title: Quản trị bức xạ Mặt Trời

text:
Quản trị bức xạ Mặt Trời (hay quản lý bức xạ Mặt Trời) là một loại kỹ nghệ khí hậu nhắm đến việc phản chiếu ánh sáng Mặt Trời ngược trở lại không gian và do đó làm giảm sự nóng lên toàn cầu. Các phương pháp được đề xuất bao gồm tăng albedo Trái Đất, ví dụ như làm tăng độ phản xạ của các đám mây trên đại dương, hay phun các sol khí sunfat vào tầng bình lưu, hoặc bảo vệ các vùng phản xạ nhiệt tự nhiên như băng trên biển, tuyết và sông băng , hoặc che chắn bức xạ Mặt Trời từ không gian, và nhiều phương án khác. Ưu điểm chính của các kỹ thuật này là: tốc độ triển khai nhanh chóng, chi phí có tiềm năng ở mức thấp, và hiệu quả trực tiếp trong việc đảo ngược sự nóng lên toàn cầu.

Các dự án quản lý bức xạ mặt trời có thể đóng vai trò như là giải pháp ngắn hạn trong khi chờ mức độ phát thải khí nhà kính dần dần được kiểm soát bằng các kỹ thuật giảm thiểu và loại bỏ khí nhà kính. Quản lý bức xạ mặt trời sẽ không làm giảm nồng độ khí nhà kính trong khí quyển, và do đó không giải quyết được các vấn đề khác như acid hóa đại dương do dư thừa carbon dioxide (CO2).

Các đề xuất

Trên khí quyển

Tăng sáng mây đại dương

Đa số mây trên Trái Đất có khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời ngược trở về không gian. Hiện tại, một hiệu ứng phụ của các hoạt động xả thải ra môi trường trong vận tải biển và công nghiệp là sự phát ra các hạt bụi nhỏ, làm tăng mật độ các giọt nước trong mây ngưng tụ trên các hạt bụi đó, và giảm kích thước trung bình của các giọt nước trong mây, gây nên tăng độ phản xạ của mây. Hiệu ứng phụ này đang giúp giảm nhiệt độ Trái Đất được khoảng 0,5 đến 1,5 °C so với mức nhiệt độ đáng ra sẽ xảy ra nếu không có hiệu ứng này, làm giảm công suất làm nóng Trái Đất ở mức 1 W/m² trung bình toàn cầu, tuy rằng vẫn chưa đủ để kìm hãm sự nóng lên toàn cầu gây ra bởi hiệu ứng nhà kính vốn được đánh giá là ở mức giảm cần thiết cỡ 3,7 W/m² trung bình toàn cầu. Hiệu ứng này cũng là yếu tố khó tính toán và quan trọng trong các mô hình thời tiết .

Nhiều phương án làm tăng thêm nữa, một cách chủ động, dễ tiên đoán và điều khiển, độ phản xạ của mây, theo cách tương tự với hiệu ứng nêu trên, đã được đề xuất . Ví dụ như phương án do John Latham và Stephen Salter đề xuất, theo đó việc phun các hạt nước biển vào khí quyển ở đại dương có thể làm tăng độ phản xạ của mây. Các giọt nước muối biển, khi được phun ra, tạo ra thêm các nhân ngưng tụ cho mây, tăng số lượng hạt nước trong mây, và giảm kích thước trung bình của các hạt nước trong mây, làm cho mây trắng hơn, phản xạ mạnh hơn ánh nắng, nhờ hiệu ứng Twomey..

Các phương án tăng sáng mây đại dương có thể làm giảm công suất làm nóng Trái Đất ở mức nhiều hơn 3.7 W/m², tính trung bình toàn cầu,, đủ để triệt tiêu hiệu ứng nhà kính do việc tăng nồng độ CO2 khí quyển lên gấp đôi so với mức của những năm 1800. Kỹ thuật này có hiệu quả nhanh, và điều khiển được nhanh chóng - dừng lại hoặc tăng cường trong vòng cỡ vài ngày đến vài tuần do các giọt nước mây sẽ rơi xuống một cách tự nhiên trong khung thời gian này, và có tác động cho cả khí hậu địa phương và toàn cầu. Có thể có những tác động làm thay đổi lượng mưa , tuy nhiên mức thay đổi được cho là ít hơn so với các phương án quản trị bức xạ mặt trời khác, và ít hơn hẳn so với khi để cho sự nóng lên toàn cầu không được kiểm soát.

Việc phun sương nước biển có thể thực hiện ở những vùng khí nóng bốc lên ngay bên dưới các lớp mây tầng tích, theo nhiều phương án kỹ thuật khác nhau. Một phương án có thể sử dụng tàu Flettner để phun sương nước biển. Việc chỉ cần phun sương ở ngay độ cao thấp, tận dụng dòng khí nóng dâng lên tạo mây, làm giảm rất đáng kể chi phí vận hành.

Có những ước tính khác nhau về chi phí xây dựng và vận hành hệ thống làm tăng sáng mây đại dương. Một nghiên cứu cho thấy chi phí duy trì hệ thống khoảng 50 đến 100 triệu bảng Anh mỗi năm.. Một báo cáo khác gợi ý chi phí vận hành tới 5 tỷ đô la Mỹ mỗi năm nếu muốn giảm công suất làm nóng Trái Đất ở mức mạnh, tới 5 W/m² trung bình toàn cầu. Một nghiên cứu khác cho thấy, chi phí năng lượng để duy trì vận hành hệ thống phun sương nước biển, đủ để làm giảm công suất làm nóng Trái Đất ở mức 4 W/m² trung bình toàn cầu, theo kỹ thuật tiết kiệm năng lượng là phun tia bằng hiệu ứng bất ổn Plateau–Rayleigh, tạo các giọt có kích thước cỡ 100 nm, chỉ tiêu tốn công suất khoảng 30 MW.

Sol khí tầng bình lưu

Việc phun các sol khí có khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời ngược trở lại không gian là một trong các phương pháp quản trị bức xạ Mặt Trời được quan tâm. Kỹ thuật này có thể làm giảm được công suất làm nóng Trái Đất, mức giảm khoảng 3.7 W/m² tính trung bình toàn cầu , đủ để triệt tiêu hoàn toàn hiệu ứng nhà kính gây ra bởi việc tăng gấp đôi nồng độ khí CO2 trong khí quyển, là mức thường được sử dụng để đánh giá các kịch bản khí hậu trong tương lai gần của Trái Đất.

Sunfat là chất hay được đề xuất để làm sol khí cho kỹ nghệ khí hậu, do đã có các bằng chứng về hiệu quả của chúng từ khí phun trào bởi các núi lửa. Các núi lửa hoạt động mạnh thường phun ra một lượng lớn khí sulfide dioxide vào tầng bình lưu, tạo nên sol khí sunfat và làm mát Trái Đất. Các vật liệu khác đã được đề xuất là các hạt photophoretic, titan dioxide, và bụi kim cương. Việc phun các hạt này có thể được thực hiện bằng pháo cao xạ, máy bay (ví dụ như F15-C) hoặc các khí cầu.. Lý do là cần đưa được sol khí lên tới tầng bình lưu Trái Đất, tại đó sol khí có thể tồn tại lâu và phát tán rộng, do ít có các hiện tượng xáo trộn ở tầng bình lưu. Các sol khí nếu chỉ được phun ra ở tầng đối lưu sẽ có thời gian tồn tại ngắn ngủi, do các hiện tượng thời tiết phức tạp xảy ra ở tầng đối lưu.

Chi phí hàng năm để đưa được khoảng 5 triệu tấn sol khí, có khả năng phản xạ ánh nắng, lên độ cao tầng bình lưu, cỡ 20 đến 30 km là vào khoảng 2 đến 8 tỷ đô la Mỹ . Lượng 5 triệu tấn  hàng năm được cho là đủ để triệt tiêu hiệu ứng nóng lên toàn cầu trong thế kỷ tới..

Các hiệu ứng không mong muốn của kỹ thuật phun sol khí tầng bình lưu có thể bao gồm: thay đổi khó kiểm soát của lượng mưa, ở mức nhiều hơn so với kỹ thuật tăng sáng mây đại dương, và, với sol khí sunfat, khả năng gây nên sự phá hủy nhất định với tầng ôzôn. Kỹ thuật phun sol khí tầng bình lưu cũng hạn chế trong việc kiểm soát khí hậu địa phương, mà tác động của kỹ thuật này ở mức toàn cầu.

Tăng cường chu trình sulfide đại dương

Một số loài sinh vật phù du trên đại dương sinh ra chất dimethyl sulfit (DMS) trong quá trình sinh sống, một phần DMS đó đi vào bầu khí quyển nơi nó bị oxy hóa bởi các gốc hydroxyl (OH), clo nguyên tử (Cl) và oxide brom (BrO) để tạo thành các hạt sunfat. Các hạt sunfat trong khí quyển có thể làm tăng suất phản chiếu của hành tinh và do đó, làm mát cho Trái Đất, cơ chế này là trung tâm của giả thuyết CLAW. Đây là một trong những ví dụ được James Lovelock sử dụng để minh họa cho giả thuyết Gaia của ông.

Chu trình sulfide này có thể được tăng cường bằng cách bón phân cho đại dương, ví dụ như bổ sung lượng nhỏ sắt.. Việc bón phân cho đại dương vốn được coi là một kỹ nghệ khí hậu khác, nhắm đến hấp thụ bớt cacbon dioxide và tăng năng suất hải sản, tuy vậy bón sắt có hiệu ứng phụ là làm tăng khả năng phản xạ của Trái Đất. Một thí nghiệm ở Nam Đại Dương cho thấy việc bổ sung sắt giúp tăng lượng dimethyl sulfit được sinh ra tới 4 lần, và làm tăng suất phản chiếu của mây, đồng thời tăng nhẹ albedo của bề mặt đại dương bởi sự nở rộ của các thực vật phù du . Kết quả này cho thấy một khả năng nhất định trong quản trị bức xạ Mặt Trời tại khu vực nhỏ, cùng với khả năng tăng hấp thụ CO2 của đại dương, làm giảm tốc độ tan băng ở Nam Cực - tuy hiệu ứng quản trị bức xạ mặt trời không mạnh .

Dưới bề mặt

Mái phản xạ

Các vùng đất dành cho con người sinh hoạt có thể được tăng albedo, thông qua các biện pháp đơn giản. Tạo màu trắng, hoặc màu sáng, cho các mái nhà được khuyến khích bởi luật pháp ở một số nơi, như ở California . Các nóc xe ô tô màu sáng hoặc phản xạ tốt bức xạ Mặt Trời có khả năng giảm nhiệt truyền vào trong xe, giúp giảm nhu cầu năng lượng chạy điều hòa không khí, do đó giảm tiêu thụ nhiên liệu, giảm phát thải. Các bãi đỗ xe ngoài trời có thể được phủ sơn phản xạ ánh nắng. Vỉa hè và đường đi có thể được làm sáng màu, trồng cây màu sáng.

Trên quy mô toàn cầu, diện tích bề mặt dành cho sinh hoạt của con người không chiếm nhiều, nên các kỹ thuật nêu trên chỉ có thể làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 0,01–0,19 W/m² trung bình toàn cầu. Mức này còn xa so với mức giảm cần thiết là 3,7 W/m² để bù đắp cho sự nóng lên toàn cầu gây ra bởi việc tăng gấp đôi nồng độ CO2.

Tuy vậy, chi phí thực hiện không đáng kể, nếu chỉ phụ thuộc vào việc lựa chọn vật liệu phủ bề mặt. Ngoài ra, việc làm giảm năng lượng sử dụng cho điều hòa không khí, tới 15%, giảm phát thải CO2, cũng có đóng góp giảm sự nóng lên toàn cầu. Hiệu ứng làm mát giúp hạn chế các đảo nhiệt thành thị, giảm ảnh hưởng đến chất lượng sống của dân cư .

Trong trường hợp chi phí không nằm ở lựa chọn vật liệu phủ bề mặt, mà chủ ý bổ sung thêm lớp phủ bề mặt, kỹ thuật này lại trở thành kỹ thuật tốn kém bậc nhất. Chỉ cần phủ 1% diện tích đất trên Trái Đất (cỡ 1012 m²) cũng sẽ tiêu tốn 300 tỷ đô la Mỹ mỗi năm .

Nếu bổ sung lớp phủ, bằng vật liệu plastic phản xạ ánh nắng, cho  sa mạc mỗi năm, từ năm 2010 đến năm 2070 thì có thể làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 1.74 W/m² trung bình toàn cầu . Mức này cũng vẫn chưa thể đạt đến ngưỡng cần thiết là 3.7 W/m². Ngoài ra, hiệu ứng đạt được phần nhiều mang tính địa phương, đóng góp yếu cho việc giảm tan băng Bắc Cực. Các nhược điểm khác bao gồm: chi phí lớn, chiếm dụng nhiều đất đai của cả trong và ngoài sa mạc, ảnh hưởng nặng nề lên hệ sinh thái sa mạc .

Phản xạ ở mặt biển

Đã có đề xuất về việc tạo ra bọt biển, sử dụng các bọt khí có kích thước cỡ micrômét lơ lửng ở dải sáng rõ của đại dương. Một đề xuất có chi phí thấp hơn là làm dài hơn và sáng hơn các đuôi sóng của các tàu biển.

Băng ở các vùng cực có khả năng phản xạ tốt ánh nắng. Việc tạo thêm băng ở các vùng biển gần cực có thể được kích thích bằng cách bơm nước lạnh từ lớp biển dưới sâu lên trên bề mặt . Băng ở cả trên biển và trên đất liền có thể được làm tăng sáng và dầy hơn bằng cách trộn bổ sung các hạt silica hình cầu . Các sông băng chảy ra biển có thể được duy trì tốt hơn bằng cách chặn dòng nước ấm chảy vào sông băng . Nước muối có thể được bơm lên từ biển và xả thành tuyết rơi lên Dải băng Tây Nam Cực . Việc duy trì các vùng băng ở các cực, thông qua các kỹ thuật trên, ngoài hỗ trợ làm mát Trái Đất, còn trực tiếp chống lại sự dâng lên của mực nước biển.

Quản trị rừng, đồng cỏ, cây trồng
Việc trồng rừng, hoặc phá rừng, có tác động phức tạp đến việc làm mát Trái Đất. Nếu trồng rừng ở các vùng nhiệt đới, hiệu quả tổng thế của quá trình phức tạp này là làm mát Trái Đất. Trong khi đó, nếu phá rừng ở các vùng có vĩ độ và cao độ lớn sẽ giúp làm lộ ra các lớp tuyết, giúp tăng albedo Trái Đất, và có hiệu quả tổng thể là làm mát Trái Đất.

Các tác động nhất định lên các đồng cỏ, ví dụ như các đồng cỏ phục vụ cho chăn nuôi, cũng có thể làm tăng albedo Trái Đất . Hiệu quả của việc thay đổi các đồng cỏ có thể giúp làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 0,64 W/m² trung bình toàn cầu , đóng góp phần nào để chống lại mức tăng 3,7 W/m² gây ra bởi nồng độ CO2 tăng gấp đôi.

Lựa chọn hoặc biến đổi gen các loài cây trồng có màu lá sáng hơn cũng đã được đề xuất . Kỹ thuật này chỉ yêu cầu nông dân đổi từ giống cây này sang giống khác. Các vùng ôn đới có thể giảm được nhiệt độ tới 1 °C nhờ kỹ thuật này . Trên quy mô toàn cầu, kỹ thuật này cho mức giảm trung bình của công suất gây nóng Trái Đất là  0,44 W/m² .

Trong không gian

Bức xạ Mặt Trời có thể được chặn từ không gian. Tuy nhiên, có báo cáo đánh giá các kỹ thuật chặn bức xạ Mặt Trời từ không gian có chi phí cao, khó cạnh tranh với các phương án quản trị bức xạ Mặt Trời khác.

Roger Angel đề xuất sử dụng gương bay quanh Trái Đất để phản xạ một phần ánh nắng Mặt Trời ra khỏi Trái Đất.

Curtis Struck ở Đại học Bang Iowa tại Ames đề xuất khai thác bụi từ Mặt Trăng để tạo mây bụi chắn một phần bức xạ Mạt Trời.

Nhiều học giả đã đề xuất đặt cách tử nhiễu xạ hoặc thấu kính vào không gian, có thể ở điểm Lagrange L1 nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời. Năm 1989, J. T. Early đề xuất dùng thấu kính Fresnel ở L1. Năm 1997, Edward Teller, Lowell Wood, và Roderick Hyde đề xuất dùng cách tử nhiễu xạ. Năm 2004, Gregory Benford đưa ra tính toán rằng thấu kính Fresnel phân kỳ đường kính 1000 kilômét, dày vài milimét, nằm ở điểm , có khả năng làm giảm bức xạ Mặt Trời chiếu đến Trái Đất khoảng 0,5% đến 1%. Ông cũng ước lượng chi phí đầu tư ban đầu vào cỡ 10 tỷ đô la Mỹ, và cần 10 tỷ đô la Mỹ nữa dành cho bảo trì hệ thống trong suốt vòng đời hoạt động. Các giải pháp này đòi hỏi những kỹ thuật và chi phí để duy trì vị trí của các cấu trúc khổng lồ tại điểm L1, tránh bị gió Mặt Trời thổi lệch đi.

Ưu nhược điểm
Các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời thường có khả năng mang lại hiệu quả nhanh chóng, chỉ trong vòng một vài tháng kể từ khi bắt đầu thực hiện, trong khi các giải pháp chống biến đổi khí hậu khác, như cắt giảm phát thải cacbonic có độ trễ lớn trong việc phát huy tác dụng. Một số giải pháp quản trị bức xạ Mặt Trời được cho là có chi phí thấp, so với thiệt hại gây ra bởi việc để cho biến đổi khí hậu không được kiểm soát, và so với các phương án chống biến đổi khí hậu khác. Do chi phí thấp, nên một quốc gia hoặc một nhóm nhỏ quốc gia, hay thập chí một tổ chức, một nhóm người nhất định, có thể thực hiện được một số kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời có tác động quy mô toàn cầu . Trong khi đó, các giải pháp như cắt giảm cacbon dioxide đòi hỏi sự đồng thuận tham gia của tất cả các quốc gia. Nhờ vào tác động nhanh của các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời, các hiệu ứng lên khí hậu có thể dừng lại, hoặc làm giảm thiểu, hoặc làm tăng cường, chỉ trong khung thời gian ngắn, cho phép kiểm soát và tránh sai lầm, hoặc sửa sai nhanh chóng.

Trong ngắn hạn, quản trị bức xạ Mặt Trời đem lại nhiều lợi ích, tuy nhiên, trong dài hạn vẫn cần thiết cắt giảm cacboníc. Quản trị bức xạ Mặt Trời không giải quyết được các vấn đề khác do cacboníc gây ra, như acid hóa đại dương.

Hiện tại, các kịch bản khí hậu sau khi thực hiện quản trị bức xạ Măt Trời đều được dự báo dựa trên các mô hình tính toán và mô phỏng trên máy tính. Nhưng kết quả thực tiễn có thể khác với dự báo, điều này tạo ra rủi ro nhất định trong áp dụng quản trị bức xạ Mặt Trời. Bản thân các kết quả dự báo ở các mô hình khác nhau cũng có sự khác biệt. Rủi ro lớn nhất gặp phải là các mô hình tính toán chưa hiểu đầy đủ mọi quá trình khí hậu thực tiễn, và phản ứng thực tiễn của hệ thống khí hậu có thể bị vượt qua điểm tới hạn. Khi đó không thể phục hồi được lại nguyên trạng và sửa chữa các sai lầm. Tuy nhiên các phương pháp chống biến đổi khí hậu khác cũng có những rủi ro trong dự báo, dù mức độ rủi ro có thể khác nhau.

Các hiệu ứng khí hậu không mong muốn có thể xảy ra, như sự thay đổi về vòng tuần hoàn nước trên Trái Đất. Hiệu ứng này có thể tích lũy dần theo năm tháng, hoặc thậm chí hỗn loạn. Tầng ôzôn có thể bị ảnh hưởng nếu sử dụng sulfide ở tầng bình lưu. Việc sử dụng sol khí hoặc mây che làm ánh sáng Mặt Trời bị tán xạ nhiều hơn, ảnh hưởng đến cây trồng  và ngành công nghiệp năng lượng Mặt Trời, giảm độ trong của bầu trời xanh, và thay đổi nhẹ màu sắc khi hoàng hôn và bình minh. Sol khí cũng ảnh hưởng đến việc hình thành các mây ti.

Tuy nhiên không phải hiệu ứng phụ nào cũng có hại, chẳng hạn năng suất nông nghiệp được dự báo có sự tăng trưởng nhờ vào ánh nắng được tán xạ hơn và nồng độ cacboníc cao hơn. Một nghiên cứu vào năm 2019, đăng ở tạp chí Nature Climate Change, đánh giá rằng nếu chỉ áp dụng quản trị bức xạ Mặt Trời ở mức giảm một nửa hiệu ứng nóng lên toàn cầu gây bởi nồng độ CO2 tăng gấp đôi, thì nhiệt độ và lượng mưa đều có khả năng cao là không bị biến động đến mức gây hại, và lợi ích thu được là đồng đều trên toàn cầu.

Do khả năng tác động nhanh lên khí hậu, một rủi ro của ứng dụng quản trị bức xạ Mặt Trời là "sốc dừng". Nếu vì một lý do nào đó, việc ngăn bức xạ Mặt Trời bị đột ngột dừng lại, khí hậu có thể nóng lên nhanh và bất thường. Nhiệt độ tăng một cách đột ngột có thể gây ra hệ quả, tiêu cực hoặc tích cực, mạnh hơn so với việc tăng lên từ từ. Nhiệt độ tăng nhanh có thể gây khó khăn cho một số loài sinh vật, thậm chí có thể gây ra sự tuyệt chủng ở một số loài nhạy cảm.

Các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời được cộng đồng quốc tế thống nhất là không được phép sử dụng như vũ khí cho mục đích quân sự. Năm 1976, 85 quốc gia đã ký vào thỏa thuận của Liên hiệp Quốc về việc cấm sử dụng các kỹ thuật cải tạo môi trường vào mục đích thù địch hoặc làm vũ khí, Hiệp ước Biến đổi Môi trường. Tuy nhiên, rủi ro vẫn có, khi một hay một vài quốc gia hủy thỏa thuận, hoặc các tổ chức độc lập, như các tổ chức khủng bố, sử dụng các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời để gây ra các thiệt hại cho đối thủ, như gây ra mất mùa, hoặc tạo chênh lệch lợi thế trên địa hình chiến trường.

Triển khai
Vấn đề triển khai các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời hiện nay đang dừng lại ở các tranh luận chính trị. Các chủ đề tranh luận xoay quanh ai sẽ có quyền điều khiển việc triển khai, và các hành lang pháp lý để theo dõi và định hướng việc triển khai. Việc bảo vệ các hệ thống quản trị bức xạ Mặt Trời, khỏi sự phá hoại hoặc lạm dụng của các tổ chức hoặc quốc gia đối địch, cũng được tính toán đến trước khi triển khai.

Việc triển khai đơn phương quản trị bức xạ Mặt Trời bởi một tổ chức hay quốc gia riêng rẽ khó xảy ra, do có nhiều lợi ích hơn cho các quốc gia nếu cùng hợp tác theo một chính sách thống nhất. Tuy nhiên một số nhà nghiên cứu cho rằng một thỏa thuận toàn cầu sẽ dễ vướng phải các bất đồng lợi ích.

Dư luận và công chúng chưa có nhiều thông tin về các kỹ thuật khí hậu nói chung và quản trị bức xạ Mặt Trời nói riêng. Những người nắm được thông tin thường có xu hướng phản đối việc triển khai. Một trong các lý do phản đối là: việc triển khai quản trị bức xạ Mặt Trời sẽ làm giảm sức ép cắt giảm cacboníc, làm chậm các nỗ lực cắt giảm cacboníc cho đến khi những thảm họa khác mà cacboníc gây ra, như acid hóa đại dương, trở nên quá nghiêm trọng.

Tham khảo

Quản trị bức xạ Mặt Trời
Chính sách về biến đổi khí hậu
Kỹ thuật hành tinh
Kỹ thuật khí hậu


title: Quân phiệt

text:
Quân phiệt () là thế lực của những tướng lĩnh có thể khống chế quân đội, kinh tế và quyền kiểm soát chính trị ở một vùng địa phương trong một quốc gia có chủ quyền nhờ khả năng huy động những đội quân trung thành. Những đội quân này thường được coi là lực lượng dân quân, vốn trung thành với thủ lĩnh quân phiệt hơn là với Chính phủ ở Trung ương và chính thể nhà nước. Các quân phiệt tồn tại xuyên suốt phần lớn lịch sử, ở nhiều các hình thức khác nhau bên trong cơ cấu chính trị, kinh tế và xã hội của một quốc gia hay một vùng lãnh thổ vô chính phủ.

Nguồn gốc lịch sử và từ nguyên
Từ "quân phiệt" (warlord) trong tiếng Anh xuất hiện lần đầu vào năm 1856, được triết gia và nhà thơ người Mỹ có tên là Ralph Waldo Emerson sử dụng trong một bài xã luận chỉ trích thậm tệ chế độ quý tộc ở nước Anh: "Hải tặc và chiến tranh đem đến nơi để phục vụ thương mại, chính trị và thư từ, từ quân phiệt (war-lord) cho đến luật phiệt, các đặc quyền đặc lợi được duy trì, trong khi các phương pháp để có được nó bị thay đổi."

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, cụm từ Quân phiệt (軍閥) xuất hiện ở Trung Quốc, mượn từ thuật ngữ gunbatsu trong tiếng Nhật, vốn bắt nguồn từ tiếng Đức Kriegsfürst.

Xem thêm

 Caudillo
 Chế độ chuyên quyền (despotism)
 Chủ nghĩa quân phiệt
 Chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản
 Thời đại quân phiệt (Trung Quốc)
 Chế độ tài phiệt
 Tài phiệt
 Thế phiệt
 Nhà lãnh đạo mạnh mẽ
 Chỉ số thất bại của nhà nước

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm:
 Lezhnev, Sasha. Crafting Peace: Strategies to Deal with Warlords in Collapsing States. Plymouth 2005, .

Quân phiệt
Chức vụ có thẩm quyền
Hệ thống quân phiệt
Từ tạo ra trong thập niên 1850


title: Án lệ 05/2016/AL

text:
Án lệ 05/2016/AL là án lệ công bố thứ năm của Tòa án nhân dân tối cao tại Việt Nam, được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua, Chánh án Tối cao Trương Hòa Bình ra quyết định công bố ngày 6 tháng 4 năm 2016, và có hiệu lực cho tòa án các cấp trong cả nước nghiên cứu, áp dụng trong xét xử từ ngày 1 tháng 16 năm 2016. Án lệ 05 dựa trên nguồn là Quyết định giám đốc thẩm số 39 ngày 9 tháng 10 năm 2014 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án dân sự tranh chấp di sản thừa kế tại Thành phố Hồ Chí Minh, nội dung xoay quanh yêu cầu khởi kiện; yêu cầu phản tố; và thực tế công sức đóng góp vào việc quản lý, tôn tạo di sản thừa kế.

Trong vụ việc, nguyên đơn là chị em Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Xuân khởi kiện bị đơn là cháu ruột của mình tức Nguyễn Thị Thúy Phượng về yêu cầu chia tài sản thừa kế của bố mẹ để lại. Vấn đề được đặt ra là thời hiệu chia tài sản thừa kế, nhà đất được quản lý và sử dụng trong một thời gian dài, không đi đến thống nhất trong phân chia. Từ đây, vụ án được chọn làm án lệ để xác định các nhìn nhận về cán cân của việc phân chia di sản thừa kế theo pháp luật và thực tế quản lý, cải tạo, sử dụng của đương sự có liên quan.

Tóm lược vụ án
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, có gia đình Nguyễn Văn Hưng (gọi tắt: cụ Hưng, chết năm 1978), Lê Thị Ngự (gọi tắt: cụ Ngự, chết năm 1992) có sáu người con là Nguyễn Thị Xê, Nguyễn Chí Trải (gọi tắt: ông Trải), Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Trinh và Nguyễn Chí Trai (gọi tắt: ông Trai). Ông Trai có vợ là Ông Thị Mạnh (gọi tắt: bà Mạnh) và có năm người con là Nguyễn Thuần Lý, Nguyễn Thuần Huy, Nguyễn Thị Quới Đường, Nguyễn Chí Đạt (sinh năm 1966) và Nguyễn Chí Đạt (sinh năm 1968). Ông Trải có vợ là Nguyễn Thị Tư (gọi tắt: bà Tư), có ba người con là Nguyễn Thị Thúy Phượng (gọi tắt: chị Phượng), Nguyễn Chí Đức, Nguyễn Thị Thuý Loan. Cụ Hưng và cụ Ngự đã mua một mảnh đất, sinh sống tại đây, vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất rồi qua đời mà không để lại di chúc.

Sau đó, căn nhà được sử dụng, quản lý bởi chị Phương, tức con gái của Nguyễn Chí Trải. Trong nhiều năm sử dụng, căn nhà được cải tạo một phần, được cho thuê một phần. Một số thành viên trong hàng thừa kế di sản, gồm cả những người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã yêu cầu chia thừa kế đổi với mảnh nhà đất này nhưng không thể thống nhất. Ngày 18 tháng 7 năm 2008, Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Xuân khởi kiện Nguyễn Thị Thúy Phượng, đệ đơn gửi Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Vụ án lần lượt qua sơ thẩm, phúc thẩm tại Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh rồi giám đốc thẩm tại Tòa án nhân dân tối cao mới đi tới nhận định để quay trở lại với sơ thẩm ban đầu.

Tranh tụng

Nguyên đơn
Tại đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Xuân trình bày rằng: bố mẹ các bà là Nguyễn Văn Hưng, Lê Thị Ngự có sáu người con là hai bà cùng Nguyễn Thị Xê, Nguyễn Chí Trải, Nguyễn Thị Trinh và Nguyễn Chí Trai. Ông Trai có vợ là Ông Thị Mạnh và có năm người con. Ngày 31 tháng 3 năm 2008, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên bố ông Trai, bà Mạnh, Nguyễn Thuần Huy, Nguyễn Thị Qưới Đường, Nguyễn Chí Đạt (sinh năm 1968) là đã chết.

Căn nhà số 263 đường Trần Bình Trọng, Phường 4, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh do cụ Hưng, cụ Ngự nhận chuyển nhượng đất của Đào Thành Phụng năm 1953, đến năm 1966 thì hai cụ xây dựng nhà ở như hiện nay. Nhà đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất, chỉ mới kê khai năm 1999. Cụ Hưng, cụ Ngự chết đều không để lại di chúc, căn nhà hiện nay do Nguyễn Thị Thuý Phượng là con Nguyễn Chí Trải đang quản lý. Quá trình quản lý, chị Phượng cho Nguyễn Thị Bích Đào thuê một phần căn nhà để làm lò bánh mì. Khi chị Phượng ở đây có sửa chữa nhà nhưng không đáng kể. Vợ chồng ông Trải không có đóng góp gì vào việc xây dựng và sửa chữa vì ông Trải đi cải tạo, còn bà Tư vợ ông Trải không có nghề nghiệp, con còn bé không có thu nhập để có tiền đóng góp. Nếu chị Phượng có chứng cứ chứng minh chi phí sửa chữa và yêu cầu thì các bà sẽ trả. Các nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế căn nhà này theo quy định của pháp luật và xin được nhận nhà, hoàn lại bằng tiền cho các thừa kế khác. Chị Phượng không thuộc diện thừa kế nên phải trả lại nhà, không đồng ý hỗ trợ chị Phượng đi nơi khác.

Bị đơn
Bị đơn là Nguyễn Thị Thuý Phượng trình bày rằng: chị thống nhất về quan hệ gia đình. Bố chị là Nguyễn Chí Trải, mẹ là Nguyễn Thị Tư có ba người con gồm chị, Nguyễn Chí Đức, Nguyễn Thị Thuý Loan (anh Đức, chị Loan hiện sống ở Canada). Căn nhà số 263 đường Trần Bình Trọng là của ông bà nội chị mua từ năm 1953, khi đó là nhà ngói, vách ván. Năm 1955, bố chị kết hôn với mẹ chị và bố mẹ chị ở tại căn nhà này. Năm 1978, cha chị xuất cảnh sang Mỹ, mẹ chị chết năm 1980. Chị sống tại căn nhà này từ nhỏ đến nay, đã sửa chữa nhà nhiều lần như làm cửa nhôm, xây tường phần gác lửng, lát gạch men sân thượng, xây tường phía sau nhà. Chị có phần thừa kế của bố chị vì năm 2006, bố chị đã lập tờ cho đứt chị tài sản thừa kế ở Việt Nam nên chị được phần thừa kế mà cha chị được hưởng của cụ Hưng, cụ Ngự. Chị không đồng ý yêu cầu của các nguyên đơn, vì thời hiệu chia thừa kế đã hết, hiện tại chị và hai con của chị đang sống tại căn nhà này. Chị có cho Nguyễn Thị Bích Đào thuê một phần nhà làm lò bánh mì, chị và bà Đào sẽ tự giải quyết với nhau về việc thuê nhà.

Bị đơn là Nguyễn Chí Trải trình bày tại văn bản ngày 14 tháng 10 năm 2009, ông Trải có đơn đề nghị có nội dung ngày 25 tháng 4 năm 2006, ông có giấy cho đứt tài sản thừa kế của ông cho chị Phượng được hưởng phần tài sản thừa kế mà ông được hưởng của bố mẹ tại Việt Nam, nay ông xin huỷ bỏ văn bản trên và bằng văn bản này ông xin uỷ quyền cho bà Thưởng, bà Xuân thay mặt ông tại Tòa án, khi Tòa xét xử xong phần tài sản thừa kế của ông xin được trao hết cho con trai ông là Nguyễn Chí Đức hiện cư trú tại Canada.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 22 tháng 4 năm 2010, ông Trải có đơn tường trình nội dung ông không đồng ý chia thừa kế nhà 263 Trần Bình Trọng mà giao cho chị Phượng tiếp tục trông nom để ở, ông và vợ ông đã có công sức đóng góp tiền của vào căn nhà này. Nhưng đến ngày 14 tháng 7 năm 2010, ông Trải lại có văn bản có nội dung ông cho con trai là Nguyễn Chí Đức phần tài sản ông được nhận thừa kế của bố mẹ. Ngày 11 tháng 3 năm 2011, ông Trải có tờ tường trình nội dung ông đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm, ông không kháng cáo.

Bên thứ ba
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Nguyễn Thị Trinh (là con cụ Hưng, cụ Ngự) trình bày rằng: bà thống nhất như trình bày của các nguyên đơn về quan hệ gia đình và nguồn gốc tài sản. Năm 1966, nhà bị hư dột, bố mẹ bà có sửa lại nhà có sự đóng góp của các con trong đó có bà nhưng bà không yêu cầu phần bà đã đóng góp. Việc chị Phượng cho rằng bố mẹ chị và chị có đóng góp trong việc sửa chữa nhà là không đúng. Bà đề nghị kỷ phần thừa kế của bà giao cho bà Xuân, bà Thưởng quản lý; đề nghị bà Đào, chị Phượng trả lại nhà.

Đương sự Nguyễn Chí Đạt (sinh năm 1966), Nguyễn Thuần Lý trình bày rằng: bố mẹ các anh là Nguyễn Chí Trai, Ông Thị Mạnh cùng ba người em của các anh đều đã chết trên biển khi vượt biên vào năm 1982. Các anh đồng ý với ý kiến của nguyên đơn về việc chia thừa kế, xin được hưởng thừa kế tài sản của cụ Hưng, cụ Ngự và giao cho bà Thưởng, bà Xuân quản lý. Đương sự Nguyễn Thị Xê (là con của cụ Hưng, cụ Ngự) thống nhất với trình bày của các nguyên đơn về quan hệ gia đình và yêu cầu của các nguyên đơn, kỷ phần thừa kế bà được hưởng cho hai con của bà là Phạm Thị Vui và Phạm Thị Liên.

Đương sự Nguyễn Thị Thuý Loan, Nguyễn Chí Đức có lời khai theo giấy uỷ quyền lập ngày 21 tháng 5 năm 2007 (đã được hợp pháp hoá lãnh sự) thì chị Loan, anh Đức ủy quyền cho chị Phượng quyết định mọi sự việc liên quan đến những tranh chấp hay phân chia tài sản và nhà đất bên Việt Nam (giấy ủy quyền này do chị Phượng xuất trình theo đơn của chị Phượng đề ngày 25 tháng 3 năm 2011, sau khi xét xử sơ thẩm). Chị Loan có đơn (kèm theo văn bản uỷ quyền) có nội dung xin vắng mặt phiên toà ngày 13 tháng 8 năm 2009. Về tài sản tranh chấp bố mẹ chị có tiền đóng góp, còn các cô chú khác không đóng góp gì. Sau năm 1975, mọi người đi hết, chỉ còn mình chị Phượng ở với ông bà, đề nghị Tòa cho chị Phượng ở lại nhà đất tranh chấp.

Xét xử

Sơ thẩm
Ngày 18 tháng 11 năm 2009,  tại số 131 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Thành, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, phiên xét xử sơ thẩm ra phán quyết sau nhiều phiên đã diễn ra. Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định: xác định nhà đất tại 263 Trần Bình Trọng là di sản thừa kế của Nguyễn Văn Hưng, Lê Thị Ngự; có sáu kỷ phần thừa kế, tổng là 10.655.687.000 đồng, mỗi kỷ phần là 1.775.947.800 đồng. Tòa buộc mẹ con chị Phượng và bà Đào giao lại nhà đất tranh chấp cho bà Thưởng, bà Xuân. Bà Thưởng, bà Xuân có trách nhiệm trả cho các thừa kế khác bằng tiền mà họ được hưởng. Ghi nhận việc Nguyễn Chí Trải cho con là Nguyễn Chí Đức được nhận kỷ phần thừa kế của ông.

Phúc thẩm
Ngày 30 tháng 11 năm 2009, Nguyễn Thị Thuý Phượng có đơn kháng cáo có nội dung cho rằng cụ Hưng, cụ Ngự chết đã quá 10 năm nên thời hiệu khởi kiện về thừa kế không còn. Ngày 15 tháng 3 năm 2011, chị Phượng có đơn kháng cáo bổ sung nội dung rằng: bố chị là ông Trải không đồng ý chia và đồng ý cho chị quản lý căn nhà này. Các đồng thừa kế không có văn bản xác nhận nhà tranh chấp là tài sản chung chưa chia. Bố mẹ chị và các con trong đó có chị đã sống ổn định hơn 50 năm tại căn nhà này, đã bảo quản, giữ gìn căn nhà nhưng nay lại buộc mẹ con chị phải ra khỏi nhà là không thấu tình đạt lý.

Ngày 10 tháng 5 năm 2011, phiên phúc thẩm diễn ra tại trụ sở số 124 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh quyết định: giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Kháng nghị
Ngày 16 tháng 6 năm 2011, Nguyễn Thị Thuý Phượng có đơn đề nghị giám đốc thẩm bản án dân sự phúc thẩm nêu trên. Ngày 6 tháng 5 năm 2014, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình đã kháng nghị bản án dân sự phúc thẩm nêu trên; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm hủy bản án dân sự phúc thẩm nêu trên và bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại theo quy định của pháp luật.

Giám đốc thẩm
Ngày 9 tháng 10 năm 2014, với yêu cầu kháng nghị của Chánh án Tối cao và sự nhất trí của Viện Kiểm sát, Hội đồng Thẩm phán tối cao đã mở phiên xét xử giám đốc thẩm tại trụ sở tòa ở số 48 đường Lý Thường Kiệt, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

Nhận định của Tòa án

Áp dụng quy định
Vợ chồng cụ Hưng (chết năm 1978), cụ Ngự (chết năm 1992) có sáu người con. Cụ Hưng, cụ Ngự chết đều không để lại di chúc. Các con của hai cụ và chị Phượng (con ông Trải) đều thừa nhận căn nhà số 263 đường Trần Bình Trọng do cụ Hưng, cụ Ngự nhận chuyển nhượng của Đào Thành Phụng năm 1953 là tài sản của hai cụ tạo lập, hiện tại đang do chị Phượng quản lý, sử dụng. Năm 2008, bà Xuân, bà Thưởng khởi kiện yêu cầu chia thừa kế di sản của cụ Hưng, cụ Ngự để lại.

Các đương sự đều xác định ông Trải định cư tại Mỹ trước ngày 1 tháng 7 năm 1991. Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm căn cứ Nghị quyết 1037 ngày 27 tháng 7 năm 2006 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định thời hiệu khởi kiện thừa kế đối với di sản của cụ Hưng vẫn còn là có cơ sở. Đối với di sản của cụ Ngự thì đã hết thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế, nhưng ông Trải và các đồng thừa kế của hai cụ đều thừa nhận di sản của cụ Ngự là tài sản chung của các thừa kế chưa chia và đều nhất trí chia đều cho các thừa kế. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm căn cứ tiểu mục a điểm 2.4 mục 2 phần I Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10 tháng 8 năm 2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình để chia phần di sản của cụ Ngự cho các thừa kế là có căn cứ.

Phân tích
Cụ Hưng chết năm 1978, theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 thì ông Trải được hưởng 1/7 kỷ phần thừa kế của cụ Hưng. Phần tài sản ông Trải được hưởng của cụ Hưng là tài sản chung của vợ chồng ông Trải, bà Tư. Bà Tư chết năm 1980, các thừa kế của bà Tư gồm ông Trải và ba người con của ông Trải, bà Tư trong đó có chị Phượng. Như vậy, chị Phượng được hưởng một phần tài sản của mẹ là bà Tư, nhưng ông Trải đã định đoạt toàn bộ kỷ phần thừa kế mà ông được hưởng của cụ Hưng cho anh Đức là chưa đúng.

Chị Phượng sinh năm 1953 và các đương sự xác định chị Phượng ở tại nhà của ông, bà từ nhỏ đến nay. Từ năm 1982, chị Phượng đã là chủ hộ khẩu tại nhà đất này, cụ Ngự còn sống nhưng ở nơi khác, bà Thưởng chuyển hộ khẩu về tại đây từ năm 1979 nhưng không ở đây, nên chị Phượng đã trực tiếp quản lý, sử dụng nhà đất tranh chấp từ sau khi cụ Ngự chết đến nay. Các đương sự khác đều có nơi ở ổn định nơi khác. Khi chia thừa kế và tài sản chung, Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm không xem xét tạo điều kiện cho chị Phượng có chỗ ở mà buộc chị Phượng phải giao lại nhà cho các nguyên đơn trong đó có phần quyền tài sản chị Phượng được hưởng thừa kế của mẹ là bà Tư là chưa phù hợp.

Quyết định
Từ nhận định này, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định: hủy toàn bộ bản án dân sự phúc thẩm năm 2011 của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm năm 2009 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án tranh chấp thừa kế tài sản giữa nguyên đơn là Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Xuân với bị đơn là Nguyễn Thị Thuý Phượng và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại theo quy định của pháp luật.

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 Website Án lệ Việt Nam của Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam.
 Án lệ 05/2016/AL tại Website Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam.

Án lệ dân sự Việt Nam
Án lệ 2016


title: Psapharochrus galapagoensis

text:
Psapharochrus galapagoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Psapharochrus


title: Cục Chính trị, Tổng cục chính trị (Việt Nam)

text:
Cục Chính trị trực thuộc Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng Việt Nam thành lập ngày 31 tháng 10 năm 1949 là cơ quan tham mưu giúp Thủ trưởng Tổng cục Chính trị về công tác Đảng, công tác Chính trị trong cơ quan Tổng cục Chính trị.

Lịch sử hình thành
 Ngày 31 tháng 10 năm 1949, thành lập Ban công tác Chính trị (tiền thân của Cục Chính trị sau này) thuộc Cục Chính trị (tiền thân của Tổng cục Chính trị). Lúc đó Ban có 3 tiểu ban: Văn thư, Tuyên huấn, Tổ chức.
 Tháng 2 năm 1951, Ban công tác Chính trị được nâng cấp thành Phòng Chính trị trực thuộc Tổng cục Chính trị.
 Tháng 3 năm 1988, Phòng Chính trị được nâng cấp thành Cục Chính trị trực thuộc Tổng cục Chính trị.

Lãnh đạo hiện nay
 Cục trưởng: Thiếu tướng Nguyễn An Phong
 Phó Cục trưởng : Đại tá Ngô Thị Lệ

Tổ chức
 Phòng Tổ chức
 Phòng Tuyên huấn
 Phòng Cán bộ
 Phòng Chính sách
 Phòng Bảo vệ - Dân vận
 Ban Hành chính
 Ban Tài chính
 Ban Công đoàn - Phụ nữ
 Ban Thanh niên

Khen thưởng
 Huân chương Chiến công hạng nhất (2000, 2005)
Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (2014)

Cục trưởng qua các thời kỳ
 1949-1951: Phạm Sinh (Trưởng ban công tác Chính trị đầu tiên)
 1951-1952: Trương Ái Dân (Trưởng phòng Chính trị)
 1952-1954: Phan Thêm
 1954-1959: Vũ Trọng Khôi
 1959-1963: Nguyễn Thọ (phụ trách Phòng Chính trị)
 1963-1965: Lê Hoàn, Trung tá (phụ trách Phòng Chính trị)
 1965-1968: Nguyễn Tiến Thủy (phụ trách Phòng Chính trị)
 1968-1978: Bùi Ngọc Bản, Thượng tá (Trưởng phòng Chính trị)
 1978-1983: Phạm Bá Hòa, Thượng tá (Trưởng phòng Chính trị)
 1983-1988: Lương Tư, Đại tá (Trưởng phòng Chính trị)
 1988-1996: Lê Hạnh Kiểm, Đại tá (Cục trưởng Cục Chính trị đầu tiên)
 1996-2003: Nguyễn Đức Thuần, Đại tá
 2003-2010: Nguyễn Nhật Kỷ, Thiếu tướng (2008), nguyên Phó Cục trưởng Cục Tuyên Huấn
 2010-2017: Hồ Trọng Đào, Thiếu tướng (2013), sau Phó Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật (2017-2019)
 2017-8.2021, Trần Văn Vương, Thiếu tướng (2017)
 9.2021-nay: Nguyễn An Phong, Thiếu tướng

Chú thích

Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Danh sách album quán quân năm 2016 (Mỹ)

text:
Dưới đây là các album quán quân bảng xếp hạng US Billboard 200 năm 2016. Các album và đĩa mở rộng bán chạy nhất năm trên thị trường Hoa Kỳ được xếp thứ tự trên bảng xếp hạng Billboard 200, xuất bản hằng tuần bởi tạp chí Billboard. Số liệu được Nielsen Soundscan theo dõi dựa trên doanh số vật lý và kỹ thuật số hằng tuần của mỗi album.

Lịch sử xếp hạng

Xem thêm
 2016 trong âm nhạc Hoa Kỳ
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2016 (Mỹ)

Tham khảo

2016
Mỹ


title: Điên như thỏ tháng Ba

text:
Điên như thỏ tháng Ba nguyên văn tiếng Anh là Mad as a March hare là một cụm từ thành ngữ tiếng Anh có nguồn gốc từ những trò đánh nhau và hành động kỳ quặc của những con thỏ được quan sát và được cho là diễn ra chỉ vào mùa sinh sản tháng 3 của loài thỏ rừng châu Âu (Lepus europaeus). Cụm từ này là một ám chỉ ẩn dụ có thể được sử dụng để chỉ bất kỳ loai vật hoặc con người nào khác cư xử theo cách dễ bị kích động và không thể đoán trước được như kiểu một "con thỏ rừng tháng Ba" (March hare). Một quan điểm lâu đời cho rằng thỏ rừng sẽ cư xử một cách kỳ lạ và phấn khích trong suốt mùa sinh sản của nó mà ở châu Âu đạt đỉnh điểm vào tháng 3. Hành vi kỳ quặc này bao gồm những màn đấm bốc với những con thỏ khác, nhảy theo cà tưng cà tưng mà dường như không có lý do và thường thể hiện hành vi bất thường ở động vật.

Lịch sử
Một ghi chép ban đầu bằng lời nói về hành vi kỳ lạ của loài vật này xảy ra vào khoảng năm 1500, trong bài thơ của Blowbol nhà thơ đã diễn dãi: "Thanne þey begyn to swere and to stare, And be as braynles as a Marshe hare" (tạm dịch: Sau đó, họ bắt đầu quay ngoắt và nhìn chằm chằm, Và không có trí tuệ như một con thỏ rừng tháng Ba).  Theo How Stuff Works, khái niệm về những con thỏ "điên" vào tháng 3 bắt đầu từ ít nhất là đầu thế kỷ 16, khi nhà viết kịch Anh, John Heywood đã viết: "Và hãy là những kẻ ngớ ngẩn như một con thỏ tháng Ba" hay "vô tri như một con thỏ tháng Ba".

Những cụm từ tương tự đã được chứng thực vào thế kỷ XVI trong các tác phẩm của John Skelton (Replycacion, 1528: "Aiii, I saye, you madde Marche Hare"; Magnyfycence, 1529: "As mery as a marche hare"). Việc sử dụng cụm từ được ghi lại sau này xuất hiện trong các tác phẩm của Thomas More: "Như những kẻ điên không phải như thỏ tháng Ba, mà là chó điên."  Mặc dù cụm từ này nói chung đã được sử dụng liên tục từ thế kỷ 16, nhưng nó đã được Lewis Carroll phổ biến trong thời gian gần đây hơn trong cuốn sách thiếu nhi Alice ở xứ sở thần tiên (Alice's Adventures in Wonderland năm 1865), trong đó, nhân vật Thỏ tháng Ba (March Hare) là một nhân vật đáng nhớ.

Sinh học

Về mặt sinh học, bản tính hoang dã của thỏ và thỏ rừng đều trỗi dậy mạnh mẽ hơn vào tháng Ba và từ cuối tháng hai hoặc đầu tháng ba cũng đánh dấu sự bắt đầu của mùa sinh sản cho những sinh vật này và tính "hoang dã" (điên rồ) của chúng có thể gắn liền với các nghi thức giao phối (vũ điệu gọi bạn tình). Khi mùa đông kết thúc và mùa xuân đến gần, con thỏ đực bắt đầu tìm kiếm những con cái sẵn sàng để giao phối. Khi tìm được con cái sẵn lòng làm việc đó, cả hai thường tham gia vào một nghi thức kỳ lạ dưới nhiều hình thức khác nhau. Một số con thỏ cho thấy sự quan tâm của chúng bằng cách chạy và chạy đua, một số khác nhảy hay thậm chí chiến đấu với nhau bằng cách đấm bốc.

Khi hành động được thực hiện, những con đực có thể ở bên bạn tình vài giờ đồng hồ trước khi bắt đầu một cuộc chinh phục mới. Thỏ đực là loài đa phu thê (polygamous) và những con đực chiếm ưu thế thường cố gắng giao phối với tất cả các con cái sẵn sàng trên lãnh địa của chúng (có thể kéo dài đến 25 mẫu Anh). Ở những vùng có mật độ thỏ lớn, xung đột thường xảy ra vì đây là cơ chế cạnh tranh cùng loài và những con thỏ rừng hiền lành bỗng sử dụng chân trước đầy sức mạnh của mình để giao tiếp với nhau trong những trận đấu quyền Anh đầy thô bạo. Như vậy, loài thỏ không phải trở nên "điên rồ" vào tháng 3 mà đó chỉ là biểu hiện khi chúng vào mùa giao phối.

Tham khảo

 "Dylan Winter – Irish Hare". BBC Radio 4. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2014.
 "Mad as a March hare". UsingEnglish.com. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2014.
 "As mad as a March hare". Phrase Finder. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2014.
 First printed by W. C. Hazlitt in 1864, Remains of Early Popular Poetry of England
 "Early English Books Online". Text Creation Partnership. Archived from the original on ngày 8 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2007.

Liên kết ngoài
BBC Nature page with videos
Boxing hares videos

Thành ngữ
Thỏ
Thành ngữ tiếng Anh


title: Lophoptera brunneipennis

text:
Lophoptera brunneipennis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lophoptera


title: Théo Sainte-Luce

text:
Théo Sainte-Luce (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp hiện tại đang thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh trái cho câu lạc bộ Ligue 1 Montpellier.

Sự nghiệp thi đấu
Sainte-Luce xuất thân từ lò đào tạo trẻ Chauny, anh gia nhập Nîmes ở tuổi 17. Anh ra mắt chuyên nghiệp cho Nîmes trong trận thắng 3–1 tại Ligue 1 trước Rennes vào ngày 9 tháng 4 năm 2019.

Ngày 23 tháng 5 năm 2022, Sainte-Luce chuyển tới Montpellier.

Đời tư
Sainte-Luce sinh ra tại Pháp, gốc Guadeloupe.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nîmes Profile

Sinh năm 1998
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Montpellier HSC
Cầu thủ bóng đá Nîmes Olympique
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Cầu thủ bóng đá Championnat National
Cầu thủ bóng đá Championnat National 2
Cầu thủ bóng đá Championnat National 3
Cầu thủ bóng đá Red Star F.C.
Cầu thủ bóng đá Gazélec Ajaccio
Hậu vệ bóng đá
Người Pháp gốc Guadeloupe


title: Nhảy cầu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2003

text:
Môn thi Lặn tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 22 được tổ chức vào ngày 7 tháng 12 năm 2003 tại Trung tâm thể thao dưới nước Mỹ Đình, Hà Nội, Việt Nam.

Tóm tắt huy chương

Bảng huy chương

Nam

Nữ

Liên kết ngoài

 Các kết quả

Nhảy cầu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2003


title: ALT

text:
ALT hay Alt có thể là:

Y học
Alanine transaminase: một enzyme có mặt trong gan, dùng trong xét nghiệm máu.


title: Ông bà anh

text:
"Ông bà anh", là một sáng tác của Lê Thiện Hiếu để tham dự Bài hát hay nhất mùa 1.

Nội dung
Với chủ đề về tình yêu hai thế hệ cùng với những trào lưu mạng xã hội hiện nay (Facebook, Zalo).

Trở thành hit
Sau khi đăng tải được vài giờ, ca khúc đã trở thành ca khúc được nghe nhiều nhất chương trình và đã gây sốt trên toàn dư luận. Chỉ trong một tuần ca khúc đã đạt được 15 triệu lượt xem trên YouTube. Tính đến ngày 27 tháng 2 năm 2017, bản Audio chính thức đã thu hút được hơn 10 triệu lượt xem trên YouTube, bản trên sân khấu Sing My Song đã thu hút hơn 41 triệu. Đây chính là bài hát làm nên tên tuổi của Lê Thiện Hiếu. Với hơn 37 triệu vào đêm chung kết, Lê Thiện Hiếu đã nhận được một kỉ niệm chương.

Giải thưởng và đề cử
Năm 2017, bài hát đoạt giải "Bài hát của năm" trong "Giải Âm nhạc Cống hiến lần 12" do báo Thể thao & Văn hóa tổ chức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ông bà anh trên YouTube

Bài hát tiếng Việt
Bài hát năm 2016
Đĩa đơn năm 2016
Bài hát giành giải Âm nhạc Cống hiến


title: Plagithmysus yoshimotoi

text:
Plagithmysus yoshimotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Plagithmysus


title: Acanthurus leucocheilus

text:
Acanthurus leucocheilus là một loài cá biển thuộc chi Acanthurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1927.

Từ nguyên
Danh từ định danh của loài cá này, leucocheilus, trong tiếng Latinh có nghĩa là "môi trắng", hàm ý đề cập đến màu trắng trên môi của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
A. leucocheilus có phạm vi phân bố rộng rãi trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này được ghi nhận từ Yemen dọc theo vùng bờ biển Đông Phi (giới hạn đến Mozambique), bao gồm đảo quốc Seychelles ngoài khơi, mở rộng phạm vi về phía đông đến một phần Sri Lanka, Lakshadweep, Maldives, quần đảo Chagos, và xa hơn nữa là đến đảo Giáng Sinh (Úc), cũng như các rạn san hô Scott và quần đảo Ashmore ngoài khơi Tây Úc; từ biển Andaman, A. leucocheilus xuất hiện ở hầu hết vùng biển các đảo quốc thuộc quần đảo Mã Lai (trừ Biển Đông), trải dài đến một số các đảo quốc, quần đảo thuộc châu Đại Dương, bao gồm: Palau, quần đảo Marshall, Tuvalu, Niue, quần đảo Line.

A. leucocheilus sống gần các rạn san hô viền bờ và đá ngầm ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. leucocheilus là 45 cm. Loài cá này có một mảnh xương nhọn màu trắng chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi tạo thành ngạnh sắc, là đặc điểm của họ Cá đuôi gai.

Cơ thể của A. leucocheilus có hình bầu dục thuôn dài, màu nâu rất sẫm, gần như đen. Môi của chúng có màu trắng xám. Ở họng có một dải màu trắng mờ. Vây ngực có một vệt màu vàng tươi ở giữa. Cuống đuôi trường có một dải màu trắng bao quanh. Vây đuôi lõm sâu, hình lưỡi liềm, có dải màu lam sáng ở rìa sau. Chóp sau của vây lưng và vây hậu môn, cũng như vây bụng, có màu cam; riêng vây lưng và vây hậu môn có thêm dải viền màu xanh ánh kim ở rìa. Cá con chưa trưởng thành có màu nâu với vây đuôi màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 24 - 25; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23.

Sinh thái
Thức ăn của A. leucocheilus là các loại tảo sợi và vụn hữu cơ. Chúng có thể sống đơn độc hoặc hợp thành từng nhóm nhỏ.

Đánh bắt
A. leucocheilus là loài có tầm quan trọng trong ngành thủy sản thương mại và buôn bán cá cảnh. Chúng được bày bán trong các chợ cá ở Thái Lan và Philippines. Giá bán trực tuyến của A. leucocheilus dao động trong khoảng từ 169,95 đến 449,95 USD tùy thuộc vào kích thước.

Tham khảo

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Indonesia
Cá Malaysia
Cá Philippines
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Động vật được mô tả năm 1927


title: Mochlosoma sarcinale

text:
Mochlosoma sarcinale là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mochlosoma


title: Tropidion fairmairei

text:
Tropidion fairmairei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tropidion


title: Jurgów

text:
Jurgów (; , ,  hay Joerg) là một ngôi làng nhỏ (khoảng 900 dân) nằm ở vùng Spisz phía nam Ba Lan, gần biên giới với Slovakia và thị trấn Bukowina Tatrzańska, trên sông Białka. Nó cách khoảng  về phía đông của Bukowina Tatrzańska,  về phía đông bắc của Zakopane và  về phía nam của thủ đô khu vực Kraków.

Lịch sử
Ngôi làng được thành lập năm 1546 theo luật Vlach trong sở hữu của lâu đài Niedzica (còn được gọi là Lâu đài Dunajec). Vào thời điểm đó, nó thuộc về Vương quốc Hungary, mặc dù chủ sở hữu của khu vực này còn hơn cả một ông trùm người Ba Lan Olbracht aski. Theo truyền thuyết, người định cư của ngôi làng là một tên cướp vùng cao tên là Jurko, do đó tên của ngôi làng cũng có tên như thế. Các tài liệu từ giai đoạn 1589-1595 liên quan đến việc bán tài sản thuộc Niedzica của Olbracht aski cho Gyorgy Horváth, ngôi làng được nhắc đến trong tiếng Hungary với tên gọi là Gyurgow. Sau chiến tranh thế giới thứ nhất khi đế quốc Áo-Hungary ngừng tồn tại, ngôi làng trở thành một phần của Ba Lan mới độc lập. Năm 1939 khi Đức Quốc xã và Slovakia xâm chiếm Ba Lan, nó đã bị Slovakia chiếm đóng. Sau chiến tranh, nó trở lại Ba Lan vào năm 1945.

Đây là một trong 14 ngôi làng thuộc vùng Ba Lan thuộc khu vực lịch sử Spiš (tiếng Ba Lan: Spisz).

Điểm tham quan

 Nhà thờ gỗ St Sebastian đẹp và có giá trị lịch sử từ khoảng năm 1670. Nó được làm hoàn toàn bằng gỗ, và vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay. Nhà thờ đã hai lần được xây dựng lại: lần đầu tiên vào năm 1811 và một lần nữa vào năm 1869. Nó được bao quanh bởi những cây lớn, rất già. Các bức tường và mái của nhà thờ phải đối mặt với hiện tượng zona gỗ, và nó có nội thất theo phong cách Rococo, bao gồm nhiều hình chạm khắc của các thiên thần, thánh, v.v.
 Một nhóm những người chăn cừu trong khu dọn dẹp "Podokólne". Chăn thả bò và cừu là nghề nghiệp chính của dân làng Jurgów, người sở hữu nhiều đồng cỏ ở vùng núi Tatra nơi họ chăn thả đàn gia súc và có nhiều túp lều của người chăn cừu. Sau khi họ bị mất đồng cỏ ở Tatras, họ di chuyển các cấu trúc khác nhau xuống từ những ngọn núi và lắp ráp chúng trong một khoảng trống gần đó. Họ đã sử dụng chúng để che chắn cho bò và cừu từ mùa xuân đến mùa thu. Một số người cũng ở đó một thời gian trong cùng thời gian.
 Một xưởng cưa cũ chạy bằng nước, vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay.
 Croft của Sołtys, hiện là một phần của Bảo tàng Tatra ở Zakopane.

Hình ảnh

Tham khảo

liên kết ngoài

 Wirtualny Jurgów , ,

Làng ở Ba Lan


title: Scopula ocellicincta

text:
Scopula ocellicincta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Mike Edwards (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1974)

text:
Mike Edwards (sinh ngày 10 tháng 9 năm 1974) là một cầu thủ bóng đá người Anh, thi đấu ở vị trí tiền vệ ở Football League/Championship cho Tranmere Rovers.

Ông có một thời gian ngắn ở Canada thi đấu cho Red Star Chile nơi giành chức vô địch ở Giải vô địch và Cúp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá Tranmere Rovers F.C.
Cầu thủ bóng đá Rhyl F.C.
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá English Football League
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1974
Cầu thủ bóng đá Anh


title: Onthophagus secundarius

text:
Onthophagus secundarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

S


title: Giải quần vợt Wimbledon 1996 - Đôi nam

text:
Todd Woodbridge và Mark Woodforde đã bảo vệ thành công danh hiệu lần thứ 4 liên tiếp khi đánh bại Byron Black và Grant Connell trong trận chung kết, 4–6, 6–1, 6–3, 6–2 để giành chức vô địch Đôi nam tại Giải quần vợt Wimbledon 1996.

Hạt giống

  Todd Woodbridge /  Mark Woodforde (Vô địch)
  Mark Knowles /  Daniel Nestor (Vòng ba)
  Byron Black /  Grant Connell (Chung kết)
  Guy Forget /  Jakob Hlasek (Tứ kết)
  Patrick Galbraith /  Andrei Olhovskiy (Vòng ba)
  Jacco Eltingh /  Paul Haarhuis (Vòng một)
  Sébastien Lareau /  Alex O'Brien (Vòng ba)
  Ellis Ferreira /  Jan Siemerink (Bán kết)
  Libor Pimek /  Byron Talbot (Vòng một)
  Jonas Björkman /  Nicklas Kulti (Tứ kết)
  Mark Philippoussis /  Pat Rafter (Bán kết)
  Tomás Carbonell /  Francisco Roig (Vòng hai)
  Marc-Kevin Goellner /  Yevgeny Kafelnikov (Vòng ba)
  Jared Palmer /  Jonathan Stark (Vòng hai)
  Jiří Novák /  David Rikl (Vòng hai)
  Hendrik Jan Davids /  Cyril Suk (Vòng hai)

Vòng loại

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nửa dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đôi nam
Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đôi nam


title: Anomis iobapta

text:
Anomis iobapta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anomis


title: Crambidia candida

text:
Crambidia candida là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Crambidia


title: Cúp quốc gia Wales 1948–49

text:
Cúp quốc gia Wales FAW 1948–49 là mùa giải thứ 62 của giải đấu bóng đá loại trực tiếp hàng năm dành cho các đội bóng ở Wales.

Từ viết tắt
Tên giải đấu nằm sau tên các câu lạc bộ.
CCL - Cheshire County League
FL D2 - Football League Second Division
FL D3N - Football League Third Division North
FL D3S - Football League Third Division South
SFL - Southern Football League

Vòng Năm

Vòng này có sự tham gia của 8 đội thắng ở vòng Bốn và 10 đội bóng mới.

Vòng Sáu

Vòng này có sự tham gia của 2 đội thắng ở vòng Năm. Có 7 đội khác đi thẳng vào vòng Bảy.

Vòng Bảy

Vòng này có sự tham gia của một đội thắng ở vòng Sáu và 7 đội được miễn đấu ở vòng trước.

Bán kết
Swansea Town và Rhyl thi đấu tại Wrexham, Cardiff City và Merthyr Tydfil thi đấu tại Swansea.

Chung kết
Trận Chung kết diễn ra tại Cardiff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The FAW Welsh Cup

1948–49
Cup


title: Constricta

text:
Constricta có thể là:

 Chi nấm Constricta thuộc họ Agaricaceae.
 Chi ốc Constricta thuộc họ Clausiliidae.


title: Nhãn khoa

text:
Khoa mắt hay nhãn khoa là phân ngành y học về giải phẫu, sinh lý và các bệnh về mắt.

Chú thích

Bác sĩ theo chuyên môn
Chuyên ngành y khoa
Nhãn khoa


title: Donacoscaptes rufulalis

text:
Donacoscaptes rufulalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Donacoscaptes


title: Chlorocoma didita

text:
Chlorocoma didita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chlorocoma


title: Công viên Đài Trung

text:
Công viên Đài Trung () là một công viên đô thị nằm ở khu Bắc, Đài Trung, Đài Trung. Đây là công viên lâu đời nhất ở Đài Trung. Nó được xây dựng khi Đài Loan thuộc Nhật và nó được gọi là "công viên Trung Sơn" ().

Lịch sử
Ban đầu công viên được gọi là , được xây dựng vào năm 1903 trong suốt thời kỳ thuộc Nhật. Vào ngày 17 tháng 4 năm 1999, Chính quyền thành phố Đài Trung liệt kê nó là di tích lịch sử thành phố. Trong những năm gần đây, người dân thường hay tổ chức lễ hội đèn lồng ở công viên Đài Trung.

Đặc điểm
Công viên có một hồ nhân tạo với diện tích bảo phủ 13,530 m².

Cơ sở
Công viên có trang bị kayak trên hồ, sân quần vợt, sân trong nhà và khu thiếu nhi. Thiết kế cơ bản của khu vườn là phương Tây, nhưng nó cũng bao gồm một khu vườn Nhật Bản với ao, đèn lồng, thác nước và đá.

Xem thêm

Tham khảo

Công viên ở Đài Trung


title: Boaz Solossa

text:
Boaz Theofilius Erwin Solossa (sinh ngày 16 tháng 3 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Indonesia thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Persipura Jayapura thuộc Liga 2 theo dạng cho mượn từ câu lạc bộ PSS Sleman thuộc Liga 1. Anh nổi tiếng với kỹ thuật rê bóng hiệu quả, sút bóng chính xác và chuyền bóng bằng chân trái.

Thống kê sự nghiệp

Bàn thắng quốc tế

U-23

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Người Papua
Cầu thủ bóng đá Indonesia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Indonesia
Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia)
Cầu thủ bóng đá Persipura Jayapura
Tiền đạo bóng đá


title: Marathon Luân Đôn 2020

text:
Giải Marathon Luân Đôn 2020 là giải chạy thứ 40 của cuộc đua marathon thường niên ở Luân Đôn, Vương quốc Anh, diễn ra vào Chủ nhật, ngày 4 tháng 10. Do đại dịch COVID-19, cuộc đua đã bị hoãn lại từ ngày 26 tháng 4 và chỉ cho phép những người nổi bật tham gia; sự tham gia đông đảo đã bị hủy bỏ. Sự kiện có chút thay đổi so với thường lệ, bao gồm chạy nhiều vòng quanh Công viên St. James.

Cuộc đua dành cho vận động viên nam chạy bộ xuất sắc thuộc về Shura Kitata người Ethiopia và cuộc đua dành cho vận động viên nữ chạy bộ xuất sắc đã thuộc về Brigid Kosgei người Kenya. Cuộc đua nam dành cho xe lăn đã giành chiến thắng bởi Brent Lakatos người Canada, và chiến thắng cuộc đua nữ dành cho xe lăn đã thuộc về vận động viên người Hà Lan Nikita den Boer.

Bối cảnh
Cuộc thi Marathon Luân Đôn 2020 ban đầu dự kiến được tổ chức vào ngày 26 tháng 4 nhưng đã bị hoãn đến ngày 4 tháng 10 do đại dịch COVID-19. Đây là cuộc thi Marathon Luân Đôn đầu tiên được tổ chức vào mùa thu. Vào ngày 6 tháng 8, cuộc đua marathon đã được xác nhận rằng sẽ tiếp tục nhưng chỉ dành cho vận động viên nổi bật, việc tham gia sự kiện một cách đông đảo bị hủy bỏ. Mỗi phần đua có khoảng 30-40 vận động viên tranh tài cho mỗi danh hiệu. Đây là lần đầu tiên Marathon Luân Đôn là sự kiện chỉ dành cho giới vận động viên nổi bật. Do đại dịch COVID-19, cuộc đua được tổ chức mà không có khán giả trong một môi trường an toàn sinh học. Tất cả các vận động viên đều đã được kiểm tra COVID-19 nhiều lần trước cuộc đua, và phải đeo khẩu trang và quan sát khoảng cách khi không thi đấu. Tất cả các đối thủ cạnh tranh và những người điều phối sự kiện đều đeo một thiết bị "va chạm" để cảnh báo họ nếu họ đến quá gần người khác.

Do nhu cầu về môi trường an toàn sinh học, cuộc đua đã không đi theo lộ trình truyền thống của nó. Thay vào đó, Marathon Luân Đôn 2020 bao gồm 19,6 vòng đua với chiều dài  xung quanh Công viên St. James, quanh The Mall, Horse Guards Parade, Birdcage Walk và Cung điện Buckingham. Vòng cuối cùng là  dọc theo The Mall, phía sau vạch đích truyền thống của đường chạy Marathon. Khu vực xung quanh Công viên St James đã bị đóng cửa để cấm khán giả đến tham dự.

Số tiền thưởng cho người chiến thắng cuộc thi Marathon Luân Đôn 2020 thấp hơn 50% so với năm 2019. Lần đầu tiên, có một khoản tiền thưởng riêng được trao cho các vận động viên người Anh về đích cao nhất trong cuộc đua. Số tiền thưởng của người chiến thắng là 30.000 đô la Mỹ. Kết quả cho các vận động viên Anh tại Cuộc thi Marathon Luân Đôn 2020 đã được Đội GB sử dụng để xác định tư cách tham dự Thế vận hội Mùa hè 2020 bị trì hoãn ở Tokyo vào năm 2021. Trước khi cả hai sự kiện bị hoãn, Marathon Luân Đôn đã được lên kế hoạch sử dụng làm sự kiện thử nghiệm của Anh để xác định tư cách tham dự Thế vận hội 2020.

Đối thủ cạnh tranh

Có ba cuộc đua riêng biệt: cuộc đua nữ bắt đầu lúc 7:15 BST (UTC + 1), cuộc đua nam bắt đầu lúc 10:15 BST và cuộc đua xe lăn bắt đầu lúc 13:10 BST. Cuộc đua dành cho nữ có sự tham gia của người chiến thắng năm 2019 và người giữ kỷ lục marathon thế giới hiện tại Brigid Kosgei, người chiến thắng năm 2018 Vivian Cheruiyot, cũng như Ruth Chepng'etich, Roza Dereje và Valary Jemeli Aiyabei, tất cả đều có thời gian chạy cá nhân tốt nhất, dưới 2:20. Vận động viên Ethiopia Degitu Azimeraw đã lên kế hoạch tham gia cuộc chạy đua, nhưng đã rút lui sau khi xét nghiệm dương tính với COVID-19.

Cuộc đua nam có Eliud Kipchoge, Mosinet Geremew, Mule Wasihun, Sisay Lemma, và Tamirat Tola, tất cả đều có thời gian chạy cá nhân tốt nhất, dưới 2:05 Sondre Nordstad Moen, người đã phá kỷ lục chạy một giờ của châu Âu trước đó vào năm 2020, cũng tham gia thi đấu. Briton Sir Mo Farah, người vào tháng 9 năm 2020 đã lập kỷ lục thế giới của nam giới về đường chạy một giờ, đóng vai trò như một người điều hòa nhịp tim cho cuộc đua nam. Hai ngày trước cuộc đua, vận động viên người Ethiopia Kenenisa Bekele đã rút lui khỏi cuộc thi Marathon Luân Đôn vì chấn thương bắp chân. Bekele từng là một trong những ứng cử viên được yêu thích trong cuộc đua. Galen Rupp người Mỹ, người đã giành chiến thắng trong vòng loại Olympic của đất nước anh vào tháng 2 năm 2020 đã không thi đấu sau khi trải qua cuộc phẫu thuật vì chấn thương.

Nhà vô địch cuộc đua xe lăn nam 2019 Daniel Romanchuk đã được lên kế hoạch tham gia cuộc đua, nhưng sau đó quyết định không tham dự sự kiện này. Cuộc đua có sự góp mặt của Marcel Hug, người đã giành chiến thắng ở Marathon Luân Đôn năm 2014 và 2016, và là người duy nhất đánh bại Romanchuk trong một cuộc đua marathon kể từ tháng 3 năm 2019, cũng như vận động viên chiến thắng tám lần người Anh David Weir.

Người chiến thắng cuộc đua xe lăn nữ 2019 Manuela Schär đã tranh tài tại cuộc đua năm 2020. Cựu vận động viên chiến thắng của cuộc đua nữ Shelly Woods đã đua trong sự kiện đầu tiên của cô trong bốn năm qua.

Tóm tắt cuộc đua

Tất cả các cuộc đua đều diễn ra trong mưa lớn do bão Alex, và điều này đã hạn chế bất kỳ cơ hội phá kỷ lục thế giới nào tại sự kiện. Nỗ lực lập kỷ lục thế giới từng được cho là có thể thực hiện được nhờ đường đua marathon 2020 bằng phẳng.

Trong cuộc đua dành cho nữ, người chiến thắng năm 2019, Brigid Kosgei đã bảo vệ được danh hiệu của mình, chiến thắng với thời gian hơn ba phút. Kosgei tách ra từ nhóm tại  cuộc đua, và luôn dẫn đầu trong phần còn lại của cuộc đua. Cô đã hoàn thành trong thời gian 2:18:58. Ruth Chepng'etich đang chạy ở vị trí thứ hai cho đến khi bị Sara Hall vượt qua khoảng  cuối đến vạch đích. Hall về thứ hai và Chepng'etich về thứ ba. Vị trí thứ hai của Hall là lần đầu tiên một người Mỹ lọt vào tốp ba của cuộc thi Marathon Luân Đôn kể từ năm 2006, khi Deena Kastor giành chiến thắng trong cuộc đua. Natasha Cockram đã giành giải Người Anh về đích tốt nhất, mặc dù cô đang ở ngoài thời gian diễn ra vòng loại Olympic. Sau cuộc đua, Kosgei gọi đường đua Marathon Luân Đôn 2020 là "trần tục".

Trong cuộc đua nam, Shura Kitata đã giành chiến thắng trong phần đua nước rút trước Vincent Kipchumba và Sisay Lemma, những người lần lượt về nhì và ba. Kitata hoàn thành trong thời gian 2:05:41. Người chiến thắng năm 2019 Eliud Kipchoge đã về đích ở vị trí thứ tám sau khi rơi khỏi nhóm đầu với hai vòng chạy cuối. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2013, Kipchoge thua cuộc đua marathon, và sau cuộc đua, Kipchoge nói rằng anh ấy đã chạy  cuối cùng thì bị nghẹt tai. Jonathan Mellor giành giải người Anh về đích tốt nhất. Anh và Ben Connor đã hoàn thành tham gia vòng loại Olympic.

Cuộc đua xe lăn nam chiến thắng bởi Brent Lakatos người Canada trong một kết thúc nước rút với sáu vận động viên. Còn hai vòng nữa, Lakatos quyết định vượt lên dẫn đầu nhóm, và anh tiếp tục dẫn đầu cho đến khi về đích. David Weir và Marcel Hug lần lượt về nhì và ba, và Sho Watanabe, Jordi Madera, và Kota Hokinoue cũng tham gia vào chặng đua cuối cùng. Lakatos là người Canada đầu tiên về đích trên bục trong sự kiện xe lăn dành cho nam ở Marathon Luân Đôn trong 10 năm.

Nikita den Boer đã giành chiến thắng xe lăn nữ, cô về đích 82 giây trước Manuela Schär. Cặp đôi này đã dẫn đầu trong suốt cuộc đua cho đến khi cách đích khoảng , Boer dẫn trước khiến Schär không thể đuổi kịp. Jenna Fesemyer người Mỹ về thứ ba, kém Boer 12 phút. Đó là chiến thắng World Marathon Majors đầu tiên của Boer, và cô là người Hà Lan đầu tiên giành chiến thắng trong cuộc đua xe lăn Marathon London. Boer đã đánh bại thành tích cá nhân tốt nhất trước đó của chính cô với thời gian hơn 10 phút và nhờ chiến thắng này, cô ấy đã đủ điều kiện tham dự Paralympic Mùa hè 2020 bị trì hoãn. Schär đã thắng chín cuộc đua Marathon Quốc tế trước đó mà cô tham gia.

Các kết quả

Nam

Nguồn:

Nữ

Nguồn:

Xe lăn nam

Nguồn:

Xe lăn nữ

Nguồn:

Cuộc chạy marathon ảo
Một sự kiện marathon ảo cũng được tổ chức để cho phép mọi người chạy cự ly marathon và ghi lại thời gian của chính họ. Cuộc đua ảo có phí tham gia, với tất cả số tiền thu được sẽ được dùng làm từ thiện. Những đấu thủ đã hoàn thành cuộc chạy marathon ảo vào ngày 4 tháng 10 và ghi lại nó trên ứng dụng chính thức sẽ nhận được huy chương, giống như cách họ hoàn thành cuộc thi Marathon Luân Đôn truyền thống. Thời gian từ cuộc đua ảo có thể được sử dụng cho những người muốn tham gia sự kiện tham gia đông đảo vào năm 2021. Cuộc thi Marathon Luân Đôn 2021 đã bị hoãn lại từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2021, để tối đa hóa cơ hội có thể tổ chức một sự kiện tham gia đông đảo.

Ghi chú

Xem thêm
 Tác động của đại dịch COVID-19 đối với thể thao

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Chặng đua MotoGP Valencia

text:
Chặng đua MotoGP Valencia (tên chính thức Gran Premio de la Comunitat Valenciana) là một chặng đua thuộc giải đua xe MotoGP được tổ chức hàng năm (tính đến năm 2021) ở trường đua Ricardo Tormo, Tây Ban Nha. Chặng đua này bao gồm bốn thể thức là MotoGP, Moto2, Moto3 và MotoE.

Lịch sử
Chặng đua được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1999, từ đó đến nay chặng đua luôn được tổ chức ở trường đua Circuit Ricardo Tormo và thường là chặng đua cuối cùng của mùa giải. Tay đua chiến thắng nhiều nhất là Dani Pedrosa từng 7 lần giành chiến thắng.

Năm 2017 (thể thức MotoGP): Dani Pedrosa giành chiến thắng, đây là chiến thắng cuối cùng trong sự nghiệp của Pedrosa. Marc Marquez về đích thứ ba, chính thức lên ngôi vô địch.

Năm 2018 (thể thức MotoGP): Cuộc đua chính có mưa lớn và phải tạm ngưng. Marc Marquez bị ngã xe ở Race-1, không thể tham gia Race-2. Andrea Dovizioso là người giành chiến thắng.

Năm 2019 (thể thức MotoGP) Marc Marquez giành chiến thắng.

Năm 2020 (thể thức MotoGP) Franco Morbidelli là người giành chiến thắng, còn Joan Mir chính thức lên ngôi vô địch trước một chặng đua.

Kết quả theo năm
(Chặng đua luôn được tổ chức ở trường đua Ricardo Tormo ở Valencia, Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin chặng đua trên trang chủ MotoGP

Valencia


title: Tượng đá Dolhareubang

text:
Dolhareubang (Hangul: 돌 하르방) là những tượng đá đặc trưng và là cột mốc đại diện của đảo Jeju. Tượng được làm bằng cách chạm khắc đá Bazan, có chiều cao khoảng 130 cm ~ 190 cm. Tượng được công nhận là Di sản văn hóa dân gian địa phương số Hai vào ngày 25 tháng 8 năm 1971.

Tổng quan
Người ta ước tính rằng tượng đá Hareubang được chế tác vào khoảng năm 1754 (năm trị vì thứ 30 của vua Yeongjo). Tượng Dolhareubang được dựng ở trước cổng vào Jeju-mok, Jeonghee-hyeon, Daejeong-hyeon, có vai trò giống nhưng cột gỗ Jangseung không chỉ mang tính chất hộ mệnh, pháp thuật mà còn như một biểu tượng đánh dấu ranh giới. Hiện nay, một số địa điểm tại Thành phố Jeju như Đại học Quốc gia Jeju, Trụ sở Ủy ban thành phố Jeju, đền Samseonghyeol, tòa Gwandeokjeong đang lưu giữ 21 kho tượng Dolhareubang, tại Seongeub-ri, huyện Pyoseon, thành phố Seogwipo hiện có 12 pho tượng; Inseong-ri, Anseong-ri và Boseong-ri có 12 pho tượng (tổng cộng có 45 pho tất cả).

Dolhareubang là từ địa phương của đảo Jeju, được tạo ra từ giữa thế kỉ 20 có nghĩa là "Ông già được làm từ đá". Ngoài ra, tượng còn được gọi với nhiều tên khác nhau như Beoksoomeori, Mooseokmok(武石木), Wooseokmok (偶石木). Theo sử sách Đam La ghi chép lại, tượng còn được gọi là Ongjungseok(翁仲石), tuy nhiên hiện nay không còn sử dụng cái tên ấy nữa.

Ở Mãn Châu (Trung Quốc) người ta tìm thấy được bức tượng người đá thời nhà Liêu (遼) (Năm 907- 1125) có diện mạo rất giống với tượng Dolhareubang của Jeju. Do đó, dự đoán trong tương lai sẽ có một cuộc tranh chấp liên quan đến nguồn gốc của tượng Dolhareubang này.

Hình dáng

Dolhareubang được tạo ra bằng cách chạm khắc đá bazan, tùy theo mỗi vùng của đảo Jeju mà chiều cao tượng sẽ có chút khác nhau. Chiều cao trung bình của mỗi Dolhareubang ở thành phố Jeju là 187 cm, ở Seongeub là 141 cm, ở Daejeong là 134 cm. Chiều cao lớn nhất của Dolhareubang là 266 cm, nhỏ nhất là 103 cm. Dolhareubang thường đội một chiếc mũ vành, miệng hơi mỉm cười, mắt lồi ra và không có đồng tử, mũi to và rộng, tay đặt trên bụng. Thường thì tượng chỉ có phần thân trên mà không có có chân hoặc thân dưới.

Tượng đá Dolhareubang hiện đại

Nếu nhân vật đại diện của Đảo Phục Sinh là Moai, thì nhân vật đại diện của đảo Jeju chính là Dolhareubang. Gần đây, đảo Jeju cũng đang gấp rút xây dựng hình nhân vật đại diện cùng các sản phẩm du lịch cách điệu từ tượng đá Dolhareubang. Một ví dụ tiêu biểu đó chính là "Hareubang Jedori bé nhỏ" - nhân vật quảng bá cho Triển lãm Quýt đảo Jeju. "Hareubang Jedori bé nhỏ" đang hoạt động tích cực với vai trò là đại sứ quảng bá nền kinh tế mang tính xã hội của Jeju, đại sứ quảng bá cho Triển lãm Quýt đảo Jeju và là hình ảnh sử dụng trong sách dạy tiếng Jeju bản địa dành cho trẻ em. Như vậy, Dolhareubang đang thay đổi diện mạo, trở thành một hình tượng quan trọng không thể thay thế của đảo này.

Chú thích

Xem thêm

 Hareubang Jedori bé nhỏ
 Đền Samseonghyeol
 Cột gỗ Jangseung

Tôn giáo Hàn Quốc
Văn hóa Hàn Quốc


title: Nậm Củm

text:
Nậm Củm là một phụ lưu cấp 1 ở bờ trái sông Đà, chảy ở huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu, Việt Nam .

Nậm Củm dài chừng 53 km, diện tích lưu vực 398 Km², mã sông là "02 02 63 09"

Dòng chảy
Nậm Củm bắt nguồn từ hợp lưu các suối ở vùng núi ở phần bắc xã Pa Ủ huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu . Đường biên giới Việt - Trung phần lớn đi theo đường phân thủy ở các núi này.

Nậm Củm chảy uốn lượn về hướng tây nam rồi nam, đổ vào Sông Đà ở bản Nậm Củm xã Mường Tè .

Cửa sông ở phía hạ lưu, từ Thủy điện Pắc Ma  chừng 18 km đường sông.

Thủy điện
Thủy điện Nậm Củm 4 có công suất lắp máy 54 MW với 2 tổ máy, khởi công năm 2017, dự kiến hoàn thành năm 2019 , xây dựng trên dòng Nậm Củm tại vùng đất xã Mường Tè huyện Mường Tè.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Củm
Hệ thống sông Hồng


title: Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona

text:
Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona là một câu lạc bộ bóng đá nữ có trụ sở tại Barcelona, Tây Ban Nha. Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona là câu lạc bộ nữ thành công nhất của Tây Ban Nha ở cả bình diện trong nước và châu Âu.

Kể từ khi câu lạc bộ chuyên nghiệp hóa vào năm 2015, Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona đã trở thành đội bóng thành công nhất của Tây Ban Nha tại UEFA Women's Champions League Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona là câu lạc bộ Tây Ban Nha đầu tiên vô địch châu lục ở đội nữ.

Lịch sử

Thành lập và những năm đầu
Tháng 11 năm 1970, cầu thủ bóng đá 18 tuổi Người Catalunya, Immaculada Cabeceran Soler đã gặp Agustí Montal Costa (cựu chủ tịch Barcelona) để thảo luận về việc thành lập một đội bóng nữ.

Trận đầu tiên của đội vào Giáng sinh năm 1970, chiến thắng trước Unió Esportiva Centelles  được thi đấu dưới cái tên Selección Ciudad de Barcelona, là một trận đấu từ thiện do Ràdio Nacional tổ chức để gây quỹ. Mặc dù đội không được công nhận. Đội sau đó đổi tên thành Penya Femenina Barça và Ramallets đã huấn luyện đội cho đến năm 1972.

Trong những năm 1980, đội được đổi tên thành Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona. Đội đã đạt được một thỏa thuận hợp nhất không chính thức với FC Barcelona, đội được phép sử dụng màu sắc, huy hiệu và cơ sở vật chất của câu lạc bộ.

2002–2007: Trở thành một phần chính thức của FC Barcelona
Năm 2001, giải VĐQG Tây Ban Nha được đổi tên thành Superliga Femenina nhưng Barcelona không được tham gia giải do kết quả kém cỏi ở mùa giải trước. Vào ngày 26 tháng 6 năm 2002

2007-2015:Vô địch lần đầu và ra mắt UEFA Women's Champions League
Barcelona trở lại giải Primera Iberdrola vào năm 2008.Năm 2011, Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona giành Cúp Nữ hoàng Tây Ban Nha lần thứ 2, đánh bại Espanyol 1-0 trong trận chung kết vào năm 2012

Barcelona lần đầu tiên lọt vào tứ kết Champions League nữ trong mùa giải 2013-14.

Đội hình hiện tại

Cho mượn

Cựu cầu thủ quốc tế

  Spain: Sonia Bermúdez, Raquel Cabezón, Marta Corredera, Marta Cubí, Ana Escribano, Carolina Férez, Alicia Fuentes, Olga García, Ruth García, Gemma Gili, Bárbara Latorre, Vicky Losada, Adriana Martín, Olga Moreno, Melisa Nicolau, "Willy" Romero, Roser Serra, Esther Sullastres, Montserrat Tomé, Virginia Torrecilla, María Paz Vilas
  Argentina: Ludmila Manicler, Florencia Quiñones
  Brazil: Andressa Alves, Fabiana Simões
  Denmark: Line Røddik Hansen
  England: Toni Duggan
  France: Élise Bussaglia, Kheira Hamraoui
  Mexico: Maribel Domínguez, Patricia Pérez, Kenti Robles, Pamela Tajonar
  Netherlands: Stefanie van der Gragt
  North Macedonia: Nataša Andonova
  Portugal: Andreia Norton
  Romania: Simona Vintilă
  Serbia: Jelena Čanković
Danh

Kỷ lục tại UEFA Women's Champions League

Mùa giải

Ban huấn luyện

Danh hiệu

Trong nước

 Primera División :
2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15,  2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022/23
 Copa de la Reina :
1994, 2011, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021
 Supercopa de España :
2019–20, 2021–22
 Copa Catalunya :  2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019

Quốc tế

 UEFA Women's Champions League (1): 2020–21; runners-up: 2018–19

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Câu lạc bộ bóng đá nữ Barcelona tại UEFA

FC Barcelona
Câu lạc bộ bóng đá Nữ Tây Ban Nha


title: Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân

text:
Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân là một hiệp ước quốc tế ràng buộc pháp lý cấm vũ khí hạt nhân, hướng đến loại trừ chúng hoàn toàn.  Theo những người đề xướng, hiệp ước này được đưa ra nhằm củng cố Điều VI của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đòi hỏi những nỗ lực thiện chí để đàm phán các biện pháp hữu hiệu để giải trừ vũ khí hạt nhân. Những người hoài nghi đã lập luận rằng Hiệp ước này sẽ gây phương hại cho NPT. Nó chứa đựng "những điều cấm đối với việc phát triển, thử nghiệm, sản xuất, tàng trữ, chuyển giao, sử dụng và đe doạ sử dụng vũ khí hạt nhân". Trong các cuộc đàm phán, việc ngăn cấm vũ khí hạt nhân đã được bổ sung vào Điều 1, cũng như hỗ trợ tài chính và các hoạt động khác cho các hoạt động bị cấm.

Các cuộc đàm phán về hiệp ước bắt đầu tại Liên Hợp Quốc vào tháng 3 năm 2017 và tiếp tục từ ngày 15 tháng 6 đến ngày 7 tháng 7 năm 2017, theo một nhiệm vụ được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua vào tháng 12 năm 2016. Văn bản của hiệp ước đã được thông qua trong một cuộc bỏ phiếu gần như nhất trí vào ngày 7 tháng 7 năm 2017, trong đó có 124 trong số 193 thành viên của Liên Hợp Quốc tham gia. Hội nghị dẫn tới hiệp ước này chủ yếu bị tẩy chay bởi tất cả các quốc gia có vũ khí hạt nhân, cũng như của tất cả các thành viên NATO, ngoại trừ Hà Lan, đã bỏ phiếu chống lại hiệp ước này.

Khái niệm
Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân, theo những người đề xướng của nó, sẽ tạo thành một "cam kết chính trị rõ ràng" để đạt được và duy trì một thế giới không vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, không giống như một "quy ước vũ khí hạt nhân" toàn diện, nó sẽ không bao gồm tất cả các biện pháp pháp lý và kỹ thuật cần thiết để đạt được mục đích loại bỏ. Những điều khoản này thay vào đó sẽ là chủ đề của các cuộc đàm phán tiếp theo, cho phép thỏa thuận ban đầu được ký kết tương đối nhanh chóng, và nếu cần thiết mà không có sự tham gia của các quốc gia có vũ khí hạt nhân.

Những người ủng hộ hiệp ước cấm này tin rằng nó sẽ giúp "bêu xấu" vũ khí hạt nhân, và là "chất xúc tác" để loại bỏ. Khoảng hai phần ba các quốc gia trên thế giới đã cam kết làm việc cùng nhau để "lấp khoảng trống luật pháp" trong chế độ quốc tế hiện hành về vũ khí hạt nhân  và xem hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân là một lựa chọn để đạt được mục tiêu này.

Vũ khí hạt nhân - không giống như vũ khí hoá học, vũ khí sinh học, mìn chống người và bom, đạn chùm - vẫn chưa bị cấm một cách toàn diện và toàn cầu. Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) năm 1968 chỉ bao gồm một phần cấm, và các hiệp định khu vực cấm vũ khí hạt nhân cấm vũ khí hạt nhân chỉ ở một số khu vực địa lý nhất định.

Lịch sử

Chuẩn bị

Các đề xuất về hiệp định cấm vũ khí hạt nhân lần đầu tiên xuất hiện sau hội nghị tổng kết NPT năm 2010, tại đó 5 quốc gia có vũ trang hạt nhân là Hoa Kỳ, Nga, Anh, Pháp và Trung Quốc đã bác bỏ các cuộc gọi bắt đầu đàm phán Về một hiệp định vũ khí hạt nhân toàn diện. Những người ủng hộ giải trừ vũ khí đã đề xuất hiệp ước cấm là một con đường thay thế.

Việc triệu tập ba hội nghị liên chính phủ lớn trong năm 2013 và 2014 về "tác động nhân đạo của vũ khí hạt nhân" ở Na Uy, Mexico và Áo đã tăng cường quyết tâm quốc tế cấm chế tạo vũ khí hạt nhân. Hội nghị lần thứ hai, tại Mêhicô vào tháng 2 năm 2014, kết luận rằng việc cấm một loại vũ khí nhất định thường đi trước, và kích thích sự loại bỏ nó.

Vào năm 2014 một nhóm các quốc gia không phải là quốc gia có vũ trang hạt nhân được gọi là Liên minh Nghị trình mới (NAC) trình bày ý tưởng về một hiệp định cấm vũ khí hạt nhân cho các quốc gia NPT như một "biện pháp hiệu quả" có thể thực hiện Điều VI của NPT, Đòi hỏi tất cả các quốc gia phải theo đuổi các cuộc đàm phán có thiện chí để giải trừ vũ khí hạt nhân. NAC lập luận rằng một hiệp ước cấm sẽ hoạt động "bên cạnh" và "hỗ trợ" NPT.

Vào năm 2015, Đại hội đồng LHQ đã thành lập một nhóm công tác với nhiệm vụ để giải quyết các biện pháp pháp lý hiệu quả cụ thể, các quy định và định mức pháp lý để đạt được và duy trì một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Vào tháng 8 năm 2016, nó thông qua một báo cáo đề xuất các cuộc đàm phán vào năm 2017 về "một công cụ ràng buộc pháp lý để cấm vũ khí hạt nhân, dẫn tới việc loại bỏ hoàn toàn".

Vào tháng 10 năm 2016, Ủy ban đầu tiên của Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thực hiện đề nghị này bằng cách thông qua một nghị quyết thiết lập một uỷ quyền cho các cuộc đàm phán thỏa thuận hiệp ước vũ khí hạt nhân vào năm 2017 (với 123 bang đã bỏ phiếu ủng hộ và 38 chống lại và 16 người bỏ phiếu trắng). Lần thứ hai, phiếu bầu xác nhận đã được tiến hành trong một phiên toàn thể của Đại hội đồng vào tháng 12 năm 2016.

Phiên đàm phán đầu tiên và dự thảo đầu tiên của một hiệp định

Từ ngày 27 đến ngày 31 tháng 3 năm 2017, được triệu tập như "Hội nghị Liên hợp quốc để đàm phán một Công cụ ràng buộc hợp pháp để cấm vũ khí hạt nhân, Hướng tới Xoá bỏ hoàn toàn chúng", một vòng đàm phán đầu tiên đã được tổ chức tại trụ sở của LHQ ở New York với sự tham gia của 132 Quốc gia. Cuối cùng, Chủ tịch hội nghị đàm phán, Elayne Whyte Gómez, đại diện thường trực của Costa Rica cho Liên hiệp quốc tại Geneva, đã gọi việc thông qua một hiệp ước vào ngày 7 tháng 7 "một mục tiêu có thể đạt được". Ray Acheson, giám đốc chương trình giải trừ quân bị của Liên đoàn Quốc tế vì Hòa bình và Tự do, đã đưa ra ý kiến khác nhau của một số tiểu bang về xác minh và sự cần thiết của việc cấm cụ thể, bổ sung về kiểm tra, đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân và vận tải. Ngoài ra, hầu hết các chính phủ muốn cấm lưu trữ vũ khí hạt nhân, nhưng để giải trừ quân bị cho các cuộc đàm phán sau này với các quốc gia có vũ khí hạt nhân.

Tóm tắt các thảo luận, một bản dự thảo hiệp ước cấm ban đầu  đã được Elayne Whyte Gómez trình bày vào ngày 22 tháng 5. Phần CAN của Đức nêu bật Điều 1, 2a cấm bất kỳ việc đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của họ. Do đó, một số quốc gia NATO - Đức, Hà Lan, Bỉ, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ - sẽ phải chấm dứt hợp đồng chia sẻ hạt nhân với Hoa Kỳ trước khi có thể ký kết hiệp ước cấm thương lượng. Ngay trong năm 2010, Bundestag của Đức đã quyết định phần lớn là rút bom hạt nhân khỏi Đức, nhưng nó chưa bao giờ được thực thi Ngược lại, vào tháng 6 năm 2017, thư ký bang Sigmar Gabriel xác nhận lại việc đóng quân tại Đức cũng như nguyên tắc cân bằng chống lại Nga. Ông tuyên bố rằng do đó Đức không thể hỗ trợ quá trình cấm. Thành viên duy nhất của NATO tham gia đàm phán hiệp định là Hà Lan.

Điều 1, 1c (trong việc mở rộng Điều 1, 2a) cấm kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp vũ khí hạt nhân. Việc chấp nhận điều khoản này sẽ ngăn cản một lực lượng hạt nhân chung của châu Âu hoặc tài trợ của Đức và quyết định hạn chế đối với lực lượng Pháp; Cả hai lựa chọn đôi khi được thảo luận.

Phiên đàm phán thứ hai
Hội nghị lần thứ hai bắt đầu vào ngày 15 tháng 6 và dự kiến kết thúc vào ngày 7 tháng 7 năm 2017. 121 trong số 193 thành viên của Liên Hợp Quốc tham gia đàm phán.

Vào ngày 27 tháng 6, một bản thảo thứ hai đã được xuất bản. Bây giờ nó đưa ra một lựa chọn "tham gia và huỷ diệt chính xác" cho các quốc gia có vũ trang hạt nhân: các quốc gia tham gia hiệp ước "phải nộp, không chậm hơn sáu mươi ngày sau khi đệ trình tuyên bố của mình, một kế hoạch ràng buộc thời gian cho việc hủy diệt và không thể đảo ngược được hạt nhân Chương trình vũ khí phải thương lượng với các quốc gia thành viên "(Điều 4, 1) Tùy chọn "huỷ bỏ và gia nhập" lần thứ hai (Điều 4, 5) chỉ cung cấp hợp tác với IAEA để xác minh tính đúng đắn và đầy đủ của bản kiểm kê vật liệu hạt nhân, không xác minh việc loại bỏ. Điều này đã được thay đổi trong văn bản cuối cùng. Một chủ đề thảo luận khác là chấp nhận rõ ràng về "việc sử dụng năng lượng hạt nhân cho các mục đích hoà bình không có sự phân biệt". Sự xác nhận tương ứng vẫn là một phần của lời mở đầu cuối cùng.

Bản dự thảo thứ ba kể từ ngày 3 tháng 7 năm 2017 cung cấp chữ ký từ ngày 19 tháng 9 năm 2017. Nếu 50 tiểu bang đã phê chuẩn, hiệp ước sẽ có hiệu lực 90 ngày sau đó. Một trở ngại cuối cùng cho thỏa thuận là điều kiện của điều khoản rút quân, có nghĩa là một quốc gia thành viên "trong việc thực hiện chủ quyền quốc gia, [...] quyết định rằng các sự kiện phi thường liên quan đến chủ đề của Hiệp ước đã gây nguy hiểm cho lợi ích tối cao của quốc gia "Quan điểm đa số là điều kiện này là chủ quan, và không có lợi ích an ninh nào có thể biện minh cho nạn diệt chủng, và cũng không thể hủy diệt hàng loạt góp phần vào an ninh. Tuy nhiên, cũng như điều khoản rút quân trung lập không đưa ra lý do không được người thiểu số chấp nhận, điều 17 tương ứng được chấp nhận là một thỏa hiệp. Các biện pháp tự vệ sử dụng tùy tiện là thời kỳ rút quân 12 tháng và cấm rút quân trong một cuộc xung đột vũ trang.

Biểu quyết

Cuộc biểu quyết về dự thảo cuối cùng diễn ra vào ngày 7 tháng 7 năm 2017, với 122 phiếu ủng hộ, 1 phiếu chống (Hà Lan) và 1 phiếu trắng (Singapore).

Trong số các quốc gia bỏ phiếu cho việc thông qua hiệp ước là Nam Phi và Kazakhstan, cả hai đều có vũ khí hạt nhân trước đây và đã tự nguyện từ bỏ chúng.

Lập trường

Các quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Những quốc gia đề xướng hàng đầu của hiệp định cấm vũ khí hạt nhân bao gồm Ireland, Áo, Brazil, Indonesia, Mexico, Nigeria, Nam Phi và Thái Lan. Tất cả 54 quốc gia châu Phi (tất cả đều có hoặc đã ký kết hoặc phê chuẩn Hiệp ước Pelindaba năm 1996 thành lập một khu vực không có vũ khí hạt nhân ở lục địa này),, tất cả 33 quốc gia thuộc Mỹ Latinh và Caribê Một khu vực không có vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước Tretelolco năm 1967) và tất cả 10 quốc gia thuộc Đông Nam Á đều đăng ký các vị trí chung trong khu vực hỗ trợ cho một hiệp ước cấm. Nhiều quốc đảo Thái Bình Dương cũng ủng hộ.

Không quốc gia có sở hữu vũ khí hạt nhân nào thể hiện sự ủng hộ cho một hiệp ước cấm. Thực tế, một số trong số họ, bao gồm Hoa Kỳ  và Nga, đã bày tỏ sự phản đối rõ ràng.

Nhiều thành viên không sở hữu vũ khí hạt nhân của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cùng với Australia  và Nhật Bản, cũng kháng cự một hiệp ước cấm, vì họ tin rằng vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ tăng cường an ninh của họ. Một số thành viên NATO đã đưa ra một tuyên bố (không bao gồm Pháp, Hoa Kỳ, hoặc Vương quốc Anh, các vũ khí hạt nhân của NATO), tuyên bố rằng hiệp định sẽ "không hiệu quả trong việc loại bỏ vũ khí hạt nhân" Kêu gọi thực hiện tiên tiến Điều VI của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Sau khi thông qua, các sứ mệnh thường trực của Hoa Kỳ, Anh và Pháp đã ban hành một tuyên bố chung cho thấy họ không có ý định "ký kết, phê chuẩn hoặc từng tham gia vào nó". Sau khi tuyên bố rằng công cụ này rõ ràng không quan tâm đến thực tế của môi trường an ninh quốc tế, họ cho rằng việc gia nhập "không tương thích với chính sách ngăn chặn hạt nhân là điều cần thiết để giữ hòa bình ở châu Âu và Bắc Á trong hơn 70 năm".

Ý kiến công chúng

Một số cuộc thăm dò ý kiến gần đây tại một số quốc gia - bao gồm Australia, Đức,
Hà Lan,
Na Uy, và Thụy Điển đã ủng hộ mạnh mẽ cho việc đàm phán hiệp ước cấm, đối với sự phản đối của chính phủ ở những quốc gia này.

Hội dân sự
Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN), liên minh các tổ chức phi chính phủ, là một tổ chức xã hội dân sự chính hoạt động cùng với các chính phủ để đạt được một hiệp ước cấm mạnh mẽ và hiệu quả..  Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ cũng đã thúc đẩy một thỏa thuận để ngăn cấm và loại bỏ vũ khí hạt nhân  mô tả khuyến nghị của nhóm công tác LHQ để đàm phán lệnh cấm vào năm 2017 là "có khả năng lịch sử". Hàng ngàn nhà khoa học trên khắp thế giới đã ký một bức thư ngỏ để hỗ trợ các cuộc đàm phán.

Xanthe Hall (IPPNW và ICAN) hối tiếc về việc tẩy chay hiệp ước này bởi tất cả các cường quốc hạt nhân và các đồng minh của họ, nhưng cũng có những gợi ý về lịch sử: Hiệp ước Bom mìn hoặc Công ước về Bom, đạn chùm đã được ký kết chống lại các bang có vũ khí như vậy, nhưng cuối cùng Được ký bởi hầu hết các tiểu bang. Theo yêu cầu của một lệnh cấm hạt nhân chỉ có thể làm suy yếu Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) vì các lực lượng hạt nhân đang ngăn chặn các cuộc đàm phán giải trừ vũ khí đa chiều từ năm 1995, thay vào đó đang lên kế hoạch hiện đại hóa và tái vũ trang và do đó từ bỏ trách nhiệm giải trừ quân bị theo NPT, Điều VI. Rồi nguy cơ tăng lên khi phản ứng lại thì các quốc gia khác cảm thấy không bị ràng buộc mạnh mẽ hơn với sự không phổ biến vũ khí hạt nhân. Ngược lại, Hiệp định cấm vũ khí hạt nhân nhằm vào một động thái giải trừ quân số mới, vì thế nó sẽ hồi phục nhiều hơn làm suy yếu NPT.

Nghị sĩ

Các đảng chính trị hỗ trợ chính phủ ở các quốc gia thành viên NATO thường chia sẻ việc từ chối các cuộc đàm phán về cấm hạt nhân và hiệp định của các chính phủ của họ. Tuy nhiên, tháng 5 năm 2016, Quốc hội Hà Lan thông qua một đề nghị kêu gọi chính phủ làm việc cho "một lệnh cấm quốc tế về vũ khí hạt nhân". Đầu năm 2016, đa số các nghị sĩ Na Uy đã báo hiệu sự ủng hộ của họ đối với lệnh cấm. Cũng tại Đức, trong năm 2010, Bundestag đã chọn phần lớn để giải tán hạt nhân. Tuy nhiên, Na Uy và Đức đã không tham gia vào các cuộc đàm phán, Hà Lan bỏ phiếu chống lại hiệp ước.

Để đáp lại lời kêu gọi của ICAN, hơn tám trăm nghị sĩ trên khắp thế giới đã cam kết ủng hộ một hiệp ước cấm, kêu gọi "tất cả các chính phủ quốc gia thương lượng một hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân và dẫn tới việc loại trừ hoàn toàn" và mô tả nó là, "Khả thi và ngày càng cấp bách". Các quốc gia mà họ đại diện bao gồm các thành viên của cả khu vực không có vũ khí hạt nhân hiện tại của thế giới cũng như các quốc gia NATO. Trong số năm thành viên vĩnh viễn có vũ khí hạt nhân của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Vương quốc Anh là nước duy nhất có các đại diện được bầu cử hỗ trợ cho sáng kiến này.

Xem thêm

 Phong trào chống lại hạt nhân
Sáng kiến Nhân đạo
Hiệp ước về vũ khí hạt nhân
 Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân

Tham khảo

Liên kết ngoài

 UN website of the conference
 ICAN website of the campaign for a nuclear ban treaty, with live blog of the conference
 Women’s International League for Peace and Freedom: documents, opinions and daily summaries

Liên Hợp Quốc 2017
Cấm vũ khí hạt nhân
Chính sách vũ khí hạt nhân
Cấm vũ khí hạt nhân
Cấm vũ khí hạt nhân
Công ước và Nghị quyết Liên Hợp Quốc
Cấm vũ khí hạt nhân


title: Peak District

text:
Peak District là một vùng cao ở Anh ở cuối phía nam dãy Pennines. Nó chủ yếu thuộc phía bắc hạt Derbyshire, nhưng cũng bao gồm các bộ phận của các hạt Cheshire, đại Manchester, Staffordshire và Yorkshire. Một khu vực đa dạng, nó được chia thành: phần phía bắc gọi là Đỉnh Tối, mà hầu hết các vùng là đồng hoang và địa chất là đá grit, và phía nam gọi là Đỉnh Trắng, mà hầu hết người dân đang sinh sống và địa chất chủ yếu là đá vôi.

Công viên quốc gia Peak District là công viên đầu tiên trở thành công viên quốc gia tại Vương quốc Anh năm 1951. Nó gần với các thành phố Manchester và Sheffield, dễ dàng tiếp cận bởi đường bộ và đường sắt, nó thu hút hàng triệu khách mỗi năm.

Địa lý
Công Viên Quốc gia này bao phủ  diện tích của hạt Derbyshire, Cheshire, đại Manchester và phía Nam và phía Tây Yorkshire. Giới hạn phía bắc nằm dọc theo đường A62 giữa Marsden và Meltham, đông bắc của Oldham, trong khi điểm cực nam của nó là trên đường A52 ở vùng ngoại ô của Ashbourne ở Derbyshire.

Địa chất
Peak District, được hình thành hầu như chỉ từ đá trầm tích có niên đại từ kỷ Than đá. Nó bao gồm đá vôi than, nằm trên đá Grit và cuối cùng là Than. Ngoài ra có vài mỏm của đá macma chứa dung nham, tro núi lửa và miệng núi lửa chứa agglomerat.

Cấu trúc địa chất chung của Peak District là một mái vòm rộng (xem hình dưới đây), có mép phía tây đã bị đứt gãy và uốn rõ rệt. Nâng lên và xói mòn đã làm mất phần đầu mái vòm để lộ một ra cấu trúc đồng tâm với Than đá trên lề phía đông và phía tây, Carbon đá vôi ở lõi và với đá Millstone Grit giữa hai loại. Rìa phía nam của mái vòm được phủ bởi sa thạch kỷ Trias mặc dù chỉ hơi chạm vào Vườn Quốc gia.

Sinh thái
Đá grit và đá phiến ở Đỉnh Tối hỗ trợ cây thạch nam hoang và vùng đầm lầy che phủ phát triển, vùng đất này chủ yếu được sử dụng để chăn cừu và bắn gà gô trắng. Cao nguyên đá vôi của ở khu Đỉnh Trắng được được canh tác, với việc sử dụng đồng cỏ được cải tạo để chăn bò sữa.

Rừng tạo nên 8% diện tích vườn quốc gia. Có thể thấy rừng cây tự nhiên lá rộng ở những khu thung lũng hẹp và dốc ở phía Đỉnh Trắng và những khe núi phía Đỉnh Tối, trong khu gần những hồ chứa nước thường có các rừng cây lá kim.

Lịch sử

Lịch sử cổ xưa

Peak District đã có người từ thời kỳ đầu tiên của con người, bằng chứng là dấu tích của Thời đại đồ đá giữa, và bởi bằng chứng cổ địa lý học từ hang động ở Dovedale và những nơi khác. Cũng có cả bằng chứng về Thời kỳ đồ đá mới, bao gồm một số công trình và gò đất ở đồi Margery. Trong thời đại đồ Đồng khu vực này cũng có dân cư và trồng trọt, và bằng chứng của những người sống sót ở hang như Arbor Low  gần Youlgreave.

Trong thời đại đồ đồng và Thời đại đồ sắt, một số lượng đáng kể hào lũ như tại Mam Tor đã được tạo ra. Các công trình La Mã thì hiếm nhưng những người La Mã chắc chắn đã khai thác những mạch khoáng chất ở nhiều khu vực. Người La Mã đã định cư ở đây, bao gồm khu ở Buxton mà họ gọi là "Aquae Arnemetiae" vì ở đó có suối nước họ dành riêng cho các vị thần địa phương.

Lịch sử hiện đại

Sự xâm phạm Kinder năm 1932 là một mốc đánh dấu cho chiến dịch yêu cầu Vương Quốc Anh cho phép tiếp cận vùng cỏ hoang. Vào thời điểm đó, những đồng hoang mở như vậy đều bị đóng cửa; chúng được xác định là bị giữ làm của riêng mà chủ chỉ sử dụng 12 ngày một năm.
Công viên quốc gia Peak District trở thành công viên quốc gia đầu tiên của Vương quốc Anh vào ngày 17 tháng 4 năm 1951. Lối đi bộ đường dài đầu tiên ở Vương quốc Anh là Đường Pennine, mở cửa vào năm 1965 và bắt đầu tại Nags Head Inn, Grindsbook Booth, một phần của làng Edale.

Các đồng hoang phía bắc Saddleworth và Wessenden, trên Meltham, đã đạt được sự nổi tiếng trong những năm 1960 là bãi chôn lấp của nhiều trẻ em bị sát hại bởi Ian Brady và Myra Hindley.

Các hoạt động
Peak District có rất nhiều loại hoạt động ngoài trời. Một mạng lưới rộng lớn của các lối đi bộ công cộng và nhiều con đường mòn dài tổng cộng khoảng hơn 1.800 dặm (2.900 km), cũng như các khu vực dễ tiếp cận cho đi bộ đường dài. Đường Pennine nối Đỉnh Tối từ Edale đến ranh giới phía bắc của công viên phía nam Standedge. Đường Bridle thường được sử dụng bởi người đạp xe trên núi, cũng như những tay đua ngựa. Một số trong những con đường mòn dài ở Đỉnh Trắng, như Đường mòn Tissington và đường Đỉnh Cao, tái sử từ đường sắt cũ; chúng được sử dụng bởi người đi bộ, người đi ngựa và đi xe đạp.

Một số hồ chứa lớn của khu vực, ví dụ như Carsington Water, đã trở thành trung tâm thể thao dưới nước, bao gồm đi thuyền, câu cá và chèo thuyền, trong vùng bị bao quanh bởi nhiều đất nhất Vương quốc Anh này. Các hoạt động khác bao gồm thể thao ngoài trời như treo trượt và dù lượn, xem chim, và chạy định hướng.

Danh lam thắng cảnh

Các thị trấn và làng

Buxton, Matlock và Matlock Bath, Bakewell, và các thị trấn nhỏ Ashbourne và Wirksworth, trên rìa của công viên, tất cả đều cung cấp một loạt các tiện nghi du lịch. Về phía bắc có làng Hayfield nằm ở chân của Kinder Scout- đỉnh cao nhất trong khu vực.

Ngôi làng đẹp như tranh vẽ Castleton, có lâu đài Peveril, có bốn hang động: Peak, Blue John, Treak Cliff, và Speedwell, và là trung tâm sản xuất của các khoáng sản quý Blue John. Còn có các hang động và mỏ khác như Heights of Abraham, tại Matlock Bath, và Cavern Poole ở Buxton. Làng Eyam nổi tiếng về sự cách ly khỏi đại dịch Black Death năm 1665.

Xem thêm
 Danh sách các đồi ở Peak District
 Rừng của Peak là một khu vực dự trữ săn bắn thời trung cổ
 Đồng hoang Derbyshire

Tham khảo

Vườn quốc gia Anh


title: Finn Wolfhard

text:
Finn Wolfhard (sinh ngày 23 tháng 12 năm 2002) là nam diễn viên, ca sĩ và diễn viên lồng tiếng người Canada. Cậu được biết đến chủ yếu qua vai diễn Mike Wheeler trong bộ phim truyền hình Stranger Things chiếu trên Netflix, và Richie Tozier trong It - bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết kinh dị cùng tên của Stephen King.

Tiểu sử
Sinh tại Vancouver, Canada, trong một gia đình đa chủng tộc người Pháp, Đức và Do Thái.

Sự nghiệp
Wolfhard có được vai diễn đầu tiên của mình nhờ Craigslist. Cậu xuất hiện lần đầu trên màn ảnh với vai diễn Zoran trong phim The 100, tiếp sau đó là vai Jordie Pinsky trong Supernatural.

Năm 2016, cậu vào vai Mike Wheeler trong loạt phim truyền hình Stranger Things của Netflix. Sau khi gặp được thông báo tuyển diễn viên, cậu đã thử vai cho bộ phim bằng một đoạn phim tự quay.

Sự nghiệp diễn xuất

Điện ảnh

Truyền hình

Tham khảo

Sinh năm 2002
Nam diễn viên Canada thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Canada
Nam diễn viên truyền hình Canada
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Vancouver


title: Protodejeania echinata

text:
Protodejeania echinata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Protodejeania


title: Antonio José González Zumárraga

text:
Antonio José González Zumárraga (1925–2008) là một Hồng y người Ecuador gốc Chile của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng đảm nhận vai trò Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ S. Maria in Via, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Quito trong 18 năm, từ năm 1985 đến năm 2003.

Vốn là một giáo sĩ trong vai trò lãnh đạo giáo hội địa phương, ông từng đảm trách nhiều vai trò khác nhau trước khi tiến đến trở thành Tổng giám mục đô thành Quito, như: giám mục phụ tá Tổng giáo phận Quito (1969–1978), giám mục chính tòa Giáo phận Machala (1978–1980), Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Quito (1980–1985). Ngoài lãnh đạo các giáo phận được bổ nhiệm, ông còn đảm nhận vị trí quan trong tại Hội đồng giám mục quốc gia, cụ thể là chức Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ecuador (1987–1993). Ông được vinh thăng Hồng y ngày 21 tháng 10 năm 2003, bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Tiểu sử
Hồng y Antonio José González Zumárraga sinh ngày 18 tháng 3 năm 1925 tại Pujili, Chile. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 29 tháng 6 năm 1951, Phó tế Zumárraga, 26 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Tân linh mục là thành viên linh mục đoàn Tổng giáo phận Quito.

Sau 18 năm thi hành các công việc mục vụ với thẩm quyền và cương vị của một linh mục, ngày 17 tháng 5 năm 1969, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Józef Glemp, 50 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là giám mục phụ tá Tổng giáo phận Quito, danh nghĩa Giám mục Hiệu tòa Tagarata. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 15 tháng 6 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao, gồm chủ phong là Hồng y Pablo Muñoz Vega, S.J., Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Quito; hai vị giáo sĩ còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Tổng giám mục Manuel de Jesús Serrano Abad, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Cuenca và Tổng giám mục Bernardino Carlos Guillermo Honorato Echeverría Ruiz, O.F.M., Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Guayaquil  Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu SPIRITUS UNITATIS UNITAS CARITATE.

Sau 9 năm đảm nhiệm chức giám mục phụ tá, Tòa Thánh quyết định thuyên chuyển Giám mục Zumárraga đến nhiệm sở mới, cụ thể là Giáo phận Machala, làm Giám mục chính tòa. Thông báo bổ nhiệm được công bố cách rộng rãi bởi Tòa Thánh vào ngày 30 tháng 1 năm 1978.

Chỉ sau khoảng thời gian 2 năm đảm trách vai trò giám mục chính tòa, Giám mục Zumárraga được Tòa Thánh thăng Tổng giám mục, qua việc bổ nhiệm giám mục này làm Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Quito. Thông báo về việc bổ nhiệm này được công bố cách rộng rãi vào ngày 28 tháng 6 năm 1980. Sau đó 5 năm, ông chính thức kế vị trở thành Tổng giám mục đô thành Quito vào ngày 1 tháng 6 năm 1985.

Ngoài lãnh đạo giáo phận được bổ nhiệm, ông còn đảm nhận vị trí quan trong tại Hội đồng giám mục quốc gia, cụ thể là ông từng đảm nhận chức vụ Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ecuador, từ năm 1987 đến năm 1993.

Bằng việc tổ chức công nghị Hồng y năm 2001 được cử hành chính thức vào ngày 21 tháng 2, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đưa ra quyết định vinh thăng Tổng giám mục Antonio José González Zumárraga tước vị danh dự của Giáo hội Công giáo, Hồng y. Tân Hồng y thuộc Đẳng Hồng y Linh mục và Nhà thờ Hiệu tòa được chỉ định là Nhà thờ Santa Maria in Via. Tân Hồng y đã cử hành các nghi thức nhận nhà thờ hiệu tòa của mình vào ngày 25 tháng 2 sau đó.

Ngày 21 tháng 3 năm 2003, Tòa Thánh chấp thuận đơn hồi hưu của ông, vì lý do tuổi tác, theo Giáo luật. Ông qua đời ngày 13 tháng 10 năm 2008, thọ 83 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1925
Mất năm 2008
Hồng y Ecuador
Giám mục Công giáo thế kỉ 20
Giám mục Công giáo thế kỉ 21
Hồng y do Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm


title: Sao dãy chính loại A

text:
Sao dãy chính loại A (AV) hoặc sao lùn A là một sao dãy chính (đốt hydro) với quang phổ loại A và lớp sáng V. Những ngôi sao có quang phổ được đặc trưng với vạch hấp thụ hydro Balmer mạnh mẽ. Chúng có khối lượng từ 1,4 đến 2,1 lần khối lượng Mặt Trời và nhiệt độ bề mặt trong khoảng từ 7600 đến 10.000 K. Ví dụ các sao sáng và gần Trái Đất là Altair (A7 V), Sirius A (A1 V) và Vega (A0 V). Các sao loại A không có vùng đối lưu và do đó, dự kiến sẽ không chứa từ trường. Kết quả là, vì chúng không có gió sao mạnh nên chúng thiếu phương tiện để tạo ra phát xạ tia X.

Sao chuẩn

Hệ thống Yerkes Atlas (đã sửa đổi) liệt kê một mạng lưới dày đặc các ngôi sao tiêu chuẩn lùn loại A, nhưng không phải tất cả những ngôi sao này đều tồn tại cho đến ngày nay như là tiêu chuẩn. "Điểm neo" và "tiêu chuẩn dagger" của hệ thống phân loại phổ MK trong số các sao lùn có trình tự chính loại A, tức là những ngôi sao tiêu chuẩn không thay đổi qua nhiều năm và có thể được coi là định nghĩa ra hệ thống này, là Vega (A0 V), Gamma Ursae Majoris (A0 V) và Fomalhaut (A3 V). Đánh giá tinh tế về phân loại MK của Morgan & Keenan (1973)  không cung cấp bất kỳ tiêu chuẩn dagger nào giữa các loại A3 V và F2 V. HD 23886 được đề xuất làm tiêu chuẩn A5 V vào năm 1978. Richard Gray & Robert Garrison đã cung cấp những đóng góp gần đây nhất cho dãy chính sao lùn A trong một cặp bài báo năm 1987  và 1989. Họ liệt kê một loạt chuẩn cho quang phổ sao lùn loại A quay nhanh và quay chậm, bao gồm HD 45320 (A1 V), HD 88955 (A2 V), 2 Hydri (A7 V), 21 Leonis Minoris (A7 V) và 44 Ceti (A9 V). Bên cạnh các tiêu chuẩn MK được cung cấp trong các giấy tờ của Morgan và các giấy tờ Grey & Garrison, thỉnh thoảng người ta cũng thấy Delta Leonis (A4 V) được liệt kê là một tiêu chuẩn. Không có sao tiêu chuẩn A6 V và A8 V được công bố.

Tham khảo

Sao dãy chính nhóm A
Loại sao


title: Pachnobia distincta

text:
Pachnobia distincta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pachnobia


title: Hemiteles hospes

text:
Hemiteles hospes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemiteles


title: Cerocala bergeri

text:
Cerocala bergeri là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cerocala


title: Heliocopris beccarii

text:
Heliocopris beccarii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Heliocopris


title: Acronicta atristrigata

text:
Acronicta atristrigata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acronicta


title: Rituximab

text:
Rituximab, được bán dưới tên thương hiệu Rituxan cùng với một số những tên gọi khác, là một loại thuốc được sử dụng để điều trị một số bệnh tự miễn và các loại ung thư. Nó được sử dụng cho ung thư hạch không Hodgkin, bệnh bạch cầu lymphocytic mãn tính, viêm khớp dạng thấp, u hạt với polyangiitis, xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn, pemphigus vulgaris, nhược cơ và viêm loét dạ dày dương tính với Epstein-Barr..  Thuốc được tiêm chậm vào tĩnh mạch.

Tác dụng phụ là phổ biến, thường xảy ra trong vòng hai giờ sau khi dùng thuốc, bao gồm phát ban, ngứa ngáy, huyết áp thấp và khó thở. Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể có như kích hoạt lại bệnh viêm gan B ở những người đã từng bị nhiễm bệnh, bệnh não bộ đa cấp tiến triển và hoại tử biểu bì độc hại. Vẫn không rõ ràng về mức độ an toàn cho em bé nếu dùng khi mang thai.

Rituximab là một kháng thể đơn dòng chimeric chống lại protein CD20, mà chủ yếu được tìm thấy trên bề mặt của các tế bào B. Khi nó liên kết với protein này, nó gây nên cái chết tế bào.

Rituximab đã được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 1997. Nó nằm trong danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Giá bán buôn ở các nước đang phát triển tính đến năm 2014 là 148-496 USD / 100 mg. Tại Vương quốc Anh, lượng tiền tốn NHS là khoảng  182£ tính đến năm 2015. Giá bán buôn trung bình tại Hoa Kỳ của một điều trị điển hình cho viêm khớp dạng thấp (liều 1.000 mg IV, cách nhau 2 tuần) sẽ là 14,100 $ một tháng vào năm 2014 (705$ cho 100 mg) nhưng bằng sáng chế hết hạn vào năm 2016. Một số dạng tương tự sinh học đã được đưa ra.

Chú thích

Thuốc thiết yếu của WHO
Thuốc chống ung thư
RTT


title: Tucanti plumicornis

text:
Tucanti plumicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tucanti