title: Nyuserre Ini

text:
Nyuserre Ini (còn được viết là Neuserre Ini hay Niuserre Ini, và đôi khi là Nyuserra; trong tiếng Hy Lạp tên của ông được gọi là Rathoris, Ραθούρης), là một pharaon của Ai Cập cổ đại, ông là vị vua thứ sáu của vương triều thứ năm thuộc thời kỳ Cổ vương quốc. Ông được cho là đã có một triều đại kéo dài từ 24 đến 35 năm tùy thuộc vào quan điểm của các học giả, và nhiều khả năng là thuộc vào giai đoạn nửa sau của thế kỷ thứ 25 trước Công nguyên. Nyuserre là một người con trai khác của vua Neferirkare Kakai với nữ hoàng Khentkaus II, ông còn là em trai của vua Neferefre. Ông có thể đã trực tiếp kế vị người anh của mình theo như các ghi chép lịch sử sau này. Ngoài ra, theo Miroslav Verner thì Shepseskare có thể đã cai trị trong một khoảng thời gian ngắn giữa triều đại của hai vị vua này, mặc dù chỉ kéo trong vài tuần hoặc vài tháng. Mối quan hệ giữa Shepseskare với Neferefre và Nyuserre hiện vẫn chưa được xác định một cách chắc chắn. Nyuserre sau này đã được kế vị bởi Menkauhor Kaiu, ông ta có thể là cháu trai của ông và là một người con trai của Neferefre.

Nyuserre là vị vua đã cho xây dựng nhiều công trình nhất trong số các vị vua của vương triều thứ Năm, bao gồm ba kim tự tháp cho bản thân ông cùng các vị hoàng hậu của mình và ngoài ra còn thêm ba kim tự tháp khác cho cha, mẹ và anh trai của ông, tất cả đều tại khu nghĩa trang của Abusir. Ông còn xây dựng ngôi đền lớn nhất trong số các ngôi đền dành cho thần mặt trời Ra vào thời kỳ Cổ vương quốc, tên của nó là Shesepibre hoặc "Niềm hân hoan của trái tim thần Ra". Ông cũng đã hoàn thành Nekhenre, ngôi đền Mặt trời của Userkaf ở Abu Gorab, và ngôi đền thung lũng của Menkaura ở Giza. Thông qua điều này, ông là vị vua đầu tiên kể từ thời Shepseskaf, vị vua cuối cùng của vương triều thứ tư, chú ý tới khu nghĩa trang Giza, một động thái mà có thể là để nhằm hợp pháp hóa sự cai trị của ông sau khoảng thời gian rối ren do cái chết bất ngờ của người anh trai Neferefre gây ra.

Có rất ít những chứng cứ về các hoạt động quân sự diễn ra dưới thời trị vì của Nyuserre; vương quốc Ai Cập vẫn tiếp tục duy trì mối quan hệ thương mại với Byblos ở khu vực ven biển Levant và tiến hành các cuộc viễn chinh để khai thác các mỏ đá quý và đá ở Sinai và Hạ Nubia. Triều đại của Nyuserre còn chứng kiến sự phát triển của bộ máy chính quyền cũng như sự ra đời của chế độ nomarch mà có ảnh hưởng rất lớn về sau này, đây là cũng là lần đầu tiên các viên thống đốc tỉnh được phái đến sống ngay tại các tỉnh mà họ quản lý thay vì ở tại triều đình của pharaon.

Cũng giống như các vị pharaon khác của thời kỳ Cổ vương quốc, Nyuserre đã có một giáo phái thờ cúng sau khi ông qua đời. Trong trường hợp của Nyuserre, giáo phái chính thức được nhà nước bảo trợ này đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ, nó đã tồn tại qua được thời kỳ Chuyển tiếp thứ nhất đầy hỗn loạn và kéo dài cho đến tận thời kỳ Trung Vương quốc, dưới thời vương triều thứ Mười hai.

Nguồn

Nguồn đương thời
Nyuserre Ini được chứng thực nhiều trong các ghi chép có niên đại thuộc về triều đại của ông, ví dụ như trong các ngôi mộ có cùng niên đại với triều đại của ông như ngôi mộ các thợ làm móng Khunumhotep và Niankhkhnum của Nyuserre, trong mộ của các viên đại thần Khufukhaf II, Ty, Rashepses, Neferefre-ankh và Khabawptah và của các viên tư tế trong giáo phái tang lễ của ông như Nimaatsed và Kaemnefert.

Ghi chép lịch sử
Tên của Nyuserre đều xuất hiện trong ba cả danh sách vua Ai Cập cổ đại, tất cả chúng đều có niên đại thuộc vào thời kỳ Tân vương quốc. Bản danh sách lâu đời nhất trong số này là bản danh sách vua Karnak, nó được tạo ra theo chiếu chỉ của vua Thutmose III (1479-1425 trước Công nguyên) để nhằm tôn vinh những vị tổ tiên của ông ta và đề cập đến tên của vua Nyuserre ở trong mục thứ tư, tại đó tên gọi lúc sinh ra của ông là "Iny" được viết trong một đồ hình. Tên gọi khi lên ngôi của Nyuserre nằm ở vị trí thứ 30 trong bản danh sách vua Abydos, nó được viết gần 200 năm sau dưới triều đại của Seti I (1290-1279 trước Công nguyên). Tên gọi này dường như cũng được ghi lại trong cuộn giấy cói Turin (cột thứ ba, hàng thứ 22), có niên đại dưới thời vua Ramses II (1279-1213 trước Công nguyên), nhưng giờ đây nó đã không còn nữa do nằm trong đoạn bị mất của văn kiện này. Tuy nhiên những đoạn rời rạc ghi lại độ dài triều đại của ông vẫn còn có thể quan sát được trên cuộn giấy này, nó cho thấy rằng triều đại của ông nằm trong khoảng từ 11 đến 34 năm. Nyuserre là vị vua duy nhất của vương triều thứ 5 không có tên trong bản khắc Saqqara.

Nyuserre cũng đã được đề cập đến trong tác phẩm Aegyptiaca, một tác phẩm lịch sử của Ai Cập có lẽ đã được nhà sử học Manetho viết vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên dưới triều đại của vua Ptolemaios II (283-246 TCN). Mặc dù vậy không có bất cứ bản sao nào của tác phẩm này còn tồn tại cho tới ngày nay, chúng ta chỉ biết đến nó thông qua các ghi chép sau này của Sextus Julius Africanus và Eusebius. Đặc biệt, Africanus thuật lại rằng tác phẩm Aegyptiaca đã nhắc tới một vị pharaon Ραθούρης, hay là "Rathurês", ông ta đã trị vì bốn mươi bốn năm và là vị vua thứ sáu của vương triều thứ 5. "Rathurês" được cho là tên gọi theo tiếng Hy Lạp của Nyuserre.

Triều đại

Kế vị
Hiện nay, trong ngành Ai Cập hoc đang tồn tại hai giả thuyết đối lập nhau về các sự kiện kế vị bắt đầu từ thời điểm vua Neferirkare Kakai, vị vua thứ ba của vương triều thứ năm, qua đời cho đến khi vua Nyuserre Ini, vị vua thứ sáu của vương triều này, lên ngôi. Dựa vào các ghi chép lịch sử, vốn ghi lại rằng Nyuserre đã trực tiếp kế vị Neferefre, nhiều nhà Ai Cập học như Jürgen von Beckerath và Hartwig Altenmüller đã tin tưởng một cách cứng nhắc rằng sự kế vị diễn ra như sau: Neferirkare Kakai → Shepseskare → Neferefre → Nyuserre Ini. Trong trường hợp này, Neferefre là cha của Nyuserre, người sẽ trở thành pharaoh sau khi Neferefre qua đời một cách đột ngột.Neferefre sẽ là người đã kế vị Shepseskare, vốn được ghi lại là đã trị vì trong 7 năm theo như tác phẩm Aegyptiaca của Manetho.

Quan điểm này đã bị nhiều người phủ nhận, đáng chú ý nhất trong số đó là bởi Miroslav Verner,sau các cuộc khai quật diễn ra tại khu nghĩa trang hoàng gia ở Abusir vào năm 2000 và 2001, mà cho thấy rằng dường như Shepseskare đã cai trị chỉ trong một thời gian ngắn khoảng vài tháng giữa hai triều đại của Neperefre và Nyuserre Ini. Verner đề xuất rằng sự kế vị trong hoàng gia diễn ra như sau Neferirkare Kakai → Neferefre → Shepseskare → Nyuserre Ini. Để hỗ trợ cho giả thuyết này, Verner cho rằng Neferefre và Nyuserre rất có thể là anh em ruột của nhau, cả hai đều là con trai của Neferirkare Kakai,,Cũng có bằng chứng cho thấy Neferefre là người con trai cả của Neferirkare và ông ta đang ở độ tuổi khoảng hai muơi khi vua cha qua đời, và do đó sẽ có thể kế thừa ngai vàng.Hơn nữa, do sự thiếu vắng kim tự tháp của Shepseskare và căn cứ vào vị trí kim tự tháp của Neferefre, khiến cho Verner tin chắc rằng Neferefre đã trực tiếp kế vị người cha của mình, và cũng đã qua đời chỉ sau một thời gian ngắn trị vì là khoảng hai năm.

Theo giả thuyết này thì Nyuserre lúc đó vẫn còn là một đứa trẻ, quyền thừa kế ngai vàng của ông đã phải đối mặt với một thách thức nghiêm trọng từ một người có thể là chú của ông đó là Shepseskare, ông ta có thể là một người con trai của Sahure. Ngoài ra, Shepseskare có thể là một người con trai của Neferefre hoặc ít có khả năng hơn đó là một kẻ tiếm vị không thuộc hoàng tộc.Trong bất kỳ trường hợp nào, Shepseskare dường như đã chiếm giữ được ngai vàng trong một khoảng thời gian ngắn. Tuy nhiên, cuối cùng thì Nyuserre đã thắng thế, hoặc là do Shepseskare đột ngột qua đời hoặc là vì ông đã nhận được sự hậu thuẫn đến từ các vị đại thần đầy quyền lực cùng với các thành viên của hoàng gia,mà quan trọng nhất trong số đó là chính là người mẹ của ông Khentkaus II và từ Ptahshepses. Động cơ thúc đẩy cho giả thuyết sau cùng này đó là từ địa vị cao quý mà cả hai người này dường như đã được hưởng. Ngôi đền tang lễ của Khentkaus II đã được thiết kế theo kiểu mẫu dành cho một vị vua, ví dụ như nó hợp nhất với kim tự tháp vệ tinh của riêng nó và xếp thẳng hàng theo trục Đông-Tây . Những đặc điểm này, cùng với tước hiệu đặc biệt của Khentkaus II đó là Mwt Nisw bity Nisw bity, mà ban đầu được dịch là "Người Mẹ của đức vua của Thượng và Hạ Ai Cập [với quyền hạn như là] vua của Thượng và Hạ Ai Cập", đã khiến cho một số học giả, trong đó có cả Verner, đi đến kết luận cho rằng bà thậm chí có thể đã thực sự cai trị như một vị vua. Tuy vậy, giả thuyết này ngày nay được coi là khó xảy ra, và tước hiệu của bà được dịch một chính xác hơn là "Người Mẹ của hai vị vua của Thượng và Hạ Ai Cập". Về phần Ptahshepses, ông ta đã trở thành tể tướng dưới triều đại của Nyuserre,và cưới con gái của nhà vua;  thậm chí ông ta còn được nhận tước hiệu danh dự "Người con trai của đức vua",và ngôi mộ của ông ta là một trong số các ngôi mộ tư nhân thuộc hàng lớn nhất ở Ai Cập. Theo Verner và Nigel Strudwick, các yếu tố kiến trúccủa ngôi mộ này như các cây cột trụ hình chồi hoa sen tương tự như các cây cột trụ được sử dụng trong ngôi đền của Nyuserre, hố thuyền và bố cục của căn phòng chôn cất,cho thấy " Sự sủng ái của nhà vua đối với người con rể của ông ta ".

Độ dài triều đại

Bằng chứng lịch sử vào khảo cổ học
Tác phẩm Aegyptiaca của Manetho ghi lại rằng Nyuserre đã trị vì tới 44 năm, tuy nhiên con số này đã bị các nhà Ai Cập học ngày nay bác bỏ, thay vào đó họ cho rằng triều đại của ông kéo dài khoảng ba thập kỷ, điều này là do có quá ít những niên đại được xác định một cách chính xác cho triều đại của ông.Những đoạn liên quan đến Nyuserre được ghi trong cuộn giấy cói Turin đã bị hư hỏng nặng và do đó rất khó để có thể đọc được độ dài triều đại của ông một cách chắc chắn. Sau khi Alan Gardiner công bố nghiên cứu về cuộn giấy cói Turin vào năm 1959,các học giả như Nigel Strudwick đã cho rằng Nyuserre đã trị vì trong 11 nămTuy nhiên, cách diễn giải cuộn giấy này của Gardiner sau đó đã được điều chỉnh lại nhờ vào các bản sao và triều đại của Nyuserre được cho là khoảng từ 24 tới 25 năm. Con số này được chấp nhận bởi một số học giả bao gồm cả Nicolas Grimal. Các phân tích được Kim Ryholt thực hiện gần đây đối với cuộn giấy papyrus gốc đã chỉ ra rằng độ dài triều đại của Nyuserre được ghi lại trong cuộn giấy này có thể là 11-14, 21-24 hoặc 31-34 năm. Hiện nay các nhà Ai Cập học bao gồm cả Strudwick và Verner chấp thuận con số sau cùng là từ 31-34 năm.

Quan điểm cho rằng Nyuserre đã trị vì hơn hai mươi năm còn được chứng minh thông qua các bằng chứng khảo cổ học, mà cho thấy rằng ông đã có một triều đại khá là dài. Verner, người đã khai quật khu nghĩa trang Abusir thay mặt cho Đại học Prague từ năm 1976, đã đặc biệt lưu ý tới các công trình xây dựng của Nyuserre bao gồm không ít hơn 3 kim tự tháp mới, ngoài ra Nyuserre còn hoàn thành thêm 3 kim tự tháp khác nữa, ông còn cho xây dựng ngôi đền mặt trời lớn nhất trong số các ngôi đền mặt trời từng được xây dựng vào thời kỳ Cổ vương quốc và tiến hành xây dựng thêm một số công trình khác như khôi phục lại ngôi đền tang lễ của Menkaure.

Lễ hội Sed của Nyuserre

Giả thuyết về một triều đại kéo dài hơn ba thập niên dành cho Nyuserre Ini đã được chứng minh một cách gián tiếp thông qua các bức phù điêu được phát hiện tại ngôi đền mặt trời của ông, chúng miêu tả cảnh ông đang tham gia vào một lễ hội Sed. Lễ hội này thường được tổ chức lần đầu tiên sau khi nhà vua đã cai trị được 30 năm. Những cảnh tượng khắc hoạ về lễ hội này vốn là một trong số các kiểu mẫu trang trí đặc trưng của những ngôi đền có liên quan đến nhà vua dưới thời Cổ Vương quốc và sự mô tả của nó không nhất thiết hàm ý về một triều đại trị vì lâu dài.  Ví dụ như một bức phù điêu mô tả cảnh Sahure đang mặc chiếc áo dài Của lễ hội Sed đã được tìm thấy trong ngôi đền tang lễ của ông ta  mặc dù theo như những ghi chép lịch sử và các bằng chứng khảo cổ học thì ông ta đã cai trị Ai Cập không quá 14 năm. Tuy vậy, trong trường hợp này, những bức phù điêu trên cùng với các bằng chứng khảo cổ học đã thuyết phục hầu hết các nhà Ai Cập học rằng triều đại của Nyuserre đã kéo dài hơn 30 năm và "những cảnh tượng của lễ hội Sed từ Abu Gurab [nhiều khả năng là khắc họa lại] lễ kỉ niệm 30 năm ngày nhà vua lên ngôi".

Những bức phù điêu miêu tả lễ hội Sed của Nyuserre đã đem đến một cái nhìn hiếm hoi về các hoạt động mang tính nghi thức được thực hiện trong buổi lễ này. Đặc biệt, trong lễ hội này dường như còn tiến hành một đám rước bằng thuyền một chi tiết đã không có mặt hoặc đã bị mất trong tất cả các lần khắc họa tiếp theo của lễ hội này cho đến tận triều đại của Amenhotep III (khoảng năm 1390-1350 trước Công nguyên), hơn 1000 năm sau thời đại của Nyuserre.

Đối nội

Triều đại của Nyuserre Ini đã chứng kiến sự lớn mạnh không ngừng của tầng lớp tư tế và bộ máy quan liêu của chính quyền một hiện tượng vốn đã bắt đầu từ giai đoạn đầu vương triều thứ Năm đặc biệt là dưới thời Neferirkare Kakai. Những thay đổi trong bộ máy chính quyền Ai Cập vào thời kỳ này được biểu hiện thông qua sự gia tăng theo cấp số nhân các chức tước, vốn bắt nguồn từ việc tạo ra các chức vụ hành chính mới. Nó còn cho thấy một bước tiến mới trong việc tổ chức tốt hơn bộ máy hành chính của nhà nước cùng những chức vụ mới tương ứng với trọng trách và gắn liền những trách nhiệm riêng biệt.Quyền lực của nhà vua dần trở nên suy yếu bởi vì bộ máy quan liêu đã phát triển,mặc dù vậy nhà vua vẫn là một vị thần sống trong con mắt thần dân của mình

Có hai bằng chứng trực tiếp về các hoạt động hành chính diễn ra dưới triều đại của Nyuserre còn tồn tại tới ngày nay. Bằng chứng đầu tiên là những mảnh vỡ thuộc về tấm bia đá biên niên sử hoàng gia của thời kỳ Cổ Vương quốc, nó được cho là đã được biên soạn dưới thời trị vì của ông. Biên niên sử này ghi lại thông tin chi tiết về các triều đại của những vua từ vương triều thứ nhất trở đi theo từng năm, nó đã bị hư hỏng và gián đoạn ở ngay sau triều đại của Neferirkare Kakai. Bằng chứng thứ hai về các hoạt động hành chính lại liên quan đến việc quản lý các tỉnh. Dưới thời kỳ Cổ vương quốc, nhà nước Ai Cập đã được phân chia thành các tỉnh, được gọi là các nome. Các tỉnh này đã được thừa nhận từ tận thời kỳ trị vì của Djoser, vị vua đã sáng lập nên vương triều thứ ba, và có thể đã từ tận thời kỳ tiền triều đại xưa kia ở khu vực thung lũng Nile . Bản danh sách địa đồ đầu tiên của các nome ở Thượng và Hạ Ai Cập có niên đại là thuộc về triều đại của Nyuserre,ngoài ra một đoàn rước những vị thần đại diện cho các nome đã được khắc họa trên những bức phù điêu đến từ ngôi đền mặt trời của Nyuserre. Cũng từ giai đoạn này, các nomarch đã bắt đầu cai trị tại tỉnh lỵ của họ hơn là hiện diện tại cung điện hoàng gia.

Đối ngoại

Thương mại và khai thác mỏ

Về phía bắc của Ai Cập, các mối quan hệ thương mại với Byblos nằm ở khu vực ven biển Levant, vốn đã tồn tại trong suốt thời kỳ vương triều thứ Năm, có vẻ như vẫn còn diễn ra dưới triều đại của Nyuserre, giả thuyết này bắt nguồn từ việc các nhà khảo cổ đã tìm thấy một mảnh vỡ của một chiếc bình hình trụ bằng đá thạch cao tuyết hoa có khắc tên của ông ở thành phố này.

Ở miền đông Ai Cập, Nyuserre đã ra lệnh tiến hành ít nhất một chuyến viễn chinh đến khu vực Wadi Maghareh ở Sinai, vốn có các mỏ đồng và ngọc lam được khai thác trong suốt thời kỳ Cổ vương quốc . Ngày nay tại Bảo tàng Ai Cập ở Cairo còn lưu giữ một bức phù điêu lớn được tạc để kỷ niệm cuộc viễn chinh này.Bức phù điêu này miêu tả cảnh Nyuserre "trừng phạt người Bedouincủa tất cả các vùng đất ngoại quốc, vị thần vĩ đại, chúa tể của hai vùng đất". Chuyến viễn chinh này đã rời Ai Cập từ cảng Ain Sukhna, nằm trên bờ phía tây của Vịnh Suez, theo như tiết lộ từ các vết dấu triện khắc tên của Nyuserre được tìm thấy tại nơi đây.Bến cảng này còn bao gồm các căn phòng lớn được đục vào đá sa thạch để làm nơi ở và kho chứa. Trên bức tường của một trong những căn phòng như vậy vẫn còn lưu giữ một dòng chữ được viết bằng mực đề cập đến chuyến viễn chinh đến Sinai và ghi lại rằng nó diễn ra vào năm tiến hành lần kiểm kê gia súc thứ hai- có thể là năm trị vì thứ tư của Nyuserre.

Về phía Nam của Ai Cập, ở Hạ Nubia, Nyuserre đã cho khai thác các mỏ Gơnai ở Gebel el-Asr gần Aswan, đây vốn là nơi cung cấp nguyên vật liệu cho các công trình xây dựng và các bức tượng đá theo như những gì được ghi chép trên một tấm bia đá vỡ có khắc tên Horus của Nyuserre được phát hiện trong một khu định cư nằm gần các mỏ đá này.

Hoạt động quân sự
Có rất ít các bằng chứng về hoạt động quân sự diễn ra dưới triều đại của Nyuserre. William C. Hayes đã đề xuất rằng một vài mảnh vỡ của các bức tượng bằng đá vôi khắc họa những tù binh chiến tranh trong trạng thái quỳ và bị trói được phát hiện trong ngôi đền tang lễ của ôngcó thể xác thực về các cuộc viễn chinh trừng phạt nhằm vào Libya ở phía tây hoặc Sinai và Palestine ở phía đông dưới thời trị vì của ông.Tuy nhiên, nhà sử học nghệ thuật William Stevenson Smith lại chỉ ra rằng các bức tượng như vậy thường là những họa tiết trang trí thông thường trong các ngôi đền và mastaba của hoàng gia, vì thế chúng có thể không liên quan trực tiếp đến các chiến dịch quân sự thực sự. Những bức tượng tương tự và những bức tượng nhỏ bằng gỗ miêu tả các tù binh đang quỳ gối cũng đã được phát hiện trong khu phức hợp tang lễ của Neferefre,Djedkare Isesi,Unas, Teti,Pepi Ivà Pepi IIvà cả trong ngôi mộ của viên tể tướng Senedjemib Mehi.

Công trình xây dựng
Giả sử như sự phục dựng của Verner về thứ tự kế vị của vương triều thứ Năm là đúng, thì chắc chắn Nyuserre Ini đã phải đối mặt với một nhiệm vụ cực kỳ to lớn khi lên ngôi: các kim tự tháp của cha, mẹ và anh trai của ông đều chưa hoàn thành, các ngôi đền mặt trời của cha và anh trai của ông cũng chưa hoàn thành và ngoài ra ông còn phải xây dựng kim tự tháp của bản thân mình cũng như kim tự tháp dành cho các vị hoàng hậu. Nyuserre đã thích ứng với điều này bằng cách cho xây kim tự tháp của ông vào khu vực ngay sát cạnh những kim tự tháp chưa hoàn thành kia, ở góc phía đông bắc kim tự tháp của Neferirkare Kakai và ngay bên cạnh kim tự tháp của Sahure, do đó tập trung tất cả các hoạt động xây dựng kim tự tháp ở phía Nam Abusir,trong một khu vực có diện tích 300 m × 300 m (980 ft × 980 ft).Điều này có nghĩa là kim tự tháp của ông không nằm trên trục đường thẳng được tạo nên bởi những kim tự tháp của các vị tiên vương, khiến cho nó bị giới hạn về kích thước và làm cho bố trí của khu phức hợp tang lễ của ông trở nên không hợp lýĐiều này giúp lý giải tại sao Kim tự tháp của Nyuserre lại nhỏ hơn của vua cha và tương đương về mặt với kích cỡ với kim tự tháp của Sahure mặc dù ông là một trong những vị vua cai trị lâu dài nhất của vương triều thứ Năm.

Kim tự tháp của Nyuserre

Nyuserre đã tự xây dựng một kim tự tháp dành cho bản thân mình tại Abusir có tên là Mensut Nyuserre,nó có nghĩa là "Vững chắc khi là Ngôi nhà của Nyuserre" hoặc "Ngôi nhà của Nyuserre trường tồn".

Kim tự tháp đã hoàn thiện này được bao phủ hoàn toàn bằng loại đá vôi mịn. Nó cao khoảng 52 m (171 ft), chiều dài mỗi cạnh của nó là 78.8 m (259 ft), độ dốc của nó là 52 độ và tổng khối lượng đá sử dụng là khoảng 112.000 m 3 (4.000.000 ft). Căn phòng chôn cất chính và căn phòng ngoài đều được ốp bằng loại đá vôi mịn có chất lượng tốt và phần mái của nó gồm ba tầng, mỗi tầng là một xà đá khổng lồ dài 10 m (33 ft) và nặng 90 tấn mỗi xà.

Tổ hợp kim tự tháp này bất thường ở chỗ khu vực phía ngoài của ngôi đền tang lễ dịch về hướng nam mặt phía đông của khu phức hợp. Điều này giúp cho Nyuserre chặn đứng và hoàn thành con đường đắp cao của vua cha vốn chạy từ ngôi đền thung lũng nằm ngay cạnh sông Nile đến kim tự tháp của bản thân ông nằm trên bờ rìa sa mạc. Không những vậy, ngôi đền thung lũng của Nyuserre còn được xây dựng trên nền móng của ngôi đền thung lũng mà cha ông vẫn chưa xây dựng xong. Khi đã được hoàn thành, nó bao gồm một cánh cổng với tám cây cột hình cây cói, sàn của nó là từ đá bazan màu đen và các bức tường của nó được làm bằng đá vôi cùng với những bức phù điêu được sơn màu phía trên một dado làm bằng đá granit đỏ. Phía sau của cánh cổng này dẫn tới con đường đắp, nền của nó đã được lát hoàn toàn bằng đá bazan, trong khi phần phía trên của nó được trang trí bằng nhiều phù điêu, một số miêu tả cảnh nhà vua như là một con nhân sư đang giày xéo lên kẻ thù của mình.Con đường đắp được ốp bằng các khối đá vôi sơn màu xanh lam cùng với các ngôi sao màu vàng.Khi tới gần kim tự tháp, con đường đắp dẫn vào một sân cột, nằm phía trước nó là các căn phòng chứa và tiếp theo sau đó là ngôi đền tang lễ, đây là nơi đặt các bức tượng của nhà vua và khắc họa hình ảnh của gia đình hoàng gia và Nyuserre cùng với sự hiện diện của các vị thần. Khu phức hợp kim tự tháp rộng lớn được bao bọc bởi một bức tường, cùng với hai cấu trúc hình chữ nhật lớn ở hai góc Đông Bắc và Đông Nam. Cả Lehner và Verner đều cho rằng chúng có thể là tiền thân của cửa tháp Ai Cập, vốn là đặc trưng của các ngôi đền Ai Cập sau này. Ngoài kim tự tháp chính ra còn một kim tự tháp nhỏ hơn dành cho Ka của nhà vua.

Kim tự tháp Lepsius XXIV

Phía nam kim tự tháp của mẹ ông, nữ hoàng Khentkaus II, Nyuserre đã xây dựng một kim tự tháp dành cho một nữ hoàng, có thể là một người vợ của ông hoặc của anh trai ông là Neferefre. Kim tự tháp này ngày nay được biết đến với tên gọi là Lepsius XXIV, thứ tự của nó trong bản danh sách kim tự tháp của Karl Richard Lepsius. Chiều cao ban đầu của nó là 27 m (89 ft) cùng với độ dài mỗi cạnh là 31,5 m (103 ft), phần lõi của nó được từ đá vôi và vữa đất sét.

Ngày nay, kim tự tháp này đã bị tàn phá nặng nề, lớp vỏ ngoài bằng đá vôi trắng mịn đã biến mất từ lâu, và nó chỉ còn cao tới 5 m (16 ft). Trong khi các bức tranh tường do các công nhân xây dựng công trình này để lại cho chúng ta biết được rằng quá trình xây dựng kim tự tháp này diễn ra vào giai đoạn nửa sau triều đại của Nyuserre và được tiến hành dưới sự chỉ đạo của viên tể tướng Ptahshepses,tên của vị hoàng hậu là chủ nhân của kim tự tháp này đã bị mất.Reptynub thường được coi như là một ứng cử viên đầy tiềm năng của nó. Trong căn phòng chôn cất chính, xác ướp vỡ vụn của một phụ nữ trẻ tuổi đã được phát hiện. Bà ta cao khoảng 160 cm (5.2 ft) và qua đời trong độ tuổi từ 21 đến 23.Không rõ liệu rằng xác ướp này có phải là chủ nhân ban đầu của kim tự tháp này hay không hoặc là có niên đại thuộc về giai đoạn sau này dựa trên phương pháp ướp xác được sử dụng. Các cuộc khai quật căn phòng chôn cất đã phát hiện ra những mảnh vỡ của một chiếc quách bằng đá granit màu hồng cũng như các mảnh vỡ của những chiếc bình chứa nội tạng lớn bằng đá canxit cùng những đồ tùy táng nhỏ hơn.

Ở phía đông của kim tự tháp này, tàn tích của một kim tự tháp vệ tinh nhỏ cùng với ngôi đền tang lễ đã được phát hiện. Cả hai công trình này đều đã phải chịu ảnh hưởng nặng nề bởi nạn cướp đá xây dựng bắt đầu từ thời Tân Vương quốc và lên tới đỉnh điểm trong thời kỳ Saite (664-525 TCN) và dưới thời người Ba Tư cai trị (525-402 TCN), điều này khiến cho việc tái phục dựng lại ngôi đền theo phương pháp hiện đại trở thành bất khả thi.

Lepsius XXV

Những tàn tích được biết đến ngày nay với tên gọi Lepsius XXV vốn là hai ngôi mộ lớn liền kề được xây dựng thành một lăng mộ duy nhất nằm ở rìa phía đông nam của khu nghĩa trang Abusir. Công trình xây dựng khác thường này được Verner gọi là "kim tự tháp kép", nó còn được người Ai Cập cổ đại gọi tên là "Hai người canh gác". Cả hai kim tự tháp cụt này có phần móng hình chữ nhật với kích thước tương ứng là 27,7 m × 21,5 m (91 ft × 71 ft) đối với kim tự tháp phía đông và 21.7 m x 15.7 m (71 ft × 52 ft) đối với kim tự tháp phía tây, các bức tường của chúng tạo một góc nghiêng khoảng 78 độ so với bề mặt. Điều này có nghĩa rằng chúng được xây dựng giống như là hai mastaba hơn là hai kim tự tháp, vì thế Dušan Magdolen đã đề xuất rằng Lepsius XXV thực chất là một mastaba.

Một đặc điểm khác thường nữa của công trình này đó là nó thiếu vắng ngôi đền tang lễ đi kèm.Thay vào đó, ngôi mộ phía đông lại có một nhà nguyện nhỏ được xây dựng bằng đá vôi trắng nhưng lại không được trang trí. Nó có chiều cao là 5 m (16 ft). Các cuộc khai quật đã tìm thấy những mảnh giấy cói nhỏ ghi lại danh sách các vật phẩm được hiến tế cũng như những mảnh vỡ của một bức tượng miêu tả một người phụ nữ mặc một chiếc áo dài giản dị, bức tượng này được tạc bằng đá thạch cao tuyết hoa. Trong căn phòng chôn cất, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một vài phần di hài còn sót lại của nữ chủ nhân ngôi mộ này cùng với một vài mảnh vỡ của các đồ tùy táng.

Ngôi mộ phía tây đã được xây dựng vào giai đoạn sau đó và dường như nó đã được dùng để làm nơi chôn cất một người phụ nữ khác. Các bức tranh tường của những người công nhân xây dựng đã được phát hiện ra trong các cuộc khai quật của đội khảo cổ học người Séc đã giúp chứng minh rằng dường như hai công trình này đều đã xây dựng dưới thời Nyuserre, chủ nhân của nó có thể nằm trong số những người phụ nữ cuối cùng của gia đình hoàng gia được chôn ở Abusir, khu nghĩa trang này sau đó đã bị từ bỏ dưới thời vị vua kế vị của Nyuserre là Menkauhor

Ngôi đền Mặt trời

Nyuserre là một trong hai vị pharaoh Ai Cập cuối cùng còn cho xây dựng một ngôi đền mặt trời. Bằng việc làm này, ông đã tiếp nối truyền thống vốn được thiết lập bởi Userkaf nhằm khẳng định vai trò tối cao của việc thờ cúng thần Ra dưới thời vương triều thứ năm. Các đền thờ mặt trời được xây dựng trong thời kỳ này được dự định là nơi nghỉ ngơi dành cho thần Ra, giống như vai trò của các kim tự tháp dành cho nhà vua: chúng là những ngôi đền tang lễ dành cho thần mặt trời, tại đây ngài sẽ hồi phục và trẻ lại, vốn là điều cần thiết để nhằm duy trì trật tự thế giới. Sự thờ cúng diễn ra trong ngôi đền này chủ yếu liên quan đến vai trò là vị thần sáng tạo của thần Ra cũng như vai trò của Ra như là người cha của đức vua. Trong suốt cuộc đời mình, nhà vua sẽ bổ nhiệm những cận thần của ông ta giữ trọng trách trông nom ngôi đền, điều này cho phép họ được hưởng lợi từ nguồn lợi tức của ngôi đền và do đó đảm bảo sự trung thành của họ. Sau khi pharaon băng hà, nguồn lợi tức của ngôi đền mặt trời sẽ hợp nhất với khu phức hợp kim tự tháp và chu cấp cho giáo phái tang lễ của Nyuserre.

Nằm ở Abu Ghurob, phía bắc của Abusir, ngôi đền mặt trời của Nyuserre là ngôi đền lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất,điều này đã khiến một số nhà Ai Cập học như von Beckerath cho rằng triều đại của Nyuserre là giai đoạn đỉnh cao của sự thờ cúng Mặt Trời, một điều được Grimal coi là sự phóng đại. Ngôi đền này được người Ai Cập cổ đại gọi là Shesepibre, nó được dịch theo nhiều cách khác nhau như là "Niềm hân hoan của trái tim Re", "Ngôi nhà yêu thích của Re","Sự vui mừng của Ra",hoặc "Ngôi nhà vừa ý với Ra". Một điều đáng ngạc nhiên đó làban đầu ngôi đền mặt trời của Nyuserre được xây dựng bằng gạch bùn, sau này nó được xây dựng lại toàn bộ bằng đá. Nó là công trình duy nhất được xây dựng như vậy, nhờ vậy mà phần lớn những đặc điểm kiến trúc và các bức phù điêu đã còn tồn tại được cho tới ngày nay.Dẫu vậy, lý do dẫn đến sự thay đổi này vẫn còn chưa rõ ràng, Lehner đã đề xuất rằng điều này có thể liên quan đến lễ hội Sed của Nyuserre hoặc là do hệ tư tưởng xung quanh các ngôi đền mặt trời đã thay đổi.

Ngôi đền cổng vào nằm ở phía đông và nối với ngôi đền thung lũng nằm gần sông Nile bằng một con đường đắp dài. Ngôi đền này chủ yếu giữ vai trò như là một cánh cổng của ngôi đền cao, nó có một cánh cổng với hàng cột trụ xây bằng gạch bùn và được ốp đá vôi màu vàng.Ngôi đền cao còn bao gồm một sân trong lớn có hình chữ nhật và để có thể đi vào sân trong này cần phải đi qua năm cửa bằng đá granit nằm ở mặt phía đông của nó. Một bệ thờ được đặt ở chính giữa của sân trong này và nó vẫn còn tồn tại cho tới ngày hôm nay. Bệ thờ này được xây dựng từ năm khối đá thạch cao tuyết hoa lớn, trong đó có một khối đá có hình dạng giống như ký tự chữ tượng hình biểu thị cho từ Ra và một khối đá khác có hình dạng giống như nét khắc biểu thị cho từ hotep. Chúng đã được sắp xếp để đọc thành Ra Hotep, có nghĩa là "Cầu mong cho Ra được hài lòng". Kí hiệu biểu thị cho từ Hotep còn mang nghĩa là "hiến tế" hay "bệ hiến tế" theo tiếng Ai Cập cổ đại, vì thế bệ thờ này còn mang nghĩa là bệ hiến tế dành cho thần Ra.

Ở đoạn cuối phía Tây của khoảng sân hình chữ nhật này là một cột tháp khổng lồ, nó là một biểu tượng của thần mặt trời Ra. Nó được xây trên một bệ lớn với các cạnh dốc và một đỉnh vuông, trông giống như một kim tự tháp cụt, với chiều cao là 20 m (66 ft) và được xây dựng bằng đá vôi cùng đá granite màu đỏ quanh phần đế. Phần phía trên của cột tháp có chiều cao hơn 36 m (118 ft), và được xây dựng hoàn toàn bằng đá vôi.

Ngôi đền này được trang trí bằng rất nhiều các bức phù điêu tinh xảo, chúng miêu tả lễ hội Sed của Nyuserre, ngoài ra còn có một "nhà nguyện các mùa" nằm liền kề với phần bệ của cột tháp, nó cũng được trang trí bằng các phù điêu miêu tả hoạt động của con người trong suốt các mùa.

Hoàn thành và khôi phục các công trình khác

Phức hợp Kim tự tháp của Neferirkare

Kim tự tháp của Neferirkare đã được lên kế hoạch là sẽ lớn hơn đáng kể so với kim tự tháp của các tiên vương trước đó thuộc vương triều thứ Năm, mỗi cạnh đế của nó dài 105 m (344 ft) và chiều cao của nó là 72 m (236 ft). Mặc dù quá trình xây dựng vẫn đang tiến triển tốt vào thời điểm vị pharaon này qua đời, kim tự tháp trên còn chưa có lớp vỏ đá vôi bên ngoài và ngôi đền tang lễ đi kèm cũng vẫn chưa được xây dựng. Neferefre đã bắt đầu cho ốp lớp vỏ đá vôi lên bề mặt bên ngoài của kim tự tháp này và đã xây dựng phần móng của một ngôi đền bằng đá ở mặt phía đông kim tự tháp; Nyuserre sau đó đã hoàn thành khu phức hợp kim tự tháp của cha mình, mặc dù vậy ông đã tiến hành một cách dè dặn hơn nhiều so với người anh trai của mình. Ông đã từ bỏ việc ốp hoàn toàn bề mặt ngoài của kim tự tháp này và hoàn thành ngôi đền tang lễ bằng những vật liệu ít tốn kém hơn so với loại thường được sử dụng cho các công trình như vậy. Các bức tường của nó được xây bằng gạch bùn chứ không phải là đá vôi và nền của nó là bằng đất sét.Phần phía ngoài của ngôi đền bao gồm một cổng cột trụ và một sân cột, tất cả các cây cột trụ đều được làm bằng gỗ chứ không phải là đá granit như bình thường. Không những vậy, ngôi đền cùng với kim tự tháp còn được bao quanh bởi một bức tường bằng gạch bùn. Con đường đắp dẫn đến ngôi đền tang lễ nằm ở dưới chân của kim tự tháp chưa bao giờ được xây dựng, ngoài ra không có bất cứ kim tự tháp vệ tinh nào khác được xây dựng và ngôi đền thung lũng đã bị bỏ dở, điều này có lẽ là do nguyên nhân về kinh tế.Do đó, các tư tế của giáo phái thờ cúng Neferirkare đã phải sống ngay tại ngôi đền này, trong những ngôi nhà xây bằng gạch bùn và cói, chứ không phải là ở trong thị trấn kim tự tháp nằm gần thung lũng Nile.

Kim tự tháp của Neferefre

Quá trình xây dựng kim tự tháp của Neferefre chỉ mới vừa bắt đầu vào thời điểm Neferefre qua đời một cách đột ngột ở độ tuổi đầu 20. Vào thời điểm khi mà Nyuserre lên ngôi, chỉ mới có duy nhất một bậc trong phần lõi của kim tự tháp Neferefre là đã được hoàn thành. Phần nền móng được xây dựng trong một hố trống lớn nằm ở trung tâm của kim tự tháp cũng có thể chưa được hoàn thành. Nyuserre đã vội vã hoàn tất kim tự tháp này bằng cách biến đổi nó theo kiểu thành một gò đất nguyên thủygiống với một mastaba: các bức tường của lớp lõi đã được ốp bằng đá vôi và phần đỉnh của nó đã được lấp đầy bằng đất sét và đá lấy từ sa mạc địa phương.

Ngôi đền tang lễ đi kèm vốn trước đó chỉ bao gồm một nhà nguyện nhỏ bằng đá được xây dựng bởi Shepseskare,đã được hoàn thành dưới thời Nyuserre. Ngôi đền này chạy dọc theo toàn bộ chiều dài 65 m (213 ft) của một cạnh kim tự tháp, nó được xây dựng bằng gạch bùn và còn có một đại sảnh cột thuộc hàng lâu đời của Ai Cập cổ đại, phần mái của nó được đỡ bởi các cột gỗ. Có một bức tượng lớn bằng gỗ của vị vua đã khuất được đặt trong sảnh đường này. Nyuserre còn cho xây dựng các phòng kho nằm ở phía bắc của đại sảnh này, và ở phía đông của nó là "Thánh địa của dao", đây là nơi tiến hành các nghi lễ hiến tế bằng động vật. Một sân cột nằm án ngữ ngay tại lối vào của ngôi đền, nó được trang hoàng bằng hai cột trụ đá và 24 cột trụ gỗ.

Phức hợp Kim tự tháp của Khentkaus II

Quá trình xây dựng kim tự tháp và ngôi đền tang lễ của nữ hoàng Khentkaus II, thân mẫu của Nyuserre, đã bắt đầu trong thời kỳ trị vì của chồng bà nhưng nó đã bị đình chỉ vào năm trị vì thứ mười của ông ta. Sau 12 năm trì hoãn,Nyuserre Ini đã tái khởi động lại quá trình xây dựng nó và dành nhiều công sứcđể hoàn thành phần lớn công trình này.Động lực cho hành động này có thể là để nhằm hợp pháp hóa sự cai trị của ông sau khi Neferefre đột ngột qua đời.

Kim tự tháp của Khentkaus nằm ở Abusir, ngay cạnh kim tự tháp của Neferirkare Kakai, chồng của bà. Sau khi được hoàn thành, kim tự tháp này có chiều cao 17 m (56 ft), với chiều dài mỗi cạnh đáy là 25 m (82 ft) và nghiêng một góc 52 độ.Dường như đã từng có một chiếc quách bằng đá granite đỏ được đặt trong căn phòng chôn cất của kim tự tháp này. Ngày nay, kim tự tháp này chỉ còn là một đống gạch vụn với chiều cao là 4 m (13 ft).

Ngôi đền tang lễ của nữ hoàng nằm ở phía đông của kim tự tháp.Mặc dù ngày nay đã hoàn toàn đổ nát, ngôi đền này trước kia dường như đã được thiết kế theo kiểu mẫu của những ngôi đền tang lễ dành cho các vị vua, ví dụ như là có thêm một kim tự tháp vệ tinh,và được sắp xếp theo trục Đông-Tây. Ngôi đền này đã có được một sự độc lập nhất định về mặt hành chínhvới ngôi đền của Neferirkare Kakai, tuy vậy chúng cũng đã có chung một vài nghi lễ tôn giáo,nó vẫn sẽ tiếp tục thực hiện chức năng của mình cho tới tận thời kỳ cuối vương triều thứ sáu, khoảng 300 năm sau khi Khentkaus qua đời.

Ngôi đền thung lũng của Menkaure

Các cuộc khai quật khảo cổ học diễn ra vào năm 2012-2015 cho chúng ta biết được rằng Nyuserre Ini đã tiến hành
quá trình xây dựng tại ngôi đền thung lũng của Menkaure, bằng chứng xác thực cho điều này đó chính là một số lượng lớn những vết dấu triện có khắc serekh của ông đã được phát hiện tại nơi đây. Ngoài ngôi đền thung lũng của Menkaure, Nyuserre dường như cũng đã tỏ ra quan tâm hơn đến việc quản lý thị trấn kim tự tháp của Khafra và khôi phục lại giáo phái thờ cúng Menkaure cùng nữ hoàng Khentkaus I. Theo Mark Lehner, vị nữ hoàng này có cùng tên với người mẹ của Nyuserre và giống như người mẹ của ông, bà ta cũng là mẹ của hai vị pharaon, điều này đã giúp cho Nyuserre tạo được một sự liên kết về mặt phả hệ để kết nối ông với các vị tiên vương của vương triều thứ tư. John Nolan tin rằng sự tương đồng về địa vị cũng như tên tuổi của cả hai vị nữ hoàng Khentkaus đã được Nyuserre nhấn mạnh để nhằm hợp thức hóa sự cai trị của ông sau khoảng thời gian rối ren do cái chết bất ngờ của Neferefre gây ra.

Tại ngôi đền thung lũng của Menkaure, Nyuserre đã mở rộng khu vực nhà phụ phía đông, tại đây ông đã cho xây dựng thêm hai hàng cột bằng đá thạch cao tuyết hoa, ngoài ra ông còn cho xây dựng lại lối vào chính và tu sửa con đường đắp chạy từ ngôi đền thung lũng đến ngôi đền cao. Không những vậy, Mark Lehner còn đưa ra giả thuyết cho rằng Nyuserre đã mở rộng phần chính điện của ngôi đền cao,mà đáng chú ý đó là xây dựng thêm cho nó một tiền sảnh hình vuông với duy nhất một cột trụ trung tâm.

Ngôi đền mặt trời của Userkaf

Userkaf, vị vua sáng lập nên vương triều thứ năm, cũng là vị pharaon đầu tiên xây dựng một ngôi đền dành cho thần Ra ở Abu Gurob. Ngôi đền này được người Ai Cập cổ đại gọi là Nekhenre, có nghĩa là "Pháo đài của thần Ra", quá trình xây dựng nó được tiến hành qua bốn giai đoạn và dưới triều đại của ba vị pharaon. Đầu tiên, Userkaf đã cho xây dựng một gò đất lớn cùng với những bức tường bao quanh. Neferirkare Kakai sau đó đã biến đổi gò đất này thành một cột tháp granite và được xây trên một bệ lớn cùng với hai miếu thờ tượng nằm sát phần đế của nó. Hai giai đoạn cuối cùng của quá trình xây dựng được thực hiện dưới triều đại của Nyuserre. Đầu tiên, Nyuserre cho xây dựng thêm một hệ thống tường bao bằng đá vôi ở phía trong khoảnh sân sẵn có, mở rộng phần tường bao bên ngoài và có lẽ đã hoàn thành hoặc xây dựng toàn bộ ngôi đền thung lũng. Trong giai đoạn xây dựng cuối cùng, Nyuserre đã cho bao bọc bức tường phía trong bằng gạch bùn, xây thêm một bệ thờ và năm ghế đá dài ở giữa sân, và ngoài ra còn xây dựng thêm một nhà phụ cho ngôi đền.

Ngôi đền Satet

Một ngôi đền dành riêng cho nữ thần Satet, hiện thân của dòng nước lũ sông Nile, đã được xây dựng sớm nhất trên đảo Elephantine ở miền Nam Ai Cập là từ cuối thời kỳ Tiền triều đại khoảng năm 3200 TCN. Ngôi đền này đã được mở rộng và cải tạo nhiều lần từ giai đoạn Sơ kỳ triều đại trở đi và một lần nữa nó đã được xây dựng lại trong thời kỳ vương triều thứ năm, có thể là dưới triều đại của Nyuserre. Một tấm thẻ bằng sứ có khắc tên của Nyuserre đã được phát hiện tại nơi đặt đồ lễ cúng nằm phía dưới sàn của khu vực thiêng liêng.

Gia đình

Cha mẹ và anh em ruột

Danh tính người mẹ của Nyuserre đa được xác định một cách chắc chắn: đó chính là nữ hoàng Khentkaus II, trong ngôi đền tang lễ của bà có một bức phù điêu chắp vá miêu tả cảnh bà đang đối mặt với người con trai của bà, Nyuserre, cùng với gia đình của ông. Trên bức phù điêu này, cả Khentkaus và Nyuserre dường như được vẽ với cùng tỷ lệ.

Như là hệ quả tất yếu, Nyuserre gần như chắc chắn chính là con trai của Neferirkare Kakai bởi vì Khentkaus II là nữ hoàng của Neferirkare. Mối quan hệ này còn được biểu lộ thông qua vị trí kim tự tháp của Nyuserre ở Abusir nằm ngay sát bên kim tự tháp của Neferirkare, cũng như việc ông đã sử dụng lại các vật liệu từ những công trình chưa hoàn thành của Neferikare cho ngôi đền thung lũng của riêng ông .

Nyuserre chắc chắn đã có ít nhất một người anh em ruột: Neferefre, con trai của Neferirkare với Khentkaus II và cũng là anh trai của Nyuserre. Bởi vì mối quan hệ giữa Shepseskare với Nyuserre hiện vẫn còn chưa rõ cho nên cả hai người có thể cũng là anh em ruột của nhau theo như giả thuyết của Roth, mặc dù vậy giả thuyết đang chiếm ưu thế hiện nay cho rằng Shepseskare là con trai của Sahure và do đó ông ta là chú của Nyuserre. Cuối cùng, có thể ông vẫn còn một người anh em khác,, trẻ tuổi hơn: Iryenre, một hoàng tử Iry-pat, giả thuyết về mối quan hệ này dựa trên thực tế đó là ông ta đã được thờ cúng cùng với mẹ của ông trong ngôi đền tang lễ của Khentkaus II.

Hôn phối

Nyuserre Ini dường như đã có ít nhất hai vị hoàng hậu, điều này được chứng thực bởi hai kim tự tháp nhỏ nằm về phần cuối phía nam khu vực kim tự tháp ở Abusir . Ngày nay chúng được biết đến với tên gọi là Lepsius XXIV và Lepsius XXV, đây là tên gọi của chúng được Lepsius ghi lại trong bản danh sách các kim tự tháp của ông, cả hai công trình này đều đã bị tàn phá nặng nề và tên vị chủ nhân của chúng đã không thể được xác định một cách chắc chắn. Một trong hai vị hoàng hậu này có thể là Reptynub, bà là người vợ duy nhất của Nyuserre được biết đến. Sự tồn tại của bà và mối quan hệ với Nyuserre đã được chứng minh nhờ vào một mảnh vỡ từ bức tượng của bà vốn được tạc từ đá thạch cao tuyết hoa, nó đã được tìm thấy trong ngôi đền thung lũng thuộc khu phức hợp kim tự tháp của Nyuserre. Bức phù điêu từ ngôi mộ của viên tể tướng Ptahshepses đã nhắc tới tước hiệu của một hoàng hậu, mặc dù tên của vị hoàng hậu này đã bị mất, thế nhưng tước hiệu này lại giống với tước hiệu mà Reptynub đã từng giữ, vì thế các nhà Ai Cập học đã cho rằng vị hoàng hậu được nhắc đến này chính là bà.

Nyuserre và Reptynub có thể đã có một người con gái tên là công chúa Khamerernebty,giả thuyết này dựa trên hai luận điểm đó là tước hiệu "Người con gái của đức Vua" cũng như cuộc hôn nhân của bà ta với Ptahshepses.Tuy nhiên, điều này vẫn còn được xem như là một sự phỏng đoán cho tới khi nào có được những bằng chứng trực tiếp chứng minh cho mối quan hệ này. Không những vậy, chỉ có duy nhất một bằng chứng về mối quan hệ giữa Reptynub và Khamerernebty được biết tới đó là những bức phù điêu đến từ ngôi mộ của Ptahshepses, và nếu Reptynub là mẹ của Khamerernebty thì sự hiện diện của chúng sẽ là một điều bình thườngHartwig Altenmüller còn đưa ra giả thiết cho rằng Nyuserre đã có hai người con gái khác nữa, và ông ta tin rằng họ đã được chôn ngay gần kim tự tháp của Nyuserre.

Con trai
Chúng ta biết được rằng Nyuserre Ini có ít nhất một người con trai: người con trai cả hiện vẫn chưa rõ tên của ông, hình ảnh của ông ta xuất hiện trên một vài mảnh phù điêu vỡ đến từ ngôi đền cao nằm trong khu phức hợp kim tự tháp của ông. Ngoài tước hiệu Iry-pat và "Người con trai cả của đức Vua", ông ta dường như đã giữ hai tước hiệu của tầng lớp tư tế: "Thầy Tư tế"và "tư tế của Min". Mặc dù tên gọi của người con trai cả đã bị mất, Michel Baud quan sát thấy rằng trên một mảnh phù điêu vỡ có một ký tự "r[e]", nó có thể là một phần trong tên của vị hoàng tử này. Nếu vậy thì tên của ông ta sẽ hoàn toàn khác biệt với tên của Menkauhor Kaiu, vị vua kế vị Nyuserre.

Mối quan hệ chính xác giữa Nyuserre và Menkauhor hiện vẫn chưa rõ ràng nhưng thông qua những bằng chứng gián tiếp đến từ mastaba của Khentkaus III, vốn được phát hiện vào năm 2015, đã giúp củng cố giả thuyết cho rằng Menkauhor là con trai của Neferefre và do đó là cháu trai của Nyuserre chứ không phải là con trai của ông. Khentkaus được gọi là "Người vợ của đức Vua" và "Người mẹ của đức vua" trong những dòng chữ khắc được các công nhân xây dựng ngôi mộ để lại. Cùng với đó là vị trí của mastaba này lại nằm gần kim tự tháp của Neferefre, do đó người chồng của bà có thể chính là vị pharaoh này Bởi vì bà còn là người mẹ của một vị vua khác và còn vì Nyuserre là anh trai của Neferefre, do đó người con trai được đề cập đến có lẽ là vị vua tương lai Menkauhor Kaiu, ông ta đã kế vị người chú của mình sau này.

Dù sao đi nữa, sự kế vị của Nyuserre dường như đã diễn ra suôn sẻ. Một con dấu có khắc cả tên của Nyuserre và Menkauhor đã được tìm thấy trong ngôi đền tang lễ của Khentkaus II, người mẹ của Nyuserre. Một con dấu khác nữa được cho là có cả tên của Nyuserre và Djedkare trên đó, Djedkare Isesi là vị vua kế vị thứ hai của Nyuserre Tất cả những con dấu này đều cho thấy rằng dường như Menkauhor và Djedkare đã không xem Nyuserre là một kẻ tiếm vị.

Di sản

Vì là một pharaon, Nyuserre Ini đã có được một giáo phái thờ cúng dành riêng cho mình được thiết lập sau khi ông qua đời. Thuật ngữ "giáo phái tang lễ" là cách gọi chung cho các hoạt động tôn giáo khác nhau thuộc về hai trường phái điển hình. Trường phái thứ nhất là giáo phái chính thức được tiến hành trong khu phức hợp tang lễ của nhà vua và được chu cấp nhờ vào các điền trang nông nghiệp mà đã được thiết lập dưới thời trị vì của Nyuserre. Giáo phái này chủ yếu tồn tại đến hết thời kỳ Cổ vương quốc, nhưng nó cũng đã kéo dài ít nhất cho đến tận thời kỳ vương triều thứ mười hai trong giai đoạn Trung Vương quốc,vào thời điểm này vẫn còn có một vị tư tế phục sự trong ngôi đền tang lễ của Nyuserre. Tuy nhiên vào giai đoạn sau đó, giáo phái chính thức này đã bị thu hẹp lại và Nyuserre đã được thờ cúng như là một tổ tiên của hoàng gia, một "phiên bản hạn chế của việc thờ cúng các vị thần" theo như Jaromir Malek viết,nó được biểu hiện thông qua việc hiến dâng các bức tượng và việc biên soạn các bản danh sách những vị vua được tôn kính.

Tồn tại song song với giáo phái chính thức còn có những giáo phái riêng lẻ khác của các tín đồ ngoan đạo, họ tôn kính Nyuserre như một "vị thánh", một người giữ vai trò trung gian giữa các tín đồ với những vị thần.Giáo phái bình dân này đã phát triển một cách tự phát, có lẽ bởi vì do kim tự tháp của Nyuserre nằm gần với Memphis hoặc có liên quan đến việc Nyuserre sử dụng tên gọi lúc sinh ra của ông là Iny,và nó có thể bao gồm cả việc cầu khẩn và tế lễ các bức tượng của nhà vua hoặc trong ngôi đền tang lễ của ông.Do đó, các dấu tích khảo cổ của giáo phái này rất khó phân biệt, không những vậy địa vị đặc biệt này của Nyuserre còn được thể hiện thông qua một số cách thức tôn giáo khác như việc tên của ông được nhắc đến trong những lời cầu khấn cũng như trong tên riêng của những cá nhân khác, đặc biệt là vào thời kỳ Trung vương quốc, những tên gọi đi cùng với "Iny" bao gồm như Inhotep, Inemsaf, Inankhu và nhiều tên gọi khác nữa.Mặc dù ban đầu sự tôn kính Nyuserre vốn là một hiện tượng địa phương xuất phát từ Abusir, Saqqara và các khu vực xung quanh,cuối cùng thì nó có lẽ cũng đã vươn xa ra khỏi biên giới Ai Cập, tới tận Sinai, Byblos và Nubia và ở những nơi này các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những mảnh vỡ của các bức tượng, bình chậu và bia đá có khắc tên của Nyuserre.

Thời kỳ Cổ vương quốc
Dưới thời kỳ Cổ vương quốc, những điền trang nông nghiệp vốn được thiết lập dưới triều đại của Nyuserre Ini đã sản xuất ra các sản vật nông nghiệp cung cấp cho giáo phái tang lễ của ông. Tên của một số điền trang này đã được tìm thấy trên những bức tường của các ngôi mộ ở Saqqara hoặc trong ngôi đền tang lễ của Nyuserre, chẳng hạn như "Con Đường của Ini"và "Lễ vật của Ini". Một số lãnh địa Ḥwt của nhà vua, bao gồm những điền sản thuộc sở hữu của ngôi đền tang lễ của Nyuserre, cũng đã được biết đến như: "Hathor cầu ước cho Nyuserre sống mãi",  "Horus cầu ước cho Nyuserre sống mãi","Bastet cầu ước cho Nyuserre sống mãi", và "Ptah mong muốn Nyuserre sống mãi" Một số vị tư tế đã từng phục sự trong khu phức hợp kim tự tháp và ngôi đền mặt trời của Nyuserre mãi cho tới thời điểm cuối vương triều thứ Sáu cũng đã được biết đến thông qua các ngôi mộ của họ, điều này chứng tỏ rằng giáo phái tang lễ chính thức này đã tồn tại đến hết thời kỳ Cổ vương quốc.

Ngoài ra, Nyuserre còn nhận được sự quan tâm đặc biệt đến từ ít nhất hai vị vua đã kế vị ông trong thời kỳ này: Djedkare Isesi đã khôi phục hoặc hoàn thành ngôi đền tang lễ của ông,và Pepi II Neferkare đã cho dựng một khung cửa có khắc một dòng chữ đề cập đến cả lễ hội Sed đầu tiên của ông ta và Nyuserre ở tại ngôi đền thung lũng.

Thời kỳ Chuyển tiếp thứ nhất

Nyuserre là một trong số ít những vị vua của thời kỳ Cổ vương quốc mà còn có bằng chứng cho thấy giáo phái tang lễ vẫn tiếp tục tồn tại liên tục trong thời kỳ Chuyển tiếp thứ nhất, khi mà chính quyền trung ương của các vị pharaon đã bị sụp đổ và vương quốc Ai Cập đang trong tình trạng hỗn loạn. Các ngôi mộ của hai vị tư tế Heryshefhotep I và II sống trong thời kỳ này,đã đề cập đến vai trò và bổn phận của họ trong việc tổ chức các nghi lễ thờ cúng Nyuserre, và chứng kiến sự tồn tại của giáo phái tang lễ chính thức.

Ảnh hưởng của việc sùng bái và tôn kính Nyuserre một cách rộng rãi đã phát triển song song cùng với giáo phái thờ cúng chính thức trong suốt thời kỳ này, ví dụ như được biểu hiện thông qua những dòng chữ khắc trong ngôi mộ của một người có tên là Ipi, ông ta muốn được "tôn trọng trước Iny", một thuật ngữ mà trong đó Nyuserre giữ vai trò bình thường vốn là dành cho các vị thần.Những bằng chứng tương tự chứng minh cho địa vị của Nyuserre cũng đã được tìm thấy trong các ngôi mộ có niên đại vào đầu thời kỳ Trung Vương quốc, chẳng hạn như trên chiếc rương xác ướp của một người tên là Inhotep, có nhắc đến rằng ông ta sẽ được "tôn trọng trước Osiris, chúa tể của sự sống, và Iny, chúa tể của sự tôn kính "

Thời kỳ Trung Vương quốc
Thời kỳ Trung Vương quốc đã chứng kiến sự suy tàn của giáo phái thờ cúng Nyuserre. Bằng chứng đến từ thời kỳ này là từ những công trình được vua Senusret I cho thực hiện tại ngôi đền Karnak, ông ta đã dâng hiến một số bức tượng của các vị vua thời Cổ vương quốc , trong đó có ít nhất một bức tượng của Nyuserre,cho một giáo phái thờ cúng Amun và các vị tổ tiên của hoàng gia.Đồng thời, dưới thời kỳ vương triều thứ Mười Hai, nhiều ngôi đền tang lễ của thời Cổ vương quốc đã bị phá dỡ một cách rộng rãi để lấy nguồn vật liệu dùng của chúng tái sử dụng cho các công trình xây dựng khác, mà nổi bật nhất trong số đó là các phức hợp kim tự tháp của Amenemhat I và Senusret I. Những sự kiện trên diễn ra cùng thời với cuộc đời của vị tư tế cuối cùng phục sự trong giáo phái thờ cúng chính thức của Nyuserre, một người tên là Inhotep. Tất cả các sự kiện trên còn ngầm cho thấy rằng hoàng gia đã tỏ ra không còn quan tâm đến những giáo phái thờ cúng các vị vua thời Cổ vương quốc vốn được nhà nước bảo trợ nữa.

Tân Vương quốc

Sự tôn kính Nyuserre vốn phổ biến trong giai đoạn trước đó vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến những giáo phái tồn tại trong thời kỳ Tân Vương Quốc. Điều này được minh hoạ rõ nhất trong bản danh sách vua Karnak, nó được biên soạn dưới thời Thutmosis III để nhằm mục đích tôn vinh các vị tổ tiên của hoàng gia và gồm cả đồ hình ghi rõ "Iny" để chỉ Nyuserre. Điều này là một sự bất bình thường, bởi vì đồ hình thường chỉ bao gồm tên gọi khi lên ngôi của nhà vua hơn là tên được đặt lúc sinh ra, lý do cho tên gọi "Iny" có thể được lựa chọn ở đây là bởi vì với tên gọi này Nyuserre đã được tôn sùng và đã được phong thần.

Sau này, trong suốt thời kỳ Ramesses, các bức tượng của những vị pharaon thời Cổ Vương quốc bao gồm cả một bức tượng của Nyuserre Ini đã được lưu giữ trong một cachette (một nơi cất giấu) ở ngôi đền Ptah tại Memphis, điều này cho thấy rằng chúng vẫn tiếp tục được sử dụng vào các mục đích tôn giáo cho tới tận thời điểm đó. Cũng trong khoảng thời gian này, công cuộc khôi phục các công trình trên quy mô lớn ở Abusir và Saqqara đã được thực hiện trong suốt triều đại của Ramses II và dưới sự chỉ đạo của hoàng tử Khaemweset. Ngôi đền mặt trời của Nyuserre cũng nằm trong số những di tích được hưởng lợi từ quá trình này.

Thời kỳ Chuyển Tiếp Thứ Ba
Trong giai đoạn cuối thời kỳ Chuyển tiếp thứ ba, các ngôi đền tang lễ của thời Cổ Vương quốc đã được khôi phục nhờ vào sự quan tâm mà trước tiên là đến phong cách Cổ điển của các vị vua thuộc vương triều thứ Hai mươi lăm của Ai Cập (khoảng 760-656 TCN). Đặc biệt, vua Taharqa (khoảng 690-664 TCN) đã cho sao chép lại những bức phù điêu dựa theo các ngôi đền của Sahure, Nyuserre và Pepi II tại ngôi đền Amun của Gem-Aten ở Karnak trong suốt quá trình ông ta cho phục chế tại đó.

Chú thích

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

Egyptian Kings

Pharaon Vương triều thứ Năm của Ai Cập
Vua Ai Cập
Pharaon


title: Argyractis tamanalis

text:
Argyractis tamanalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Argyractis


title: Trichopoda subdivisa

text:
Trichopoda subdivisa là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trichopoda


title: Aeolopetra phoenicobapta

text:
Aeolopetra phoenicobapta là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aeolopetra


title: Tuyến Bờ Tây (Đài Loan)

text:
Tuyến Bờ Tây () là tuyến đường sắt của Cục Đường sắt Đài Loan ở phía tây Đài Loan. Đây là tuyến bận rộn nhất, đã phục vụ hơn 171 triệu hành khách trong năm 2016. Tổng chiều dài của tuyến là 404,5 km.

Dòng này là một phân loại chính thức của các bản nhạc vật lý và không tương ứng với các dịch vụ cụ thể. Nó được kết nối với tuyến Đài Trung (tuyến núi; ) tại Trúc Nam và Chương Hóa. Nhiều dịch vụ rẽ vào đất liền để đi tuyến đường Đài Trung, sau đó quay lại tuyến Bờ Tây. Lịch trình xe lửa và bảng khởi hành đánh dấu đường núi hoặc ven biển () để chỉ ra tuyến đường đã đi.

Lịch sử
Tuyến đường sắt ban đầu giữa Cơ Long và Dại Đạo Trình được hoàn thành vào năm 1891. Đoạn giữa Dại Đạo Trình và Tân Trúc đã hoàn thành vào năm 1893. Tuy nhiên, trong thời kỳ Nhật Bản, các đoạn này đều được Chính phủ Đài Loan xây dựng lại như một phần của Đường sắt thân cây Đài Loan (, Jūkan Tetsudō). Đường sắt thân cây Đài Loan được hoàn thành vào năm 1908 với tuyến đường từ Kīrun (, Cơ Long) qua Taihoku (, Đài Bắc), Shinchiku (, Tân Trúc), Taichū (, Đài Trung), Tainan (, Đài Nam), đến Takao (, Cao Hùng).

Đường sắt thân cây Đài Loan tại thời điểm đó đã đi qua tất cả các thành phố lớn ở phía tây Đài Loan. Tuy nhiên, địa hình xung quanh Taichū (Đài Trung) đã tạo ra một nút cổ chai đáng kể cho vận tải hàng hóa đường sắt. Để giải quyết vấn đề này, Tổng cục Chính phủ Đài Loan đã quyết định xây dựng tuyến Ven Biển (, Kaigan-sen) giữa Chikunan (, Trúc Nam) và Shōka (, Chương Hóa) để giải tỏa tắc nghẽn. Việc xây dựng Tuyến đường ven biển được bắt đầu vào năm 1919 và hoàn thành vào năm 1922. Tuyến đường ven biển sau đó trở thành một phần của Tuyến Bờ Tây chính, và tuyến đường sắt ban đầu thông qua Taichū (Đài Trung) được đặt tên là một tuyến riêng (Tuyến Đài Trung).

Do các mẫu dịch vụ, các tuyến sau thường được gọi chung là  Tuyến chính phía Tây  ():

Ga

Tham khảo

Railway lines in Taiwan
Tuyến Cục Đường sắt Đài Loan
Tuyến đường sắt mở cửa năm 1891
3 ft 6 in gauge railways in Taiwan
Tuyến TRA


title: Tholera confinis

text:
Tholera confinis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tholera


title: Machida Shuzo

text:
Shuzo Machida (sinh ngày 31 tháng 10 năm 1973) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Shuzo Machida đã từng chơi cho JEF United Ichihara.

Tham khảo

Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Callopistria nephrostictoides

text:
Callopistria nephrostictoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Callopistria


title: Port de Cabús

text:
Port de Cabús (dài 2302 m) Là một con đèo ở dãy núi Pyrenees tại biên giới Andorran - Tây Ban Nha nối giáo xứ La Massana với Alins. Con đường được lát nhựa ở phía Andorra, nhưng không phải ở phía Tây Ban Nha.

Con đèo có một điểm bất thường về mặt pháp lý là tại đó không có sự kiểm soát biên giới, mặc dù nó tạo thành biên giới bên ngoài của Khu vực Schengen, nơi thường có công tác kiểm tra hộ chiếu chặt chẽ.

Xem thêm

 Danh sách những con đường trải nhựa cao nhất ở Châu Âu

Liên kết ngoài

 Rutes Ciclistes d'Andorra - Ruta 9, Erts-Port de Cabús
 Port de Cabús - leobybike.com

Tham khảo

Địa mạo Catalunya
Địa lý Andorra


title: Vua đầu bếp Canada

text:
Vua đầu bếp Canada (Tiếng Anh: MasterChef Canada) là một chương trình cuộc thi nấu ăn thực tế của Canada, một phần của nhượng quyền Vua đầu bếp, dành cho các đầu bếp nghiệp dư. Nó được công chiếu trên CTV vào ngày 20 tháng 1 năm 2014 và hiện đã phát sóng mùa thứ sáu. Chương trình có sự tham gia của ba vị giám khảo: Claudio Aprile, Michael Bonacini và Alvin Leung. Chương trình được sản xuất bởi Endemol Shine International và Proper Television

Vua đầu bếp Canada phát sóng tối thứ ba trên CTV và Cooking Channel ở Hoa Kỳ. Mùa phát sóng hiện tại bắt đầu vào tháng 9 hàng năm tại Hoa Kỳ. Nó cũng phát sóng ở Thụy Điển, Ý và Tây Ban Nha.
[ cần dẫn nguồn ]
Vào ngày 8 tháng 8 năm 2018, CTV đã gia hạn Vua đầu bếp Canada thêm một mùa nữa, thông báo rằng vòng loại cho mùa thứ sáu hoàn toàn mới se được thực hiện. Việc quay phim bắt đầu vào tháng 10 năm 2018 và kết thúc vào tháng 1 năm 2019. Mùa 6 được công chiếu trên CTV vào ngày 8 tháng 4 năm 2019, và kết thúc vào ngày 10 tháng 6.

Cốt truyện
Các đầu bếp nghiệp dư cạnh tranh trong một loạt các thử thách để trở thành đầu bếp gia đình nghiệp dư tốt nhất ở Canada thông qua các thử thách do các Giám khảo Claudio Aprile, Michael Bonacini và Alvin Leung đưa ra. Phần còn lại của định dạng rất giống với phiên bản Mỹ do Gordon Ramsay đóng vai chính.

Mỗi mùa bắt đầu với khoảng 20 ứng viên được mời vào bếp. Để đảm bảo có một vị trí trong cuộc thi, họ được giao nhiệm vụ tạo ra món ăn thử giọng đặc trưng của họ trong một khoảng thời gian nhất định. Đánh giá dựa trên cách trình bày thực phẩm, hương vị, kỹ thuật và sự tinh tế, các giám khảo sẽ quyết định liệu ứng viên và các món ăn đặc trưng của họ có xứng đáng nhận được một chiếc tạp dề trắng (một vị trí trong cuộc thi) hay không. Trong ba mùa đầu tiên, cách các vòng loại diễn ra theo kiểu truyền thống (như phiên bản Hoa Kỳ) yêu cầu người nộp đơn phải nhận được ý kiến "có"(giơ ngón tay cái) từ ít nhất hai trong số ba giám khảo để tiếp tục thi. Kể từ mùa 4, những thay đổi về kiểu thử giọng đã được thực hiện. Các ứng viên không nấu được một món ăn bị từ chối và bị loại. Một số ứng viên bị từ chối khác được trao cơ hội thứ hai để cạnh tranh cho tạp dề trắng.

 Chiếc hộp bí ẩn (Mystery Box): Một thử thách miễn dịch trong đó các đầu bếp gia đình đều được tặng một hộp có cùng thành phần. Họ phát hiện ra các thành phần (trái cây, rau, hải sản, dụng cụ nhà bếp, thịt hoặc cá) bên dưới và họ chỉ phải sử dụng những thứ đó để tạo ra một món ăn đáng kinh ngạc, chất lượng Vua đầu bếp có thành phần như là ngôi sao của món ăn trong một khoảng thời gian cố định trong một khoảng thời gian cố định đánh trúng vào độ hiểu biết. Đôi khi, một vị khách đặc biệt cũng có thể xuất hiện để truyền cảm hứng cho các đầu bếp gia đình và sẽ phục vụ như một giám khảo khách cho thử thách này trước khi rời đi. Các thẩm phán thường sẽ đưa ra ba món ăn hàng đầu (trong một vài trường hợp, thậm chí nhiều hơn hoặc ít hơn) lên bục của các thẩm phán để nếm thử dựa trên sự mạ đẹp, kỹ thuật và sự tinh tế một mình để nếm thử, và từ ba (hoặc hơn) chọn một người chiến thắng (hoặc nhiều nhất là hai) người thường đạt được một số lợi thế trong bài kiểm tra loại trừ sắp tới. Họ thường giành được quyền miễn trừ, tự động tiến lên trong cuộc thi và giành được điểm an toàn trên ban công và có một số kiểm soát đối với bài kiểm tra loại trừ, nhưng trong một số trường hợp, họ không giành được quyền miễn trừ và cũng phải nấu ăn trong việc loại bỏ thách thức, cũng như được trao cơ hội để cứu một đối thủ cạnh tranh.
 Thử thách loại trừ (Elimination Test): Sau khi giải thích về thử thách loại trừ, các giám khảo đánh giá tất cả các món ăn dựa trên hương vị và sự hấp dẫn thị giác. Các thí sinh nấu những món ăn ngon nhất, chiến thắng của đêm thường được làm đội trưởng cho tập thử thách đồng đội vào tuần tới. Các giám khảo chỉ định các món ăn tồi tệ nhất để loại bỏ, chỉ trích chúng và loại bỏ chúng trước khi loại bỏ ít nhất một thí sinh.
 Thử thách đồng đội (Team Challenge): Các đầu bếp đến một địa điểm ngoài bãi biển (bãi biển, lễ hội, sân bay, vườn nho, đám cưới, đường đua, trường học) và được chia thành hai đội (đôi khi là ba) bởi đội trưởng hoặc ban giám khảo. Trong khi các thí sinh hoàn thành tốt bài kiểm tra kỹ năng hoặc tạo ra đỉnh cao, những món ăn ngon nhất trong bài kiểm tra loại trừ trước đó thường được các giám khảo làm đội trưởng và chọn các đội của họ sau khi tung đồng xu, đôi khi các giám khảo ra lệnh và thành lập các đội và thuyền trưởng của họ. Các đội (Đội Đỏ và Đội Xanh Dương; đôi khi là Đội Xanh Lá) phải tạo ra một bữa ăn nhà hàng ngon cho một nhóm thực khách VIP (nhân viên cứu hộ, khách dự tiệc cưới, lái xe đua, lính cứu hỏa, lính quân đội, nhân viên cứu hộ, công nhân xây dựng, v.v.). Thực khách nếm cả hai bữa ăn và bỏ phiếu cho món yêu thích của họ. Thử thách tương tự này thường xảy ra trong thử thách Nhà hàng tiếp quản hoặc Nhà hàng tự mở (trong đó 6 thí sinh cuối cùng chia thành 2 nhóm ba và điều hành một dịch vụ bữa tối đầy đủ trong một nhà bếp chuyên nghiệp được gắn sao Michelin, phục vụ món khai vị và món khai vị sau khi hướng dẫn và trình diễn từ một thẩm phán), thay thế nhân viên của một nhà hàng cụ thể. Mặc dù các thẻ nhận xét của khách hàng được tính đến, cuối cùng các thẩm phán quyết định đội thắng và thua. Đội chiến thắng tiến lên trong cuộc thi, an toàn khỏi bị loại trên ban công, trong khi đội thua sẽ tham gia vào Bài kiểm tra áp lực.
 Thử thách áp lực (Pressure Test): Một hình thức khác của thử thách loại trừ, trong đó các thành viên đội thua cuộc trở lại nhà bếp vào sáng hôm sau sau thử thách của đội hiện trường. Sau khi được tặng tạp dề đen, họ thi đấu với nhau để sống sót trong thử thách loại trừ lặp lại, theo đó họ phải sao chép hoàn hảo một món ăn rất chuyên nghiệp và khó tính, được gắn sao Michelin, ngọt hoặc mặn (đôi khi sao chép hai hoặc nhiều nhất ba phiên bản khác nhau / tấm) trong một khoảng thời gian rất hạn chế đòi hỏi một mức độ tinh tế nấu ăn tuyệt vời. Đôi khi trước khi thử nghiệm bắt đầu, các giám khảo, đội trưởng đội thua cuộc, hoặc thậm chí là đội chiến thắng, có thể cứu được ít nhất một thành viên của đội thua cuộc trong thử thách loại trừ lặp lại này trong khi trong các trường hợp khác, tất cả các thành viên phải tham gia và không phải một, mà là một hoặc hai thí sinh được gửi về nhà (loại bỏ hai lần). Mỗi món ăn được đánh giá dựa trên hương vị, hấp dẫn thị giác và kỹ thuật. Các thí sinh đã tạo ra một bản sao hoàn hảo, được thực hiện tốt sẽ được gửi đến nơi an toàn trên ban công, và các đầu bếp thua cuộc bị loại.

Sau thử thách tiếp quản nhà hàng, thử thách chiếc hộp bí ẩn tiếp theo là tập phim theo chủ đề đoàn tụ gia đình, nơi 5 thí sinh còn lại được thăm bởi các thành viên gia đình của họ. Chiếc hộp bí ẩn đặc biệt này giao cho các thí sinh thực hiện một món ăn lấy cảm hứng từ gia đình, mang phong cách gia đình tuyệt đẹp trong khi các thành viên trong gia đình họ nhìn từ ban công, sau đó là thử thách loại trừ.

Trong Top 3 trận bán kết, ba thí sinh bán kết còn lại phải đối mặt với thử thách chiếc hộp bí ẩn / thử thách tranh vị trí cuối cùng của mùa giải cho một cú đánh vào khả năng tranh vị trí. Người vào bán kết chiến thắng thử thách tranh vị trí này sẽ tự động tiến vào trận chung kết và bảo vệ một vị trí trong trận chung kết, an toàn khỏi bị loại, trong khi hai thí sinh còn lại đối đầu và cạnh tranh với nhau trong Thử thách áp lực lặp lại cuối cùng của mùa để kiếm đến vị trí cuối cùng trong đêm chung kết lớn. Lần khác, thí sinh bán kết chiến thắng thử thách đầu tiên này không tự động tiến vào trận chung kết / chung kết lớn và cũng phải tham gia Thử thách loại trừ cuối cùng (họ có lợi thế hơn về việc chọn một thành phần quan trọng để tự làm việc trong khi đưa ra các thành phần quan trọng khác nhau cho hai bán kết còn lại).

Một khi cuộc thi bị giảm xuống còn hai đối thủ cuối cùng còn lại, hai người vào chung kết sẽ thi đấu với nhau trong một bữa ăn tối ba món ba giờ trong một đấu trường giống như vòng tròn trong khi các thành viên gia đình của họ (đã tham gia trước đó đã bị loại thí sinh), khán giả và cổ vũ họ. Các thí sinh tham gia vòng chung kết trong ban giám khảo trong phòng ăn riêng để đánh giá và nếm thử các món ăn của họ vào cuối mỗi khóa học. Tất cả ba khóa học của bữa ăn được đánh giá và một người chiến thắng chung cuộc sẽ đăng quang sau khi hai người vào chung kết thay đổi vị trí với các giám khảo và đứng trên bục giảng của họ. Người chiến thắng của mỗi mùa giành được giải thưởng tiền mặt trị giá 100.000 đô la, cúp MasterChef Canada và danh hiệu MasterChef Canada. Một số mùa cũng đã thêm các giải thưởng khác. Trong ba mùa đầu tiên, vòng chung kết có thời gian riêng cho từng hạng mục. Kể từ đêm chung kết mùa 4, các thí sinh vào chung kết phải liên tục nấu ăn không ngừng trong ba tiếng đồng hồ, đảm bảo rằng mỗi khóa học đã sẵn sàng để phục vụ vào cuối mỗi giờ và sau đó tham gia cùng các giám khảo trong phòng ăn riêng sau khi nghe xong Ban giám khảo phản hồi.

Giám khảo và người dẫn

 Claudio Aprile, người gốc Uruguay (gốc Ý), đầu bếp người Canada và là chủ sở hữu nhà hàng Copetín ở Toronto.
 Michael Bonacini, đầu bếp người Wales (gốc Ý và Anh) và đồng sở hữu của gia đình nhà hàng O & B gồm nhà hàng Toronto Jump, Canoe, Luma và Bannock.
 Alvin Leung, đầu bếp người Anh, lớn lên tại Canada, người Canada gốc Hồng Kông và chủ sở hữu của các nhà hàng được gắn sao Michelin Bo Innovation ở Hồng Kông và Bo London ở London, Vương quốc Anh.

Giám khảo Joe Bastianich của Vua đầu bếp Hoa Kỳ đã tham gia vòng bán kết mùa 1 (Tập: "Not-Your-Average-Joe") được phát sóng vào ngày 21 tháng 4 năm 2014. Ngoài ra, vị giám khảo của Vua đầu bếp Hoa Kỳ Graham Elliot đóng vai chính trong một phần của Phần 2 (Tập: "Good Things in Small Packages").

Các tập

Danh sách tập
Dưới đây là danh sách đầy đủ các tập Vua đầu bếp Canada.

Liên quan

Liên kết ngoại

 Trang web của nhà sản xuất: Proper Television MasterChef Canada
 Trang web của mạng truyền hình: CTV MasterChef Canada

Chương trình truyền hình tiếng Anh
Vua đầu bếp Canada
Chương trình truyền hình của CTV
Các cuộc thi nấu ăn tại Canada
Sê ri chương trình truyền hình thực tế ở Canada vào thập niên 2010
Sê ri chương trình truyền hình của Bell Media


title: Joséphine Mbarga-Bikié

text:
Joséphine Mbarga-Bikié (sinh ngày 3 tháng 4 năm 1979) là một vận động viên nhảy xa người Cameroon.

Thành tích

Tham khảo

 Joséphine Mbarga-Bikié

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1979


title: Oswin Williams

text:
Oswin Williams (sinh ngày 6 tháng 12 năm 1986 ở Trinidad và Tobago) là một cầu thủ bóng đá người Trinidad và Tobago từng thi đấu cho Hankook Verdes của Premier League of Belize cho CONCACAF Champions League 2014-15.

Belize
Anh là một trong những bản hợp đồng nước ngoài của Hankook Verdes tham dự CONCACAF Champions League 2014-15.

Đời sống cá nhân
Two of Williams' favorite avocations are making music and rap.

Tham khảo

Liên kết ngoài
at Soccerway

Cầu thủ bóng đá Trinidad và Tobago
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1986
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá TT Pro League
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ


title: Steve Goble

text:
Stephen Goble (sinh ngày 5 tháng 9 năm 1960 ở Erpingham) là một cầu thủ bóng đá người Anh đã giải nghệ thi đấu ở Anh cho Norwich City và Cambridge United, ở Hà Lan cho FC Groningen, SC Veendam, FC Utrecht và Heracles Almelo, và ở Thụy Điển cho Skellefteå AIK.

Anh của Goble, Nolan, qua đời trong Vụ đâm máy bay trực thăng Biển Bắc tháng 4 năm 2009, ngoài khơi Aberdeen.

Tham khảo

Liên kết ngoài

ELFvoetbal

Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Norwich City F.C.
Cầu thủ bóng đá FC Utrecht
Cầu thủ bóng đá FC Groningen
Cầu thủ bóng đá Cambridge United F.C.
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá Heracles Almelo
Cầu thủ bóng đá Skellefteå FF
Cầu thủ bóng đá English Football League
Tiền vệ bóng đá
Người Erpingham
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thụy Điển
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài


title: 1007 TCN

text:
1007 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1007 TCN


title: Tử Huyên

text:
Tử Huyên có thể là:

 Tử Huyên (紫萱), nhân vật của trò chơi điện tử và phim truyền hình Tiên kiếm kỳ hiệp 3.
 Tử Huyên (紫萱), giáo viên tại Đại học Quốc lập Bang Bêlarut.
  (万美汐) vai Tử Huyên (紫萱), nhân vật của phim truyền hình Đường cung mỹ nhân thiên hạ.

Xem thêm
 Hoa hiên
 Từ huyện


title: Phong Huyệt Diên Chiểu

text:
Phong Huyệt Diên Chiểu (zh: 風穴延沼, ja: Fuketsu Enshō, 896-973) là Thiền sư Trung Quốc thuộc Tông Lâm Tế, nối pháp từ Nam Viện Huệ Ngung. Sư là thầy của Thiền sư Thủ Sơn Tỉnh Niệm – người được xem là một trong những đại Thiền sư trong môn phong Lâm Tế. Tác phẩm Bích nham lục có ghi lại pháp ngữ của sư ở công án số 38 và 61.

Cơ duyên ngộ đạo

Sư họ Lưu, quê ở Dư Hàng, tỉnh Triết Giang. Lúc nhỏ sư đã có ý chí hơn người. Vì thi làm quan lần đầu không thành, sư quyết chí xuất gia. Sau khi xuất gia xong, sư chuyên tâm học kinh luật rồi đi hành cước. Sư từng đến tham vấn với nhiều vị Tôn túc đương thời như Tuyết Phong Nghĩa Tồn, Thuỵ Nham Sư Ngạn, Kính Thanh Đạo Phó,... và trổ tài hùng biện của mình, ai ai cũng chấp nhận mặc dù sư chưa phát minh đại sự. Nhân nghe thị giả Khoách của Nam Viện thuật lại, Sư ước mong đến đây đọ sức.

Đến Thiền sư Nam Viện, Sư vào cửa chẳng lễ bái. Nam Viện bảo: "Vào cửa cần biện chủ". Sư thưa: "Quả nhiên mời thầy phân". Nam Viện lấy tay trái vỗ gối một cái, Sư hét. "Nam Viện lấy tay mặt vỗ gối một cái, Sư cũng hét. Nam Viện bảo: "Vỗ bên trái gác lại, vỗ bên mặt là sao?", sư đáp: "Mù". Nam Viện liền chỉ cây gậy. Sư hỏi: "Làm gì? Con đoạt cây gậy đập.Hoà thượng, chớ bảo không nói". Nam Viện liền ném cây gậy nói: "Ba mươi năm trụ trì, hôm nay bị gã Chiết mặt vàng vào cửa hãm hại". Sư thưa: "Hoà thượng giống như người mang bát không được, dối nói chẳng đói". Nam Viện hỏi: "Xà-lê từng đến đây chăng?". Sư thưa: "Là lời gì?". Nam Viện bảo: "Khéo khéo hỏi lấy". Sư thưa: "Cũng chẳng cần bỏ qua". Nam Viện bảo: "Hãy ngồi uống trà".

Nam Viện cũng chưa biết được mức độ ngộ nhập của sư sau cuộc vấn đáp hào hứng này. Vài hôm sau, Nam Viện chỉ hỏi đơn giản: "Hạ này ở chỗ nào?". Sư thưa: "Ở Lộc Môn cùng thị giả Khoách đồng qua hạ". Nam Viện bảo: "Vốn là thân kiến tác gia đến" và hỏi thêm: "Người kia nói với ông cái gì?". Sư thưa: "Trước sau chỉ dạy con một bề làm chủ". Nam Viện nghe vậy hiểu ngay mọi việc, đánh đuổi sư ra khỏi phương trượng, nói: "Kẻ này là loại thua trận, dùng làm gì!".

Sư từ đây đành chịu thua, ở lại nhận chức Tri viên. Một hôm, Nam Viện vào vườn hỏi: "Phương Nam một gậy làm sao thương lượng?". Sư thưa: "Thương lượng rất kì đặc", và hỏi lại: "Hoà thượng nơi đây một gậy thương lượng như thế nào?". Nam Viện cầm cây gậy lên bảo: "Dưới gậy vô sinh nhẫn, gặp cơ chẳng nhượng thầy". Sư nhân đây triệt ngộ, ở lại Nam Viện sáu năm và được Nam Viện ấn khả.

Hoằng pháp
Niên hiệu Trường Hưng năm thứ ha (931), sư đến trụ tại chùa Phong Huyệt  – một ngôi chùa bị hư hoại ở Nhữ Thủy. Tại đây, ban ngày sư lượm trái rụng ăn, tối đốt dầu thông, suốt bảy năm như vậy. Dần dần, đồ chúng hay tin góp sức xây dựng chùa mới và sư bắt đầu giáo hoá.

Đến khi xảy ra loạn lạc, sư cùng với môn đệ đến lánh nạn ở vùng Dĩnh Châu, thuộc tỉnh Hà Nam. Sau, sư lại xây dựng một ngôi chùa tại tư gia của Thái Sư Tống Hầu (太師宋候) và đến sống tại đây. Kế đến, sư lại quay trở về Dĩnh Châu và sống tại một ngôi chùa mới khác. Đến năm 951, ngôi chùa này được ban sắc ngạch với tên gọi là Quảng Huệ Tự (廣惠寺). Sư đã  sống tại đây hơn 20 năm và đại chúng thường lên đến cả ngàn người.

Năm thứ sáu niên hiệu Khai Bảo đời Tống, ngày rằm tháng tám, sư lên toà ngồi kết già viên tịch, thọ 78 tuổi, 59 tuổi hạ. Sư có để lại bài kệ thị tịch (Thích Thanh Từ dịch):

Nguyên văn

Đạo tại thừa thời tu tế vật

Viễn phương lai mộ tự đằng đằng

Tha niên hữu tẩu tình tương tự

Nhật nhật hương yên dạ dạ đăng

Dịch nghĩa

Phải thời truyền đạo lợi quần sinh

Chẳng quản phương xa tự vươn lên

Năm khác có người dòng giống đó

Ngày ngày hương khói đêm đêm đèn.

Pháp ngữ của sư được ghi lại trong quyển Phong Huyệt Thiền Sư Ngữ Lục (zh: 風穴禪師語錄, 1 quyển).

Pháp ngữ
Sư thượng đường bảo chúng: "Phàm con mắt người tham học gặp cơ liền phải đại dụng hiện tiền, chớ tự ràng buộc nơi tiết nhỏ. Giả sử lời nói trước tiến được, vẫn còn kẹt vỏ dính niệm, dù là dưới câu liền được tinh thông, chưa khỏi phạm đến lại là thấy cuồng. Xem thấy tất cả các ông đều là nhằm đến nương người tìm hiểu, sáng tối hai lối vì các ông một chút quét sạch, dạy thẳng mỗi người các ông như sư tử con gầm gừ rống lên một tiếng, đứng thẳng như vách cao ngàn nhẫn, ai dám để mắt nhìn đến, nhìn đến là mù mắt y".

Sư thượng đường, có vị tăng bước ra hỏi: "Thầy xướng gia khúc tông phong ai, nối pháp người nào?". Sư đáp: "Siêu nhiên vượt khỏi ngoài Uy Âm, kiễng chân luống nhọc khen đất cát". Tăng hỏi: "Hát xưa không âm vận, thế nào hoà được bằng?" Sư đáp: "Gà gỗ gáy nửa đêm, chó rơm sủa hừng sáng".

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
 Dumoulin, Heinrich:

 Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
 Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Sơ khai nhân vật Phật giáo Trung Quốc
Lâm Tế tông
Đại sư Phật giáo
Người Chiết Giang
Thiền sư Trung Quốc


title: Cyclommatus bicolor

text:
Cyclommatus bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1991.

Tham khảo

Cyclommatus
Động vật được mô tả năm 1991


title: Shimizu Takeshi

text:
Takeshi Shimizu (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1975) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Takeshi Shimizu đã từng chơi cho Bellmare Hiratsuka và Ventforet Kofu.

Tham khảo

Sinh năm 1975
Nhân vật còn sống
Nhân vật bóng đá Yamanashi
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Shonan Bellmare
Cầu thủ bóng đá Ventforet Kofu
Tiền vệ bóng đá


title: Teracotona pruinosa

text:
Teracotona pruinosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Teracotona


title: Paul Meliande

text:
Paul Meliande (sinh ngày 20 tháng 12 năm 2001) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp hiện đang chơi ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Pau FC.

Sự nghiệp
Meliande đã ra mắt câu lạc bộ Pau trong trận thua 0–3 trước Valenciennes FC, trận đấu thuộc khuôn khổ Ligue 2 ngày 22 tháng 8 năm 2020.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 2001
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Pau FC
Cầu thủ bóng đá Ligue 2


title: Cerapteryx nigrescens

text:
Cerapteryx nigrescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cerapteryx


title: Scotopteryx grafi

text:
Scotopteryx grafi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Scotopteryx


title: Eois chrysocraspedata

text:
Eois chrysocraspedata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eois


title: The National Art Center, Tokyo

text:
Trung tâm nghệ thuật quốc gia Tokyo (tên tiếng Anh:  (NACT) là một viện bảo tàng ở Roppongi, Minato, Tokyo, Nhật Bản. Là một dự án chung của Cơ quan phụ trách các vấn đề văn hóa và Viện bảo tàng quốc gia Cơ quan hành chính độc lập, nó nằm trên một địa điểm trước đây thuộc cơ sở nghiên cứu của Đại học Tokyo.

Tòa nhà do Kurokawa Kisho thiết kế và là một trong những không gian triển lãm lớn nhất nước. Người tham quan sẽ đi từ Ga Nogizaka trên Tuyến Tokyo Metro Chiyoda.

Không giống như các bảo tàng nghệ thuật quốc gia khác của Nhật Bản, NACT là một 'bảo tàng trống rỗng', không có bộ sưu tập, không trưng bày cố định và không có cả người quản lý. Giống như Kunsthalle ở các khu vực nói tiếng Đức, bảo tàng tổ chức các cuộc triển lãm tạm thời do các tổ chức khác tài trợ và quản lý. Chính sách đã thành công. Trong năm tài chính đầu tiên vào năm 2007, nó đã có 69 cuộc triển lãm do các nhóm nghệ thuật tổ chức và 10 cuộc triển lãm do NACT tổ chức. Triển lãm Monet được tổ chức từ ngày 7 tháng 4 đến ngày 2 tháng 7 năm 2007, là triển lãm được ghé thăm nhiều thứ hai trong năm, không chỉ ở Nhật Bản mà trên toàn thế giới.

Bản sắc đồ họa trực quan của nó được phát triển bởi nhà thiết kế đồ họa Kashiwa Sato của Samurai Inc. có trụ sở tại Tokyo.

Chú thích

Tham khảo

 ＜国立新美術館＞東京・六本木に２１日オープン (Retrieved ngày 20 tháng 1 năm 2007)
 「国立新美術館」２１日開館 (Retrieved ngày 20 tháng 1 năm 2007)

Liên kết ngoài

 The National Art Center, Tokyo trang web bằng tiếng Anh

Tòa nhà và công trình kiến trúc ở Minato, Tokyo
Bảo tàng và phòng trưng bày nghệ thuật ở Tokyo
Bảo tàng quốc gia Nhật Bản
Khởi đầu năm 2007 ở Nhật Bản


title: Imagine (bài hát của Ariana Grande)

text:
"Imagine" (viết cách điệu: imagine) là một bài hát của nữ ca sĩ người Mỹ, Ariana Grande. Bài hát được Grande, Jameel Roberts và Priscilla Renea sáng tác và được Andrew "Pop" Wansel và Happy Perez sản xuất. Đĩa đơn này ra mắt vào ngày 14/12/2018 và là đĩa đơn quảng bá duy nhất từ album thứ năm của Grande, Thank U, Next (2019).

Imagine lọt vào top 10 trên các bảng xếp nhạc âm nhạc ở Hy Lạp, Hungary, Ireland, Malaysia, Singapore, Slovakia và Anh Quốc, cũng như lọt top 20 tại Úc, Canada, New Zealand, Bồ Đào Nha và Scotland. Tại Mỹ, ca khúc từng đứng vị trí thứ 21 trên Billboard Hot 100.

Bối cảnh
Ngày 11/12/2018, Grande tiết lộ một đoạn mở đầu bài hát và đếm ngược tới ngày phát hành trên story 24 giờ của mạng xã hội Instagram. Ngày 14 cùng tháng, nữ ca sĩ ra mắt video lời nhạc của bài hát.

Trình diễn
Grande biểu diễn "Imagine" lần đầu trong talkshow The Tonight Show Starring Jimmy Fallon vào ngày 18/12/2018. Ca khúc tuy vậy không được chọn hát trong chuyến lưu diễn Sweetener World Tour của nữ ca sĩ vì cô cảm thấy nó nghe "quá nặng nề" để thể hiện. Ngày 26/1/2020, Grande hát liên khúc Imagine cùng với "7 Rings", "My Favorite Things" và "Thank U, Next" tại giải Grammy lần thứ 62.

Ghi danh
 Ariana Grande – hát chính, sáng tác, sản xuất
 Andrew "Pop" Wansel – sáng tác, sản xuất
 Nathan Perez – sáng tác, sản xuất, guitar
 Priscilla Renea – sáng tác
 Jameel Roberts – sáng tác
 John Hanes – mix nhạc
 Serban Ghenea – mix nhạc
 Brendan Morawski – hòa âm
 Joe Gallagher – hòa âm
 Sean Klein – trợ lý hòa âm
 Andrew Luftman – phối khí
 Sarah Shelton – phối khí
 Zvi Edelman – phối khí

Tham khảo

Ballad thập niên 2010
Bài hát năm 2018
Pop ballad
Bài hát viết bởi Ariana Grande


title: Pseudomiza aurata

text:
Pseudomiza aurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudomiza
Động vật được mô tả năm 1915


title: USS Charger (CVE-30)

text:
USS Charger (AVG-4/AVG-30/ACV-30/CVE-30) là một tàu sân bay hộ tống thuộc lớp Avenger của Hải quân Hoa Kỳ. Được cải biến từ một tàu buôn, nó đã hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai chủ yếu trong vai trò huấn luyện, và ngừng hoạt động năm 1946. Nó được bán ra để phục vụ dân sự như là chiếc MV Fairsea, hoạt động chở người nhập cư giữa Châu Âu và Australia cho đến khi bị bán để tháo dỡ vào năm 1969.

Thiết kế và chế tạo

Vạch kế hoạch như là chiếc thứ ba trong số bốn chiếc của lớp tàu biển kết hợp chở khách và hàng hóa cho hãng Moore-McCormack, nó được đặt lườn vào ngày 19 tháng 1 năm 1940 bởi hãng Sun Shipbuilding and Drydock Co. ở Chester, Pennsylvania; con tàu được hạ thủy như là chiếc Rio de la Plata vào ngày 1 tháng 3 năm 1941, được đỡ đầu bởi bà Felipe A. Espil. Vào ngày 20 tháng 5 năm 1941, Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ trưng dụng cả bốn chiếc tàu hành khách-hàng hóa chưa hoàn tất để sử dụng trong quân sự.

Lịch sử hoạt động
Rio de la Plata được chuẩn bị để phục vụ cho hải quân bởi xưởng tàu Newport News Shipbuilding and Drydock Co. tại Newport News, Virginia. Dự định để chuyển cho Anh Quốc trong chương trình Cho thuê-Cho mượn, con tàu được nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 2 tháng 10 năm 1941 như là chiếc HMS Charger (D27) dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân Anh George Abel-Smith. Tuy nhiên, việc chuyển giao bị hủy bỏ và con tàu trở lại quyền kiểm soát của Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 10. Nó được xếp lớp AVG-30 vào ngày 24 tháng 1 năm 1942 và nhập biên chế như là chiếc USS Charger vào ngày 3 tháng 3 năm 1942 dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân Hoa Kỳ T. L. Sprague, và được phân về Hạm đội Đại Tây Dương. Được Hải quân Hoa Kỳ liệt kê như là chiếc duy nhất trong lớp, nó thực ra là tàu chị em với cùng lịch sử cải biến với những chiếc ,  và  được chuyển giao cho Anh Quốc.

Khu vực hoạt động của Charger trong suốt chiến tranh là tại vịnh Chesapeake, với nhiệm vụ căn bản là huấn luyện phi công và thủy thủ đoàn tàu sân bay trong các hoạt động không lực. Nhân sự được nó huấn luyện đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến với tàu ngầm đối phương do các đội tàu sân bay hộ tống tiến hành. Được xếp lớp ACV-30 vào ngày 20 tháng 8 năm 1942, rồi thành CVE-30 vào ngày 15 tháng 7 năm 1943, nó từng rời khu vực vịnh Chesapeake trong hai chuyến vận chuyển máy bay: một chuyến đến Bermuda vào tháng 10 năm 1942 và một chuyến đến vịnh Guantánamo, Cuba vào tháng 9 năm 1945.

Charger được cho xuất biên chế tại New York vào ngày 15 tháng 3 năm 1946, và được bán để hoạt động dân sự vào ngày 30 tháng 1 năm 1947 cho tập đoàn Vlasov như là chiếc MV Fairsea. Những nâng cấp tiện nghi sau đó cho phép nó phục vụ lâu dài, chủ yếu như tàu chở người di dân Châu Âu và Australia. Con tàu bị tai nạn cháy phòng động cơ trong một chặng đường giữa Tahiti và Panama vào ngày 29 tháng 1 năm 1969. Do không có phụ tùng để sửa chữa, nó bị bán để tháo dỡ tại Ý vào năm 1969.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/c6/charger.htm

Liên kết ngoài
 Bộ sưu tập hình ảnh của USS Charger tại NavSource Naval History

Lớp tàu sân bay hộ tống Avenger
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II


title: Pediasia trisecta

text:
Pediasia trisecta là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pediasia


title: Apisa canescens

text:
Apisa canescens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Apisa


title: Ichneumon clasma

text:
Ichneumon clasma là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Trận chung kết SAFA năm 1898

text:
Trận chung kết SAFA năm 1898 là trận đấu vô địch kết thúc mùa giải SAFA năm 1898. Trận đấu đã mang lại chiến thắng cho South Adelaide, người đã đánh bại Port Adelaide với 24 điểm.

Tham khảo


Chuyến thăm Việt Nam của Barack Obama 2016 là một chuyến đi lịch sử, đánh dấu hai thập niên bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Chiếc máy bay Air Force One hạ cánh xuống sân bay Nội Bài vào đêm Chủ Nhật 22/5/2016, bắt đầu chuyến thăm kéo dài ba ngày của tổng thống Barack Obama. Ông là vị tổng thống đương nhiệm thứ ba của Hoa Kỳ, sau Bill Clinton (2000) và George W. Bush (2006), tới thăm Việt Nam kể từ thời điểm chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975 đến nay. Thông cáo của Nhà Trắng tuyên bố chuyến thăm Việt Nam và Nhật Bản nhấn mạnh cam kết của Tổng thống Obama đối với chiến lược tái cân bằng châu Á-Thái Bình Dương với mục đích gia tăng sự hợp tác về ngoại giao, kinh tế và an ninh với các quốc gia trong khu vực. Tổng thống Hoa Kỳ được cho là đã tạo ra một "cơn sốt" ở Việt Nam khi ông tới thăm Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh từ ngày 23-25 tháng 5.

Bối cảnh
BBC dẫn lời Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Hợp tác Quốc tế, Viện Nghiên cứu Phát triển (VIDS) cho rằng: chất lượng chiến lược trong hợp tác Việt - Mỹ, việc loại bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí và một số thỏa thuận liên quan đến nhân quyền trong và ngoài khuôn khổ TPP (Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương) có thể là ba vấn đề quan trọng được thảo luận trong chuyến đi này.. Theo hãng tin CNBC, trọng tâm chuyến thăm của Obama sẽ là phát triển kinh tế với trung tâm là hiệp định TPP và vấn đề dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vấn vũ khí.

Khi phóng viên đặt câu hỏi với Obama tại sao chuyến thăm Việt Nam của ông lại được thực hiện vào cuối nhiệm kỳ cũng như sau hơn 50 quốc gia, Obama đã khéo léo trả lời, người Mỹ thường hay nói "Những điều tốt đẹp nhất luôn được dành lại sau cùng" (Save the best for last). Trước đó, Thời báo Hoàn cầu (Trung Quốc) đã bình luận: "Đây là một chuyến thăm muộn màng chẳng đi đâu mà vội của Obama. Năm ngoái tròn 40 năm kết thúc chiến tranh Việt Nam và tròn 20 năm Việt-Mỹ lập quan hệ ngoại giao, nhưng năm nay Obama mới đến, điều đó nói lên Việt Nam “không phải là quan trọng nhất” với Mỹ, “có thể thu xếp đến sau”, đồng thời cũng nói lên mức độ quan trọng của Việt Nam đòi hỏi Obama “phải đến nước này một chuyến trước ngày mãn nhiệm”. "

Giáo sư Ngô Vĩnh Long từ Đại học Maine cho rằng chuyến viếng thăm Việt Nam này có thể đặt nền tảng cho mối quan hệ lâu dài giữa Mỹ và Việt Nam.

Phía Hoa Kỳ được cho là mong muốn thúc đẩy quan hệ chính trị với Việt Nam trước thái độ hung hăng của Bắc Kinh ở Biển Đông, bảo vệ quyền lợi của Hoa Kỳ ở đó, điều nằm trong chính sách xoay trục lại Á Đông.
 Việt Nam hy vọng là ông Obama sẽ dùng chuyến đi này để xóa bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Hà Nội, để Việt Nam có thể đối phó với Bắc Kinh tốt hơn.
 Các nhà hoạt động nhân quyền muốn Obama nói với nhà nước Việt Nam về "thực trạng mạnh tay với giới chỉ trích".

Ông Nguyễn Đình Lương, Nguyên trưởng đoàn đàm phán BTA Việt-Mỹ:
Ông Obama sẽ tiếp nối niềm tin chiến lược giữa hai nước
Hai nước thấy còn vấn đề gì thì thẳng thắn và những điều gì nên làm thì phải làm, để từng bước tháo gỡ các tồn tại, để quan hệ hai bên phát triển
Quá trình giải quyết bất đồng chậm nhưng chắc, đạt nhiều hiệu quả chứ không phải nhanh nhưng kết quả không bền vững

Ủy ban bảo vệ các nhà báo (CPJ) viết thư kêu gọi Tổng thống Mỹ Barack Obama đặt ưu tiên về vấn đề tự do báo chí trong các cuộc gặp với các giới chức lãnh đạo Việt Nam.

Diễn biến

23 tháng 5
Chiều ngày 23/5/2016, Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Obama đã có buổi họp báo công bố các nội dung buổi hội đàm sáng cùng ngày. Theo bài trên đài BBC, việc tiếp đón ông Obama đã không có 21 phát đại bác, nên kém long trọng so với Tập Cận Bình. Điều này khẳng định quan điểm chính thống lâu nay của Đảng, đó là “quan hệ anh em” với Trung Quốc dĩ nhiên nặng ký hơn “quan hệ hàng đầu” với Mỹ.

Cũng trong ngày 23/05, hai bên đã ra tuyên bố chung Việt Nam-Hoa Kỳ

Ông Obama khẳng định, Mỹ sẽ tiếp tục quan tâm lâu dài ở khu vực Thái Bình Dương. Mỹ và Việt Nam nhất trí nâng cao quan hệ hợp tác ở nhiều lĩnh vực. Ông vui mừng khi trường đại học Fulbright được cấp phép hoạt động và đánh giá cao việc Việt Nam cấp thị thực một năm và nhiều lần cho Mỹ.

Tại buổi họp báo Tổng thống Mỹ Obama tuyên bố quyết định dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam, nhưng cho biết thêm việc bán vũ khí còn tùy thuộc vào những cam kết nhân quyền của Việt Nam.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang nói: Mỹ là nhà đầu tư lớn thứ 7 và hi vọng sẽ là nhà đầu tư lớn nhất với Việt Nam. Về hợp tác giáo dục đào tạo, hai nước cũng đạt được nhiều bước tiến quan trọng như việc thành lập trường đại học Fulbright... Số du học sinh tại Mỹ tăng 56 lần lên 28.000 du học sinh, đứng đầu các nước ASEAN.

Ngày 23/5, ông Barack Obama ăn tối cùng đầu bếp nổi tiếng trên truyền hình Hoa Kỳ Anthony Bourdain tại nhà hàng Bún chả Hương Liên gần khu phố cổ Hà Nội. Một số khách hàng quen của quán Hương Liên cũng cho biết quán không bán bún chả vào buổi tối (người Hà Nội cũng không có thói quen ăn bún chả buổi tối) nên bữa ăn này là một sự sắp đặt nhằm xây dựng hình ảnh một vị tổng thống Hoa Kỳ gần gũi và thân thiện theo chiến dịch của Nhà Trắng.

24 tháng 5

Sáng ngày 24/5, Obama đã gặp gỡ 6 nhà hoạt động và nói rằng có "những lãnh vực quan trọng cần quan tâm" về tự do chính trị. Ông ca ngợi những người Việt Nam đã "sẵn sàng nói lên tiếng nói của mình". Obama cũng cho biết một số thành viên của xã hội dân sự tại Việt Nam đã bị ngăn chặn gặp ông. Hôm 24/5, trả lời BBC từ Hà Nội, bà Nguyễn Hồng Oanh, giám đốc trung tâm IDEA tường thuật: “Tại cuộc gặp ông Obama, tôi nói về quyền của người khuyết tật, ông Bình nói về quyền của người LGBT, cô Khôi nói về quyền tự do biểu diễn. Không có ai đề cập về chuyện bầu cử Quốc hội cũng như vấn đề nhân quyền hay tù nhân chính trị”. Sau đó vào lúc 12h trưa ông nói chuyện khoảng 30 phút tại Trung tâm hội nghị quốc gia Mỹ Đình, rồi theo đoàn xe đi tới phi trường Nội Bài .

Ngay sau khi tới Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng thống Barack Obama đã tới thăm chùa Ngọc Hoàng trong 10 phút dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Dương Ngọc Dũng, giảng viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Kế tiếp là buổi gặp gỡ với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại trụ sở Công ty Dreamplex (tòa nhà Miss Áo dài, Q.1, Thành phố Hồ Chí Minh).

Ông Đinh La Thăng, Bí thư Thành uỷ Thành phố Hồ Chí Minh, cũng đã mở tiệc đãi Ngoại trưởng John Kerry và các doanh nghiệp Mỹ vào tối 24 tại toà nhà cao nhất Thành phố Hồ Chí Minh, Bitexco, nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa hai nước.

25 tháng 5
Ngày 25/5, Obama dành một tiếng đồng hồ để đối thoại trực tiếp với khoảng 800 thủ lĩnh trẻ Việt Nam tại buổi gặp gỡ các thành viên của Sáng kiến Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á (YSEALI) trước khi rời Việt Nam sang thăm Nhật Bản. Lời khuyên của ông tới giới trẻ: " tìm một thứ bạn đam mê và dồn toàn lực vào nó."  Trả lời rapper Suboi về một câu hỏi liên quan đến nghệ thuật và văn hóa:

Thông điệp

Obama đã đọc diễn văn tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia tại Hà Nội vào buổi trưa hôm 24/05. Mở đầu bài phát biểu, ông Obama nói: "Tôi xin cảm ơn sự tiếp đón rất trọng thị và tình cảm nồng hậu mà nhân dân và chính phủ Việt Nam đã dành cho tôi trong chuyến thăm này." Ông cũng nói thêm rằng:

Tổng thống Obama nhấn mạnh là phát triển kinh tế, trong đó có hiệp định TPP, mối quan tâm chung của hai nước về lĩnh vực an ninh, giải quyết những khác biệt giữa Việt Nam và Mỹ. Mỹ sẽ giúp Việt Nam ứng phó với các tác động từ biến đổi khí hậu, phòng chống bệnh dịch. Hai nước sẽ hợp tác trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình để giúp các nước khác có hòa bình. Mối quan hệ Việt-Mỹ sẽ giúp định hình quan hệ quốc tế. Để giảm thiểu khác biệt, hai nước sẽ tiến hành thảo luận nhiều hơn và cả hai sẽ cùng thay đổi. TT Obama cũng lạc quan về quan hệ hai nước với nền tảng là quan hệ nồng ấm của hai dân tộc. Đoạn diễn văn đề cập chủ đề nhân quyền của Tổng thống Obama:

Thành tựu

Gỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí
Theo The Wall Street Journal, việc cấm vận vũ khí đối với Việt Nam là một hoạch định quan trọng trong chuyến đi của Obama tới Việt Nam. Việt Nam coi động thái tuyên bố gỡ bỏ cấm vận là một cách để cuối cùng đưa quan hệ giữa hai cựu thù trên cơ sở bình đẳng hơn và xây dựng thêm từ các động thái ngoại giao khác như thỏa thuận thương mại song phương năm 2001 và sự tham gia của Việt Nam vào Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương do Mỹ dẫn đầu. Tuy nhiên, Các quan chức Mỹ đã nhiều lần liên kết gỡ bỏ cấm vận với hồ sơ nhân quyền của Việt Nam. Bất đồng chính kiến vẫn thường bị tù vì quan điểm chính trị của họ. Các quan chức Hoa Kỳ đã đến Việt Nam trong những tuần gần đây để đánh giá tình hình, và ông Obama nhấn mạnh rằng việc áp dụng để có được vũ khí hoặc hệ thống giám sát của Hoa Kỳ sẽ được giám sát kỹ lưỡng.

Peace Corps thiết lập hoạt động tại Việt Nam
Peace Corps (Đoàn Hòa bình) sẽ thiết lập hoạt động tại Việt Nam lần đầu tiên nhờ nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Barack Obama. Ngoài giáo dục, những tình nguyện viên của Peace Corps dành ra 27 tháng trong khoảng thời gian của mình ở những nước sở tại trong lĩnh vực nông nghiệp, phát triển cộng đồng, môi trường, y tế và thanh thiếu niên. Peace Corps được Tổng thống John F. Kennedy thành lập vào năm 1961 để thúc đẩy hòa bình và hữu nghị thế giới. Kể từ đó, hơn 220.000 tình nguyện viên người Mỹ đã phục vụ ở 141 quốc gia.

Cấp phép hoạt động Đại học Fulbright Việt Nam
Việc Phó thủ tướng Vũ Đức Đam cấp phép hoạt động cho Đại học Fulbright Việt Nam ngày 16.5 đánh dấu bước tiến trong quan hệ Việt Mỹ. Susan Rice, cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ viết trên Twitter ngày 25/5, mục đích của trường Đại học Fulbright Việt Nam được Hoa Kỳ hỗ trợ là để giúp đỡ bảo đảm tất cả dân Việt Nam có điều kiện tham dự một nền giáo dục thượng hạng.

Thả nhà bất đồng chính kiến
Thân nhân linh mục bất đồng chính kiến Nguyễn Văn Lý cho biết ông được thả sớm hơn dự định và đã về tới Tòa Tổng Giám mục Huế lúc sáng 20/5. Tuy nhiên theo nhà bình luận quan hệ quốc tế Lê Hồng Hiệp thì đây không phải một trong 4 điểm nhấn chính của chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

Nhận định
Ông Trần Việt Thái, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam, nói: "Chúng tôi rất tin tưởng vào tương lai quan hệ Việt-Mỹ. Và chúng tôi tin tưởng thế hệ trẻ hiện nay và trong tương lai giữa hai nước Việt, Mỹ sẽ có nhiều thứ để chia sẻ."  Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu viên chính tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Singapore cho rằng chuyến thăm của Tổng thống Obama có các điểm nhấn gồm việc dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí, việc Vietjet Air mua 100 máy bay Boeing, thành lập đại học Fulbright, sự đón tiếp nồng hậu của nhân dân Việt Nam, đây là nền tảng vững chắc để phát triển quan hệ trong tương lai. Ông Hiệp cho rằng hai bên (Việt-Mỹ) đều có thể cùng thắng trong mối quan hệ này, xu hướng chủ đạo trong quan hệ Việt-Mỹ vẫn sẽ là tăng cường hợp tác Theo PGS-TS Alexander L. Vuving, Trung tâm Nghiên cứu An ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương APCSS-Mỹ, cho rằng chuyến thắm đã khẳng định giữa Mỹ và Việt Nam không còn mâu thuẫn lợi ích chiến lược, mà ngược lại, có sự tương đồng rộng lớn về lợi ích chiến lược ở Biển Đông và trong khu vực. Nó mở ra những khả năng rộng lớn để tái cân bằng quyền lực trong khu vực vốn đang có xu hướng bị lệch do những hành động ngạo ngược coi thường công pháp quốc tế tại Biển Đông. Việc tái cân bằng tại châu Á-Thái Bình Dương có thể không cần tới vũ lực

Thông tấn xã nhà nước Trung Quốc Tân Hoa xã nói trong một bài xã luận vào tối ngày 22/5: "Hoan nghênh Việt Nam cải tiến những quan hệ với các nước khác, bao gồm cả Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc nối lại tình hữu nghị không nên bị Hoa Kỳ lợi dụng làm một dụng cụ để đe dọa hay làm hư hỏng lợi ích chiến lược của một nước thứ ba."  Thời báo Hoàn cầu (Trung Quốc) bình luận về quan hệ Hoa Kỳ-Việt Nam: "Vấn đề Nam Hải đang kéo Mỹ và Việt Nam lại gần nhau, nhưng hệ tư tưởng lại không ngừng đẩy hai nước ra xa nhau. TPP giúp Mỹ “cải tạo Việt Nam”, còn Việt Nam thì cảnh giác cao với “diễn biến hòa bình". Có thể nói đó là bộ mặt tổng thể đầy mâu thuẫn của mối quan hệ Việt-Mỹ."

Tranh cãi và sự cố

Về việc dỡ bỏ cấm vận vũ khí
Reuters nêu ý kiến các nhà phê bình cho rằng việc loại bỏ các lệnh cấm vận vũ khí cho thấy Mỹ lo lắng về việc xây dựng của Bắc Kinh trên các hòn đảo nhân tạo ở Biển Đông và triển khai các hệ thống radar tiên tiến và một loạt tên lửa trong khu vực tranh chấp quan trọng hơn mối quan tâm về thành tích nhân quyền của Việt Nam. Theo đài RFI, việc Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí với Việt Nam là điều dư luận Mỹ cho là điều cần phải làm. Điều này nhìn chung được xã hội Mỹ hoan ngênh Theo báo Bưu điện Washington, việc Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận là một bước tiến lịch sử, cho thấy quan hệ Việt-Mỹ đã nồng ấm hơn rất nhiều và quan hệ hai nước đã thực sự được bình thường hóa toàn diện.

Phóng viên BBC bị tước quyền đưa tin
Trong bài viết đăng trên trang web của hãng phát thanh, truyền hình của Anh Quốc hôm 23/5, phóng viên BBC Jonathan Head cho biết đã bị tước giấy tác nghiệp đưa tin chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Barack Obama, “Không một lý do nào được đưa ra, nhưng trong một các cuộc trao đổi căng thẳng với các quan chức ở bộ ngoại giao, họ nói tôi đã gặp ông Nguyễn Quang A mà không được phép ngay sau khi tôi đến Việt Nam hôm thứ Sáu (20/5)”. Theo lời kể của phóng viên này, “tất cả mọi phóng viên nước ngoài đều phải tuân theo quy định nghiêm ngặt của nhà chức trách Việt Nam, và mọi cuộc phỏng vấn hay quay phim đều phải xin phép trước”. Trong khi đó, một nguồn tin từ Ban Việt Ngữ của BBC cho biết cơ quan này đã không được phép cử người về Việt Nam đưa tin về chuyến thăm của ông Obama. Ngày 23 tháng 5, Ủy ban Bảo vệ Nhà báo, có trụ sở chính tại New York, ra thông cáo lên án việc kiểm duyệt và kêu gọi Việt Nam ngưng sách nhiễu các nhà báo sau khi nhà chức trách Hà Nội buộc nhóm phóng viên BBC ngưng tường thuật chuyến thăm Việt Nam. Liên quan tới hoạt động đưa tin chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama, nhà chức trách Việt Nam dường như đã đồng ý để nhóm phóng viên BBC News tại Hà Nội tác nghiệp sau khi yêu cầu ngưng tác nghiệp trước đó, một phóng viên trong đoàn nói với văn phòng BBC tiếng Việt tại Bangkok vào sáng ngày 24/05.

Các nhà hoạt động bị ngăn gặp Obama
Ngày 24 tháng 5, hãng tin Reuter cho biết ông Obama nói rằng một số thành viên của xã hội dân sự tại Việt Nam đã bị ngăn chặn gặp ông vào ngày thứ ba (24 tháng 5), cho thấy mặc dù có những bước tiến lớn, Washington vẫn còn quan ngại về nhân quyền hạn chế tại Việt Nam. Các nhân vật bị ngăn gặp Obama gồm Nguyễn Quang A, nhà hoạt động Đoan Trang, luật sư Hà Huy Sơn, blogger Thảo Teresa và Trần Hoàng Phúc, thành viên của Sáng kiến Lãnh đạo Trẻ Đông Nam Á.

Chính phủ Mỹ cho biết đã lên tiếng phản đối Việt Nam ngăn cản các nhà hoạt động gặp ông Obama ở Hà Nội. Phó Cố vấn an ninh quốc gia của Nhà Trắng, ông Ben Rhodes, hôm nay nói rằng chính quyền của ông Obama và đích thân Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã nêu vấn đề này với phía Việt Nam. Ông Rhodes cho biết thêm rằng ông sẽ tiếp tục theo dõi để bảo đảm rằng các nhà hoạt động được tự do và không bị trừng phạt. Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Cornyn từ tiểu bang Texas hôm 23/5 cho biết ông đề xuất một dự luật quốc phòng, theo đó sẽ xử phạt những người Việt Nam bị coi là "đồng lõa" trong việc đàn áp nhân quyền, vài giờ sau khi Tổng thống Barack Obama nói ông sẽ dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam. Ông Cornyn nói: “Điều quan trọng cần nhớ là, ngay cả khi Tổng thống Obama đến Việt Nam, Việt Nam vẫn là một chế độ cộng sản tàn bạo, tiếp tục coi thường các nhân quyền cơ bản. Hai quốc gia sẽ không bao giờ đạt được mối quan hệ gần gũi mà tôi biết rằng nhiều người ở Việt Nam và Hoa Kỳ mong muốn cho đến khi Việt Nam thả hết tù nhân chính trị, thể hiện sự tôn trọng cơ bản cho các quyền con người mà chúng ta coi là chuyện đương nhiên ở Mỹ”., John Sifton của Human Rights Watch cho hay: “Việt Nam đã tự cho thấy họ không xứng đáng được hưởng mối quan hệ gần gũi hơn mà Hoa Kỳ đang đề nghị. Việc câu lưu hay ngăn chặn không cho xã hội dân sự được gặp tổng thống Obama không chỉ là sỉ nhục tổng thống mà còn là vi phạm nhân quyền, tước đoạt quyền tự do ngôn luận và tự do đi lại.”  Theo các nhà hoạt động nhân quyền, những người từng chỉ trích Obama vào ngày 23 tháng 5 vì dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam mà không đạt được sự nhượng bộ nào về nhân quyền, thì những hành động của chính quyền Việt Nam đã chứng minh quan điểm của họ.

Báo chí Việt Nam cắt xén, bịa đặt bản dịch tiếng Việt
Trong khi bản dịch tiếng Việt chính thức bài diễn văn của ông Obama đã được công bố trên website Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, thì một số báo chí của Việt Nam lại có bản dịch khác, với sự cắt xén một số nội dung, thậm chí bịa lời của ông Obama.

Báo Lao động đã dịch cắt xén, lược bỏ các chi tiết sau: "nhân phẩm", "tạo hóa" (trong câu dẫn "Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được."), "Các bạn còn nói lên tiếng nói của mình về những vấn đề mà các bạn quan tâm, như bảo vệ cây cổ thụ ở Hà Nội.", "Chúng tôi đã rút ra một bài học từ lời răn dạy của Thiền sư Thích Nhật Hạnh, rằng 'Bằng đối thoại chân thành, cả hai bên đều sẵn sàng thay đổi'", "không ai muốn phải hối lộ để được khởi nghiệp. Không ai muốn bán hàng hay đi học nếu họ không biết mình sẽ được đối xử ra sao", "người dân có quyền tự do suy nghĩ, trao đổi ý tưởng và đổi mới sáng tạo", "tự do học thuật hoàn toàn", "quyền lập công đoàn độc lập", “người dân có quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí, và có quyền tiếp cận thông tin, quyền tụ họp và quyền lập hội, và quyền biểu tình”. Đặc biệt, báo này bỏ hẳn đoạn về quyền tự do biểu đạt và tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tranh cử, tự do tôn giáo, tự do hội họp.

Báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam thì bịa đặt ra rằng ông Obama nói: "...Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”. Mặc dù trong thực tế, ông ấy không hề nói câu: "Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định".

Hình ảnh

Xem thêm
 Việt Nam 2016

Chú thích

Chính trị Việt Nam năm 2016
Quan hệ ngoại giao
Quan hệ Hoa Kỳ – Việt Nam
Chính trị Hoa Kỳ
Thăm Việt Nam
Barack Obama


title: Pterolophia ochreopunctata

text:
Pterolophia ochreopunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Actia destituta

text:
Actia destituta là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Actia