đó Vương Vũ Tuấn tự xưng tước Triệu vương. Khi triều đình nhà Đường chiêu an, ông cùng ba trấn còn lại chấp nhận đầu hàng (784) nhưng vẫn cai trị Thành Đức một cách bán độc lập với triều đình trung ương, từng được ban chức vụ hết sức vinh dự là Trung thư lệnh (796). Vương Vũ Tuấn qua đời vào năm 801), kế nhiệm ông là con trưởng Vương Sĩ Chân.

Thân thế

Vương Vũ Tuấn chào đời năm 735 dưới triều Đường Huyền Tông. Ông nguyên là người bộ lạc Nộ Giai thuộc nước Khiết Đan. Ông nội ông là Khả Nột Cán, cha là Lộ Câu, nguyên tên của ông là Một Nặc Hàn. Giữa năm Khai Nguyên thứ 20 đời Đường Huyền Tông (732), Nhiêu Nhạc phủ đô đốc Lý Thi đem 5000 hộ trong bộ lạc đến quy phục nhà Đường, và Lộ Câu là một trong số đó. Huyền Tông xuống chiếu cung cấp lương thực và công cụ sản xuất, cho họ định cư ở Kế châu.

Sử sách miêu tả Một Nặc Hàn cho đến năm 15 tuổi (749) đã rất giỏi về cưỡi ngựa và bắn cung, trở nên rất nổi tiếng trong vùng. Sử sách không nói rõ rằng từ khi và duyên cớ làm sao mà Một Nặc Hàn lại đổi sang họ Vương. Về sau, ông cùng với Trương Hiếu Trung gia nhập quân đội của tướng Trương Trung Chí là tướng dưới trướng tiết độ sứ Phạm Dương An Lộc Sơn.

Dưới quyền họ Lý

Năm 755, An Lộc Sơn nổi dậy chống lại nhà Đường ở Phạm Dương, lập quốc hiệu là Yên. Chủ tướng của Vương Vũ Tuấn, tức Trương Trung Chí trở thành một đại tướng trong chính quyền Đại Yên. Tuy nhiên nước Yên lại nhanh chóng suy yếu với những cuộc tranh giành ngôi vua, nhà Đường nhân cơ hội phản công và giành lại ưu thế trên chiến trường. Năm 762, vua Yên là Sử Triều Nghĩa mất Lạc Dương và bỏ chạy, nước Yên sắp diệt vong. Quân Đường kéo đến Hà Bắc, vào tỉnh Hình. Lúc đó Trương Trung Chí là thứ sử Hằng châu, đóng binh ở Hà Sóc. Được tin vương sư đến, Vương Vũ Tuấn thuyết phục Trương Trung Chí đầu hàng. Trung Chí nghe theo, đem năm châu dưới quyền kiểm soát của mình là Hằng, Định, Thâm, Triệu, Dịch theo về nhà Đường, được ban chức Tiết độ sứ Thành Đức, đổi tên là Lý Bảo Thần. Vương Vũ Tuấn cũng được phong chức Tiên phong binh mã sử.

Năm 773, tiết độ sứ Ngụy Bác Điền Thừa Tự tự ý chiếm lấy đất Tương, Vệ thuộc trấn Chiêu Nghĩa. Năm 775, triều đình hạ chiếu cho Lý Bảo Thần cùng Lý Chánh Kỉ ở Tri Thanh và Chu Thao ở Lư Long, Điền Thần Ngọc ở Biện Tống, Lý Miễn ở Hoạt Bạc... cùng đánh Ngụy. Chư quân giao chiến với tướng Ngụy Bác Lư Tử Kì ở Thanh Thủy và phá được, riêng Lý Bảo Thần còn bắt được Tử Kì. Vua Đại Tông sai Trung quý nhân Mã Thừa Sai đến khuyến khích, úy lạo. Tuy nhiên thái độ của sứ giả khiến Lý Bảo Thần không hài lòng. Ông ta đem việc đó bàn với chư tướng, chư tướng cho rằng nên lui quân về trấn, không tiếp tục thảo phạt Ngụy Bác nữa. Riêng Vương Vũ Tuấn lại mang đao đến trướng của Bảo Thần. Bảo Thần cho triệu vào, hỏi ý kiến của ông. Ông nói
Mặc dù các hạ có công lớn, nhưng khi giặc bình xong, thiên tử lấy cớ đó triệu vào triều rồi an trí luôn, như vậy chẳng lẽ lại phải chịu suốt đời làm kẻ thất phu sao?

Bảo Thần hỏi nên làm sao, Vũ Tuấn khuyên là nên quay sang hiệp tác với Điền Thừa Tự. Bảo Thần nói mình và Thừa Tự có thâm thù. Vũ Tuấn nói khi có hoạn nạn thì thâm thù cũng có thể trở thành thủ túc, rồi hiến kế
Chu Thao hiện nay đóng binh ở Thương châu, có thể bắt lấy rồi nộp Thừa Tự để lấy lòng tin.

Bảo Thần liền cho tuyển lập tuyển 2.000 binh sĩ bí mật tấn công vào trại Chu Thao, đánh bại quân Chu Thao một trận lớn, nhưng Thao mau chóng trốn thoát. Đường thư nhận định rằng việc ba trấn (Ngụy, Triệu, Tề) liên kết với nhau là mưu của Vương Vũ Tuấn.

Vương Vũ Tuấn kết thông gia với Lý Bảo Thần, cưới con gái Bảo Thần cho con trai trưởng của mình là Vương Sĩ Chân. Khi về già, Lý Bảo Thần có ý nhường quyền cho Lý Duy Nhạc. Thấy Duy Nhạc tuổi trẻ yếu đuối, lo sợ con sẽ không thể khống chế được quân lính cấp dưới nên Lý Bảo Thần cho giết các tướng dưới quyền là Tân Trung Nghĩa, Lư Thực, Định châu thứ sử Trương Nam Dung, Triệu châu thứ sử Trương Bành Lão... tổng cộng hơn 20 người để trừ họa về sau. Chỉ có Vương Vũ Tuấn là thông gia với Bảo Thần cùng thứ sử Dịch châu Trương Hiếu Trung thoát chết khi từ chối sự triệu tập của Bảo Thần.

Mùa xuân năm 781, Lý Bảo Thần trúng độc qua đời. Con là Lý Duy Nhạc dù không được sự đồng ý của triều đình nhà Đường vẫn tự lập làm Tiết độ sứ mới ở Thành Đức. Triều đình quyết định đem quân thảo phạt. Lý Duy Nhạc liên kết với Điền Duyệt (cháu Điền Thừa Tự), Lý Nạp (con Lý Chánh Kỉ) và Lương Sùng Nghĩa ở Sơn Nam Đông Đạo cùng kháng cự triều mệnh. Nhưng quân bốn trấn khởi đầu bất lợi, Lương Sùng Nghĩa bị Tiết độ sứ Hoài Tây Lý Hi Liệt đánh bại và giết chết, ba trấn còn lại cũng ở trong tình thế nguy ngập, thiệt hại nặng nề. Chu Thao đem quân từ Lư Long hưởng ứng triều đình tiêu diệt các trấn nổi loạn, thuyết phục được các tướng Trương Hiếu Trung và Khang Nhật Tri đầu hàng triều đình. Đầu năm 782, Chu Thao hội quân với Trương Hiếu Thành hạ được Thúc Lộc (thuộc Thạch Gia Trang)rồi đánh sang Thâm châu. Duy Nhạc gửi 10.000 quân cùng tướng Ngụy Bác là Mạnh Hựu tấn công định lấy lại Thúc Lộc. Vương Vũ Tuấn nắm quyền chỉ huy quân Thành Đức, do lo sợ rằng nếu mình thắng trận thì khi trở về sẽ bị Lý Duy Nhạc hại chết, nên cố ý đánh thua. Kết quả Lý Duy Nhạc thảm bại và bỏ chạy về Hằng châu.

Phản chủ, cầu vinh

Sau trận thua ở Thúc Lộc, Lý Duy Nhạc rất nghi ngờ Vương Vũ Tuấn, nhất là khi bộ tướng Khang Nhật Tri đem Thiệu châu đầu hàng triều đình. Bộ hạ dưới trướng cố sức khuyên can. Duy Nhạc bèn sai Vệ Thường Ninh giúp Vương Vũ Tuấn tấn công nhằm chiếm lại Triệu châu, còn cho con Vũ Tuấn là Vương Sĩ Chân lĩnh binh bảo vệ phủ của mình. Khi ông rời khỏi Hằng châu đã bàn với Thường Ninh về hàng Trương Hiếu Trung. Thường Ninh khuyên Vũ Tuấn giết Lý Duy Nhạc mà đầu hàng triều đình, vì vua Đức Tông đã có chiếu thưởng hậu cho người nào giết được Lý Duy Nhạc. Khi đó Khang Nhật Tri cũng gửi thư đề nghị Vũ Tuấn đầu hàng, ông nghe theo. Lúc Lý Duy Nhạc sai sứ Tạ Tung đến Triệu châu, Vũ Tuấn nhờ Tung báo việc với Vương Sĩ Chân; sau đó Vũ Tuấn đưa quân trở lại Hằng châu. Tạ Tung và Vương Sĩ Chân giả lệnh Duy Nhạc, mở cửa thành cho Vũ Tuấn tiến vào. Vũ Tuấn dẫn theo 100 quân kị tiến vào phủ môn, Sĩ Chân làm nội ứng bên trong, giết hơn 10 người và tóm được Lý Duy Nhạc cùng các tướng Trịnh Sân, Tất Hoa, Vương Tha Nô, Trịnh Hoa (cha vợ Duy Nhạc). Vũ Tuấn giết bọn tướng đó đi, muốn giải Lý Duy Nhạc về Trường An nộp cho triều đình. Vệ Thường Ninh cho rằng nếu để Duy Nhạc về triều thì Duy Nhạc sẽ đổ tội cho Vũ Tuấn. Vì vậy Vũ Tuấn cho siết cổ giết chết Duy Nhạc và nộp đầu về kinh sư.

Bất mãn nổi dậy

Sau khi Lý Duy Nhạc bị tiêu diệt, vua Đức Tông hạ chiếu chia nhỏ trấn Thành Đức làm ba phần: trong đó Trương Hiếu Trung nhận chức Tiết độ sứ Dịch Định Thương, cai quản ba châu này (về sau đổi tên là trấn Nghĩa Vũ); Khang Nhật Tri làm Thâm Triệu đoàn luyện sứ. Bản thân Vương Vũ Tuấn được gia phong Kiểm giáo bí thư thiếu giám, Kiêm Ngự sử Đại phu, Hằng châu thứ sử, Hằng Ký đô đoàn luyện quan sát sứ, thực phong 500 hộ, đất quản lý chỉ gồm hai châu Hằng, Ký, mà chức vị lại không phải là Tiết độ sứ, do đó ông sinh ra bất mãn với triều Đường, cho rằng triều đình không giữ lời hứa trước kia khi mình lập công giết Lý Duy Nhạc. Sau đó ông càng trở nên lo sợ khi nhận được lệnh phải cung cấp lương thực cho quân đội Mã Toại đang tấn công Điền Duyệt, cho rằng triều đình lợi dụng việc này để hạn chế sức mạnh của ông và sẽ quay lại tấn công Thành Đức ngay sau khi diệt được Ngụy Bá. Riêng Chu Thao ở Lư Long yêu cầu triều đình cho phép mình quản lý vùng Thâm châu. Đức Tông không theo và buộc Thao về trấn. Thao oán giận và vẫn đóng quân ở Thâm châu.

Điền Duyệt đang bị nguy khốn ở Ngụy châu, được tin Triệu, Yên hai trấn oán hận triều đình, tìm cách lôi kéo họ về phe mình. Duyệt sai sứ đến U châu xin kết minh với Chu Thao, hứa nhường Bối châu. Chu Thao chấp thuận, sai sứ đến thuyết phục Vương Vũ Tuấn giúp quân, đem Thâm châu hứa với ông. Vũ Tuấn hỉ, liền nhận lời và liên minh với các trấn. Chu Thao còn muốn lôi kéo cả Trương Hiếu Thành nhưng ông này từ chối. Khi Đức Tông sai sứ giả đến điều động quân Lư Long, Địch Dịch và Hằng Ký cùng tấn công Điền Duyệt, Vương Vũ Tuấn không phụng chiếu, sai mang sứ giả đến chỗ Chu Thao, chính thức ra mặt chống đối triều đình trung ương. Sau sự kiện này, Chu Thao theo lời ước từ trước, cắt đất Thâm châu cho Vương Vũ Tuấn, đồng thời gửi quân đến giúp ông tấn công Khang Nhật Tri tại Triệu châu.

Điền Duyệt lúc đó đang bị các tướng Lý Bão Chân và Mã Toại bao vây, ở trong tình thế túng quẫn và sắp bị diệt. Vương Vũ Tuấn và Chu Thao cho quân đến cứu Ngụy. Nghe tin đó, Điền Duyệt đem quân xuất chiến ở phía bắc sông Hoàng Hà, nhưng bị Mã Toại đánh bại phải lui về. Tháng 4 năm đó, viện quân từ Triệu, Yên bắt đầu tập hợp huyện Ninh Trấn, tổng cộng 40.000 bộ kị. Ngày 14 tháng 5 ÂL, khởi quân nam hạ. Ngày 28 tháng 6 ÂL, quân cứu viện đến Ngụy châu. Triều đình biết chuyện bèn cử thêm Tiết độ sứ Sóc Phương là Lý Hoài Quang đem quân tấn công nhằm hạ thành Ngụy châu. Khi Lý Hoài Quang đem quân tới, Mã Toại đề nghị ông ta nên dưỡng quân một thời gian rồi hãy tấn công, nhưng Hoài Quang không nghe, quyết định xuất quân ngay lập tức. Quân các trấn tới Ngụy châu, Điền Duyệt đem trâu, ngựa ra nghênh đón. Thao đóng quân ở Khiếp Sơn, cùng hôm đó quân triều đình do Lý Hoài Quang và Mã Toại chỉ huy cũng đến. Hoài Quang đem quân tập kích Chu Thao ở phía tây Khiếp Sơn. Sĩ tốt tranh nhau xông vào doanh của Thao, nhưng Vương Vũ Tuấn đã đem 2000 quân kị tới cứu. Thao dẫn quân theo sau cùng đánh trả, quan quân đại bại. Chu Thao lại đem quân đánh Mã Toại. Toại sợ hãi, khiển sứ đến từ tạ, hứa sẽ tâu với thiên tử cho Chu Thao thống lĩnh toàn bộ Hà Bắc. Vương Vũ Tuấn cực lực khuyên can là không nên, nhưng Chu Thao do việc này mà tỏ ra lơ là, thiếu cảnh giác. Tháng 7 ÂL năm 782, Mã Toại nhân Chu Thao mất cảnh giác, cùng chư quân lui về Ngụy huyện, tiếp tục kháng cự Thao. Chu Thao bèn tạ lỗi với Vương Vũ Tuấn. Vương Vũ Tuấn tuy ngoài miệng bằng lòng nhưng vẫn mang lòng oán hận Thao.

Xưng hiệu Triệu vương

Điền Duyệt muốn tôn Chu Thao làm minh chủ nhưng Thao không theo, cho rằng Vương Vũ Tuấn xứng đáng hơn mình. U châu phán quân Lý Tử Thiên, Hằng Ký quán quan Trịnh Nhu đều đề nghị Chu Thao, Điền Duyệt, Vương Vũ Tuấn và Lý Nạp, bốn trấn cùng xưng vương hiệu, chưa cải niên hiệu, tôn Chu Thao làm minh chủ. Thao chấp nhận. Ngày 9 tháng 12 năm 782, Thao xưng là Kì vương, Điền Duyệt là Ngụy vương, Vương Vũ Tuấn là Triệu vương, Lý Nạp xưng Tề vương. Chu Thao là minh chủ, xưng cô, ba người kia xưng là quả nhân. Nơi ở xưng là điện, mệnh lệnh gọi là lệnh, quần thần dâng thư gọi là tiên, vợ phong làm vương phi, con trai trưởng là thế tử. Các châu đặt trị sở gọi là phủ, bố trí lưu thủ kiêm nguyên soái, giao quyền quân chính, còn bố trí Đông, Tây tào, giống như Môn Hạ, Trung thư tỉnh tại triều đình...

Sang năm 783, quân các trấn xưng hiệu vẫn nắm ưu thế tại Hà Bắc, nhưng ngân khố đã cạn kiệt. Thấy Lý Hi Liệt ở Hoài Tây binh lương nhiều, nên bàn tính lôi kéo Lý Hi Liệt về phía mình, thỉnh Hi Liệt xưng đế hiệu. Hi Liệt chưa bằng lòng hắn, chỉ xưng Thiên hạ đô nguyên soái, Thái úy, Kiến Hưng vương. Năm sau, bốn trấn sai sứ đến chỗ Lý Hi Liệt, thượng biểu xưng thần, khuyến tiến. Sang mùa xuân năm 784, Lý Hi Liệt xưng là hoàng đế, quốc hiệu Đại Sở.

Đại tướng nhà Đường là Lý Thịnh tìm cách cắt đường vận chuyển lương thực từ Lư Long đến Ngụy Bác, bằng việc đánh chiếm các châu Trác, Mạc, lại cùng con trai Trương Hiếu Trung là Trương Thăng Vận bao vây Dịch châu thứ sử Trịnh Cảnh Tế ở Thanh Uyển, nhưng mấy tháng chưa hạ được. Chu Thao cử Mã Thực đem quân cứu Thanh Uyển, Lý Thịnh bại trận phải lui về Dịch châu. Về sau Lý Thịnh bệnh thậm, bèn lui quân về Định châu. Vương Vũ Tuấn lúc này sai Cấp sự trung Tống Đoan đến giục Chu Thao về Ngụy. Đoan gặp Chu Thao, nói lời không cung kính. Chu Thao tức giận, gửi thư trách móc Vũ Tuấn, Vũ Tuấn sợ phải sai sứ đến tạ lỗi, nhưng bên trong thì càng oán Thao hơn. Tháng 6 năm 783, nhân Lý Bão Chân sai Giả Lâm đến dụ hàng Thành Đức, Vũ Tuấn bí mật kết ước với Lý Bão Chân cùng chống Chu Thao.

Mùa thu năm 783, Vua Đức Tông triệu tiết độ sứ Kinh Nguyên Diêu Lệnh Ngôn đến cứu Tương Thành bị vây. Ngày 2 tháng 11 năm 783, Diêu Lệnh Ngôn dẫn 5000 quân Kinh Nguyên đến Trường An, nhưng do bị tiếp đãi sơ sài, tướng sĩ Kinh Nguyên đều tức giận, cùng cùng nhau tấn công vào cung. Vua hoảng sợ, phải bỏ Trường An, chạy về Phụng Thiên. Quân Kinh Nguyên cướp phá hoàng cung, đón anh Chu Thao là Chu Thử vào cung tôn làm chủ. Chu Thử tự xưng là hoàng đế nước Đại Tần, cải nguyên Ứng Thiên, chính thức ra mặt phản lại nhà Đường. Do Đức Tông bị nghịch tặc vây hãm ở Phụng Thiên nên Lý Hoài Quang và Lý Thịnh phải đem quân về cứu. Lý Bão Chân cũng lui về Lộ Trạch, Điền Duyệt thuyết phục Vương Vũ Tuấn đem quân tập kích. Giả Lâm thuyết phục rằng bảy châu Thành Đức nay ông đã có bốn châu rồi, ba châu còn lại không lâu nữa sẽ thu về được, không nên tiếp tục phản triều đình nữa. Nên ông vẫn giữ quân phòng thủ trong trấn, không tiến thêm. Lúc này Chu Thao nhận được thư của Chu Thử yêu cầu khống chế Hà Bắc rồi hội quân ở Lạc Dương. Do đó Thao sai sứ đến Hồi Hột xin giúp đỡ về binh lính. Hồi Hột cử 3000 quân giúp Thao. Giả Lâm lại thuyết phục được Vương Vũ Tuấn quay lại tấn công Chu Thao, cho rằng nếu Chu Thử diệt được nhà Đường thì ông sẽ phải đứng dưới anh em họ Chu; cộng thêm việc Chu Thao xưng hiệu Kỳ vương là có ý muốn chiếm đất Kỳ châu thuộc Triệu. Vũ Tuấn chấp nhận, kết ước với Lý Bão Chân và Mã Toại, sau đó Vũ Tuấn đưa quân về Hằng châu, Điền Duyệt làm tiệc đưa tiễn. Đức Tông sau đó cũng cử sứ đến chỗ Điền Duyệt và Lý Nạp, thuyết phục họ đầu hàng sẽ vẫn cho giữ chức cũ. Cả ba bí mật chuẩn bị về hàng. Trong khi đó Chu Thao đòi Điền Duyệt giúp mình tiến quân về phía nam hội quân với Chu Thử. Điền Duyệt do còn mang ơn Chu Thao nên chấp thuận, tuy nhiên cuối cùng Vương Vũ Tuấn thuyết phục nên thôi.

Ngày 27 tháng 1 năm 784, Hoàng thượng theo đề xuất của Lục Chí, ban chiếu thư tự trách mình không biết nghe lời can gián, để cho gian nhân thao túng mà nghi ngờ tướng lĩnh khiến họ nổi loạn, sau đó hạ lệnh xá tội cho tất cả những người đã tạo phản trước kia, trừ Chu Thử. Triều đình đề nghị các trấn quy thuận, hứa sẽ không can thiệp vào công việc nội bộ của họ nữa. Vương Vũ Tuấn cùng Điền Duyệt và Lý Nạp đều đồng ý từ bỏ vương hiệu, sai sứ dâng biểu tạ lỗi với triều đình. Tháng 2 ÂL, ông tập hợp 3 quân tuyên bố bỏ vương hiệu. Triều đình có chỉ phong Vũ Tuấn làm Quốc Tử tế tửu kiêm Ngự sử đại phu, Kiểm giáo Binh bộ thượng thư, Thành Đức quân tiết độ sứ. Tháng sau, gia Tư không, Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, Thành Đức Lư Long lưỡng đạo tiết độ sứ (Lư Long hiện do Chu Thao cai quản), tước vị Lang Nha quận vương. Đức Tông đồng ý công nhận quyền quản lý của ông tại hai châu Thâm, Triệu (vốn do Khang Nhật Tri cai quản.

Theo về triều đình

Trong khi đó Chu Thao vẫn chưa biết tin đại xá từ triều đình và vẫn tiếp tục kế hoạch hội quân với Chu Thử tại Lạc Dương. Đầu năm 784, Thao đem quân qua đất Triệu, Ngụy, Vương Vũ Tuấn cùng Điền Duyệt đều tiếp đón nồng hậu. Nhưng khi quân của Thao đến Vĩnh Tế, sai sứ đến chỗ Điền Duyệt đề nghị hội quân, Duyệt từ chối. Thao tức giận, thúc quân tấn công họ Điền. Giữa lúc đó Ngụy châu có biến động, Điền Duyệt bị em họ là Binh mã sử Điền Tự (con của Điền Thừa Tự) sát để đoạt ngôi. Chu Thao được tin, liền sai người thuyết phục Điền Tự liên minh với mình. Nhưng Vương Vũ Tuấn và Lý Bão Chân cũng cố gắng thuyết phục Điền Tự tiếp tục cố thủ, hứa đem quân cứu việc, các trấn duy trì minh ước như khi Điền Duyệt còn sống. Tự chấp thuận. Khi đó quân Lư Long tấn công hai châu Ngụy, Bối của họ Điền đã rất lâu mà chưa hạ được. Lý Bão Chân thuyết phục Vương Vũ Tuấn dẫn binh cứu Ngụy, và ông bằng lòng. Mã Thực nghe tin, liền giải vây Ngụy châu, hợp quân với Chu Thao ở Bối châu, Thao không nghe theo lời khuyên của Mã Thực mà vẫn quyết định giao chiến ngay. Ngày 29 tháng 5 năm 784, Vương Vũ Tuấn sai Binh mã sử Triệu Lâm dẫn 500 quân phục ở Tang Lâm, bản thân mình dẫn theo kị binh đích thân giao chiến với Hồi Hột viện trợ cho Chu Thao, quân Hồi Hột thua chạy. Vũ Tuấn đem quân đuổi tiếp, Chu Thao cũng bỏ chạy, quân Lư Long thiệt hại nặng nề, chỉ còn mấy nghìn người. Thao cho đốt doanh trại, dẫn binh chạy về Đức châu, sau lại chạy về U châu rồi dâng biểu xin tội, đầu hàng triều đình.

Vương Vũ Tuấn đưa quân về trấn, dâng biểu nhượng lại chức Tiết độ sứ Lư Long cho Chu Thao. Triều đình chấp thuận, lại thăng Hằng châu vi làm Đại đô đốc phủ, lấy Vũ Tuấn làm trưởng sử, gia Kiểm giáo Tư đồ, thực phong 700 hộ. Hai châu Đức, Lệ mà Chu Thao lấy được từ trấn Tri Thanh cũng được sáp nhập vào lãnh địa của Vương Vũ Tuấn. Ông giao việc cai quản hai châu này cho Vương Sĩ Chân.

Năm 790, xảy ra sự việc thứ sử Lệ châu Triệu Hạo có thái độ vô lễ với Vương Vũ Tuấn. Vũ Tuấn sai sứ triệu ông này đến Hằng châu, Hạo không nghe và có ý li khai khỏi Thành Đức. Lại thêm có tin đồn rằng Lý Nạp ở Tri Thanh có ý định đưa Điền Triều (con trai nhỏ của Điền Thừa Tự) trở về Ngụy Bác để tranh quyền với Điền Tự. Điền Tự hay tin rất lo sợ. Ông nghe theo lời của gia thần Trương Quang Tá, dùng lễ vật hậu hĩnh lấy lòng Lý Nạp và khuyên ông đưa Điền Triều về Trường An, đồng thời nhận hàng Triệu Hạo. Lý Nạp nghe theo, cử quân tiếp quản Lệ châu. Điền Tự còn giả chiếu chỉ của vua Đức Tông, trong chiếu công nhận Lệ châu thuộc Bình Lư, sai mang chiếu đến Vận châu cho Lý Nạp. Vương Vũ Tuấn nộ thậm, sai con là Vương Sĩ Thanh dẫn quân tấn công Bối châu của Ngụy Bác, chiếm được bốn quận của châu này. Mùa đông năm đó, triều đình ra mặt hòa giải, ra lệnh cho Lý Nạp trả lại Lệ châu cho Vương Vũ Tuấn. Lý Nạp cũng yêu cầu Vũ Tuấn trả lại bốn quận đã chiếm cho Ngụy Bác, Vũ Tuấn chấp thuận. Sau đó các trấn bãi binh.

Năm 792, Lý Nạp qua đời, người kế nhiệm là Lý Sư Cổ còn nhỏ tuổi. Vương Vũ Tuấn dự định kế hoạch chiếm đất của Bình Lư, sai đóng quân ở hai châu Đức, Lệ làm thế ỷ giốc. Lý Sư Cổ sai Triệu Hạo đem quân chống cự. Vũ Tuấn sai Vương Sĩ Thanh dẫn binh tới Tích Hà, nhưng bỗng nhiên doanh trại của Sĩ Thanh bị hỏa hoạn nên quân lính không dám tiến lên nữa. Vua Đức Tông được tin, sai hoạn quan đến hòa giải, Vương Vũ Tuấn đồng ý bãi binh.

Năm 793, em trai Tiết độ sứ Nghĩa Vũ là Trương Thăng Vân (con của Trương Hiếu Trung) đang giữ chức thứ sử Hải châu có bất mãn và buông lời nguyền rủa Vương Vũ Tuấn. Vũ Tuấn sai sứ đến triều đình buộc tội họ Trương. Đức Tông viết thư trả lời, hứa sẽ bắt giam người này. Tuy nhiên Vương Vũ Tuấn vẫn lấy cớ đó đem quân tấn công Nghĩa Vũ, chiếm được đất Nghĩa Phong và bắt 10.000 quân Nghĩa Vũ. Trương Thăng Vân hoảng sợ phải ra mặt xin lỗi Vương Vũ Tuấn nhiều lần thì ông mới rút quân.

Năm 794, Lý Bão Chân ở Chiêu Nghĩa qua đời. Con trai ông ta là Lý Giam tìm cách nắm quyền kiểm soát trấn này và cầu sự viện trợ từ Vương Vũ Tuấn. Ông không nghe và lên tiếng mắng nhiếc Lý Giam, cuối cùng khiến ông ta phải từ bỏ ý định của mình. Trấn Chiêu Nghĩa về sau nằm dưới sự kiểm soát của Vương Kiền Hưu.

Năm 796, Đức Tông hạ chiếu phong cho Vương Vũ Tuấn làm Trung thư lệnh, một chức vị hết sức vinh dự, ngang hàng với tể tướng (trên danh nghĩa). Năm 801, Vương Vũ Tuấn qua đời tại trấn, hưởng thọ 67 tuổi. Đức Tông nghỉ triều năm ngày, truy tặng là thái sư, quần thần lên Anh Môn điện phụng úy, cho an táng ông với nghi lễ tương đương với đại tướng Hồn Giam, quần thần đề nghị tên thụy là Uy Liệt, Đức Tông nói: Vũ Tuấn kiệt trung phụng quốc, nên ban thụy là Trung Liệt. Có bốn người con Sĩ Chân, Sĩ Thanh, Sĩ Bình, Sĩ Tắc. Con trai trưởng của ông là Vương Sĩ Chân lên kế tục, triều đình nhà Đường công nhận Vương Sĩ Chân là Tiết độ sứ mới ở Thành Đức.

Tham khảo
Cựu Đường thư
Tân Đường thư
Tư trị thông giám

Chú thích

Người nhà Đường
Nhân vật quân sự nhà Đường
Sinh năm 735
Mất năm 801
Tể tướng Trung Quốc
Vương tước nhà Đường


title: Harold Greetham

text:
Harold Greetham (sinh ngày 7 tháng 3 năm 1930) là một cầu thủ bóng đá người Anh từng thi đấu ở vị trí hậu vệ.

Tham khảo

Sinh năm 1930
Người Grimsby
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Grimsby Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Skegness Town A.F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League
Nhân vật còn sống


title: Chaetexorista javana

text:
Chaetexorista javana là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chaetexorista


title: Người đến từ Triều Châu

text:
Người đến từ Triều Châu (chữ Hán: 我來自潮州, ) là một bộ phim truyền hình dài 45 tập sản xuất bởi hãng truyền hình Hồng Kông Asia Television vào năm 1997.

Bộ phim được biết đến vì mô tả nền văn hóa độc đáo của người Tiều. Nó cũng được coi như tác phẩm bán tiểu sử về Lâm Bách Hân (林百欣 Lim Por-yen), ông chủ và là CEO của Asia Television khi ấy - là một người Triều Châu bản địa, bởi vậy bộ phim được tái phát sóng sau cái chết của ông Lâm.

Cốt truyện phim
Mở đầu là bối cảnh phim tại Triều Châu, Quảng Đông những năm 40 khi Trung Quốc kháng Nhật và nội chiến Quốc dân đảng và Đảng cộng sản Trung Quốc.

Trịnh Thâm là con trai thương gia giàu có Trịnh Thừa Tông ở Triều Châu. Sau đó cha của Trịnh Thâm bệnh nặng ở Hồng Kông, Trịnh Thâm cùng đồng hương Châu Nhuận, Lý Nãi Cường đến Hồng Kông. Cha Trịnh Thâm bệnh nặng qua đời, 3 người lưu lại Hồng Kông mưu sinh. Trịnh Thâm cùng vợ là Giang Sảnh Như trở thành ông trùm ngành may mặc, Lý Nãi Cường trở thành thám trưởng nổi tiếng, Châu Nhuận dựa vào tay nghề nấu nướng các món Triều Châu mà trở thành ông chủ một tập đoàn kinh doanh món Triều Châu nổi tiếng ở Hồng Kông.

Nhạc phim
Ca khúc chủ đề của bộ phim là bài "胜利双手创" (Hai tay giành lấy thắng lợi) do Diệp Chấn Đường thể hiện, rất quen thuộc với thính giả Việt Nam, được đặt lời Việt với tựa "Người đến từ Triều Châu", nhiều phiên bản, từng được nhiều ca sỹ Việt Nam thể hiện như Quang Linh, Trường Vũ, Ngọc Sơn.

Bộ phim còn một ca khúc khác nữa là "缘分是天意" (Duyên phận là ý trời) do Diệp Chấn Đường và Điền Nhị Ni thể hiện,

Lời bài hát

Bản 1
Nghìn trùng xa ai còn vấn vương sông hồ

Mà nơi đây, bỗng dừng bước phiêu du

Ở đây có bếp lửa hồng,

Và nơi đây có mối duyên nồng

Cũng nơi đây em đang chờ anh xây mộng kết tơ.

Ngày anh đến ấm lại mùa đông giá lạnh mịt mờ

Ngày anh đến cánh hoa vườn em ngát hương

Sẽ không còn những u buồn,

Chúng mình mãi gắn bó suốt đời nhau

Ngày anh đến với em, gió cũng hát lao xao

Cùng đàn én trong vườn xuân.

Bản 2
Dù đi đến nơi nào vẫn nhớ quê nhà

Định mệnh kia không làm bối rối lòng ta

Nào ta hãy nắm tay nhau,

Và ung dung đi trong cuộc đời

Đầy sương gió chẳng chút lo lắng khi mình có nhau.

Đường ta đi gian nan từng bước vẫn đi hiên ngang

Và trong trái tim ta mặt trời sáng soi

Dám yêu, dám liều, dám vượt hết tất cả để thành công

Lòng ta chẳng đổi thay, phía trước quyết tiến lên

Muôn đời xứng danh Triều Châu.

Xem thêm
 Phim truyền hình Hồng Kông
 Làn sóng Hồng Kông

Tham khảo

Phim Hồng Kông
Người Tiều
Phim truyền hình Hồng Kông


title: Ryad Kenniche

text:
Ryad Kamar Eddine Kenniche (sinh ngày 30 tháng 4 năm 1993 ở Hussein Dey) là một cầu thủ bóng đá người Algérie thi đấu cho Al-Qadsiah. Anh có thể chơi ở vị trí trung vệ hoặc hậu vệ phải.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Vào mùa hè năm 2015, Dispute Resolution Commission phá vỡ hợp đồng của Kenniche cùng với USM El Harrach và sau đó anh ký bản hợp đồng 2 năm cùng với ES Sétif.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1993
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Algérie
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Algérie
Cầu thủ bóng đá Algérie
Cầu thủ Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Algérie
Cầu thủ bóng đá ES Sétif
Cầu thủ bóng đá NA Hussein Dey
Người Hussein Dey (xã)
Cầu thủ bóng đá Đội hình USM El Harrach
Nhân vật còn sống
Cầu thủ Cúp bóng đá U-23 châu Phi 2015
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2016
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Algérie
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Al-Qadisiyah FC
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Ả Rập Xê Út
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ả Rập Xê Út


title: Eublemma melasema

text:
Eublemma melasema là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eublemma


title: Hyaleucerea panacea

text:
Hyaleucerea panacea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyaleucerea


title: Apamea lactea

text:
Apamea lactea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Apamea


title: NGC 3393

text:
NGC 3393 là một thiên hà xoắn ốc có rào chắn nằm trong chòm sao Hydra. Nó nằm cách Trái Đất khoảng 180 triệu năm ánh sáng, với kích thước biểu kiến của nó đo được, NGC 3393 có bề ngang khoảng 140.000 năm ánh sáng. John Herschel phát hiện NGC 3393 vào ngày 24 tháng 3 năm 1835. Đây là một thiên hà Seyfert loại II. Thiên hà NGC 3393 được biết đến là nơi chứa hai lỗ đen siêu khối lượng, là cặp lỗ đen siêu khối lượng đã biết gần nhất với Trái Đất.

Đặc trưng
Thiên hà này có đặc trưng như một thiên hà xoắn ốc có rào chắn. Ở cả hai đầu của thanh là Vùng H II. Ngoài ra còn có bằng chứng về một rào chắn bên trong mờ hơn. Các nhánh bên ngoài mờ hơn của thiên hà tạo thành một vòng gần như hoàn chỉnh.

Nhân thiên hà hoạt động
NGC 3393 đã được đặc trưng như một thiên hà Seyfert, một loại thiên hà có nhân giống điểm sáng. NGC 3393 là thiên hà Seyfert loại II. Tia X của nó phù hợp hơn với nguồn phản xạ lạnh dày Compton, có nghĩa là nguồn này ẩn sau vật chất dày đặc, chủ yếu là khí và bụi, và các tia X quan sát được đã bị phản xạ.

Các lỗ đen siêu khối lượng
Nguồn gốc của hoạt động trong các nhân thiên hà hoạt động là một lỗ đen siêu lớn (SMBH) nằm ở trung tâm của thiên hà. Các quan sát của Đài quan sát Tia X Chandra  đã cho thấy bằng chứng về một cặp lỗ đen siêu khối lượng ở trung tâm của NGC 3393. Quan sát bằng tia X cứng, bao gồm cả phát xạ từ sắt, cho thấy hai đỉnh riêng biệt được xác định là lỗ đen đang phát triển tích cực, phát xạ tia X được tạo ra khi khí rơi về phía lỗ đen và trở nên nóng hơn. Các vùng bị che khuất xung quanh cả hai lỗ đen ngăn chặn lượng lớn ánh sáng quang học và tia cực tím được tạo ra bởi vật liệu rơi vào. Chúng là cặp lỗ đen đầu tiên được tìm thấy trong một thiên hà xoắn ốc như Dải Ngân hà của chúng ta. Hai lỗ đen chỉ cách nhau 490 năm ánh sáng.

Hai lỗ đen trong NGC 3393 có thể là tàn tích của sự hợp nhất của hai thiên hà có khối lượng không bằng nhau cách đây một tỷ năm hoặc hơn. Các bằng chứng khác ủng hộ giả thuyết về sự hợp nhất thiên hà bao gồm mật độ trước xung kích cao trong vùng đường hẹp và lượng dư thừa O/H và Mg/H thấp. Tuy nhiên, N/H xảy ra nhiều hơn dự đoán, có thể là do việc tạo ra của các sao Wolf-Rayet ở vùng trung tâm của thiên hà trong quá trình hợp nhất.

Tổng khối lượng của cặp được ước tính là từ 21 đến 35 triệu M☉.

Siêu tân tinh
Một siêu tân tinh đã được quan sát thấy nằm trong NGC 3393, SN 2018aqi. Siêu tân tinh được ASAS-SN phát hiện vào ngày 6 tháng 4 năm 2018 và có cường độ biểu kiến là 16,4 khi được phát hiện. Bằng phân tích quang phổ, nó được xác định là một siêu tân tinh loại Ia 6 ngày trước khi có độ sáng cực đại.

Các thiên hà lân cận
NGC 3393 là thiên hà sáng nhất trong nhóm NGC 3393, bên cạnh các thiên hà khác như NGC 3369, NGC 3383 và ESO 501-086. NGC 3463 cũng đã được đề xuất trở thành một thành viên của nhóm này. Nhóm là một phần của Siêu đám thiên hà Hydra.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên hà xoắn ốc
Thiên hà vòng
Thiên hà Seyfert
Chòm sao Trường Xà
Thiên thể NGC
Thiên hà xoắn ốc có thanh
Thiên thể PGC


title: Sân bay quân sự Yecheon

text:
Sân bay quân sự Yecheon  là một sân bay quân sự nằm ở Yecheon, Hàn Quốc.

Xem thêm
Danh sách các sân bay Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết

Yecheon


title: Hemieuxoa polymorpha

text:
Hemieuxoa polymorpha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemieuxoa


title: Pomme (ca sĩ)

text:
Claire Pommet hay Pomme (sinh ngày 2 tháng 8 năm 1996 tại Lyon) là một ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Pháp

Tiểu sử
Claire Pommet sinh ra và lớn lên ở Lyon. Cô được học nhạc lý từ năm 6 tuổi, từng là thành viên của một dàn hợp xướng thiếu nhi tên La Cigale de Lyon năm 7 tuổi và biết chơi đàn cello năm lên 8 . Mẹ cô là giáo viên và là người theo đạo, bà thường thổi sáo; Pomme có một người anh là nhà môi giới bất động sản, thường nghe nhạc của Michel Polnareff, Serge Reggiani và Charles Aznavour. Cô cũng biết đến nhạc dân gian và đồng quê Mỹ qua sự giới thiệu từ bố của một người bạn. Cô tự học sáng tác nhạc và xuất bản video trên YouTube .

Năm 19 tuổi, cô tới Paris để theo học ngành ngôn ngữ Anh nhưng sau đó quyết định thôi học để theo đuổi âm nhạc. Năm 2016, Pomme phát hành một EP có tên En Cavale.

Vào tháng 9 năm 2017, ở tuổi 21, Pomme đã có buổi biểu diễn đầu tiên tại La Boule noire ở Paris. Vào tháng 10 cô phát hành album đầu tay có tên À peu près, "mang âm hưởng kết hợp giữa pop và nhạc dân gian" theo Salome Rouzerol-Douglas của Le Figaro. Còn theo Gilles Renault của tờ Libération thì đây là một album đầy triển vọng, trong khi Marie-Catherine Mardi của RFI lại cho rằng album chưa thực sự trọn vẹn nhưng xứng đáng được khen ngợi. Các nhà báo của Libération và Le Figaro nhấn mạnh về mặt chất lượng các buổi biểu diễn của Pomme, đặc biệt khi cô chơi đàn autoharp và guitar.

Hơn một nửa những bài hát Pomme viết là về tình yêu, cái chết, "từ những câu chuyện hàng ngày mà biến thành những câu chuyện lãng mạn" .

Tháng 11 năm 2019, Pomme phát hành album thứ hai mang tên Les Failles.

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

 2017: À peu près, Polydor
 2019: Les Failles, Polydor

EP

 2016: En cavale
 2018: À peu près – Sessions montréalaises

Đĩa đơn

 2015: J'suis pas dupe
 2016: Entre ses bras (cùng Cécile Corbel)
 2017: Même robe qu'hier
 2018: Mon frère (Rough Version)
 2018: De là-haut (Radio Remix)
 2018: J'attends (cùng Ben Mazué)
 2019: 2019
 2019: Je sais pas danser
 2019: Anxiété

Tham khảo

Ca sĩ LGBT


title: Monero

text:
Monero (XMR) là một loại tiền tệ mã hóa phân cấp tương tự như Bitcoin, nhưng với một tập trung mạnh hơn về quyền riêng tư (giấu tên) và phân cấp, cũng như với một cách tiếp cận khác nhau đối với khả năng mở rộng. Từ "monero" được lấy từ ngôn ngữ Esperanto và có nghĩa là "tiền tệ" hay "đồng xu".

Không giống như nhiều tiền tệ mã hóa khác, như Litecoin chỉ tách ra từ Bitcoin và chỉ thay đổi mã chút ít. Monero được lập trình lại từ đầu. Mã này đã được công nhận, trong số những người khác, bởi Vladimir J. van der Laan, người duy trì chính của Bitcoin. Monero dựa trên giao thức CryptoNote và do đó có sự khác biệt đáng kể so với các loại tiền tệ mã hóa dựa theo Blockchain khác. Sự khác biệt chính là việc giấu tên mạnh mẽ, thuật toán cho CPU tối ưu hóa proof-of-Work (phân cấp), việc điều chỉnh liên tục Mining Difficulty hoặc thuật toán cho phù hợp với kích thước khối (khả năng mở rộng).

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiền điện tử
Video hosting
Adult camming websites
Internet properties established in 2007
European websites
Tiền mã hóa


title: Galtara somaliensis

text:
Galtara somaliensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Galtara


title: Atreus

text:
Trong thần thoại Hy Lạp, Atreus ( ,  ; ) là vua thành Mycenae xứ Peloponnesus. Ông là con trai của Pelops với Hippodamia, cũng là cha của Agamemnon và Menelaus. Hậu duệ của ông được gọi là Atreidai hoặc Atreidae.

Atreus và Thyestes, người anh em sinh đôi của ông bị người cha Pelops bắt phải trục xuất vì đã giết người anh em cùng cha khác mẹ là Chrysippus để có quyền được trị vì Olympia. Nhân lúc vua Eurystheus thành Mycenae đang chiến đấu với các Heracleidae là con cháu của người anh hùng Heracles, Atreus và Thyestes đã đến thành Mycenae để lên ngôi báu. Tưởng chừng hai người chỉ trị vì tạm thời, thế nhưng Eurystheus đã tử trận.

Theo hầu hết các nguồn cổ xưa cho biết Atreus là cha đẻ của Pleisthenes, nhưng theo một số nhà thơ cổ đại (Ibycus, Bacchylides), Pleisthenides được dùng làm tên thay thế cho chính Atreus  (Pleisthenides vốn là con trai của Pleisthenes).

Atreides
Atreides là thuật ngữ dùng để chỉ một trong hai người con trai của Atreus, Agamemnon hoặc Menelaus. Atreidae hoặc Atreidai là để chỉ chung cả hai người con trai của ông.

Dòng dõi của Atreus
Dòng dõi của Atreus bắt đầu từ Tantalus, con trai của thần Zeus với nymphe Plouto. Ông là người đã giết chết chính con trai mình là Pelops để làm thịt đãi cho các vị thần Olympia thưởng thức. Hầu hết các vị thần đều biết rõ âm mưu thâm độc đó của Tantalus. Nhưng nữ thần Demeter đã ăn mất phần vai của Pelops. Các vị thần đã trừng phạt Tantalus thích đáng. Còn Pelops thì được các thần cứu sống, vai của Pelops được thay thế bằng ngà voi với sự giúp đỡ của thần rèn Hephaetus.

Khi trưởng thành, Pelops kết hôn với công chúa  Hippodamia sau khi chiến thắng trong cuộc đua xe ngựa với cha của cô là vua Oenomaus. Sau đó, người giúp đỡ Pelops chiến thắng là Myrtilus, một người hầu của nhà vua Oenomaus, đã bị Pelops giết chết.

Mối thù giữa hai anh em Atreus và Thyestes

Pelops và Hippodamia có với nhau nhiều người con, trong đó có hai anh em sinh đôi là Atreus và Thyestes. Theo một số dị bản, cả hai người đã giết người anh em cùng cha khác mẹ của họ là Chrysippus. Vì tội ác đó, Hippodamia, Atreus và Thyestes đã bị đày đến thành Mycenae, sau đó Hippodamia đã được cho là treo cổ tự tử ở đây.

Atreus từng hứa sẽ hiến tế con cừu tốt nhất của mình cho nữ thần Artemis. Tuy nhiên, khi tìm thấy một con cừu vàng, ông đã tặng cho người vợ, Aerope, để trốn tránh nữ thần. Aerope lại đưa nó cho Thyestes, khi đó là người tình của bà . Thyestes đã thách Atreus rằng ai có con cừu vàng sẽ được lên làm vua thành Mycenae. Vậy là Thyestes đã lên ngôi và trị vì thành Mycenae. Nhưng sau đó, Atreus giành lại ngai báu nhờ lời phát truyền từ thần Hermes.

Atreus lại biết được Aerope đã ngoại tình với Thyestes liền quyết định trả thù. Ông giết những người con của Thyestes, làm thịt chúng rồi lừa cho Thyestes ăn thịt chúng. Thyestes lại bị trục xuất vì tội ăn thịt người. Tức giận, Thyestes đến đền thờ cầu xin các vị thần giúp ông giết được Atreus. Vậy là ông đã được phán truyền rằng: Muốn giết được Atreus, ông phải có có một đứa con trai với chính Pelopia, con gái của ông. Tuy nhiên, khi Aegisthus, con trai của Thyestes và Pelopia sinh ra, đứa bé đã bị mẹ bỏ rơi. Một người chăn cừu đã tìm thấy Aegisthus rồi trao nó cho vua Atreus nuôi dưỡng như con ruột của mình. Sau đó Atreus lại cưới Pelopia làm vợ.

Khi trưởng thành, Aegisthus mới biết được sự thật rằng ông chính là cha ruột của chàng. Aegisthus đã nổi điên tìm giết Atreus, mặc dù trước đó Atreus và Aerope đã có hai con trai, Agamemnon và Menelaus, và một con gái là Anaxibia.

Xem thêm
 Thyestes
 Pelops
 Tantalus
 Hippodamia
 Aerope
 Agamemnon
 Menelaus
 Pelopia
 Aegisthus

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vua Mycenae
Thần thoại Hy Lạp
Vua trong thần thoại Hy Lạp
Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp


title: Poecilopsis felkeli

text:
Poecilopsis felkeli là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Poecilopsis


title: Công viên Chi Lăng

text:
Công viên Chi Lăng là một công viên ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, thuộc địa phận Quận 1.

Công viên có hình chữ nhật, diện tích công bố năm 2007 là 3.479 m², nằm dọc theo đường Đồng Khởi, trải dài từ ngã tư với đường Lý Tự Trọng đến ngã tư với đường Lê Thánh Tôn. Thời Việt Nam Cộng hòa, công viên nằm cạnh công sở của Bộ Quốc gia Giáo dục. Công viên có từ thời Pháp thuộc.

Hiện nay, công viên Chi Lăng chỉ còn là một vạt cây xanh nằm cạnh một cao ốc khánh thành năm 2010 tên là Vincom Center Đồng Khởi. Trong năm 2010 này, tại một phiên họp của Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu đã yêu cầu Sở Xây dựng phải trả lời hoài nghi của người dân, rằng việc xây dựng tòa nhà có phải đã làm thay đổi công năng công viên hay không. Sở này cho rằng đã yêu cầu chủ đầu tư tòa nhà phải phá bỏ nhiều phần không phù hợp với quy hoạch, yêu cầu phục hồi nguyên trạng. Tuy nhiên, thực tế diện tích công viên này đã thu hẹp, không thể trồng cây lớn cho bóng mát bởi lớp đất rất mỏng do ngay bên dưới là tầng hầm của tòa nhà, đồng thời lại là nơi đặt hai lối thoát hiểm từ tầng hầm của tòa nhà.

Tham khảo

Chi Lăng
Quận 1


title: Polygoniodes furva

text:
Polygoniodes furva là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polygoniodes


title: Thục Huệ ông chúa

text:
Thục Huệ Ông Chúa (chữ Hán:淑惠翁主) là thụy hiệu đồng thời cũng là tôn hiệu của một số vị ông chúa trong lịch sử chế độ phong kiến ở bán đảo Triều Tiên.

Danh sách
Triều Tiên Thái Tông Thục Huệ ông chúa (hạ giá lấy Tinh Nguyện úy Lý Chính Ninh)
Triều Tiên Thành Tông Thục Huệ ông chúa (hạ giá lấy Hán Xuyên úy Triệu Vô Cương)

Xem thêm
Huệ Thục ông chúa
Uyển Thục công chúa
Trinh Huệ ông chúa
Thục Ninh ông chúa
Thục Thận ông chúa
Thiên Thành công chúa
Trinh Ý Công chúa
Văn Ý công chúa
Vũ An công chúa
An Nam công chúa
Mỹ Thục công chúa

Thụy hiệu
Tôn hiệu


title: Dyspteris legitumaria

text:
Dyspteris legitumaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Dyspteris


title: Bảo tàng Đá phiến Quốc gia

text:
Bảo tàng Đá phiến Quốc gia (trước đây là Bảo tàng Đá phiến Wales và Bảo tàng Khai thác đá Bắc Wales) nằm tại Gilfach Ddu (xưởng khai thác đá phiến Dinorwic), làng Llanberis, hạt Gwynedd, Bắc Wales. Nó là một điểm dừng của Tuyến đường di sản công nghiệp châu Âu và là một phần của Amgueddfa Cymru – Bảo tàng Quốc gia Wales.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 National Slate Museum
 The National Slate Museum at Gathering the Jewels

Lịch sử của Gwynedd
Điểm dừng Tuyến đường di sản công nghiệp châu Âu


title: Hyporthodus darwinensis

text:
Hyporthodus darwinensis là một loài cá biển thuộc chi Hyporthodus trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991. H. darwinensis trước đây được xếp vào chi Epinephelus.

Phân bố và môi trường sống
H. darwinensis có phạm vi phân bố giới hạn ở Đông Nam Ấn Độ Dương. Loài này chỉ được biết đến qua một mẫu vật duy nhất được thu thập tại phía tây bắc đảo Bathurst (nằm trên biển Timor, ngoài khơi Lãnh thổ Bắc Úc) ở độ sâu 107 m.

Mô tả
Mẫu vật duy nhất của H. darwinensis có chiều dài cơ thể đo được là 53,5 cm. Đầu và thân trên của nó có màu nâu vàng, chuyển sang vàng nhạt ở thân dưới. Cơ thể có những đốm nhỏ màu trắng rải rác trên đầu và thân. Vây lưng và vây đuôi có màu vàng nâu; dải viền phía sau màu đen. Đường sọc trắng dọc theo rìa của vây lưng và vây hậu môn. Vây ngực và vây bụng màu đen. Hàm có răng nanh nhỏ; có 3 - 4 hàng răng nhỏ ở phần giữa của hàm dưới.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây mềm ở vây lưng: 16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8.

Chú thích

D
Động vật được mô tả năm 1991


title: Erymanthus

text:
Erymanthus là một chi bọ cánh cứng trong phân họ Clerinae, thuộc họ Cleridae.

Các loài
 Erymanthus diversipes
 Erymanthus horridus
 Erymanthus transversopustulatus

Chú thích

Tham khảo

 Gerstmeier R và Salvamoser M. 2014: Bản sửa đổi của chi bọ cánh cứng Erymanthus Spinola, 1841 (Coleoptera, Cleridae, Clerinae). Zootaxa 3755 (6), trang 501–548,

Cleridae


title: Lê Văn Đại

text:
Lê Văn Đại (sinh ngày 13 tháng 5 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Việt Nam thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ SHB Đà Nẵng.

Sự nghiệp
Năm 2011, Lê Văn Đại gia nhập đội bóng đá trẻ Thanh Hóa. Năm 2012, anh được huấn luyện viên Triệu Quang Hà đưa lên tập cùng đội một từ khi mới còn 16 tuổi. Mùa giải 2016, Văn Đại mới được câu lạc bộ FLC Thanh Hóa đăng ký vào danh sách thi đấu. Nhưng sau giai đoạn lượt đi không được ra sân, anh được đem cho Đồng Nai mượn thi đấu ở giải hạng Nhất 2016. Từ đây, anh được các huấn luyện viên để ý và được triệu tập lên đội tuyển U-21 Việt Nam tham dự giải U-21 quốc tế.

Tham khảo

Người Thanh Hóa
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Thanh Hóa
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Bình Thuận
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Đồng Nai
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Becamex Bình Dương
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Việt Nam


title: Danh sách tranh vẽ của Pieter Bruegel Già

text:
Pieter Bruegel (khoảng 1525–1569) hay được biết đến với cái tên Pieter Bruegel Già hoặc Pieter Bruegel Cha, là họa sĩ người Flemish tạo ra nhiều  tranh in trong phần lớn cuộc đời, được công nhận là bậc thầy trong lĩnh vực này. Ông bắt đầu vẽ tranh trong mười năm cuối đời. Bruegel Già chủ yếu vẽ tranh sinh hoạt và phong cảnh. Ngày nay, tranh của ông được lưu giữ trong những viện bảo tàng hàng đầu trên thế giới cũng như các bộ sưu tập cá nhân. Họa phẩm Bruegel Già được coi là "đỉnh cao nghệ thuật Phục Hưng Hà Lan".

Nhiều nhà phê bình nghệ thuật đã nghiên cứu, tìm kiếm cũng như đánh giá  tranh của Bruegel Già. Trong số đó phải kể đến nhà sử học nghệ thuật Ludwig Munz, người đã tạo ra danh mục họa phẩm Bruegel: The Drawings. Complete Edition (Bruegel: Tranh vẽ. Ấn bản hoàn chỉnh) (1961) và nhà nghiên cứu Hans Mielke viết sách về các họa phẩm của Bruegel Già từ năm 1979.

Di sản nghệ thuật của Pieter Bruegel Già không nhiều, chỉ vài chục bức tranh được xác nhận do ông vẽ, trong đó có 4 bức thuộc diện nghi ngờ về tác giả có thể là người khác. Nghiên cứu giám định tranh và công bố thuộc về Bruegel được thực hiện qua công trình của Viện Lịch sử Nghệ thuật Hà Lan (RKD).

Danh sách
Danh sách liệt kê tất cả các bức tranh đã biết của Pieter Bruegel Già, được sắp xếp theo thứ tự thời gian sáng tác và được chia thành hai phần: phần thứ nhất gồm những tác phẩm được xác minh chắc chắn là của Bruegel Già, phần còn lại vẫn còn trong diện nghi vấn hoặc tranh cãi về tác giả. Mỗi bức tranh sẽ cung cấp thông tin: tên gọi bằng tiếng Việt trong giới mỹ thuật (hoặc phỏng dịch theo tiếng Hà Lan), tên bằng tiếng Hà Lan, năm sáng tác, chất liệu sáng tác, kích thước tính bằng cm và nơi lưu trữ hiện tại. Cột "Ghi chú" chủ yếu đưa đến các liên kết tới trang web chính thức của cơ quan đang lưu trữ hoặc Viện Lịch sử Nghệ thuật Hà Lan (RKD).

Danh sách không bao gồm những tác phẩm đã bị thất lạc hoặc hủy hoại mà không còn bản sao tin cậy tương ứng. Ví dụ, tư liệu về nguồn gốc năm bức tranh các giai đoạn trong năm (mùa) gợi ý rằng còn một bức thứ sáu nữa mô tả tháng 4 - tháng 5, tuy nhiên không thể biết được bức tranh này trông như thế nào. Hay hiện nay vẫn còn một số bức tranh của các họa sĩ khác sáng tác dựa trên tranh Bruegel Già nhưng nguyên mẫu thì đã thất lạc. Đó là trường hợp tại Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia hiện đang lưu bức Kẻ chăn bất tín và một phiên bản khác biệt của Vũ điệu đám cưới.

Nếu không có bài viết về bức tranh trong Wikipedia tiếng Việt, một liên kết đến bài viết tương ứng trong Wikipedia tiếng Hà Lan hoặc ngôn ngữ khác sẽ được cung cấp.

Đã xác minh tác giả
Một trong những dấu hiệu dễ thấy được dùng để xác định tranh của Bruegel Già chính là họ của tác giả kèm với năm sáng tác, nhưng cách viết tên cũng thay đổi. Trước năm 1559, tác giả thường ký tên "Brueghel" bằng chữ Gothic nhỏ. Sau đó, ông bỏ chữ "H" đi và ký bằng chữ Latin thành "BREVGEL". Nếu thiếu ngày tháng trên tranh thì thời gian chỉ mang tính ước đoán. Bức tranh sớm nhất hiện có được vẽ năm 1553 và muộn nhất là năm 1568, một năm trước khi Bruegel Già qua đời. Tư liệu có ghi chép về tranh của Bruegel Già sáng tác từ năm 1551 nhưng nay không còn tồn tại hoặc chưa tìm thấy.

Nghi vấn về tác giả
Pieter Bruegel Già có hai người con trai là Pieter Bruegel Trẻ (1564–1638) và Jan Bruegel Già (1568–1625) đều chung một trường phái mỹ thuật. Bruegel Trẻ thừa hưởng xưởng vẽ và tạo ra hàng loạt bản sao từ tranh nguyên tác của cha, nhiều bản không ký tên hoặc đề năm sáng tác. Ngoài ra, Bruegel Trẻ ký tên "BRVEGEL" và từ khoảng 1620 là "BRVEGHEL", Jan cũng dùng cả hai chữ ký này. Điều này gây khó khăn cho công tác giám định của các sử gia mỹ thuật, ngay cả khi trên tranh có chữ ký.

Danh sách đã loại bỏ các tranh vốn được coi là của Bruegel Già nhưng bị kết quả giám định phủ nhận.

Tham khảo

Thư mục

Trang web

Liên kết ngoài

Tranh vẽ của Pieter Bruegel Già
Danh sách tranh vẽ


title: Properigea loculosa

text:
Properigea loculosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Properigea
Động vật được mô tả năm 1881


title: Psaliodes miniata

text:
Psaliodes miniata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Psaliodes


title: Agrotera effertalis

text:
Agrotera effertalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrotera


title: Liotryphon cydiae

text:
Liotryphon cydiae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Liotryphon


title: Nemeritis minor

text:
Nemeritis minor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nemeritis


title: Con nhện xanh

text:
Con nhện xanh () là nhan đề một phim truyền hình đề tài tham nhũng do ông Đỗ Đức Thành đạo diễn, xuất phẩm trong chương trình Văn nghệ Chủ Nhật tháng 07-08 năm 2000.

Nội dung
Doanh nghiệp may mặc Hoàng Kim của anh em Chu Dĩnh - Chu Ngọc đứng bên bờ vực phá sản vì không còn khả năng bồi hoàn các khoản tín dụng đã vay trong vòng 10 năm, công an kinh tế bắt đầu tiến hành các biện pháp thẩm tra để chuẩn bị khởi tố.

Vì là chỗ quan hệ thân tình với ông Chu Ngọc, kí giả Đỗ Hùng đã dốc công điều tra những khuất tất trong truyện làm ăn của công ty, nhưng thâm tâm anh chỉ muốn vực doanh nghiệp này dậy nhằm cứu vãn đầu tàu kinh tế của thành phố. Chính bản thân Chu Ngọc đã bất lực từ lâu vì khuyên ông anh không được nên đã tách ra lập công ty riêng, tuy rằng vẫn giữ cổ phần tại doanh nghiệp cũ vì ghi nhớ cái thuở người anh nhịn đói nhường nắm cơm cho mình khi cả hai còn tấm bé phải đi ăn xin vỉa hè.

Phim mở dần nhiều tuyến truyện thông qua mối quan hệ của Chu Dĩnh - Chu Ngọc và Đỗ Hùng với các nhân vật:
 Bích Diệp: Cô kí giả trẻ trung sắc sảo và là trợ thủ đắc lực của Đỗ Hùng, luôn dành cho anh tình cảm đặc biệt.
 Kim Chi: Cô tiểu thư kiêu kì ngây thơ, bạn Bích Diệp và người yêu Đỗ Hùng.
 Mai Thùy: Người đàn bà thủy chung tới mức nhẹ dạ, là vợ Chu Dĩnh và bồ cũ của Đỗ Hùng.
 Nguyễn Chuẩn và Lý Hân: Những cánh tay mặt của giám đốc Chu Dĩnh, đều là cáo già trong việc lạm dụng chức quyền để tư lợi hòng biến công ty thành cỗ máy rửa tiền.

Kĩ thuật
Bộ phim được thực hiện tại Hà Nội mùa đông năm 1999.

Sản xuất

 Bí thư: Xuân Chính
 Thiết kế: Bùi Minh Tuấn
 Hòa âm: Nguyễn Đức Phương
 Dựng phim: Hoàng Sơn
 VTR: Phạm Thủy
 Phối sáng: Thanh Hải
 Đạo cụ: Văn Vượng
 Dựng cảnh: Văn Đức
 Hóa trang: Phương Tâm
 Tiếng động: Minh Tâm, Minh Thu

Diễn xuất

 Trọng Khôi... Chu Dĩnh
 Tiến Đạt... Chu Ngọc
 Mạnh Cường... Đỗ Hùng
 Khánh Huyền... Bích Diệp
 An Chinh... Kim Chi
 Chiều Xuân... Mai Thùy
 Minh Châu... Kim Phụng
 Đức Sơn... Nguyễn Chuẩn
 Nguyễn Hải... Lý Hân
 Nguyễn Thảo... Nguyễn Quyền
 Quỳnh Nga... Quỳnh Hương
 Tuyết Mai... Mẹ Chi
 Quốc Tuấn... Nguyễn Kỳ
 Nguyễn Tuấn... Thiêm
 Văn Thuận... Paul Phách
 Mai Ngọc Căn... Tổng biên tập
 Tuấn Phong... Gã người Tàu
 Thu Hương... Vợ Chu Ngọc
 Mậu Hòa... Luật sư
 Nam Cường... Thìn
 Trần Toàn... Trung
 Mạnh Cường... Chủ hàng điện thoại
 Trọng Hải
 Cát Trần Tùng
 Hải Nam
 Phạm Tuấn
 Ngọc Hà
 Anh Quân
 Thu Thảo
 Đức Thành
 Hải Yến
 Chu Bá Định
 Lê Quang Vũ
 Nguyễn Hoàng Phương
 Nguyễn Lưu Hải Đăng
 Đinh Tuấn Anh

Cùng các diễn viên quần chúng khác.

Văn hóa
Con nhện xanh là phim truyền hình VFC hi hữu có yếu tố hình sự không nằm trong loạt phim Cảnh sát hình sự, lại được chiếu ở khung giờ khá kén người xem (15:00 - 16:00), có tập thậm chí bị đẩy lui xuống chiếu 17:00 vì vướng đại lễ.

Bộ phim này là kịch bản thứ nhì hai tác gia Lê Phương và Trịnh Thanh Nhã hợp tác (sau Sống mãi với thủ đô), nhưng lại là phim đầu tay của nhà quay phim Đỗ Đức Thành sau khi tất nghiệp khóa đạo diễn truyền hình. Quả thật trong suốt 1 năm từ lúc mới công chiếu, phim giành được nhiều thiện cảm của dư luận vì bắt trúng vấn đề nóng hổi của thời buổi cơ chế thị trường thông qua cách nhìn của giới kí giả.

Bộ phim này cũng là sản phẩm hợp tác thứ nhì của đôi minh tinh Mạnh Cường - Khánh Huyền, sau phim Nụ tầm xuân (1997) cũng chiếu trong chương trình Văn nghệ Chủ Nhật. Tới năm 2019, khi chuẩn bị thực hiện loạt phim Lựa chọn số phận, nghệ sĩ Mạnh Cường đã mời ca sĩ An Chinh tái hợp sau đúng hai chục năm. Với vai giám đốc Chu Dĩnh, nghệ sĩ Trọng Khôi tiếp tục khai triển tính cách của dạng nhân vật ông Quang trong phim 12A và 4H, do hai nhân vật có cùng xuất thân và địa vị xã hội.

Phim Con nhện xanh cũng là cơ sở để đạo diễn Nguyễn Khải Hưng thực hiện phim ngắn Không còn gì để nói năm 2002, đôi nghệ sĩ Mạnh Cường và Minh Châu đảm nhiệm vai chính. Phim này thường được coi như phần đặc biệt của Con nhện xanh, vì cùng khắc họa tâm lý các nhân vật sắp vướng vòng lao lý.

Đây cũng là phim truyền hình VFC tiên phong áp dụng kỹ thuật số nền xanh để minh diễn ý tưởng nghệ thuật.

Tham khảo
 Không còn gì để nói

Liên kết

 Nỗi buồn mang tên phim truyền hình Việt
Trịnh Thanh Nhã
Văn nghệ Chủ Nhật
Phim truyền hình Việt Nam thập niên 1990
Phim về tham nhũng


title: Aubrey Plaza

text:
Aubrey Christina Plaza (sinh ngày June 26 tháng 6, 1984) là một nữ diễn viên, nghệ sĩ hài, nhà sản xuất người Mỹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aubrey Plaza Internet Movie Database

Sinh năm 1984
Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Puerto Rico
Người Mỹ gốc Ireland
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ nghệ sĩ hài Mỹ
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên song tính


title: Michael Clarke Duncan

text:
Michael Clarke Duncan (10 tháng 12 năm 1957 – 3 tháng 9 năm 2012) là một diễn viên người Mỹ, nổi tiếng với vai diễn đột phá John Coffey trong phim The Green Mile. Với vai diễn này ông đã được đề cử giải Oscar và giải Quả cầu vàng. Ông cũng đã được công nhận với các vai diễn trong các phim Armageddon, The Whole Nine Yards, The Scorpion King, Daredevil và vai trò lồng tiếng trong các phim Brother Bear, Kung Fu Panda và Green Lantern. Duncan qua đời do nhồi máu cơ tim vào năm 2012.

Danh sách phim

Tham khảo

Sinh năm 1957
Mất năm 2012
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Vệ sĩ
Nam diễn viên người Mỹ gốc Phi
Nam diễn viên Chicago


title: Cestonia rutilans

text:
Cestonia rutilans là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cestonia


title: Dự luật dẫn độ Hồng Kông 2019

text:
Dự luật đối với người phạm tội bỏ trốn và Hỗ trợ pháp lý lẫn nhau trong Lập pháp các vấn đề Hình sự (Sửa đổi) 2019 () là một dự luật được đề xuất liên quan đến dẫn độ để sửa đổi Pháp lệnh người phạm tội bỏ trốn () liên quan đến các thỏa thuận dẫn độ đặc biệt và Hỗ trợ pháp lý lẫn nhau trong Pháp lệnh các vấn đề hình sự () để có thể sắp xếp hỗ trợ pháp lý lẫn nhau giữa Hồng Kông và bất kỳ nơi nào ngoài Hồng Kông. Dự luật được chính phủ Hồng Kông đề xuất vào tháng 2 năm 2019 để yêu cầu dẫn độ nghi phạm Hồng Kông trong vụ án giết người ở Đài Loan. Chính phủ đề xuất thiết lập một cơ chế chuyển giao những người chạy trốn không chỉ cho Đài Loan, mà còn cho Trung Quốc đại lục và Ma Cao, vốn không nằm trong luật hiện hành.

Sự ra đời của dự luật đã gây ra sự chỉ trích rộng rãi trong và ngoài nước từ nghề luật, các tổ chức nhà báo, nhóm kinh doanh và chính phủ nước ngoài vì lo ngại sự xói mòn thêm của hệ thống pháp luật Hồng Kông và các biện pháp bảo vệ tích hợp, cũng như làm tổn hại môi trường kinh doanh của Hồng Kông. Họ lo ngại về nguy cơ cao mà công dân Hồng Kông và công dân nước ngoài đi qua thành phố có thể được đưa ra xét xử cho Trung Quốc đại lục, nơi các tòa án nằm dưới sự kiểm soát chính trị của Trung Quốc dẫn đến Biểu tình chống dự luật dẫn độ. Các nhà chức trách ở Đài Bắc tuyên bố rằng Đài Loan sẽ không đồng ý dẫn độ bất kỳ nghi phạm nào từ Hồng Kông, với lý do công dân Đài Loan ở Hồng Kông sẽ có nguy cơ bị dẫn độ sang Trung Quốc đại lục theo dự luật và cho rằng luật pháp có động cơ chính trị. Sự vội vàng của chính phủ Hồng Kông trong việc thực thi luật pháp dẫn độ cũng dẫn đến một tiền lệ cho các biện pháp bảo vệ thủ tục ngắn mạch trong Hội đồng Lập pháp.

Vào ngày 9 tháng 6, những người biểu tình ước tính số lượng từ hàng trăm ngàn đến hơn một triệu người tuần hành trên đường phố chống lại dự luật dẫn độ và kêu gọi Trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga từ chức. Ngày 15 tháng 6 năm 2019, trước sức ép của cuộc Biểu tình chống dự luật dẫn độ, Trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga thông báo hoãn vô thời hạn dự luật dẫn độ.

Ngày 9 tháng 7, phát biểu trong cuộc họp báo, Trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga cho biết dự luật dẫn độ gây nhiều tranh cãi những tuần qua hiện "đã chết". Chính quyền hiện không có kế hoạch nhằm tái khởi động quá trình thảo luận dự luật. Bà thừa nhận những xúc tiến của chính quyền đối với dự luật này đã "hoàn toàn thất bại". Tuy nhiên những người biểu tình vẫn chưa hài lòng vì cho rằng bà chỉ đang chơi chữ và không dùng chính xác cụm từ "rút lại hoàn toàn" dự luật. Người biểu tình đòi hỏi bà Lâm phải sử dụng cụm từ "rút lại hoàn toàn" thay vì những từ ngữ khác.

Bối cảnh
Đầu năm 2018, Chan Tong-kai, 19 tuổi, cư dân Hồng Kông, được cho là đã giết hại bạn gái đang mang thai Poon Hiu-wing tại Đài Loan, sau đó bỏ trốn trở về Hồng Kông. Chan thừa nhận với cảnh sát Hồng Kông rằng anh ta đã giết Poon nhưng cảnh sát không thể buộc tội anh ta vì tội giết người hoặc dẫn độ anh ta đến Đài Loan vì không có thỏa thuận pháp lý nào được đưa ra. Cho đến tháng 5 năm 2019, hai sắc lệnh tại Hồng Kông, Pháp lệnh người phạm tội bỏ trốn và Hỗ trợ pháp lý lẫn nhau trong Pháp lệnh vấn đề hình sự, không được áp dụng cho các yêu cầu đầu hàng người phạm tội bỏ trốn và hỗ trợ pháp lý lẫn nhau giữa Hồng Kông và Đài Loan. Vào tháng 2 năm 2019, chính phủ đã đề xuất thay đổi luật chạy trốn, thiết lập một cơ chế chuyển giao tình huống theo trường hợp của Đặc khu trưởng Hồng Kông cho bất kỳ khu vực nào mà thành phố thiếu một hiệp ước dẫn độ chính thức mà thành phố tuyên bố sẽ đóng "lỗ hổng pháp lý".

Biểu tình chống dự luật

Các cuộc biểu tình khác nhau diễn ra ở Hồng Kông bởi công chúng và các cộng đồng pháp lý nói chung. Trong số này, cuộc biểu tình ngày 9 tháng 6 do Mặt trận Nhân dân về Nhân quyền tổ chức, mà tổ chức ước tính có sự tham gia của 1,03 triệu người, đã đạt được sự phủ sóng rộng rãi trên phương tiện truyền thông đại chúng. Các cuộc biểu tình ở những nơi khác cũng được phát động bởi người Hồng Kông ở nước ngoài và dân chúng địa phương. Nhà chức trách Hồng Kông bắt giữ 11 người trong các cuộc biểu tình chống dự luật dẫn độ. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất kể từ phong trào dù vào năm 2014. Bất chấp các cuộc biểu tình rộng rãi, chính phủ vẫn khăng khăng đòi thông qua dự luật, cho rằng dự luật là khẩn cấp và "lỗ hổng" pháp lý cần được lấp lại.

Ngày 15 tháng 6 năm 2019, trước sức ép của cuộc biểu tình chống dự luật dẫn độ, Trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga thông báo hoãn vô thời hạn dự luật dẫn độ. Tuy nhiên, bà cũng nói rõ rằng dự luật chỉ bị trì hoãn, chứ không bị rút lại.

Ngày 16 tháng 6, chính phủ đã ban hành một tuyên bố vào lúc 8:30 tối, nơi bà Lâm xin lỗi cư dân Hồng Kông và hứa sẽ "chân thành và khiêm tốn chấp nhận mọi chỉ trích và cải thiện và phục vụ công chúng".

Đình chỉ và rút lại dự luật
Sau các cuộc đụng độ dữ dội vào ngày 12 tháng 6, Hội đồng Lập pháp đã bãi bỏ các cuộc họp chung vào ngày 13 và 14 tháng 6, và cũng hoãn các cuộc họp vào ngày 17 và 18 tháng 6. Nhật báo của phe kiến chế Sing Tao Daily đưa tin Lâm đã đến gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hàn Chính tại Thâm Quyến vào tối 14 tháng 6. Lâm sau đó có một cuộc họp nội các với các quan chức hàng đầu của bà lúc 10:30  tối, kéo dài đến nửa đêm.

Các đoàn thể sinh viên, đại diện cho một số người biểu tình, đã đưa ra bốn yêu cầu: rút toàn bộ dự luật dẫn độ; rút lại tất cả các tham chiếu đến cuộc biểu tình ngày 12 tháng 6 là một cuộc bạo loạn; phóng thích tất cả những người biểu tình bị bắt; và trách nhiệm của các sĩ quan cảnh sát đã sử dụng vũ lực quá mức. Họ cảnh báo về hành động phản kháng leo thang nếu các yêu cầu không được đáp ứng. Hồng y Giám quản Tông Tòa Giáo phận Hồng Kông Gioan Thang Hán (Giáo hội Công giáo Rôma và Chủ tịch Giáo hội Chúa Kitô Hồng Kông là giám mục Eric So Shing-yit cũng đưa ra một tuyên bố chung kêu gọi rút hoàn toàn dự luật dẫn độ và một cuộc điều tra độc lập về cáo buộc tàn bạo của cảnh sát chống lại người biểu tình.

Khi thành phố đánh dấu kỷ niệm 22 năm kể từ khi chuyển giao Hồng Kông năm 1997, cuộc tuần hành phản đối dân chủ hàng năm do các nhóm dân quyền tổ chức đã tuyên bố con số kỷ lục là 550.000 trong khi cảnh sát đưa ra ước tính khoảng 190.000 người. Một cách riêng biệt, hàng trăm người biểu tình trẻ tuổi đã xông vào Hội đồng Lập pháp và các biểu tượng mạo phạm liên quan đến Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) và các phần tử thân Bắc Kinh bên trong tòa nhà.

Vào ngày 9 tháng 7, Lâm Trịnh Nguyệt Nga cho biết dự luật gây tranh cãi "đã chết", nhưng vẫn từ chối đáp ứng yêu cầu rút lại dự luật của người biểu tình. Những người biểu tình tiếp tục yêu cầu rút toàn bộ dự luật, trong số những yêu cầu khác liên quan đến hành vi sai trái của cảnh sát và quyền bầu cử phổ thông. Khi các cuộc biểu tình leo thang và trở nên dữ dội hơn, sau hơn hai tháng, Lâm Trịnh Nguyệt Nga vào ngày 4 tháng 9 cuối cùng đã tuyên bố rằng chính phủ sẽ chính thức rút hoàn toàn dự luật. Tuy nhiên, Lâm đã bác bỏ bốn yêu cầu cốt lõi khác từ những người biểu tình.

Xem thêm
 Đạo luật dẫn độ 2003
 Nhân quyền tại Trung Quốc

Tham khảo

Hồng Kông năm 2019
Luật năm 2019
Luật dẫn độ
Lập pháp Hồng Kông
Biểu tình tại Hồng Kông năm 2019
Nhân quyền ở Hồng Kông


title: Nyctemera leuctra

text:
Nyctemera leuctra là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nyctemera


title: Merhotepre Ini

text:
Merhotepre Ini (còn được biết đến là Ini I) là người kế vị của Merneferre Ay, có thể là con trai của ông ta, và là vị vua thứ 33 thuộc Vương triều thứ Mười Ba của Ai Cập. Ông được ấn định là có một triều đại ngắn ngủi kéo dài 2 năm, 3 hoặc 4 tháng và 9 ngày theo cuộn giấy cói Turin và sống vào giai đoạn đầu thế kỷ thứ 17 TCN.

Chứng thực
Merhotepre Ini được chứng thực nhờ vào một con dấu bọ hung không rõ nguồn gốc (ngày nay nằm tại bảo tàng Petrie) và một nắp vại có khắc chữ (ngày nay nằm tại LACMA, M.80.203.225). Tên ngai "Merhotepre" cũng còn được tìm thấy trên một con dấu bọ hung đến từ Medinet el-Fayum, trên bản danh sách vua Karnak và trên một tấm bia đá từ Abydos (Cairo CG 20044), mặc dù vậy những hiện vật trên thay vào đó có thể đề cập tới Merhotepre Sobekhotep. Cuối cùng, Merhotepre Ini được chứng thực trong cuộn giấy cói Turin với tư cách là người kế vị của Merneferre Ay.

Vị trí trong biên niên sử
Vị trí chính xác trong biên niên sử của Merhotepre Ini thuộc vương triều thứ 13 lại không được biết chắc chắn do sự thiếu chắc chắn ảnh hưởng tới các vị vua đầu tiên của vương triều này. Ông được xếp là vị vua thứ 33 của vương triều này bởi Darrell Baker, là vị vua thứ 34 của Kim Ryholt và ở vị trí 28a trong nghiên cứu bởi Jürgen von Beckerath, một kết quả mà Baker gọi là "u ám".

Gia đình

Mặc dù Merhotepre chỉ có được một triều đại rất ngắn ngủi, ông lại được chứng thực trong các ghi chép lịch sử thông qua Tấm bia pháp lý. Văn kiện này, có niên đại vào năm thứ nhất của vị vua Thebes sau này là Nebiryraw I, có chứa một đặc quyền phả hệ mà tuyên bố rằng Ayameru—người con trai của tể tướng Aya với người con gái của đức vua Reditenes—được bổ nhiệm làm tổng đốc của El-Kab vào năm thứ nhất của Merhotepre Ini. Lý do cho sự bổ nhiệm này là do cái chết bất ngờ mà không có người nối dõi của vị tổng đốc El-Kab Aya-trẻ, người con trai cả của tể tướng Aya và anh trai của Ayameru. Đặc quyền này xác định một Kebsi nào đó là con trai của vị tổng đốc, và sau này là tể tướng Ayameru. Tấm bia pháp lý Cairo ghi lại việc bán lại trụ sở của tổng đốc El-Kab cho một người tên là Sobeknakht. Vị Sobeknakht I này là cha của vị tổng đốc nổi tiếng Sobeknakht II, ông ta là người đã xây dựng một trong số những ngôi mộ được trang trí vô cùng lộng lẫy tại El-Kab vào Thời kỳ Chuyển tiếp Thứ Hai. Dựa vào tấm bia đá này, Kim Ryholt đề xuất rằng Merhotepre Ini là con trai của tiên vương Merneferre Ay với người vợ của ông là hoàng hậu Ini và với Reditenes là một người em gái của Merhotepre Ini. Chức vụ tể tướng là một vị trí cha truyền con nối vào thời điểm đó và một sự thay đổi gia tộc phụ trách chức vụ này sẽ là một động thái chính trị quan trọng. Đặc biệt hơn, Reditenes có thể là một người em gái của Merhotepre Ini, việc bổ nhiệm Aya (người em rể của ông) vào chức vụ tể tướng sẽ trao vị trí này vào tay gia tộc của ông ta.

Chú thích

Pharaon Vương triều thứ Mười Ba của Ai Cập
Pharaon Vương triều thứ Mười ba của Ai Cập


title: Danh sách di sản thế giới tại Thái Lan

text:
UNESCO đã công nhận 5 di sản thế giới tại Thái Lan. Trong số này, có 3 địa điểm mang giá trị văn hóa và 2 địa điểm mang trị tự nhiên. Các di sản đầu tiên của Thái Lan được công nhận là vào năm 1991 bao gồm: Thành phố lịch sử Sukhothai và các thành phố lịch sử có liên quan, thành phố lịch sử Ayutthaya và Khu bảo tồn động vật hoang dã Thungyai–Huai Kha Khaeng.

Danh sách

Vị trí

Danh sách

Danh sách dự kiến
Ngoài ra, Thái Lan còn có 6 địa danh nằm trong danh sách di sản dự kiến của UNESCO:

Đề cử
Vào tháng 7 năm 2015 và 2016, Chính phủ Thái Lan đề nghị Ủy ban Di sản thế giới trong phiên họp thường niên lần thứ 39 tại Bonn và 40 tại Istanbul xem xét việc ghi nhận Tổ hợp rừng Kaeng Krachan (KKFC) vào danh sách di sản thế giới. Trong năm 2015, Ủy ban đã xem xét đề cử nhưng không tán thành vì nó vi phạm nhân quyền nghiêm trọng đối với Người Karen tại Vườn quốc gia Kaeng Krachan. Đến năm 2016, đề cử tiếp tục được xem xét, nhất là khi nhận được sự quan tâm từ Chính phủ Myanmar về việc phân định ranh giới giữa Thái Lan và Myanmar ở khu vực phía Tây của Vườn quốc gia Kaeng Krachan.

Năm 2016, Chính phủ Thái Lan cũng đề cử Công viên Lịch sử Phu Phra Bat nhưng sau đó đã quyết định rút đề cử sau khi nhận được đề xuất từ ICOMOS về việc làm lại hồ sơ đề cử.

Chính phủ Thái Lan cũng công bố kế hoạch đề cử trong tương lai đối với chùa Wat Suthat Thepphawararam - Sao Ching Cha và kiến trúc của Hoàng thân Narisara Nuvadtivongs là các đề cử dự kiến của nước này. Danh sách này bao gồm 11 đề cử tương lai, bao gồm cả cảnh quan văn hóa Sông Chao Phraya và tuyến Đường sắt Chết.

Tham khảo

Thái Lan


title: Con bò hình cầu

text:
nhỏ|Truyện tranh về một con bò hình cầu được minh họa trong cuộc họp năm 1996 của Hiệp hội Thiên văn học Hoa Kỳ, liên quan đến mô hình hóa trong thiên văn học
Con bò hình cầu (spherical cow) là một ẩn dụ hài hước cho các mô hình khoa học cực kỳ đơn giản hóa của các hiện tượng phức tạp. Bắt nguồn từ vật lý lý thuyết, ẩn dụ này đề cập đến xu hướng quy một vấn đề về tới mức đơn giản nhất có thể tưởng tượng được nhằm làm cho tính toán dễ thực hiện hơn, ngay cả khi sự đơn giản hóa làm giảm khả năng áp dụng mô hình vào thực tế. Ẩn dụ và các biến thể sau này cũng đã được sử dụng trong những lĩnh vực khác.

Lịch sử
Cụm từ này xuất phát từ một trò đùa, chế nhạo các giả định đơn giản hóa đôi khi được sử dụng trong vật lý lý thuyết.Câu chuyện này đã được kể với nhiều biến thể, bao gồm cả một chuyện đùa rằng một nhà vật lý nói rằng ông ta có thể tiên đoán được ai sẽ thắng cuộc trong bất kỳ cuộc đua ngựa nào, nhưng trong điều kiện các con ngựa hình cầu di chuyển trong chân không. Trong một bức thư năm 1973 tới biên tập của tạp chí Science đã mô tả "câu chuyện nổi tiếng" về một nhà vật lý với lời giải cho bài toán sản lượng trứng của một trang trại gia cầm bắt đầu với câu "Giả định một con gà hình cầu".

Đề cập trong khoa học
Alan Turing, trong bài viết năm 1952 của ông "The Chemical Basis of Morphogenesis", khẳng định rằng: "một hệ có đối xứng cầu, và với trạng thái thay đổi do các phản ứng hóa học và sự khuếch tán... không thể dẫn đến một sinh vật như một con ngựa, một con vật không đối xứng cầu."

Trong văn hóa đại chúng
thế=A GIF of a spherical cow.|nhỏ|169x169px|Một ảnh GIF về một con bò hình cầu
phải|nhỏ|Một hình vẽ con bò hình cầu trên ván trượt tuyết, với dòng chữ Approksimoidaan pyöreä lehmä (tiếng Phần Lan cho "Ta xấp xỉ một con bò hình cầu").
Khái niệm này quen thuộc tới nỗi cụm từ này đôi khi được sử dụng để nhắc tới ngắn gọn cho toàn bộ vấn đề mô hình hóa hợp lý. Ví dụ, Consider a Spherical Cow (tạm dịch: Xét một con bò hình cầu) là một cuốn sách năm 1988 về giải quyết bài toán sử dụng các mô hình đơn giản hóa.

Ngay cả khi không có ngữ cảnh mô hình khoa học, trò đùa này vẫn đủ nổi tiếng để có thể đề cập gián tiếp. "Spherical Cow" được lựa chọn là mật danh cho bản phân phối Linux Fedora 18. Trong loạt sitcom The Big Bang Theory, một trò đùa đã được kể bởi Tiến sĩ Leonard Hofstadter với câu kết đề cập đến những "con gà hình cầu trong chân không", trong tập phim The Cooper-Hofstadter Polarization.

Xem thêm

 Giả định một cái mở lon
 Bài toán Fermi
 Homo economicus

Tham khảo

Liên kết ngoài

 NASA:Exploration of the Universe Division - Supernova models as spherical cows
 Hubble Heritage Gallery Page: related history from Space Telescope Institute

Truyện cười
Mô hình khoa học
Khoa học trong xã hội
Vật lý lý thuyết
Mô hình hóa khoa học


title: Trường phái Toả tuyến

text:
Trường phái Tỏa tuyến (Rayonism) (hoặc Rayism  hoặc Rayonnism) là một trường phái mỹ thuật trừu tượng được phát triển ở Nga vào những năm 1911.

Mikhail Larionov và Natalia Goncharova đã phát triển trường phái Tỏa tuyến sau khi nghe một loạt bài giảng về chủ nghĩa Vị lai của Marinetti tại Moscow. Những người theo chủ nghĩa Vị lai lấy tốc độ, công nghệ và tính hiện đại như nguồn cảm hứng của họ, mô tả tính năng động của cuộc sống thế kỷ 20.

Những người theo trường phái Tỏa tuyến (Rayonist) đã tìm kiếm một nghệ thuật nổi lên ngoài trừu tượng, vượt ngoài thời gian và không gian, và phá vỡ rào cản giữa nghệ sĩ và công chúng. Cái tên bắt nguồn từ việc sử dụng các tia (tuyến) năng động với màu tương phản, đại diện cho các đường phản xạ ánh sáng - chồng chéo các tia phản xạ từ các vật thể khác nhau.

Tại triển lãm Mục tiêu 1913, họ giới thiệu phong cách này đến công chúng. Trong lời văn của họ, họ mô tả chủ nghĩa này là bao gồm một cách tự nhiên tất cả các phong cách và hình thức nghệ thuật trong quá khứ, như họ, giống như cuộc sống, đơn giản là điểm khởi đầu cho một cái nhìn tỏa tuyến để nên xây dựng một bức tranh.

Larionov và Goncharova cũng đã viết:Phong cách của bức tranh Tỏa tuyến mà chúng tôi phát triển, biểu thị các dạng không gian có được nhờ giao điểm của các tia phản xạ từ các vật thể khác nhau, và các dạng thức được lựa chọn theo ý muốn của nghệ sĩ. Tia được mô tả tạm thời trên bề mặt bằng một vạch màu. Đó là giá trị cho những người yêu thích bức tranh tìm thấy biểu hiện tối đa của nó trong một hình ảnh tỏa tuyến. Các đối tượng mà chúng ta thấy trong cuộc sống không có vai trò nào ở đây, nhưng đó là cốt lõi của bức tranh và có thể được thể hiện ở đây tốt nhất - sự kết hợp của màu sắc, độ bão hòa, mối quan hệ của các khối màu, chiều sâu, kết cấu.Chúng tôi không cảm nhận đối tượng chỉ bằng mắt thường. Nếu làm vậy, vật thể sẽ được mô tả trên giấy như bao lâu nay và phải tuân theo thiết kế này hay thiết kế khác; trên thực tế, chúng tôi không cảm nhận được đối tượng như vậy. Chúng tôi đã cảm nhận một chùm tia phát ra từ nguồn sáng; chúng được phản xạ từ đối tượng và đi vào trường thị giác của chúng tôi.Do đó, nếu chúng ta muốn vẽ theo nghĩa đen những gì chúng ta thấy, thì chúng ta phải vẽ chùm các tia phản chiếu từ vật thể. Nhưng để nhận được chùm tia từ vật thể mong muốn, chúng tôi phải chọn chúng một cách có chủ ý - bởi vì cùng với các tia của vật thể được nhìn nhận, cũng rơi vào tầm nhìn của chúng ta phản chiếu tia phản xạ thuộc các vật thể lân cận khác. Bây giờ, nếu chúng ta muốn mô tả một đối tượng chính xác như chúng ta thấy, thì chúng ta cũng phải mô tả các tia phản xạ này thuộc về các vật thể khác - và sau đó chúng ta sẽ mô tả chính những gì chúng ta thấy...Bây giờ, nếu chúng ta không quan tâm đến chính bản thân các vật thể nhưng với các tia sáng từ chúng, chúng ta có thể xây dựng một bức tranh theo cách sau:Chùm tia từ vật thể A giao với các tia từ vật thể B; trong không gian giữa chúng một dạng thức nào đó xuất hiện, và điều này bị chọn ra bởi ý muốn của nghệ sĩ...Nhận thức, không phải là của chính đối tượng, mà là chùm tia từ nó, chính là bản chất của nó, gần gũi hơn với tính biểu tượng của đối tượng hơn là chính đối tượng. Điều này gần như giống như ảo ảnh xuất hiện trong không khí thiêu đốt của sa mạc và mô tả các thị trấn, hồ và thác ở xa trên bầu trời (trong các trường hợp cụ thể). Trường phái Tỏa tuyến xóa bỏ các rào cản tồn tại giữa bề mặt và bản chất của hình ảnh.Một tia được mô tả tạm thời trên bề mặt bằng một vạch màuNhững người theo trường phái Tỏa tuyến không chỉ vẽ, họ cũng thiết kế các bộ sân khấu và minh họa cuốn sách sản xuất.

Mặc dù tồn tại ngắn ngủi,  trường phái Tỏa tuyến là một bước đi quan trọng trong sự phát triển của nghệ thuật trừu tượng Nga. Như Larionov đã nói, nó đại diện cho sự giải phóng thật sự của nghệ thuật khỏi các định kiến thực tế trước đây đã đè nén cộng đồng nghệ thuật.

Mỹ thuật điện tử  "The Rayonists" lấy tên của họ từ phong trào.

Chú thích

Mỹ thuật


title: Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2017 - Đôi nam nữ

text:
Martina Hingis và Leander Paes là đương kim vô địch, nhưng thua ở vòng 1 trước Katarina Srebotnik và Raven Klassen.

Gabriela Dabrowski và Rohan Bopanna vô địch, đánh bại Anna-Lena Grönfield và Robert Farah ở trận chung kết, 2-6, 6-2, 12-10.

Hạt giống

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nửa dưới

Tham khảo

Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2017
ATP World Tour 2017
WTA Tour 2017
Giải quần vợt Pháp Mở rộng theo năm - Đôi nam nữ


title: Onthophagus rugosissimus

text:
Onthophagus rugosissimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

R


title: Peracroglossa peruviana

text:
Peracroglossa peruviana là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Peracroglossa


title: Đồ họa máy tính 3D

text:
Đồ họa máy tính 3D hay đồ họa máy tính ba chiều (trái ngược với đồ họa máy tính 2D), là đồ họa sử dụng một không gian ba chiều của dữ liệu hình học (thường trong hệ tọa độ Descartes) để lưu trữ trong máy tính cho các mục đích thực hiện tính toán và vẽ hình ảnh 2D. Hình ảnh như vậy có thể được lưu trữ để xem sau hoặc hiển thị trong thời gian thực.

Đồ họa máy tính 3D dựa trên thuật toán đồ họa vector trên máy tính trong mô hình khung lưới, đồ họa raster trong việc hiển thị. Trong các phần mềm đồ họa trên máy tính, sự khác biệt giữa 2D và 3D đôi khi không rõ ràng; ứng dụng 2D có thể sử dụng kỹ thuật 3D để đạt được các hiệu ứng như ánh sáng và tương tự, ứng dụng 3D có thể sử dụng một số kỹ thuật kết xuất 2D.

Đồ họa máy tính 3D này thường được gọi là mô hình 3D. Ngoài việc trả lại đồ họa, những hình mẫu được chứa trong những họa dữ liệu, tập tin. Tuy nhiên, có sự khác biệt: một mô hình 3D là toán học đại diện của bất kỳ ba chiều đối tượng. Một mô hình không phải là đồ họa cho đến khi nó được hiển thị. Một mô hình có thể được hiển thị giác như một hình ảnh hai chiều qua một quá trình được gọi là 3D hoặc sử dụng tại phi đồ họa mô phỏng máy tính và tính toán. Với in 3D, mô hình 3D có tương tự trả lại vào một 3D đại diện vật lý của các người mẫu, có giới hạn để làm chính xác những vẽ có thể phù hợp với mô hình ảo.

Lịch sử
William Fetter đã được ghi với thế giới hạn máy tính, đồ họa vào năm 1961 để mô tả công việc của mình tại Boeing. Một trong những lần đầu tiên, hiển thị của máy tính được Futureworld (năm 1976), trong đó bao gồm một hoạt hình của một khuôn mặt con người và một bàn tay đó đã ban đầu xuất hiện trong những năm 1972 ngắn thử nghiệm Máy tính Động Tay, được tạo ra bởi Đại học của Utah sinh viên Edwin Catmull và Fred Parke.

3D máy tính, đồ họa phần mềm bắt đầu xuất hiện trong nhà máy ở cuối những năm 1970. Đầu tiên được biết đến ví dụ là 3D, Nghệ thuật, đồ Họa, một bộ đồ họa 3D máy tính hiệu ứng, được viết bởi Kazumasa Mitazawa và phát hành vào tháng 6 năm 1978 cho các   máy tính Apple II.

Tổng quan
Đồ họa máy tính 3D có ba giai đoạn cơ bản:

 Mô hình 3D – quá trình hình thành một mô hình máy tính của một đối tượng hình dạng
  hoạt hình máy tính – các vị trí và chuyển động của đối tượng trong vòng một cảnh
 3D – máy tính toán, dựa trên vị trí ánh sáng, loại bề mặt, và những phẩm chất khác, để tạo ra các hình ảnh

Mô hình
Các hình mẫu mô tả quá trình hình thành hình dạng của một đối tượng. Hai nguồn phổ biến nhất của mô hình 3D là những người mà một nghệ sĩ hay kỹ sư bắt nguồn từ trên máy tính, với một số loại công cụ mô hình 3D, và các mô hình máy quét 3D vào một cái máy tính từ thế giới thực vật. Mô hình cũng có thể sản xuất được, nhưng hoặc qua vật chất mô phỏng. Về cơ bản, một mô hình 3D được hình thành từ điểm gọi là đỉnh (hoặc các đỉnh) xác định hình và mẫu đa giác. Một giác là một khu vực được hình thành từ ít nhất ba đỉnh (một tam giác).

Tham khảo

Thiết kế phim hoạt hình 3D
Thiết kế phim hoạt hình 3D là công việc thiết kế nhân vật và môi trường cho phim hoạt hình, cũng tương tự như thiết kế game 3D. Designer trong lĩnh vực này phải thực hiện quy trình làm việc gồm nhiều giai đoạn: phác thảo ý tưởng – dựng phác thảo câu chuyện – dựng hình ảnh – làm chất liệu – diễn hoạt… cho nhân vật – môi trường trong không gian 3D.

Thiết kế hiệu ứng hình ảnh 3D (VFX)
Thiết kế hiệu ứng hình ảnh 3D đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp điện ảnh. Những cảnh diễn viên bay trong không trung - đánh nhau với quái vật, phép thuật biến hóa,… đều là những sản phẩm của thiết kế hiệu ứng hình ảnh 3D. Với lĩnh vực này, Designer có nhiệm vụ thiết kế các hiệu ứng hình ảnh, kỹ xảo 3D để thay thế cho những cảnh thực, tạo độ sống động cho những cảnh phim, qua đó, làm giảm tối đa chi phí sản xuất phim.

Thiết kế game 3D
Với lĩnh vực thiết kế game 3D, Designer sẽ có nhiệm vụ thiết kế các nhân vật và môi trường xung quanh, tạo chuyển động – diễn hoạt cho phù hợp với ý tưởng của nhân viên lập trình phát triển game. Trong team làm game 3D, các nhân viên thiết kế đồ họa 3D sẽ làm việc dưới sự quản lý của người lập trình – phát triển game hoặc Giám đốc mỹ thuật (Art Dierector).

Đồ họa 3D
Phần mềm đồ họa 3D
Hình ảnh 3D
Đồ họa máy tính
Hiệu ứng thị giác


title: Herminia leechi

text:
Herminia leechi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Herminia