title: Sao Lão Nhân

text:
Sao Lão Nhân hay Sao Thọ, tên tiếng Anh là Canopus, là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Thuyền Để ở Thiên cầu Nam. Nó là ngôi sao sáng thứ hai trên bầu trời đêm của Trái đất, chỉ mờ hơn Sao Thiên Lang. Định danh Bayer của ngôi sao là α Carinae, viết đầy đủ theo tiếng Latinh là  Alpha Carinae, viết tắt là α Car. Sao Lão Nhân có cấp sao biểu kiến là -0,72, và cấp sao tuyệt đối là -5,65.

Sao Lão Nhân cách Mặt trời khoảng 310 năm ánh sáng. Nó là một ngôi sao khổng lồ thuộc nhóm A9 trong hệ thống phân loại sao, vì thế nó có màu trắng khi được quan sát bằng mắt thường. So với Mặt trời thì Sao Lão Nhân sáng gấp 10.000 lần, nặng gấp 8 lần và có kích thước lớn gấp 71 lần. Nhiệt độ hiệu dụng ở vùng quang quyển của ngôi sao khoảng 7.500 độ K. Trong quá trình tiến hóa sao thì Sao Lão Nhân đã đi qua giai đoạn khổng lồ đỏ và đang ở giai đoạn blue loop, đây là thời kỳ mà nó sẽ tiêu thụ helium ở trong lõi. Sao Lão Nhân là một nguồn tia X, có khả năng được phát ra từ vành nhật hoa của nó.

Do có độ sáng nổi bật nên Sao Lão Nhân được nhắc tới rất nhiều trong các câu chuyện truyền thuyết của các nền văn minh cổ đại. Tên tiếng Latinh và tên tiếng Anh của nó (Carinae/Canopus) được đặt theo tên Canopus, là người lái tàu của Menelaus, vua của Sparta trong thần thoại Hy lạp. Ở Ai Cập khi Sao Lão Nhân mọc cùng Mặt trời là thời điểm họ tổ chức lễ hội Ptolemaia. Ở Ấn Độ cổ đại, ngôi sao được đặt tên là Agastya, một vị thần trong kinh Vệ đà.

Các nhà thiên văn học cổ đại ở Trung Quốc gọi ngôi sao là Lão Nhân Tinh (老人星) hoặc  "Nam cực lão nhân", nghĩa là "ông lão ở phuơng Nam", thuộc chòm sao Tỉnh trong Nhị thập bát tú. Cái tên Sao Lão Nhân hay Sao Ông Thọ trong tiếng Việt bắt nguồn từ nghĩa này.

Tên gọi
Cái tên Canopus là phiên âm Latinh từ tên gọi bằng tiếng Hy Lạp cổ đại Κάνωβος/Kanôbos, được ghi lại trong cuốn sách Almagest của Claudius Ptolemy (khoảng năm 150 sau Công nguyên). Eratosthenes cũng gọi ngôi sao bằng cái tên đó. Hipparchus thì ghi tên của ngôi sao là Κάνωπος. John Flamsteed thường gọi nó là Canobus giống như cách gọi của Edmond Halley.  Theo Richard Hinckley Allen giải thích trong cuốn sách Star Names: Their Lore and Meaning thì cái tên Canopus của ngôi sao có hai nguồn gốc:

 Theo văn hóa Hi Lạp: Thời cổ đại thì ba chòm sao Thuyền để, Thuyền Vĩ và Thuyền Phàm cùng thuộc chòm sao Argo Navis. Argo Navis cũng là tên của con tàu mà Jason sử dụng trong Cuộc chiến thành Troy. Vì thế ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Argo Navis được đặt theo của người lái tàu của con thuyền Argo Navis này, chính là Canopus. Trong một dị bản khác khác thì Canopus là người lái tàu cho Menelaus trong hành trình tìm kiếm Helen sau khi cô bị Paris bắt đi.
 Theo văn hóa Ai Cập: Thời cổ đại ở Ai Cập có một bến cảng có tên Canopus nằm gần cửa sông Nile, đây là nơi sau này sẽ diễn ra trận chiến sông Nile (năm 1798). Người ta suy đoán rằng tên của bến cảng này bắt nguồn từ từ Kahi Nub (nghĩa là Đất vàng/golden earth) trong tiếng Ai Cập cổ đại, ám chỉ khi Sao Lão Nhân xuất hiện ở gần đường chân trời thì bầu trời ở vị trí đó thường có màu vàng hoặc đỏ.
Năm 2016, Liên đoàn Thiên văn quốc tế (IAU) đã thành lập Nhóm công tác về Tên gọi của các ngôi sao (WGSN) để lập danh mục và chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. Danh mục đầu tiên của WGSN được phát hành vào tháng 7 năm 2016 ghi tên ngôi sao này là Canopus.

Sao Lão Nhân vì thế thường được minh họa là người lái con tàu Argo Navis. Năm 1603, nhà thiên văn học người Đức Johann Bayer đặt tên ký hiệu cho ngôi sao này là α Argus (Alpha Argus), có ý nghĩa nó là ngôi sao Alpha của chòm sao Argo Navis. Đến năm 1763, nhà thiên văn học người Pháp Nicolas Louis de Lacaille đã chia chòm sao Argo Navis thành ba chòm sao nhỏ hơn. Từ lúc này thì Sao Lão Nhân thuộc về chòm sao Thuyền để, có ký hiệu là α Carinae (Alpha Carinae). Tên ký hiệu của ngôi sao trong danh mục Bright Star Catalogue là HR 2326, danh mục Henry Draper là HD 45348 và danh mục Hipparcos là HIP 30438. Flamsteed thì không đánh số cho ngôi sao phương nam này, nhưng Benjamin Apthorp Gould đã cho nó mang số 7 (7 G. Carinae) trong cuốn Uranometria Argentina.

Trong tiếng Anh ngôi sao thỉnh thoảng được gọi là Soheil (theo giống đực) và Soheila (theo giống cái); tương tự tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là Süheyl và Süheyla. Những tên gọi này bắt nguồn từ tên tiếng Ả Rập để gọi những ngôi sao sáng  سهيل suhayl, thời Trung cổ thì Sao Lão Nhân được gọi là Suhel /ˈsuːhɛl/. Những cách cách viết khác bao gồm Suhail, Souhail, Suhilon, Suheyl, Sohayl, Suhayil, Shoel, Sohil, Soheil, Sahil, Suhayeel, Sohayil, Sihel và Sihil. Một số tính từ thường được dùng để miêu tả ngôi sao là Wazn (nghĩa là nặng nề/weight) hoặc Haḍar (nghĩa là mặt đất/ground), có thể do ở các khu vực bán cầu bắc ngôi sao có vị trí rất thấp so với đường chân trời. Do đó, tên của nó trong danh sách Alfonsine là Suhel plumosus, là từ Latin hóa của từ Al Suhayl al Wazn. Cái tên theo tiếng Hy Lạp (Canopus) được phổ biến trong thời kỳ Phục hưng.

Quan sát

Vào năm 1153 nhà thiên văn học người Tây Ban Nha Ibn Rushd đã phải đi đến thành phố Marrakesh ở Ma Rốc để quan sát ngôi sao vì ngôi sao này quá thấp, không thể quan sát được ở Cordoba, quê nhà của Rushd. Dựa trên lập luận ở những vị trí khác nhau trên Trái Đất, thì một ngôi sao sẽ có độ cao khác nhau trên bầu trời, ông muốn chứng minh Trái Đất có hình cầu.

Năm 1592, nhà thám hiểm người Anh Robert Hues, trong tác phẩm Tractatus de Globis của mình đã tạo ra một sự chú ý cho những nhà thiên văn học đương thời. Ông đã mô tả Sao Lão Nhân cùng với Sao Archerna và sao Alpha Centuri như sau:

"Do đó, bây giờ chỉ có ba ngôi sao có độ sáng lớn mà tôi không thể quan sát được ở bất cứ nơi nào ở Vương quốc Anh. Ngôi sao đầu tiên thuộc chòm sao Argo mà họ gọi là Canobus. Ngôi sao thứ hai nằm ở phía cuối chòm sao Ba Giang. Và ngôi sao cuối cùng nằm ở phía chân phải của chòm sao Bán Nhân mã."

Những người sống ở Nam bán cầu có thể nhìn thấy Sao Lão Nhân và sao Thiên Lang ở rất cao trên bầu trời. Thời gian hai ngôi sao này đến điểm Kinh tuyến cách nhau khoảng 21 phút. Trong thời điểm chạng vạng, Sao Lão Nhân có thể quan sát bằng mắt thường. Giai đoạn nửa cuối mùa hè ở Nam bán cầu là thời gian nhìn thấy Sao Lão Nhân thường xuyên nhất. Ngôi sao tiến đến vị trí thiên đỉnh ở giữa đêm vào các ngày 27 tháng 12 và 11 tháng 2.

Với những cư dân sống ở các khu vực ở vĩ độ Nam 37° 18' trở xuống thì Sao Lão Nhân là một ngôi sao quanh cực, không bao giờ thấp hơn đường chân trời. Ngược lại, vĩ độ Bắc 37° 18′ là giới hạn quan sát Sao Lão Nhân của những cư dân ở bán cầu bắc. Một số thành phố nổi tiếng nằm trong phạm vi giới hạn này là Athens, Richmond, San Francisco hay Sevilla. Đài thiên văn Lick ở California nằm gần chính xác ở vĩ độ 37° 18' vẫn có thể quan sát ngôi sao một cách khá rõ ràng, một phần là do đài thiên văn nằm ở vị trí cao (ở trên đỉnh núi Hamilton) kết hợp với hiệu ứng khúc xạ khí quyền. Trong những điều kiện lý tưởng thì những người ở vĩ độ 37° 31' ở những vùng bờ biển Thái Bình Dương vẫn có thể quan sát được ngôi sao. Kỷ lục vĩ độ cao nhất có thể quan sát được Sao Lão Nhân là vĩ độ Bắc 37° 59' nằm trên đỉnh núi Nemrut ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Chỉ mục màu B-V của Sao Lão Nhân là +0,15. Trong thang đo này thì điểm số 0 là màu xanh-trắng, còn với mức điểm của Sao Lão Nhân thì có thể coi nó có màu trắng, cho dù nó vẫn thường được mô tả là ngôi sao vàng-trắng. Sao Lão Nhân có quang phổ ở giữa mức F0 và A9. Nó ít vàng hơn các sao Ngưu Lang hay Procyon, những ngôi sao này có chỉ mục màu lần lượt là 0,22 và 0,42. Những người quan sát thấy sao Lão Nhân có màu vàng bởi vì khi họ quan sát thì ngôi sao có độ cao thấp nên quan sát của họ bị tác động bởi hiệu ứng khí quyển. Patrick Moore nói rằng ông ấy chưa bao giờ thấy ngôi sao có màu gì khác ngoài màu trắng. Chỉ số tương quan bolometric của Sao Lão Nhân là 0,00 có nghĩa là cấp sao tuyệt đối và độ lớn tuyệt đối bolometric của nó là tương đương nhau.

Trước đây Sao Lão Nhân được đề xuất là thành viên của nhóm sao Scorpius–Centaurus, tuy nhiên những quan sát sau này cho thấy nó không nằm gần bất cứ phân nhóm nào của nhóm sao đó. Các nghiên cứu của dự án Hipparcos cũng không xếp nó vào nhóm Sco-Cen. Ngôi sao cũng được cho là không thuộc các nhóm sao trẻ lân cận nào. Năm 2014, nhà thiên văn Eric Mamajek phát hiện một ngôi sao lùn M có từ tính rất mạnh, nằm cách sao Lão Nhân khoảng 1,16 độ về phía Nam, ngôi sao này dường như có cùng chuyển động riêng với Sao Lão Nhân. Khoảng cách của M J06234738-5351131 với Sao Lão Nhân khoảng 1,9 parsec. Mặc dù đây là khoảng cách khá lớn, nhưng nó vẫn nằm trong phạm vi bán kính thủy triều của Sao Lão Nhân (ước tính khoảng 2,9 parsec). Ngôi sao này còn được gọi là Canopus B.

Trong phạm vi bán kính giữa Mặt Trời và Sao Lão Nhân (khoảng 310 năm ánh sáng) thì không có ngôi sao nào có độ sáng tuyệt đối lớn hơn Sao Lão Nhân. Sao Lão Nhân từng là ngôi sao sáng nhất trên bầu trời Trái Đất trong rất nhiều triệu năm. Chỉ trong một vài giai đoạn ngắn (so với tuổi của Trái Đất) thì một số ngôi sao khác mới sáng hơn Sao Lão Nhân, lý do là vì các ngôi sao này di chuyển đến gần Mặt trời. Ngôi sao sáng nhất hiện tại là Sao Thiên Lang trở thành ngôi sao sáng nhất từ cách đây 90 ngàn năm và nó được dự đoán là tiếp tục là ngôi sao sáng nhất trong khoảng 210 ngàn năm nữa (Sao Chức Nữ sẽ là ngôi sao sáng nhất tiếp theo). Sau khoảng 480 ngàn năm nữa thì Sao Thiên Lang sẽ mờ đi một cách đáng kể. Sao Lão Nhân sẽ lấy lại danh hiệu ngôi sao sáng nhất sau khoảng 510 ngàn năm nữa.

Vai trò trong việc định hướng

Trên bức tường phía đông nam của tòa nhà Kaaba ở Thánh địa Mecca có vẽ hình ngôi sao Lão Nhân đang mọc, còn được đặt tên là Janūb. Người Bedouin ở Negev và ở Sinai gọi Sao Lão Nhân là Suhayl và sử dụng nó, cùng với Sao Thiên Lang là hai ngôi sao chính để định hướng vào ban đêm. Ở những khu vực này thì Sao Lão Nhân thường mọc và lặn xuống dưới đường chân trời, trong khi sao Thiên Lang lại có vị trí rất cao dễ quan sát, nên Sao Lão Nhân được gán cho tính chất 'dễ thay đổi', còn sao Thiên Lang có tính chất 'kiên định'.

Đường thẳng nối giữa Sao Thiên Lang và Sao Lão Nhân sẽ hướng về điểm Cực Nam trên bầu trời. Sao Lão Nhân nằm gần trung điểm của đường thẳng tưởng tượng này, chính xác thì Sao Lão Nhân cách sao Thiên Lang 36 phút và cách điểm cực Nam 37 phút. Chúng ta có thể sử dụng thêm Sao Archernar để định hướng dễ dàng hơn bởi Sao Lão Nhân, Sao Archernar và điểm cực Nam tạo thành hình một tam giác đều.

Độ sáng và vị trí của Canopus khiến nó trở nên đặc biệt hữu ích cho việc điều hướng trong ngành hàng không vũ trụ. Nhiều tàu vũ trụ được trang bị một máy ảnh đặc biệt được gọi là "Canopus Star Tracker" kết hợp với một cảm biến Mặt trời để xác định tọa độ. Tàu Mariner 4 đã sử dụng Canopus để ổn định trục quay (sau khi khóa Mặt trời) vào năm 1964, đây là lần đầu tiên mà con người sử dụng một ngôi sao để định hướng trong không gian vũ trụ.

Quang phổ
Trước thế kỷ 20 Sao Lão Nhân ít được các nhà khoa học phương Tây nghiên cứu vì ở các quốc gia này thì nó nằm rất thấp trên bầu trời nên rất khó quan sát. Đến năm 1897 thì ngôi sao được phân loại vào nhóm sao thuộc nhóm quang phổ F, ngoài ra theo cách phân loại cũ thì thì nó thuộc nhóm Secchi I do có vạch hydro tương đối yếu và vạch canxi K tương đối mạnh. Trong danh mục Henry Draper nó được coi là một ngôi sao tiêu chuẩn F0, loại quang phổ F0 được mô tả là có các vạch hydro mạnh bằng một nửa so với sao A0 và vạch canxi K mạnh gấp ba lần Hδ. Nhà thiên văn học người Mỹ Jesse Greenstein rất quan tâm đến quang phổ của ngôi sao và đã sử dụng Kính viễn vọng Otto Struve mới được chế tạo tại Đài quan sát McDonald để phân tích chi tiết quang phổ của ngôi sao. Trong một bài báo năm 1942, ông cho biết đặc điểm chính trong vạch quang phổ của ngôi sao là có các vạch hydro rộng và mạnh. Bên cạnh đó còn có những vạch hấp thụ carbon, nitơ, oxy, lưu huỳnh, sắt và các kim loại bị ion hóa. Vào năm 1966, một vệ tinh thiên văn sơ khai, Gemini XI bắt đầu nghiên cứu tia cực tím (UV) của ngôi sao. Quang phổ UV của nó được cho là phù hợp với những siêu sao khổng lồ F0 có nhiệt độ 6.900 K, đó là những thông số về quang phổ của Sao Lão Nhân được nhiều nhà khoa học chấp nhận vào thời điểm đó. Sau đó thì các nhà thiên văn học New Zealand là John Hearnshaw và Krishna Desikachary đã kiểm tra quang phổ của ngôi sao một cách chi tiết hơn, họ đã công bố kết quả nghiên cứu vào năm 1982.

Khi bổ sung tiêu chí về độ sáng thì Sao Lão Nhân được phân loại vào nhóm quang phổ MK, tức là các ngôi sao khổng lồ có độ sáng trung bình. Điều này dựa trên cường độ tương đối của một số vạch quang phổ nhất định được cho là có nhạy cảm với độ sáng của một ngôi sao. Trong danh mục Bright Star ấn bản lần thứ 5, nó được xếp vào lớp quang phổ F0II, tiêu chí về độ sáng thuộc nhóm các ngôi sao khổng lồ sáng. Thông số vạch Balmer và cường độ vạch oxy cũng cho biết kích thước và độ sáng của Sao Lão Nhân.

Sau khi tính thêm yếu tốc tốc độ quay của ngôi sao lên các vạch quang phổ, lớp quang phổ MK của Sao Lão Nhân được điều chỉnh thành A9II. Quang phổ của nó chủ yếu bao gồm các vạch hấp thụ trên một vùng liên tục nhìn thấy được, mặc dù vậy các nhà khoa học cũng phát hiện được một số phát xạ. Ví dụ, hồi năm 1966, vạch canxi K có các cánh phát xạ yếu ở mỗi bên của vạch hấp thụ trung tâm mạnh. Hiệu ứng  Wilson–Bappu cho rằng các thông số vạch phát xạ thường có tương quan với độ sáng của ngôi sao, nhưng trong trường hợp của Sao Lão Nhân thì chúng chỉ ra độ sáng của ngôi sao thấp hơn nhiều so với độ sáng được tính bằng các phương pháp khác. Các quan sát chi tiết hơn đã chỉ ra rằng thông số vạch phát xạ của Sao Lão Nhân có sự thay đổi, có thể là do ảnh hưởng của các vùng plage trên bề mặt của ngôi sao. Các vạch phát xạ cũng có thể được tìm thấy trong các dòng khác như dòng h và k của magiê bị ion hoá.

Khoảng cách
Trước khi dự án Hipparcos đi vào hoạt động thì việc đo đạc khoảng cách giữa Sao Lão Nhân và Mặt trời cho ra những kết quả rất khác nhau, từ 92 năm ánh sáng đến 1.200 năm ánh sáng. Khoảng cách gần hơn (92 năm ánh sáng) được suy luận từ phép đo thị sai cho ra kết quả khoảng 33 phút cung, còn khoảng cách lớn hơn (1.200 năm ánh sáng) xuất phát từ giả định về cường độ tuyệt đối rất sáng của ngôi sao.

Năm 2007, khoảng cách mà Hipparcos đo được là 310 năm ánh sáng, tức là khoảng 92 parsec, ngôi sao có mức thị sai là 10,43±0,53 phút cung. Ở khoảng cách này thì độ giảm quang (Extinction (astronomy)  của ngôi sao ở mức thấp, khoảng 0,26 độ. Sao Lão Nhân quá sáng để được đưa vào hoạt động quan sát bình thường của vệ tinh Gaia nên nó không có thông số thị sai trong dữ liệu của Gaia.

Hiện tại thì Sao Lão Nhân đang di chuyển theo hướng xa khỏi mặt trời với tốc độ khoảng 20km/s. Cách đây 3,1 triệu năm thì Sao Lão Nhân chỉ cách Mặt trời khoảng 172 năm ánh sáng. Sao Lão Nhân đang quay quanh Dải Ngân hà với vận tốc nhật tâm là 24,5 km/s và độ lệch tâm thấp là 0,065.

Tính chất vật lý

Các vạch quang phổ của Sao Lão Nhân thay đổi nhẹ theo chu kỳ 6,9 ngày. Điều này được phát hiện lần đầu vào năm 1906 và những biến đổi của hiệu ứng Doppler được lý giải do chuyển động quỹ đạo. Các nhà khoa học cũng cố gắng tính toán quỹ đạo của ngôi sao, nhưng nó không có ngôi sao đồng hành nào và những thay đổi nhỏ của vận tốc hướng tâm là do các chuyển động trong bầu khí quyển của ngôi sao. Vận tốc hướng tâm tối đa đo được được chỉ từ 0,7 đến 1,6 km/s. Sao Lão Nhân cũng có từ trường biến đổi theo cùng chu kỳ, kết luận rút ra từ hiệu ứng Zeeman. Cường độ vi sóng của Sao Lão Nhân rất mạnh, nó là một trong số ít những ngôi sao cấp F được phát hiện bằng sóng vô tuyến. Hiện vẫn chưa rõ chu kỳ tự quay của ngôi sao, nó được dự đoán khoảng hơn ba trăm ngày. Vận tốc tự quay từng được đo khoảng 9 km/s.

Vào năm 1968, Sao Lão Nhân được đo đường kính góc bằng phương pháp giao thoa kế, đã cho thông số đường kính góc của vùng tối (Limb darkening) là 6,86 phút cung, gần bằng với thông số được chấp nhận hiện nay. Khi đo đường kính góc bằng phương pháp đo giao thoa đường cơ sở rất dài thì kết quả là 6,9 phút cung. Kết hợp với số liệu thị sai của dự án Hipparcos, thì Sao Lão Nhân được tính toán có kích thước lớn gấp 71 lần Mặt trời. Nếu Sao Lão Nhân thay thế vị trí của Mặt trời thì thì bán kính của của ngôi sao rộng bằng 90% khoảng cách từ Mặt trời đến Sao Thủy. Sở hữu bán kính và nhiệt độ lớn như vậy nên Sao Lão Nhân có độ sáng tuyệt đối gấp 10.700 lần Mặt trời. Căn cứ vào vị trí của Sao Lão Nhân trong biểu đồ H-R kết hợp với những lý thuyết tiến hóa sao, suy ra nó nặng gấp 8,0 ± 0,3 lần Mặt trời. Các phép đo hình dạng của nó cho thấy nó lệch 1,1° so với hình cầu đối xứng.

Sao Lão Nhân là một nguồn tia X, có thể được tạo ra bởi vành nhật hoa của nó, từ tính được nung nóng lên đến vài triệu Kelvin.Mực nhiệt độ này có thể bắt nguồn từ sự quay nhanh kết hợp với sự đối lưu mạnh xuyên qua các lớp bên ngoài của ngôi sao. Bức xạ tia X sub-coronal của tia X-mềm yếu hơn nhiều so với bức xạ coronal tia X-cứng. Các nhà thiên văn cũng đã quan sát được những ngôi sao hạng F khác như α Persei có tính chất như vậy. Vì thế điều này được cho là thuộc tính bình thường của những ngôi sao loại này.

Tiến hóa
Các nhà thiên văn học chưa có đầy đủ dữ liệu để tính tuổi thọ của Sao Lão Nhân.

Thông số quang phổ của Sao Lão Nhân cho biết phần lõi của ngôi sao này đã cạn kiệt hydro và ngôi sao đã đi qua giai đoạn dãy chính. Trong giai đoạn dãy chính thì Sao Lão Nhân là một ngôi sao trắng-xanh có khối lượng gấp 10 lần Mặt trời. Thông số của biểu đồ H-R thì cho biết ngôi sao đang trong giai đoạn đốt cháy hê li trong lõi. Sao Lão Nhân là một ngôi sao đang ở trong giai đoạn trung gian, đã đi qua giai đoạn nhánh khổng lồ đỏ (red-giant branch) và đang trong giai đoạn blue-loop. Trong các mô hình tiến hóa sao thì giai đoạn blue-loop là giai đoạn mà độ dài của vạch màu xanh (blue-loop) bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các hiệu ứng quay và xáo trộn bên trong ngôi sao. Hiện vẫn chưa chắc chắn liệu ngôi sao đang tiến hóa theo hướng nhiệt độ nóng hơn hay quay trở lại mức nhiệt độ lạnh hơn, bởi vì các dấu vết tiến hóa của các ngôi sao có khối lượng khác nhau trong giai đoạn blue-loop có sự chồng chéo lẫn nhau.

Sao Lão Nhân nằm về phía 'vùng ấm' và không có sự dao động như những ngôi sao có độ sáng tương tự thuộc dòng sao biến quang Cepheid. Tuy nhiên, bầu khí quyển của nó dường như không ổn định, dấu hiệu của hoạt động đối lưu mạnh mẽ.

Khối lượng của Sao Lão Nhân có thể không đủ lớn để chuỗi phản ứng nhiệt hạch tạo ra sắt và sẽ không xảy ra sự sụp đổ phần lõi để tạo thành siêu tân tinh, thay vào đó ngôi sao sẽ tiến hóa đến giai đoạn cuối là một sao lùn trắng sử dụng khí neon.

Ảnh hưởng văn hóa

Ở Lưỡng Hà
Người Lưỡng Hà cổ đại đã biết đến Sao Lão Nhân. Trong danh mục sao Three Stars Each của người Babylon và danh mục MUL.APIN được lập vào khoảng năm 1100 trước công nguyên, thì ngôi sao đại diện cho thành phố Eridu. Người Babylon gọi Sao Lão Nhân là MUL.NUN, có ý nghĩa là 'ngôi sao của thành phố Eridu'. Eridu nằm ở phía cực nam và là một trong những thành phố lâu đời nhất của người Sumer. Nơi đây có một tầm nhìn tốt về phía nam, do đó, vào khoảng 6000 năm trước do hiện tượng tuế sai của trục Trái đất, thì thành phố này là địa điểm duy nhất ở Lưỡng Hà quan sát được cảnh tượng Sao Lão Nhân mọc lên, thời điểm vào lúc nửa đêm ở kinh tuyến phía nam.

Ở Ai Cập
Những cư dân La Mã cổ đại và Hy Lạp cổ đại thì không quan sát được Sao Lão Nhân ở vùng đất quê nhà của họ, còn người Ai Cập cổ đại thì có. Do đó Aratus, một nhà thơ thời Hy Lạp cổ đại, đã không viết về ngôi sao khi nó nằm dưới đường chân trời, trong khi Eratosthenes và Ptolemy—có đến Alexandria nên đã quan sát được ngôi sao và gọi nó là Kanōbos. Một nhà thơ linh mục Ai Cập vào thời Thutmose III đã miêu tả ngôi sao là 'Karbana- ngôi sao tỏa ánh sáng như một ánh lửa, và làm tan những giọt sương mai'. Dưới thời Ptolemies, ngôi sao được gọi là Ptolemaion (tiếng Hy Lạp: Πτολεμαῖον) và thời điểm ngôi sao mọc cùng Mặt trời đánh dấu ngày diễn ra lễ hội Ptolemaia, được tổ chức bốn năm một lần, từ năm 262 đến năm 145 trước Công nguyên.

Ở Ấn Độ
Trong kinh Vệ đà, Sao Lão Nhân được liên kết với Agastya, một trong những vị thần cổ đại của người Ấn Độ, trong khi những vị thần khác được liên kết với các ngôi sao trong nhóm sao Bắc Đẩu. Với tên gọi Agastya, ngôi sao có quyền năng 'làm sạch nước', bởi vì thời điểm ngôi sao mọc lên thường trùng hợp với thời điểm vùng biển Ấn Độ Dương trở nên tĩnh lặng. Do đó, nó còn được coi là con trai của Pulastya, con trai của đấng sáng tạo Brahma.

Khi đi qua khu vực đảo Tamraparni (Sri Lanka cổ đại) thì Gaius Plinius Secundus và Gaius Julius Solinus miêu tả sao Lão Nhân là nguồn ánh sao lớn nhất, sáng nhất và duy nhất cho các nhà hàng hải trong nhiều đêm.

Ở Trung Quốc
Trong Sử Ký, Tư Mã Thiên gọi Sao Lão Nhân là Thọ Tinh. Căn cứ những nguồn tư liệu từ thời Chiến Quốc thì Tư Mã Thiên ghi chú Sao Lão Nhân nằm ở phía nam Sao Thiên Lang, ngoài ra ông còn ghi chép thông tin Hoàng đế Tần Thủy Hoàng từ năm 221 đến 210 trước Công nguyên đã cho xây dựng một khu vực (đền đài) để làm những nghi lễ tế sao. Đến thời nhà Hán, ngôi sao được coi là điềm lành, khi nó xuất hiện trên bầu trời phía nam báo trước thời kỳ hòa bình và không có chiến tranh.  Từ kinh đô Trường An thì ngôi sao xuất hiện rất thấp ở bầu trời phía nam, nó thực sự là ngôi sao phương Nam của người Trung Quốc thời bây giờ, mặc dù thường bị che khuất bởi những đám mây. Trong giai đoạn này thì ngôi sao còn được gọi là Nam Cực Lão Nhân (tiếng Trung: 南极老人; bính âm: Nanji Lǎorén), nghĩa là Ông Lão ở phía cực Nam. Đây cũng là tên gọi của ngôi sao trong bản đồ sao Đôn Hoàng của người Trung Quốc thời trung cổ cho dù nó không quan sát được ở Trường An.

Vào năm 724 sau Công nguyên thì nhà sư Nhất Hạnh, đồng thời là một nhà thiên văn học, đã thực hiện một chuyến du hành về phía nam để vẽ bản đồ các ngôi sao ở phía nam. Hình ảnh nhân cách hóa của ngôi sao là Nam Cực Lão Nhân trở nên phổ biến từ thời nhà Đường, xuất hiện trong nhiều bài thơ và các lễ tưởng niệm. Đến thời nhà Minh thì Nam cực lão nhân tiếp tục được đồng hóa với Ông Thọ trong tam đa Phúc Lộc Thọ nên càng xuất hiện nhiều hơn trong văn học và các loại hình sân khấu dân gian.

Hình tượng này của ngôi sao (Ông Thọ/Ông lão) được phổ biến sang các quốc gia láng giềng của Trung Quốc. Người Nhật Bản gọi ngôi sao là Mera-boshi hay Roujin-sei, cũng có nghĩa là Sao ông Thọ. Với người Mông Cổ thì ngôi sao được nhân cách hóa là Ông lão tóc trắng. Đối với người Tây Tạng thì hình ảnh Ông lão tóc trắng (Genpo karpo (Rgan po dkar po) Genkar (Rgan dkar)) lại không phổ biến, thay vào đó họ gọi ngôi sao là Karma Rishi སྐར་མ་རི་ཥི།, bắt nguồn từ thần thoại Ấn Độ. Người Tây Tạng cũng thường tổ chức nghi lễ khi ngôi sao xuất hiện và liên kết nó với sương sớm.

Chú thích

Liên kết ngoài

Canopus
Chòm sao Thuyền Để


title: 768 TCN

text:
768 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 768 TCN


title: Anthomyiopsis nigrisquamata

text:
Anthomyiopsis nigrisquamata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anthomyiopsis
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Mại dâm ở Campuchia

text:
Mại dâm ở Campuchia là bất hợp pháp, nhưng phổ biến. Luật Chống buôn người và Khai thác Tình dục của Campuchia năm 2008  đã gây nhiều tranh cãi, với những lo ngại quốc tế liên quan đến lạm dụng quyền con người do nó gây ra, như được nêu trong Báo cáo Nhân quyền năm 2010.

Lịch sử
Mua bán dâm đã tồn tại ở Campuchia trong rất nhiều thế kỷ trước, nhưng những sự kiện của thế kỷ 20 tạo ra một tình huống rất không ổn định. Trong những năm Khmer Đỏ (1975-1979), mại dâm đã bị cấm hoàn toàn và bị trừng trị bằng án tử dẫn đến việc thực sự loại bỏ nó trong một chế độ xã hội độc đoán cao. Dưới thời đại mới của Nhà nước Campuchia mới (1979-1993) tình dục thương mại bắt đầu xuất hiện lại. Sau khi Campuchia hòa bình trở lại, khoảng 20.000 nam quân nhân và nam nhân viên dân sự của Cơ quan Chuyển tiếp Liên hợp quốc tại Campuchia (UNTAC) (1992-1993) đã đến Campuchia cùng với nhiều tổ chức phi chính phủ và các lợi ích kinh doanh từ nước ngoài, tạo ra một thị trường mới cho dịch vụ tình dục ở một nước rất nghèo. UNTAC đã làm rất ít để ngăn chặn sự tăng trưởng của mại dâm trong nước. Norodom Sihanouk đã có rất nhiều ý kiến về toàn bộ hoạt động của UNTAC, vì sự có mặt của các lính ngoại quốc của Liên Hợp Quốc đã khiến ông phải đối mặt với sự lạm dụng và làm nhục phụ nữ Campuchia.

Sau khi UNTAC rút lui vào tháng 8 năm 1993, nhu cầu giảm và số lượng các cơ sở mại dâm và gái mại dâm giảm rõ ràng. Đến giữa năm 1994, con số này bắt đầu tăng trở lại trong thời kỳ bất ổn chính trị. Vào giữa những năm 1990, cảnh sát đã quấy rối gái mại dâm, nhưng cũng sở hữu nhiều nhà thổ, được chia thành nhóm của người Việt hoặc người Khmer. Người bán dâm từ 15 đến 18 tuổi không phải là hiếm, nhưng một số cơ sở, chẳng hạn như ở Toul Kork và Svay Pak, chuyên cung cấp người bán dâm trẻ. Các tổ chức phi chính phủ trở nên lo ngại bởi sự gia tăng nạn mại dâm trẻ em cùng với số lượng phụ nữ và trẻ em bị bắt cóc bán cho mại dâm. Đến năm 1995, có vẻ như phụ nữ từ một số quốc gia lân cận đã nhập cảnh vào Campuchia. Mối quan tâm quốc tế đã được nâng lên và một số cuộc khám xét đã được tiến hành, trong đó có một của Tổ chức Tư pháp Quốc tế (2004). Điều này đã ảnh hưởng đến việc chuyển dịch những người bán dâm
Số lượng gái mại dâm ở Campuchia tăng từ khoảng 6.000 tại thời điểm Hiệp định Hòa bình Paris năm 1991, lên tới hơn 20.000 sau khi nhân viên của UNTAC đến vào năm 1992, và giảm xuống còn 4.000-10.000 sau họ rút đi.

Luật phòng chống buôn bán người và sử dụng tình dục đã được ban hành vào năm 2008. Nó trừng trị nạn buôn người, quản lý gái mại dâm và duy trì một nhà chứa, cũng như kêu gọi công khai và phân phối nội dung khiêu dâm. Chỉ hành động trao đổi tình dục vì tiền không bị coi là phi pháp.

Mạng lưới Phụ nữ vì sự đoàn kết là một tổ chức mại dâm người Campuchia được thành lập vào năm 2000. Nó vận động hành lang về quyền con người và hợp pháp và điều kiện làm việc tốt hơn cho người bán dâm và nhằm mục đích sửa đổi luật năm 2008.

Campuchia tiếp nhận gái mại dâm Việt Nam.

Du lịch tình dục
Campuchia có một vấn đề về du lịch tình dục trẻ em. Một số trẻ em được bố mẹ của họ bán, những người khác bị cám dỗ bởi những gì họ nghĩ là những việc làm hợp pháp như bồi bàn. Pimps được báo cáo là bắt giam những đứa trẻ là những người đồng trinh, không đưa họ làm việc cho đến khi họ được trình bày cho một loạt các nhà thầu như các quan chức cao cấp, chính trị gia, doanh nhân và khách du lịch nước ngoài. Các cô gái trẻ làm việc trong các nhà chứa là những nô lệ tình dục. Họ không nhận tiền, chỉ có lương thực, và có người bảo vệ vũ trang để ngăn họ không bỏ trốn. Trẻ em thường bị giam giữ, bị đánh đập, và bị đói khát để buộc họ phải đi làm mại dâm. Cơ quan Nhập cư và Hải quan Hoa Kỳ đã dẫn độ du khách tình dục Mỹ về nhà để truy tố. Người bán dâm trẻ em ở Việt Nam chiếm 1/3 gái mại dâm trẻ em ở Campuchia, và nhà thổ Campuchia tuyển dụng gái và phụ nữ từ Việt Nam.

Bạo lực đối với gái mại dâm
Bạo lực đối với gái mại dâm, đặc biệt là hiếp dâm tập thể, được gọi là bauk ở Campuchia, rất phổ biến. Người phạm tội bao gồm khách hàng và cảnh sát. Theo một số nguồn tin, các cuộc tấn công như vậy không bị xã hội lên án, vì sự kỳ thị cực kỳ của gái mại dâm  - một cuộc khảo sát ý kiến về bauk cho thấy chỉ có 13% nam giới và 13% nữ giới phỏng vấn cho rằng tình dục bắt buộc một nhóm đàn ông trên một gái mại dâm bị hãm hiếp. Phản ứng phổ biến nhất - 33,4% nam giới và 40,7% phụ nữ - là bauk nguy hiểm vì có khả năng lây truyền bệnh lây truyền qua đường tình dục; 12,5% nam giới và 8,1% nữ giới nói rằng hiếp dâm tập thể chống lại gái mại dâm không gây tổn hại cho ai vì phụ nữ là gái mại dâm và có nhiều nam giới; trong khi 12,7% nam giới và 16,7% nữ giới nói rằng tốt hơn là điều này xảy ra với gái mại dâm hơn so với phụ nữ khác. Mặc dù sự kỳ thị xã hội đối với gái mại dâm, trả tiền cho tình dục là rất phổ biến ở nam giới ở Campuchia, trong khi văn hoá Khmer đòi hỏi sự trinh khiết của phụ nữ, nó kết nối nam tính với hoạt động tình dục và kết quả là gái mại dâm là đối tượng của hầu hết những người đàn ông trẻ gặp phải tình thanh thiếu niên và tuổi trưởng thành sớm. Bạo lực giới tính lan tràn với gái mại dâm cũng được mô tả trong một báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tế năm 2010, được gọi là Bắn phá im lặng - Bạo lực tình dục ở Cambodia''.

Sức khỏe cộng đồng

Campuchia có tỉ lệ nhiễm HIV và AIDS cao, là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở Châu Á. Đến năm 1995, có khoảng từ 50.000 đến 90.000 người Campuchia bị ảnh hưởng bởi AIDS, theo ước tính của WHO. Truyền lây chủ yếu qua tiếp xúc tình dục khác giới. Các yếu tố góp phần vào điều này bao gồm nghèo đói, sự hiện diện của các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác tạo điều kiện cho việc truyền HIV, và lực lượng lao động di động rất cao. [Cần dẫn nguồn] Mẫu này cũng được thấy trong số người lao động mại dâm. Cải thiện đã được nhìn thấy trong thập kỷ qua [khi nào?] Với việc quảng bá bao cao su. Từ năm 2001, đã có một chương trình "100% bao cao su" tại chỗ, thúc đẩy tình dục an toàn.

Phản đối giao dịch tình dục
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thường lên án Campuchia vì buôn bán tình dục của họ và hạ cấp phân loại đất nước vào năm 2004.

Somaly Mam đã tạo một  số câu chuyện chống buôn người để thu hút sự đóng góp của viện trợ nước ngoài. Mam đã điều hành Quỹ AFESIP, điều này đã có ảnh hưởng trong việc giúp các công an đột kích các khách sạn và bắt cóc các nhân viên của họ.

Một số nhà bình luận quốc tế đã ghi nhận rằng ngành công nghiệp may mặc ở Campuchia đang bị lạm dụng  và những nỗ lực để dỡ bỏ gái mại dâm trong các nhà chứa và cho họ việc làm quần áo có thể gây trở ngại nếu một số người quay trở lại các nhà chứa.

Tham khảo

Nguồn
 Prostitution in Cambodia: 'New law doesn't protect me' Guardian ngày 3 tháng 7 năm 2009
 Study slams trafficking law. Phnom Penh Post ngày 23 tháng 7 năm 2009
 Groups blast US sex-work policies. Phnom Penh Post ngày 28 tháng 10 năm 2010
 AMRC: Sex Work in Cambodia
 The White Building - Prostitution In Central Phnom Penh. GAIA June 2010

Liên kết ngoài

  International AIDS Conference 2004.
  Publisher's website.

  International AIDS Conference 2000.
  International AIDS Conference 2004.

Campuchia
Campuchia
Mại dâm
Công nghiệp tình dục ở châu Á


title: Hemisturmia scissilis

text:
Hemisturmia scissilis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemisturmia


title: Chứng rậm lông

text:
Chứng rậm lông (tiếng Anh: Hirsutism) là hiện tượng lông mọc quá nhiều so với bình thường và có mật độ dày trên cơ thể người. Rậm lông xảy ra ở cả nam và nữ. Hội chứng này dễ gây khó khăn trong việc sinh hoạt cũng như gây mặc cảm cho bệnh nhân. Nhiều trường hợp dẫn đến chứng sợ giao tiếp xã hội hoặc trầm cảm.

Chứng rậm lông thường là hậu quả của sự mất cân bằng nội tiết cơ bản, có thể là thượng thận, buồng trứng hoặc vùng dưới đồi. Nó có thể được gây ra bởi sự gia tăng mức độ hormone androgen. Số lượng và vị trí của tóc được đo bằng điểm Ferriman-Gallwey. Nó khác với hypertrichosis, đó là sự tăng trưởng tóc quá mức bất cứ nơi nào trên cơ thể.
Điều trị có thể bao gồm thuốc ngừa thai có chứa estrogen và progestin, thuốc chống nôn hoặc chất kích thích insulin.
Chứng rậm lông ảnh hưởng đến 5–15% của tất cả phụ nữ trên tất cả các nền dân tộc. Tùy thuộc vào định nghĩa và dữ liệu cơ bản, ước tính chỉ ra rằng khoảng 40% phụ nữ có một số mức độ lông trên khuôn mặt không mong muốn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Why the Bearded Lady Was Never a Laughing Matter: Hirsutism
 The Bearded Lady

Khoa da liễu
Khoa nội tiết


title: Phryneta verrucosa

text:
Phryneta verrucosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Phryneta


title: Marcipa madegassa

text:
Marcipa madegassa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Marcipa


title: Spilosoma pallidior

text:
Spilosoma pallidior là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Chris Lea

text:
Chris Lea là một nhà thiết kế, chính khách và nhà hoạt động chính trị ở Canada. Ông là lãnh đạo của Đảng Xanh Canada từ 1990 đến 1996. Lea đáng chú ý là nhà lãnh đạo đảng chính trị đồng tính công khai đầu tiên trong lịch sử Canada.

Tiểu sử
Lea là một sinh viên tốt nghiệp về lý thuyết và nghiên cứu chính sách tại Viện Nghiên cứu Giáo dục Ontario. Ông trước đây là một kiến trúc sư chuyên nghiệp.

Trong những năm 1980, ông tình nguyện tham gia The Body Politic, một tập trung định kỳ về các vấn đề đồng tính, ngồi một thời gian ngắn trong tập thể biên tập của nó, và phục vụ trong ủy ban thành lập Xtra!, tờ báo đồng tính thành công nhất của Canada. Lea làm việc trong ủy ban tổ chức Hội nghị Công dân cấp cao, hội nghị thượng đỉnh về các cuộc họp G-7 diễn ra tại Toronto năm 1988. Với Frank de Jong, Lea đã tổ chức một chiến dịch lan truyền thành công chống lại McDonald sử dụng hộp đựng vỏ sò xốp dùng một lần và  cũng như một loạt các cuộc biểu tình đã cản trở việc mở rộng năng lượng hạt nhân ở Ontario vào đầu những năm 1990 bằng cách làm sáng tỏ khoản nợ khổng lồ mà chương trình hạt nhân của tỉnh đã tạo ra.

Lea, người đến từ một gia đình giải trí bao gồm biểu tượng truyền hình Canada thập niên 1950 Shirley Harmer, bắt đầu sự nghiệp phụ với tư cách là một nghệ sĩ opera vào năm 2002, và vào tháng 2 năm 2005 đã thực hiện vở solo đầu tiên trên sân khấu trong buổi biểu diễn The Barber of Seville của Gioacchino Rossini.

Ông là giám đốc của các cơ sở tại Hart House tại Đại học Toronto, nơi là một phần của đội, ông đã giành được Giải thưởng Sáng tạo Xanh năm 2010, cho một dự án sử dụng năng lượng điện được tạo ra từ xe đạp tập thể dục. For many years he was vice-President of the Toronto Opera Repertoire, and is now President of Toronto City Opera.

Lea sống ở Toronto.

Lãnh đạo Đảng Xanh
Lea là lãnh đạo của Đảng Xanh Canada từ 1990 đến 1996. Tổ chức nội bộ của Đảng Xanh Canada đã được phân cấp rất mạnh vào đầu những năm 1990, và vị trí lãnh đạo của nó được coi là một chức danh danh nghĩa. Trong thời gian làm lãnh đạo, Lea đã làm việc để tạo ra một cơ cấu đảng bình thường hơn. Lea bắt đầu Green Canada, tờ báo của các thành viên nội bộ của đảng (sau này trở thành Green Canada Vert trước khi nó được đưa vào các trang web của Đảng Xanh của Canada).  Lea đã khởi xướng việc thực hành các cuộc họp từ xa thường xuyên của hội đồng đảng.  Được hỗ trợ bởi de Jong và Steve Kisby, Lea là người đầu tiên biên soạn tài liệu chính sách toàn diện của Đảng Xanh để phân phối điện tử.  Lea là nhà lãnh đạo Đảng Xanh đầu tiên của Canada thực hiện một chuyến công du quốc gia (từ Halifax đến Clayoquot Sound, bằng xe đạp, đường sắt và đường hàng không, trong cuộc bầu cử liên bang năm 1993) và là người đầu tiên đại diện cho đảng trong một cuộc tranh luận trên truyền hình toàn quốc.  Lea đã tạo quảng cáo truyền hình và in quảng cáo cho các cuộc bầu cử và cuộc trưng cầu dân ý Meech Lake Accord năm 1992.  Ông ủng hộ một bản sắc công ty thống nhất cho bữa tiệc, và thiết kế logo Đảng Xanh đầu tiên được sử dụng trên toàn quốc.

Với tư cách là người lãnh đạo, Lea đã thuyết trình trước các ủy ban hoàng gia về cải cách bầu cử và tài trợ cho CBC, đôi khi bằng tiếng Pháp.  Lea cũng đã giúp tổ chức các hội nghị của đảng và tham gia vào các thách thức pháp lý chống lại tập đoàn phát sóng điều chỉnh các cuộc tranh luận trên truyền hình trong thời kỳ bầu cử.

Năm 1994, để giải quyết tình trạng bế tắc giữa Ủy ban thư tín Hoa Kỳ (đảng xanh quốc gia) và Đảng Xanh California về đại diện cho cuộc họp Điều phối xanh thế giới năm 1995 tại Mexico City, Lea đã tổ chức một cuộc bầu cử quốc tế bao gồm Canada, Mỹ và Caribbean, bầu Ella Haley của Ontario và Anila Walkin của New Jersey.

Với tư cách là người lãnh đạo đảng, Lea đã vận động cho Hạ viện Canada trong cuộc bầu cử liên bang năm 1993 và nhận được 623 phiếu bầu trong cuộc đua tại Toronto của Trinity—Spadina cho vị trí thứ sáu. Ông cũng vận động cho cơ quan lập pháp Ontario trong cuộc bầu cử cấp tỉnh năm 1995 với tư cách là ứng cử viên của Đảng Xanh Ontario, và nhận được 241 phiếu trong cuộc đua tại Toronto của St. George—St. David. Ông đã không tìm kiếm văn phòng liên bang hoặc tỉnh kể từ thời điểm này, mặc dù ông vẫn hoạt động trong Đảng Xanh.  Năm 1998, anh tình nguyện trở thành đại lý chính của đảng để giải thoát Steve Kisby khỏi những nhiệm vụ này.

Lea từ lâu đã là đồng minh của Jim Harris trong cộng đồng Toronto Green, và ủng hộ đề nghị tái đắc cử của Harris với tư cách là lãnh đạo đảng năm 2004.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Pangrapta enigmaria

text:
Pangrapta enigmaria là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pangrapta


title: Kishida Yusuke

text:
Yusuke Kishida (sinh ngày 10 tháng 7 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Yusuke Kishida đã từng chơi cho Gamba Osaka.

Tham khảo

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Hậu vệ bóng đá
Nhân vật liên quan đến bóng đá từ Nara
Cầu thủ bóng đá Gamba Osaka
Cầu thủ bóng đá J1 League


title: Lee Kyung-ryul

text:
Lee Kyung-Ryul (Hangul: 이경렬; sinh ngày 16 tháng 1 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Busan IPark. Anh là đội trưởng của Busan IPark mùa giải 2015, câu lạc bộ phải xuống chơi ở K League 2. Sau đó Lee gia nhập đội bóng quân đội Sangju Sangmu để hoàn thành nghĩa vụ quân sự và trở lại Busan vào tháng 9 năm 2017.

Thống kê sự nghiệp câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá Gyeongnam FC
Cầu thủ bóng đá Busan IPark
Cầu thủ bóng đá Sangju Sangmu FC
Cầu thủ bóng đá K League 1


title: Phi Phụng

text:
Phi Phụng (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1957) là một nữ diễn viên điện ảnh, diễn viên truyền hình, diễn viên kịch nói và nghệ sĩ hài nổi tiếng người Việt Nam. Bà được giới trẻ biết đến nhiều hơn qua loạt phim truyền hình, phim Điện ảnh Việt Nam và sitcom hài như Cái bóng bên chồng, Tiệm bánh Hoàng tử bé, Gia đình là số 1.

Bà được mệnh danh là "Nữ hoàng vai phụ" nhờ những vai phụ hết sức thành công trên truyền hình. Phi Phụng là một nghệ sĩ hài có lối diễn tưng tửng, rất đặc trưng. Tối xem Phi Phụng diễn trong các vở kịch dài ở sân khấu Idecaf cười như lên đồng. Khuya, xem Phi Phụng vào vai trên màn ảnh tivi, cũng vui đến quặn ruột… Tên tuổi của Phi Phụng được bảo chứng từ vai diễn nhiều hơn là danh xưng "Con gái của một danh hài". Bố chị, là quái kiệt Phi Thoàn.

Nghệ sĩ Hoài Linh, trong một lần xem Phi Phụng diễn đã nói rất thành khẩn rằng, Phi Phụng là thần tượng của anh. Người ít coi Phi Phụng diễn có lẽ ra chiều ngạc nhiên chứ thực thì, Phi Phụng từ lâu đã trở thành cái tên bảo chứng cho rất nhiều suất diễn và những vai độc, lạ, khó bề thay thế được. Trên màn ảnh lẫn sân khấu kịch, nữ nghệ sĩ hầu như bị đóng đinh vào những vai bà tám, lắm lời, đanh đá. Dù thế, chị vẫn khiến khán giả háo hức và chờ đợi sự mỗi khi xuất hiện.

Dù chỉ đảm nhận vai phụ nhưng Phi Phụng từ lâu đã trở thành tên tuổi bảo chứng cho rất nhiều vai “độc” mà khó ai có thể thay thế được. Đặc biệt, nghệ sĩ Hoài Linh trong một lần gặp gỡ đã từng bày tỏ sự ngưỡng mộ và nói Phi Phụng là thần tượng của anh.

Tiểu sử
Phi Phụng sinh năm 1957 tại tỉnh Trà Vinh. Bà là con gái thứ 4 trong số 7 người con của nam danh hài Phi Thoàn. Thuở nhỏ, gia cảnh khó khăn, Phi Phụng cùng hai anh chị em khác được mẹ gửi ra Đà Nẵng ở với dì ruột. Nhà dì chị có của ăn của để, sáng xích lô trờ đến chở tới trường, trưa xích lô quay đầu xe chở về nhà. Dì cưng chị như cưng trứng mỏng. Nhưng mà, nhớ gia đình, nhớ mấy em chịu không thấu, nước mắt tuôn như mưa.

Lớn xíu, chị được đưa trở lại Sài Gòn đi diễn sân khấu cùng cha cho đến ngày nhiều biến cố xảy ra. Sau khi thống nhất đất nước, chị theo bố đi diễn. Trong ký ức chị, ông là người khó tính. Có chuyện diễn cảnh ngất xỉu, mà không biết ông đã đánh chị biết bao nhiêu lần. Mà có lẽ cũng nhờ vậy, về sau này, Phi Phụng nhập vai nhanh hơn.

Phi Phụng kể, từ nhỏ chị được cha là danh hài Phi Thoàn đưa đến đài truyền hình, sân khấu,... để vui chơi, xem biểu diễn: "Được tiếp xúc ngay từ nhỏ nên có lẽ nghệ thuật đã thấm vào máu mình từ lúc nào không hay". Thế nhưng vào thời điểm đó, Phi Phụng không nghĩ bản thân mình sẽ trở thành một diễn viên. Chị có niềm đam mê với âm nhạc hơn, đặc biệt là thể loại dân ca.

Vì không định hướng sẽ nối nghiệp cha nên Phi Phụng không theo học các trường sân khấu, không được đào tạo bài bản như những đồng nghiệp cùng trang lứa. Khi duyên số đưa đẩy Phi Phụng trở thành diễn viên, chị cứ diễn xuất bằng bản năng và chinh phục công chúng bởi cái duyên trời phú.

Phi Phụng thẳng thắn chia sẻ, vì là diễn viên tay ngang nên trong quá trình làm nghề, bản thân chị luôn gặp những khó khăn nhất định: "Mỗi lần diễn vai khóc, Phi Phụng cảm thấy rất sợ. Vì không phải là một diễn viên học từ trường lớp nên mình không có nhiều kỹ năng diễn xuất. Nhiều khi được yêu cầu 'té hình thể' mình cũng không biết làm, vì mình là 'cua bò ngang'".

Có máu nghệ sĩ của mình được di truyền từ những thành viên trong gia đình, từ những thế hệ đi trước. Vì vậy, khi bén duyên với nghệ thuật, bằng bản năng và cảm xúc của mình, Phi Phụng đã khiến nhiều khán giả khóc cười bởi lối diễn xuất tự nhiên và lôi cuốn.

Sự nghiệp
Năm 1980, Phi Phụng làm công việc soát vé và phát lương trong đoàn kịch Bông Hồng. Thời điểm đó, chị làm kế toán cho đoàn Bông Hồng, nơi bố chị là diễn viên trụ cột. Tính chị xuề xòa, lại làm cái nghề cần phải cẩn trọng, nên chẳng biết thế nào lại thất thoát của đoàn hát đến 800 nghìn đồng. Đó là số tiền rất lớn, vì cát sê cho mỗi đêm diễn của Phi Thoàn cũng chỉ dừng lại ở con số hơn 20 nghìn đồng/đêm. Đương nhiên, chị bị cho nghỉ việc ngay lập tức. Còn về phía Phi Thoàn, ông phải diễn để trừ dần số nợ mà con gái mình gánh chịu. Về nhà, hai bố con gặp nhau, ông không hề cất tiếng trách móc hoặc hỏi con gái mình một lần về số tiền trên. Bởi ông hiểu, tính của Phi Phụng, chị không có cái tính tư lợi cho riêng mình. Sau cái đận làm mất tiền của đoàn hát, chị xin đi học nghề may. Mới học hành được ít lâu thì lại có người đến nhờ về làm nhắc tuồng cho nghệ sĩ. Nhớ sân khấu, chị lại đi. Nhắc tuồng, có lẽ là khâu ít người nhận nhất trong êkíp diễn. Người nhắc tuồng chỉ đứng sau cánh gà, ngóng ra sàn diễn xem nghệ sĩ ngắc ngơ chỗ nào thì nhắc để nghệ sĩ nhớ mà diễn cho trơn tru.

Sau khi đoàn kịch tan rã rồi tới thời điểm Phi Phụng sinh con, chị nghỉ hẳn nghề ở nhà làm việc lặt vặt. Buồn tay buồn chân, nghĩ ra chuyện làm sữa chua kiếm thêm thu nhập. Đang bán ngon trớn, thì gặp nghệ sĩ Phú Quý, Phú Quý hỏi chị: "Đi diễn không?". Chị đáp: "Có". Vậy là ghép nhóm đi diễn chung. Diễn được ít lâu thì chị ghép nhóm với Thanh Tùng, Phương Dung… Chị diễn duyên, nên ai cũng thích.song song với việc hoạt động trong các nhóm hài. Năm 1981–1982, Phi Phụng đoạt Giải xuất sắc Liên hoan sân khấu hài Những đồng đội vui tính.

Có thời gian, Phi Phụng phải đi hát ở quán bar để kiếm thêm thu nhập. Vì khó khăn, mấy chị em nghệ sĩ khác rủ đi hát thì cũng hát. Hát đủ thể loại, từ nhạc trẻ, nhạc xưa cho đến cải lương và cả.. hồ Quảng. Hát được một thời gian thì theo bố đi diễn. Tình thật thì chị không thích diễn hài, chị chỉ thích làm ca sĩ, mê nhất là dòng nhạc dân ca. Nhưng có khi, tổ nghiệp đã chọn cho nghiệp nào thì phải đeo theo cái nghiệp đó.

Nghệ sĩ Trung Dân gặp chị, nói: "Bên Idecaf thích chị quá. Chị về diễn nha". Rồi nghệ sĩ Thành Lộc gọi điện thoại rủ rê, chị về Idecaf năm 2003. Chỉ sau vở kịch dài Phép lạ, Phi Phụng đã đóng đinh tên tuổi vào lòng khán giả. Người ta cứ xôn xao vì không biết cái bà mập mập thấp người đấy là ai mà diễn duyên đến vậy… Chị theo nghề lại từ đây.

Trước khi về công tác tại Sân khấu Kịch IDECAF, Phi Phụng tham gia tấu hài cùng nhóm hài Thanh Tùng. Sau này Trung Dân giới thiệu chị với Sân khấu IDECAF. Tuy mới tham gia hơn một năm nhưng chị đã để lại nhiều vai diễn ấn tượng cho khán giả như vở Bệnh sĩ, Người tốt nhà số 5 và đặc biệt là Phép lạ. Chị cho biết, thật ra vai Nguyệt trong Phép lạ do nghệ sĩ Thanh Thủy đảm nhận nhưng vì gần ngày diễn, Thanh Thủy phải sinh con nên chị được mời thay thế. Lúc đầu chị rất lo lắng, sợ mình diễn không đạt vì thời gian hạn hẹp. Khi vở công diễn, chị đã nhận được nhiều lời khen. Nhờ vai diễn này chị được khán giả yêu thích nhiều hơn, nhờ vậy chị hoàn toàn tự tin khi thể hiện các vai diễn mới.

Phi Phụng nhớ lại cơ duyên đi diễn cùng cha ở đoàn Bông Hồng, năm 2003, cô bắt đầu bén duyên với HTV qua các vở diễn chung với các nghệ sĩ Trung Dân, Thanh Thủy. “Tôi nhớ năm 2003, tôi vào sân khấu kịch Ideacaf, sau đó Trung Dân, Thanh Thủy có chương trình liền mời tôi tham gia. Hồi đó, tôi còn nhỏ xíu. Vở diễn đầu tiên của tôi là Chiếc áo trân châu. Sau vở diễn này, tôi được HTV mời về diễn kịch”.

Năm 2002, Phi Phụng sang Mỹ định cư. Năm 2004, bà quay về Việt Nam khi cha bà mất vì ung thư.

Đến khi bộ phim truyền hình dài tập Cái bóng bên chồng năm 2006 của đạo diễn Xuân Phước và chương trình Trên vườn dưới ruộng của nghệ sĩ Trung Dân trình làng thì Phi Phụng đã có chỗ đứng vững chắc trong làng hài thành phố.

Đối với những phân cảnh phải diễn bi, Phi Phụng cho biết trên màn ảnh mình còn có thể thực hiện được. Nhưng khi diễn trên sân khấu, bản thân chị cảm thấy rất sợ. Trong một vở kịch, khi được yêu cầu diễn vai bi, chị cứ nghĩ đạo diễn giao nhầm vai cho mình. Phi Phụng bày tỏ: "Trên sân khấu, tôi quen với việc nói cho mọi người cười rồi. Bây giờ tôi phải lên sân khấu làm cho mọi người khóc. Tôi không đủ tự tin. Tôi khóc mà người khác cười thì là phản tác dụng". Sau khi được giải thích nghệ sĩ cần phải có nhiều cảm xúc, Phi Phụng chấp nhận vai diễn, vượt qua giới hạn của bản thân. Phi Phụng kể, trước phân cảnh đó, chị núp sau cánh gà và không dám đùa giỡn với bất cứ ai để nuôi cảm xúc. Chị cố gắng nghĩ về những chuyện buồn, đau lòng nhất trong cuộc đời. May mắn là khi lên sân khấu, Phi Phụng đã khóc được dù bản thân cảm thấy rất sợ.

Năm 2008, Phi Phụng được biết đến nhiều hơn khi tham gia phim Cô gái xấu xí. Từ đó đến nay, bà liên tiếpnhận được nhiều vai diễn ấn tượng. Hầu hết, những vai mà Phi Phụng đảm nhận đều mang đến tiếng cười giòn tan, niềm vui hạnh phúc cho mọi người.

Năm 2014, bà giành giải "Nữ diễn viên phụ xuất sắc" tại lễ trao giải HTV Awards.

Đời tư
Là một người khá kín tiếng nên những thông tin về gia đình của nữ diễn viên Phi Phụng rất ít khi được bà chia sẻ. Được biết, nữ diễn viên đang sống cùng người con của mình. Bà kết hôn từ năm 1984 và chồng bà đã qua đời vào năm 2017.

Theo chia sẻ, diễn viên Phi Phụng cho biết từ khi cưới chồng, bà luôn là trụ cột chính của gia đình. Làm mọi việc để chăm lo cho con. Họ chỉ có một người con trai duy nhất tên là Phi Hạt.

Chồng bà đóng vai trò như một người vợ, trở thành hậu phương vững chắc cho bà và các con. Mọi chuyện cơm nước, giặt giũ trong nhà đều do chính tay chồng bà lo toàn. Vì vậy mà bà luôn tự hào và yêu thương chồng của mình. Nữ diễn viên chia sẻ: “Tôi như người đàn ông của xã hội, còn chồng là phụ nữ của gia đình. Tôi vắng nhà thường xuyên nên chuyện cơm nước, giặt giũ, dạy con… đều do ông ấy đảm đương“.

Hiện tại, chồng bà không còn nên gánh nặng đổ dồn lên vai bà nhiều hơn. Nhưng diễn viên Phi Phụng vẫn hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình.

Ngoài tham gia nghệ thuật, Phi Phụng còn kinh doanh sữa chua.

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Sitcom

2017: Yêu là phải liều vai Bà Phi Dao

2018: Lắm người nhiều ma  vai  Bà Tám

2019:  Người thứ 3  vai Mẹ  Đan Thanh

2021: Ớt  đỏ vai Bà Huyền Trâm

2022: Tạp hóa năm châu vai Bà Năm Á

2022: Gia đình hết say phần 3 vai Bà Sáu

2022:  Gia đình khó  dễ  vai Bà Tú

MV

Web-drama

 Và nhiều bộ phim khác

Danh sách kịch
Tiêu biểu:

Kịch nói

 Và nhiều vở kịch khác

Hài kịch

 Tam cô ế chồng
 Nhà ngoại cảm
 Ba bà tiên
 Chuyện gia đình
 Tuyển cung nữ
 Ý thức đậu xe
 Chuyện cái rào
 Nhà nhà đón lộc
 Chuyện lớp tôi
 Hoa ly trắng
 Thiên duyên tiền định
 Chuyện cây bàng
 Tại ai?
 Chín người mười ý
 Giám đốc xe ôm
 Tranh tài cua gái
 Vợ chồng Tư Liều
 Duyên ai nấy gặp
 Mối tình đại gia
 Lựa chọn năm xưa
 Và nhiều vở kịch khác

Chương trình truyền hình
Bà kể cháu nghe
Bếp của mẹ
Cà phê cười
Khẩu vị ngôi sao
Vợ chồng mình hát
Hội quán tiếu lâm mùa 2
Gặp nhau để cười
Danh hài đất Việt
Hội ngộ danh hài
Nhịp cầu nghệ sỹ
Vẻ đẹp cuộc sống
Cà phê Tám
9 người 10 ý
Tài tiếu tuyệt
Diêm vuơng xử án
Ai là bậc thầy chính hiệu? (mùa 2) (Người chơi của đội Già - Độc (với nghệ sĩ hài Thanh Tùng) và đội Biết Tuốt (với nghệ sĩ hài Phương Dung))
Ơn giời cậu đây rồi! (Khách mời tập 7, 10)
Ký ức vui vẻ (mùa 1) (Khách mời của đội thập niên 60 với Thanh Bạch)
Đời nghệ sĩ
Khoảnh khắc rực rỡ
Chuyện của sao
5 Vòng vàng kỳ ảo
Làng hài mở hội mừng xuân
Bác có khỏe không
Khi chàng vào bếp
Gõ cửa trái tim
Thiên đường ẩm thực
Tuyệt đỉnh song ca - Cặp đôi vàng
Quán ăn hạnh phúc
Ký ức vui vẻ
 Và nhiều chương trình khác

Giải thưởng

Giải thưởng truyền hình

 Giải nhất Ơn giời cậu đây rồi!

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1964
Nhân vật còn sống
Nghệ sĩ hài Việt Nam
Diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
Người Trà Vinh


title: Premix

text:
Thức ăn đậm đặc (Premix) là một hỗn hợp ở dạng bột bao gồm các chất giàu dinh dưỡng có hoạt tính sinh học cao (như khoáng vi lượng, vitamin, amino acid,...) được phối trộn sẵn dùng để bổ sung vào thực phẩm hoặc thức ăn cho vật nuôi.

Thành phần
Thành phần chính của Premix gồm có chất đệm (chất mang) và hoạt chất. Chất mang là những chất không làm mất cân bằng dinh dưỡng, có cùng kích thước và khối lượng như các hoạt chất; có độ ẩm dưới 8%, tỉ lệ chất béo thấp hơn 6%, pH từ 5,6 - 7,5 (tuỳ loại P) không làm giảm hoạt tính của hoạt chất, thường dùng cám gạo, bột sắn, bột lõi ngô... Hoạt chất là thành phần
chính, có hoạt tính sinh học cao như vitamin, khoáng vi lượng... Chất mang và hoạt chất dễ dàng được trộn đồng đều trong hỗn hợp.

Phân loại
Có thể căn cứ vào hàm lượng hoạt chất để phân loại premix. Premix vitamin có hàm lượng vitamin cao, các vitamin gồm A, D, E, K, B2, B12, PP, niaxin, cholin, biodin và folax. Premix khoáng có các thành phần chính là calci (Ca), phosphor (P), sắt (Fe), đồng (Cu), kẽm (Zn), mangan (Mn), coban (Co), magie (Mg), iod (I)...

Bài liên quan
 Thức ăn chăn nuôi

Chú thích

Công nghiệp thực phẩm
Dinh dưỡng
Thức ăn chăn nuôi
Dinh dưỡng vật nuôi


title: Zola angustata

text:
Zola angustata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zola


title: HIEUTHUHAI

text:
Trần Minh Hiếu (sinh ngày 28 tháng 9 năm 1999 tại Thành phố Hồ Chí Minh), thường được biết đến với nghệ danh HIEUTHUHAI hay cách viết khác là hieuthuhai, là một nam rapper, ca sĩ kiêm sáng tác nhạc và diễn viên người Việt Nam. Anh hiện đang là thành viên của nhóm nhạc Gerdnang.

Anh bắt đầu trở nên nổi tiếng sau khi tham gia chương trình Thế giới Rap – King of Rap mùa đầu tiên. Ngoài ra, anh cũng là thành viên chính trong chương trình truyền hình thực tế 2 ngày 1 đêm. Anh đã được đề cử Ca sĩ đột phá Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2022 và Nghệ sĩ mới của năm Giải thưởng Cống hiến.

Cuộc đời và sự nghiệp
Trần Minh Hiếu sinh ngày 28 tháng 9 năm 1999 tại Thành phố Hồ Chí Minh và là một sinh viên khoa Ngoại thương của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Chia sẻ về nghệ danh, anh kể lại, "Trong lớp lúc nào cũng có 2 Hiếu, em là thằng Hiếu học ngu, bạn còn lại là Hiếu học giỏi, em tự ái nên em đặt cho em cái tên Hiếu Thứ Hai". Nam rapper cũng đã từng khẳng định về cách viết nghệ danh của mình là HIEUTHUHAI hoặc hieuthuhai và dọa sẽ thẳng thừng chặn nếu không tôn trọng điều đó. Về ngoại hình, anh đã được ví như là một sự kết hợp giữa người mẫu Quang Đại và cầu thủ bóng đá Đoàn Văn Hậu do có nét tương đồng với hai người này. Anh cũng là một thành viên của Gerdnangmột nhóm rapper trẻ ba thành viên bao gồm Hiếu, Manbo và Hurrykng; cả ba thường thực hiện những tour diễn tình nguyện hỗ trợ cho trẻ em ở khu vực miền Trung Việt Nam.

Hiếu đã bắt đầu trở nên nổi tiếng sau khi tham gia chương trình Thế giới Rap – King of Rap vào năm 2020. Theo chia sẻ trên Thể thao và Văn hóa, trước đây, nam rapper chỉ biết trình bày những dòng nhạc nhẹ và mới biết đến rap 2 năm trước khi tham gia chương trình. Sau chương trình anh đã nhận được danh hiệu "Thí sinh được yêu thích nhất" và lọt vào Top 5 chung cuộc. Nhiều ca khúc được anh thể hiện trong chương trình như "Chơi", "Bật nhạc lên" (cùng Harmonie)... cũng đã trở nên nổi tiếng. Thậm chí, nam rapper B Ray cũng đã bày tỏ sự thích thú trước ca khúc Bật nhạc lên của Hiếu. Ngoài ra, ca khúc "Cua"chơi chữ giữa từ "cua" mang nghĩa hành động cua/làm quen người khác và từ "cool" trong tiếng Anhđược anh trình bày trước đó đã được trình bày lại trong chương trình và trở thành tiết mục duy nhất trong chương trình lọt vào top 10 xu hướng và top 50 ca khúc thịnh hành nhất Việt Nam trên nền tảng YouTube bấy giờ.

Trong năm 2022, Hiếu đã cho ra mắt 3 ca khúc lần lượt là "Dynamic Duo", "Vệ tinh", và "Ngủ một mình". Anh cũng đã có mặt trong hạng mục Ca sĩ đột phá của Giải thưởng Làn Sóng Xanh và Ca sĩ mới của năm cho Giải thưởng Cống hiến. Chia sẻ về dự định âm nhạc, anh đã xác nhận sẽ ra mắt album đầu tay có tên "Ai cũng phải bắt đầu từ đâu đó" với 9 ca khúc mô tả những câu chuyện cùng trải nghiệm từ bản thân anh về cuộc sống. Tuy nhiên, không công bố thời gian chính thức. Đồng thời trong khoảng thời gian này, Hiếu đã được xác nhận tham gia vào chương trình truyền hình thực tế 2 ngày 1 đêm và trở thành thành viên trẻ tuổi nhất trong tất cả các thành viên của chương trình. Ở mùa lễ hội, khi tham gia chương trình đã có một phân đoạn anh bị lột sạch quần áo và phải dùng thùng carton để che đã gây tranh cãi trong cộng đồng mạng. Nhiều người đã chỉ trích phía chương trình đã đùa giỡn nhạy cảm và sử dụng hình ảnh của nam rapper để câu view.

Trong tập 4 của bộ phim chiếu mạng Chủ tịch giao hàng do Trường Giang thực hiện vào đầu năm 2023 đã có sự xuất hiện của Hiếu. Đây là bộ phim có sự tham gia diễn xuất lần đầu tiên của anh.

Đời tư
Trong một lần phỏng vấn ở chương trình Hát đi chờ chi, Hiếu đã tiết lộ thần tượng của mình là Binz. Anh đã từng có phát ngôn gây tranh cãi khi được đặt tình huống gặp lại người yêu cũ và anh đã trả lời rằng, "Con của anh ai nuôi vậy?". Người hâm mộ đã cho rằng phát ngôn của anh "kém duyên" và thể hiện lối sống "thiếu trách nhiệm trong giới trẻ".

Danh sách đĩa nhạc

Đĩa đơn

Chương trình truyền hình

Giải thưởng

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Người Thành phố Hồ Chí Minh
Sinh năm 1999
Người họ Trần tại Việt Nam
Nhân vật còn sống
Rapper
Rapper Việt Nam
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam


title: Vỏ lipid vòng

text:
Lipid vòng (còn gọi là lipid vỏ hay lipid biên) là tập hợp các lipid hoặc phân tử chứa lipid ưu tiên bám hoặc dính vào bề mặt của protein màng trong các tế bào sinh học. Chúng tạo thành một lớp, hoặc một vòng/vỏ, gồm các lipid được cố định một phần nhờ sự tồn tại của tương tác lipid-protein. Phần đầu của các lipid này bám với phần ưa nước của protein màng tại mặt trong và ngoài màng lớp kép lipid. Mặt kỵ nước của các protein màng được liên kết với các chuỗi axit béo của lipid trong lớp kép. Đối với các protein xuyên màng chọc qua lớp kép, các lipid vòng/vỏ này có thể hoạt động như một lớp bôi trơn trên bề mặt protein, qua đó tạo điều kiện cho sự xoay vòng và khuếch tán gần như tự do của protein màng trong khoảng 2 chiều của màng sinh học. Bên ngoài lớp lipid vòng/vỏ, các lipid khác không được gắn với các phân tử protein. Tuy nhiên, chúng có thể bị hạn chế một chút trong việc tự do chuyển động do áp lực ngang bằng của các phân tử protein nếu hiện diện ở nồng độ cao, phát sinh từ những ảnh hưởng mở rộng của tương tác protein-lipid. Các khu vực màng cách xa các phân tử protein có chứa lipid khối dạng pha phiến, phần lớn chuyển động tự do, không chịu ảnh hưởng của tương tác protein-lipid. Sự biến tính nhiệt có thể phá hủy cấu trúc bậc hai và bậc ba của protein màng, để lộ các mặt mới hơn cho lipid màng và do đó làm tăng số lượng phân tử lipid trong lớp vòng/vỏ. Hiện tượng này có thể nghiên cứu bằng kỹ thuật cộng hưởng thuận từ điện tử đánh nhãn spin.

Xem thêm

 Lớp kép lipid
 Lipid màng

Đọc thêm

 Contreras F X, Ernst A M, Wieland F and Brugger B (ngày 6 tháng 6 năm 2014) Specificity of intra-membrane protein-lipid interactions. Cold Spring Harbor Perspectives in Biology. http://cshperspectives.cshlp.org/content/3/6/a004705.full
 https://www.academia.edu/7707301

Lipid


title: Đại học Cha

text:
Đại học Cha là một trường đại học tư thục ở Pocheon và Pangyo, Seongnam, Gyeonggi-do, Hàn Quốc. Trường được thành lập trên cơ sở ba triết lý: Kitô giáo, chủ nghĩa nhân văn và giới học thuật.

Lịch sử
Đại học CHA được thành lập vào năm 1997 bởi Tiến sĩ Kwang-Yul Cha, một nhà khoa học nổi tiếng thế giới về y học sinh sản và là người sáng lập nên Trung tâm Y tế Presbyterian Hollywood tại Los Angeles.

Đặc trưng
Như một nỗ lực để tuyển dụng sinh viên có sức cạnh tranh, Đại học Cha đã quyết định cung cấp học bổng học tập toàn phần khi nhập học cho phần lớn sinh viên, và đã trở nên phổ biến rộng rãi đối với sinh viên tốt nghiệp đại học dự bị y khoa. Mặc dù không có hệ thống xếp hạng đáng tin cậy cho các trường y ở Hàn Quốc nhưng Đại học Cha là trường có điểm MEET cao nhất trong cả nước vào năm 2006, tương đương với MCAT ở Hoa Kỳ, mặc dù có lịch sử khá ngắn. Sinh viên tốt nghiệp của trường cũng có tỷ lệ đậu cao nhất trong Kỳ thi Cấp bằng Y tế Hàn Quốc (KMLE).

Trường cao đẳng

 Trường Cao đẳng Khoa học Đời sống
 Trường Cao đẳng Khoa học Sức khỏe
 Trường Cao đẳng Điều dưỡng
 Trường Cao đẳng Dược
 Trường Cao đẳng Khoa học Xã hội Tích hợp

Trường sau đại học

 Trường Y
 Khoa Khoa học Y sinh
 Khoa Khoa học Y tế
 Khoa Điều dưỡng
 Khoa Dược
 Trường Cao học Y học Tích hợp
 Trường Cao học Công nghiệp Y tế
 Trường Cao học Dược lâm sàng
 Trường Cao học Y học Thể thao
 Trường Cao học Trị liệu Nghệ thuật
 Trường Cao học Tâm lý Tư vấn Lâm sàng
 Trường Kinh doanh CHA: MBA

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trường y ở Hàn Quốc


title: Krzysztof Tyniec

text:
nhỏ|Krzysztof Tyniec (2008)
Krzysztof Tyniec (sinh ngày 5 tháng 2 năm 1956 tại Nowa Ruda) là một diễn viên người Ba Lan.

Tiểu sử
Krzysztof Tyniec tốt nghiệp Học viện Nghệ thuật Sân khấu Quốc gia Aleksander Zelwerowicz (PWST) ở Warsaw vào năm 1980. Ông diễn xuất trên sân khấu của nhiều nhà hát, tiêu biểu như Nhà hát Współczesny ở Warsaw (1982-1988), Nhà hát Ateneum (từ năm 1988), Nhà hát Dramatyczny ở Słupsk (1980-1981), Nhà hát Za Dalekim ở Warsaw (1990), Nhà hát Syrena ở Warsaw (1998, 2002) và một số nơi khác.

Ngoài sự nghiệp diễn xuất trên sân khấu, các bộ phim nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của Krzysztof Tyniec là Nikt nie jest winien (1986) trong vai Stach, Panny i wdowy (1991) trong vai người giáo viên, hay phim Gra w slepca (1986) trong vai Jedrek. Krzysztof Tyniec cũng là gương mặt quen thuộc trong nhiều sê-ri phim truyền hình của Ba Lan, chẳng hạn như M jak miłość (từ năm 2017) trong vai Robert, Daleko od noszy. Reanimacja (2017) trong vai Rudolf Shock, hay phim Blondynka (2018-2019) trong vai Ciasny.

Ngoài ra, Krzysztof Tyniec còn được khán giả Ba Lan biết đến trong chương trình giải trí Dancing with the Stars. Taniec z gwiazdami  (2007) của đài TVN. Trong chương trình này, ông cùng bạn nhảy Kamila Kajak đạt giải 5. Krzysztof Tyniec cũng thường lồng tiếng Ba Lan cho nhiều nhân vật trong các bộ phim hoạt hình dành cho thiếu nhi như: Goofy (từ năm 1983), Bugs Bunny (1990–1998), Genie trong phim Aladdin (1992) hay Timon trong phim Vua sư tử (1994).

Năm 2014, Krzysztof Tyniec được Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia (Ba Lan) trao tặng Huy chương bạc Huy chương Công trạng về văn hóa - Gloria Artis vì những cống hiến nổi bật đối với văn hóa và nghệ thuật.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1956
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Ba Lan
Nam diễn viên truyền hình Ba Lan


title: Synopsia propinquaria

text:
Synopsia propinquaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Synopsia


title: Cataonia mauritanica

text:
Cataonia mauritanica là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cataonia


title: Diplazon pectoratorius

text:
Diplazon pectoratorius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diplazon


title: Scarabaeus ritchiei

text:
Scarabaeus ritchiei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Scarabaeus


title: Anne Hart Gilbert

text:
Anne Hart Gilbert (1768 Từ1834) là một nhà văn, giáo viên và người theo chủ nghĩa bãi bỏ. Cô được biết đến như một trong những chị em nhà Hart, cùng với Elizabeth Hart Thwaites.

Tham khảo

Mất năm 1834
Sinh năm 1768


title: Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với các vấn đề y tế khác

text:
Đại dịch COVID-19 đã có gây ra nhiều ảnh hưởng đối với các vấn đề y tế khác trên thế giới. Đại dịch đã khiến số lượng người tới bệnh viện vì những lý do khác giảm sút. Thống kê cho thấy số người tới bệnh viện khi có triệu chứng nhồi máu cơ tim đã giảm 38% tại Hoa Kỳ và 40% tại Tây Ban Nha. Trưởng khoa tim mạch của trường Đại học Arizona nói rằng: "Tôi lo rằng trong số họ có những người đang chết dần tại nhà chỉ vì họ quá sợ không dám đến bệnh viện." Các chuyên gia cũng lo ngại rằng những bệnh nhân đột quỵ và viêm ruột thừa đang không kịp thời đi điều trị. Việc thiếu hụt các trang thiết bị y tế cũng đã gây ảnh hưởng tới các bệnh nhân đang điều trị các bệnh lý khác.

Một vài quốc gia đã ghi nhận giảm số ca lây nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm cả HIV/AIDS; nguyên nhân được cho là nhờ các biện pháp phong tỏa và giãn cách xã hội do COVID-19, cùng với các khuyến cáo tránh quan hệ tình dục ngẫu nhiên. Tương tự, tại một vài nơi, tỷ lệ lây nhiễm cúm và các loại virus đường hô hấp khác đã giảm đáng kể trong đại dịch.

Đại dịch cũng ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe tâm thần trên toàn cầu, làm gia tăng trạng thái cô đơn do giãn cách xã hội, đồng thời gia tăng các trường hợp trầm cảm và bạo lực gia đình do phong tỏa. Tính đến tháng 6 năm 2020, 40% người trưởng thành tại Hoa Kỳ đang phải chịu các tác động xấu tới sức khỏe tâm thần, gần 11% người đã từng có ý định tự tử trong tháng qua.

Phát hiện và thực hiện các biện pháp nhằm phòng ngừa các vấn đề về sức khỏe tâm thần và hội chứng stress sau sang chấn, đặc biệt là ở phụ nữ, đã và đang là nhu cầu bức thiết.

Sức khỏe tâm thần

Tiêm chủng trẻ em

UNICEF ước tính sẽ có 117 triệu trẻ em tại 37 quốc gia có thể sẽ không được tiêm chủng kịp thời để phòng ngừa bùng phát dịch sởi. Các bác sĩ nhi khoa tại Hoa Kỳ đang bày tỏ lo lắng về tỷ lệ tiêm chủng ở trẻ em. Vào tháng 4, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) báo cáo rằng số mũi tiêm phòng sởi trong năm 2020 đã ở mức thấp hơn 400.000 liều so với cùng kỳ năm ngoái.

Các bệnh lây truyền qua muỗi
Mặc dù có rất ít khả năng COVID-19 có thể lây truyền qua muỗi, đại dịch COVID-19 vẫn có tác động lớn tới việc kiểm soát các bệnh lây truyền qua muỗi như sốt rét hay sốt xuất huyết dengue. Nguyên nhân là do gián đoạn chuỗi cung ứng thiết bị y tế, tâm lý ngại đi bệnh viện của bệnh nhân và việc phải tạm dừng các chiến dịch kiểm soát muỗi như dẹp bỏ nơi muỗi sinh sản hoặc phân phát các loại màn ngủ có chứa chất diệt côn trùng.

Bảo hiểm y tế

Hàng triệu người Mỹ đã mất bảo hiểm y tế sau khi thất nghiệp. The Independent đưa tin cho biết tổ chức Families USA "đã chứng kiến số lượng người Mỹ không có bảo hiểm tăng vọt – bổ sung thêm vào khoảng 84 triệu người khác đã không có bảo hiểm từ trước đó hoặc không được bảo hiểm chi trả đầy đủ – với mức tăng cao hơn 39% so với bất cứ lần tăng hàng năm nào trước đó, kể cả lần tăng vọt gần đây nhất vào lúc cao trào của cuộc suy thoái kinh tế 2008-2009, khi đó 4 triệu người Mỹ đã bị mất bảo hiểm."

Khuyến cáo
Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) khuyến nghị các chính phủ duy trì thông tin và các dịch vụ về quyền lợi và sức khỏe tình dục và sinh sản (SRHR), bảo vệ nhân viên y tế và hạn chế lây truyền COVID-19. Các biện pháp bao gồm thực hiện chiến lược tiếp cận đầy đủ về thông tin SRHR và các dịch vụ chăm sóc trước khi sinh (ANC), chăm sóc trong thai kỳ, chăm sóc sau sinh (PNC), tránh thai, phá thai an toàn, phòng ngừa, xét nghiệm và điều trị HIV, các bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục (STI), phát hiện và xử lý tình trạng bạo lực trên cơ sở giới (GBV), cùng với các dịch vụ và thông tin về sức khỏe tình dục.

Xem thêm
 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với sức khỏe tâm thần
 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với nhân viên y tế
 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với các bệnh viện
 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với phá thai tại Hoa Kỳ
 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với các cơ sở chăm sóc dài hạn

Tham khảo

y tế


title: Điểm Feynman

text:
Điểm Feynman là một chuỗi sáu chữ số 9 bắt đầu ở vị trí thứ 762 sau dấu phẩy của số π. Nó được đặt theo tên của nhà vật lý Richard Feynman, người đã nói trong một bài giảng của ông rằng ông muốn nhớ các chữ số sau dấy phẩy của số π đến điểm này, để ông có thể đọc chúng cho người khác và nói "chín chín chín chín chín chín và vân vân", ngụ ý một cách đùa bỡn nói π là số hữu tỉ.

Trong vài trăm chữ số đầu tiên của số Pi chứa khá nhiều đôi chữ số liên tiếp (được đánh dấu màu vàng trong hình), và một vài bộ ba (được đánh dấu màu xanh lá cây). Sự hiện diện của chuỗi sáu số 9 (được đánh dấu màu đỏ), được mệnh danh là "điểm Feynman", trong một mẫu nhỏ như vậy thì đây là một sự bất thường hấp dẫn.

Thống kê liên quan
Chuỗi sáu chữ số giống nhau liên tiếp tiếp theo lại xuất hiện với chữ số 9, bắt đầu từ vị trí 193.034. Tiếp theo là sáu chữ số 8 giống nhau ở vị trí 222.299, và sáu chữ số 0 giống nhau ở vị trí 1.699.927. Một chuỗi chín chữ số 6 (666.666.666) xảy ra tại vị trí 45.681.781.

Dãy 123456789 xuất hiện bắt đầu ở vị trí thứ 523.551.502 sau dấu phẩy.

Đôi khi điểm Feynman được định nghĩa là lần xuất hiện đầu tiên của một dãy liên tiếp bốn hoặc năm chữ số giống nhau. Ví dụ, điểm Feynman đối với chữ số 7 là bốn chữ số 7 ở vị trí 1589.

Chuỗi thập phân
1001 chữ số đầu tiên của π (1000 chữ số thập phân), bao gồm điểm Feynman gạch dưới và màu đỏ:

{| style="font-family:monospace; margin:auto; font-size:125%"
|- style="vertical-align: top;"
|3.
| 1415926535 8979323846 2643383279 5028841971 6939937510 5820974944 5923078164 0628620899 8628034825 3421170679 8214808651 3282306647 0938446095 5058223172 5359408128 4811174502 8410270193 8521105559 6446229489 5493038196 4428810975 6659334461 2847564823 3786783165 2712019091 4564856692 3460348610 4543266482 1339360726 0249141273 7245870066 0631558817 4881520920 9628292540 9171536436 7892590360 0113305305 4882046652 1384146951 9415116094 3305727036 5759591953 0921861173 8193261179 3105118548 0744623799 6274956735 1885752724 8912279381 8301194912 9833673362 4406566430 8602139494 6395224737 1907021798 6094370277 0539217176 2931767523 8467481846 7669405132 0005681271 4526356082 7785771342 7577896091 7363717872 1468440901 2249534301 4654958537 1050792279 6892589235 4201995611 2129021960 8640344181 5981362977 4771309960 5187072113 4999999837 2978049951 0597317328 1609631859 5024459455 3469083026 4252230825 3344685035 2619311881 7101000313 7838752886 5875332083 8142061717 7669147303 5982534904 2875546873 1159562863 8823537875 9375195778 1857780532 1712268066 1300192787 6611195909 2164201989
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bài viết về Feynman Point trên MathWorld.

Pi
Richard Feynman


title: Eutanyacra jucunda

text:
Eutanyacra jucunda là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eutanyacra


title: Kênh đào Suez mới

text:
Kênh đào Suez mới () là một dự án đường thủy ở Ai Cập. Kênh đào Suez mới có tổng chiều dài 72 km, chạy song song với tuyến kênh đào Suez cũ.
Dự án này được triển khai đồng thời với kế hoạch xây dựng sáu đường hầm mới dưới kênh và để biến một khu vực đất 76.000 km2 trên cả hai bờ kênh vào một khu vực hậu cần quốc tế, trung tâm thương mại và công nghiệp mà chính quyền Ai Cập nói sẽ tạo ra một triệu việc làm.
Dự án này được khởi công vào tháng 8 năm 2014 với vốn đầu tư 9 tỷ USD, dự án kênh mới này bao gồm việc đào mới và nạo vét lòng kênh cũ, sẽ cho phép tàu thuyền di chuyển hai chiều, đồng thời giúp tăng gấp đôi công suất vận tải đường thủy. Theo tính toán, kênh đào mới này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển của tàu bè từ 11 giờ xuống còn 3 giờ, nhờ đó tăng gấp 4 lần lưu lượng vận chuyển container. Ai Cập kỳ vọng nâng doanh thu từ tuyến đường này từ 5,3 tỷ USD năm 2015 lên 13,2 tỷ USD vào năm 2023.

Tổng quan
Dự án bao gồm một phần mới dài  song song với kênh đào hiện hữu , và đào sâu và mở rộng đoạn dài  của kênh đào hiện hữu.

Phần kênh mở rộng sẽ cho phép tàu thuyền đi lại đồng thời cả hai hướng trên phần lớn chiều dài của kênh. Điều này sẽ giảm thời gian chờ đợi từ 11 giờ xuống còn 3 giờ cho hầu hết các tàu, và nâng cao năng lực của các kênh đào Suez phục vụ từ 49-97 tàu một ngày. Việc xây dựng các kênh mới theo kế hoạch ban đầu thực hiện trong năm năm. Sau đó thời gian đã được đầu tiên giảm xuống còn ba năm, và cuối cùng là lệnh của Tổng thống Abdel Fattah el - Sisi phải hoàn thành chỉ trong một năm.

Những khó khăn kỹ thuật ban đầu đã xảy ra, như việc ngập nước của con kênh mới thông qua từ sự rò rỉ từ con kênh hiện hữu. Tuy nhiên, công tác đào kênh Suez mới được hoàn thành vào tháng 7 năm 2015. Con kênh chính thức được khánh thành với một buổi lễ với sự tham dự của các nhà lãnh đạo nước ngoài và dàn máy bay diễu hành quân sự vào ngày 6 tháng 8 năm 2015, phù hợp với dự toán chi phí đã đặt ra cho dự án.

Người ta cũng quy hoạch 6 đường hầm mới cho xe ô tô và xe lửa để chấm dứt sự cô lập của bán đảo Sinai, kết nối nó tốt hơn đến các khu trung tâm Ai Cập. Thời điểm năm 2015, chỉ có một đường hầm duy đơn dưới kênh đào, đường hầm Ahmed Hamdi nối Suez với Sinai.

Chú thích

Ai Cập năm 2014
Ai Cập năm 2015
Công trình đang xây dựng
Kinh tế Ai Cập
Biển Đỏ
Kênh đào Suez


title: Begin (đĩa đơn của TVXQ)

text:
Begin là đĩa đơn tiếng Nhật thứ sáu của Tohoshinki, phát hành ngày 21 tháng 6 năm 2006 bởi rhythm zone. Ca khúc được sử dụng làm nhạc nền kết thúc của bộ phim truyền hình Hàn Quốc Xin lỗi, anh yêu em khi phát sóng tại Nhật Bản.

Danh sách bài hát

CD

CD+DVD
CD

DVD
Begin (Music Video)
Interview

Xếp hạng

Ngày phát hành

Chú thích

Liên kết ngoài

Album năm 2006
Album tiếng Nhật
Album của TVXQ


title: Eueana simplaria

text:
Eueana simplaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eueana


title: Brachylomia rectifascia

text:
Brachylomia rectifascia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Brachylomia
Bướm đêm Bắc Mỹ