title: Lý thuyết hành vi có kế hoạch

text:
Lý thuyết hành vi có kế hoạch hay lý thuyết hành vi hoạch định (Tiếng Anh: The Theory of Planning Behaviour) là một lý thuyết thể hiện mối quan hệ giữa niềm tin và hành vi của một người nào đó, trong đó niềm tin được chia làm ba loại: niềm tin về hành vi, niềm tin theo chuẩn mực chung và niềm tin về sự tự chủ.

Khái niệm này được khởi xướng bởi Icek Ajzen năm 1991, nhằm mục đích cải thiện khả năng dự đoán của Lý thuyết về hành động hợp lý (Tiếng Anh: Theory of reasoned action) bằng cách bổ sung thêm vào mô hình nhân tố nhận thức về kiểm soát hành vi, mang lại nhiều ưu điểm trong việc dự đoán và giải thích hành vi của một cá nhân trong  một bối cảnh nhất định. Nó được xem là một trong những lý thuyết được áp dụng và trích dẫn rộng rãi nhất về lý thuyết hành vi (Cooke & Sheeran, 2004).

Lý thuyết đã được áp dụng cho các nghiên cứu trong các lĩnh vực khác nhau như quảng cáo, quan hệ công chúng, chiến dịch quảng cáo, y tế, thể thao,...

Nguồn gốc

Mở rộng từ " Lý thuyết về hành vi hợp lý "
Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) được phát triển từ lý thuyết hành vi hợp lý (Ajzen và Fishbein, 1975), lý thuyết này được tạo ra để khắc phục sự hạn chế của lí thuyết trước về việc cho rằng hành vi của con người là hoàn toàn do kiểm soát lý trí."

Theo Lý thuyết về hành vi hợp lý, nếu một người có thái độ tích cực đối với hành vi và những người quan trọng của họ  cũng mong đợi họ thực hiện hành vi (tức là nhân tố tiêu chuẩn chủ quan), thì kết quả là họ có  mức độ ý định hành vi cao hơn (có nhiều động lực hơn) và nhiều khả năng sẽ hành động (thực hiện ý định). Điều này đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu, khẳng định mối liên kết giữa thái độ và tiêu chuẩn chủ quan đối với ý định hành vi, và sau đó là thực hiện hành vi.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi phản đối về mối quan hệ gắn kết giữa ý định hành vi và hành vi thực tế, từ kết quả của một số nghiên cứu cho thấy vì những hạn chế trong hoàn cảnh, ý định hành vi không phải lúc nào cũng dẫn đến hành vi thực tế. Nếu một cá nhân thiếu sự kiểm soát hành vi thì ý định hành vi không phải là yếu tố quyết định thực hiện hành vi đó.  Ajzen đưa ra Lý thuyết về hành vi có kế hoạch bằng cách thêm một nhân tố mới đó là nhận thức kiểm soát hành vi. Ông đã mở rộng lý thuyết về hành vi hợp lý bao gồm nhân tố phi lý trí để tăng tính chính xác cho mô hình dự đoán hành vi.

Mở rộng từ  " Lý thuyết khả năng thực hiện hành vi "
Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) còn được phát triển dựa trên sự tự nhận thức hay khả năng thực hiện hành vi (self-efficacy, viết tắt: SET). SET được đề xuất bởi Bandura vào năm 1977, xuất phát từ lý thuyết nhận thức xã hội.

Theo Bandura, những kỳ vọng như động lực, hiệu suất và cảm giác thất vọng khi thất bại liên tục quyết định hiệu quả và phản ứng hành vi. Bandura chia  kỳ vọng thành hai loại khác nhau: niềm tin vào năng lực bản thân và kết quả kỳ vọng. Ông định nghĩa:

• Khả năng thực hiện hành vi là niềm tin rằng mức độ thành công  mà một người thực hiện hành vi cụ thể

• Kết quả kỳ vọng đề cập đến sự kỳ vọng về kết quả cụ thể của một hành vi nhất định.

Ông nói rằng sự nhận thức khả năng thực hiện hành vi là điều kiện tiên quyết quan trọng nhất để thay đổi hành vi, vì nó là dấu hiệu của sự chấn chỉnh tâm lý bằng hành động trong và sau một tình huống khó khăn. Các cuộc điều tra trước đây đã chỉ ra rằng hành vi của một người sẽ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi niềm tin vào năng lực của chính bản thân họ.  Vì lý thuyết khả năng thực hiện hành vi góp phần giải thích các mối quan hệ khác nhau giữa niềm tin, thái độ, ý định và hành vi nên SET đã được áp dụng rộng rãi cho các lĩnh vực liên quan đến sức khỏe thể chất và cả tinh thần.

Mô hình
thế=|trái|nhỏ|324x324px|Mô hình thuyết hành vi có kế hoạch
 Tương ứng với ba loại niềm tin của con người, niềm tin hành vi tạo ra một thái độ hành vi (có thể tiêu cực hay tích cực), niềm tin theo chuẩn mực chung dẫn đến một chuẩn mực chủ quan, và niềm tin về sự tự chủ làm phát sinh nhận thức kiểm soát hành vi. Mô hình TPB giả định rằng một hành vi có thể được dự báo hoặc giải thích bởi các ý định để thực hiện hành vi đó. Ajzen (1988) cho rằng ý định lại là một hàm của 3 nhân tố ảnh hưởng: Thứ nhất, các thái độ đối với hành vi (Attitude toward the Behavior); Thứ hai, là quy chuẩn chủ quan (Subjective Norms). Thứ ba,  nhận thức kiểm soát hành vi  (Perceived Behavioral Control).

Glanz và cộng sự (2008) cho rằng lý thuyết TPB là phù hợp đối với các nghiên cứu thực nghiệm trong việc xác định ra các yếu tố quan trọng để từ đó có thể đề xuất các chính sách, giải pháp - nó là một trong những mô hình tốt nhất để thực hiện các chính sách, giải pháp sau nghiên cứu.

Theo nguyên tắc chung, thái độ đối với hành vi và tiêu chuẩn chủ quan càng thuận lợi, và nhận thức kiểm soát hành vi càng dễ dàng thì ý định thực hiện hành vi của người đó càng mạnh mẽ. Và nếu một mức độ kiểm soát thực tế đối với hành vi đủ lớn thì họ có thể thực hiện ý định mỗi khi có cơ hội.

Các khái niệm

Thái độ và thái độ đối với hành vi
Theo tâm lý học, thái độ  là một tập hợp các cảm xúc, niềm tin và hành vi hướng đến một đối tượng, con người, đồ vật hay một sự kiện cụ thể nào đó. Thái độ thường là kết quả của quá trình trải nghiệm hoặc nuôi dưỡng, và có thể ảnh hưởng mạnh mẽ lên hành vi. Mặc dù thái độ thường tồn tại lâu dài nhưng chúng vẫn có thể thay đổi được.

Thái độ đối với hành vi (Tiếng Anh: Attitude toward the Behavior) là đánh giá của một cá nhân về kết quả thu được từ việc thực hiện một hành vi cụ thể, ám chỉ mức độ đánh giá thuận lợi hay bất lợi về một hành vi của một cá nhân.

Niềm tin theo chuẩn mực chung và quy chuẩn chủ quan
Niềm tin theo chuẩn mực chung (Tiếng Anh: Normative belief): nhận thức của một cá nhân về áp lực quy phạm xã hội, hoặc niềm tin của một người về những gì người khác nghĩ anh ta/ cô ta nên hoặc không nên thực hiện hành vi đó.

Quy chuẩn chủ quan (Tiếng Anh: Subjective norm):  nhận thức của một cá nhân, với những người tham khảo quan trọng của cá nhân đó cho rằng hành vi nên hay không nên được thực hiện; bị ảnh hưởng bởi sự phán xét của những người quan trọng khác (ví dụ: cha mẹ, vợ / chồng, bạn bè, giáo viên).

Niềm tin về sự tự chủ và nhận thức kiểm soát hành vi
Niềm tin về sự tự chủ (Tiếng Anh: Control beliefs): Yếu tố bên trong; niềm tin về khả năng thực hiện, kiểm soát được hành động; niềm tin của một cá nhân về sự hiện diện của các yếu tố có thể tạo điều kiện hoặc cản trở việc thực hiện hành vi.

Nhận thức kiểm soát hành vi (Tiếng Anh: Perceived behavioural control): nhận thức của một cá nhân về sự dễ dàng hoặc khó khăn trong việc thực hiện hành vi cụ thể; điều này phụ thuộc vào sự sẵn có của các nguồn lực và các cơ hội để thực hiện hành vi. Ajzen đề nghị rằng nhân tố nhận thức kiểm soát hành vi tác động trực tiếp đến xu hướng thực hiện hành vi, và nếu cá nhân nhận thức chính xác về mức độ kiểm soát của mình, thì kiểm soát hành vi còn dự báo cả hành vi. Khái niệm nhận thức kiểm soát hành vi  có liên quan về mặt khái niệm với sự tự chủ (Tiếng Anh: self-efficacy).

Ý định hành vi và hành vi
Ý định hành vi (Tiếng Anh: Behavioural intention): một dấu hiệu cho thấy sự sẵn sàng của một cá nhân để thực hiện một hành vi nhất định. Nó được coi là tiền đề của việc thực hiện hành vi. Nó dựa trên thái độ đối với hành vi, quy chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi.

Hành vi (Tiếng Anh: Behaviour): là phản ứng có thể quan sát được của một cá nhân trong một tình huống nhất định đối với một mục tiêu nhất định. Ajzen cho biết một hành vi là một chức năng của các ý định tương thích với nhận thức kiểm soát hành vi trong đó kiểm soát hành vi được nhận thức sẽ làm giảm bớt tác động của ý định đối với hành vi, do đó một dự định có lợi chỉ tạo ra hành vi khi nhận thức kiểm soát hành vi là mạnh.

Ứng dụng TPB trong Bussiness - Marketing
Thuyết hành vi có kế hoạch có thể được sử dụng để hỗ trợ cho quá trình nghiên cứu về hành vi của khách hàng, người tiêu dùng trong Marketing. Bởi lẽ trong thời buổi ngày nay, thời đại kỷ nguyên số bùng nổ, khách hàng có nhiều sự lựa chọn hơn và thị trường cạnh tranh ngày một gay gắt, cuộc chiến để nắm bắt được tâm lý và hành vi của khách hàng là một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của Marketing bởi quyền lực của khách hàng đã và đang ngày một lớn mạnh và đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ. Các kênh mua sắm đa dạng hơn như Omni channel, mua chéo kênh và hành vi mua sắm cũng phức tạp hơn như Showrooming và Webrooming. Một số công cụ dùng cho marketing đã được ra đời nhằm phục vụ cho quá trình nắm bắt được những bản chất cơ bản hình thành nên ý định của người tiêu dùng và thấu hiểu khách hàng ở từng giai đoạn, từng điểm chạm như Bản đồ hành trình khách hàng (CJM),... Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra những quyết định hợp lý từ những khâu đầu tiên như thu mua nguyên liệu đến khâu cuối cùng là đưa sản phẩm đến khách hàng và các dịch vụ hậu mãi.

Trong những báo cáo về hành vi của khách hàng, người ta thường đo lường bằng các dữ liệu định tính, sau đó đến các dữ liệu định lượng để tổng hợp nên kết quả. Việc sử dụng Thuyết hành vi có kế hoạch trong nghiên cứu về hành vi sẽ giúp cho doanh nghiệp có cái nhìn sâu vào bản chất suy nghĩ khách hàng, trả lời các câu hỏi:

• Vì sao khách hàng có xu hướng lựa chọn như thế?

• Có những yếu tố nào tác động đến hành vi lựa chọn của khách hàng?

• Hành vi của một cá nhân liệu có ảnh hưởng bởi hành vi của những người xung quanh?

Xác định những câu hỏi trên sẽ giúp doanh nghiệp có thể đưa ra giải pháp cho mình. Thuyết hành vi có kế hoạch giúp cho doanh nghiệp có thể tiếp cận sâu với khách hàng và giải quyết những vấn đề từ trong lý trí của họ, biết rõ nhu cầu của khách hàng và thị hiếu của thị trường.

Dưới đây là hai ví dụ về vai trò của Thuyết hành vi có kế hoạch trong hoạt động Nghiên cứu hành vi của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp.

Trong  lĩnh vực chiến lược marketing xanh

Phân tích thái độ trong thuyết hành vi có kế hoạch: " Marketing xanh thúc đẩy ý định mua sản phẩm thân thiện với môi trường ".

Cả thế giới đang đối mặt với biến đổi khí hậu do sự nóng lên toàn cầu. Nó gây ra hàng loạt hậu quả như thiên tai, thời tiết thay đổi, mùa khô kéo dài, cháy rừng, thiếu không khí sạch, thiếu nguồn nước sạch, nghèo đói…

Đứng trước tình trạng trên, nhiều công ty cố gắng tạo ra những bước đột phá khác nhau để giảm nhiệt độ nóng lên toàn cầu. Trong số đó là sự hiện diện của các sản phẩm thân thiện với môi trường và được marketing thân thiện với môi trường.

Marketing xanh là một chiến lược marketing sản phẩm của nhà sản xuất cho nhu cầu của người tiêu dùng quan tâm đến môi trường. Nó nhằm thu hút sự chú ý của công chúng và thuyết phục người tiêu dùng mua lại những sản phẩm thân thiện với môi trường. Hành vi như vậy làm gia tăng ý định mua lại vì lợi ích và công dụng của nó cho sức khỏe.

Hành vi là một hành động thực tế có thể được nhìn thấy hoặc quan sát. Những hành vi này xảy ra do quá trình cung cấp kiến thức về một kích thích để xác định thái độ rồi hành động hoặc không hành động, và điều này có thể được nhìn thấy bằng cách sử dụng năm giác quan. Hơn nữa, Ajzen giải thích rằng hành vi là một thói quen về hành động thể hiện tính cách của một người.

Mô hình hành vi của một người có thể khác nhau, nhưng quá trình xảy ra cơ bản giống nhau cho tất cả mọi người. Điều này có nghĩa là hành vi không thể tự phát và vô nghĩa, phải có mục tiêu rõ ràng hoặc tiềm ẩn.

Về mặt lý thuyết, đánh giá cá nhân về thái độ mong đợi hành vi xã hội (chuẩn mực chủ quan), và năng lực bản thân hành vi (nhận thức kiểm soát hành vi) là những khái niệm rất khác nhau, mỗi khái niệm có một vị trí quan trọng trong nghiên cứu xã hội và hành vi. Lý thuyết về hành vi có kế hoạch phân biệt giữa ba loại niềm tin, đó là niềm tin hành vi, niềm tin chuẩn mực và niềm tin kiểm soát, có liên quan đến việc xây dựng thái độ, chuẩn mực chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi.

Dự đoán tốt nhất về hành vi của một người dựa trên sở thích của người đó. Sự quan tâm đến hành vi dựa trên hai yếu tố chính, đó là: niềm tin của cá nhân vào kết quả của hành vi được thực hiện và nhận thức của cá nhân về quan điểm của những người gần gũi nhất với hành vi. Có thể cho rằng thái độ sẽ ảnh hưởng đến hành vi thông qua quá trình ra quyết định cẩn thận; có lý do và sẽ có tác động hạn chế trong ba điều. Đó là:

1. Thái độ được thực hiện trên hành vi dựa trên sự chú ý đến kết quả xảy ra khi hành vi được thực hiện.

2. Hành vi được thực hiện bởi một cá nhân, không chỉ dựa trên quan điểm hoặc nhận thức được xem xét đúng bởi cá nhân mà còn chú ý đến quan điểm hoặc nhận thức của những người gần gũi hoặc liên quan đến cá nhân.

3. Thái độ phát sinh dựa trên quan điểm và nhận thức của cá nhân, chú ý đến quan điểm hoặc nhận thức của người khác về những hành vi này, sẽ dẫn đến ý định có thể trở thành hành vi.

Phản ứng thái độ đối với mong muốn mua các sản phẩm môi trường cũ cũng đã trở thành ngày càng phổ biến với mọi người. Vì vậy, nó làm xuất hiện một ý định mua lại trong những người tiêu dùng. Sự gia tăng các sản phẩm thực phẩm truyền thống bây giờ là một thay thế mới cho người tiêu dùng. Thực phẩm và đồ uống là những sản phẩm được người tiêu dùng quan tâm về môi trường tìm kiếm nhiều nhất. Điều này mở ra cơ hội cho các nhà sản xuất bán sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường, lành mạnh và các sản phẩm thân thiện với môi trường như thực phẩm hữu cơ và đồ uống.

Từ vài năm trước, dường như việc kinh doanh tại thành phố Baubau của Indonesia ngày càng được lấp đầy bởi một số doanh nghiệp kinh doanh sáng tạo, bao gồm kinh doanh ẩm thực. Trong khi đó, nhiều người nói rằng thực đơn truyền thống sẽ một lần nữa có được một vị trí trong trái tim của những người yêu ẩm thực Indonesia. Bởi vì bây giờ nhiều người đã chán với các menu hiện đại và thay vào đó chú ý vào menu truyền thống. Ngoài ra, theo báo cáo, thực đơn truyền thống tốt cho sức khỏe hơn thực đơn hiện đại được cung cấp bởi một số nhà hàng. Qua đó, nhiều người hiểu rằng sự hiện diện của thực phẩm truyền thống là một trong những lựa chọn thay thế tốt để ngăn chặn toàn cầu sự nóng lên đang xảy ra vào thời điểm này.

Lý thuyết về hành vi có kế hoạch (TPB) dựa trên giả định rằng con người là sinh vật lý trí và nghĩ về ý nghĩa của hành động của họ trước khi họ quyết định làm hoặc không làm một số hành vi nhất định. Lý thuyết về hành vi có kế hoạch (TPB) nhằm giải thích hành vi của người tiêu dùng bắt đầu với ý định Trong những lý thuyết này mô tả hành vi của người tiêu dùng không phải là tự phát, hành vi bốc đồng, thói quen, hoặc không suy nghĩ. Điều này cho thấy hành vi của người tiêu dùng đến từ ý định bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thái độ và chuẩn mực chủ quan.

Người dân ở thành phố Baubau cũng tương tự. Trước khi họ đưa ra hành vi lựa chọn loại menu hiện đại hay truyền thống, loại thức ăn và đồ uống gì để sử dụng thì họ suy nghĩ về kết quả của hành vi đem lại cho họ. Nếu họ chọn hành vi mua thực phẩm hiện đại thì rất có thể nó làm ảnh hưởng trực tiếp lên sức khỏe của bản thân họ, trong khi thực phẩm truyền thống là một sự lựa chọn tốt để thay thế. Thêm vào đó, họ quan sát và đánh giá cả những suy nghĩ và hành vi của những người bên cạnh. Họ nhận ra và cảm nhận được xu hướng ưa chuộng lối sống xanh, bảo vệ môi trường và sử dụng những sản phẩm có lợi cho sức khỏe và môi trường từ những người bên cạnh. Điều ấy thúc đẩy họ ra quyết định lựa chọn menu và thực phẩm truyền thống.

Nhờ việc hiểu được các yếu tố cấu thành hành vi của người tiêu dùng, các doanh nghiệp ở Baubau đã nhanh chóng đưa ra các giải pháp theo nhu cầu quan tâm đến môi trường và sức khỏe của người tiêu dùng.

Các sản phẩm thân thiện với môi trường của các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Thành phố được họ sản xuất theo quy trình giống hệt như việc sử dụng các nguyên liệu thô thân thiện với môi trường được đảm bảo bởi giấy chứng nhận hoặc giấy phép từ các tổ chức nhất định. Một số doanh nghiệp vừa và nhỏ đã thực hiện quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và họ được tăng doanh số và thu nhập, vì công chúng tin rằng sản phẩm được sản xuất rất sạch sẽ, sử dụng nguyên liệu thực sự an toàn, cũng như có nhãn SNI và halal, hiệu quả trong việc sử dụng nguyên liệu thô, năng lượng và nước mà có thể làm giảm chi phí hoạt động.

Tại thành phố Baubau, đặc sản khu vực không chỉ có nhiều loại mà còn có rất nhiều hàm lượng dinh dưỡng. Ngoài ra thành phần động vật và thực vật, có một số chất dinh dưỡng khác có trong thực phẩm khu vực như là khoáng chất, carbohydrate tốt, protein, chất béo, nước. Không giống như thực phẩm và đồ uống có chứa hóa chất như chất bảo quản, chất làm ngọt, chất tạo màu và các hương liệu khác trong thực phẩm đóng gói, đặc sản của khu vực là được coi là lành mạnh hơn vì họ chỉ sử dụng các thành phần tự nhiên khác nhau trong quá trình sản xuất. Điều này phù hợp với những gì đã được tiết lộ rằng các yếu tố quyết định chính ảnh hưởng đến ý định và hành vi phân loại rác thải sinh hoạt. Lưu ý các yếu tố quyết định bao gồm cả thái độ của công dân, chuẩn mực chủ quan,  nhận thức kiểm soát hành vi, đạo đức, nghĩa vụ, hành vi trong quá khứ và yếu tố nhân khẩu học, với dự đoán sắp xếp chất thải hộ gia đình.

Một số điều ảnh hưởng đến người tiêu dùng có ý định mua lại bởi các sản phẩm tiếp thị xanh vì chúng có nhiều thành phần dinh dưỡng và lợi ích, theo các nguyên liệu thô, bổ sung thành phần, và kỹ thuật chế biến được sử dụng. Thành phần chính của các sản phẩm thực phẩm trong khu vực là thành phần thực vật hoặc động vật. Các chất dinh dưỡng chính là carbohydrate, protein, chất béo, khoáng chất, vitamin và nước. Số lượng các thành phần này thay đổi theo từng thành phần, tùy thuộc vào thành phần, độ cứng, kết cấu, hương vị và màu sắc.

Trong lĩnh vực quảng cáo facebook

Khái quát:
Facebook đã trở thành một trong những nền tảng quảng cáo phổ biến nhất trên mạng xã hội, một hình thức  Quảng cáo trực tuyến  (online marketing hay internet marketing) được nhiều Marketer chọn lựa. Những nhà tiếp thị truyền thông và những nhà nghiên cứu phải hiểu rõ về các yếu tố dự đoán người dùng Facebook, quảng cáo Facebook đối với tất cả nhãn hiệu và hình thức quảng cáo của họ.

Facebook, ra mắt năm 2004, là nền tảng truyền thông xã hội phổ biến nhất ở Nam Phi năm 2016, với 13 triệu người dùng và là sự cải tiến của những tiến bộ công nghệ liên tục trên toàn thế giới của truyền thông xã hội. Duyệt web là một hoạt động thường xuyên được thực hiện bởi người dùng mạng xã hội. Bên cạnh đó là sự tiếp xúc của người dùng với quảng cáo trực tuyến. Cung cấp cốt lõi của Facebook là các kết nối, gần đây đã trở nên rất phổ biến như một hình thức tiếp thị - kết nối các thương hiệu và doanh nghiệp với thị trường mục tiêu của họ. Các thương hiệu tương tác với các thị trường mục tiêu của họ theo hai cách rộng rãi trên Facebook: (1) quảng cáo hữu cơ (miễn phí) và (2) quảng cáo có trả phí.

Cam kết được coi là phản ứng hành vi được nhắc nhở khi tiếp xúc với quảng cáo trên Facebook. Người dùng Facebook cam kết với quảng cáo trên Facebook có thể được xem là biểu hiện cụ thể của hành vi của người tiêu dùng trên Facebook thông qua các bài đăng, lượt thích, bình luận và chia sẻ. Do đó, các lý thuyết hành vi có thể được áp dụng để hiểu và dự đoán mức độ tương tác với quảng cáo trên Facebook. Một nghiên cứu đã được thực hiện nhằm xác định liệu lý thuyết về hành vi có kế hoạch (TPB) có thể được áp dụng thành công vào bối cảnh gắn kết với quảng cáo của Facebook không.

Nghiên cứu không chỉ có thể giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về các yếu tố dự đoán về sự tương tác với quảng cáo trên Facebook mà họ còn có thể sử dụng những hiểu biết để phát triển các chiến lược hiệu quả hơn để tăng sự tham gia của người tiêu dùng. TPB sau đó cũng có thể được xem xét để áp dụng cho các nền tảng quảng cáo truyền thông xã hội khác, chẳng hạn như Instagram và LinkedIn, để giải thích sự tham gia với quảng cáo trên các nền tảng này. Ngoài ra, đối với các nhà tiếp thị truyền thông xã hội nhằm tăng cường sự tham gia với quảng cáo trên Facebook, những điều này nghiên cứu có thể được sử dụng để xác định niềm tin nào về sự tham gia và dự đoán sự tham gia và do đó cần phải thay đổi để cải thiện sự tương tác với quảng cáo trên Facebook.

Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chính là kiểm tra tính hợp lệ của TPB bằng cách đo lường thái độ đối với các chuẩn mực xã hội,  nhận thức kiểm soát hành vi (PBC), ý định hành vi và tham gia thực tế với quảng cáo trên Facebook thông qua một cuộc khảo sát trực tuyến, để xác định liệu nó có thể được sử dụng thành công để hiểu và dự đoán sự tham gia với quảng cáo Facebook.

Facebook Advertising
Các dịch vụ mạng xã hội (SNS) như Facebook đã thay đổi cách chúng ta giao tiếp, vì người tiêu dùng không chỉ chia sẻ thông tin về bản thân họ mà còn nói lên ý kiến của họ và tạo nội dung. Trao quyền cho khách hàng này cung cấp cho người dùng mạng xã hội sự lựa chọn để tham gia hoặc tránh quảng cáo trên phương tiện này.

Đối với mục đích của nghiên cứu này, sự tham gia được coi là một phản ứng hành vi được nhắc nhở bởi việc tiếp xúc với một quảng cáo trên Facebook.

Cam kết trên Facebook có thể được đo lường bằng nhiều cách khác nhau. Người dùng Facebook có thể thể hiện sự quan tâm đến một bài đăng trên Facebook hoặc một trang thương hiệu bằng cách thích nó. Người dùng Facebook có thể chia sẻ một bài đăng từ một trang trên trang riêng của họ, sau đó sẽ hiển thị trong nguồn cấp tin tức của các kết nối người dùng trên Facebook. Người dùng Facebook có thể nhận xét về một bài đăng, cho phép họ bày tỏ tình cảm của mình đối với những người khác xem bài đăng đó, cũng như người tạo ra bài. Cuối cùng, người dùng Facebook có thể nhấp vào quảng cáo trả tiền, chuyển hướng họ đến trang web hoặc trang thương hiệu Facebook. Dựa vào những hành vi đó người ta có thể tiến hành những nghiên cứu và đo lường.

TPB tuyên bố rằng thái độ của quảng cáo trên Facebook càng tích cực, càng có nhiều đồng nghiệp được khuyến khích hành vi (chuẩn mực chủ quan) và càng nhiều cá nhân nhận thức rằng họ có thể tự do tham gia hay không với quảng cáo (kiểm soát hành vi nhận thức), ý định tham gia quảng cáo trên Facebook (ý định hành vi) càng mạnh mẽ, từ đó sẽ dự đoán hiệu suất thực tế của hành vi để nhận xét, thích hoặc chia sẻ quảng cáo (hành vi).

Kể từ khi được phát triển, TPB đã được sử dụng thành công trong nhiều bối cảnh khác nhau để hiểu và dự đoán hành vi của con người. TPB (dưới nhiều hình thức) đã được sử dụng để dự đoán việc áp dụng và tiếp tục sử dụng các dịch vụ trực tuyến như dịch vụ video, mua sắm trực tuyến và nộp đơn điện tử, cũng như dự đoán việc sử dụng các trang mạng xã hội và tiếp tục sử dụng Facebook. Do đó, TPB được coi là thích hợp để điều tra về quảng cáo trên Facebook, vì nó đã được áp dụng thành công cho các bối cảnh truyền thông xã hội và trực tuyến khác nhau trước đây.

Phương pháp nghiên cứu:
Lấy mẫu thuận tiện phi xác suất dẫn đến kích thước mẫu của 656 người dùng Facebook trên 18 tuổi cư trú tại Nam Phi. Dữ liệu được thu thập bằng phương tiện khảo sát trực tuyến được phân tích bằng phân tích hồi quy.

Kết quả nghiên cứu:
Các nghiên cứu chỉ ra rằng thái độ là yếu tố dự báo mạnh nhất về ý định hành vi để tham gia vào quảng cáo trên Facebook, tiếp theo là các chuẩn mực chủ quan. Tuy nhiên, kiểm soát hành vi nhận thức đã được tìm thấy không phải là một yếu tố dự đoán quan trọng về ý định hành vi để tham gia vào quảng cáo trên Facebook. Hơn nữa, ý định hành vi để tham gia vào quảng cáo Facebook đã được tìm thấy để dự đoán mức độ tham gia thực tế.

Kết luận về nghiên cứu:
Các nhà tiếp thị truyền thông xã hội cần tập trung vào việc xây dựng thái độ và các tiêu chuẩn chủ quan để tăng sự tương tác với quảng cáo trên Facebook của họ. Hơn nữa, lý thuyết về hành động lý luận đã được tìm thấy là phù hợp hơn để dự đoán mức độ tương tác với quảng cáo trên Facebook, vì nó loại trừ kiểm soát hành vi nhận thức.

Đánh giá

Điểm mạnh
Thuyết về hành vi có kế hoạch có thể bao hàm hành vi phi ý chí của mọi người mà không thể giải thích bằng lý thuyết về hành động hợp lý (the theory of reasoned action). Mô hình TPB được xem như tối ưu hơn mô hình TRA trong việc dự đoán và giải thích hành vi của người tiêu dùng trong cùng một nội dung và hoàn cảnh nghiên cứu. Bởi vì mô hình TPB khắc phục được nhược điểm của mô hình TRA bằng cách bổ sung thêm yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi.

Ý định hành vi của một cá nhân không thể là yếu tố quyết định duy nhất của hành vi. Bằng cách thêm "nhận thức kiểm soát hành vi ", lý thuyết về hành vi dự định có thể giải thích mối quan hệ giữa ý định hành vi và hành vi thực tế.

Một số nghiên cứu cho thấy TPB sẽ giúp dự đoán tốt hơn ý định hành vi liên quan đến sức khỏe so với lý thuyết về hành động hợp lý. TPB đã cải thiện khả năng dự đoán về ý định trong các lĩnh vực liên quan đến sức khỏe khác nhau như giải trí, tập thể dục, chế độ ăn uống,...

Ngoài ra, lý thuyết về hành vi dự định cũng như lý thuyết về hành động hợp lý có thể giải thích hành vi xã hội của cá nhân bằng cách coi "Chuẩn mực xã hội" là một biến quan trọng.

Hạn chế
Mô hình TPB có một số hạn chế trong việc dự đoán hành vi (Werner, 2004). Các hạn chế đầu tiên là yếu tố quyết định ý định không giới hạn thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi cảm nhận (Ajzen 1991). Có thể có các yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi. Dựa trên kinh nghiệm nghiên cứu cho thấy rằng chỉ có 40% sự biến động của hành vi có thể được giải thích bằng cách sử dụng TPB (Ajzen năm 1991; Werner 2004).

Một số học giả cho rằng lý thuyết về hành vi có kế hoạch dựa trên quá trình xử lý nhận thức và họ đã chỉ trích lý thuyết trên những lý do đó. Gần đây, một số học giả chỉ trích lý thuyết này vì nó bỏ qua nhu cầu của một người trước khi tham gia vào một hành động nhất định, những nhu cầu sẽ ảnh hưởng đến hành vi bất kể thái độ bày tỏ. Ví dụ, một người có thể có thái độ rất tích cực đối với thịt bò bít tết và chưa đặt món bò bít tết vì người ta không đói. Hoặc, người ta có thể có thái độ rất tiêu cực đối với việc uống rượu và ít có ý định uống rượu nhưng vẫn tham gia uống rượu để tìm kiếm đối tác làm ăn.

Ngoài ra, cảm xúc của một người tại thời điểm ra quyết định bị bỏ qua mặc dù có liên quan đến mô hình vì cảm xúc có thể ảnh hưởng đến niềm tin và các cấu trúc khác của mô hình. Tuy nhiên, khả năng dự đoán kém đối với hành vi liên quan đến sức khỏe trong nghiên cứu sức khỏe trước đây dường như được quy cho việc áp dụng kém mô hình, các phương pháp và biện pháp liên quan. Hầu hết các nghiên cứu là tương quan, và nhiều bằng chứng dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm được hoan nghênh mặc dù các thí nghiệm, về bản chất, thiếu tính hợp lệ bên ngoài vì chúng ưu tiên hiệu lực nội bộ.

TPB là mô hình tiên đoán rằng dự đoán hành động của một cá nhân dựa trên các tiêu chí nhất định. Tuy nhiên, cá nhân không luôn luôn hành xử như dự đoán bởi những tiêu chí (Werner 2004). Một số nghiên cứu thực nghiệm không thừa nhận giả định rằng ý định và hành vi chỉ là hậu quả của thái độ, chuẩn mực xã hội và nhận thức kiểm soát hành vi. Để minh họa, trong một nghiên cứu, những người tham gia đã được nhắc nhở hình thành ý định hỗ trợ một tổ chức môi trường cụ thể. Sau khi ý định này được hình thành, thái độ, chuẩn mực xã hội và nhận thức kiểm soát hành vi đã thay đổi. Những người tham gia có nhiều khả năng báo cáo thái độ tích cực đối với tổ chức này và có xu hướng cho rằng nhóm xã hội của họ sẽ chia sẻ thái độ tương tự. Những phát hiện này ngụ ý mối liên hệ giữa ba yếu tố chính thái độ, chuẩn mực xã hội và nhận thức kiểm soát hành vi  và ý định có thể mang tính hai chiều.

Kết luận
Cũng như những lý thuyết khác, sự ra đời của Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) là một công trình hữu ích giúp chúng ta có thể thấu hiểu, dự đoán và thay đổi hành vi xã hội của con người, từ đó đã đóng góp một phần không nhỏ trong việc nghiên cứu liên quan đến những lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống: từ tâm lý học, chính trị đến kinh tế, xã hội, … Chính vì trung tâm của tất cả các lĩnh vực là con người, nên lý thuyết này càng trở nên hữu ích hơn khi nhấn mạnh vào hành vi của con người như thế. Tuy nhiên, lý thuyết nào cũng có sự tranh cãi đằng sau tri thức mà nó mang lại. Có thể thấy rằng không ngẫu nhiên mà nhiều đề tài nghiên cứu lại lựa chọn Thuyết hành vi có kế hoạch để giải thích cho những vấn đề của mình. Trên một phương diện nào đó, nếu có thể linh hoạt và áp dụng nhuần nhuyễn kiến thức về hành vi con người được đề cập đến trong thuyết này thì có lẽ sẽ đem lại cho người ra quyết định những cơ hội củng cố về lựa chọn của mình.

Xem thêm (bài viết phụ)
Thuyết hành động hợp lý (Tiếng Anh: The theory of reasoned action - TRA)

Tham khảo

Lý thuyết tâm lý học
Bài sinh viên đóng góp cho Wikipedia


title: Ophirion mirabile

text:
Ophirion mirabile là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ophirion


title: Aegus ingae

text:
Aegus ingae là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 2000.

Tham khảo

Aegus
Động vật được mô tả năm 2000


title: Tricentrogyna roseotincta

text:
Tricentrogyna roseotincta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tricentrogyna


title: Kageyama Takashi

text:
Takashi Kageyama (sinh ngày 27 tháng 5 năm 1977) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Takashi Kageyama đã từng chơi cho Sanfrecce Hiroshima, Cerezo Osaka và Sagawa Shiga.

Tham khảo

Sinh năm 1977
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka


title: Seirarctia echo

text:
Seirarctia echo là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Seirarctia


title: Oedicentra gerydaria

text:
Oedicentra gerydaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oedicentra


title: Dame blanche (tráng miệng)

text:
Dame blanche (tiếng Pháp: quý cô da trắng) là tên được sử dụng ở Bỉ và Hà Lan dành cho món tráng miệng ngọt bao gồm kem vani với kem tươi và sô-cô-la nóng chảy. Ở Đức và Thụy Sĩ, món tráng miệng tương tự được gọi là Coupe Dänemark. Món tráng miệng này tương tự như sundae của Mỹ. Dame blanche ban đầu do đầu bếp Auguste Escoffier tạo ra thực sự bao gồm kem sữa hạnh nhân, đào luộc, sorbet chanh và quả phúc bồn tử trắng.

Tham khảo

Ẩm thực Bỉ
Kem lạnh


title: Gioia Arismendi

text:
Gioia Denise Arismendi Lombardini, còn được biết đến với cái tên Gioia Arismendi, cô sinh vào ngày 5 tháng 1 năm 1984 tại Caracas, Venezuela, là một nữ diễn viên và người mẫu người Venezuela.

Tiểu sử
Arismendi lớn lên trong một gia đình nghệ sĩ. Mẹ của Gioia Lombardini là một nữ diễn viên quen thuộc với truyền hình Venezuela, cha của cô là một nhà báo trong khi chị gái cô là một tiểu thuyết gia. Ngay từ nhỏ, Arismendi đã rất yêu thích kịch và diễn xuất. Tuy nhiên, cha cô đã khuyến khích cô học xong cấp trung học trước khi cô có thể tiếp tục theo đuổi nghề diễn xuất. Sau khi hoàn tất chương trình trung học tại San Agustín Codazzi, cô đăng ký khóa học Cử nhân Nghệ thuật tại Đại học Trung tâm Venezuela.

Bắt đầu sự nghiệp
Arismendi đã học diễn xuất tại Taller de Teatro Luz Columbiaa dưới sự hướng dẫn của giáo sư Nelson Orteaga, người chịu trách nhiệm phát triển sự nghiệp của các diễn viên RCTV khác nhau. Lần xuất hiện trên truyền hình đầu tiên của cô là vào năm 1992 trong telenovela Las dos Dianas. Kể từ đó, cô đã tham gia vào một số bộ phim truyền hình RCTV như Divina obsesión, Mis 3 Hermanas, Juana la virgen, La cuaima và Camaelona.

Vào năm 2008, cô gia nhập Venevisión để tham gia telenovela Torrente trong vai Maruja Briceño.

Vào năm 2011, cô là một phần trong dàn diễn viên của telenovela Natalia del Mar trong vai Candy.

Telenovelas

 Amor Secreto (2015) - Paula Guerrero
 Las Bandidas (2013) - Marta Romero
 Natalia del Mar (2011) - Candy Romero
 Torrente (2008) - Maruja Briceño Mendizábal
 Por todo lo alto (2006)
 Amantes (2005)
 Juana la virgen (2002) - Lili
 Mis 3 Hermanas (2000)
 Divina obsesión (1992)
 Las dos Dianas (1992) - Dianita niña

Rạp hát

 Malos Entendidos  (2014)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nữ người mẫu Venezuela
Nữ diễn viên điện ảnh Venezuela
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1984


title: Somatina subviridata

text:
Somatina subviridata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Somatina


title: Leucanopsis stipulata

text:
Leucanopsis stipulata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leucanopsis


title: Olesicampe plena

text:
Olesicampe plena là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Olesicampe


title: Solieria flavescens

text:
Solieria flavescens là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Solieria


title: Brian Gibson (cầu thủ bóng đá)

text:
Brian Gibson (22 tháng 2 năm 1928 – 11 tháng 5 năm 2010) là một cầu thủ bóng đá người Anh sinh ra ở Huddersfield, thi đấu ở vị trí hậu vệ ở Football League cho Huddersfield Town.

Tham khảo

Sinh năm 1928
Vận động viên Huddersfield
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Huddersfield Town A.F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League
Nơi sinh thiếu
Mất năm 2010


title: Sùng Khởi

text:
Sùng Khởi (; 1829 – 1900) tự Cổ Cầm (), hiệu Văn Sơn (), là một trạng nguyên và đại thần nhà Thanh vào giai đoạn cuối. Ông cũng là cha của Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu – hoàng hậu duy nhất của Thanh Mục Tông Đồng Trị Đế.

Cuộc đời

Đầu đời
Sùng Khởi sinh năm 1829 dưới triều Đạo Quang, là con trai của Đại học sĩ, Quân cơ đại thần Tái Thượng A, họ A Lỗ Đặc. Xuất thân từ Mông Cổ Bát kỳ, Sùng Khởi vốn là một lẫm sinh, sau nhờ quyên góp quân lương mà lấy được chức quan Bút thiếp thức hàm bát phẩm. Sau một thời gian ngắn nhậm chức, ông được bổ nhiệm vào Ngọc điệp quán làm công việc sao lưu ghi chép, đến năm 1848 thì được thăng làm Chủ sự tại Công bộ. Một năm sau, ông đỗ Cử nhân, được tuyển vào Thực lục quán phụ trách việc hiệu đính, tham gia biên soạn Tuyên Tông hoàng đế thực lục. Năm Hàm Phong đầu tiên (1851), cuộc khởi nghĩa nông dân Thái Bình Thiên quốc nổ ra. Hàm Phong phong Tái Thượng A làm quan khâm sai, nhậm chức Đốc sư Quảng Tây, dẫn quân tiêu diệt quân Thái Bình. Quân Thái bình thế như chẻ tre, nhiều lần đánh bại quân Thanh, từ Quảng Tây đánh đến Hồ Nam, tiến sát đến dưới thành Trường Sa. Hàm Phong tức giận, ra lệnh cách chức Tái Thượng A, áp giải về Bắc Kinh giam lại đợi trảm, lại kê biên tịch thu toàn bộ gia sản. Sùng Khởi cũng bị liên lụy mà bị thu hồi quan hàm Chủ sự. Lúc bấy giờ, thực lục triều Đạo Quang vừa hoàn thành không lâu.

Năm Hàm Phong thứ 3 (1853), quân Thái Bình Thiên Quốc bắc phạt áp sát Thiên Tân, uy hiếp trực tiếp đến kinh sư. Hàm Phong ra lệnh thiết đặt sở Tuần phòng, tuyên bố giới nghiêm. Vương đại thần trong sở Tuần phòng bổ nhiệm Sùng Khởi làm người đốc thúc và huấn luyện quân đội Bát kỳ. Một năm sau, quân đội bắc phạt của Thái Bình Thiên quốc cạn kiệt vũ khí và lương thực, bị quân Thanh đánh bại. Nhờ có công trong việc chống lại đợt bắc phạt này, Sùng Khởi được bổ nhiệm làm Bút thiếp thức hàm thất phẩm trong Binh bộ, đồng thời khôi phục thân phận Cử nhân. Đến năm 1860, liên quân Anh Pháp đánh vào Bắc Kinh, Hàm Phong bỏ trốn đến Nhiệt Hà. Sùng Khởi ở lại tham gia phòng thủ hoàng thành. Sau khi liên quân Anh Pháp rút lui, nhờ có công thủ thành thành công mà Sùng Khởi được thăng làm Chủ sự Binh bộ, sau điều làm Viên ngoại lang. Mặc dù đã nhậm chức trong triều đình, nhưng ông vẫn tiếp tục đọc sách để tham gia khoa cử.

Trạng nguyên và ngoại thích
Năm Đồng Trị thứ 3 (1865), ông đỗ đầu nhất giáp, trở thành trạng nguyên người Mông Cổ duy nhất của triều Thanh. Tính từ khi nhà Thanh thành lập, ngoại trừ hai khoa thi đầu tiên vào năm 1652 và 1655 dưới triều Thuận Trị chỉ tổ chức cho người Bát kỳ, các khoa thi sau đó đều sử dụng Hán văn và người có hộ tịch Bát kỳ hay không đều được tham gia. Sau hơn 200 năm kể từ triều Khang Hi, Sùng Khởi trở thành người Bát kỳ đầu tiên đỗ trạng nguyên, phá vỡ chuỗi độc chiếm vị trí này của người Hán suốt 112 khoa thi. Đây cũng là lần đầu tiên một người Mông Cổ trở thành trạng nguyên trong các khoa thi sử dụng chữ Hán dưới thời nhà Thanh. Việc này đã tạo nên chấn động trong thành Bắc Kinh vào thời điểm đó. Sau khi đề danh bảng vàng, ông theo lệ mà trở thành Tu soạn trong Hàn lâm viện, đến năm 1870 thì thăng làm Thị giảng. Năm 1872, con gái của Sùng Khởi được chọn trở thành hoàng hậu của Đồng Trị. Với thân phận ngoại thích của hoàng hậu, ông được phong làm Tam đẳng Thừa ân công, vợ ông là Qua Nhĩ Giai thị được phong Nhất phẩm Phu nhân, đồng thời dòng dõi trực hệ của ông được chuyển từ Mông Cổ Chính Lam kỳ lên lệ thuộc Mãn Châu Tương Hoàng kỳ. Từ đó, ông trải qua nhiều chức vụ như Nội các Học sĩ, Hộ bộ Thị lang, Lại bộ Thị lang.

Sau khi thành hôn cùng con gái Sùng Khởi thì Đồng Trị bắt đầu thân chính, nhưng không được bao lâu thì qua đời vào tháng 1 năm 1875. Lúc bấy giờ Đồng Trị và Hoàng hậu chưa có con, Tái Điềm được chọn để kế thừa ngai vàng, tức Quang Tự, lưỡng cung Thái hậu tiếp tục buông rèm nhiếp chính. Vì Quang Tự và Đồng Trị có cùng vai vế nên A Lỗ Đặc thị không thể trở thành thái hậu, để phân biệt với hoàng hậu tương lai của Quang Tự, lưỡng cung Thái hậu đã ban cho bà huy hiệu là Gia Thuận Hoàng hậu. Sau đó hơn 2 tháng, Hoàng hậu cũng qua đời khi mới 20 tuổi. Nhiều tài liệu cho rằng, Đồng Trị vốn qua đời vì bệnh đậu mùa, nhưng cái chết của ông lại bị Từ Hi đổ lỗi cho Gia Thuận Hoàng hậu và đã ra lệnh bỏ đói bà. Sau cái chết của con gái, Sùng Khởi từng dâng thư xin từ quan nhưng triều đình không đồng ý.

Năm Quang Tự thứ 2 (1876), ông được chọn làm phó khảo quan kỳ thi Hội và bổ nhiệm làm Phó đô thống Hán quân Tương Hoàng kỳ. Một năm sau, Hà Nam gặp phải một đợt hạn hán, tình hình thiên tai nghiêm trọng, nhưng quan viên địa phương lại khuếch đại tình hình nhằm mưu lợi. Sùng Khởi dâng tấu xin triều đình chỉnh đốn tác phong của quan lại. Triều đình đồng ý, liền phái Sùng Khởi cùng Thị lang Thiệu Hanh tiến hành tra xét việc tham ô hối lộ của quan viên địa phương. Năm 1879, ông được điều làm Nhiệt Hà trú phòng Đô thống, chủ trì việc tu sửa công trình thủy lợi. Ngự sử Khổng Hiến Giác từng dâng tấu nói rằng, Sùng Khởi là người trung thành chính trực, thích hợp ở lại kinh thành để phụ tá triều đình, nhưng ý kiến này không được phê chuẩn. Hai năm sau, Sùng Khởi lại được điều đến Thịnh Kinh nhậm chức Tướng quân, tiếp tục giữ vai trò đứng đầu quân trú phòng. Năm 1882, quân Pháp âm mưu từ Việt Nam tiến vào Trung Quốc, Sùng Khởi liền kịp thời điều chỉnh tài vụ thuế thu, gia tăng huấn luyện bộ binh, phân bố quân đồn trú tại các cảng quan trọng của Thịnh Kinh, để đề phòng tàu chiến của Pháp tiến lên phía Bắc gây rối.

Cuối đời
Đến năm 1884, ông lại một lần nữa xin từ chức vì bệnh nhưng lại được bổ nhiệm làm Hộ bộ Thượng thư. Một năm sau, ông rời Thịnh Kinh về kinh thành kiêm nhiệm chức vụ Vũ Anh điện Tổng tài. Năm 1886, ông lại được điều làm Lại bộ Thượng thư. Nhưng chỉ đảm nhiệm một thời gian ngắn thì bệnh cũ của ông tái phát, triều đình cho phép ông lui về dưỡng bệnh. Đến năm 1898, Từ Hi Thái hậu phát động Mậu Tuất chính biến, thanh trừ đảng phái cách tân trong triều đình, giam lỏng Quang Tự Đế. Sùng Khởi vốn có tư tưởng thủ cựu, sau khi chính biến diễn ra luôn duy trì chủ trương phế truất Quang Tự. Năm sau, con trai của Tái Y là Phổ Tuấn được chọn làm "đại a ca", nhập tự dòng chính thống trở thành con thừa tự của Đồng Trị. Sùng Khởi trở thành Chưởng viện Học sĩ của Hàn Lâm viện, đảm nhiệm vai trò dạy dỗ Phổ Tuấn. Từ Hi Thái hậu vốn muốn phế Quang Tự để lập Phổ Tuấn lên ngôi hoàng đế nhưng Phổ Tuấn không được các công sứ phương Tây thừa nhận nên Từ Hi Thái hậu bị buộc dừng kế hoạch phế lập.

Năm 1900, Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn bùng phát, Sùng Khởi là một trong những quan viên ủng hộ phong trào này. Một thời gian sau, liên quân tám nước tấn công vào Bắc Kinh, Sùng Khởi vốn đóng giữ kinh thành nhưng không lâu sau đã cùng Vinh Lộc cải trang giả làm đoàn tùy tùng của hoàng đế rồi chạy đến Bảo Định để đánh lạc hướng liên quân, bảo đảm an toàn cho Từ Hi và Quang Tự. Kinh thành thất thủ, cả gia đình của ông còn ở lại Bắc Kinh đều tự vẫn. Tin tức truyền đến Bảo Định, Sùng Khởi sau khi để lại di thư tỏ lòng trung thành nhưng lại không có khả năng khôi phục triều đình, rồi cũng nhảy xuống hồ tự vẫn. Sau khi qua đời, ông được triều đình nhà Thanh truy tặng thụy Văn Tiết (), được đưa vào thờ trong Chiêu Trung từ.

Gia đình

Sùng Khởi lần lượt cưới 3 người vợ cả. Nguyên phối của ông họ Ái Tân Giác La, là con gái của Trịnh Thân vương Đoan Hoa – một trong Cố mệnh Bát đại thần nhiếp chính cho Hàm Phong. Đây cũng là mẹ của Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu. Sau khi nguyên phối qua đời, ông cưới kế thất đầu tiên cũng họ Ái Tân Giác La, là con gái của Phó đô thống Tái Diệu – con trai của Trấn quốc công Dịch Hạo thuộc dòng dõi Lý Thân vương Dận Nhưng. Bà có một người anh em trai là Đại học sĩ Phúc Côn (). Người vợ thứ ba của Sùng Khởi họ Qua Nhĩ Giai, là con gái của Tổng binh Trường Thụy. Bà là chị họ của Quân cơ đại thần Vinh Lộc – cha của Thuần Thân vương phi Ấu Lan và là ông ngoại của Phổ Nghi. Trong đợt tuyển tú cho Đồng Trị năm 1872, gia đình của Sùng Khởi có 2 người tham gia đó là con gái và em gái ông. Cuối cùng, con gái ông được chọn trở thành hoàng hậu – tức Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu, còn em gái ông được phong làm Tuần tần – về sau trở thành Cung Túc Hoàng quý phi. Ngoài ra, Sùng Khởi còn một người con trai là Bảo Sơ và một người con gái gả cho Huệ Quận vương Dịch Tường – con trai của Huệ Thân vương Miên Du. Bảo Sơ từng làm đến Tán trật đại thần, là một người giỏi thi họa và có một tác phẩm để đời là "Hội cảnh hiên độc họa ký". Ông có hai người vợ đều xuất thân từ Ái Tân Giác La, trong đó có một người là hậu duệ của Hy Mẫn Bối lặc Hải Thiện. Khi liên quân tám nước đánh vào Bắc Kinh, Bảo Sơ và các con cũng cùng tự sát với Qua Nhĩ Giai thị.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu

Nội các Học sĩ
Người Mãn Châu Tương Hoàng kỳ
Thượng thư nhà Thanh
Công tước nhà Thanh
Ngoại thích triều Thanh
Trạng nguyên nhà Thanh


title: Pterolophia virgulata

text:
Pterolophia virgulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Marvin Pieringer

text:
Marvin Pieringer (sinh ngày 4 tháng 10 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Đức thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ SC Paderborn tại 2. Bundesliga theo dạng cho mượn từ Schalke 04.

Danh hiệu
Schalke 04
2. Bundesliga: 2021–22

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá SSV Reutlingen 05
Cầu thủ bóng đá SC Freiburg II
Cầu thủ bóng đá Würzburger Kickers
Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04
Cầu thủ bóng đá SC Paderborn 07
Cầu thủ bóng đá 2. Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Regionalliga
Người Bad Urach
Vận động viên người Tübingen (vùng)
Cầu thủ bóng đá người Baden-Württemberg


title: Cyllopoda gibbifrons

text:
Cyllopoda gibbifrons là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cyllopoda


title: Bão Apollo

text:
Bão Apollo, hay còn được gọi là bão Nearchus, là một cơn bão Địa Trung Hải mạnh tấn công nhiều quốc gia ở dọc bờ biển Địa Trung Hải, đặc biệt là ở Ý vào năm 2021. Bão giết chết 7 người bởi lũ lụt từ nó.Tunisia, Algérie, Malta và Ý là những quốc gia chịu ảnh hửng bởi bão, và tại nơi bị ảnh hưởng tồi tệ nhất là một hòn đảo của Ý, Sicilia. Thiệt hại ước tính bởi Aon Benfield là hơn 245 triệu Đô la Mỹ.

Xem thêm
Bão Ianos

Tham khảo

Bão


title: Mẹ ghẻ (phim truyền hình)

text:
Mẹ ghẻ là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi DT Film do Trương Dũng làm đạo diễn. Phim phát sóng vào lúc 20h00 từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần bắt đầu từ ngày 8 tháng 5 năm 2020 và kết thúc vào ngày 15 tháng 7 năm 2020 trên kênh THVL1.

Tại thời điểm phát sóng, bộ phim đã đạt thứ hạng cao nhất là đứng đầu bảng xếp hạng lượng người xem trên toàn quốc suốt nhiều tuần liên tiếp.

Nội dung
Mẹ ghẻ xoay quanh cuộc đời của Diệu, một người phụ nữ phải chịu nhiều thiệt thòi. Khi còn trẻ, Diệu yêu Phong nhưng bị mẹ Phong ngăn cấm. Sau khi yên bề gia thất với một người khác, bất ngờ chồng của Diệu mắc nợ bị giang hồ truy sát và không rõ tung tích, Diệu đưa con trai mười tuổi về quê tìm kế sinh nhai. Vợ Phong ôm tiền vàng theo nhân tình bỏ lại ba đứa con thơ Kiệt, Thư, Phương. Hoàn cảnh đẩy đưa khiến họ gặp lại nhau thì Phong lại mất trong một tai nạn. Diệu vì lời hứa mà đã trở thành mẹ kế của ba người con của Phong. Điều này vô tình khiến con trai của Diệu ngộ nhận cô thiên vị không yêu thương và bảo bọc mình mà chỉ quan tâm chăm sóc con người khác...

Diễn viên
Văn Phượng trong vai Diệu lúc trẻ
NSƯT Tuyết Thu trong vai Bà Diệu
Lương Thế Thành trong vai An/Quân
Thúy Diễm trong vai Vĩnh Phương
Thanh Thức trong vai Vĩnh Kiệt
Kiều Khanh trong vai Tú
Thanh Trúc trong vai Vĩnh Thư
Hà Trí Quang trong vai Vĩnh Phong
Lyna Trang trong vai Vĩnh Nga
Mai Thanh Hà trong vai Tuyết lúc trẻ
NSƯT Trịnh Kim Chi trong vai Bà Tuyết
Thanh Hiền trong vai Thu
NSƯT Minh Hạnh trong vai Bà Sang
Huỳnh Anh Tuấn trong vai Ông Quý
Phúc An trong vai Quyên
Đoàn Thanh Phượng trong vai Vy
Mai Huỳnh trong vai Ông Thuận Phát
Huy Cường trong vai Ông Thuận Hải
Huỳnh Quý trong vai Phúc lúc trẻ
Hồ Giang Bảo Sơn trong vai Ông Quý lúc trẻ
Lê Nam trong trong vai Ông Phúc
Bùi Công Danh trong vai Ông Vũ
Ngân Quỳnh trong vai Bà Xuyến
Quách Hữu Lộc trong vai Hưng Sẹo
Cùng một số diễn viên khác...

Nhạc phim
Phận hồng nhan
Nhạc: Anh Khoa

Lời: Trương Dũng

Thể hiện: Thanh Nguyên
Còn mãi lời ru
Nhạc: Anh Khoa

Lời: Trương Dũng

Thể hiện: Thanh Nguyên

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mẹ ghẻ trên THVLi

Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2020
Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh THVL1


title: Polyacrylonitril

text:
Polyacrylonitril (PAN), còn được gọi là Creslan 61, là một polyme hữu cơ tổng hợp, bán tinh thể với công thức mạch thẳng (C3H3N)n. Mặc dù nó là nhựa nhiệt dẻo, nhưng nó không bị nóng chảy ở điều kiện bình thường. Nó bị phân hủy trước khi nóng chảy. Nó nóng chảy ở trên 300 °C nếu tốc độ tăng nhiệt là 50 độ mỗi phút hoặc lớn hơn. Hầu hết các nhựa PAN là copolyme của acrylonitrile, là thành phần chính, và các monome khác. Nó là một polyme linh hoạt được sử dụng để sản xuất nhiều loại sản phẩm bao gồm siêu màng lọc, sợi rỗng thẩm thấu ngược, sợi dệt may. Sợi PAN là tiền chất hóa học để tạo nên sợi carbon chất lượng cao. Trước tiên, sợi PAN bị oxy hóa trong không khí ở 230 độ C để tạo thành sợi PAN bị oxy hóa, sau đó, cacbon hóa ở trên 1000 độ C trong môi trường khí trơ để tạo thành sợi carbon, loại sợi đã được ứng dụng trong công nghệ cao và ứng dụng hàng ngày như máy bay dân sự và máy bay quân sự, tên lửa, bình áp lực, cần câu, vợt tennis, cầu vợt lông và xe đạp công nghệ cao. Nó là một cấu tử thành phần của các copolyme như nhựa styren-acrylonitrile (SAN) và acrylonitrile butadiene styren (ABS).

Lịch sử
PAN được tổng hợp đầu tiên vào năm 1930 bởi Hans Fikentscher và Claus Heuck. Tuy nhiên, khi PAN không thể nóng chảy và không tan trong bất kỳ dung môi công nghiệp nào có vào thời điểm đó, các nghiên cứu sâu hơn đã bị tạm dừng. Năm 1931, Herbert Rein đã nhận được một mẫu PAN khi đến thăm nhóm công tác Ludwigshafen. Ông thấy rằng pyridinium benzylchloride, một chất lỏng ion, sẽ hòa tan PAN. Năm 1942, ông thậm chí còn phát hiện ra một dung môi còn tốt hơn, đó là dimetylformamit (DMF), và bắt đầu phát triển phương pháp để xử lý PAN thành sợi và màng. Tuy nhiên, do chiến tranh, sản xuất PAN ở quy mô lớn vẫn không khả thi trong nhiều năm. Mẻ sản xuất hàng loạt sợi PAN đầu tiên là vào năm 1946 bởi một người Mỹ, của tập đoàn DuPont.

Tổng hợp
Tất cả các phương pháp sản xuất thương mại của PAN đều dựa trên trùng hợp gốc tự do của Acrylonitrile (AN). Trong Hầu hết các trường hợp, hàm lượng nhỏ của các đồng monomer (comonomer) vinyl khác được sử dụng (1-10%) cùng với AN tùy thuộc vào mục đích ứng dụng. Trùng hợp anion cũng có thể được sử dụng để tổng hợp PAN. Các ứng dụng dệt may thường sử dụng PAN có trọng lượng phân tử nằm trong khoảng 40-70 kDa (1000 Dalton). Để sản xuất sợi carbon đòi hỏi PAN có trọng lượng phân tử cao hơn.

Trong sản xuất sợi carbon có chứa sợi PAN thô 600 tex (6 k), mật độ của sợi là 0,12 tex và các đường kính sợi là 11,6 mm, tạo ra một sợi carbon đó có độ bền 417 kgf/mm2 và hàm lượng chất kết dính là 38,6%. Dữ liệu này đã được kiểm chứng trong tài liệu.

Ứng dụng
Homopolymer PAN (đồng nhất polyme PAN - chỉ được cấu tạo từ các AN monome) đã được ứng dụng làm sợi trong hệ thống lọc khí nóng, mái hiên ngoài trời, cánh buồm cho du thuyền, và sợi gia cường cho bê tông cốt thép. Copolyme chứa PAN thường sử dụng như sợi để làm cho quần áo len như vớ và áo len, cũng như, các sản phẩm như bạt lều và các loại tương tự.

Tham khảo

Liên kết

 Polyacrylonitrile tại Polymer Science Learning Center
 Stanford engineers develop new air filter that could help Beijing residents breathe easily Stanford Report, ngày 18 tháng 2 năm 2015. Bộ lọc khí từ nhựa PAN, Các kỹ sư của Stanford phát triển bộ máy lọc mới có thể giúp cư dân Bắc kinh hít thở một cách dễ dàng.

Chất dẻo nhiệt
Hợp chất nitơ hữu cơ
Polyme hữu cơ
Sợi
Vật liệu nhân tạo
Quá trình hóa học
Nhựa cây


title: Phùng Khánh Linh

text:
Phùng Khánh Linh (sinh ngày 7 tháng 5 năm 1994) là ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Việt Nam. Các bài hát của cô sáng tác luôn thu hút sự quan tâm của công chúng, truyền thông và giới chuyên môn ghi nhận. Phùng Khánh Linh được 7 đề cử Giải thưởng Âm nhạc Cống Hiến, 1 đề cử Giải Âm nhạc Làn Sóng Xanh.

Gây được chú ý từ khi tham dự mùa ba của chương trình truyền hình Giọng hát Việt khi được cả 4 huấn luyện viên cùng chọn về đội của mình. Trong suốt cuộc thi, cô hầu như luôn dẫn đầu lượng bình chọn của khán giả hàng tuần của team Thu Phương. Sau khi rời cuộc thi, cô tạm dừng các hoạt động nghệ trong 3 năm để hoàn thành bằng cử nhân ngành Luật.

Ngày 29 tháng 2 năm 2020, Phùng Khánh Linh đầu quân về công ty Hãng Đĩa Thời Đại.

Ngày 3 tháng 12 năm 2020, cô chính thức giới thiệu album đầu tay yesteryear với 13 ca khúc do chính cô sáng tác đến công chúng. Album yesteryear được đánh giá là cú đột phá của nhạc pop đầu thập niên 2020. Phùng Khánh Linh tiếp tục chứng tỏ mình là một trong những nghệ sĩ nổi bật năm 2020 tại thị trường nhạc Việt khi phiên bản vật lý đã nhanh chóng cán mốc 1000 bản bán ra sau 2 tuần lên kệ, đây là một con số đáng mơ ước tại thị trường Việt Nam. Trước đó, showcase quảng bá cho album yesteryear cũng sold-out toàn bộ chỉ sau vài ngày mở bán. Tại lễ trao giải Âm nhạc Cống hiến 2021, Phùng Khánh Linh đã nhận được hai đề cử ở các hạng mục "Album của năm" và "Nhạc sĩ của năm".

Ngày 11 tháng 11 2022, cô cho ra mắt album phòng thu thứ hai của mình CITOPIA với 10 ca khúc sáng tác bởi cô theo phong cách "city pop" của Nhật Bản những năm 80. Album được đánh giá cao và đặc biệt được đăng bài trên tờ The Japan Times. Và tại lễ trao giải Âm nhạc Cống hiến 2023, Phùng Khánh Linh đã nhận được ba đề cử ở các hạng mục "Nữ ca sĩ của năm", "Nhạc sĩ của năm" và "Album của năm".

Sự nghiệp

Giải thưởng và thành tựu

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

Album tổng hợp

Đĩa mở rộng

Đĩa đơn

Video âm nhạc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phùng Khánh Linh trên Facebook
 Phùng Khánh Linh trên YouTube
 Phùng Khánh Linh trên Instagrram
 Phùng Khánh Linh trên Spotify
 Phùng Khánh Linh trên Apple Music
 Phùng Khánh Linh trên Tiktok

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1994
Người Bắc Giang
Nữ ca sĩ Việt Nam
Người họ Phùng tại Việt Nam
Ca sĩ-người viết bài hát
Nữ ca sĩ-người viết bài hát
Nhạc sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Ca sĩ tiếng Việt
Nữ ca sĩ pop Việt Nam
Ca sĩ nhạc R&B
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 21


title: I Dont Know How But They Found Me

text:
I Dont Know How But They Found Me (viết hoa cách điệu), thường được rút gọn là IDKHow (cách điệu thành iDKHOW ), là một nhóm nhạc song tấu người Mỹ trú tại Thành phố Salt Lake, Utah và được thành lập vào năm 2016. Ban nhạc bao gồm giọng ca chính kiêm tay bass Dallon Weekes và tay trống Ryan Seaman. Trước khi ký hợp đồng với Fearless Records, bộ đôi này được mô tả là "ban nhạc chưa ký hợp đồng hot nhất thế giới" trên trang bìa của Rock Sound vào tháng 3 năm 2018.

Tour diễn

 Content Tour (2018)
 Entertainment Tour: North America (2018; với vai trò hỗ trợ cho Waterparks)
 Night Heat Tour (2019)
 Silversun Pickups Tour (2019; với vai trò hỗ trợ cho Silversun Pickups)
 Razzmatazzmatour (2021)
 Thought Reform Tour (2022)
 Welcome to Hellvetica Tour (2022; đồng diễn chính với Joywave)

Phong cách âm nhạc và ảnh hưởng
Phong cách của nhóm chủ yếu được mô tả là indie pop. Bản thân Weekes cũng mô tả phong cách âm nhạc của họ là indie pop, cũng như "thứ hipster vô nghĩa" và "glam Wham". Ban nhạc cũng được mô tả là theo nhạc new wave, alternative, electronic rock, "electro pop rock", và sự pha trộn chịu ảnh hưởng của pop rock bởi "gara ở thập niên 60, glam ở thập niên 70, new wave thập niên 80, và những ngày đầu của Britpop".

Trên trang web của mình, ban nhạc tự mô tả là "...một ban nhạc đã hết thời. Họ chìm vào bóng tối sau khi chật vật tìm kiếm thành công vào cuối những năm 70 và đầu những năm 80". Âm nhạc của bộ đôi, cũng như ngoại hình và cách hiện diện trên mạng xã hội của họ, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi phong cách của những năm 1980; Weekes cho biết anh ấy lấy cảm hứng từ văn hóa đại chúng thời bấy giờ.

Ngoài ra, Weekes nhắc đến Marc Bolan, David Bowie, Oingo Boingo, Elvis Costello, The Ink Spots và Joe Jackson như là những tác nhân âm nhạc đối với âm thanh của nhóm.

Thành viên

 Dallon Weekes – hát chính, bass, guitar, synthesizer, piano, ukulele, sản xuất (2016–nay)
 Ryan Seaman – trống, bộ gõ, hát bè (2016–nay)

Thành viên lưu diễn

 Anthony Purpura – guitar, hát bè (2021–nay)

Danh sách đĩa nhạc
Album phòng thu

 Razzmatazz (2020)

EP

 1981 Extended Play (2018)
 Christmas Drag (2019)
 Razzmatazz B-Sides (2021)

Chú thích

Liên kết ngoài

Ban nhạc thành lập năm 2016
Nghệ sĩ của Fearless Records
Nhóm nhạc indie pop từ Utah
Nhóm nhạc từ thành phố Salt Lake


title: Crambus bidentellus

text:
Crambus bidentellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Crambus


title: Tephriopis divulsa

text:
Tephriopis divulsa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tephriopis


title: Urease

text:
Ureases (mã hiệu: EC 3.5.1.5), nếu xét về chức năng thì thuộc về siêu họ các amidohydrolase và phosphotriesterase. Urease được tìm thấy trong rất nhiều vi khuẩn, nấm, tảo, thực vật, và một số động vật không xương sống, thậm còn có thể tồn tại trong đất. Urease là các metalloenzyme chứa niken và có trọng lượng phân tử cao.

Các enzim này xúc tác quá trình thủy phân urê thành carbon dioxide và amonia:

(NH2)2CO + H2O → CO2 + 2NH3

Quá trình thủy phân urê xảy ra ở hai giai đoạn. Trong giai đoạn đầu, amonia và carbamate được tạo nhiên. Carbamate sẽ nhanh chóng tự thủy phân thành amonia và axit cacbonic. Hoạt động của urease sẽ làm tăng độ pH của môi trường vì nó tạo ra amonia, đó là kiến thức cơ bản.

Hoạt động của urease lần đầu tiên được xác định vào năm 1876 bởi nhà hóa học người Pháp là Frédéric Alphonse Musculus như là một chất lên men hòa tan. Năm 1926, James B. Sumner đã chỉ ra rằng urease là một protein bằng cách kiểm tra dạng kết tinh của nó. Công trình của Sumner là cuộc mô tả đầu tiên rằng một protein có thể hoạt động như một loại enzyme và cuối cùng dẫn đến sự công nhận rằng hầu hết các enzyme, trên thực tế, chính là protein. Urease cũng là enzyme đầu tiên được kết tinh. Đối với công trình này, Sumner đã được trao giải Nobel Hóa học vào năm 1946. Cấu trúc tinh thể của urease lần đầu tiên được xác định bởi P. A. Karplus vào năm 1995.

Chú thích

Sinh học


title: Kepler-26

text:
Kepler-26 là một ngôi sao ở phía bắc chòm sao Thiên Cầm. Nó nằm ở tọa độ thiên thể: , Xích vĩ . Với độ lớn thị giác biểu kiến là 15,5, ngôi sao này quá mờ để có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Tham khảo

Thiên thể 2MASS
Sao dãy chính nhóm K
Chòm sao Thiên Cầm
Hệ hành tinh quá cảnh biến quang
Thiên thể Kepler


title: Holophaea eurytorna

text:
Holophaea eurytorna là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Holophaea


title: Hypocoela humidaria

text:
Hypocoela humidaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypocoela


title: Andrzej Kubica

text:
Andrzej Kubica (sinh ngày 7 tháng 7 năm 1972) là một cầu thủ bóng đá người Ba Lan.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Andrzej Kubica đã từng chơi cho Urawa Reds và Oita Trinita.

Thống kê câu lạc bộ

J.League

Tham khảo

Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Ba Lan
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Urawa Red Diamonds


title: Prospalta ethiopica

text:
Prospalta ethiopica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Prospalta


title: Ephormotris cataclystalis

text:
Ephormotris cataclystalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ephormotris


title: Euxoa excellens

text:
Euxoa excellens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Vườn quốc gia Kepulauan Seribu

text:
Vườn quốc gia biển Kepulauan Seribu nằm trên khu vực quần đảo Kepulauan Seribu, cách  về phía bắc của thủ đô Jakarta, Indonesia. Nó được tuyên bố là một khu vực được bảo vệ vào năm 1982 với khu vực có diện tích 107.489 hecta và đến năm 2002, nó chính thức trở thành một vườn quốc gia. Hai trong số các đảo là Panjaliran Barat và Panjaliran Timur không tiếp đón khách du lịch khi nó là nơi bảo tồn loài rùa biển. Vườn quốc gia này đã được công nhận là Vườn di sản ASEAN vào năm 2019.

Địa lý
Về mặt hành chính, nó nằm chủ yếu ở khu Kepulauan Seribu Utara, quần đảo Kepulauan Seribu, Jakarta. Nó bao gồm 342 đá san hô ngầm, trong đó có 110 đá san hô ngầm là các hòn đảo có diện tích lớn hơn nửa mẫu Anh. Vườn quốc gia này có thể có tới 700 rạn san hô riêng rẽ.

Quần đảo được chia thành các nhóm đảo như sau:
 Nhóm đảo Nam Kepulauan Seribu có tổng cộng 31 đảo nhỏ. Đây là nhóm đảo gần bờ biển nhất nên vùng biển xung quanh nó hứng chịu ô nhiễm từ Jakarta.
 Nhóm đảo Pulau Untung Jawa có 15 hòn đảo. Tại đây có công viên khảo cổ học trên đảo Onrust và Untung Jawa, một hòn đảo trung chuyển thời kỳ thuộc địa Hà Lan.
 Nhóm đảo Pulau Pari bao gồm các đảo xung quanh đảo san hô Pari có tổng cộng 10 hòn đảo.
 Nhóm đảo Pulau Tidung bao gồm 7 hòn đảo nhưng chính thức nó chỉ được liệt kê với 6 hòn đảo khi không bao gồm Karang Beras Kecil vì nó có chung một đá san hô ngầm với Karang Beras. Đáng chú ý nhất tại nhóm đảo này có lẽ là đảo Tidung Besar. Đây là nơi chôn cất của Raja Pandita, thủ lĩnh của bộ tộc Tidung ở Đông Kalimantan, người đã phản đối chủ nghĩa đế quốc của Hà Lan.
 Nhóm đảo Bắc Kepulauan Seribu nằm xa hơn về phía bắc của Jakarta. Tại đây có nước biển sạch do nằm xa vịnh Jakarta. Phần lớn diện tích của nhóm đảo này nằm trong khu vực bảo vệ của vườn quốc gia.
 Nhóm đảo Pulau Panggang bao gồm 13 hòn đảo. Đáng chú ý có đảo Pramuka cũng chính là trung tâm hành chính của Kepulauan Seribu. Tại đây có một khu định cư bao gồm trường học, nhà thờ Hồi giáo, bệnh viện, bến cảng, chợ cá và chỗ nghỉ chân cho khách du lịch.
 Nhóm đảo Pulau Kelapa bao gồm 36 hòn đảo với trung tâm nằm tại đảo Kelapa, cũng là nơi đông dân cư nhất của Kepulauan Seribu.
 Nhóm đảo Pulau Harapan bao gồm 30 hòn đảo có trung tâm nằm tại Harapan

Động thực vật
Thảm thực vật tại đây chủ yếu là các loài ven biển bao gồm dừa, dứa dại, phi lao, nhàu, bàng vuông, xa kê, bàng, xoài biển và thực vật rừng ngập mặn.

Thảm thực vật biển thường thấy bao gồm các loài rong, tảo biển như tảo đỏ, tảo lục, tảo nâu, cỏ biển, rong hải cốt, rong mơ.

Về động vật, vườn quốc gia bao gồm 54 loài sinh vật biển tạo thành một phần của hệ sinh thái san hô, 144 loài cá, 2 loài sò tai tượng, một số loài giun biển với nhiều màu sắc khác nhau và 17 loài chim ven biển. Đặc biệt, đây là nơi sinh sản quan trọng của hai loài rùa biển là đồi mồi và đồi mồi dứa. Trứng của chúng sẽ ấp bán tự nhiên và sau đó những cá thể con sẽ được nuôi dưỡng trên đảo Pramuka trước khi thả về với tự nhiên nhằm phục hồi quần thể các loài rùa biển đang đứng bên bờ vực tuyệt chủng. Tại các khu rừng ngập mặn ven biển, một số loài động vật khác được tìm thấy gồm kỳ đà hoa, rắn rào cây, trăn gấm.

Tham khảo

Kepulauan Seribu
Kepulauan Seribu


title: Elvia donovani

text:
Elvia donovani là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Elvia


title: Vào đời

text:
Vào đời là một tiểu thuyết của nhà văn Hà Minh Tuân, xuất bản lần đầu năm 1963 bởi Nhà xuất bản Văn học, Hội Nhà văn Việt Nam. Thời điểm mới ra mắt, tác phẩm từng trở thành tâm điểm chỉ trích nặng nề bởi giới văn nghệ lẫn báo chí miền Bắc Việt Nam vì nội dung phản ánh chân thực không khí xã hội thời kỳ phục hồi kinh tế. Cuốn sách bị coi là một "vụ án văn học" lớn kể từ phong trào Nhân Văn – Giai Phẩm và đã tạo ra những hệ lụy đáng kể tới cuộc đời lẫn sự nghiệp văn chương của Hà Minh Tuân. Phải nhờ những cải cách trong thời kỳ Đổi Mới, sách mới được tái bản trở lại tới người đọc vào năm 1991.

Nội dung
Đặt trong bối cảnh cuối những năm thập niên 1950, Sen là một cô thiếu nữ sinh ra trong gia đình công chức ở Hà Nội. Vì nhà nghèo nên Sen đã phải dở dang việc học, từ bỏ giấc mơ sư phạm để đi kiếm tiền phụ nuôi hai em nhỏ. Tuy nhiên, bố mẹ Sen lại muốn ép cô kết hôn với một bác sĩ vừa mất vợ. Sen từ chối và bỏ nhà trong đêm đi lập nghiệp nơi khác. Nhờ lời gợi ý của cô bạn Loan, Sen đã đăng ký vào làm cho một công trường xây dựng nhà máy cơ khí hiện đại mang tên Tháng Tám ở ngoại thành Hà Nội.

Thời gian đầu đến đây, vì bỡ ngỡ trước môi trường mới, những công việc nặng nhọc đã choán hết sức lực của Sen và khiến cô nhiều lúc suy tưởng tới việc bỏ về nhà. Nhờ sự hỗ trợ từ bí thư chi đoàn Trần Lưu cùng chị đồng nghiệp Bổn, Sen dần làm quen với nếp sinh hoạt, lao động tập thể và được điều làm giáo viên dạy văn hóa cho các nhân viên của công trường. Trần Lưu cũng thầm đem lòng cảm mến nghị lực của Sen, nhưng lại không đủ can đảm để nói thành lời.

Bi kịch một ngày nọ đã ập đến khi trong một lần đi trên đường khuya về, Sen bị hai tên công nhân là Mai và Song bịt mắt rồi giở trò đồi bại, hãm hiếp khiến cô mang thai. Giữa những ngày nằm sốt li bì vì ốm, Sen âm thầm mang niềm đau xót tủi hổ cho riêng mình. Không lâu sau, Sen được cử đi học cơ khí để về phục vụ cho phân xưởng mới xây xong. Thời gian này cô đã làm quen và nảy sinh tình cảm với Hiếu, một đại đội trưởng chuyển ngành và là đồng lớp của Sen. Hiếu đã chấp nhận đứa con trong bụng Sen lúc biết sự tình. Cả hai đi đến kết hôn với nhau.

Bắt đầu cuộc sống mới khi cùng chồng làm việc tại nhà máy cơ khí Tháng Tám, Sen đã lao động miệt mài không kể ngày đêm và đạt được nhiều thành tích trong công việc. Trong khi đó, Hiếu lại dần tha hóa, biến chất trong suy nghĩ và hành động, một phần là vì cái chết oan của người bố trong Cải cách ruộng đất, phần khác là sự dụ dỗ, a dua của Mai và Song vận động chống lại lãnh đạo quan liêu trong nhà máy. Những xung đột về tư tưởng đã khiến mối quan hệ vợ chồng giữa Sen và Hiếu ngày càng xa cách.

Sau khi Sen sinh tiếp đứa con trai thứ hai tên Học, Hiếu  dần bỏ bê gia đình, đàn đúm với hội bạn Mai – Song làm nhiều chuyện sai trái bất chấp sự khuyên can của vợ. Vì nghi ngờ Sen có tình ý với Trần Lưu, cơn giận trong Hiếu ngày càng dâng lên. Anh không còn giữ được lời hứa với Sen, cũng như luôn đay nghiến cô về nỗi đau trong quá khứ. Rồi một ngày, bất ngờ bé Học bị bại liệt. Hiếu khi biết tin không những không thông cảm với Sen mà còn cho rằng cô đã thông đồng với Trần Lưu để giết con. Sau đó anh bỏ nhà đi. Không lâu sau, những việc làm mờ ám của Hiếu – Mai – Song đã dần lộ tẩy. Hiếu bị khai trừ khỏi nhà máy và phải lao động cải tạo tại một nông trường trên Tây Bắc. Những biến cố dồn dập ập đến tưởng chừng phải khiến Sen gục ngã trước số phận. Nhưng cô vẫn toàn tâm toàn ý cống hiến sức lực và thời gian cho công việc, để rồi được lên báo, được vinh danh là một "chiến sĩ thi đua". Kết truyện, Trần Lưu mạnh dạn gửi một bức thư đến Sen, bày tỏ tình cảm thầm kín bấy lâu nay dành cho cô. Tuy nhiên, trong thâm tâm, Sen đã từ chối vì mặc cảm với thân phận của mình.

Nhân vật

 Lê Thị Sen: nhân vật chính của truyện. Cô xuất thân từ gia đình nhà giáo, sau bỏ nhà đi gánh vữa công trường rồi trở thành một thợ tiện lành nghề. Sen đã kết hôn với Hiếu khi vẫn đang mang bé Hồng – là kết quả của một vụ hiếp dâm. Cả hai cũng có một người con chung tên Học.
 Trần Lưu: một bộ đội chuyển ngành, vừa làm thợ doa vừa kiêm cả bí thư đoàn thanh niên công trường. Tuy trong công việc Lưu rất nghiêm túc và hăng hái nhưng trong tình yêu anh lại rất "nhát gái". Lưu từng có người yêu tên Muôn nhưng đã mất do bị máy bay địch bắn chết. Anh đem lòng yêu thầm Sen vì cô có nét giống Muôn và cũng vì sự hăng say trong lao động của cô.
 Đặng Đình Hiếu: từng là đại đội trưởng của một trung đoàn nhưng đã bị hạ tầng công tác vì tính nóng nảy của mình. Hiếu gây được ấn tượng ban đầu với Sen khi cô biết anh từng công tác chung cùng Trà – anh trai của Sen và là một liệt sĩ. Sau đó, cả hai thành hôn với nhau. Cái chết của người cha do bị quy sai thành phần địa chủ trong cuộc Cải cách ruộng đất đã ám ảnh tâm trí Hiếu, khiến trong anh luôn có hai mảng sáng tối: khi thì hào hiệp vui vẻ, lúc lại chán nản bất cần.
 Nguyễn Mai: tên thật là Võ Cảnh, từng làm con của lính Pháp. Về sau, anh gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Anh đã đánh tráo giấy tờ với một thương binh sắp chết để cướp chiến công, rồi đổi tên thành Mai. Nhân vật này là một người lười nhác, luôn có suy nghĩ chệch khỏi cách mạng, có hành vi tán tỉnh và sàm sỡ các cô gái trong phân xưởng. Chính Mai sau này đã cấu kết với đồng bọn Nguyễn Song để lập kế hoạch hãm hiếp Sen trong đêm.
 Bổn: đồng nghiệp của Sen, có chồng là một quân nhân nhưng đã mất vì chiến tranh. Cô luôn đồng hành, hỗ trợ Sen trong những bước đường vào đời và trưởng thành tại nhà máy.
 Loan: bạn thân của Sen. Là một giáo viên sinh ra trong một gia đình khá giả, có điều kiện, cô đã khuyến khích Sen đi đăng ký làm việc ở công trường nhà máy cơ khí và thông báo với Sen về tình hình cha mẹ ở nhà.
 Bác Biền: một người thợ già dặn và là cựu chiến binh. Ông từng lập gia đình, nhưng vợ con ông sau này đều không may mắn qua đời trong chiến tranh. Bác Biền là người đã truyền dạy rất nhiều kinh nghiệm cho Sen cùng các hậu bối trong xưởng, cũng như hoạt động sôi nổi với công tác của nhà máy.

Bối cảnh và xuất bản
Giai đoạn 1960–1975, văn học Việt Nam đã chứng kiến sự ra đời của nhiều tác phẩm về đề tài "xây dựng xã hội chủ nghĩa" theo định hướng từ giới cầm quyền. Các tác giả Nguyễn Khải, Võ Huy Tâm, Chu Văn đã xuất bản một số tiểu thuyết liên quan đến đề tài trên. Mặc dù miền Bắc Việt Nam lúc này vẫn đang trong không khí xây dựng đất nước, phục hồi kinh tế, song sự chống đối lẫn nhau giữa hai nước lớn thuộc khối xã hội chủ nghĩa là Liên Xô và Trung Quốc về chủ nghĩa xét lại và chủ nghĩa giáo điều khi đó cũng đã ít nhiều tác động đến đời sống chính trị Việt Nam, bao gồm cả giới phê bình nghệ thuật.

Vào mùa hè năm 1963, sau vụ án Nhân Văn – Giai Phẩm, Đảng Lao động Việt Nam tiếp tục phát động một chiến dịch đặc biệt trên báo chí, vạch trần các khuynh hướng văn học và nghệ thuật có biểu hiện tán thành tư tưởng không phù hợp. Theo nhà nghiên cứu Martin Grossheim (2013), chiến dịch này đã phản ánh đường lối quân phiệt của Đảng trong việc xây dựng đất nước chủ nghĩa xã hội và thống nhất hai miền bằng vũ lực. Hàng loạt các tác phẩm như Mở hầm (Nguyễn Dậu), Những người thợ mỏ (Nguyễn Huy Tâm) hay Đống rác cũ (Nguyễn Công Hoan) đã bị đưa vào vòng phê phán và bị cho là những sáng tác có "vấn đề", "ảnh hưởng của chủ nghĩa xét lại".

Vào cuối thập niên 1960, Hà Minh Tuân chuyển ngành từ quân đội sang làm giám đốc Nhà xuất bản Văn học (cũ), một cơ sở được thành lập sau vụ Nhân Văn – Giai Phẩm. Trước Vào đời, ông từng có trong tay hai cuốn tiểu thuyết sử thi Trong lòng Hà Nội (1957) và Hai trận tuyến (1960) – đều là những tác phẩm mang khuynh hướng ngợi ca và nhận về sự phê bình tích cực từ công chúng đương thời. Năm 1963, sau sự kiện sáp nhập Nhà xuất bản Văn học (cũ) và Nhà xuất bản Văn hóa thành Nhà xuất bản Văn học (mới), các nhân sự của nhà xuất bản Văn học cũ từ trụ sở 38 phố Hai Bà Trưng đã chuyển về tòa biệt thự 49 Trần Hưng Đạo. Hà Minh Tuân vẫn tiếp tục đảm nhận chức vụ giám đốc. Ông đã cho in tiểu thuyết thứ ba của mình mang tên Vào đời. Vào đời trước đó được viết trong hai năm 1962–1963. Sách in tại nhà máy Tiến Bộ, xong trong tháng 4 năm 1963 rồi nộp lưu chiểu cùng tháng. Điều này có nghĩa là cuốn sách – với độ dài 330 trang và 32 chương – đã ra mắt tại Hà Nội từ đầu quý II 1963. Vì nhận thức được rằng rất có thể tác phẩm của mình sẽ không được phép phát hành khi qua khâu biên tập, Hà Minh Tuân đã tự ký giấy cho phép ấn hành Vào đời với tư cách là giám đốc của nhà xuất bản.

Phân tích
Âm hưởng chủ đạo của Vào đời là "ca ngợi và khẳng định sự chiến thắng, vươn lên của con người trước mọi hoàn cảnh", gắn liền với "thái độ phê phán những khía cạnh tiêu cực của hiện thực xã hội". Trong tiểu thuyết này, tác giả đã gợi lên không khí thi đua sản xuất và tình cảm hữu ái giữa người và người với nhau, sự hỗ trợ của các nhân vật dành cho Sen trên bước đường vào đời. Điều này được thể hiện qua các không gian đại cảnh chi phối toàn bộ tác phẩm như trong công trường nhà máy, nhà máy và những đại hội thi đua... Theo nhà văn Tô Hoài, khi viết cuốn tiểu thuyết này, Hà Minh Tuân đã chịu ảnh hưởng lớn từ một số tiểu thuyết Ba Lan mà tiêu biểu là Mùa gặt. Chính tác giả tiếu thuyết cho biết những câu chuyện ông khắc họa đều xuất phát từ hoàn cảnh có thực và không hư cấu; tất cả được thu thập từ một chuyến đi thực tế đến nhà máy cơ khí Trung quy mô. Ông đã được cấp chiếc thẻ ra vào, một chiếc giường con và bàn viết.

Ở mặt tiêu cực của Vào đời, Hà Minh Tuân không né tránh khi "thể hiện bộ mặt xã hội và tương quan giai cấp trong một thời kỳ lịch sử". Ông đặt trọng tâm câu chuyện vào Sen – như là đại diện cho cả một thế hệ thanh niên "đang sa lầy". Nhà văn đã dựng lên hai tuyến nhân vật tốt và xấu trong truyện: một bên là những mối quan hệ yêu thương đùm bọc nhau, còn một bên là tầng lớp lãnh đạo quan liêu trong xưởng cơ khí, những cảnh ngộ lầm than bởi xã hội thời kỳ quá độ xã hội chủ nghĩa. Trong đó, vấn đề quan liêu và chống quan liêu đã được đặt làm vấn đề "then chốt" xuyên suốt nội dung tiểu thuyết. Dưới ngòi bút của Hà Minh Tuân, bầu không khí "ảm đạm" của Hà Nội cũng được đặc tả rõ nét qua những đoạn viết miêu tả tình hình sinh hoạt người dân thành phố. Trong tác phẩm này, ông đã tập trung khắc họa các nhân vật phản diện, vốn là điều bị hạn chế trong văn học Việt Nam thập niên 1960–70.

Có những chi tiết tiêu cực được Hà Minh Tuân miêu tả trong truyện đã khiến ông vướng phải tranh cãi. Chi tiết đầu tiên là việc đề cập tới sai lầm trong cuộc Cải cách ruộng đất, với việc dẫn ra tình tiết bố của nhân vật Hiếu là một bộ đội phục viên nhưng bị quy sai thành phần địa chủ mà uất ức thắt cổ tự tử, từ đó gây nên những diễn biến trong con người nhân vật này khi "không đủ sáng suốt và bình tĩnh để lý sự rạch ròi về những chuyện sai lầm đã xảy ra trong cải cách ruộng đất". Nhà văn cũng nhắc đến vấn nạn hiếp dâm ở mức độ "khá nghiêm trọng" tại Việt Nam những năm thế kỷ 20, khi đặt ra tình tiết nhân vật chính Sen vì bị cưỡng bức bởi hai công nhân mà có bầu. Hay chi tiết lãnh đạo đuổi việc công nhân, bắt giam công nhân và đánh đập; công nhân biểu tình đòi bắt "bỏ rọ" chủ nhà máy hoặc chi tiết nhân vật phản diện giả làm trung tá, đại tá đi tống tiền, lừa tình cũng được cho là nguyên do gây "nhiễu" những cái được của tiểu thuyết. Với lối tư duy nhị nguyên của đại đa số người dân thời điểm đó, trong bối cảnh xã hội đó, Vào đời vì vậy sớm trở thành tâm điểm của những phê bình lúc ra đời.

Tiếp nhận

Đương thời

Miền Bắc Việt Nam
Vào đời khi mới ra mắt không có quá nhiều dư luận để tâm, ngoại trừ một bài báo đăng trên tờ Tiền phong phê bình tác phẩm. Chỉ đến khi một chính khách lớn thời đó là Nguyễn Chí Thanh đọc được cuốn sách rồi chuyển vấn đề văn học thành vấn đề chính trị, phát động chiến dịch "đánh Vào đời" thì sự việc mới được mổ xẻ đồng loạt bởi báo chí miền Bắc. Vào đời đã trở thành trường hợp tiêu biểu hơn cả so với đợt phê phán các tác phẩm khác cùng thời khi rơi vào tầm chỉ trích của vô số cơ quan ngôn luận từ Trung ương đến thành phố. Tất thảy đều tập trung chỉ trích điểm nhìn và những tình huống trong cuốn tiểu thuyết, đặc biệt là tình tiết liên quan đến vụ Cải cách ruộng đất. Một đợt phê phán Vào đời trên diện rộng đã diễn ra trong hơn 2 tháng, bắt đầu từ bài báo sớm nhất đăng ngày 13 tháng 6 năm 1963 và bài cuối cùng là trên tuần báo Văn nghệ ngày 16 tháng 8 năm 1963.

Theo ước tính của nhà văn Mai Ngữ, có đến 60 bài viết liên tục xuất hiện trên vô số tờ báo, tạp chí khác nhau hướng mũi công kích vào Vào đời. Cao điểm trong vòng hơn một tháng đã có 46 bài báo được đăng tải. Tổng cộng số bài phê bình Vào đời, chỉ trong năm 1963, gần chạm mốc trăm bài hoặc hơn. Tuy nhiên những bài không được đăng lên báo còn lớn hơn rất nhiều. Đơn cử, Tiền phong ghi nhận "mỗi ngày nhận được từ 20 đến 30 bài của thanh niên thuộc đủ các thành phần xã hội [...] gửi đến phát biểu ý kiến phê phán cuốn tiểu thuyết này". Tiểu thuyết đã bị phê bình một cách gay gắt, bị quy kết theo cách vô cùng nặng nề khi bị cho là mang nặng tư tưởng xét lại hiện đại; chủ nghĩa cá nhân "suy bại và yếu ớt"; "phi vô sản, phi mác-xít". Cuốn sách hầu như không được ra mắt sâu rộng mà chỉ bị đưa ra làm một trường hợp để nhắc nhở với tinh thần phê phán, bị coi là một "con bệnh nguy hiểm" được "tập trung mổ xẻ" với các lý do gồm: "thiếu tính Đảng, xuyên tạc sự thật, bôi đen chế độ, bóp méo hình ảnh người lính cách mạng". Có ý kiến mạnh bạo hơn đã xếp Vào đời vào hàng "phản động" hay truyện mang "tư tưởng, thế giới quan tiểu tư sản" gắn với "triết lý hưởng lạc, sa đoạ, lối sống gấp kiểu Mĩ"".

Bên cạnh tính tư tưởng trong nội dung, Vào đời cũng bị xem là một quyển truyện "kém cỏi" về mặt phản ánh hiện thực nghệ thuật và xây dựng tình tiết, nhân vật. Tiêu biểu, nhà văn Nguyễn Đình Thi – chủ nhiệm của báo Văn nghệ – đã viết một bài tự phê bình đồng nghiệp của mình, chỉ ra những khuyết điểm trong tác phẩm như "viết sơ sài và bằng phẳng"; "nhiều nét chi tiết rải rác, có chi tiết lắp đi lắp lại, có chi tiết đưa ra tùy tiện, chẳng dính dáng gì đến cốt truyện"; "cố thêu dệt nhiều tình tiết éo le, gai góc, pha vào truyện những chất 'lâm ly hấp dẫn' [...] làm cho người đọc phát ngán và bực bội". Ông cũng chỉ trích Hà Minh Tuân đã "chắp vá đủ thứ chi tiết và hiện tượng, lượm lặt lung tung" vì sự non yếu trong tay nghề và "nghèo vốn sống, thiếu hiểu biết về thực tế ở công trường nhà máy".

Trong số những luồng ý kiến chỉ trích Vào đời, hầu hết tác giả của chúng là cán bộ làm công tác tư tưởng ở các cơ sở sản xuất, những nhân vật của Đoàn thanh niên, Công đoàn, công tác lý luận, mặt trận; những người tự xưng là quân nhân, còn tại ngũ hay đã chuyển ngành. Tất cả đều chỉ dùng biệt hiệu và không dùng tên thật. Những tờ báo vào cuộc hăng hái nhất cũng đều xuất phát trong giới này như Lao Động, Cứu Quốc. Riêng Tiền phong thì đưa tin nhiều nhất với gần 10 bài báo dài. Những ý kiến từ dư luận đã trở thành tiên phong và mang yếu tố quyết định, lôi cuốn giới văn nghệ sĩ phải vào cuộc để chỉ trích Vào đời. Các nhà phê bình văn học Hồng Chương, Như Phong là những nhân vật đã phê phán Vào đời sớm nhất và tích cực nhất. Ngay cả báo Văn nghệ cũng phải lên tiếng xin lỗi vì thời điểm ra mắt sách đã không lớn tiếng phê phán mà chỉ viết bài điểm sách và phê phán lướt qua "nhẹ nhàng".

Vào tối ngày 3 tháng 7 năm 1963, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Tuân, Kim Lân và vô số nhà văn khác đã họp tại trụ sở Hội Nhà văn ở số 65 phố Nguyễn Du, Hà Nội để phê phán và chỉ ra những "sai lầm nghiêm trọng" trong tư tưởng của Vào đời, sau phần trình bày của Hà Minh Tuân. Vì áp lực dư luận, nhất là sau hai bài báo trên tờ Nhân Dân cùng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của đơn vị xuất bản sách, ngày 6 tháng 7 năm 1963, tân giám đốc Nhà xuất bản Văn học (mới) Hoàng Trung Thông phải tiếp tục tự phê bình khuyết điểm của nhà xuất bản và người tiền nhiệm đối với việc in cuốn Vào đời trước toàn thể các đồng chí khác tại Hội nghị thường vụ Hội Nhà văn Việt Nam.

Miền Nam Việt Nam
Trong dư luận miền Nam, vụ Vào đời không thực sự được nhiều người biết đến, ngoại trừ một bài nhận xét dài của tác giả Sông Thai viết cho tạp chí Văn Học (1966). Trong đó, ông đã xem Vào đời là một "thành công mới" của Hà Minh Tuân vì sự "cân đối giữa nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật", công nhận tác phẩm khi "không bóp méo sự thật và thiếu thành thực để thổi phồng những cái lẻ tẻ thành rộng lớn, bao trùm", đồng thời có tác dụng "khai thông cho những xu thế bế tắc, trốn tránh, hoặc xu nịnh, tô hồng xã hội". Người viết cũng mỉa mai thái độ của chính quyền miền Bắc với tác phẩm và tác giả, từ đó cho thấy một nhà văn còn giữ được "lương tâm, [...] bất chấp mọi đe dọa, cực hình của những bàn tay hung hãn luôn luôn can thiệp vào văn nghệ".

Hậu thế
Sau khi bước vào thời kỳ Đổi Mới, giới phê bình văn học Việt Nam đã có những quan điểm khách quan hơn với Vào đời. Cuốn sách được coi là tác phẩm "vượt lên trước tín hiệu cho phép" khi "phản ánh trung thực" những khía cạnh lúc đó bị coi là sai lệch nhưng đã trở thành những vấn đề còn tồn tại trong xã hội Việt Nam cho tới nhiều thập kỷ sau, cho thấy tinh thần "dự báo hiện thực" của tiểu thuyết. Đối với Lại Nguyên Ân (2015), ông xem Vào đời là một tác phẩm "không nên xem thường" khi từng gây sóng gió dư luận giữa những năm 1960 bởi "động tới những gì không hề là bề ngoài của đời sống xã hội đương thời", hay ít nhất là "thách thức những cái nhìn đang bị quy phạm hóa theo những giáo điều". Tiến sĩ Nguyễn Lương Hải Khôi của Đại học Oregon (2021) thì so sánh Vào đời với Anh Cò Lấm của Trần Bá Xá và Sắp cưới của Vũ Bão, trong đó nhận định tác phẩm của Hà Minh Tuân đã tái hiện rõ ràng hơn những "chấn thương tinh thần" trong thế giới xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc so với hai tác phẩm còn lại; với nhân vật Sen bị "đẩy vào bước đường cùng", chồng cô bị tổn thương bởi Cải cách ruộng đất mà "ghê tởm xã hội phong kiến trá hình" rồi đi vào con đường chống đối, bị tù tội.

Khía cạnh dư luận của Vào đời cũng được nhiều học giả đưa ra phân tích và liên hệ. Viết trong một bài nghiên cứu đăng trên tập san Journal of Vietnamese Studies, tác giả Grossheim đã nhìn nhận việc Hà Minh Tuân và cuốn Vào đời của ông bị rơi vào "tầm ngắm" dù là một đảng viên trung thành đã cho thấy sự "nghịch lý". Theo Giáo sư Trần Đình Sử, việc tiểu thuyết bị cho là "miêu tả không chân thực" đã cho thấy sự "áp đặt tư duy" trong việc quy định sẵn bản chất, và khi tác phẩm viết khác đi bản chất này thì bị cho là không chân thực, khiến sự chân thực "không khách quan". Học giả Ngô Văn Tuần (2013) cũng phân tích về chất lượng nội dung và phương pháp phê bình của các bài phê phán văn học đối với Vào đời. Theo đó, tác giả nhận định tất cả những bài viết này là tiêu biểu cho lối "phê bình suy diễn" từ ấn tượng của chủ quan người viết mà không thông qua phân tích nội dung, cấu trúc truyện; lối "nói theo" khi hầu hết chúng đều có chung một luận điểm, giọng văn giống nhau; và việc các tác giả chỉ "bắt lấy" một vài chi tiết nhà văn nói về vấn đề tiêu cực để gán ghép cho tác phẩm không nằm trong chỉnh thể nội dung của truyện. Người viết nhấn mạnh rằng việc thiếu tính dân chủ, sự đối thoại giữa giới phê bình và nghệ sĩ đã trở thành điểm thiếu sót đáng kể nhất trong cuộc phê bình này, không phát huy được sự phát triển của chức năng phê bình văn học.

Tuy vậy, vẫn có những cây bút phê bình tác phẩm về phương diện biểu hiện, lối viết. Viết trên tờ  Tạp chí Văn học năm 1998, nhà phê bình Trần Trọng Đăng Đàn đã nhìn nhận Vào đời là một tác phẩm "không tốt" vì gây "hiệu quả xấu cho quần chúng độc giả", dù vẫn ghi nhận ý định tốt ban đầu của tác giả khi bắt tay vào việc xây dựng nên tác phẩm. Trong khi đó, nhà văn Vũ Thư Hiên, trong cuốn hồi ký Đêm giữa ban ngày, đánh giá Vào đời là một "bước lùi về tay nghề của Hà Minh Tuân" về mặt bút pháp, nhận xét rằng truyện mới chỉ chạm "sơ sơ" đến những tiêu cực trong xã hội Việt Nam đương thời. Tác giả Trần Thư cuốn Tử tù xử lí nội bộ đồng quan điểm, nhận xét tác giả viết không hay và "nhiều chỗ sượng", cũng như cho rằng nếu Vào đời không vướng phải vụ phê phán thì cuốn sách "chắc cũng có ít độc giả".

Tác động và di sản

Cuốn sách đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực tới sự nghiệp văn chương và gia đình của Hà Minh Tuân. Sau vụ việc này, ông bị giáng hai cấp trong quân đội từ Trung tá xuống Đại úy, đồng thời phải viết một bản kiểm điểm rồi bị cách chức giám đốc Nhà xuất bản Văn học; còn cuốn Vào đời thì bị thu hồi. Đa số nguồn ghi nhận ông đã chuyển về làm cho Tổng cục Thủy sản, nhưng theo nguồn từ báo Việt Luận thì ông bị buộc phải đi lao động cải tạo ở bến Chương Dương một thời gian, công việc là khuân gỗ và kéo gỗ về nhà máy. Án kỷ luật từ vụ Vào đời cũng được cho là lý do chính khiến mối quan hệ của Hà Minh Tuân với người vợ đầu tiên tan vỡ. Lê Đức Thọ sau này đã dẫn ra trường hợp của Vào đời để làm tiền đề cho Vụ án Xét lại Chống Đảng.

Trong suốt nhiều thập kỷ hậu sự kiện trên, tiểu thuyết vẫn bị chính quyền coi như một cuốn sách xấu; bằng chứng là có các nhà văn đã đề cập đến tình tiết nhân vật của mình do khen ngợi hay lưu giữ cuốn sách mà bị thải hồi hoặc bị bắt đi lao động cải tạo. Nhờ những cải cách trong Đổi Mới của nhà nước và Cởi Mở về văn học mà cuối cùng Vào đời đã được tái bản vào năm 1991. Điều này được thực hiện thể theo nguyện vọng của nhà văn Hà Minh Tuân, chỉ một năm trước khi ông qua đời vào 1992. Nhà văn Như Phong – người đầu tiên và nhiệt tình nhất phê bình Vào đời – là người đã cho in lại tiếu thuyết này. Trước đó, một thời gian sau khi Như Phong lên nhậm chức giám đốc Nhà xuất bản Văn học (1965), ông đã giúp đưa Hà Minh Tuân trở lại cơ quan cũ và làm trợ lý của mình từ năm 1975, cũng như tạo điều kiện cho Hà Minh Tuân xuất bản truyện dài Vẻ đẹp bình dị (1977) – là tác phẩm cuối cùng trong sự nghiệp của tác gia.

Vào đời sau này đã được coi là sáng tác "để đời" của Hà Minh Tuân, không chỉ giúp đem về cho nhà văn Giải thưởng Cống hiến Hội Nhà văn Việt Nam năm 2017 mà còn đưa ông vào danh sách đề cử Giải thưởng Nhà nước năm 2020.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài
 Trang tổng hợp các bài viết phê bình Vào đời trong năm 1963. Lưu trữ ngày 14 tháng 6 năm 2021 trên Internet Archive.

Sách năm 1963
Tiểu thuyết năm 1963
Văn học Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Tiểu thuyết lấy bối cảnh ở Việt Nam


title: Nishida Masujiro

text:
Nishida Masujiro là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Nhật Bản. Ông từng dẫn dắt đội tuyển Nhật Bản dự các Đại hội Thể thao Viễn Đông 1923.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Huấn luyện viên bóng đá Nhật Bản


title: Giải vô địch bóng chuyền nữ châu Á 2015

text:
Giải vô địch bóng chuyền nữ châu Á 2015 được tổ chức từ ngày 20 đến ngày 28 tháng 5 năm 2015 tại Thiên Tân, Trung Quốc.

Vòng loại
Ban đầu có 16 đội tuyển tham dự giải lần này, sau đó hai đội Turkmenistan và Fiji rút lui. Dưới đây là danh sách các đội phân theo khu vực

Các đội tuyển tham dự

Địa điểm

Bốc thăm chia bảng
Có bốn bảng đấu. Bốc thăm chia bảng dựa vào thứ hạng của Giải vô địch bóng chuyền nữ châu Á 2013. Dưới đây là danh sách bảng đấu (Khi bốc thăm vẫn còn hai đội Turkmenistan và Fiji)

* Rút khỏi

Vòng sơ bộ
 Tất cả theo giờ chuẩn Trung Quốc (UTC+08:00).

Bảng A

|}

|}

Bảng B

|}

|}

Bảng C

|}

|}

Bảng D

|}

|}

Vòng hai
Vòng bảng thứ hai diễn ra trong hai ngày 23 và 24 tháng 5

Bảng E

|}

|}

Bảng F

|}

|}

Bảng G

|}

|}

Bảng H

|}

|}

Tranh hạng 9-12

Tranh hạng 9-12

Tranh hạng 9-12

|}

Tranh hạng 11

|}

Tranh hạng 9

|}

Chung kết
Tất cả theo giờ chuẩn Trung Quốc (UTC+08:00).

Vòng dành cho 8 đội mạnh nhất

Tứ kết

|}

Vị trí 5–8

|}

Bán kết

|}

Vị trí 7

|}

Vị trí 5

|}

Vị trí 3

|}

Chung kết

|}

Bảng xếp hạng chung cuộc

Danh sách cầu thủ
Viên Tâm Nguyệt, Zhu Ting, Yang Fangxu, Shen Jingsi, Yang Junjing, Trương Thường Ninh, Zeng Chunlei, Huệ Nhược Kỳ, Shan Danna, Lin Li, Đinh Hà, Yan Ni
Huấn luyện viên trưởng: Lang Ping

Giải thưởng

Most Valuable Player
  Zhu Ting
Best Setter
  Shen Jingsi
Best Outside Spikers
  Zhu Ting
  Kim Yeon-koung

Best Middle Blocker
  Pleumjit Thinkaow
Best Opposite Spiker
  Zeng Chunlei
Best Libero
  Nam Jie-youn

Xem thêm
Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2015

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Quy chế

Giải thi đấu của giải vô địch bóng chuyền nữ châu Á
Thể thao nữ Trung Quốc năm 2015
Giải vô địch bóng chuyền nữ châu Á
Giải đấu bóng chuyền quốc tế tổ chức bởi Trung Quốc
Giải thi đấu thể thao ở Thiên Tân
Thế kỷ 21 ở Thiên Tân


title: Pandinus

text:
Pandinus là một chi bọ cạp cỡ lớn trong họ Scorpionidae. Chi này có một số loài được nuôi làm cảnh. Chi này được định danh vào năm 1876 bởi Tamerlan Thorell. Một số loài có độc tố mạnh có thể gây tử vong cho con người.

Các loài
Hiện hành có 21 loài được ghi nhận trong chi này:
Pandinus imperator (C. L. Koch, 1841)
Pandinus gambiensis Pocock, 1899
Pandinus philippsii (Pocock, 1896)
Pandinus smithi (Pocock, 1899)
Pandinus trailini (F.Kovařík, 2013)
Pandinus mazuchi (F.Kovařík, 2011)
Pandinus arabicus (Kraepelin, 1894)
Pandinus exitialis (Pocock, 1888)
Pandinus gregoryi (Pocock, 1896)
Pandinus magrettii Borelli, 1901
Pandinus meidensis Karsch, 1879
Pandinus pallidus (Kraepelin, 1894)
Pandinus percivali Pocock, 1902
Pandinus viatoris (Pocock, 1890)
Pandinus dictator (Pocock, 1888)
Pandinus cavimanus (Pocock, 1888)
Pandinus platycheles Werner, 1916
Pandinus bellicosus (L. Koch, 1875)
Pandinus colei (Pocock, 1896)
Pandinus eritreaensis Kovařík, 2003
Pandinus hawkeri Pocock, 1900
Pandinus peeli Pocock, 1900
Pandinus pococki Kovařík, 2000
 Pandinus boschisi Caporiacco, 1937

Chú thích

Tham khảo

Scorpionidae


title: Người bán ô tô

text:
Nhân viên bán hàng ô tô là một trong nhiều ngành nghề bán hàng.  Nhân viên bán ô tô là một nhân viên bán lẻ, bán xe mới và/hoặc đã qua sử dụng.  Không giống như bán lẻ truyền thống, bán xe đôi khi có thể thương lượng.  Nhân viên bán hàng được tuyển dụng bởi các đại lý xe hơi mới hoặc các đại lý xe hơi đã qua sử dụng.

Đàm phán xe hơi
Giá của một chiếc xe, không giống như nhiều doanh số bán lẻ, thường có thể thương lượng.  Những chiếc xe mới thường sẽ có nhãn dán cửa sổ nhà máy (nhãn dán Monroney ở Mỹ) liệt kê các thiết bị và tùy chọn, và giá bán lẻ đề xuất hoặc MSRP.  Theo truyền thống, nhân viên bán hàng được trả tiền hoa hồng thay vì tiền lương cố định, thường dựa trên sự kết hợp giữa tỷ suất lợi nhuận và khối lượng đơn vị.

Văn hóa thịnh hành
Nhân viên bán ô tô, đặc biệt là nhân viên bán xe đã qua sử dụng, thường là một nguồn nhân vật, thường là tiêu cực, trong các bộ phim và chương trình truyền hình và phim hoạt hình.  Lịch sử và truyện cổ tích thường mô tả những người bán hàng rong (người bán hàng hóa) là những người có ảnh hưởng tiêu cực, hoặc người ngoài cuộc để lợi dụng người dân.     Đây là một chủ đề rất phổ biến cho 'nhân viên bán hàng xe cũ' được chọn vào vai một người bán hàng vô lương tâm trong văn hóa đại chúng.

 Trong bộ phim Muppet, Milton Berle đóng vai Mad Man Mooney.
 Trong Willy Wonka & the Chocolate Factory, Leonard Stone đóng vai ông Beauregarde, cha của Violet Beauregarde.
 Trong Fargo, William H. Macy đóng vai Jerry Lundegaard, một nhân viên bán hàng tại một đại lý Oldsmobile ở Minneapolis, Minnesota.
 Trong Những chiếc xe đã qua sử dụng, Kurt Russell đóng vai một nhân viên bán xe đã qua sử dụng và chính trị gia của Wannabe tên là Rudy Russo.
 Trong Suckers, một bộ phim hài hước về các đại lý và nhân viên bán hàng ô tô.
 Trong The Big Steal, Steve Bisley đóng vai một nhân viên bán xe đã qua sử dụng.
 Trong True Lies, Bill Paxton đóng vai một nhân viên bán xe đã qua sử dụng, giả vờ làm gián điệp để quyến rũ các bà nội trợ buồn chán.
 Trong Fast Lane Daily, Bob Shubin Jr. là một nhân viên bán xe đã qua sử dụng, thỉnh thoảng xuất hiện.  Anh ấy nổi tiếng với việc hát "Hey, How Bout a Deal!  ? "
 Trong Matilda, Daniel DeVito miêu tả một nhân viên bán xe hơi vô đạo đức tên là Harry Wormwood.
 Trong Cadillac Man, Robin Williams miêu tả một nhân viên bán xe đã qua sử dụng.
 Trong Three's Company, Larry Dallas là một nhân viên bán xe đã qua sử dụng.
 Trong EastEnders, Roy và Barry Evans, Kevin và David Wicks, Bradley và Max Branning, Frank Butcher, Darren Miller và Arthur "Fatboy" Chubb, Có tất cả ở giai đoạn nào đó miêu tả nhân viên bán xe.
 Trong tập phim " The Dealership " của Seinfeld, Jerry cố gắng mua một chiếc xe mới từ David Puddy do thỏa thuận "người trong cuộc" mà Jerry sẽ có được từ việc làm bạn với bạn gái của Puddy, Elaine.  Puddy và Elaine có một cuộc chiến tại đại lý, khiến Puddy phải quay lại giảm giá và bắt đầu tính phí Jerry cho các "khoản bổ sung" linh tinh.  Jerry, thất vọng, cố gắng hòa giải Elaine và Puddy để anh ta có thể được giảm giá nội bộ một lần nữa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nghề bán hàng
Đại lý ô tô


title: Jeholosaurus

text:
Jeholosaurus là một chi khủng long, được Xu X. Wang X. L. & You mô tả khoa học năm 2000.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Jeholosaurus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 2000
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Á
Cận bộ Khủng long chân chim
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Ga nhà ga 2 sân bay (Tàu điện ngầm Đào Viên)

text:
Nhà ga 2 sân bay () là nhà ga trên tuyến Tàu điện ngầm Đào Viên ở Đại Viên, Đào Viên, Đài Loan. Nhà ga nằm trực tiếp bên dưới nhà ga 2 của Sân bay quốc tế Đào Viên Đài Loan và mở cửa dịch vụ ngày 2 tháng 3 năm 2017.

Tổng quan
Nhà ga nằm dưới lòng đất với 1 ke ga và hai đường ray. Cả hai chuyến tàu tốc hành và thông hành đều dừng tại ga này. Nhà ga dài  và rộng . Nó được chạy thử nghiệm vào ngày 2 tháng 2 năm 2017, và thương mại hóa vào ngày 2 tháng 3 năm 2017.

Xem thêm
 Tàu điện ngầm Đào Viên

Tham khảo

Nhà ga mở cửa vào 2017
Ga sân bay Đào Viên MRT


title: Caner Osmanpaşa

text:
Caner Osmanpaşa (sinh 15 tháng 1 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Akhisar Belediyespor.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Vận động viên Trabzon
Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá Trabzonspor
Cầu thủ bóng đá Kayseri Erciyesspor
Cầu thủ bóng đá Akhisar Belediyespor
Cầu thủ bóng đá Süper Lig
Hậu vệ bóng đá