title: Tiểu thuyết tâm lý

text:
Tiểu thuyết tâm lý (, ) là tiểu thuyết miêu tả các trạng thái tâm lý, xây dựng thế giới nội tâm của con người, đặc biệt nhấn mạnh tới động cơ, hoàn cảnh và cốt truyện nội tại. Cốt truyện nội tại thường dựa trên cơ sở cốt truyện ngoại tại, nhưng lại thúc đẩy cốt truyện ngoại tại phát triển.

Tiểu thuyết tâm lý bất mãn với việc miêu tả sự việc bên ngoài, muốn đi sâu khám phá nguyên nhân bên trong. Đối với loại tiểu thuyết này, việc xây dựng tính cách nhân vật đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Cội nguồn của tiểu thuyết này là cách các nhà viết kịch lấy tính cách nhân vật mà giải thích hành động của họ. Ở Anh G. Sô-xơ là người đầu tiên viết tiểu thuyết tâm lý bằng văn vần. Ham-lét của Sếch-xpia là vở kịch tâm lý. Tiểu thuyết tâm lý nhằm giải thích những hiện tượng tinh thần mà mắt thường không nhìn thấy được.

Các nhà tiểu thuyết tâm lý Anh xuất hiện từ giữa thế kỷ XIX có thể kể S. Đích-kenx, U. Thác-cơ-rây. Các nhà tiểu thuyết tâm lý Pháp xuất hiện cũng rất sớm, tính từ các “truyện hoa hồng” kể về những cảm xúc tình yêu, từ nảy sinh, phát triển, đau khổ, vui sướng.

Tiểu thuyết Công chúa Cơ-le-vơ của bà La-phay-ét (1634 – 1693) trong đó tâm lý con người được bộc lộ sắc nét hơn qua sự quan sát bên ngoài hay tự thổ lộ của đương sự. Rút-xô trong các tác phẩm Lời sám hối, Nàng Ê-lô-i-dơ mới, Sô-đơ-lát đơ La-cơ-lốt (1741 – 1803) trong tác phẩm Mối quan hệ nguy hiểm tỏ ra là nhà tâm lý học tài tình.

Các nhà văn Anh như Ha-đai, Côn-rát hứng thú với động cơ nội tâm và tác động của hoạt động nội tâm nhân vật. H. Giêm-xơ chú ý xây dựng thế giới nội tâm của nhân vật, chú trọng miêu tả phản ứng tâm lý của nhân vật đối với ngoại giới, là người sáng tạo ra tiểu thuyết tâm lý hiện đại.

Nhà tiểu thuyết Pháp M. Pru-xtơ đưa ra một phương pháp phân tích tâm lý mới: nắm bắt các kết cục của đời sống, tâm lý, khắc họa các khoảnh khắc quan trọng như ký ức, hồi ức, các trạng thái tiềm thức, vô thức, các giấc mơ. Các nhà văn Gi. Giôi-xơ và U. Phốc-nơ lại sáng tạo dạng tiểu thuyết tâm lý dựa trên cơ sở độc thoại nội tâm. Tiểu thuyết tâm lý là một dòng tiểu thuyết có ảnh hưởng của thế kỷ XX.

Tham khảo


title: Galtara convergens

text:
Galtara convergens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Galtara


title: Hadena ferrisparsa

text:
Hadena ferrisparsa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Dysauxes silvatica

text:
Dysauxes silvatica là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dysauxes


title: Dmitry Leonidovich Radchenko

text:
(sinh ngày 2 tháng 12 năm 1970) là một cầu thủ bóng đá người Nga.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Liên Xô
 thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Liên Xô từ năm 1990.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Nga
 thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Nga từ năm 1992 đến 1996.

Thống kê sự nghiệp

|-
|1990||2||0
|-
!Tổng cộng||2||0
|}

|-
|1992||2||1
|-
|1993||5||1
|-
|1994||11||5
|-
|1995||8||2
|-
|1996||7||0
|-
!Tổng cộng||33||9
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
National Football Teams

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ bóng đá F.K. Zenit Sankt Peterburg
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Rayo Vallecano
Người Sankt-Peterburg
Cầu thủ bóng đá Liên Xô
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nam Nga ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nga
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994


title: Athetis lapidosa

text:
Athetis lapidosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Athetis


title: Lissonota occidentalis

text:
Lissonota occidentalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Trương hoàng hậu (Đường Túc Tông)

text:
Đường Túc Tông Trương hoàng hậu (chữ Hán: 唐肃宗張皇后; ? - 16 tháng 5, 762), cũng gọi Trương Thứ nhân (張庶人), là Hoàng hậu của Đường Túc Tông Lý Hanh, vị Hoàng đế thứ 8 hoặc thứ 10 của nhà Đường.

Sau khi trở thành Hoàng hậu, Trương thị đã liên kết với hoạn quan Lý Phụ Quốc, hoành hành cung cấm, can dự triều chính, uy hiếp đến ngai vị thông qua một cuộc binh biến muốn lật đổ Đường Đại Tông.

Tiểu sử
Trương hoàng hậu nguyên quán ở Đặng Châu, Nam Dương, Hà Nam. Tổ mẫu Đậu thị là em gái của Chiêu Thành Thuận Thánh hoàng hậu Đậu thị, mẹ của Đường Huyền Tông Lý Long Cơ. Cha của Trương hoàng hậu là Kim ngô đại tướng quân Trương Khứ Dật (張去逸). Mẹ Trương thị là Đậu phu nhân, cũng trong dòng họ của tổ mẫu Đậu thị, do đó Trương thị cũng có họ hàng với chồng tương lai là Đường Túc Tông.

Khi Võ Tắc Thiên giết hại Đậu thị cùng Lưu hậu ở trong cung, Huyền Tông khi ấy còn nhỏ giao phó cho Yên Quốc phu nhân Đậu Thục (窦淑) và Đậu thị cùng nuôi dưỡng cho đến khi trưởng thành. Huyền Tông lên ngôi, phong Đậu thị làm Đặng Quốc phu nhân (鄧國伕人), hưởng vinh hoa phú quý. Các con trai bà, trong đó có Trương Khứ Dật đều là đại thần quan trọng.

Trở thành Lương đệ
Năm đầu Thiên Bảo đời Đường Huyền Tông, Trương thị được tuyển vào cung làm thiếp của Trung vương Lý Hanh, mang tước hiệu Nhụ nhân (孺人). Sau khi Lý Hanh làm Thái tử, bà được phong làm Lương đệ (良娣), địa vị cao nhất trong các phi thiếp của Thái tử, chỉ dưới chính thất là Thái tử phi. Sau khi Thái tử ly hôn với Thái tử phi Vi thị năm 746, Trương Lương đệ trở thành sủng phi của Lý Hanh. Bà được nhận xét là thông minh, ăn nói khéo léo, rất được lòng người.

Năm Thiên Bảo thứ 12 (753), Trương Lương đệ sinh hạ một người con trai, chính là Hưng vương Lý Thiệu. Cuối năm Thiên Bảo thứ 14 (755), An Lộc Sơn chính thức khởi binh tạo phản. Quân An thế lực lớn mạnh, thắng trận liên tiếp, lần lượt phá vỡ các chốt phòng thủ của nhà Đường, từ căn cứ ban đầu là Phạm Dương chiếm được Lạc Dương rồi Đồng Quan. Năm thứ 15 (756), Huyền Tông và Thái tử Lý Hanh rời khỏi kinh thành Trường An, bỏ chạy về phía Tây Thục. Đường đến Kiếm Nam (劍南), Thái tử tách khỏi đoàn người Huyền Tông và đóng quân tại Linh Vũ cùng con trai là Kiến Ninh quận vương Lý Đàm.

Trên đường đi, Thái tử có ít người bảo vệ. Buổi tối, Trương Lương đệ luôn ngủ bên ngoài Thái tử. Khi Lý Hanh nói với bà: "Phụ nữ thì không cần trách nhiệm đánh nhau với giặc cướp", thì bà đã trả lời:"Thiếp sợ nếu biến cố bất ngờ xảy ra, có thể lấy thân mình làm khiên bảo vệ thái tử và hoàng tộc". Tại Linh Vũ, Trương thị hạ sinh một đứa bé, nhưng chỉ 3 ngày sau khi sinh là ngồi dậy may quần áo cho binh sĩ. Lý Hanh hỏi bà sao không nghỉ ngơi, bà đáp: "Không có thời gian nghỉ ngơi". Thái tử cảm động và càng sủng ái bà hơn. Trương Lương đệ sau lại hạ sinh con trai thứ hai là Lý Đồng.

Phong Phi lập Hậu
Ngày Giáp Tý (tức ngày 12 tháng 8) cùng năm, Thái tử Lý Hanh xưng Hoàng đế ở Linh Vũ, tức là Đường Túc Tông, vọng tôn Đường Huyền Tông làm Thái thượng hoàng.

Từ cuối năm Chí Đức nguyên niên, hai nước Hồi Hột và Thổ Phiên cử sứ giả đến đề nghị cùng nhau phá quân Yên. Đáp lại, Túc Tông quyết định hòa thân với Hồi Hột, phong cho con gái Hồi Hột Khả hãn làm Công chúa, từ đó hai nước kết minh, cùng nhau chống An Sử. Cuối năm đó, Hồi Hột Khả hãn sai quân tiến vào lãnh thổ nhà Đường, hợp với Quách Tử Nghi đại phá quân Yến ở Đồng La. Đầu năm Chí Đức thứ 2 (757), một cuộc tranh chấp nổ ra trong nội bộ triều đình lưu vong khi Trương lương đệ liên kết với Nội giám Lý Phụ Quốc, kết bè đảng trong triều. Kiến Ninh quận vương Lý Đàm không vừa lòng, bảo Lý Bí:"Bọn họ Trương, họ Lý ghen ghét hãm hại anh em ta, nếu không trừ thì không xong".

Lý Bí thất kinh, cố khuyên Kiến Ninh quận vương chưa nên kinh động kéo hại đến thân, thế nhưng vương không nghe. Nhiều lần ở trước mặt Túc Tông, Kiến Ninh kể tội bọn đàn bà và quan thị độc ác, nham hiểm. Sau đó, Kiến Ninh còn lập mưu định giết Trương lương đệ, Lý Phụ Quốc. Trương Lương đệ và Lý Phụ Quốc lo sợ nên trước mặt Túc tông đã dâng sớ đàn hặc, gièm pha vu cáo Kiến Ninh quận vương có ý giết Hoàng trưởng tử là Quảng Bình vương Lý Thục, tiếm ngôi:"Lý Đàm xưa nay chỉ hận không được lĩnh chức tổng binh, đến nay đã có ý đồ khác". Đường Túc Tông tức giận hạ lệnh ép Lý Đàm phải uống rượu độc tự sát.

Mùa đông năm Chí Đức thứ 2, sau khi quay lại Trường An, các con trai Trương lương đệ là Lý Thiệu phong Hưng vương (興王), Lý Đồng phong Định vương (定王). Sang năm Càn Nguyên (758), Trương Lương đệ được sách phong làm Thục phi (淑妃), tặng cha là Khứ Dật làm Thượng thư Tả bộc xạ (尚書左仆射), mẹ là Đậu thị phong "Nghĩa Chương Huyện chúa" (義章縣主). Em trai bà là Trương Thanh (张清) thành hôn với Đại Ninh quận chúa (大寧郡主), con gái thứ năm của Lý Hanh, còn một người em trai khác là Trương Tiềm (张潛) thành thân với Diên Hòa quận chúa (延和郡主), các chị em gái cũng thụ phong tước hiệu, như chị Trương thị là vợ của Lý Đàm (李曇) thụ phong tước hiệu "Thanh Hà quận phu nhân" (清河郡夫人), em gái Trương Sư Sư phong "Thành Quốc phu nhân" (郕國夫人). Cũng năm ấy, tháng 4, Túc Tông quyết định lập Trương Thục phi làm Hoàng hậu. Trước đó, Túc Tông cho lập Quảng Bình vương Lý Thục làm Hoàng thái tử, đổi tên là Lý Dự. Tuy nhiên, lúc đó Trương hậu không phục Lý Dự mà muốn ngôi vị Thái tử phải thuộc về con trai mình là Hưng vương Lý Thiệu. Thái tử Lý Dự do đó rất lo sợ, nên tỏ ra khiêm nhường và cung kính đối với Trương hoàng hậu.

Năm Thượng Nguyên nguyên niên (760), tháng 3, triều đình hội nghị, quyết định phong cho Trương Hoàng hậu tôn hiệu Dực Thánh (翊聖). Đại thần lên tiếng phản đối vì trước đây chưa có tiền lệ phong tôn hiệu cho Hoàng hậu. Sau đó trong nước có nguyệt thực, Túc Tông bèn bỏ ý định này. Tuy nhiên lúc đó trong cung cấm, Trương Hoàng hậu cũng đã liên kết với hoạn quan Lý Phụ Quốc, can dự triều chính và có âm mưu phế lập Thái tử, tạo thành một thế lực mới trong triều. Cùng năm, ngày 26 tháng 6 (âm lịch), Hưng vương Lý Thiệu bệnh chết, trong khi người con trai còn lại của Hoàng hậu là Định vương Lý Đồng còn nhỏ tuổi, nên ngôi vị của Lý Dự tạm thời không bị đe dọa. Lý Phụ Quốc và Trương Hoàng hậu ngày một ngang ngược hống hách trong triều, lại nắm được binh quyền ở kinh đô nên cả Túc Tông cũng phải e dè, nạn hoạn quan lộng quyền nửa cuối thời Đường được khơi nguồn từ đó. Trương hoàng hậu sủng bế chuyên phòng, thường được nhận triều bái của mệnh phụ ở Quang Thuận môn (光順門), thế lực càng mạnh mẽ, can dự cả vào triều chính dù không công khai như Võ Tắc Thiên hay Vi Thái hậu khi trước.

Bà thấy Huyền Tông Thượng hoàng ở tại Hưng Khánh cung (興慶宮) già cả yếu đuối, cũng không thèm tôn trọng gì cả. Túc Tông nhiều lần muốn thăm Thượng hoàng cũng bị Trương hoàng hậu ngăn trở. Nhân đó, Lý Phụ Quốc liên kết với Trương hoàng hậu, nhân Thượng hoàng ra cưỡi ngựa, Lý Phụ Quốc ép buộc ông phải trở về cung điện, không lâu sau giả lệnh Túc Tông, xin Thượng hoàng đến Tây Nội bàn việc, lúc này Túc Tông đang bị bệnh không xuống giường được. Khi sắp tới Tây Nội, Thượng hoàng thấy Lý Phụ Quốc mặc võ phục, đeo kiếm, dẫn mấy trăm quân sĩ, vác thương, cầm kiếm, xếp hàng hai bên đường, nên lo sợ. Cao Lực Sĩ mắng Lý Phụ Quốc, do đó Phụ Quốc phải lui ra. Nhưng Thượng hoàng bị giữ lại ở Cam Lộ điện (甘露殿) trong Tây Nội.

Cái chết
Năm Bảo Ứng nguyên niên (762), mùa xuân, Đường Túc Tông bị bệnh nặng, nằm liệt giường không thể dậy nổi và cũng không thể ra coi triều.

Lúc Túc Tông bệnh, Trương Hoàng hậu muốn lấy lòng thương cảm của Hoàng đế đã dùng máu viết kinh Phật để cầu nguyện cho ông. Đến tháng 5 năm đó, do bị kích động vì cái chết của Thượng hoàng Huyền Tông, bệnh tình của Túc Tông càng trở nặng thêm. Lúc này, Trương hoàng hậu và Lý Phụ Quốc sinh ra mâu thuẫn và trở mặt với nhau. Lúc Túc Tông sắp mất, Trương Hoàng hậu bàn với Thái tử Lý Dự nên giết chết Lý Phụ Quốc cùng đồng đảng là Trình Nguyên Chấn (程元振) vì tội chuyên quyền, nhưng Lý Dự cho rằng lúc này không thích hợp để làm việc đó. Trương hoàng hậu từ đó cũng sinh ra lo sợ vì Lý Dự có công lao to, nếu để ông lên ngôi Hoàng đế thì bà ta sẽ rất khó kiềm chế được, nên chuyển sang ủng hộ Nhị hoàng tử là Việt vương Lý Hệ (李係); và cho tuyển hơn 200 dũng sĩ, giả làm hoạn quan, bố trí trong cung để giết Lý Dự.

Ngày 14 tháng 5, Trương hoàng hậu giả mệnh của Túc Tông, triệu Thái tử Lý Dự vào cung để giết đi. Tuy nhiên, việc này bị Lý Phụ Quốc và Trình Nguyên Chấn phát hiện được, bèn báo cho Lý Dự biết. Đêm hôm đó, hai người này dẫn binh vào Lăng Tiêu môn, bắt Trương hậu, Việt vương Lý Hệ cùng bè đảng. Túc Tông lúc đó ở Trường Sinh điện (長生殿), cung nhân và hoạn quan nghe tin trong cung có biến động, bỏ chạy tứ tán, để lại ông nằm trên giường. Lý Dự sai giam Trương hậu ở biệt điện, phế làm Thứ nhân.

Ngày 16 tháng 5 cùng năm, Đường Túc Tông băng hà, hưởng thọ 52 tuổi, làm Hoàng đế được 6 năm. Sau đó, Lý Phụ Quốc và Trình Nguyên Chấn đón Thái tử Lý Dự đến cửa Cửu Tiêm, gặp quần thần. Ngày 18 tháng 5 cùng năm, Thái tử Lý Dự lên ngôi trước linh cữu, tức là Đường Đại Tông. Đồng thời, Lý Phụ Quốc sai giết chết Trương thị cùng hoàng tử Lý Hệ và Lý Đồng<ref>Tư trị thông giám, quyển 222</ref>. Các anh em bà, và người cậu là Đậu Lý Tín (竇履信) phải bị lưu đày.

 Xem thêm
 Loạn An Sử
 Đường Túc Tông
 Đường Đại Tông

 Chú thích và tham khảo

 Cựu Đường thư, vol. 52 .
 Tân Đường thư, vol. 77 .
 Tư trị thông giám'', các quyển 218, 219, 220, 221, 222.

Hoàng hậu nhà Đường
Mất năm 762
Sinh thế kỷ 8


title: Andrei Murnin

text:
Andrei Aleksandrovich Murnin (; sinh ngày 11 tháng 5 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Tambov.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Người Saratov
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá FC Salyut Belgorod
Cầu thủ bóng đá F.K. Sokol Saratov
Cầu thủ bóng đá FC SKA-Khabarovsk
Cầu thủ bóng đá F.K. Tosno
Cầu thủ bóng đá FC Fakel Voronezh


title: Dusona vigilator

text:
Dusona vigilator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dusona


title: Callopistria chlorocroa

text:
Callopistria chlorocroa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Callopistria


title: Megarhyssa perlata

text:
Megarhyssa perlata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Megarhyssa


title: Aristaria pholoe

text:
Aristaria pholoe là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aristaria


title: Sidereus Nuncius

text:
Sidereus Nuncius (tiếng Việt: Sứ giả các vì sao hay Thông điệp từ các vì sao) là một chuyên luận thiên văn học ngắn của nhà khoa học người Ý Galileo Galilei. Tác phẩm này dược tiếng bằng tiếng Tân Latin và được xuất bản vào ngày 13 tháng 3 năm 1610. Đó là tác phẩm khoa học được xuất bản đầu tiên dựa trên những quan sát bằng kính thiên văn và nó bao gôm những kết quả mà Galilei có được trong những quan sát đầu tiên, cụ thể là về bề mặt không hoàn hảo và nhiều núi của Mặt Trăng, hàng trăm vì sao đã không thể được nhìn thấy trong dải Ngân Hà hoặc các chòm sao xác định với mắt thường cũng như các thiên thể được gọi là Vệ tinh Galileo xuất hiện tạo thành vòng xung quanh Mộc tinh.

Từ nuncius được sử dụng thông thường trong khoảng thời gian đó để nói về sứ giả, tuy nhiên nó cũng có thể dùng với nghĩa là thông điệp. Mặc dù tiêu đề của cuốn sách được dịch sang tiếng Anh là Sứ giả các vì sao, nhiều bản thảo của Galilei cho tác phẩm cũng như những bản viết tay sau đó có liên quan đã đề cập rằng mục tiêu ban đầu của tác phẩm là "đơn giản để báo cáo thông tin về sự phát triển hiện tại của thiên văn học, chứ không phải đặt nó một cách trang trọng như một đại sứ từ thiên đường". Vì thé sự phiên dịch đúng là Thông điệp từ các vì sao.

Một bản sao chép của phiên bản gốc là một cuốn sách hiếm có giá trị và vào tháng 12 năm 2010 nó đã được bán đấu giá với giá 662500 dollar Mỹ, bao gồm cả phí bảo hiểm.

Kính thiên văn
Kính thiên văn đầu tiên xuất hiện vào năm 1608 tại Hà Lan khi người sáng chế xứ Middelburg Hans Lippershey cố gắng duy trì sự sáng chế trên đó. Vào năm 1609, Galilei đã có nghe về nó và đã xây dựng phiên bản cải thiện dành cho chính mình. Ông có lẽ không phải là người đầu tiên hỗ trợ cho phát minh mới để có thể quan sát bầu trời về đêm nhưng kính thiên văn của ông là cái đầu tiên mang tính hệ thống (và được sản xuất) để nghiên cứu về các vật thể trong vũ trụ. Một trong những chiếc của ông có độ phóng đại từ 8 đến 10 lần và được làm với bằng những thấu kính mà chính Galilei tự làm. Độ phóng đại đã được nâng lên 20 lần trong chiếc mà ông hay sử dụng. Đó cũng là chiếc mà ông dùng để quan sát và ghi lại trong Sidereus Nuncius.

Nội dung
Sidereus Nuncius bao gồm hơn 17 hình vẽ và sơ đồ về Mặt Trăng, những chòm sao xác định như là Orion, Pleiades và Taurus cũng như các vệ tinh Galileo của Mộc tinh. Tác phẩm cũng bao gồm những mô tả, giải thích và lý thuyết xuất phát từ các quan sát của ông.

Mặt Trăng

Khi quan sát Mặt Trăng, Galilei đã nhìn thấy một đường tách biệt ngày mặt trăng từ ban đêm trở nên bằng phẳng khi nó qua vùng tối của Mặt Trăng nhưng trở nên bất thường khi nó qua vùng sáng hơn. Từ quan sát đó, ông cho rằng vùng tối hơn bằng phẳng và là vùng thấp, và vùng sáng hơn gồ ghề và nhiều núi. Dựa trên những ước tính khoảng cách giữa các đỉnh núi trên Mặt Trăng, ông đã đánh giá khá chính xác rằng những ngọn núi trên Mặt Trăng cao ít nhất 4 dặm. Đường khắc Galilei đã phát hiện trên Mặt Trăng đã cung cấp một hình thức mới của sự diễn tả trực quan, bên cạnh đó định hình nguyệt học (selenography), môn học nghiên cứu về các đặc điểm của Mặt Trăng.

Các vì sao

Galilei đã báo cáo rằng ông đã nhìn thấy ít nhất mười lần số ngôi sao đi qua kính thiên văn có thể nhìn thấy nhiều hơn bằng mắt thường. Và ông đã xuất bản các bản đồ sao gòm vòng Orion và chùm sao Pleiades cho thấy một vài trong số những ngôi sao mới được phát hiện. Với mắt thường, các nhà quan sát có thể nhìn thấy chỉ 6 ngôi sao trong chòm Taurus. Tuy nhiên, với chiếc kính thiên văn Galilei có thể quan sát 35 ngôi sao - nhiều nhất có thể trong 6 lần quan sát. Khi ông trở lại quan sát chòm Orion, ông có thể nhìn thấy 8 ngôi sao, hơn cả chín lần quan sát trước đó. Trong sidereus Nuncius, Galilei đã sửa đổi và cho hai nhóm ngôi sao này bằng việc phân biết chúng khi không quan sát bằng kính thiên văn và khi quan sát bẳng kính thiên văn. Cũng với kính thiên văn, Galilei đã quan sát được một vài trong số những ngôi sao "mờ" ở trong danh mục sao của Ptolemy ông nhìn thấy tốt hơn là mây, thứ được tạo ra từ các ngôi sao. Từ đó ông đã cho rằng tinh vân và Ngân Hà là "một đống của vô số các vì sao được tập hợp lại thành các chùm". Các vì sao quá nhỏ thế nên quá khó để giải quyết các vì sao đơn lẻ chỉ bằng mắt thường.

Vệ tinh Galileo

Trong phân cuối của Sidereus Nuncius, Galilei đã nói về việc quan sát được 4 vật thể xuất hiện để tạo ra một đường thẳng gần Mộc tinh. Trong đêm đầu tiên, ông phát hiện một đường gồm 3 ngôi sao nhỏ gần với Mộc tinh, song song với quỹ đạo elip của hành tinh này. Trong những đêm tiếp theo ông đã phát hiện những sự sắp xếp khác nhau và một ngôi sao nữa xuất hiện trong tầm nhìn của ông. Tổng cộng là có 4 ngôi sao xoay quanh Mộc tinh. Trong tác phẩm, Galilei đã minh họa về các vị trí tương đối của Mộc tinh và các ngôi sao đồng hành. Các ngôi sao này đã xuất hiện về đêm từ cuối tháng 1 đến đầu tháng 3. Chúng thay đổi vị trí tương đối với sao Mộc từ đêm này đến đêm khác và luôn xuất hiện trên một con đường gần hành tinh này. Điều này đã thuyết phục Galilei rằng chúng đang quay quanh Mộc tinh. Vào ngày 11 tháng 1, sau khi có những quan sát đầu tiên, Galilei đã viết: "Chính vì thế tôi đã kết luận và quyết định không ngần ngại rằng chúng là ba ngôi sao ở trên thiên đường đang quay quanh Mộc tinh, cũng như Thủy tinh và Kim tinh quay quanh Mặt Trời, điều này đã rõ như ban ngày bằng những quan sát tiếp theo. Những quan sát này cũng đã xác định rằng không chỉ có ba mà là bốn vật thể thiên văn bất thường chuyển động quay xung quanh Mộc tinh. Chuyển động của chúng quá nhanh đến nỗi mà một nhà quan sát, về tổng thể, sẽ gặp sự khác biệt khi quan sát vào mỗi giờ khác nhau."

Trong hình vẽ của mình, Galilei đã sử dụng một đường tròn mở để mô tả Mộc tinh và các dấu hoa thị để mô tả các vì sao quay quanh nó. Ông đã dùng sự phân biệt để chi ra rằng trên thực tế có sự khác biệt giữa hai loại này. Điều đó đã cho thấy một ý quan trọng rằng Galilei đã sử dụng các khái niệm hành tinh và vì sao hoán đổi cho nhau. và "cả hai từ đều được sử dụng đúng nếu chiếu theo ngôn ngữ của Aristotle đang thịnh hành đương thời".

Trong thời gian xuất bản Sidereus Nuncius, Galilei là một nhà toán học ở Đại học Padua và nhận được một hợp đồng trọn đời cho việc tạo ra nhiều chiếc kinh thiên văn mạnh hơn. Ông mong muốn trở lại Firenze, và trong niềm hy vọng tim được nhà bảo trợ, ông đã đề tặng Sdereus Nuncius cho người học trò cũ của mình giờ trở thành người đứng đầu của Đại công quốc Toscana, Cosimo II de'Medici. Thêm vào đó, Galilei cũng đặt tên 4 vệ tinh mà ông phát hiện được là "Các ngôi sao Medici" để vinh danh anh em hoàng gia nhà Medici. Điều này đã giúp cho Galilei nhận được vị trí Giám đốc của môn Toán học và Triết học cho nhà Medici tại Đại học Pisa. Cuối cùng, nỗ lực của ông để đặt tên các vệ tinh nói trên thất bại, bởi vì ngày nay chúng ta nhắc đến chúng như là các "Vệ tinh Galilei"

Chú thích

Liên kết ngoài
Sidereus Nuncius 1610. From Rare Book Room. Photographed first edition.
Sidereus Nuncius, in Latin in html format, or in Italian in pdf format or odt format. From LiberLiber.
 Linda Hall Library has a scanned first edition, as well as a scanned pirated edition from Frankfurt, also from 1610.
 Sidereus nuncius (Adams.5.61.1) Full digital edition in Cambridge Digital Library.
 The Sidereal Messenger of Galileo Galilei in English at Project Gutenberg.

Sách năm 1610
Sách thiên văn học
Sách của Galileo Galilei
Khoa học năm 1610


title: Dumuzid

text:
Dumuzid, sau này được biết đến như Tammuz, là một vị thần Lưỡng Hà cổ đại của những người chăn cừu.

Trong thần thoại Sumer, mẹ của Dumuzid là Sirtur, chị gái là Geshtinanna, nữ thần nông nghiệp, sinh sản và giải nghĩa chiêm bao. Ông là người phối ngẫu chính của nữ thần Inanna (sau này được biết đến như Ishtar).

Trong bài thơ Sumer Inanna thích người trồng lúa, Dumuzid chiến thắng người trồng lúa Enkimdu để được cưới Inanna. Trong Inanna đi xuống Địa ngục, sau khi Inanna thoát khỏi Địa ngục, bà phát hiện ra Dumuzid không khóc tang cho mình nên để cho quỷ galla kéo ông xuống Địa ngục thế chỗ cho bà. Sau đó bà hối hận và cho phép Dumuzid dành nửa năm dưới Âm phủ, nửa năm trên Thiên giới, nhưng Geshtinanna phải xuống Âm phủ thay cho Dumuzid, dẫn đến sự thay đổi của các mùa trong năm.

Thần thoại

Thần thoại Sumer

Hôn nhân với Inanna
Trong bài thơ Sumer, Inanna thích người trồng lúa (ETCSL 4.0.8.3.3), Dumuzid cạnh tranh với người trồng lúa Enkimdu để xin cưới Inanna. Ban đầu, Inanna thích người trồng lúa hơn, nhưng anh trai bà Utu và Dumuzid dần dần thuyết phục bà nghiêng về phía Dumuzid, vì thứ gì người trồng lúa có thể tặng bà, người chăn cừu cũng đều có thể tặng thứ tốt hơn. Cuối cùng, Inanna lấy Dumuzid. Người chăn cừu và người trồng lúa làm hòa và trao quà cho nhau. Samuel Noah Kramer so sánh huyền thoại này với câu chuyện Cain và Abel trong Kinh thánh vì cả hai huyền thoại đều xoay quanh một người trồng trọt và một người chăn nuôi tranh giành nhau sự ưu ái của thần và đến cuối cùng vị thần đều chọn người chăn cừu.

Cái chết
Trong Inanna đi xuống Địa ngục (ETCSL 1.4.1), sau khi Inanna thoát khỏi Địa ngục, các con quỷ galla đi theo để tìm bắt một người kéo xuống Địa ngục để thế chỗ cho bà. Sau khi gặp ba người tùy tùng đang khóc tang cho Inanna, họ gặp Dumuzid. Mặc dù Inanna vừa chết, Dumuzid vẫn ăn vận lộng lẫy, nằm nghỉ ngơi bên dưới tán cây, hoặc trên ngai vàng, với một đàn nữ nô lệ vây quanh. Inanna thấy không hài lòng nên đồng ý cho galla bắt ông ta đi.   Sau đó Dumuzid bị kéo xuống Địa ngục.

Một văn bản khác được gọi là Giấc mơ của Dumuzid (ETCSL 1.4.3) mô tả những lần Dumuzid cố trốn thoát khỏi bọn con quỷ galla, trong đó có một lần ông được thần mặt trời Utu trợ giúp.

Trong bài thơ Sumer Sự trở lại của Dumuzid, bắt đầu từ đoạn Giấc mơ của Dumuzid kết thúc, chị gái của Dumuzid, Geshtinanna, cùng với Inanna, lúc này đã hối hận, và bà mẹ Sirtur liên tục than khóc cho đến khi tìm thấy Dumuzid theo lời chỉ dẫn của một con ruồi.  Inanna cho phép Dumuzid sống nửa năm ở Địa ngục với Ereshkigal và nửa năm còn lại ở Thiên Đàng với bà, trong thời gian đó, Geshtinanna sẽ xuống Địa ngục thế chỗ cho ông,   dẫn đến sự thay đổi của các mùa trong năm.

Thần thoại Akkad
Trong huyền thoại về Adapa, Dumuzid và Ningishzida là hai người canh cổng của Anu, vua của Thiên giới.  , và đã lên tiếng ủng hộ Adapa, tư tế của Ea, khi ông bị Anu xét xử.

Trong Phiến đất sét VI của Sử thi Gilgamesh bản Tiếng Akkad tiêu chuẩn, Ishtar (Inanna) cố gắng quyến rũ người anh hùng Gilgamesh, nhưng ông cự tuyệt bà, nhắc lại rằng bà đã đánh Tammuz (Dumuzid), "Người tình khi [bà] trẻ", bắt ông ta "khóc mãi năm này qua năm khác".  Gilgamesh mô tả Tammuz là một con chim allalu sặc sỡ (có thể là một con chim sẻ ngực hoa cà),   gãy cánh và giờ đây dành cả ngày trong rừng than khóc 'Cánh của tôi!' (Phiến VI, phần ii, dòng 11-15). Gilgamesh có thể đề cập đến một phiên bản thay thế về cái chết của Dumuzid, khác với những gì được ghi lại trong các văn bản còn tồn tại.

Ghi chú

Dẫn nguồn

Thư mục

Liên kết ngoài

 ETCSL: Các văn bản và bản dịch của thần thoại Dumuzid (trang web thay thế)

Nam thần âm phủ
Thần thoại Lưỡng Hà


title: João Goulart

text:
João Belchior Marques Goulart (phát âm tiếng Bồ Đào Nha gaucho: [ʒu.ɐw bewki.ɔɾ Markis ɡulaɾ] hoặc [ʒwɐw bɛwkjɔʁ maʁkiʒ ɡuːlaʁ] trong phương ngữ Fluminense chuẩn; 01 tháng 3 năm 1918 - 06 tháng 12 năm 1976) là một chính trị gia người Brasil từng là Tổng thống thứ 24 của Brasil cho đến khi quân đội đảo chính lật đổ ông vào ngày 01 tháng 4 năm 1964. Ông được coi là đã vị Tổng thống cánh tả cuối cùng của đất nước này cho đến khi Luiz Inácio Lula da Silva nhậm chức vào năm 2003.

Tiểu sử
Goulart sinh ra ở Yguariaçá Farm, trước đây là huyện nhưng bây giờ là thị trấn Itacurubi, São Borja, Rio Grande do Sul vào ngày 1 tháng 3 năm 1918. Cha mẹ ông là Vicentina Marques Goulart, bà nội trợ và Vicente Rodrigues Goulart, Estancieiro (một chủ trang trại của các tài sản nông thôn rộng lớn) và đại tá của Lực lượng Cảnh sát Quốc gia trong cuộc Cách mạng 1932, người đã chiến đấu bên cạnh Thống đốc Borges de Medeiros. Hầu hết các nguồn cho thấy João sinh năm 1918, nhưng năm sinh của anh ta thực sự là năm 1919. Điều này xảy ra vì cha anh đã ra lệnh cho một giấy khai sinh thứ hai, trong đó anh thêm một năm vào tuổi của con trai để João có thể học tại trường Luật Tại Đại học Liên bang Rio Grande do Sul [cần dẫn nguồn]

Khi João sinh ra Farm Yguariaçá là một địa điểm riêng biệt trong đô thị của São Borja. Do bị cô lập, mẹ anh ta không được chăm sóc y tế trong khi sinh, chỉ có sự trợ giúp của mẹ Maria Thomaz Vasquez Marques. Theo em gái của João, Yolanda, "bà tôi là người có thể hồi sinh lại João, người đã ra đời, giống như đang sắp chết". Giống như hầu hết các người Azorean, Maria Thomaz là một người Công giáo mộ đạo. Trong khi cố gắng hồi sinh cháu nội của mình, sưởi ấm ông, bà đã cầu nguyện với John Baptist. Bà hứa với thánh nhân rằng nếu đứa trẻ mới sinh được sống sót, ông sẽ được đặt theo tên của ông và sẽ không cắt tóc cho đến khi 3 tuổi, khi ông đi theo đám rước ngày 24 tháng 6 ăn mặc như vị thánh. ]

João lớn lên là một cậu bé gầy gò ở Yguariaçá, cùng với 5 chị em của mình: Eufrides, Maria, Yolanda, Cila, và Neuza. Cả hai anh em của ông đều chết sớm. Rivadávia (sinh năm 1920) qua đời sáu tháng sau khi sinh, và Ivan (sinh năm 1925), người mà ông đã được gắn bó sâu sắc, chết vì bệnh bạch cầu ở tuổi 33. [cần dẫn nguồn]

João rời thị trấn Itaqui để nghiên cứu, quyết định của Vicente là cha anh ta hợp tác với Protásio Vargas, anh trai của Getúlio, sau khi cả hai cho thuê một ngôi nhà tủ lạnh nhỏ trong thành phố đó từ một doanh nhân người Anh. Trong khi Vicente điều hành công việc kinh doanh trong vài năm sau đó, João tham dự Trường học của các chị em Teresian, cùng với các chị em của mình. Mặc dù đó là một trường phái tình dục hỗn hợp trong ngày, cậu không thể ở lại trường nội trú với các chị em cả đêm nhưng phải ngủ ở nhà một người bạn của bố mình. Đó là ở Itaqui rằng João đã phát triển một hương vị cho cả bóng đá và bơi lội. [Cần dẫn nguồn]

Sau khi trở về São Borja, kết thúc kinh nghiệm của mình với tư cách là một đối tác trong nhà lạnh, Vicente đã quyết định đưa João đến dự Ginásio Santana, do Marist Brothers ở Uruguaiana quản lý. João học lớp đầu tiên tại trường nội trú Santana, nhưng không được chấp thuận cho lớp năm năm 1931. Tức giận với thành tích kém cỏi của con trai tại trường, Vicente đã quyết định gửi cậu đến học Colégio Anchieta ở Porto Alegre. Ở thủ đô của tiểu bang, João sống cùng với bạn bè là Almir Palmeiro và Abadé dos Santos Ayub, người sau này rất gắn bó với anh ta. [Cần dẫn nguồn]

Chú thích

Tổng thống Brasil
Mất năm 1976


title: Sheyene Gerardi

text:
Sheyene Gerardi (sinh ngày 13 tháng 4) là một nữ diễn viên, người mẫu và người dẫn chương trình truyền hình người Venezuela. Sheyene Gerardi là người sáng lập của hai nền tảng triết học. Trường Sheyene, để giải quyết kiến thức công nghệ. Sheyene e-Health, một mạng lưới cung cấp thông tin chăm sóc sức khỏe điện tử cho các bệnh hiếm gặp, sau khi trở thành người sống sót của một khối u lympho B-Cell nhỏ không có lông lách không Hodgkin, một loại ung thư hiếm gặp..

Sheyene là người lãnh đạo cho Robotics Outreach tại NASA Trung tâm âm lịch và bề mặt tiểu hành tinh Khoa học (CLASS), cô đang làm việc với chính phủ giới thiệu robot giáo dục vào cộng đồng nguồn lực hạn chế hoặc các khu vực xung đột, chẳng hạn như trường học, trại tị nạn, không chính quy hệ thống trường và hệ thống nhà tù.

Nghề nghiệp

Sự nghiệp là một người mẫu chuyên nghiệp của Sheyene Gerardi bắt đầu kết hợp với giáo dục y tế của cô; trước khi theo học đại học, cô đại diện cho trường của mình trong các cuộc thi toán học và hóa học. Sheyene học Y khoa tại Đại học Trung tâm Venezuela. Sheyene Gerardi làm việc như một người mẫu bán thời gian và tham gia cuộc thi Hoa hậu Venezuela. Trong thời gian ở trường đại học, ngôi trường rơi vào tình trạng hỗn loạn, đạt đến bờ vực đóng cửa khi sinh viên phản đối. Khoảng thời gian đó, một nhà sản xuất truyền hình khám phá Sheyene, và Sheyene Gerardi thu hút được một vai chính trên một phổ biến soap opera loạt đã được phát sóng quốc tế. Sheyene được biết đến với công việc của mình tại hơn 30 quốc gia, bao gồm Nga, Đức, Peru, Ecuador, Colombia và Puerto Rico. Với ảnh hưởng của cô đối với văn hóa, một tổ chức từ thiện phi lợi nhuận ở Barlovento, Venezuela Trường học Sheyene School được đặt theo tên của cô.

Sheyene Gerardi đã tốt nghiệp loại xuất sắc từ các tổ chức như Đại học Charles III Madrid (UC3M), Viện Nghệ thuật Sothotti và Đại học Harvard. Sheyene đã đạt được chứng chỉ cấp thạc sĩ về Sử dụng tài nguyên vũ trụ do Trung tâm khoa học bề mặt mặt trăng và tiểu hành tinh (lớp học) của NASA cung cấp với 100% điểm cuối cùng vào năm 2018.

Sheyene Gerardi đã giành được "Dos de Oro" giải thưởng, cô đã nhận được chìa khóa của thành phố trong Barlovento và giải thưởng Imagen del Mundo. Nữ diễn viên Sheyene Gerardi cũng đã thêm các khoản tín dụng trong vai trò là một người dẫn chương trình truyền hình. Vào năm 2016, Sheyene Gerardi được mệnh danh là Người gây ảnh hưởng cấp Mogul tại thành phố New York.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Phỏng vấn CNN
 Phỏng vấn CNN
 La Invasora (2003)

Người khỏi bệnh ung thư
Nữ người mẫu Venezuela
Nhân vật còn sống


title: Eoophyla nymphulalis

text:
Eoophyla nymphulalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eoophyla


title: Natalya

text:
Natalya () tên tiếng Nga của Natalia.

Người tên Natalya

 Natalya Akhrimenko (sinh 1955), vận động viên đẩy tạ Nga
 Natalya Donchenko (sinh 1932), vận động viên trượt băng tốc độ Liên Xô
 Natalya Estemirova (1958–2009), nhà hoạt động nhân quyền Nga
 Natalya German (sinh 1963), vận động viên chạy Liên Xô
 Natalya Gorbanevskaya (1936–2013), nhà thơ, dịch giả, nhà hoạt động dân quyền Nga
 Natalya Melikyan (1906–1989), nhà khoa học Armenia
 Natalya Meshcheryakova (sinh 1972), vận động viên bơi tự do Nga
 Natalya Neidhart (sinh 1982), đô vật chuyên nghiệp Canada
 Natalya Snytina (sinh 1971), vận động viên hai môn phối hợp Nga
 Natalya Sutyagina (sinh 1980), vận động viên bơi bướm Nga
 Natalya Yermolovich (sinh 1964), vận động viên ném lao Liên Xô
 Natalya Zabolotnaya (sinh 1985), lực sĩ cử tạ Nga

Nhân vật hư cấu
Natalya, búp bê dòng Groovy Girls
Natalya Simonova, Bond girl trong GoldenEye

Tham khảo


title: Blepharita aphanea

text:
Blepharita aphanea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Blepharita


title: Agrotis orthogonia

text:
Agrotis orthogonia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Astomaspis ruficollis

text:
Astomaspis ruficollis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Astomaspis


title: Vương Huyền Mô

text:
Vương Huyền Mô (chữ Hán: 王玄谟, 388 – 468) là tướng lãnh nhà Lưu Tống thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Xuất thân
Huyền Mô tự Ngạn Đức. Gia đình của Huyền Mô tự nhận là thành viên của sĩ tộc họ Vương ở huyện Kỳ, quận Thái Nguyên , kể rằng họ có ông tổ 6 đời là Vương Hoành, gọi tư đồ Vương Doãn cuối đời Đông Hán là chú họ (tòng thúc). Hoành được làm đến Hà Đông thái thú, tước Miên Trúc hầu. Khi Vương Doãn gặp nạn, Hoành bỏ quan lên phía bắc, định cư ở quận Tân Hưng, nhân đó được làm Tân Hưng, Nhạn Môn thái thú.

Ông nội là Vương Lao, được làm đến Thượng Cốc thái thú nhà Hậu Yên, sau đó theo Nam Yên Hiến Vũ đế Mộ Dung Đức đến định cư ở Thanh Châu. Cha là Vương Tú, mất sớm.

Huyền Mô từ bé tính cách kiêu ngạo cô độc, người chú/bác họ (thế phụ) là Vương Nhuy có tài nhìn người, nói: “Đứa nhỏ này khí khái thanh cao, có phong thái của thái úy Ngạn Vân (tức Vương Lăng).”
 Sử cũ cho biết Vương Huyền Tải, con trai của Vương Nhuy và em họ (tòng đệ) của Huyền Mô, là người quận Hạ Bi .  Có lẽ gia đình của Huyền Mô đã kiều ngụ ở Hạ Bi.

Năm Nguyên Hưng thứ 3 (404), quyền thần nhà Đông Tấn là Lưu Dụ nhận chức Từ Châu thứ sử,  vời Huyền Mô làm Tòng sự sử, cùng ông nói chuyện thì lấy làm lạ.

Thời Văn đế
Năm Nguyên Gia đầu tiên (424), Tạ Hối nhận chức Kinh Châu thứ sử, xin lấy Huyền Mô làm Nam Man hành tham quân, Vũ Ninh thái thú. Hối nổi loạn thất bại, triều đình xét Huyền Mô không phải là tướng soái trọng yếu của Hối nên xá miễn cho ông.

Năm thứ 10 (433), triều đình lấy Trường Sa vương Lưu Nghĩa Hân (con trưởng của Lưu Đạo Liên) làm Trấn quân tướng quân,  bổ Huyền Mô làm Trấn quân phủ Trung binh tham quân, lĩnh chức Nhữ Âm thái thú.

Sau đó Huyền Mô được làm Phụ quốc phủ Tư mã dưới quyền Hưng An hầu, Phụ quốc tướng quân, Từ Châu thứ sử Lưu Nghĩa Tân (con thứ 4 của Lưu Đạo Liên), lĩnh chức Bành Thành thái thú. Nghĩa Tân mất (448),  Huyền Mô dâng biểu nói Bành Thành có vị trí hiểm yếu ở cả 2 đường thủy lục, xin lấy hoàng tử đích thân coi châu; triều đình bèn lấy Vũ Lăng vương Lưu Tuấn làm Từ Châu thứ sử.

Năm Nguyên Gia thứ 26 (449), Lưu Tống Văn đế muốn bắc phạt, quần thần tranh nhau hiến sách lược để giành sủng, trong đó Huyền Mô nói rất hay. Văn đế nói với Ân Cảnh Nhân: “Nghe Vương Huyền Mô trình bày, khiến người ta muốn lập công lao hiển hách.”

Năm thứ 27 (450), Văn đế cử đại quân bắc phạt, lấy Huyền Mô làm Ninh sóc tướng quân, soái Thái tử bộ binh hiệu úy Thẩm Khánh Chi, Trấn quân Tư nghị tham quân Thân Thản đem thủy quân đi tiền phong vào Hoàng Hà, chịu sự chỉ huy của Phụ quốc tướng quân Tiêu Bân. Đại quân đến Nghiêu Ngao, Huyền Mô đi tiếp đến Hoạt Đài, vây thành hơn 200 ngày. Bắc Ngụy Thái Vũ đế tự đem quân đến cứu, xưng có trăm vạn binh, tiếng trống trận vang cả đất trời. Khi quân Ngụy đến, Huyền Mô nhân đêm tối bỏ trốn, quân đội dưới quyền tan rã mất sạch. Tiêu Bân đòi chém Huyền Mô, Thẩm Khánh Chi can ngăn, Bân bèn thôi.

Sau đó Bân sai Huyền Mô giữ Nghiêu Ngao. Giang Hạ vương Lưu Nghĩa Cung được làm Chinh thảo đô đốc, cho rằng tường thành Nghiêu Ngao bằng đất không thể giữ, bèn lệnh cho Huyền Mô trở về. Nhưng Huyền Mô bị quân Ngụy truy kích, nên đại bại, còn trúng tên lạc vào cánh tay. Tháng giêng ÂL năm thứ 28 (451), Huyền Mô về đến Lịch Thành. Lưu Nghĩa Cung gởi thư cho Huyền Mô rằng: “Nghe nói người ta nhờ thất bại mà thành công về sau, vết thương trên tay, chẳng phải là điềm báo sẽ được nhận ấn vàng hay sao?”

Thời Hiếu Vũ đế
Thái tử Lưu Thiệu giết Văn đế (453), lấy Huyền Mô làm Ký Châu thứ sử. Vũ Lăng vương Lưu Tuấn dấy binh, Huyền Mô sai bọn Tế Nam thái thú Viên Hộ Chi đem binh hưởng ứng. Việc xong, Lưu Tuấn lên ngôi, là Lưu Tống Hiếu Vũ đế, Huyền Mô được trừ làm Từ Châu thứ sử, gia hàm Đô đốc.

Năm sau (454), Nam Quận vương Lưu Nghĩa Tuyên và Giang Châu thứ sử Tang Chất làm phản, triều đình cho Huyền Mô làm Giả Phụ quốc tướng quân, Dự Châu thứ sử, đi trước đánh dẹp, chịu sự chỉ huy của Phụ quốc tướng quân Liễu Nguyên Cảnh. Huyền Mô đóng đồn ở Lương Sơn, ven sông đắp lũy hình trăng khuyết, dàn quân thủy lục đợi địch. Ít lâu sau, Tang Chất đến. Tướng của Nghĩa Tuyên là Lưu Kham Chi theo Chất bày trận ở phía nam lũy. Huyền Mô lấy lính già yếu giữ lũy, dốc tinh binh ra đánh, khiến phản quân tan vỡ. Huyền Mô được gia làm Đô đốc, Tiền tướng quân, phong tước Khúc Giang huyện hầu. Trung quân tư mã Lưu Xung Chi nói với Hiếu Vũ đế rằng Huyền Mô ở Lương Sơn cùng Nghĩa Tuyên tư thông. Kiểm tra không có việc này, nhưng đế không tin chắc, bèn khiến hữu tư tâu Huyền Mô giấu giếm bảo vật của giặc, rồi miễn quan ông và bộ tướng của ông là Từ Châu thứ sử Viên Hộ Chi.

Năm Hiếu Kiến thứ 2 (455), Huyền Mô được khôi phục làm Dự Châu thứ sử.   Người ở thượng du sông Hoài là Tư Mã Hắc Thạch phù lập Hạ Hầu Phương Tiến làm chúa, đổi tên là Lý Hoằng, để mê hoặc dân chúng; Huyền Mô bắt chém họ.  Tháng 8 ÂL cùng năm, Huyền Mô được làm Thanh, Ký 2 châu thứ sử; tháng 11 ÂL, được làm Ninh Man hiệu úy, Ung Châu thứ sử, gia Đô đốc.  Đất Ung nhiều hộ kiều ngụ, năm Đại Minh đầu tiên (457), Huyền Mô kiến nghị biên định hộ tịch cho kiều dân, nhưng bị họ phản đối, đành bãi bỏ. Năm ấy, Huyền Mô lại kiến nghị sĩ tộc đều phải nộp tô thuế, đối đãi giàu nghèo như nhau, khiến mọi người oán trách. Dân gian ngoa truyền Vương Mô muốn làm phản, bấy giờ Liễu Nguyên Cảnh đang nắm quyền thế, em Nguyên Cảnh là Tân Thành thái thú Liễu Tăng Cảnh cậy thế anh trai, tự ra lệnh cho các quận thuộc Ung Châu là Nam Dương, Thuận Dương, Thượng Dung, Tân Thành phát binh đánh dẹp. Huyền Mô lệnh cho trong ngoài yên ắng, nhằm giải trừ nghi hoặc, rồi trình bày với Hiếu Vũ đế nguồn cơn. Đế biết việc này không thật, bèn sai Chủ thư Ngô Hỷ Công vỗ về Huyền Mô.

Sau đó Huyền Mô được làm Kim tử Quang lộc đại phu, lĩnh chức Thái thường. Đến khi triều đình xây minh đường cho đế, lấy Huyền Mô giữ bản quan để lĩnh chức Khởi bộ thượng thư, còn lĩnh chức Bắc tuyển.   Năm Đại Minh thứ 3 (459), Huyền Mô được chuyển làm Dĩnh Châu thứ sử.  Sau đó Huyền Mô được thăng làm Bình bắc tướng quân, Từ Châu thứ sử, gia chức Đô đốc. Bấy giờ đất Từ bị mất mùa, Huyền Mô bèn phát của riêng 10 vạn hộc lương thực, ngàn con trâu để cứu chẩn.

Tháng 2 ÂL năm Đại Minh thứ 8 (464), Huyền Mô được làm Lĩnh quân tướng quân.  Tháng 5 ÂL cùng năm, Hiếu Vũ đế băng, di chiếu chọn Huyền Mô vào nhóm cố mệnh đại thần,   cho ông quản lý ngoại quân của kinh sư.

Thời Tiền Phế đế
Bấy giờ triều đình nhiều thế lực, Huyền Mô bởi tính ngay thẳng nên không được chấp nhận, ngay tháng 8 ÂL cùng năm chịu dời ra làm Thanh, Ký 2 châu thứ sử, gia chức Đô đốc. Năm Thái Thủy đầu tiên (465), Lưu Tống Tiền Phế đế giết bọn Nhan Sư Bá, Liễu Nguyên Cảnh, trở nên rồ dại quá lắm. Tháng 7 ÂL, Đế trưng Huyền Mô làm Lĩnh quân tướng quân, con cháu đều khuyên ông xưng bệnh; Huyền Mô nói: “Tôi chịu ơn dày của tiên đế, sao có thể tránh né tai nạn.” Đến kinh sư, Huyền Mô nhiều lần dâng biểu can ngăn, còn rơi nước mắt xin trì hoãn thi hành các án tử hình, lấy cớ an lòng dân, khiến Tiền Phế đế cả giận.

Tiền phế đế giết Thẩm Khánh Chi, quê nhà ngoa truyền Huyền Mô cũng bị hại, khiến phố thị xôn xao. Huyền Mô thấy Điển thiêm Bao Pháp Vinh và Lại bộ thượng thư Sái Hưng Tông là đồng hương ở quận Đông Dương, bèn sai Pháp Vinh đi gặp Hưng Tông. Hưng Tông hỏi có phải Huyền Mô lo sợ hay không, Pháp Vinh thú thực rằng: “Lĩnh quân ngày không muốn ăn, đêm cũng không ngủ, luôn sợ người đến bắt mình sắp đến cửa, không giữ gìn được bao lâu nữa.” Hưng Tông khuyên: “Lĩnh quân đã lo sợ thì nên có phương lược, sao lại ngồi đợi vạ đến.” Trước đó, bộ khúc cũ của Huyền Mô có 3000 người, Tiền Phế đế nghi ngại, đem giao cho người khác, khiến ông rất oán giận. Huyền Mô xin giữ lại 500 người để phá núi xây mộ, việc chưa xong, đế lấy cớ đi săn, gọi tất cả bọn họ về thành. Bấy giờ đám lính ấy đang ở trong nhà của Huyền Mô, Hưng Tông thông qua Bao Pháp Vinh khuyên ông dùng họ mà nổi dậy, nhưng ông nói việc lớn khó làm.

Thời Minh đế
Tháng 11 ÂL cùng năm, Lưu Úc soán ngôi, là Lưu Tống Minh đế,  đối với Huyền Mô rất kính trọng. Do Huyền Mô đau chân chưa khỏi, nên ông được ngồi xe ra vào hoàng thành. Tháng 12 ÂL, Huyền Mô được gia hiệu Trấn quân tướng quân. Tháng giêng ÂL năm Thái Thủy thứ 2 (466),  Huyền Mô được trừ chức Xa kỵ tướng quân, Giang Châu thứ sử, lĩnh thủy quân làm tiền phong trong chiến dịch bình định Lưu Tử Huân. Huyền Mô chịu sự chỉ huy Tư đồ, Kiến An vương Lưu Hưu Nhân ở Giả Kỳ,  được ban giáp tay áo đồng (đồng tụ khải) của Gia Cát Lượng. Tháng 11 ÂL, Huyền Mô được thăng làm Nam Dự Châu thứ sử, gia chức Đô đốc. Tháng 5 ÂL năm thứ 3 (467),  Huyền Mô được lấy làm Tả quang lộc đại phu, Khai phủ nghi đồng tam tư. Trong tháng ấy, triều đình bãi Nam Dự Châu, gộp vào Tịnh Châu. Tháng 7 ÂL, Huyền Mô được làm Đặc tiến,  Tả quang lộc đại phu, lĩnh Hộ quân tướng quân,   Tháng 8 ÂL, Huyền Mô lại được trừ làm Xa kỵ tướng quân.

Tháng 2 ÂL năm thứ 4 (468),  Huyền Mô mất, hưởng thọ 81 tuổi, được đặt thụy là Trang Công.

Hậu nhân
 Con trai trưởng là Vương Thâm mất sớm. Con Thâm là Vương Hội được kế tự.
 Em Thâm là Vương Khoan, đầu thời Minh đế được làm Tùy Quận thái thú. Lưu Tử Huân nổi dậy, quận Tùy nằm trong phạm vi chiếm cứ của ông ta, Khoan lấy cớ cha mình phục vụ Minh đế, bỏ quận về kinh sư. Do mẹ ở lại quận Tùy, Khoan xin tham gia chiến dịch bình định Tử Huân, tập kích phá được quận Tùy, cứu được mẹ. Kết thúc chiến sự, Minh đế khen ngợi Khoan, sai người vẽ tranh của ông dâng lên. Đầu đời Nam Tề, em Khoan là Chiêm bị thái tử Tiêu Trách sát hại, nhưng Khoan vẫn được đối đãi như cũ. Tiêu Trách lên ngôi, là Nam Tề Vũ đế, Khoan được làm Thái thường, bị kết tội giết bò trong nhà, chịu miễn quan. Năm Vĩnh Minh thứ 3 (485), Khoan mất ở chức Quang lộc đại phu.
 Em Khoan là Vương Chiêm, tự Minh Viễn, tự khác Thúc Loan, tính cậy thế khinh người, ưa chê bai kẻ khác. Thời Minh đế, Chiêm được làm Hoàng môn thị lang. Khi ấy Chiêm chơi thân với Tiêu Ngực (con trai thứ 2 của Tiêu Đạo Thành), nhưng lại xem thường anh cả của Ngực là Tiêu Trách, khiến Trách ngậm hờn. Tiêu Đạo Thành soán ngôi, là Nam Tề Cao đế, Chiêm được làm Vĩnh Gia thái thú. Thái tử Tiêu Trách bèn tìm cớ sát hại Chiêm.

Dị sự: Tụng kinh ngàn lượt
Ban đầu Huyền Mô bị Tiêu Bân phán tội chết, mơ thấy có người nói rằng: “Tụng ngàn lượt kinh Quan Thế Âm thì được miễn.” Huyền Mô trong mơ đáp: “Sao có thể làm xong.” Mà vẫn nhận lời. Huyền Mô tỉnh dậy thì tụng kinh, đến giờ hành hình vào ngày hôm sau mới gần được ngàn lượt. Huyền Mô cứ tụng không nghỉ, bất chợt mệnh lệnh dừng hành hình được xướng lên.

Biệt hiệu: Lão sanh
Hiếu Vũ đế ưa đùa bỡn quần thần, đặt biệt danh cho mỗi người, không chỉ gọi họ bằng cái tên ấy giữa triều đường, mà còn trên công văn cũng viết như vậy. Bấy giờ Liễu Nguyên Cảnh, Viên Hộ Chi đều là người phương bắc, nhưng chỉ có Huyền Mô bị gọi là Lão sanh .

Tính cách
Khi vây thành Hoạt Đài, đội quân của Huyền Mô không ít binh sĩ tinh nhuệ, võ khí sắc bén, nhưng ông cố chấp ý riêng, gây nhiều việc giết chóc. Lúc mới vây, trong thành có nhiều nhà mái tranh, mọi người xin dùng tên lửa để đốt. Huyền Mô sợ tổn thất quân nhu nên không nghe; người trong thành bèn bỏ hết mái tranh, đào hầm làm nhà. Đại quân của Ngụy Thái Vũ đế sắp đến, mọi người xin bày xe làm doanh, Huyền Mô lại không theo, khiến tướng sĩ đều nản lòng. Huyền Mô còn đem quân nhu ra bán để kiếm lợi, đổi 1 xúc vải lấy 800 quả lê, gây mất hết lòng người.

Huyền Mô bị vu cáo, Hiếu Vũ đế sai Ngô Hỷ Công gởi thư trả lời Huyền Mô rằng: “Huyền Mô nói rõ ràng như ban ngày, lão sanh bảy mươi tuổi muốn phản để làm gì!? Năm xưa ở trận Lương Sơn còn chưa từng đề phòng. Quan hệ vua tôi hãy giữ cho trọn vẹn, để ông nở nụ cười mà nhướng đầu lông mày lên.” Huyền Mô tính nghiêm, chưa từng cười cợt, người đương thời nói đầu lông mày của ông chưa từng nhướng lên, nên mới có chuyện đùa này.

Minh đế lên ngôi, Huyền Mô trách thân tín của mình là lại cũ Quách Quý Sản, con rể Vi Hi Chân không khuyên mình lời nào. Quý Sản nhắc lại lời khuyên của Sái Hưng Tông mà Huyền Mô không nghe theo, cho rằng ông đã tự nhận không thể làm được việc lớn, thì còn biết nói gì. Huyền Mô nghe vậy thì lấy làm xấu hổ.

Huyền Mô đối với bộ hạ nghiêm khắc thiếu ơn, mà tướng quân Tông Việt lại càng tàn khốc. Quân sĩ nói với nhau rằng: “Thà đi đày 5 năm, không gặp Vương Huyền Mô. Huyền Mô còn sống được, Tông Việt sẽ giết ta.”

Tham khảo

Chú thích

Sinh năm 388
Mất năm 468
Họ Vương
Tướng nhà Lưu Tống


title: Lê Thị Lựu

text:
Lê Thị Lựu (19 tháng 1 năm 1911 – 6 tháng 6 năm 1988) là một họa sĩ chuyên về tranh lụa và tranh sơn dầu. Bà được xem là nữ họa sĩ đầu tiên của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam và nằm trong bộ tứ danh họa Việt tại Pháp: Phổ – Thứ – Lựu – Đàm.

Sinh ra trong một gia đình theo Tây học, ngay từ cấp sơ học, Lê Thị Lựu đã hình thành niềm yêu thích với hội họa và quyết định thi vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Sau khi đỗ đầu trường khóa 3 1927, bà sớm được biết đến thông qua hai bức sơn dầu vẽ năm 1929 Thiếu nhi trong vườn chuối và Chân dung Ông Hai, được trưng bày trong triển lãm chung đầu tiên của trường. Các sáng tác chủ yếu của Lê Thị Lựu giai đoạn này là tranh sơn dầu, sở trường chân dung. Sau khi trở thành nữ sinh đầu tiên tốt nghiệp trường, hạng thủ khoa, bà nhanh chóng có được sự công nhận từ giới báo chí, đặc biệt là nhóm Tự Lực văn đoàn. Lê Thị Lựu từng nhận bổ nhiệm làm giáo sư tại nhiều trường học khác nhau trên khắp cả nước. Với tư cách là hướng đạo sinh, bà cũng sáng lập nên tổ chức "Bầy sói con Trứng Rồng". Năm 1940, nữ họa sĩ cùng chồng là Ngô Thế Tân sang Pháp.

Dành phần lớn cuộc đời sống tại Pháp, Lê Thị Lựu đã gặp nhiều trở ngại trong cuộc sống gia đình và có lúc phải tạm ngưng vẽ tranh suốt nhiều năm, từ thập niên 1930 đến thập niên 1950, ngoại trừ một số bức được thực hiện vào những dịp đặc biệt khác nhau. Khoảng thời gian này, bà tích cực tham gia phong trào chống Pháp trong thời điểm hoạt động cách mạng diễn ra sôi động. Khi trở lại hội họa, Lê Thị Lựu chuyên tâm theo đuổi dòng tranh lụa và kiên trì với trường phái cổ điển, cho ra đời nhiều tác phẩm gây được sự chú ý từ các triển lãm, cửa hàng tranh bên Pháp: thời điểm đầu sáng tác, ba bức tranh lụa nhỏ của Lựu giúp đem về cho nữ họa sĩ giải nhất trong số các tranh và bà được công nhận là thành viên thực thụ của Hội liên hiệp phụ nữ hội họa và điêu khắc Pháp. Trong những năm cuối đời, Lê Thị Lựu đã hoàn thiện nhiều tác phẩm thành công để lại dấu ấn trong sự nghiệp của mình. Họa phẩm cuối cùng mà bà xong trước khi mất là bức Tam đại đồng đường.

Xuyên suốt sự nghiệp sáng tác, số lượng tranh Lê Thị Lựu vẽ ước tính dao động khoảng 250 đến 500 bức. Tuy nhiên các tác phẩm của bà, đặc biệt là tranh lụa, đã nhận về đánh giá cao từ những nhà phê bình chuyên môn và được đem đi bán đấu giá tại Christie's, Sotheby's... thu về số tiền kỷ lục. Vào năm 2018, nhà phê bình Thụy Khuê và chồng bà là ông Lê Tất Luyện – họ hàng của nữ họa sĩ – đã quyết định trao tặng Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh nhiều tranh vẽ, thư từ, thơ Lê Thị Lựu, đồng thời xuất bản cuốn sách Lê Thị Lựu, ấn tượng hoàng hôn, trong đó tổng hợp lại chi tiết cuộc đời nữ danh họa cùng cuộc sống của những họa sĩ người Việt từng tốt nghiệp trường Mỹ thuật Đông Dương tại Pháp.

Những năm đầu đời

Lê Thị Lựu sinh ngày 19 tháng 1 năm 1911, quê tại làng Thổ Khối, xã Cự Khối, huyện Gia Lâm, Phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc quận Long Biên, Hà Nội). Đây là nơi sinh, cũng là quê nội và quê ngoại của bà. Cha mẹ Lê Thị Lựu đều đồng danh tên Quế: cha bà là Lê Văn Quế còn mẹ bà là Lê Thị Quế. Từ nhỏ đến năm 14 tuổi, bà đã theo cha, một công chức tòa sứ, đến nhiều tỉnh thành khác nhau, gồm Bắc Ninh, Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng và Hà Nội. Cha Lê Thị Lựu là một trong những người theo Tây học đời đầu, cùng lớp với nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh, nhà báo Ngô Văn Phú và Viện trưởng Viện Dân biểu Bắc Kỳ Phạm Huy Lục. Tuy vậy, ông vẫn bắt các con mình phải để tóc dài, nhuộm răng đen, vận quần thâm cho đến khi lấy chồng. Bà là chị cả trong số bốn chị em Lê Thị Lựu, Lê Thị Cẩn, Lê Thị Chương và Lê Thị Đào, đặt theo tên của các loại thảo mộc: Lựu, Cẩn (cây bầu), Chương (cây long não), Đào. Bà cũng có em họ là giáo sư Nguyễn Đăng Thục, nhà văn Mai Thảo và nhà phê bình Nguyễn Đăng Mạnh.

Vào năm 1925, bà đã đậu bằng Sơ học yếu lược, tuy nhiên thay vì nhập học trường Nữ sinh Đồng Khánh (tiền thân trường Trưng Vương) như hai người em khác, Lê Thị Lựu lại thi vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1926. Theo những bản viết tay của Lựu, khi đó có hai sự việc dẫn đến quyết định này: sự kiện thứ nhất là trong một lần Lê Thị Lựu xếp lại sách cho thầy giáo, bà bị ấn tượng với bức hình vẽ một cô gái Lào vừa to, vừa đẹp; thầy sau đó giải thích với bà rằng đây là ảnh "phóng to" từ sách ra. Khi Lựu hỏi thầy mình rằng liệu có thể học được môn này, ông đã giới thiệu một Trường Bách nghệ dạy vẽ và ở đó có ông nghệ sĩ tên Thục nặn giỏi. Việc thứ hai là khi thăm người bạn có bố là chủ một rạp hát, Lê Thị Lựu bị thuyết phục trước lối vẽ chấm phá làm phông cho rạp của một người thợ, bằng việc tô lên những nét sơn nguệch ngoạc trên tấm vải căng phẳng mà khi nhìn gần không nhận ra gì cả nhưng phải trông từ xa mới thấy đẹp.

Chuẩn bị trước khi thi, Lựu mua duy nhất cuốn vẽ luật viễn cận rồi tự học, đồng thời nhờ một anh người nhà tên Pheo làm mẫu để thực hành. Sau khi thi xong, bà đậu thứ 13 và ghi tên lớp dự bị vì trường lấy có 10 người. Tuy vậy, chỉ một năm sau vào 1927 Lê Thị Lựu đã đỗ nhất đầu vào sinh viên khóa III trường Mỹ thuật Đông Dương, cùng với Trần Quang Trân đỗ nhì và Nguyễn Gia Trí, khi mới 16 tuổi. Bước vào trường lúc đó, bà đã gặp trở lực từ phía phụ huynh, xã hội và bạn học: là một trong số ít các họa sĩ nữ của trường, mới vào thực tập tại trường, bà phải thuyết phục gia đình cho đi học lớp vẽ tranh khỏa thân nam với người mẫu thật; các học sinh nam cũng ghen ghét với thành tích học tập của bạn đến mức có người đã rạch chéo nách hoặc bôi xóa cả tranh bà vẽ. Bất chấp những điều này, suốt quãng thời gian 5 năm theo học, bất cứ môn nào Lựu đều trội hơn các bạn đồng khóa. Bà cũng kết bạn với đàn anh trong trường, là các học sinh ưu tú nhất, gồm ba họa sĩ Mai Trung Thứ, Lê Phổ và Vũ Cao Đàm, bên cạnh đó là hiệu trưởng trường Tardieu. Năm 1932, Lê Thị Lựu trở thành nữ họa sĩ đầu tiên tốt nghiệp trường, hạng thủ khoa.

Sự nghiệp

1927–1940: Khởi đầu hội họa và sang Pháp

Năm 1929, khi Lê Thị Lựu còn đang học tại Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nhà trường đã lên kế hoạch tổ chức một cuộc triển lãm chung đầu tiên, trưng bày bài tập của các sinh viên sáng tác thời gian nghỉ hè và được yêu cầu phải trình công việc với giáo viên khi tựu trường. Dù vậy tới tận ngày khai giảng, Lựu mới chỉ hoàn thiện xong một bức sơn dầu mang tên Thiếu nhi trong vườn chuối. Một giờ trước khi ra ga về trường, bà ở nhà đã kịp nhờ ông bác mình làm mẫu chân dung rồi đem tranh thành phẩm còn ướt màu sơn lên xe, đặt tên là Chân dung Ông Hai. Bất ngờ thay khi nộp bài xong, đến hôm triển lãm vào ngày 15 tháng 11 cùng năm, chỉ sau vài phút thuyết trình về hai tác phẩm liền có hai người mua các tranh này với giá tổng là 400 đồng, gấp nhiều lần tiền thuê trọ của bà vỏn vẹn 3 đồng. Hai bức họa này đã nhận về sự khen ngợi từ thầy giáo bà Joseph Inguimberty và hiệu trưởng Victor Tardieu; thậm chí, Chân dung Ông Hai còn vô tình được thầy Inguimberty xếp ngang hàng tranh bậc đàn anh của bà thời điểm đó là họa sĩ Tô Ngọc Vân. Trong một bài báo tiếng Pháp tựa đề "Une nouvelle école de peinture et de sculture: "L'École annamite"" (dịch: "Một trường phái hội họa và điêu khắc mới: trường phái Annam") in trên báo L'Avenir du Tonkin, nữ ký giả Yvonne Schultz có nhận xét về hai họa phẩm như sau:
Sau cùng, là bức hoành hoàn toàn đáng chú ý của cô Lê Thị Lựu, năm thứ ba, vẽ trẻ em chung quanh cây chuối. Tôi cho rằng đó là bức tranh duy nhất cho ta thấy một đứa nhỏ bụng bự đầy cơm. Và đáng yêu thay người vẽ đứa bé lại là một thiếu nữ! Ta thấy trong bức tranh này một cảm xúc rất êm dịu của tuổi thơ. Bức họa thứ nhì vẽ chân dung Ông Bác, bút pháp ngang tàng làm liên tưởng tới Reynolds.

Năm 1931, bà cùng các họa sĩ khác trong trường, dẫn đầu là Lê Phổ, tham dự Triển lãm Thuộc địa tổ chức tại Paris. Các tác phẩm của nữ họa sĩ đã thành công gây ấn tượng với những nhà phê bình nghệ thuật người Pháp. Năm 1932, sau khi ra trường, tên tuổi Lê Thị Lựu nổi danh khắp ba kỳ, được nhiều tờ báo trong nước nhắc đến như là nữ sinh đầu tiên tốt nghiệp thủ khoa khóa III Cao đẳng Mỹ thuật. Tài năng của bà lúc này cũng sớm được nhóm Tự Lực văn đoàn phát hiện và công nhận. Trong bài "Trường Mỹ thuật Đông Pháp" do Nguyễn Tường Tam (bút danh Nhất Linh) viết, ông đã coi Lê Thị Lựu là một trong ba họa sĩ tài năng nhất về sơn dầu của trường Mỹ thuật Đông Dương, cùng với Lê Phổ và Nam Sơn. Tại một bài báo khác trên tờ Phong Hóa số 18, mà theo suy đoán thì tác giả là nhà văn Thạch Lam – người phụ trách thường xuyên mục phê bình nghệ thuật của tờ Phong Hóa và Ngày Nay – người viết cũng đề cập đến Lê Thị Lựu bên cạnh hai họa sĩ tốt nghiệp khóa I trường Lê Phổ và Mai Trung Thứ:
Ông Lê Phổ, cô Lê Thị Lựu, ông Mai Trung Thứ cùng nhiều họa sĩ khác đều là người có tài, mỗi người một vẻ riêng [...] Có một điều đáng ghi là cô Lê Thị Lựu không ngần ngại là quần vận, yếm mang, chen chân thích cánh với bọn hoạ sĩ đàn ông, mà cái hay cái khéo của cô lại hơn người, thật là vẻ vang cho phụ nữ nước nhà.

Năm 1933, tại một Triển lãm Thuộc địa ở Paris, Lê Thị Lựu đã giới thiệu các bức tranh lụa và sơn dầu vẽ cảnh Đế Thiên Đế Thích cùng người ăn mày, cũng như một bức khác mang tên Người và vật. Những họa phẩm này trước đó từng được trưng bày tại Triển lãm Phụ nữ tân văn 1932. Từ năm 1933 đến 1935, theo quy chế đương thời, bà được bổ nhiệm làm giáo sư lần lượt ở các trường Trung học Bảo hộ (sau là trường Bưởi), trường Nữ sinh Đồng Khánh và trường tư thục Hồng Bàng Hà Nội. Với tư cách là hướng đạo sinh, Lựu cũng tham dự Trại họp bạn Hướng đạo toàn quốc tại Sân vận động Mayer, Sài Gòn. Bà đã kết hợp sử dụng năm thứ ngũ cốc để tạo thành chân dung ông Robert Baden-Powell, đồng thời tham gia thiết kế mẫu huy hiệu "Hướng đạo Việt Nam" với biểu trưng cách điệu từ hoa sen và được dùng làm một trong những huy hiệu chính thức của tổ chức cùng tên. Năm 1933 hoặc 1934, bà cùng nữ giáo sư trung học Chenevier lập nên tổ chức "Bầy sói con Trứng Rồng", truyền đạt cho những thanh thiếu niên tham gia có tư tưởng tiến bộ, thích nghi với mọi hoàn cảnh của đời sống.

Giai đoạn 1935-1936, Lê Thị Lựu chuyển vào Nam, dạy cho trường Nữ sinh Áo tím Sài Gòn (nay là Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai) và trường Mỹ nghệ và Trang trí Gia Định. Ngoài công việc chính, bà còn cộng tác với các ấn phẩm của Tự Lực văn đoàn như Ngày Nay, Phụ nữ tân văn, Đàn bà Mới, dùng bút hiệu Văn Đỏ dưới ký họa hay hình họa; và làm thơ, dù rất ít, bằng bút danh Thạch Ẩn do một nhà sư đặt cho. Những năm 1937 hoặc 1938-1939, nữ họa sĩ trở ra Hà Nội dạy trường Trung học Bảo hộ và Đăng Ten. Năm 1939, cùng với Tô Ngọc Vân, Lê Thị Lựu tham gia vào "Nhóm kịch Thế Lữ" với vai trò trang trí các vở diễn gây được tiếng vang cho công chúng. Thời gian này, ba người bạn của bà là Mai Thứ, Lê Phổ và Cao Đàm đều đã qua định cư tại Pháp, trong bối cảnh giới họa sĩ lúc bấy giờ muốn tới Pháp để tiếp xúc trường phái Paris. Lựu cũng không nằm ngoại lệ. Đến tháng 3 năm 1940, bà cùng chồng là ông Ngô Thế Tân xuất ngoại sang Pháp từ Sài Gòn bằng đường thủy; chồng bà khi đó là công chức chính quyền nhận thuyên chuyển qua Pháp để làm việc cho Ban kỹ thuật Canh nông Nhiệt đới, thay cho những đồng nghiệp Pháp nhập ngũ tham gia chiến tranh.

1940–1960: Tham gia hoạt động cách mạng và trở lại với hội họa
Sau khi tàu cập bến Marseille, Pháp tháng 4 năm 1940, vào tháng 6 cùng năm, Lê Thị Lựu và chồng di chuyển lên Paris. Tuy nhiên khi tới nơi lại đúng lúc thành phố đang bị Đức ném bom. Hai người lên kế hoạch đi thăm xưởng vẽ ở Paris của ba người bạn họa sĩ Vũ Cao Đàm, Lê Phổ và Mai Trung Thứ nhưng vừa đến đã biết tin cả ba phải đi nhập ngũ. Sau một thời gian về Nantes rồi quay lại Paris, sống trong điều kiện thiếu thốn và khó khăn, đến tháng 6 năm 1941, khi này Lựu đã sinh con, cả gia đình bà xuống Marseille để đón tàu về nước nhưng không may hết tàu do trong tình trạng thời chiến. Vì vậy, bà cùng chồng di chuyển về Nice ở chung với Lê Phổ, lúc đó đã giải ngũ, rồi trú khu trọ Pension des Etats Unis do Cao Văn Bổn quản lý một năm tròn, trước khi ông Tân nhậm chức làm giám đốc Vườn Thử Nghiệm Thực Vật Kindia (Jardin d'Essai de Kindia), thị trấn Kindia nước Guinée châu Phi. Trong suốt thời gian từ khi sang Pháp đến tại Guinée, bà gần như không động đến hội họa vì bận chăm con và thiếu thốn dụng cụ, nhưng có vẽ mươi hình cô gái đồng trinh bản xứ do tòa sứ Pháp đặt để trang trí phòng khách ở Kindia. Nữ họa sĩ cũng nhiều lần được giám đốc trường thủ công nghệ tại thị trấn mời làm giáo sư nhưng đều bị bà từ chối. Vào năm 1943, Lê Thị Lựu đã cho ra đời bức Chân dung người Guinée, trong đó bà vẽ bằng bút chì trên giấy kraft dùng để gói hàng.

Năm 1945, chiến tranh kết thúc, Lê Thị Lựu trở về Paris và ở tạm xưởng vẽ với Mai Thứ một thời gian. Năm 1947, bà dọn sang số 41 phố rue Blomet quận 15 và là hàng xóm của Lê Phổ; đây là nhà giáo sư Trần Hữu Tước khi về nước sang tên lại. Trong khi nghỉ mát cùng chồng vào mùa hè 1946 ở Chedde, tỉnh Haute–Savoie, bà đã biết được tình hình quê nhà khi các phong trào cách mạng chống thực dân giành độc lập trở nên sôi động và lên tận Paris, nơi đang diễn ra Hội nghị Fontainebleau, để trực tiếp lấy tin cũng như gặp người quen trong phái đoàn Việt Nam do Phạm Văn Đồng làm trưởng. Qua sự kiện trên, vợ chồng bà Lựu chọn theo hướng ủng hộ phong trào: ông Tân nghỉ làm công chức cho chính quyền Pháp và sau đó cùng vợ lập một hiệu buôn nhỏ để sinh sống.

Sau khi ổn định mưu sinh, bà tích cực tham gia vào phong trào chống thực dân khi liên hệ đại diện chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Trần Ngọc Danh, hay các đại diện Hội người Việt tại Pháp như Phạm Huy Thông, Nguyễn Khắc Viện. Ngô Thế Tân làm Phó Chủ tịch Hội người Việt sống tại Pháp còn Lê Thị Lựu giữ chức thủ quỹ Hội Liên hiệp Trí thức (thuộc Hội người Việt). Trong thời gian trên, bà đã gửi các tranh vẽ của mình cho phái đoàn Quốc hội Việt Nam, theo lời hiệu triệu từ Ủy ban tổ chức Triển lãm để dựng nên triển lãm tranh đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1946, cũng như thiết kế mẫu tem cho chính phủ Việt Nam lâm thời. Bà đã tham dự các buổi họp Phong trào Hòa bình Thế giới tổ chức ngay trên đất Pháp và ngoại quốc, bất chấp việc nằm trong "sổ đen" của chính quyền sở tại và luôn luôn bị truy vấn bởi cảnh sát, mật vụ, v.v.. Tới năm 1960, khi thấy chính phủ miền Bắc Việt Nam chuẩn bị tiến công vào miền Nam bằng vũ trang, bà Lựu cùng ông Tân quyết định tách khỏi hoạt động của các nhóm hội này.

Năm 1953, gia đình bà dọn về ở số 10 ngõ Joséphine, thị xã Gentilly, ngoại ô phía Nam Paris. Từ năm 1954, sau Hiệp định Genève, Lê Thị Lựu bắt đầu trở lại với hội họa. Thời điểm này, nhờ sự tiếp đón tận tình của Ngô Thế Tân – khi đó vẫn đang là Phó Chủ tịch Hội người Việt ở Pháp – với phái đoàn Thương mại miền Bắc Việt Nam, ông đã được đề bạt lên làm cho Bộ Ngoại thương và đến năm 1956 thì nhận công tác về Việt Nam. Sau khi chồng đi làm xa, Lê Thị Lựu quyết tâm bỏ hẳn việc buôn bán, hoạt động hội họa tích cực.

Để làm quen với môi trường mỹ thuật, ngày ngày bà đều tham quan bảo tàng, phòng triển lãm cộng đồng, cá nhân và các cửa hiệu bán tranh trong thành phố. Lựu cũng thường lui đến phòng vẽ La Chaumière để ký họa người mẫu khỏa thân bằng bút chì trên giấy và theo học tại École du Louvre, nhưng chỉ sau mấy tháng thì bỏ dở vì nhận thấy chương trình học không giúp ích gì cho bản thân. Trong quãng thời gian trên, tuy có quyết tâm học hỏi, Lê Thị Lựu lại trở nên do dự trước vô số các trường phái và khuynh hướng mới ra đời nhưng xa vời với lối vẽ cùng quan niệm của bà. Sau khi suy nghĩ kĩ, bà quyết định đi theo con đường sáng tạo dựa trên những quan niệm hội họa do chính bà đặt ra và cuối cùng hoàn toàn theo đuổi nghệ thuật tranh lụa.

Khởi đầu cho việc trở lại làm họa sĩ, năm 1957, Lê Thị Lựu thường xuyên đem tranh đến phòng trưng bày Chapelin cạnh Điện Elysée. Năm 1959, ba bức lụa nhỏ bà sáng tác cùng được trưng bày ở trung tâm phòng triển lãm hàng năm Hội liên hiệp phụ nữ hội họa và điêu khắc (Union des femmes peintres et sculpteurs). Chỉ ngay trong buổi khai mạc, có hai người Mỹ đã mua hai bức tranh của bà, tranh còn lại thì do bà chủ phòng tranh Chapelin nhận. Cả ba tác phẩm trên sau đó đem về cho Lê Thị Lựu giải nhất trong các tranh và bà được phong làm thành viên thực thụ (Sociétaire) của hội, đồng nghĩa với việc tranh của bà khi trưng bày đều không bao giờ cần phải qua sự giám sát.

1960–1988: Thời kỳ tranh lụa "toàn bích", những tác phẩm cuối cùng
Sau một thời gian thể nghiệm và theo đuổi nghệ thuật tranh lụa, từ năm 1960, Lê Thị Lựu đã kiện toàn phong cách tranh lụa của riêng mình và cho ra đời nhiều tác phẩm được đánh giá là "toàn bích". Trong giai đoạn này, bức vẽ thành công nhất của Lê Thị Lựu là Mẹ địu con, vẽ  1970-1975, từng được in thành nhiều phiên bản cho cơ quan từ thiện bán lấy tiền.

Năm 1962, Lê Thị Lựu trở thành giáo sư hội họa trường Lycée Corot; một năm sau đó vào 1963 bà tiếp tục làm giáo sư tại hai trường Lycée Rodin Paris và Lycée d’Orsay vùng ngoại ô Paris. Ngày 4 tháng 12 năm 1963, Lê Thị Lựu đã tham gia vào buổi triển lãm tranh với những họa sĩ khác ở trung tâm Foyer des Artistes trên đại lộ Montparnasse. Đến năm 1971, sau khi cùng chồng nghỉ hưu, gia đình bà chuyển về sống tại biệt thự An Trang, đường Renaude, làng Spéracèdes, miền Nam nước Pháp vùng Địa Trung Hải.

Trong những năm cuối đời, bà đã hoàn thành nhiều tác phẩm lớn và ghi dấu ấn trong sự nghiệp của mình. Bức Kim Kiều gặp gỡ là tác phẩm mà bà vẽ trong thời gian lâu nhất, bắt đầu từ năm 1975 nhưng sang đến thập niên 1980 chưa xong, thỉnh thoảng chỉnh sửa lại nhưng vẫn chưa ưng ý. Họa phẩm cùng chủ đề Kiều gảy đàn tỳ bà mà nữ họa sĩ sáng tác vào  1987, cũng được coi là nổi trội giai đoạn này. Tác phẩm cuối cùng của Lê Thị Lựu trước khi qua đời là bức Tam đại đồng đường, hoàn thành năm 1988.

Trường phái, sáng tác

Trong sự nghiệp sáng tác hội họa, Lê Thị Lựu từng đi theo nhiều trường phái khác nhau. Trước và sau khi đỗ vào trường, bà là họa sĩ theo đuổi chủ nghĩa hiện thực; khi học tại trường Mỹ thuật Đông Dương, bà được dạy vẽ theo trường phái cổ điển và đây là trường phái xuất hiện xuyên suốt trong các tác phẩm của bà. Lựu cũng theo đuổi chủ nghĩa biểu hiện, có thể thấy rõ qua những họa phẩm bà sáng tác thời gian sống tại Pháp. Ở lĩnh vực tranh sơn dầu, bà sở hữu lối vẽ tự nhiên, phi trường phái. Ở lĩnh vực tranh lụa, thời kỳ đầu, bút pháp và đề tài của Lê Thị Lựu đi theo hướng giống tranh cổ xưa nhưng màu sắc tươi hơn. Đến về sau thì bà hơi hướm theo phong cách của Amedeo Modigliani, điển hình như bức Ba mẹ con góa phụ do bà vẽ năm 1954. Nữ họa sĩ có một thời gian dài chịu ảnh hưởng theo trường phái ấn tượng ở tranh lụa, nổi bật trong đó là các danh họa Pierre-Auguste Renoir, Pierre Bonnard, v.v.. Tuy nhiên, bố cục, đề tài và màu sắc trong tranh của Lê Thị Lựu lại có sự riêng biệt, mang tinh thần phương Đông, Việt Nam.

Bà đã được truyền dạy kiến thức và kỹ thuật hội họa phương Tây từ trường học. Trong những tác phẩm của mình, Lê Thị Lựu ít chú ý thiên về cái đẹp thuần túy và tính truyền thống, giống như ba người bạn Phổ – Đàm – Thứ, mà thay vào đó tập trung khai thác tâm lý của từng bức họa. Tranh của bà luôn hướng tới vẻ đẹp hoàn thiện và lý tưởng. Khác với giai đoạn đầu khi các bức tranh của bà đều có lối diễn tả hình thể nhân vật vững chắc, già dặn, trong những tác phẩm về sau nữ họa sĩ lại không quá chú trọng vào hình khối. Đối với màu sắc cho tranh, bà thường áp dụng bảng màu tươi sáng, ánh sáng êm dịu với các tông màu của xanh lam, xanh lục, hồng. Những cảm xúc của nữ họa sĩ gửi gắm vào đường nét và màu sắc trong tranh được nhận xét là "mềm mại", "dịu dàng".

Sáng tác tranh lụa
Ban đầu, lúc đang học ở trường Mỹ thuật, Lê Thị Lựu học vẽ tranh lụa theo phong cách cổ truyền Trung Quốc, tuy nhiên cách vẽ này có nhược điểm bị giới hạn trong sự đơn sắc, vì lụa rất mỏng, sự phân bố màu sắc khó khăn, nên tranh của các họa sĩ tranh lụa thường có từng mảng đồng màu hoặc vài mảng màu tô đậm nhạt khác nhau. Đến sau này, họa sĩ Vũ Cao Đàm mới trở thành người tiên phong trong việc tìm ra một cách vẽ mới cho tranh lụa có thể khắc phục những khuyết điểm cũ của lối vẽ theo Trung Quốc, theo đó thay vì căng lụa vẽ màu nước xong mới bồi lên bìa cứng, ông bồi lụa lên trước khi vẽ; điều này sẽ giúp họa sĩ có thể vẽ trên lụa và dùng nhiều màu.

Sau khi trở lại hội họa và chuyên tâm theo đuổi tranh lụa, Lê Thị Lựu cũng làm theo kỹ thuật này của Cao Đàm. Thế nhưng, các họa phẩm bà vẽ lại hoàn toàn khác với các họa sĩ tranh lụa khi đó như Vũ Cao Đàm, Nguyễn Phan Chánh: tranh lụa của Lựu thiên về cách tiếp cận phương Tây, giàu màu sắc và nhiều lớp lụa đắp dày; bà tìm tòi để kết hợp giữa nghệ thuật vẽ lụa với kỹ thuật ấn tượng nhằm tạo ra một phong cách vẽ tranh lụa mới của riêng mình, vừa có nét mềm mại, lại tự nhiên đậm tính nữ. Cũng vì cách vẽ này mà màu tranh của bà có người nhầm sang màu phấn.

Thông thường, quá trình sáng tác cho một bức tranh lụa của Lê Thị Lựu bắt đầu từ khâu chọn khổ lụa, rồi sau đó sắp bút, phác trước đề tài sẽ vẽ bằng fusain trên giấy. Nhiều tranh lụa của bà được vẽ trên khung nhỏ. Sau khi phác họa hoàn chỉnh thì nữ họa sĩ tiếp tục phác màu. Bà phác đều các màu lên tranh để xem cân đối giữa các mảng, kế đến thì đi vào chi tiết là vẽ lại lên mặt trước của tranh. Ở khâu chuẩn bị, ngoài công cụ vẽ, bà cũng sắp sẵn màu và chọn băng nhạc để nghe, rồi giở mấy trang sách mỹ thuật hòa mình vào hội họa; khi vẽ, bà say sưa đến mức "quên đói và quên cả khát". Trong những nét vẽ đầu, Lê Thị Lựu thường không hài lòng và cứ vẽ rồi lại xóa. Thậm chí, có nhiều bức bà vẽ đi vẽ lại cả nhiều năm trời mới xong.

Thời gian bà dành cho mỗi bức lụa là không xác định, dựa theo nguồn cảm hứng nữ họa sĩ. Một bức thường sẽ hoàn thành trong vài ngày, nhưng có bức bà lại vẽ giữa chừng rồi để dở, vài năm sau vẽ nốt. Tác phẩm vẽ nhanh nhất của Lê Thị Lựu được cho là bức lụa Em bé mồ côi, mà bà hoàn thành chỉ trong một buổi chiều.

Tác phẩm
Đa số các tác phẩm của Lê Thị Lựu là tranh lụa, chỉ có số ít tranh sơn dầu. Hiện nay, không thể tính được hết số lượng họa phẩm mà Lê Thị Lựu hoàn thành, bởi khi còn sống, bà không có thói quen ghi và chụp lại tranh. Hầu hết tranh do bà vẽ đều nhanh chóng có người đến mua sau khi làm xong. Tuy đã sáng tác kha khá tranh, nhưng Lê Thị Lựu lại chưa từng tổ chức một triển lãm cá nhân nào cho riêng mình, dù có nhiều hiệu tranh từ Ý, Thụy Sĩ, Syria, Mỹ (Findlay Galleries),... mời do bà không đủ sức khỏe để đáp ứng. Nữ họa sĩ không vẽ nhiều. Số tác phẩm của Lê Thị Lựu được ước tính rơi vào khoảng 250 đến 300 bức. Cũng theo ông Ngô Thế Tân khi còn ở Việt Nam, Lê Thị Lựu chỉ vẽ chưa đến trăm bức, còn sau khi sang Pháp thì không quá 400 bức (ở Guinée khoảng mười bức). Do phần lớn tranh của bà được vẽ khi bà sống tại Pháp nên nhiều bức đến nay đã bị thất lạc tại các kho lưu giữ ở Pháp. Số ít khác là thuộc về bộ sưu tập tư nhân và bảo tàng.

Đề tài
Đề tài chủ yếu trong các bức tranh của Lê Thị Lựu đã được viết gọn lại trong ba chữ "thiếu": thiếu phụ, thiếu nữ và thiếu nhi. Trong đó:

 Thiếu phụ: là người có nhiệm vụ duy trì nòi giống, đưa những thế hệ sau nối tiếp truyền thống cùng các tiến bộ về mặt nhân bản. Là thành viên quản lý gia đình cả vật chất lẫn tinh thần.
 Thiếu nữ: là những người phụ nữ trẻ, mang trong mình ước mơ triển vọng về ngày mai, dự bị thiết kế cuộc đời bằng yêu thương và hạnh phúc.
 Thiếu nhi: là lớp mầm non tràn trề nhựa sống, có nhiệm vụ nối dõi tông đường, là sợi dây ràng buộc tình vợ chồng, nghĩa cha mẹ, đem lại ánh sáng và sưởi ấm gia đình những lúc tàn canh lạnh giá.

Bên cạnh đề tài trên, Lê Thị Lựu cũng vẽ về chủ đề ba thế hệ trong gia đình, như bức Tam đại đồng đường. Lựu ít vẽ tĩnh vật mà thay vào đó có nhiều bức bà vẽ những thành viên cấu thành một gia đình. Trong các bức chân dung thiếu phụ, thiếu nữ, nữ họa sĩ thường khắc hoạ theo khuôn thước cổ điển lúc bấy giờ: mặt trái xoan, cân đối, hài hòa. Kể cả đối với tranh khỏa thân, bà cũng vẽ kín đáo, khác với cách vẽ lộ liễu trong tranh thiếu nữ của Jean-Auguste-Dominique Ingres. Lê Thị Lựu hầu như không vẽ tranh qua người mẫu, và các bộ mặt trong tranh đều do họa sĩ tưởng tượng ra. Điểm riêng biệt với họa sĩ đàn anh Lê Phổ, Cao Đàm, Mai Thứ là Lê Thị Lựu không vẽ tranh theo một loạt đề tài gần kề mà từng tác phẩm đơn lẻ.

Những năm còn sống tại Việt Nam, Lê Thị Lựu là một họa sĩ luôn hướng đề tài của mình về tầng lớp những người dân lao động, nghèo khổ, với các bức vẽ khắc họa dáng vóc cơ thể của đàn ông và phụ nữ, nét mặt những người thôn quê, của những người sống đầu đường xó chợ. Theo bà, "Cái đẹp thật là cái đẹp ở những người phụ nữ lao động, bình dân ở thông quê, nó đẹp từ trong tinh thần ra ngoài gương mặt. Cả đời lam lũ, đầu tắt mặt tối nhưng họ vẫn đẹp tự nhiên, chớ cái đẹp giả tạo có ra gì, lạ gì mà họa cho uổng công". Khi định cư sang Pháp, ngòi bút của bà vẫn hướng về những hình ảnh, ký ức quê hương, con người nhưng mang nét bình yên và êm ả hơn.

Chất liệu
Trong những năm đầu vào trường cho đến 1940, Lê Thị Lựu chủ yếu áp dụng chất liệu sơn dầu trong mọi sáng tác, tiêu biểu là hai bức Chân dung Ông Hai và Thiếu nhi trong vườn chuối, và ít vẽ trên nền lụa, hay hiếm hơn là màu phấn, màu nước. Bà cũng vẽ tranh bằng chì đen và chì son, như bức Chân dung người Guinée. Có thời gian, bà từng học cách vẽ sơn mài, trong đó để lại bức Scène de village vietnamien au crépuscule (tạm dịch: Cảnh làng quê Việt Nam lúc chạng vạng), nhưng lại bị dị ứng khi sử dụng. Sau này, bên cạnh màu nước, bà đã xử lý chất liệu tổng hợp trên tranh lụa ở các họa phẩm của mình.

Các tác phẩm chính

Tranh sơn dầu

Chân dung
Bà đã khởi đầu sự nghiệp hội họa từ những bức tranh sơn dầu, trong đó sở trường là về chân dung; dù vậy, đến nay tranh của Lê Thị Lựu trước 1940 đều khó tìm lại, duy chỉ có bức Thiếu nữ Bắc Kỳ là bài tập ở trường mà thầy Tardieu ra cho học trò vẽ, được bà hoàn thành vào  1926. Một ông giám đốc hãng dệt thảm Hàng Kênh ở Hải Phòng đã mua lại tranh, và đến sau này trùng hợp vào đúng ngày nữ họa sĩ mất, người khách hàng trên điện thoại để trả tranh lại chủ. Năm 1934, trong thời gian làm giáo sư ở Sài Gòn, bà cũng vẽ một bức chân dung bằng sơn dầu cho phu nhân Thống sứ Bắc Kỳ René Robin; về sau đây được xem là bức tranh sơn dầu đầu tiên của một họa sĩ người Việt được trưng bày trên trường quốc tế.

Khi định cư ở Pháp, Lê Thị Lựu đã sáng tác các tranh chân dung bằng sơn dầu mang phong cách, cá tính độc đáo. Hè năm 1961, bà vẽ hai bức Bà cụ Pyrénées và Ông cụ Pyrénées, được xem là mốc đánh dấu cho sự hình thành phong cách riêng của bà kết hợp với hội họa biểu hiện. Cũng nhân một dịp khác, nữ họa sĩ tiếp tục hoàn thiện tác phẩm mang tên Phẫn nộ, vẽ một thanh niên Pháp tóc hung, râu quai nón; là chân dung người bạn của Ngô Mạnh Đức, con bà. Thời gian này, Lê Thị Lựu cho ra đời bộ ba bức chân dung về cha mình, về sau nằm trong số những tranh chân dung thành công nhất, mang tên Cha tôi, trong đó miêu tả lại tâm trạng u sầu và nuối tiếc của bố sau khi quyết định sang Pháp để sống cùng người con gái đầu lòng.

Phong cảnh
Lê Thị Lựu rất hiếm khi vẽ tranh phong cảnh, trong đó chủ yếu các bức phong cảnh là bằng sơn dầu. Tại Pháp, bà thường vẽ phong cảnh khi đi nghỉ hè. Trong các họa phẩm này, ngoài thể hiện tinh thần hội họa phương Tây, Lê Thị Lựu cũng đem cảm xúc cùng tinh thần "Việt hóa" của mình vào tranh: như ở bức Bến Honfleur, bà đã dùng gam màu xám nhạt "êm dịu và buồn buồn" để miêu tả khung cảnh của một bến cảng sau chiến tranh; hay bức Sơn thủy diễn tả cảnh thiên nhiên miền Auvergne, Pháp, bà lại dùng màu tro trong khi vào mùa hè khu vực này thường xanh mướt, khí hậu mát và nhiều ánh sáng, vì tác phẩm "đã thấm nỗi buồn của bà, đã nhuốm tâm sự của bà [...] đã được Việt hoá trong lòng tác phẩm".

Tranh lụa
Khởi đầu theo dòng tranh lụa, Lê Thị Lựu đã có những nỗ lực nhằm thay đổi bút pháp để khác biệt với lối vẽ Trung Quốc cổ xưa. Điều này có thể thấy rõ qua hai bức tranh vẽ lần lượt vào năm 1946 và 1954 Chị dạy em viết chữ nho và Nhị Kiều, đặc biệt là bức Nhị Kiều khi đánh dấu thành công của bà trong việc giao hòa kỹ thuật tranh lụa và tranh màu nước, cũng như chuyển mình sang trường phái ấn tượng, dù trường phái hậu ấn tượng đã thay thế cho trường phái ấn tượng và không còn xuất hiện nhiều trong các tác phẩm hội họa đương thời.

Trong thời kỳ sáng tác đỉnh cao, Lê Thị Lựu cho ra đời nhiều tác phẩm hội họa "toàn bích", cụ thể như Thiếu nữ và cây đàn thập lục (vẽ 1970), Nửa chừng xuân (vẽ  1960-1962), Sơn nữ ( 1980), Sơn nữ địu em ( 1970-1975)... Vào khoảng năm 1980, bà đã vẽ bức chân dung trên nền lụa mang tên Anh Trần bên suối, vẽ nữ điêu khắc Anh Trần nổi tiếng với tài sắc bấy giờ.

Về tranh khỏa thân, Lê Thị Lựu chỉ vẽ một bức tranh và chân dung, trong đó có Thiếu nữ tắm hồ sen ra đời  1970-1971, cho thấy người phụ nữ bán khỏa thân đang ngồi trên cầu ao sen.

Bệnh tật và qua đời
Ngay từ thuở nhỏ, Lê Thị Lựu đã bị kém sức khỏe đến mức lúc đó gia đình định đem cho, tuy nhiên may mắn bà được một ông lang từ Quảng Yên đến chữa khỏi bằng ngoại khoa. Những năm 1936-1938, khi còn đang ở Sài Gòn, Lê Thị Lựu từng mắc phải bệnh lao và phải trở ra Hà Nội chữa trị, có lúc tưởng như đã chết. Thậm chí, có báo còn đăng bài về cái chết của bà trên cả trang nhất và một vài tờ báo khác mà khi đó chính bà đọc đưa tin: "Hỡi ôi, cô Lê Thị Lựu đã chết rồi". Vào năm 1978, Lê Thị Lựu ngã cầu thang, cột sống bị chùn. Từ năm 1979, bà mắc bệnh rối loạn nhịp tim và thỉnh thoảng lên cơn đau nặng. Trong thời gian này mắt bà cũng dần kém và không còn lái xe được nữa. Tuy vậy, đến 1986, khi này Lê Thị Lựu đã 75 tuổi, bà vẫn tiếp tục vẽ tranh bất chấp sức khỏe trở nên suy nhược.

Vào ngày 30 tháng 5 năm 1988, bà nhập viện ở Antibes để bác sĩ kiểm tra lại bệnh tim. Dù được kiểm tra xong và dự kiến sẽ ra viện ngày 5 tháng 6 cùng năm, nhưng đột ngột vào tối mùng 4 tháng 6, Lê Thị Lựu bị xuất huyết não và đến ngày 6 tháng 6 năm 1988 thì mất. Trong những ngày cuối cùng, bà đã có cơ hội trò chuyện với vợ chồng nhà phê bình Thụy Khuê, và chính Thụy Khuê cũng là người cùng ông Tân mặc quần áo cho cố họa sĩ sau khi qua đời.

Gia đình

Ngày 16 tháng 10 năm 1934, Lê Thị Lựu kết hôn với Ngô Thế Tân, một kỹ sư canh nông cùng quê Bắc Ninh. Trước đó, hai người gặp gỡ khi ông còn đương là đoàn trưởng hướng đạo sinh Hùng Vương; Trần Duy Hưng, hay biệt danh "Trâu Mơ Mộng", sau này làm chủ tịch Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội, chính là người chắp nối mối lương duyên cho hai người. Khi định cư sang Pháp, bà sinh con trai đầu lòng và duy nhất tên Ngô Mạnh Đức, ngày 1 tháng 1 năm 1941 tại Bệnh viện Saint Antoine Paris, quận 12; sau này ông cũng trở thành một kỹ sư như bố.

Theo nhà phê bình Thụy Khuê, sự "đàn áp" từ gia đình nhà chồng chính là yếu tố ngăn cản sự nghiệp sáng tác của Lê Thị Lựu, mà theo đó bà cho rằng đây là một "thương tích sâu xa đến cuối đời [...] không bao giờ tha thứ". Ngay từ trước khi kết hôn, nữ họa sĩ đã phải chịu áp lực từ phía nhà chồng tương lai không cho phép bà tham dự triển lãm tranh năm 1933. Bởi không chịu được cách ứng xử của mẹ chồng và em chồng, Lê Thị Lựu cùng chồng xin chuyển vào Nam sinh sống. Trong thời gian trị bệnh ở Hà Nội năm 1938-1939, vì chậm có con, bà từng bị ép cưới vợ bé cho chồng. Sau khi lập gia đình sang Pháp, Lê Thị Lựu gần như ngừng sáng tác giai đoạn từ 1933 tới 1956, sống phụ thuộc vào chồng và chịu những lời bình phẩm "chua cay" của chồng, cũng là một họa sĩ nghiệp dư, về hội họa. Cho đến 1956, tức sau khi ông Tân chuyển công tác hai năm về Việt Nam, bà mới có cơ hội đi học lại nghề vẽ. Rồi sau khi tìm ra cách vẽ mới trên lụa và bán được tranh, bà mới được chồng "cho phép" hành nghề họa sĩ.

Tuy vậy, trong bài phỏng vấn duy nhất của Lê Thị Lựu trên tạp chí Mai số 35 do Mộng Trung thực hiện, đăng ngày 6 tháng 12 năm 1962, nữ họa sĩ tiết lộ lý do bà ngừng vẽ trong thời gian dài là vì bệnh tật, đi kèm sự tự ti vì thời gian dài không học nghề vẽ, và phải đến sau này, nhờ sự khuyến khích của các bạn họa sĩ thì bà mới trở lại với hội họa. Ngô Thế Tân lại cho biết rằng: "chúng tôi đã chung sống [...] hơn nửa thế kỷ, trong sự tôn trọng lẫn nhau. Có thể nói tôi là người đã khuyến khích Lê Thị Lựu trong những thời gian kém tin tưởng về nghệ thuật, tài năng của mình". Cũng theo lời kể của nhà nghiên cứu Quang Việt trong một dịp gặp mặt ông Tân, ông là người rất trân trọng các tác phẩm của vợ và còn từng dự định in tranh Lựu vẽ thành sách bán, nhưng do điều kiện tài chính nên điều này vẫn chưa làm được.

Sau năm 1975, Lê Thị Lựu có dịp về Việt Nam thăm các chị em ở Hà Nội, nhưng thất vọng trước tình cảnh xã hội lúc đó. Khi trở lại Pháp, bà được cho là đã kể lại mọi chuyện với một người bạn thân, thế rồi người này báo với giới thân cận chính quyền Việt Nam, dẫn đến việc bà bị coi là một phần tử "phản động" và không thể trở về Việt Nam được nữa.

Di sản

Ghi nhận và đánh giá

Lê Thị Lựu được xem là nữ hoạ sĩ hiện đại đầu tiên của mỹ thuật Việt Nam. Cùng với Mai Trung Thứ, Lê Phổ và Vũ Cao Đàm, Lựu cũng nằm trong bộ tứ họa sĩ Việt tại Pháp gồm Phổ – Thứ – Lựu – Đàm. Bà và ba người bạn này được coi là "nhân chứng của ngôi trường đầy sức mạnh và đầy chuyển biến". Riêng Lê Thị Lựu thì được công nhận khi bà "vừa là đại diện cho phụ nữ, vừa là đại diện tiêu biểu cho cả nền hội họa hiện đại Việt Nam" và là "minh chứng cho sự ra đời của chủ nghĩa hiện đại trong hội họa Việt". Theo tuần báo La Gazette Drouot, ngoài là một nhà nữ quyền, Lê Thị Lựu còn là nhân vật quan trọng trong lịch sử của nghệ sĩ Trường Mỹ thuật Đông Dương, "để lại cho hậu thế một minh chứng về con mắt tinh tường và đặc biệt trìu mến".

Theo đánh giá từ các nhà phê bình chuyên môn, Lê Thị Lựu là họa sĩ hiếm hoi của nước nhà khi "lột tả được hai sắc thái đối lập trong tranh, vừa có sự nhẹ nhàng, mềm mại, lại vừa dữ dội, bạo liệt". Các bức sơn dầu của nữ họa sĩ từng được hiệu trưởng Tardieu so sánh là giống với Paul Cézanne. Trong cuốn sách Hội họa Việt Nam – Một diện mạo khác xuất bản năm 2015, nhà nghiên cứu văn hóa Phan Cẩm Thượng ghi nhận Lê Thị Lựu và ba người bạn họa sĩ của bà đã hình thành nên trường phái hội họa Pháp-Việt ở Paris, nhận xét tranh nữ danh họa có chất lượng kỹ thuật tốt, mang tính phản ánh xã hội đương thời và "vẻ bình dị mà vẫn phức tạp đa chiều". Nét vẽ của bà cũng được đánh giá là "kết hợp giữa sự hòa hợp nhưng không kém phần sắc sảo [...] Thân phận con người toát lên trong tác phẩm rất rõ nét". Lê Thị Lựu được gọi tên như "một nghệ sĩ đa diện hấp dẫn", với kỹ thuật trong tranh giúp "đưa chúng ta vào một thế giới lý tưởng nhuốm màu sang trọng, thanh bình và mềm mại".

Cùng với ba họa sĩ còn lại, tác giả Nguyễn Hồng Ly của tạp chí Người dẫn đầu đã dành lời đánh giá cao phong cách hội họa Lê Thị Lựu khi thể hiện dáng hình phụ nữ Việt Nam "hiện ra trong những khoảnh khắc lơ đãng, có chút u uẩn, cũng có chút dịu dàng, e ấp [...] với thứ ánh sáng mơn man thuần khiết, không mang sắc thái kịch tính như trong hội họa cổ điển". Người viết cho rằng các tranh của Lê Thị Lựu chứa và giữ nguyên "những nét độc đáo không thể trộn lẫn" vì sự nhất quán trong tư duy thẩm mỹ, tính nguyên bản tác phẩm và việc tranh của cả bộ tứ họa sĩ đều luôn "mang phong vị của một miền đất xa xôi [...] vô vàn dạt dào luyến nhớ về mảnh đất quê hương, giao thoa cùng mỹ cảm tinh tế của sự tài hoa xuất chúng".

Giá trị tác phẩm
Tranh của Lê Thị Lựu đã được các bảo tàng, các nhà sưu tập tranh trên thế giới quan tâm, luôn có mặt trong nhiều cuộc triển lãm, bán đấu giá... và được mua với giá rất cao.

Vào những năm 1970, bức Cô gái bên bờ suối bà vẽ 1973 được một thương nhân mua trực tiếp và lưu trữ tại bộ sưu tập tư nhân, sau này đem đi bán đấu giá vào năm 2019 tại Pháp với giá 57.000 EUR (60.549 USD theo tỷ giá 2022). Từ năm 1987, tức trước khi bà qua đời một năm, có một nhà môi giới nghệ thuật ở Anh đã tìm gặp Lê Thị Lựu để chọn mua họa phẩm cho bảo tàng tại Luân Đôn; một bức tranh của nữ họa sĩ sau đó được trả 40 ngàn bảng Anh.

Sau khi qua đời, tranh của bà thường xuyên có mặt trong các phiên đấu giá nhà Christie's, Sotheby’s,... và giá ngày càng tăng theo thời gian. Trong phiên "Nghệ thuật Đông Nam Á hiện đại và đương đại" của Sotheby’s Hong Kong, diễn ra vào ngày 1 tháng 4 năm 2018, bức Trẻ em nghịch hoa của Lê Thị Lựu đã được bán với số tiền 207.821 USD. Năm 2019, 11 tác phẩm của bà góp mặt trong buổi bán "Nghệ thuật đương đại & thế kỷ 20" của Christie's Hong Kong, bên cạnh Lê Phổ, Mai Trung Thứ và Vũ Cao Đàm, với giá dao động từ 56.250 – 2,5 triệu HKD ( 7.225 – 321.135 USD theo tỷ giá 2022). Đến năm 2021, bức Ba mẹ con trên cỏ của Lê Thị Lựu tiếp tục được bán đấu giá 6,83 triệu HKD (878.000 USD theo tỷ giá 2021), cũng tại một phiên bán khác của Sotheby's. Ngày 21 tháng 4 năm 2022, thông qua phiên đấu giá online trên Sotheby’s, tác phẩm Mẹ và con đã đấu giá thành công 573.925 USD, là mức giá cao nhất trong phiên bán "Indochine" gồm 49 tranh hiện đại, tạp chí cũ của các họa sĩ, giáo viên tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.

Vào năm 2012, bảo tàng Cernuschi tại Paris đã tổ chức một buổi triển lãm kéo dài từ ngày 21 tháng 9 năm 2013 đến 27 tháng 1 năm 2013, chủ đề "Du fleuve Rouge au Mékong, visions du Vietnam" (tạm dịch: "Từ sông Hồng đến sông Mekong, tầm nhìn Việt Nam"), giới thiệu tác phẩm tranh từ nhiều họa sĩ nổi tiếng người Việt, trong đó có những họa phẩm giá trị của Lê Thị Lựu. Các bức họa bà vẽ cũng xuất hiện trong một cuộc triển lãm tổ chức tại De Sarthe Gallery Hong Kong vào tháng 7 năm 2017, đi cùng với loạt tác phẩm chính của họa sĩ người Mỹ gốc Việt Richard Streitmatter-Tran.

Tìm kiếm và trưng bày tại Việt Nam

Trong khoảng thời gian viết bài tiểu luận "Lê Thị Lựu, ấn tượng hoàng hôn" năm 1988, nhà phê bình Thụy Khuê đã nảy sinh ý định đưa những tác phẩm hội họa của Lê Thị Lựu về Việt Nam. Nhưng khi ấy, bà cho rằng tất cả đều đã hoàn toàn thất lạc và các bảo tàng khắp Việt Nam cũng không có lấy một bức tranh nào của nữ họa sĩ.

Năm 1990, Thụy Khuê đảm nhận phụ trách chương trình Văn học Nghệ thuật của Đài phát thanh quốc tế Pháp (RFI). Trong nỗ lực nhằm đưa tác phẩm của những họa sĩ nổi tiếng người Việt tại Pháp hồi hương, Thụy Khuê đã thực hiện một số buổi phỏng vấn với các họa sĩ trên RFI, trong đó có Ngô Thế Tân và vợ chồng Lê Phổ. Ngày 9 tháng 6 năm 1991, nhân kỷ niệm ba năm ngày mất họa sĩ Lê Thị Lựu, Thụy Khuê đăng cuộc phỏng vấn với ông Ngô Thế Tân về cuộc đời vợ mình và về ba người bạn thân Mai Trung Thứ, Lê Phổ, Vũ Cao Đàm. Tại buổi trò chuyện, ông Tân úp mở ý định đưa tranh của Lê Thị Lựu về nước, nhưng chỉ khi "nước ta dân chủ hóa và bảo tàng có ý yêu cầu thì ngày đó sẽ tính sau". Lý do cho việc này theo ông là vì tác phẩm do Lê Thị Lựu vẽ năm 1975 Phụ nữ gặt lúa từng được tặng cho Hội Mỹ thuật Việt Nam cùng năm, trong chuyến thăm của bà về quê nhà, nhưng sau một thời gian thì mất tích. Tuy vậy, chỉ ba năm sau, vào ngày 8 tháng 5 năm 1994, ông Ngô Thế Tân đã trao cho vợ chồng Thụy Khuê bộ sưu tập gồm 18 bức tranh cùng hai bản sao chụp tác phẩm và dặn Thụy Khuê rằng chỉ đưa những tranh này về khi có sự bảo đảm rằng chúng sẽ không biến mất, hoặc bị sao chép hay bán ra nước ngoài.

Bên cạnh bộ sưu tập trên, vợ chồng Thụy Khuê còn có một bộ sưu tập riêng khác gồm 9 họa phẩm, trong đó 8 bức là Lê Thị Lựu vẽ và bức còn lại của ông Tân; các bức tranh trong cả hai bộ sưu tập đều được sáng tác giai đoạn 1940-1988. Thụy Khuê cũng ngỏ lời thuyết phục họa sĩ Lê Phổ trong bài phỏng vấn vào năm 1993 và được ông cho biết rằng sau khi họa sĩ mất thì sẽ nhờ người nhà "biếu", "tặng" khoảng 20 đến 30 tác phẩm cho một bảo tàng ở Hà Nội. Sau đó, dù trong hai cuộc phỏng vấn phát trên đài RFI ngày 12 tháng 6 năm 1994, cả Lê Phổ và ông Ngô Thế Tân đã xác nhận lại một lần nữa về ý định tặng tranh của Lê Phổ, Lê Thị Lựu và Vũ Cao Đàm cho các bảo tàng tại Việt Nam, tuy nhiên đến lúc này vẫn chưa có hồi đáp từ phía Bộ Văn hóa Việt Nam.

Vào năm 2013, nhà sưu tập Nguyễn Bá Lân đã tổ chức triển lãm tranh Về nguồn, trưng bày tác phẩm của Lê Thị Lựu và nhiều họa sĩ khác tới công chúng Việt Nam tại Bảo tàng Đà Nẵng. Đến năm 2015, nhà sưu tầm tranh Nguyễn Minh tổ chức một buổi triển lãm ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mang tên Hội họa Việt Nam – Một diện mạo khác, có tranh của Lê Thị Lựu; đây là những họa phẩm được ông mua lại từ các nhà đấu giá nước ngoài. 24 năm sau cuộc phỏng vấn với Lê Phổ và Ngô Thế Tân năm 1994, trong một chuyến về Việt Nam tháng 11 và tháng 12 năm 2017, nhận thấy tình hình xã hội đã thay đổi, cùng với đó là vấn đề về bảo quản di tích lịch sử và mỹ thuật có bước tiến triển lớn, vợ chồng Thụy Khuê và Lê Tất Luyện quyết định trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh hai bộ sưu tập tranh vẽ của Lê Thị Lựu, gồm của Ngô Thế Tân và của Thụy Khuê – Lê Tất Luyện, lần lượt vào hai đợt: tháng 6 năm 2018 (bộ sưu tập của Ngô Thế Tân, trao tặng nhân dịp 30 năm ngày mất Lê Thị Lựu) và tháng 10 năm 2018 (bộ sưu tập của vợ chồng Thụy Khuê). Tất cả 29 bức tranh, cùng các bài thơ, bút tích, hình ảnh Lê Thị Lựu và tài liệu về cuộc đời bà với những người bạn họa sĩ, sau đó đã được trưng bày trong triển lãm Lê Thị Lựu – Ấn tượng hoàng hôn, tổ chức tại Bảo tàng Mỹ thuật nhân ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23 tháng 11). Cũng dịp này, Thụy Khuê cho ấn hành cuốn sách lấy từ tiêu đề bài viết năm 1988 của bà, tập hợp lại những buổi phỏng vấn, bài viết về Lê Thị Lựu và các học sinh cùng trường; tranh, ảnh, thơ mà chính nữ họa sĩ cùng chồng là ông Ngô Thế Tân cung cấp thay vì viết lại số thông tin trong những tư liệu về Lê Thị Lựu, để tránh tình trạng sai lệch và mâu thuẫn giữa các nguồn.

Triển lãm Ấn tượng hoàng hôn diễn ra trong vòng một tháng và sau đó các bức tranh sẽ được tiếp tục trưng bày ở một khu vực riêng từ 4-5 năm. Ông Trịnh Xuân Yên, phó giám đốc của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố, cho biết các họa phẩm khi được trao đều ở tình trạng bảo quản rất tốt. Thế nhưng, những tác phẩm này tính đến thời điểm diễn ra triển lãm vẫn chưa được mua bảo hiểm để tránh trường hợp như tranh sẽ bị sao chép, đánh cắp, v.v..

Tháng 7 năm 2022, hãng bán đấu giá Sotheby's đã tổ chức một buổi triển lãm tranh phi thương mại đầu tiên của mình tại Việt Nam mang tên Hồn xưa bến lạ, diễn ra từ ngày 11 tháng 7 đến 14 tháng 7 tại khách sạn Park Hyatt Saigon. Sự kiện trưng bày 56 bức tranh vẽ của bộ tứ Phổ – Thứ – Lựu – Đàm, được xem là một trong những triển lãm tranh Đông Dương lớn nhất tại Việt Nam cả về giá trị lẫn số lượng.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

 Lê Thị Lựu, ấn tượng hoàng hôn – Thụy Khuê

Họa sĩ Việt Nam
Họa sĩ thế kỷ 20
Nữ nghệ sĩ thế kỷ 20
Nữ nghệ sĩ Việt Nam
Nữ họa sĩ
Người Việt Nam lưu vong
Người Việt di cư tới Pháp
Thế hệ sáng lập Hướng đạo Việt Nam
Long Biên
Gia Lâm
Người Bắc Ninh
Nữ giới Việt Nam thế kỷ 20
Tranh lụa
Tranh sơn dầu
Cựu sinh viên Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương


title: Khalifa Abdullah

text:
Khalifa Abdullah (Arabic:خليفة عبد الله) (sinh ngày 20 tháng 2 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Hiện tại anh thi đấu cho Al-Fujairah.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Al Wasl FC
Cầu thủ bóng đá Al Shabab Al Arabi Club
Cầu thủ bóng đá Ajman Club
Cầu thủ bóng đá Al-Fujairah SC
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: Phelipara indica

text:
Phelipara indica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Phelipara


title: Kill Me, Heal Me

text:
Kill Me Heal Me (), là một bộ phim truyền hình đầu năm 2015, với sự tham gia của Hwang Jung-eum, Ji Sung, Park Seo-joon, Oh Min-seok và Kim Yoo-ri.. Phim được chiếu tại MBC, vào mỗi thứ 4, thứ 5 mỗi tuần. Tập đầu tiên chiếu vào ngày 7 tháng 1 năm 2015.

Cốt truyện
Bộ phim nói về người thừa kế đời thứ ba của tập đoàn SeungJin Cha Do-hyun, anh có một tuổi thơ đau buồn nên đã bị mất một đoạn ký ức tuổi thơ và từ sau vụ hỏa hoạn, tâm trí anh đã tự hình thành nên 7 nhân cách khác nhau. Anh cố gắng lấy quyền kiểm soát cơ thể mình và được chữa trị bởi cô Oh Ri Jin, năm đầu làm bác sĩ tâm lý, người đã yêu một trong bảy nhân cách của anh. Sau một thời gian dài bên cạnh, cùng nhau chữa trị, cùng nhau vượt qua nỗi sợ, cùng làm bạn,Oh Ri Jin đã giúp Cha Do Huyn biết bí mật của cuộc đời mình,những ký ức thuở nhở hay chính cũng là của cô, rằng hai người đã gặp nhau ra sao, như thế nào. bằng tình yêu và sự cảm thông, hai người đã chữa lành vết thương cho nhau, xoa dịu nỗi đau đối phương bằng chính trái tim mình, để cứu rỗi linh hồn và thể xác. chuyện tình của họ cứ thế mà trở nên đẹp vô cùng.

Diễn viên

Nhân vật chính
Ji Sung trong vai Cha Do-hyun/Cha Joon-young
 Lee Do-hyun trong vai Cha Do-hyun lúc nhỏ.
Bởi vì quá khứ bi thương, nên bản thân anh đã có thêm 6 nhân cách nữa:
Shin Se-ki: Xuất hiện mỗi khi Do-hyun bị thương, bị tấn công. SeKi rất bạo lực, nhưng lại không bao giờ hại trẻ em và phụ nữ. SeKi chịu mọi nỗi đau của Do-hyun và là nhân cách duy nhất biết được và có ký ức mà Do-hyun bị mất. Mối tình đầu của anh là Oh Ri Jin.
Ferry Park: Một người đàn ông 40 tuổi và là một chuyên gia chế bom. Luôn nói tiếng địa phương. Hiện thân của bố ruột DoHuyn.
Ahn YoSeob: Một chàng trai 17 tuổi có tâm lý không ổn định, luôn muốn tự sát, là một cậu bé thông minh.
Ahn Yona: Em sinh đôi của Ahn Yo-seob, là một cô gái cá tính và luôn dành tình yêu của mình cho idol và rất thích Oh Ri On.
Nana: Một cô bé 7 tuổi yêu gấu bông. Hiện thân của Oh Ri Jin lúc bé.
Mr.X: Hiện thân của bố ruột Oh Ri Jin.
 Hwang Jung Eum trong vai Oh Ri Jin/Cha Do-hyun
 Kim Amy trong vai Oh Ri Jin lúc nhỏ.
Một bác sĩ tâm lý năm nhất đang cố gắng duy trì hình ảnh hoàn hảo của mình. Ấn tượng đầu khi nhìn thấy cô là thanh lịch và quý phái, nhưng sau đó lại là một cô gái nóng nảy và bừa bộn. Ri Jin chăm sóc cho Do-hyun và sau đó thì yêu một trong những nhân cách của anh. Sau đó thì được tiết lộ rằng cô không phải là em ruột của Ri On và đã từng gặp Do-hyun khi còn nhỏ.
 Park Seo Joon trong vai Oh Ri On.
 Kim Ye-joon trong vai Oh Ri On lúc nhỏ.
Anh trai sinh đôi của Ri Jin. Ri On thường bị mọi người cho là ngốc nghếch và vô công rồi nghề, nhưng thực ra anh lại là một tiểu thuyết gia đầy bí ẩn với bút danh là Omega. Anh che giấu sự thật Ri Jin không phải là em ruột của mình và luôn bảo vệ cô. Anh cũng đã nảy sinh tình cảm với Ri Jin.
Oh Min-seok trong vai Cha KiJoon.
Là anh họ của Do-hyun, là người hiện đang điều hành công ty. Ki-joon và Do-hyun là đối thủ đang cạnh tranh để thừa hưởng công ty của gia đình họ.
Kim Yoo-ri trong vai Han Chae-yeon.
Cô là mối tình đầu của Do-hyun và là vị hôn thê của Ki-joon. Là một người phụ nữ lạnh lùng và kiêu ngạo.

Nhân vật phụ
Choi Won-young trong vai Ahn-gook: Thư ký của Do-hyun.

Gia đình của Do-hyun
Kim Young-ae trong vai Seo Tae-im: chủ tịch của tập đoàn Seungjin và là bà nội của Do-hyun.
Shim Hye-jin trong vai Shin Hwa-ra: mẹ đẻ của Do-hyun.
Ahn Nae-sang trong vai Cha Joon-pyo: bố đẻ của Do-hyun.
Kim Il-woo trong vai Cha Young-pyo: tổng giám độc của tập đoàn Seungjin và là bố của Ki-joon.
Kim Na-woon trong vai Yoon Ja-kyung: mẹ của Ki-joon.
Kim Yong-gun trong vai Cha Geon-ho: chủ tịch đã mất của tập đoàn Seungjin.
Myung Se-bin trong vai Min Seo-yeon: mẹ trên danh nghĩa của Do-hyun. Mẹ ruột của Oh Ri Jin

Gia đình của Ri-jin và Ri-on
Kim Hee-jung trong vai Ji Soon-young: mẹ của Ri-jin và Ri-on.
Park Jun-gyu trong vai Oh Dae-oh: bố của Ri-jin và Ri-on.

Nhân viên tại bệnh viện Kanghan
Ko Chang-seok trong vai Seok Ho-pil(Dr. Schofield), là bác sĩ điều trị của Do-hyun và là giáo sư của Ri-jin.
Lee Shi-eon trong vai trưởng khoa Park Min-jae.
Kang Bong-seong trong vai bác sĩ Shin Seon-jo.
Jo Chang-geun trong vai bác sĩ Kang In-gyu.
Choi Hyo-eun trong vai y tá Joo Mi-ro

Các nhân vật khác
Kim Hyeong-beom trong vai giám đốc Choi.
Kim Hyun-joo trong vai Baek Jin-sook, mẹ của Chae-yeon.
Heo Ji-woong trong vai biên tập viên của Omega.

Khách mời
Jung Eun-pyo trong vai bác sĩ tâm lý sống tại Mỹ sợ Do-hyun (tập 1).
Baek Cheol-min trong vai Alex Kang. (tập 1,19)
Kan Mi-youn trong vai bạn gái của Se-gi tại Mỹ (tập 1).
Woo-hyun trong vai bệnh nhân tâm thần bị nghiện rượu (tập 1).
Koo Jun-yup trong vai DJ của Club Paradise (tập 1)
Kim Seul-gi trong vai bệnh nhân Heo Sook-hee (tập 1-4)
Jo Yun-ho trong vai Biker (tập 1-3).
Seo Yi-ahn trong vai Hong Ji-soo, cô gái tại buổi hẹn hò được sắp đặt sẵn của Do-hyun (tập 7).
LU:KUS trong vai nhóm nhạc Idol Rocking (tập 8).
Park Seul-gi trong vai MC của buổi fan meeting của Rocking (tập 8).
J.One(LU:KUS) trong vai J.I(Rocking) (tập 11-12)
Ahn Young-mi trong vai người bói bài Tarot (tập 13).
Kwon Yuri trong vai Ahn Yona (tập 20)

Rating

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2015
Phim truyền hình MBC, Hàn Quốc


title: Emilia Iris Nuyado Ancapichún

text:
Emilia Iris Nuyado Ancapichún (San Pablo, ngày 17 tháng 8 năm 1968)  là một chính trị gia người Chile của Mapuche - Huillliche. Kể từ ngày 11 tháng 3 năm 2018, bà là thành viên của Hạ viện đại diện cho quận 25 ở khu vực Los Lagos.

Sự nghiệp chính trị
Thành viên của Đảng Xã hội Chile từ năm 2000, bà đã là thành viên hội đồng tại xã San Pablo (vùng Los Lagos) trong bốn nhiệm kỳ. Bà cũng là cố vấn cho Tập đoàn Phát triển Bản địa Quốc gia (Conadi) và đã phục vụ ba nhiệm kỳ. Trong cả hai vị trí, bà đã được bầu bằng cách bỏ phiếu phổ biến có được đa số phiếu. bà tham gia cuộc bầu cử quốc hội năm 2017, ứng cử vào vị trí phó đại diện quận 25 (Osorno, San Juan de la Costa, San Pablo, Puyehue, Río Negro, Purranque, Puerto Octay, Fresia, Frutillar, Llanquihue, Puerto, Los Muermos) . Bà được bầu với 8.142 phiếu, bằng 6,3%. Bà nhậm chức vào ngày 11 tháng 3 năm 2018.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1968


title: Cratichneumon semirufus

text:
Cratichneumon semirufus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cratichneumon


Vietnam Championship Series mùa xuân 2018, tên tiếng Việt thường gọi là "Giải vô địch Liên Minh Huyền Thoại Việt Nam mùa xuân 2018", là giải đấu Liên Minh Huyền Thoại chuyên nghiệp dành riêng cho các đội Việt Nam diễn ra từ ngày 18 tháng 1 đến ngày 7 tháng 4 năm 2018.

Thông tin giải đấu
Giải Vietnam Championship Series mùa xuân 2018 lấy 2 đội từ vòng thăng hạng Vietnam Championship Series mùa xuân 2018 là EVOS Esports và Hall of Fame, hai đội không thể thăng hạng tại vòng thăng hạng Vietnam Championship Series mùa xuân 2018 và phải xuống hạng là Fighter Gaming và New Power Esports.

Giải đấu được tổ chức và điều hành bởi Riot Games và Công ty Vietnam Esports trực thuộc Garena. Đây cũng là mùa giải đầu tiên VCS tách ra khỏi GPL. Thay đổi tại các giải đấu quốc tế có sự tham gia của Việt Nam như sau:
 Việt Nam (VCS) sẽ thuộc nhóm với Thổ Nhĩ Kỳ (TCL) và CIS (LCL) tại các kì Rift Rivals.
 MSI: Sẽ được mở rộng thành giải đấu cho 14 đội.
 CKTG: Chắc chắn có được một suất tham dự Vòng Bảng.
Đội vô địch VCS Mùa Xuân 2018 sẽ tăng lên 100 triệu đồng nâng tổng giá trị lên thành 500 triệu đồng được sẽ tách từ phần thưởng của GPL Mùa Xuân 2018 (Phần thưởng dự kiến mà đội vô địch Việt Nam tham dự GPL Mùa Xuân). Tuy nhiên điều này chỉ áp dụng cho Mùa Xuân, còn từ Mùa Hè trở đi thì Việt Nam sẽ không còn liên quan tới giải đấu của GPL nữa.

Các đội tham dự

Thể thức thi đấu

Vòng bảng
Giai đoạn này sẽ có sự góp mặt của 8 đội tuyển, thi đấu vòng tròn 2 lượt tính điểm để tìm ra 4 đội mạnh nhất góp mặt ở vòng đấu loại. Các trận đấu của giai đoạn Vòng bảng sẽ diễn ra theo thể thức Best of 3 (3 ván đấu tối đa), mỗi game đấu theo thể thức Cấm và Chọn 5vs5 trên bản đồ Summoner's Rift.

Vòng loại trực tiếp
4 đội sẽ thi đấu với nhau theo hình thức bậc thang để tìm ra nhà vô địch: đội hạng 3 và 4 sẽ đấu với nhau trận đầu tiên, đội thắng sẽ đi tiếp gặp đội hạng 2 và ai thắng trận này sẽ được thi đấu chung kết gặp đội đầu bảng. Các trận đấu của giai đoạn này sẽ diễn ra theo thể thức Best of 5 (5 ván đấu tối đa), mỗi game đấu theo thể thức Cấm và Chọn 5vs5 trên bản đồ Summoner's Rift.

Đội hình

Lịch thi đấu
Do VCS tách ra khỏi GPL, lịch thi đấu cũng có sự thay đổi. Giải diễn ra từ ngày 18/1 đến ngày 7/4 năm 2018. Trong đó vòng bảng diễn ra từ ngày 18/1 đến ngày 18/3 năm 2018. Hàng tuần diễn ra 8 trận đấu, với 2 trận mỗi ngày từ Thứ 5 đến Chủ nhật. Vòng bảng tạm nghỉ Tết âm lịch từ ngày 12/2 đến ngày 28/2. Hai trận đấu ngày 27/1 được dời sang ngày 31/1 do trùng thời điểm đội tuyển U23 Việt Nam thi đấu trận chung kết giải bóng đá U23 châu Á.

Các trận Play-off diễn ra trong 3 ngày: 30/3 (vòng 1), 1/4 (vòng 2) và 7/4 (chung kết).

Nguồn:

Bảng xếp hạng VCS mùa xuân 2018

Vòng bảng

MVP (Tuyển thủ xuất sắc nhất)
MVP (Most Valuable Player) là danh hiệu được trao cho tuyển thủ xuất sắc nhất mỗi trận đấu. Mỗi lần tuyển thủ giành được MVP sau mỗi trận đấu được tăng 100 điểm MVP, tuyển thủ có điểm MVP cao nhất sẽ giành được MVP cả giải đấu và giành 10.000.000 VND.

Vòng loại trực tiếp

Vòng thăng hạng Mùa hè
Vòng thăng hạng của VCS A mùa hè 2018 được tổ chức từ ngày 4 tháng 5 đến ngày 8 tháng 5. Cả hai đội VCS, FFQTV Gaming và Hall of Fame, trở lại giải đấu mùa sau.

Giải thưởng

Các bình luận viên và cộng tác viên của giải đấu VCS mùa xuân 2018
- Hoàng Luân ( Bình luận viên đọc giao tranh)

- Đức Mạnh ( Bình luận viên đọc giao tranh)

- Minh Tân (Cộng tác viên BLV hỗ trợ bình luận giao tranh)

- Hữu Trung (Cộng tác viên BLV hỗ trợ bình luận giao tranh)

- Minh Hảo (Bình luận viên phân tích)

- Khánh Hiệp (Bình luận viên phân tích)

- Mạnh An (Bình luận viên phân tích)

- Văn Tùng (Cộng tác viên BLV hỗ trợ bình luận giao tranh)

- Mạnh Linh (Cộng tác viên BLV hỗ trợ bình luận giao tranh)

- Lê Khôi (Dẫn chương trình – Phỏng vấn)

- Hải Bình (Dẫn chương trình – Phỏng vấn)

- Bảo Hưng (Phụ trách chính máy quay Ingame)

Tham khảo

Thể thao Việt Nam năm 2018
Thể thao điện tử Việt Nam năm 2018
Thể thao điện tử năm 2018