title: Gilbert và Sullivan

text:
Gilbert và Sullivan (, viết tắt G&S trong ngữ cảnh) là bộ đôi sân khấu thời đại Victoria gồm nhà viết kịch W. S. Gilbert (1836–1911) và nhà soạn nhạc Arthur Sullivan (1842–1900). Trong giai đoạn từ 1871 đến 1896, họ đã cùng nhau sáng tác 14 vở comic opera, trong đó nổi tiếng nhất là H.M.S. Pinafore, The Pirates of Penzance và The Mikado.

Gilbert là người viết lời libretto cho opera và đã tạo nên những thế giới "ngược đời" (topsy-turvy) tưởng tượng, nơi những điều phi lý lại dẫn đến cái kết hợp lý: tiên nữ kết hợp với lãnh chúa Anh; tán tỉnh là tử tội, kẻ chèo thuyền được kế vị ngôi vương, và hải tặc hiện ra như những quý tộc lạc lối. Sullivan kém Gilbert 6 tuổi, đã viết nhạc, mang lại những giai điệu khó quên truyền tải được cả sự hài hước lẫn cảm động.

Những vở opera của họ đạt được thành công quốc tế rộng rãi và lâu dài, cũng như hiện vẫn được trình diễn trong thế giới Anh ngữ. Gilbert và Sullivan mang lại nội dung và hình thức đổi mới ảnh hưởng trực tiếp đến nhạc kịch suốt thế kỷ 20. Những vở opera cũng ảnh hưởng đến diễn ngôn chính trị, văn học, phim ảnh và truyền hình, được các nhà hài kịch mô phỏng và nhại lại một cách rộng rãi. Nhà sản xuất Richard D'Oyly Carte mang Gilbert và Sullivan lại với nhau và giúp họ cộng tác. Năm 1881, ông dựng Nhà hát Savoy để diễn các tác phẩm chung của hai người (còn gọi là các vở opera Savoy) và thành lập Công ty Opera D'Oyly Carte để trình diễn, quảng bá những vở kịch này trong hơn một thế kỷ.

Khởi đầu

Gilbert trước khi hợp tác với Sullivan

Gilbert sinh tại Luân Đôn ngày 18 tháng 11 năm 1836. Cha ông là William Gilbert từng làm sĩ quan quân y trong hải quân, về sau viết tiểu thuyết và truyện ngắn. Chính Gilbert đã vẽ hình minh họa cho một số tác phẩm của cha. Năm 1861, để có thêm thu nhập, chàng trai Gilbert trẻ tuổi bắt đầu sáng tác những câu chuyện, bài thơ và bài viết với hình minh họa của riêng mình. Phần nhiều trong số đó là nguồn cảm hứng cho các vở kịch và opera của ông về sau, đặc biệt là loạt thơ có tranh Bab Ballad.

Trong Bab Ballad và các vở kịch đầu tiên, Gilbert phát triển phong cách "ngược đời" độc đáo, sự hài hước đến từ tiền đề vô lý trải qua những kết quả logic, nhưng thật ra tất cả vẫn vô lý. Đạo diễn kiêm nhà viết kịch Mike Leigh mô tả phong cách Gilbert như sau:

Gilbert phát triển lý thuyết sáng tạo về nghệ thuật chỉ đạo sân khấu, theo cách của nhà viết kịch và cải cách sân khấu Tom Robertson. Vào thời điểm Gilbert bắt đầu sáng tác, sân khấu Anh đang thời suy thoái. Gilbert đã giúp cải tổ và nâng cao vị thế sân khấu, đặc biệt bắt đầu với sáu vở hí kịch ngắn phù hợp với giải trí gia đình (family-friendly) của Thomas German Reed.

Năm 1870, tại buổi tập cho vở Ages Ago thuộc loạt giải trí này, nhà soạn nhạc Frederic Clay giới thiệu Gilbert với bạn mình là nhà soạn nhạc trẻ Arthur Sullivan. Trong năm sau đó, trước khi hai người lần đầu hợp tác, Gilbert tiếp tục viết những lời, câu chuyện và kịch hài hước như hí kịch Our Island Home (1870), A Sensation Novel (1871) và hài kịch thơ không vần The Princess (1870), The Palace of Truth (1870) và Pygmalion and Galatea (1871).

Sullivan trước khi hợp tác với Gilbert
Sullivan sinh tại Luân Đôn ngày 13 tháng 5 năm 1842, có cha là trưởng ban quân nhạc. Khi lên 8, Arthur đã chơi thành thạo tất cả nhạc cụ trong ban quân nhạc. Tại trường, ông bắt đầu sáng tác nhạc vui và ca khúc. Năm 1856, ông nhận Học bổng Mendelssohn đầu tiên và theo học tại Học viện Âm nhạc Hoàng gia rồi tiếp tục học chỉ huy dàn nhạc tại Leipzig. Năm 1861, ông tốt nghiệp với bộ nhạc incidental cho vở kịch Giông tố của Shakespeare. Năm 1862, phiên bản chỉnh sửa và mở rộng được trình diễn tại Cung pha lê và gây ấn tượng ngay lập tức. Ông bắt đầu tạo dựng danh tiếng là nhà soạn nhạc trẻ triển vọng nhất nước Anh, sáng tác một bản giao hưởng, một bản concerto và một số khúc dạo đầu, trong đó có bản Overture di Ballo năm 1870.

Các tác phẩm lớn đầu tiên của ông cho nhạc kịch có lời là vở The Masque at Kenilworth (1864); bản oratorio The Prodigal Son (1869); và một cantata On Shore and Sea (1871). Ông đã sáng tác một vở ba lê L'Île Enchantée (1864) và nhạc incidental cho một số vở kịch của Shakespeare. Những tác phẩm ban đầu khác được ca ngợi là Symphony in E, Cello Concerto, và Overture in C (In Memoriam) (cả ba đều được công diễn năm 1866). Tiền hoa hồng không giúp Sullivan giàu có. Ông chơi cả organ trong nhà thờ và sáng tác nhiều thánh ca, các khúc hát nổi tiếng và nhạc parlor.

Bước đột phá đầu tiên của Sullivan là hí kịch Cox and Box (1866) cùng nhà viết lời nhạc kịch F. C. Burnand cho buổi họp mặt thân mật. Sau đó tác phẩm đến với công chúng, Gilbert (về sau viết bài phê bình kịch cho tạp chí Fun) cho rằng nhạc của Sullivan "ở nhiều chỗ là quá tầm so với cốt truyện ngớ ngẩn kỳ cục kết hợp với nhau." Tuy vậy, vở diễn rất thành công và vẫn được trình diễn thường xuyên cho đến nay. Vở opera thứ hai của Sullivan và Burnand là The Contrabandista (1867) thì không thành công bằng.

Opera

Những hợp tác đầu tiên

Thespis

Năm 1871, nhà sản xuất John Hollingshead mang Gilbert và Sullivan lại với nhau để tổ chức chương trình giải trí Giáng Sinh với tên gọi Thespis tại Nhà hát Gaiety của mình. Tác phẩm là khúc phóng túng trong đó các vị thần Hy Lạp kinh điển già nua bị thay thế bằng đoàn diễn viên thế kỷ 19, và lấy theo tên cha đẻ kịch Hy Lạp là Thespis. Sự kết hợp giữa châm biếm chính trị và bản nhại grand opera bắt chước Orpheus in the Underworld và La Belle Hélène của Offenbach về sau thống trị nhạc kịch Anh.

Thespis mở màn vào Ngày tặng quà và diễn được 63 buổi. Vở diễn vượt qua 5 trong số 9 tác phẩm cạnh tranh trong kỳ lễ năm 1871, và số buổi đã dài hơn lượt diễn thông thường tại Gaiety. Không ai khi ấy có thể đoán trước được đó là sự mở đầu hợp tác của hai tài năng. Khác với các tác phẩm chung sau này của Gilbert và Sullivan, vở diễn được chuẩn bị vội vàng, bản chất táo bạo giống như các phẩm trước đó của Gilbert với phong cách hài linh hoạt hơn cho phép các diễn viên ứng biến. Hai trong số các nhân vật nam do nữ diễn viên thủ vai, họ phô bày chân trên sân khấu mà sau bị chính Gilbert lên án. Bản nhạc cho Thespis không được xuất bản và hiện đã thất lạc, ngoại trừ một bài hát được xuất bản riêng là đoạn điệp khúc được dùng lại trong vở The Pirates of Penzance và nhạc ba lê màn II.

Suốt ba năm kế tiếp, Gilbert và Sullivan không có dịp làm việc cùng nhau nữa nhưng mỗi người đều trở nên nổi tiếng hơn trong lĩnh vực của mình. Gilbert làm việc cùng Frederic Clay trong Happy Arcadia (1872) và Alfred Cellier trong Topsyturveydom (1874), ông viết The Wicked World (1873), Sweethearts (1874) và nhiều tác phẩm khác như lời nhạc kịch (libretto), kịch vui (farce), khúc phóng túng, hài kịch hư cấu, kịch và kịch chuyển thể. Sullivan hoàn thành Festival Te Deum (1872); một oratorio khác là The Light of the World (1873); chuỗi ca khúc duy nhất trong sự nghiệp The Window hay The Song of the Wrens (1871); nhạc incidental cho The Merry Wives of Windsor (1874) và nhiều ca khúc, từ ballad phòng trà cho đến thánh ca như bài Tinh binh Jesus tiến lên (1872). Đồng thời lúc ấy, khán giả đến rạp ngày càng đông do dân số Anh tăng nhanh; giáo dục và mức sống được cải thiện, đặc biệt đối với tầng lớp trung lưu; giao thông công cộng tăng cường; lắp đặt đèn đường, khiến cho từ nhà hát về nhà được an toàn hơn. Số lượng đàn dương cầm nước Anh sản xuất tăng gấp đôi từ năm 1870 đến năm 1890 khi nhiều người bắt đầu chơi nhạc parlor tại gia cũng như mở cửa nhiều nhà hát và phòng hòa nhạc hơn.

Trial by Jury
Năm 1874, Gilbert viết một libretto ngắn theo đặt hàng của nhà chỉ huy-sản xuất Carl Rosa. Vợ Rosa đáng lẽ đóng vai chính nhưng bà mất khi sinh con nên vở này bị hủy. Không lâu sau, Richard D'Oyly Carte đang quản lý Nhà hát Hoàng gia và cần một đoạn opera ngắn làm tiết mục hạ màn cho La Périchole của Offenbach. Carte biết về bản libretto của Gilbert dành cho Rosa và đề nghị Sullivan viết nhạc cho bản này. Tháng 2 năm 1875, Gilbert đọc lời cho Sullivan, nhà soạn nhạc trẻ đã rất thích thú; soạn ra Trial by Jury (Xử án bằng bồi thẩm đoàn). Vở được dàn dựng trong vài tuần.

Tác phẩm là một trong những cợt nhả hài hước của Gilbert về luật pháp và nghề pháp lý, dựa trên kinh nghiệm thầy cãi ngắn ngủi của mình. Nội dung liên quan đến việc bội ước hôn nhân. Nam bị đơn lập luận muốn chỉ bồi thường ít thôi vì "anh ta là kẻ xấu xa", trong khi nữ nguyên đơn lập luận đã yêu bị đơn nhiệt thành và mong muốn "bồi thường đáng kể". Tranh luận mãi, cuối cùng thẩm phán giải quyết vụ án bằng cách kết hôn với chính nguyên đơn dễ thương.  Anh trai Sullivan là Fred vào vai quan tòa (Learned Judge). Đoạn opera thành công vang dội, hơn cả vở La Périchole. Nhanh chóng kéo theo đó là các chuyến lưu diễn xuống tỉnh và tổ chức diễn thêm tại các rạp khác nữa.

Fred Sullivan là nguyên mẫu giọng nam trung cho các vai hát "patter" trong các vở opera sau này. Burnand viết rằng anh ấy "là một trong những comic little men tự nhiên nhất mà tôi từng gặp. Anh ấy cũng là một nhạc sĩ biểu diễn hạng nhất... Vì là người gây cười nhất, nên anh ấy tốt nhất." Sáng tạo của Fred sẽ đóng vai trò làm hình mẫu cho những tác phẩm cộng tác sau đó, mỗi vở đều có vai comic little man quan trọng, như Burnand đề cập. Giọng nam trung "patter" (về sau kiểu vai này gọi là "principal comedian" - diễn viên hài kịch chính) thường đảm nhận vai chính trong các vở opera của Gilbert và Sullivan, và hát các khúc "patter" nhịp điệu nhanh.

Sau thành công của Trial by Jury, các nhà hát đặt hàng Gilbert và Sullivan cùng nhau viết thêm nhiều vở opera nữa. Trong hai năm tiếp theo, Richard D'Oyly Carte và Carl Rosa là hai trong số những nhà quản lý sân khấu đã thương lượng với bộ đôi nhưng không thể đi đến thỏa thuận. Carte đề xuất tái diễn Thespis cho mùa Giáng sinh năm 1875, Gilbert và Sullivan sẽ chỉnh sửa lại bản mới, nhưng cuối cùng lại không có tài chính cho việc này. Đầu năm 1876, Carte đề nghị Gilbert và Sullivan sáng tác vở opera một màn về chủ đề trộm cắp, nhưng vở này chưa bao giờ hoàn tất.

Thành công ban đầu

The Sorcerer
Tham vọng thực sự của Carte là phát triển một loại operetta kiểu Anh có thể thay thế diễn hài thô tục và những vở operetta Pháp được dịch rất tệ đang thống trị sân khấu Luân Đôn thời đó. Ông thành lập Công ty Opera Hài kịch, đặt hàng Gilbert và Sullivan viết một vở comic opera làm tâm điểm diễn xuất buổi tối.

Gilbert tìm thấy chủ đề trong truyện ngắn "The Elixir of Love" (Xuân dược) của mình, nội dung liên quan đến những phức tạp phát sinh khi phát lọ xuân dược cho hết cư dân một làng nhỏ. Nhân vật chính thương gia Cockney và cũng là phù thủy, buôn bán các bùa phép ban phúc (ít ai mua) hay nguyền rủa (nhiều người mua). Gilbert và Sullivan đã làm việc không biết mệt, giúp cho The Sorcerer (Phù thủy) (1877) là một tác phẩm hoàn chỉnh được đánh bóng mở màn ấn tượng, trái ngược hẳn với Thespis chưa được tập dượt gì. Tuy cũng được giới phê bình hoan nghênh, The Sorcerer lại không được thành công giống như Trial by Jury. Dù sao, vở này cũng được diễn hơn sáu tháng. Carte và nghiệp đoàn của ông ta đủ tự tin để đặt hàng hai người một vở opera trọn vẹn.

H.M.S. Pinafore
Gilbert và Sullivan ghi dấu thành công quốc tế đầu tiên với H.M.S. Pinafore (1878), châm biếm xu hướng gia tăng những kẻ không đủ tiêu chuẩn lại có chức quyền và chọc vui Hải quân Hoàng gia, cũng như nỗi ám ảnh về địa vị xã hội của người Anh (xây dựng theo chủ đề được đề cập trong The Sorcerer, tình yêu giữa những người khác biệt về tầng lớp xã hội). Giống như nhiều vở opera của Gilbert và Sullivan thường có bước ngoặt bất ngờ thay đổi mọi thứ đáng kể ở gần cuối câu chuyện.

Gilbert giám sát việc thiết kế khung cảnh, trang phục, và chỉ đạo diễn xuất trên sân khấu. Ông đề ra chủ nghĩa hiện thực trong diễn xuất, tránh tương tác với khán giả và nhấn mạnh tiêu chuẩn đặc trưng nhân vật không bao giờ nhận thức được sự ngớ ngẩn của chính họ. Ông yêu cầu diễn viên phải nằm lòng lời thoại và tuân theo chỉ dẫn, điều này khá mới mẻ đối với nhiều diễn viên thời đó. Sullivan đích thân giám sát việc chuẩn bị âm nhạc. Sân khấu nhạc kịch Anh nhờ đó mà được đánh bóng và sắc nét mới. Jessie Bond về sau viết lại:

H.M.S. Pinafore diễn được 571 suất tại Luân Đôn, đứng hàng ngoại hạng trong thời kỳ này. Hàng trăm phiên bản Pinafore lậu xuất hiện ở Mỹ. Khi đang công diễn Pinafore, Richard D'Oyly Carte chia tay các nhà đầu tư làm họ bất mãn vì không nhận được lợi lộc. Họ dàn dựng vụ hành hung công khai, cho một nhóm côn đồ tới phá ngay khi đang diễn. Nhóm kỹ thuật hậu trường đã bảo vệ sân khấu trước nhóm tấn công này. Việc này mở đường cho Carte liên minh với Gilbert và Sullivan thành lập Công ty Opera D'Oyly Carte, nơi cho ra lò tất cả những vở opera của họ sau này.

Bản libretto của H.M.S. Pinafore dựa trên các kiểu mẫu nhân vật có sẵn, đa số là quen thuộc trong opera châu Âu (một số phát triển từ thời Gilbert hợp tác German Reeds trước đó): nam chính anh hùng (tenor) và người nữ phối cặp (soprano); bà già giọng bí ẩn hoặc đanh sắc (contralto); cha nữ chính (baritone) và nhân vật phản diện kinh điển (bass-baritone). Gilbert và Sullivan đã thêm vào yếu tố cho nhân vật hát patter trong hí kịch. Thành công của H.M.S. Pinafore đã thắt chặt hệ thống biểu diễn và sản xuất của D'Oyly Carte, mỗi vở opera sẽ sử dụng kiểu tuyến nhân vật như vậy. Trước The Sorcerer, Gilbert dựng kịch quanh những ngôi sao đã thành danh trong nhà hát khách hàng của mình, như trường hợp Thespis hay Trial by Jury. Nhưng khi tập hợp và xây dựng đội ngũ cho The Sorcerer, Gilbert không còn thuê các ngôi sao nữa; mà ông tự tạo ra ngôi sao. Ông và Sullivan chọn diễn viên, sáng tác opera của họ cho cả dàn diễn viên hơn là các ngôi sao riêng lẻ.

Hệ thống vốn tiết mục đảm bảo cho John Wellington Wells hát patter vốn vào vai phù thủy sẽ trở thành Ngài Joseph Porter thống lãnh hải quân hoàng gia trong H.M.S. Pinafore, tiếp sau là vai Thiếu tướng Stanley trong The Pirates of Penzance, v.v. Tương tự, bà Partlet trong The Sorcerer chuyển thành Little Buttercup trong Pinafore, rồi là bà hầu gái tận tụy Ruth trong Pirates. Những diễn viên không tên tuổi cùng sớm tham gia hợp tác với Gilbert và Sullivan và đi theo công ty nhiều năm đã trở thành những ngôi sao sân khấu thời Victoria. Họ là giọng chính George Grossmith, nam trung trữ tình Rutland Barrington, nam trung trầm Richard Temple, nữ cao soubrette Jessie Bond.

The Pirates of Penzance
The Pirates of Penzance (Hải tặc Penzance) (Đêm giao thừa năm 1879) cũng châm biếm các quy ước thường thấy trong grand opéra như ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ gia đình, "trịnh trọng" của nền văn minh và tầng lớp quý tộc, và sự phù hợp của nền giáo dục tự do. Nội dung cũng lấy lại chủ đề những người không xứng đáng trong Pinafore như "Thiếu tướng thời hiện đại" cập nhật đủ mọi kiến thức ngoại trừ quân sự. Vì hải tặc Penzance tốt bụng đều là trẻ mồ côi nên vị thiếu tướng gạt rằng mình cũng là trẻ mồ côi để cùng các con gái trốn thoát. Những tên cướp biển biết được trò dối trá nên bắt giữ thiếu tướng lại. Khi biết được những tên hải tặc đều thuộc dòng dõi khanh tướng, thiếu tướng lại ngã giá: "Hãy quay lại với phẩm trật danh phận mình rồi cưới các con gái xinh đẹp của tôi!"

Tác phẩm được công diễn lần đầu ở New York chứ không phải Luân Đôn, trong nỗ lực (bất thành) nhằm bảo đảm bản quyền tại Mỹ. Tác phẩm ghi nhận thành công lớn với cả giới phê bình lẫn khán giả. Gilbert, Sullivan và Carte đã cố gắng trong nhiều năm để kiểm soát bản quyền biểu diễn tại Mỹ đối với các vở opera của mình nhưng bất thành. Dầu vậy, Pirates thành công vang dội ở cả New York (khiến nhiều bản nhái theo) rồi đến Luân Đôn, trở thành một trong những tác phẩm của Gilbert và Sullivan được trình diễn, chuyển thể và nhại lại thường xuyên nhất. Tác phẩm cũng thành công trong các vở diễn phục hưng sân khấu ở Broadway năm 1981 và ở West End năm 1982 của Joseph Papp tiếp tục ảnh hưởng đến việc sản xuất các vở opera cùng tên sau này.

Năm 1880, cantata The Martyr of Antioch của Sullivan được diễn lần đầu tại Liên hoan Âm nhạc Ba năm Leeds với libretto được Sullivan và Gilbert chuyển thể từ bài thơ sử thi năm 1822 của Henry Hart Milman liên quan đến Nữ thánh Margaret thành Antioch tử đạo vào thế kỷ 3. Sullivan trở thành nhạc trưởng của lễ hội âm nhạc Leeds rà đời năm 1880 và chỉ huy buổi biểu diễn. Năm 1898, Công ty Opera Carl Rosa dàn dựng cantata này thành vở opera.

Khai trương Nhà hát Savoy

Patience

Patience (1881) châm biếm phong trào thẩm mỹ nói chung và các thi sĩ lòe loẹt trong đó, kết hợp những khía cạnh của Algernon Charles Swinburne, Dante Gabriel Rossetti, Oscar Wilde, James McNeill Whistler và nhiều người khác trong hai nhân vật nhà thơ đối nghịch Bunthorne và Grosvenor. Grossmith vào vai Bunthorne đã trang điểm, trang phục, tóc giả giống như Swinburne và đặc biệt là theo Whistler, như thấy trong bức hình bên cạnh. Tác phẩm cũng phản ánh sự phù phiếm của nam giới và chủ nghĩa sô vanh trong quân đội. Nội dung nói về hai nhà thơ thẩm mỹ đối thủ của nhau, họ quyến rũ gái làng là những người đã đính hôn với lính kỵ. Cả hai đều yêu cô gái vắt sữa Patience. Patience ghét một người, yêu người kia nhưng cho rằng phải tránh mặt anh ta. Richard D'Oyly Carte cũng là nhà đại diện cho Oscar Wilde, người đề xướng chủ nghĩa thẩm mỹ nhưng chưa có tiếng tăm khi ấy. Carte đưa Wilde đến Mỹ để tham gia thuyết trình trong lúc vở kịch đang được trình diễn tại đó, nhằm để khán giả có thể hiểu tác phẩm đang châm biếm vấn đề gì.

Trong khi diễn Patience, Carte xây dựng Nhà hát Savoy lớn, hiện đại để làm sân khấu nhà lâu dài. Đây là nhà hát đầu tiên (và là tòa nhà công cộng đầu tiên trên thế giới) dùng điện thắp sáng. Patience chuyển sang Savoy sau sáu tháng diễn tại Opera Comique, tổng cộng là 578 buổi diễn, vượt qua cả H.M.S. Pinafore.

Iolanthe
Iolanthe (1882) là vở opera đầu tiên mở màn tại Savoy. Savoy chạy điện hoàn toàn có thể tạo ra nhiều hiệu ứng đặc biệt, chẳng hạn như những chiếc đũa thần lấp lánh cho dàn đồng ca tiên nữ. Vở opera chọc vào luật pháp và Nhà nghị viện Anh cũng như xung đột giới tính. Các nhà phê bình cho rằng Sullivan đã tiến thêm một bước với Iolanthe. The Daily Telegraph nhận xét "Nhà soạn nhạc đã nắm bắt được cơ hội, và chúng ta có trách nhiệm ghi nhận ông đã nỗ lực nhất với Iolanthe trong toàn bộ loạt kịch của Gilbert." Tương tự, The Theatre đánh giá "âm nhạc Iolanthe là chef-d’œuvre của Tiến sĩ Sullivan. Chất lượng xuyên suốt đồng đều hơn và ở tầm cao hơn bất kỳ tác phẩm nào trước đó của ông..."

Iolanthe là một trong số tác phẩm của Gilbert gồm The Wicked World (1873), Broken Hearts (1875), Princess Ida (1884) và Fallen Fairies (1909) nói về đàn ông và "tình yêu trần tục" tàn phá hiện trạng thế giới yên bình của phụ nữ. Đầu thập niên 1870, Gilbert sáng tác một số "hài kịch cổ tích" tại Nhà hát Haymarket. Chịu ảnh hưởng từ tác phẩm cổ tích của James Planché, các vở kịch này ra đời dựa trên ý tưởng về những nhân vật được tự mạc khải do pháp thuật hay can thiệp siêu nhiên nào đó.

Năm 1882, Gilbert lắp điện thoại tại nhà và trên bàn làm việc trong Nhà hát Savoy để có thể theo dõi các buổi tập và diễn từ nhà. Gilbert đã đề cập đến công nghệ mới trong Pinafore vào năm 1878, chỉ hai năm sau phát minh ra điện thoại và trước cả khi dịch vụ điện thoại xuất hiện tại Luân Đôn. Sullivan cũng lắp một chiếc. Ngày 13 tháng 5 năm 1883, trong tiệc mừng sinh nhật lần thứ 41 của nhà soạn nhạc, các vị khách bao gồm cả Thân vương xứ Wales (là Edward VII về sau), đã nghe trực tiếp các phần Iolanthe từ Savoy. Đây có lẽ là buổi "phát sóng" opera trực tiếp đầu tiên.

Năm 1883, trong đợt diễn Iolanthe, Sullivan được nữ hoàng Victoria phong tước hiệp sĩ. Tuy chính những vở opera cộng tác với Gilbert mới khiến thanh danh ông nổi bật, nhưng vinh dự hoàng gia lại trên cơ sở những đóng góp cho âm nhạc chuyên biệt. Tổ chức âm nhạc và nhiều nhà phê bình tin rằng Sullivan sẽ chấm dứt việc sáng tác comic opera với lý do hiệp sĩ âm nhạc không nên hạ mình xuống dưới oratorio hoặc grand opéra. Dù được đảm bảo tài chính khi viết cho Savoy, Sullivan ngày càng xem nhẹ việc cộng tác với Gilbert, coi là dưới tầm mình và đơn giản là lặp lại. Hơn nữa, ông tỏ ra không hài lòng khi phải đơn giản hóa âm nhạc để phù hợp với lời hát của Gilbert. Nhưng nghịch lý là vào tháng 2 năm 1883, ngay sau khi Iolanthe mở màn, Sullivan đã ký thỏa thuận 5 năm với Gilbert và Carte, trong đó có yêu cầu sản xuất vở comic opera mới mỗi 6 tháng.

Princess Ida
Princess Ida (Công chúa Ida) (1884) khoác lên cái vỏ giáo dục nữ tính và chủ nghĩa Sô vanh của nam giới để tiếp tục chủ đề xung đột giới tính từ Iolanthe. Vở opera dựa trên bài thơ The Princess: A Medley của Tennyson. Gilbert từng dựa vào đó viết một vở kịch vui không vần với tựa đề The Princess năm 1870. Ông lấy lại rất nhiều đoạn hội thoại từ đó cho vào libretto Princess Ida mới này. Princess Ida là tác phẩm duy nhất của Gilbert và Sullivan có đoạn hội thoại hoàn toàn bằng thơ không vần, cũng là tác phẩm chung duy nhất của họ có ba màn. Lillian Russell tham gia tập vai chính nhưng Gilbert thấy diễn viên không đủ chuyên tâm. Khi bỏ lỡ một buổi tập, Gilbert đã loại Russell khỏi vở diễn.

Theo chuẩn mực trước đây, Princess Ida là vở opera đầu tiên không thành công của Gilbert và Sullivan. Mùa hè Luân Đôn đặc biệt nóng nực khiến không bán được vé. Vở opera diễn được tương đối ngắn là 246 buổi, và không được diễn lại ở Luân Đôn cho đến tận năm 1919. Sullivan từng hài lòng với lời libretto. Nhưng hai tháng sau khi Ida mở màn, ông nói với Carte "Tôi không thể sáng tạo thêm khác cho nhân vật trong những tác phẩm do Gibert và chính tôi từng viết ra." Khi Princess Ida có dấu hiệu giảm sút, Carte nhận ra lần đầu tiên trong lịch sử cộng tác chưa hề có vở mới sẵn sàng để thay thế cho vở cũ sắp phải hạ màn. Vào ngày 22 tháng 3 năm 1884, ông thông báo theo hợp đồng cho Gilbert và Sullivan rằng cần một vở opera mới trong vòng 6 tháng.

Né "viên kẹo ma thuật"

The Mikado

Thành công nhất của Nhà hát Savoy là The Mikado (1885), vở diễn chế nhạo bộ máy quan liêu Anh, được ngụy trang lộ liễu bằng bối cảnh Nhật Bản. Gilbert ban đầu đề xuất cốt truyện opera mới về viên kẹo ngậm có thể biến đổi nhân vật nhưng Sullivan cho là không tự nhiên và thiếu "sự thích thú và xác suất xảy đến" cũng như quá giống với The Sorcerer trước đó. Giống như nội dung trong phim Topsy-Turvy, cả hai rơi vào bế tắc cho đến ngày 8 tháng 5 năm 1884, Gilbert từ bỏ ý tưởng "viên kẹo", chấp thuận một libretto không có bất kỳ yếu tố siêu nhiên nào.

Trong bối cảnh Anh-Nhật mở cửa giao thương, hàng nhập khẩu, nghệ thuật và phong cách Nhật trở thành mốt, ở Knightsbridge còn tổ chức triển lãm làng quê Nhật, đây là cơ hội chín muồi cho một vở opera về Nhật Bản. Gilbert nói "Tôi không thể đưa ra lý do chính đáng cho... cốt truyện đặt ở Nhật Bản... cung cấp cho bạn một lý do chính đáng cho việc ... tác phẩm của chúng tôi được đặt ở Nhật Bản. Đó là... cách thể hiện, khung cảnh và trang phục đẹp như tranh vẽ, và tôi cho rằng ý tưởng về viên quan chấp chính... vừa phán xét vừa là đao phủ nhưng không làm hại đến cả con kiến, có lẽ sẽ khiến công chúng thích thú."

Đặt bối cảnh ở một đất nước xa xôi như Nhật Bản cho phép Gilbert và Sullivan tự do hơn trong việc châm biếm thể chế chính trị Anh dưới vỏ bọc Nhật. Gilbert viết "Mikado trong opera là vị vua hư cấu vào thời đại xa xôi, nên dù bất kỳ cách nào cũng không thể xem là cú đánh vào thể chế hiện thời." G. K. Chesterton so sánh nó với Gulliver du kí của Jonathan Swift: "Gilbert đã rượt theo đuổi bắt các tệ nạn nước Anh hiện đại cho đến khi chúng không còn chân mà đứng, chính xác như Swift đã làm... Tôi không chắc trong toàn bộ vở kịch có trò đùa nào đúng với người Nhật không nhưng tất cả những câu chuyện cười đó đều phù hợp với người Anh... Pooh-bah ở Anh không chỉ là châm biếm mà còn là sự thật."

The Mikado đã trở thành vở diễn thành công nhất của bộ đôi với 672 buổi tại Nhà hát Savoy, vượt qua Pinafore và Patience. Đây vẫn là vở opera Savoy được trình diễn thường xuyên nhất. The Mikado được dịch ra nhiều thứ tiếng và là một trong những vở nhạc kịch được trình diễn thường xuyên nhất trong lịch sử.

Ruddigore
Ruddigore (1887) thuộc thể loại melodrama đảo nghịch thời Victoria, không thành công như hầu hết các tác phẩm chung trước đó, chỉ với 288 buổi diễn. Các nhà phê bình đánh giá tiêu cực về tựa đề gốc Ruddygore cùng với một số chi tiết cốt truyện như hồi sinh hồn ma.{{efn|Gilbert phản hồi khi có ý kiến cho rằng hai cách viết đều có nghĩa giống nhau: "Vậy thì anh có hiểu rằng khi tôi nói 'Tôi ngưỡng mộ diện mạo hồng hào của anh' (I admire your ruddy countenance) thì có ý là 'Tôi thích đôi má đầy máu của anh' (I like your bloody cheek)."}} Gilbert và Sullivan đã phải thay chữ trong tiêu đề, thực hiện một số chỉnh sửa và cắt xén. Tuy vậy vở diễn vẫn có lãi và đánh giá sau đó đều không tệ. Như tờ The Illustrated London News khen ngợi tác phẩm, Gilbert và đặc biệt là Sullivan: "Ngài Arthur Sullivan đã thành công xuất sắc trong việc thể hiện tình cảm tinh tế và hài hước trong comic opera. Về tình cảm tinh tế, giai điệu duyên dáng quyến rũ chiếm ưu thế về; còn về hài hước, âm nhạc trong những tình huống kỳ cục mang lại sắc thái vui nhộn." Khi diễn lại Ruddigore sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Rupert D'Oyly Carte  đã thực hiện thêm một số sửa đổi khác, thêm vào một bản overture mới. Sau đó, Công ty Opera D'Oyly Carte thường diễn lại vở này.

Một số yếu tố cốt truyện Ruddigore từng được Gilbert giới thiệu trong vở opera một màn Ages Ago (1869) trước đó của mình, như tổ tiên độc ác và hình ảnh ma quái bước ra từ tranh chân dung họ. Khi Ruddigore hạ màn vẫn chưa có sẵn vở opera mới nào để diễn tiếp. Gilbert lại đề xuất phiên bản cốt truyện "viên kẹo" cho vở opera tiếp theo, còn Sullivan cũng nhắc lại sự miễn cưỡng của mình nếu phải thực hiện. Trong khi hai người chưa tìm được tiếng nói chung do khác biệt nghệ thuật cũng như Sullivan còn có việc khác phải hoàn thành, Carte hồi sinh các vở cũ được yêu thích như H.M.S. Pinafore, The Pirates of Penzance và The Mikado.

The Yeomen of the GuardYeomen of the Guard (1888) là tác phẩm chung duy nhất của bộ đôi có cái kết không hài. Nhân vật chính là gã hề và nữ ca sĩ bị cuốn vào một âm mưu mạo hiểm tại Tháp Luân Đôn thế kỷ 16. Hoàn toàn không có sự châm biếm thể chế Anh trong đó. Các hội thoại bằng văn xuôi có phong cách gần như kiểu tiếng Anh hiện đại sơ khai. Gilbert quay lại bi kịch Broken Hearts năm 1875 của mình để lấy tư liệu cốt truyện. The Times khen ngợi libretto: "Phải thừa nhận rằng Ngài Gilbert đã nỗ lực vượt ra lối mòn thân thuộc để vươn lên tầm cao hơn". Dù không phải là vở grand opéra, nhưng bản libretto mới đã tạo cơ hội cho Sullivan soạn bản nhạc kịch tham vọng nhất của ông cho đến nay. Mới đây ca ngợi Sullivan với bản oratorio thành công The Golden Legend, các nhà phê bình tiếp tục coi bản nhạc dành cho Yeomen là hay nhất của Sullivan. Họ đánh giá cao gồm cả bản overture được soạn dưới hình thức sonata chứ không phải là pot-pourri nối tiếp các giai điệu từ opera, giống như hầu hết các overture khác của Sullivan. Tờ The Daily Telegraph cho biết:Yeomen thành công vang dội, được diễn hơn một năm ở cả New York và các chuyến lưu diễn. Ngày 12 tháng 3 năm 1889, Sullivan viết cho Gilbert:

Sullivan nhấn mạnh rằng tác phẩm tiếp theo phải là grand opéra. Gilbert không cho rằng mình phải viết grand opéra nhưng đã đề nghị một thỏa hiệp mà cuối cùng Sullivan đã chấp thuận. Hai người sẽ cùng sáng tác một operetta cho Savoy, đồng thời Sullivan soạn nhạc grand opéra (Ivanhoe) cho nhà hát mới mà Carte đang xây dựng nhắm đến trình diễn opera Anh. Sau một thời gian ngắn bế tắc chọn chủ đề, Sullivan chấp nhận ý tưởng về thành Venezia, "dường như mang lại cho tôi cơ hội tuyệt vời để nắm bắt sắc màu tươi sáng và âm nhạc."

The GondoliersThe Gondoliers (1889) có bối cảnh diễn ra một phần ở Venezia, phần khác tại vương quốc do cặp chèo thuyền (gondolier) cai trị. Cặp gondolier cố gắng tu sửa chế độ quân chủ theo tinh thần "bình đẳng cộng hòa". Gilbert tóm lại vài chủ đề trước đây của mình, chẳng hạn như phân biệt giai cấp. Lời nhạc kịch cũng phản ánh niềm say mê của Gilbert với "Luật Công ty Cổ phần", nhấn mạnh sự hội tụ vô lý của con người tự nhiên và tư cách pháp nhân, điều này còn rõ ràng hơn nữa trong vở tiếp theo Utopia Limited. Báo chí cũng đầy thích thú trước vở diễn. Tờ Illustrated London News đưa tin:

Bạn cộng tác cũ trong vở Cox and Box (sau này là biên tập viên của tạp chí Punch) là Burrnand đã viết cho Sullivan: "Magnificento!... Tôi phát ghen với anh và W.S.G có thể đặt một tác phẩm mốt thời thượng hoàn chỉnh như này lên sân khấu." Vở opera được coi là thành công chung lớn cuối cùng của Gilbert và Sullivan, có số buổi diễn chỉ thua kém H.M.S. Pinafore, Patience và The Mikado. Ngày 6 tháng 3 năm 1891, The Gondoliers là vở opera đầu tiên của Gilbert và Sullivan được vinh dự diễn tại Lâu đài Windsor phục vụ nữ vương Victoria và hoàng gia.

Xung đột tấm thảm
Mối quan hệ của Gilbert và Sullivan trong công việc khá là thân thiện, nhưng đôi khi cũng căng thẳng, đặc biệt càng gia tăng trong các vở opera về sau. Nguyên nhân phần vì mỗi người đều muốn người kia phải theo yêu cầu công việc của mình, phần khác là do tính cách đối lập: Gilbert thường đối đầu và dễ tự ái còn Sullivan hay tránh xung đột. Libretto của Gilbert thấm nhuần những tình huống "đảo nghịch" theo chủ nghĩa phi lý, đảo lộn trật tự xã hội. Nội dung này thường mâu thuẫn với mong muốn của Sullivan theo chủ nghĩa hiện thực và giàu cảm xúc. Sự châm biếm chính trị của Gilbert thường chọc ghẹo đến những người giàu có và quyền lực, đây lại là đối tượng Sullivan tìm kiếm kết thân và nhận bảo trợ.

Gilbert và Sullivan nhiều lần bất đồng khi chọn chủ đề. Mỗi lần sau khi kết thúc Princess Ida và Ruddigore kém thành công hơn 7 vở khác từ  H.M.S. Pinafore đến The Gondoliers, Sullivan đề nghị chấm dứt cộng tác, nêu ra cảm nhận cốt truyện của Gilbert cứ bị lặp lại và không thấy thỏa mãn nghệ thuật với các vở opera. Trong lúc hai nghệ sĩ giải quyết khác biệt, Carte vẫn mở cửa Savoy diễn lại các tác phẩm trước đó. Cứ như vậy, sau vài tháng tạm dừng, Gilbert lại có libretto thuyết phục được Sullivan chuyển từ phản đối sang chấp thuận, thế là hai bên tiếp tục cộng tác.

Tháng 4 năm 1890, trong lượt chạy diễn The Gondoliers, Gilbert chất vấn Carte về chi phí sản xuất. Trong số các hạng mục Gilbert phản đối có chi phí tấm thảm mới trải ở sảnh Nhà hát Savoy, Carte tính chung cho cả ba. Gilbert nói đây là chi phí bảo trì nên được tính cho riêng Carte. Gilbert đối chất với Carte, nhưng Carte từ chối xem xét lại các khoản này. Gilbert nổi hung và viết cho Sullivan "Tôi để lại cho anh ta một lời rằng thật sai lầm khi đạp đổ cái thang đã nâng mình lên". Helen Carte viết rằng Gilbert xử sự với Carte "theo cách mà tôi không nghĩ rằng đáng dùng thậm chí đối với một người đầy tớ làm phật lòng mình". Ngày 5 tháng 5 năm 1890, Gilbert viết cho Sullivan: "Cuối cùng thì thời điểm chúng ta chấm dứt cộng tác đã đến... Tôi đang viết cho Carte... thông báo để anh ta không sản xuất hoặc biểu diễn bất kỳ bản libretto nào của tôi sau Giáng sinh năm 1890 nữa." Như nhà viết tiểu sử Andrew Crowther giải thích:

Mọi chuyện sớm trở nên trầm trọng, Gilbert không còn giữ được bình tĩnh đã đâm đơn kiện Carte. Sullivan đứng về phía Carte bằng cách đưa ra tờ khai hữu thệ sai lầm về những chi phí pháp lý tồn đọng từ vụ việc giữa Gilbert và Lillian Russell năm 1884. Trên thực tế, những khoản này đã được trả hết. Phát hiện ra việc này, Gilbert yêu cầu rút lại bản khai nhưng Sullivan từ chối. Gilbert thấy hành động đó là vô đạo đức nên không thể bỏ qua. Còn Sullivan lại cho rằng Gilbert nghi ngờ ý tốt của mình. Trong mọi trường hợp thì còn nhiều lý do khác để Sullivan đứng về phía Carte. Carte đang xây Nhà hát Opera Hoàng gia Anh (nay là Nhà hát Cung điện), diễn vở grand opéra duy nhất trong sự nghiệp Sullivan là Ivanhoe. Sau khi The Gondoliers diễn xong năm 1891, Gilbert rút lại quyền cho phép diễn các bản libretto của mình, đồng thời thề sẽ không viết thêm vở opera nào cho Savoy nữa.

Sau đó, Gilbert viết The Mountebanks với Alfred Cellier và bản opera thất bại Haste to the Wedding cùng với George Grossmith, còn Sullivan soạn nhạc cho Haddon Hall cùng Sydney Grundy. Gilbert cuối cùng đã thắng kiện nhưng hành động và tuyên bố của ông làm đau lòng những người từng cộng tác với mình. Tuy vậy, sự cộng tác này sinh lời đến nỗi khi Nhà hát Opera Hoàng gia Anh thất bại tài chính, vợ chồng Carte đã tìm cách tái hợp bộ đôi nghệ sĩ. Cuối năm 1891, sau nhiều nỗ lực hòa giải bất thành, Tom Chappell là nhà xuất bản âm nhạc cho bộ đôi đã đứng ra và thành công hàn gắn lại trong vòng hai tuần, cuối cùng giúp cho Gilbert và Sullivan có thêm hai lần làm việc chung nữa. Dù gì thì Gilbert và Sullivan cũng là bộ đôi mang lại nhiều lợi nhuận nhất cho Tom Chappell.

Những tác phẩm chung cuối

Vở opera áp chót của hai người Utopia, Limited (1893) chỉ đạt được thành công khiêm tốn còn tác phẩm cuối cùng The Grand Duke (1896) thất bại hoàn toàn. Cả hai vở này đều không nằm trong danh sách những tác phẩm của Gilbert và Sullivan được diễn thường xuyên cho đến khi Công ty Opera D'Oyly Carte thực hiện các bản thu âm chuyên nghiệp hoàn chỉnh đầu tiên của vào thập niên 1970. Gilbert cũng đề nghị với Sullivan cùng làm His Excellency (1894). Nhưng do Gilbert khăng khăng muốn mời Nancy McIntosh là người được ông bảo trợ từ Utopia nên Sullivan đã khước từ. F. Osmond Carr đã thay thế để soạn nhạc cho His Excellency.

Sau The Grand Duke, hai người không còn lý do gì để làm việc chung nữa. Thậm chí năm 1898 còn xảy ra một sự hiểu lầm khó chịu. Ngày 28 tháng 5, tại buổi ra mắt vở opera Beauty Stone của Sullivan, Gilbert cùng bạn bè đến Nhà hát Savoy. Ông vốn đinh ninh rằng Sullivan đã dành một số ghế cho mình. Nhưng người ta thông báo rằng Sullivan phản đối sự có mặt của Gilbert, dù rằng về sau Sullivan phủ nhận điều này. Ngày 17 tháng 11 năm 1898 là lần cuối cùng hai người gặp nhau tại lễ kỷ niệm 21 năm buổi trình diễn đầu tiên của The Sorcerer trong Nhà hát Savoy, họ đã không nói một lời nào với nhau. Khi ấy, sức khỏe Sullivan đã rất kém, ông qua đời năm 1900. Cho đến tận phút cuối, ông vẫn cùng các nhà viết lời kịch tiếp tục soạn các vở comic opera mới cho Savoy, thành công nhất là cộng tác cùng Basil Hood trong The Rose of Persia (1899). Gilbert cũng cộng tác với những người khác cho ra một số tác phẩm trong thập niên 1890. Khi Sullivan qua đời năm 1900, Gilbert viết rằng bất kỳ ký ức rạn nứt nào giữa họ đã được "hàn gắn hoàn toàn" và "mối quan hệ thân tình nhất tồn tại giữa chúng tôi", "Sullivan... vì anh ấy đã là một trong những nhà soạn nhạc thiên tài hiếm có nhất, đã nhún nhường khiêm tốn như thể mới vào nghề, nay lấy đâu... Tôi nhớ tất cả những gì anh ấy đã làm cho tôi khi để khả năng thiên tài ấy mất đi một phần ánh sáng dành cho cái tên nhỏ bé của tôi."

Richard D'Oyly Carte qua đời năm 1901, người vợ góa Helen tiếp tục chỉ đạo các hoạt động của Công ty Opera D'Oyly Carte tại Savoy cũng như lưu diễn. Gilbert nghỉ hưu bán phần, dù vẫn tiếp tục tham gia chỉ đạo những vở diễn lại và đôi khi viết các vở mới. Giữa các năm 1906-1909, ông hỗ trợ Helen dàn dựng hai mùa kịch mục tại Nhà hát Savoy. Điều này làm các vở diễn trở nên phổ biến lại và tiếp tục được yêu thích. Gilbert được phong tước hiệp sĩ trong mùa kịch mục thứ nhất. Sau khi Sullivan qua đời, Gilbert chỉ viết thêm một vở comic opera nữa là Fallen Fairies (1909; nhạc của Edward German) nhưng không thành công.

Di sản và đánh giá
Gilbert qua đời năm 1911. Hai năm sau, Helen qua đời và con trai Richard là Rupert D'Oyly Carte tiếp quản Công ty Opera từ mẹ kế. Năm 1948, Rupert qua đời và con gái ông là Bridget D'Oyly Carte thừa kế công ty. Công ty Opera D'Oyly Carte gần như lưu diễn quanh năm, diễn độc quyền các vở opera của Gilbert và Sullivan cho đến khi đóng cửa năm 1982. Tổng cộng trong thế kỷ 20, công ty có hơn 35.000 buổi diễn. Các vở opera Savoy ngay từ đầu đã được diễn rộng rãi ở Bắc Mỹ và châu Đại dương, ngay sau đó đến Đức, Nga và nhiều nơi khác ở Châu Âu và trên thế giới.

Năm 1922, Ngài Henry Wood giải thích về lý do hai người hợp tác đã để lại thành công lâu dài như sau:

G. K. Chesterton cũng ca ngợi sự kết hợp của hai nghệ sĩ, dự đoán các vở opera còn thành công "tương lai xa". Ông viết rằng bản thân sự châm biếm của Gilbert là "quá nhanh trí để để nhận thức" và có lẽ chỉ có Sullivan mới có thể "chắp cánh cho những lời đó... vừa đúng mức độ dễ dãi vừa nghiêm túc khó chiều đó. Mức độ hài hước và khoảng cách chuẩn xác [của lời kịch] so với thực tế... dường như được thể hiện ... trong từng nốt nhạc;... trong điệu cười kéo theo." Năm 1957, The Times có bài đánh giá nêu lên lý do vì sao "các vở opera Savoy có sức sống bền bỉ":

Các vở opera thành công rực rỡ đã giúp cho Công ty Opera D'Oyly Carte ngay từ đầu có thể cấp phép cho các đoàn nghiệp dư cũng như công ty chuyên nghiệp khác như Công ty J. C. Williamson Gilbert và Sullivan. Gần một thế kỷ cho đến khi hết hạn bản quyền tại Anh năm 1961 và ngay cả sau đó, Công ty Opera D'Oyly Carte ảnh hưởng đến việc sản xuất opera toàn thế giới, tạo nên "truyền thống biểu diễn" cho nhiều vở được các đạo diễn chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư nhắc đến ngày nay. Gilbert, Sullivan và Carte thực sự có ảnh hưởng quan trọng đến sân khấu nghiệp dư. Trước khi các vở opera Savoy ra đời, giới chuyên nghiệp hay khinh thường diễn viên nghiệp dư. Sau khi những công ty Gilbert và Sullivan nghiệp dư thành lập vào thập niên 1880 được cấp phép diễn các vở opera này, giới chuyên nghiệp công nhận những nhóm biểu diễn nghiệp dư "hỗ trợ văn hóa âm nhạc và kịch. Giờ đây họ được chấp nhận là trường huấn luyện có ích cho sân khấu chính danh, nhiều diễn viên được yêu thích ngày nay đã bước lên từ thứ hạng tình nguyện viên đó." Hai tác giả Cellier và Bridgeman cho rằng chất lượng và danh tiếng các nhóm nghiệp dư gia tăng phần lớn là do "sự nổi tiếng và cơn sốt lan truyền khi trình diễn các vở opera Gilbert và Sullivan". Báo cáo của Hiệp hội Opera và Kịch quốc gia (National Operatic and Dramatic Association - NODA) năm 1914 cho biết gần 200 đoàn nghệ thuật Anh đã biểu diễn các tác phẩm Gilbert và Sullivan, tạo thành hầu hết những công ty nghiệp dư trong nước (con số này chỉ bao gồm hội viên NODA). Hiệp hội cho hay thêm rằng gần 1.000 buổi diễn opera Savoy cùng năm, phần nhiều để làm từ thiện. Các nhóm nghiệp dư mạnh còn diễn tại những nơi xa xôi như New Zealand. Tại Mỹ và những nơi không bị luật bản quyền Anh ràng buộc, các công ty chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư đã diễn các vở opera này suốt thế kỷ 20. Internet Broadway Database thống kê chỉ riêng Broadway đã ra cho ra lò khoảng 150 sản phẩm từ năm 1900 đến 1960. Năm 1901, Công ty Savoy nghiệp dư thành lập tại Philadelphia và vẫn tiếp tục biểu diễn cho đến nay. Năm 1948, tạp chí Life cho hay hàng năm có 5.000 buổi diễn các vở opera của Gilbert và Sullivan tại Mỹ, vượt quá số buổi diễn kịch Shakespeare.

Sau khi hết hạn bản quyền, các công ty chuyên nghiêp khác được tự do trình diễn và thu âm các vở opera, thậm chí ngay tại Anh và Khối Thịnh vượng chung. Nhiều công ty trình diễn nổi lên nhằm sản xuất các tác phẩm này, như Gilbert and Sullivan for All (Gilbert và Sullivan cho mọi người) tại Anh, những công ty sẵn có cũng thêm các tác phẩm Gilbert và Sullivan vào kịch mục của mình, chẳng hạn như Nhà hát Opera Quốc gia Anh, Công ty Opera Carl Rosa và Nhà hát Opera Úc. Các công ty biểu diễn chuyên nghiệp tại Hoa Kỳ cũng diễn các vở này, như hai đối thủ cạnh tranh là LOOM (Light Opera of Manhattan) và NYGASP (New York Gilbert and Sullivan Players) ở Thành phố New York. Năm 1980, Joseph Papp sản xuất vở Pirates cho sân khấu Broadway và West End đã mang những khán giả mới đến với Gilbert và Sullivan. Từ năm 1988 đến 2003, Công ty Opera D'Oyly Carte kiểu mới đã hồi sinh các vở opera này trên các chuyến lưu diễn và tại West End. Ngày nay, nhiều công ty biểu diễn chuyên nghiệp khác nhau như NYGASP, Opera della Luna, Công ty Opera Gilbert & Sullivan Quốc gia, Opera North, Ohio Light Opera, Nhà hát Opera Scotland và các khu vực khác, cùng nhiều hội đoàn nghiệp dư, hội thánh, trường phổ thông và đại học tiếp tục diễn các vở này. Những tác phẩm G&S nổi tiếng nhất cũng được các công ty opera lớn tiếp tục biểu diễn theo thời gian, phát hành bản thu âm các vở opera, overture và ca khúc trong đó. Từ năm 1994, Lễ hội Gilbert và Sullivan Quốc tế được tổ chức vào tháng 8 hàng năm ở Anh (trừ năm 2020), với khoảng hơn 20 buổi biểu diễn các vở opera trên sân khấu chính và hàng chục sự kiện liên quan "bên lề" tại các địa điểm nhỏ hơn. Lễ hội ghi lại và cung cấp các video trình diễn nghiệp dư và chuyên nghiệp phổ biến nhất tại đó. Liên quan đến lễ hội năm 2009, một nhà phê bình đương đại viết "Sự hòa trộn đặc biệt giữa mê hoặc, ngốc nghếch và châm biếm nhẹ nhàng của G&S dường như tạo ra sức hút mà mốt thời nào cũng hợp". Tiếp tục có hàng trăm công ty nghiệp dư diễn các tác phẩm của Gilbert và Sullivan trên toàn thế giới.

Thu âm và phát sóng

Từ năm 1898 bắt đầu có những bản thu âm thương mại đầu tiên phần riêng lẻ các vở opera Savoy. Năm 1917, Công ty Gramophone (HMV) sản xuất album đầu tiên hoàn chỉnh vở The Mikado, tiếp theo là tám vở opera khác của Gilbert và Sullivan. Bắt đầu từ cuối thập niên 1920, HMV và Victor đã phát hành bản thu âm bằng điện (electrical recordings) hầu hết các vở opera Savoy dưới sự giám sát của Rupert D'Oyly Carte. Công ty Opera D'Oyly Carte tiếp tục sản xuất các bản thu âm cho đến năm 1979 được đánh giá cao, giữ cho các vở opera vẫn phổ biến qua nhiều thập kỷ. Nhiều bản ghi âm sau này được phát hành lại trên đĩa CD. Năm 1988, công ty được tái lập đã thu âm bảy vở opera.

Sau khi hết hạn bản quyền, nhiều công ty trên khắp thế giới đã phát hành các bản thu âm và ghi hình các vở opera Savoy nổi tiếng. Năm 1966 và trong thập niên 1980, Đài BBC đã phát trọn bộ 13 vở opera Gilbert và Sullivan hiện thời. Dàn ca sĩ opera ad hoc được Sir Malcolm Sargent chỉ huy trong thập niên 1950-60 và Sir Charles Mackerras trong thập niên 1990 đã thực hiện thu âm một số vở. Thập niên 1980, Alexander Faris đã tiến hành ghi video 11 vở opera Savoy (bỏ hai vở cuối) với dàn sao giới giải trí cũng như ca sĩ chuyên nghiệp. The Pirates of Penzance trên sàn Broadway của Joseph Papp được thu âm năm 1981. Từ năm 1994, Lễ hội Gilbert và Sullivan Quốc tế phát hành rất nhiều CD và video chuyên nghiệp và nghiệp dư về các vở opera Savoy. Sang thế kỷ 21, Nhà hát Light Opera Ohio cũng thu âm một số vở opera. Tổ chức RAGSPT tại Dunedin, New Zealand đã ghi hình tất cả 13 vở opera Savoy hiện có và cấp phép trên Creative Commons.

Ảnh hưởng văn hóa

Trong gần 150 năm, Gilbert và Sullivan ảnh hưởng rộng rãi đến văn hóa đại chúng thế giới nói tiếng Anh. Một số câu thoại và trích dẫn trong các vở opera Savoy đi vào ngôn ngữ tiếng Anh (ngay cả khi không phải do Gilbert khai sinh), chẳng hạn như "short, sharp shock", "What never? Well, hardly ever!", "let the punishment fit the crime", và "A policeman's lot is not a happy one". Các vở opera đã ảnh hưởng đến diễn ngôn và phong cách chính trị và, văn học, điện ảnh truyền hình, được nhiều nhà hài kịch nhại lại, thậm chí trích dẫn trong các phán quyết pháp lý.

Nhạc kịch Anh Mỹ mắc món nợ to lớn với G&S, khi họ được các tác giả và nhà soạn nhạc thời kỳ đầu ngưỡng mộ và học theo, như Ivan Caryll, Adrian Ross, Lionel Monckton, P. G. Wodehouse Guy Bolton, Victor Herbert và về sau là Jerome Kern, Ira Gershwin, Yip Harburg,  Irvin Berlin, Ivor Novello, Oscar Hammerstein II, Andrew Lloyd Webber. Lời kịch của Gilbert là hình mẫu cho những soạn giả Broadway thế kỷ 20 như Cole Porter, Ira Gershwin và Lorenz Hart. Noël Coward viết: "Tôi sinh ra trong thế hệ vẫn coi trọng nhạc light (opera). Lời ca, giai điệu của Gilbert và Sullivan ngân nga và khắc sâu vào tâm thức tôi ngay khi còn nhỏ. Cha tôi hát chúng, mẹ tôi chơi chúng, bảo mẫu Emma huýt sáo chúng... Các cô dì chú bác của tôi... say sưa đơn ca và đồng thanh nhau hát..."

Giáo sư Carolyn Williams đúc kết: "Ảnh hưởng của Gilbert và Sullivan với sự dí dỏm, khả năng châm biếm, đả kích chính trị và văn hóa đương đại đã vượt ra khỏi sân khấu nhạc kịch cho đến hài kịch nói chung. Những ám chỉ trong tác phẩm của họ mở đường đi vào nền văn hóa đại chúng chúng ta". Người hâm mộ đồng thời là chuyên gia về Gilbert và Sullivan là Ian Bradley nhất trí:

Các tác phẩm của Gilbert và Sullivan thường xuyên được phỏng theo hay nhại lại, có thể thấy rõ qua ví dụ phổ biến như The Elements, Clementine của Tom Lehrer; I'm Called Little Butterball, When I Was a Lad, You Need an Analyst, The Bronx Bird-Watcher của Allan Sherman và chương trình Giáng Sinh đặc biệt 1973 của The Two Ronnies. Các nghệ sĩ hài khác thường lấy ca khúc Gilbert và Sullivan làm thành phần chính của mình, như Hinge và Bracket, Anna Russell, và tập HMS Yakko trong loạt hoạt hình Animaniacs. Các bài hát của Gilbert và Sullivan thường bị quảng cáo phỏng theo (quảng cáo nhại theo cũng được xuất bản) cũng giống như các hình thức diễn tấu G&S khác nhau suốt nhiều thập kỷ. Ngoài ra còn có một số bộ phim tiểu sử về Gilbert và Sullivan, như Topsy-Turvy của Mike Leigh (2000) và The Story of Gilbert and Sullivan (1953), cũng như các buổi diễn về bộ đôi nghệ sĩ như Broadway năm 1938 Knights of Song và West End năm 1975 Tarantara! Tarantara!Vì Gilbert tập trung vào chính trị nên không ngạc nhiên khi các chính trị gia và nhà quan sát chính trị thường tìm thấy cảm hứng trong những tác phẩm này. Chánh án Tòa án Tối cao Hoa Kỳ William Rehnquist đã thêm các sọc vàng vào áo thụng bắt chước theo nhân vật Đại Chưởng ấn trong Iolanthe. Ngoài ra, Đại chưởng ấn Charles Falconer được ghi nhận là phản đối hình ảnh nhân vật Đại chưởng ấn trong Iolanthe đến mức ủng hộ động thái hủy bỏ chức vụ này. Ngoài việc trích dẫn một số câu thoại nổi tiếng, các chính trị gia Anh còn có những bài phát biểu dưới hình thức phỏng theo Gilbert và Sullivan, có thể kể đến  bài phát biểu của đảng viên Bảo thủ Peter Lilley bắt chước dạng "I've got a little list" (Tôi có một danh sách nhỏ) từ The Mikado, liệt kê những người mà ông chống lại, gồm "bọn xã hội chủ nghĩa" và "những cô gái trẻ mang bầu chỉ để nhảy vào xếp hàng mua nhà".

Thành quả chung

Tác phẩm chính và lượt diễn gốc tại Luân Đôn
 Thespis hay The Gods Grown Old (1871) 63 buổi diễn
 Trial by Jury (1875) 131 buổi diễn
 The Sorcerer (1877) 178 buổi diễn
 H.M.S. Pinafore hay The Lass That Loved a Sailor (1878) 571 buổi diễn
 The Pirates of Penzance hay The Slave of Duty (1879) 363 buổi diễn
 The Martyr of Antioch (cantata) (1880) (Gilbert giúp chỉnh sửa thơ Henry Hart Milman)
 Patience hay Bunthorne's Bride (1881) 578 buổi diễn
 Iolanthe hay The Peer and the Peri (1882) 398 buổi diễn
 Princess Ida hay Castle Adamant (1884) 246 buổi diễn
 The Mikado hay The Town of Titipu (1885) 672 buổi diễn
 Ruddigore hay The Witch's Curse (1887) 288 buổi diễn
 The Yeomen of the Guard hay The Merryman and his Maid (1888) 423 buổi diễn
 The Gondoliers hay The King of Barataria (1889) 554 buổi diễn
 Utopia, Limited hay The Flowers of Progress (1893) 245 buổi diễn
 The Grand Duke hay The Statutory Duel (1896) 123 buổi diễn

Ballad parlor
 "The Distant Shore" (1874)
 "The Love that Loves Me Not" (1875)
 "Sweethearts" (1875), dựa trên vở kịch cùng tên năm 1874 của Gilbert

Overture
Các bản overture từ những vở opera của Gilbert và Sullivan vẫn được yêu thích và có nhiều bản thu âm. Hầu hết các bản này có cấu trúc giai điệu pot-pourri từ các vở opera. Tuy các bản overture nhìn chung dàn dựng tốt nhưng không phải tất cả là do Sullivan sáng tác. Nhưng kể cả những trợ lý được giao việc này cũng dựa trên các bản phác của ông. Trong nhiều trường hợp ông cũng đưa ra các đề xuất hoặc chỉnh sửa. Sullivan luôn chỉ huy nhạc vào đêm khai mạc, và chính ông cũng duyệt bản nhạc khi xuất bản.

Sullivan tự viết các overture cho Thespis, Iolanthe, Princess Ida, The Yeomen of the Guard, The Gondoliers và The Grand Duke. Riêng với Utopia, Limited thì chưa thể xác minh chắc chắn vì bản nhạc viết tay đã mất, nhưng khả năng vẫn do Sullivan viết vì chỉ gồm vài tiết nhịp giới thiệu rồi đến phần nhạc được sao chép từ các phần khác trong chính vở opera (phân cảnh Phòng khách). Thespis hiện cũng không còn nhưng không nghi ngờ gì về việc Sullivan đã viết overture trong đó. The Sorcerer ban đầu trình diễn với một đoạn nhạc incidental của Sullivan dành cho vở Henry the VIII của Shakespeare vì không có thời gian soạn overture mới; phần này được Hamilton Clarke thay thế bằng bản khác vào năm 1884. Với những vở còn lại, overture trong H.M.S. Pinafore và The Pirates of Penzance là của Alfred Cellier, overture cho Patience là của Eugen d'Albert, còn Hamilton Clarke đóng góp cho The Mikado và Ruddigore (overture Ruddigore về sau cũng được thay bằng bản của Geoffrey Toye).

Hầu hết các bản overture đều có ba phần: phần giới thiệu sinh động, phần giữa chậm và phần kết dưới hình thức sonata, với hai chủ đề, phần phát triển ngắn, phần tóm tắt và đoạn kết coda. Bản thân Sullivan không phải lúc nào cũng theo khuôn mẫu này. Ví dụ, overture cho Princess Ida chỉ có phần mở đầu nhanh và phần kết chậm. Overture cho Utopia Limited chủ yếu là phần chậm, còn đoạn giới thiệu rất ngắn.

Thập niên 1920, Công ty Opera D'Oyly Carte ủy quyền cho giám đốc âm nhạc Geoffrey Toye viết những bản overture mới cho Ruddigore và The Pirates of Penzance. Bản overture của Toye dành cho Ruddigore được cho vào kịch mục chung và ngày nay phổ biến hơn so với phiên bản ban đầu của Clarke. Nhưng overture của Toye Pirates thì không dùng được lâu và nay bị coi là đã thất lạc. Malcolm Sargent nghĩ ra đoạn kết mới cho phần overture trong The Gondoliers, thêm "vũ khúc casusa" lấy từ màn hai. Khiến cho overture của Gondoliers theo mô hình nhanh-chậm-nhanh quen thuộc trong các vở opera Savoy còn lại. Mức độ phổ biến của bản overture này tương đương hay thậm chí còn hơn cả phiên bản gốc của Sullivan.

Phiên bản khác
Bản dịch
Các vở opera của Gilbert và Sullivan được dịch sang nhiều thứ tiếng, bao gồm tiếng Yiddish, Do Thái,  Bồ Đào Nha, Thụy Điển, Hà Lan, Đan Mạch, Estonia, Hungary, Nga, Nhật, Pháp, Ý, Tây Ban Nha (cả bản Pinafore dạng zarzuela), Catalan và những ngôn ngữ khác.

Các vở opera Gilbert và Sullivan có nhiều phiên bản tiếng Đức, trong đó có Der Mikado khá nổi tiếng, hay thậm chí cả vở The Grand Duke nữa. Friedrich Zell và Richard Genée là tác giả Die Fledermaus và các operetta khác cho thành Viên đã thực hiện một số bản dịch tiếng Đức. Họ thậm chí còn dịch cả một trong những vở opera ít được biết đến của Sullivan là The Chieftain sang tiếng Đức là Der Häuptling.

Ba lê
 Pineapple Poll do John Cranko sáng tác năm 1951 tại Nhà hát Sadler's Wells trong kịch mục của công ty Birmingham Royal Ballet (BRB). Vở ballet dựa trên The Bumboat Woman's Story trong tập Bab Ballad của Gilbert năm 1870 cũng như chính vở opera H.M.S. Pinafore. Cranko mở rộng cốt truyện của bài thơ thêm vào cái kết có hậu. Âm nhạc được Charles Mackerras cải biên từ các nhạc chủ đề của Sullivan.
 Pirates of Penzance - The Ballet! của Nhà hát ba lê Queensland năm 1991.

Chuyển thể

Gilbert đã chuyển thể nội dung H.M.S. Pinafore và The Mikado thành sách thiếu nhi  và  trong đó một số chi tiết cốt truyện không có trong libretto. Nhiều sách thiếu nhi khác ra đời với nội dung hoặc phỏng theo nhân vật, sự kiện trong các vở opera. Trong thế kỷ 19, âm nhạc và ca khúc phổ biến nhất của Gilbert và Sullivan đã được chuyển thể thành các bản khiêu vũ.

Các vở opera cũng được chuyển thể sang nhạc kịch và phim âm nhạc, như sau đây:

 The Swing Mikado (1938; Chicago – dàn diễn viên da đen)
 The Hot Mikado (1939) và Hot Mikado (1986)
 The Jazz Mikado (1927, Berlin)
 Hollywood Pinafore (1945)
 The Cool Mikado (phim 1962)
 The Black Mikado (1975)
 Dick Deadeye, or Duty Done (phim hoạt họa 1975)
 The Pirate Movie (phim 1982)
 The Ratepayers' Iolanthe (1984; thắng giải Olivier Award) do Ned Sherrin và Alistair Beaton chuyển thể
 The Metropolitan Mikado (châm biếm chính trị do Sherrin và Beaton chuyển thể, diễn lần đầu tại Đại sảnh nữ vương Elizabeth (1985) với diễn viên Louise Gold, Simon Butteriss, Rosemary Ashe, Robert Meadmore và Martin Smith)
 Di Yam Gazlonim của Al Grand (1986; chuyển thể tiếng Yiddish của Pirates; vở diễn New York được đề cử giải Drama Desk Award) 2007
 Pinafore! (A Saucy, Sexy, Ship-Shape New Musical) (Mark Savage chuyển thể, diễn lần đầu tại Nhà hát Tán dương (Celebration Theater) ở Los Angeles, California năm 2001; chỉ có duy nhất một nhân vật là nữ, trừ một nhân vật khác nữa còn lại tất cả đều là đồng tính nam.
 Gondoliers: Bản opera chuyển thể theo chủ đề mafia, đại thể do John Doyle viết lại còn Sarah Travis dàn dựng và cải biên, diễn tại Nhà hát Watermill rồi chuyển qua Nhà hát Apollo tại West End năm 2001.
 Parson's Pirates của Opera della Luna (2002)
 The Ghosts of Ruddigore của Opera della Luna (2003)
 Pinafore Swing'', Nhà hát Watermill (2004: bản chuyển thể khác của Doyle trong đó diễn viên đông gấp đôi dàn nhạc)

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Thư mục

 Báo chí

 Trang web'''

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Gilbert & Sullivan 101
 Gilbert and Sullivan: From London to America
 Song parodies
Ban nhạc hai người Anh
Loại hình sân khấu
Nhóm sáng tác bài hát
Nhóm sáng tác bài hát Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 – Khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe (Vòng 2)

text:
Vòng 2 của vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2022 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe diễn ra vào các ngày 12 và 15 tháng 6 năm 2021.

Thể thức
6 đội thắng ở vòng 1 sẽ giành quyền thi đấu 2 lượt theo thể thức sân nhà - sân khách. 3 đội thắng cuộc ở vòng đấu này sẽ giành quyền vào vòng cuối cùng.

Lịch thi đấu
Lịch thi đấu của vòng 1 và vòng 2 ban đầu diễn ra vào tháng 3 năm 2021, nhưng sau đó được dời sang tháng 6 năm 2021 do đại dịch COVID-19.

Các đội giành quyền tham dự
Chú thích: In đậm là các đội giành quyền vào vòng 3.

Kết quả
Các trận đấu diễn ra vào các ngày 12 và 15 tháng 6 năm 2021.
|}

Các trận đấuEl Salvador thắng với tổng tỉ số 6–0 sau hai lượt trận và giành quyền vào vòng 3.Canada thắng với tổng tỉ số 4–0 sau hai lượt trận và giành quyền vào vòng 3.Panama''' thắng với tổng tỉ số 2–1 sau hai lượt trận và giành quyền vào vòng 3.

Danh sách cầu thủ ghi bàn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Qualifiers – North, Central America and Caribbean: Matches , FIFA.com
World Cup Qualifying – Men, CONCACAF.com

Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2022 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe
Bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe 2020–21
Canada tại giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Cao Du

text:
Cao Du có thể là một trong những nhân vật sau:

 Cao Du, hoàng thân nhà Bắc Tề thời Nam-Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc
 Cao Du, nhà báo người Trung Quốc


title: Canthidium aurichalceum

text:
Canthidium aurichalceum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Canthidium


title: Nuclear Physics

text:
Nuclear Physics hay Vật lý hạt nhân là tập san về Vật lý hạt nhân và Vật lý hạt, do Elsevier xuất bản, ra đời năm 1956.

Năm 1967 nó được chia thành hai tập san: Nuclear Physics A và Nuclear Physics B. Một phụ san của Nuclear Physics B, gọi là Nuclear Physics B: Proceedings Supplements được phát hành từ năm 1987.

Tóm tắt và lập chỉ mục

Nuclear Physics A
Nuclear Physics A, thường viết tắt là "Nucl. Phys. A", dành cho vật lý hạt nặng và vật lý thiên văn hạt nhân.
 Current Contents/Physics, Chemical, & Earth Sciences
 Scopus
 Zentralblatt MATH

Nuclear Physics B
Nuclear Physics B, thường viết tắt là "Nucl. Phys. B", dành cho vật lý hạt cơ bản, vật lý năng lượng cao, lý thuyết trường lượng tử, vật lý toán, trường hấp dẫn, vật lý thiên văn, vũ trụ học, cơ học thống kê.
 Chemical Abstracts
 Current Contents/Physics, Chemical, & Earth Sciences
 Scopus
 Zentralblatt MATH

Chỉ dẫn

Tham khảo

Xem thêm
 List of periodicals published by Elsevier
 Nuclear Physics
 Nuclear Physics A
 Nuclear Physics B
 Nuclear Physics B: Proceedings Supplements (Elsevier)

Liên kết ngoài

Thành lập năm 1956
Tạp chí
Tập san vật lý
Tập san khoa học
Tập san tiếng Anh
Hà Lan


title: Jamie Bain

text:
Jamie Bain (sinh ngày 6 tháng 8 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Scotland thi đấu cho Forfar Athletic, ở vị trí tiền vệ.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Scotland
Cầu thủ bóng đá Airdrieonians F.C.
Cầu thủ bóng đá Forfar Athletic F.C.
Cầu thủ bóng đá Scottish Football League
Cầu thủ bóng đá Scottish Professional Football League
Tiền vệ bóng đá


title: Chiaglas longicornis

text:
Chiaglas longicornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chiaglas


title: Gymnelia jordani

text:
Gymnelia jordani là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gymnelia


title: Yarelis Salgado

text:
Yarelis Yvette Salgado Rodríguez (sinh năm 1994) là một người mẫu, diễn viên và chủ nhân cuộc thi sắc đẹp người Puerto Rico, người đã đăng quang với tư cách là Hoa hậu Quốc tế Puerto Rico 2018 và sẽ đại diện cho Puerto Rico tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2018.

Cuộc đời và sự nghiệp

Đầu đời
Salgado đến từ Rio Grande. Cô hiện đang là sinh viên của Đại học Puerto Rico, Bayamon, cô học chuyên ngành Sinh học và hy vọng sẽ theo đuổi nghề bác sĩ ung thư nhi khoa. Cô hy vọng sẽ theo học trường y tại Đại học Columbia. Cô đã có ước mơ trở thành một bác sĩ từ năm lớp một, mặc dù có một thời gian ngắn cô đam mê cho chuyên ngành kiến trúc. Nhưng mong muốn giúp đỡ người khác đã dẫn cô đến với y học. Cô hy vọng sẽ chuyên về ung thư và nền tảng của cô sẽ được kết nối với tương lai của cô. Trao nụ cười cho một đứa trẻ bị ung thư là về việc giúp đỡ trẻ nhỏ nhất đối phó với căn bệnh này.

Cuộc thi sắc đẹp
Năm 2014, Salgado đăng quang cuộc thi Hoa hậu Puerto Rico 2014 và cô sẽ đại diện cho cuộc thi Hoa hậu Mỹ 2015, được tổ chức tại Hội trường Boardwalk ở Atlantic City, New Jersey vào ngày 14 tháng 9 năm 2014. trong khi cô không thể lọt vào top 16 bán kết. Năm 2018, Salgado trước đó đã từng tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới Puerto Rico 2018 đại diện cho Toa Alta, nơi cô đạt vị trí Á hậu 2. Và cũng được bổ nhiệm là Hoa hậu Quốc tế Puerto Rico 2018 bởi Nuestra Belleza Puerto Rico. Cô hiện là đại diện chính thức của Puerto Rico tại Miss International 2018. Cô là người kế nhiệm Miss International Puerto Rico 2016 Gabriela Berrios khi nước này từ chối tham gia vào năm ngoái do cơn bão Maria.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1994
Hoa hậu Puerto Rico


title: Nicolae Mușat

text:
Nicolae Constantin Mușat (sinh ngày 4 tháng 12 năm 1986 ở Bucharest) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu ở vị trí Hậu vệ cho Botoșani.

Danh hiệu
Dinamo București
 Romanian League: 2006–07
 Romanian Cup: 2011–12
 Romanian Supercup: 2012
Dinamo II București
 Românian Third League: 2006–07
Khazar Lankaran
 Cúp bóng đá Azerbaijan: 2010–11

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao từ Bucharest
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá România
Cầu thủ bóng đá Liga I
Cầu thủ bóng đá FC Dinamo București
Cầu thủ bóng đá CS Otopeni
Cầu thủ bóng đá FC Astra Giurgiu
Cầu thủ bóng đá FC Universitatea Cluj
Cầu thủ bóng đá FC Unirea Urziceni
Cầu thủ bóng đá Khazar Lankaran FK
Cầu thủ bóng đá FC Vaslui
Cầu thủ bóng đá CS Concordia Chiajna
Cầu thủ bóng đá FC Botoșani
Cầu thủ bóng đá FC Academica Clinceni


title: Garaeus nankingensis

text:
Garaeus nankingensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Garaeus


title: Euxoa esta

text:
Euxoa esta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Hydrelia ornata

text:
Hydrelia ornata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hydrelia
Asthenini
Bướm đêm Châu Á


title: Christiane Yao

text:
Christiane Yao là một người vượt rào Côte d'Ivoire đã nghỉ hưu.

Cô đã giành được huy chương bạc trong cuộc đua tiếp sức 4 × 100 mét tại Giải vô địch châu Phi 2002, và cũng đã hoàn thành thứ bảy trong các vượt rào 100 mét cũng như thứ năm (và cuối cùng) trong các vượt rào 400 mét trong cùng một nội dung.

Tham khảo

Nhân vật còn sống


title: Ga Tam Kỳ

text:
Ga Tam Kỳ là một nhà ga xe lửa chính trên tuyến đường sắt Bắc Nam thuộc địa phận tỉnh Quảng Nam, tiếp nối sau ga An Mỹ và trước ga Diêm Phổ. Ga toạ lạc tại số 02 đường Nguyễn Hoàng, phường An Xuân, thành phố Tam Kỳ.

Ga Tam Kỳ cách ga Đà Nẵng 73 km về phía bắc và cách ga Quảng Ngãi 63 km về phía nam. Lý trình ga: Km 864 + 670.

Xem thêm
Danh sách nhà ga thuộc tuyến đường sắt Thống Nhất

Nhà ga tại Quảng Nam


title: Kiểu dữ liệu phức

text:
Một số ngôn ngữ lập trình cung cấp kiểu dữ liệu phức để lưu và thực hiện các phép toán số học số phức dưới dạng một kiểu dữ liệu có sẵn (cơ bản).

Trong một số môi trường lập trình, thuật ngữ kiểu dữ liệu phức có thể được dùng đồng nghĩa với kiểu dữ liệu phức hợp (trái với kiểu dữ liệu cơ bản).

Số học số phức
Một biến hoặc giá trị phức thường được biểu diễn dưới dạng một cặp số thực dấu phẩy động. Các ngôn ngữ hỗ trợ kiểu dữ liệu phức thường cung cấp các cú pháp đặc biệt để xây dựng các giá trị này, đồng thời mở rộng các phép toán số học cơ bản ('+', '−', '×', '÷') để áp dụng với số phức. Các phép toán này thường được biên dịch thành một chuỗi mã lệnh dấu phẩy động hoặc thành các lệnh gọi thư viện. Những ngôn ngữ này cũng có thể hỗ trợ các thao tác khác như định dạng, kiểm tra bằng nhau, v.v.  Giống như trong toán học, những ngôn ngữ này thường biểu diễn một giá trị dấu phẩy động tương đương với một giá trị phức có phần ảo bằng không.

Ngôn ngữ hỗ trợ

 Kiểu COMPLEX trong FORTRAN.
 Chuẩn C99 của ngôn ngữ lập trình C cung cấp các kiểu dữ liệu phức và các hàm toán học phức trong thư viện <complex.h>.
 Thư viện chuẩn của C++ cũng cung cấp lớp mẫu complex và các hàm toán học phức trong tệp tiêu đề <complex>.
 Ngôn ngữ lập trình Go có sẵn các kiểu complex64 (mỗi thành phần là một số float 32 bit) và complex128 (mỗi thành phần là một số float 64 bit).
 Mô đun  trong Perl cung cấp khả năng hỗ trợ các số phức.
 Python cung cấp kiểu complex được xây dựng sẵn. Các hằng số phức có thể được xác định bằng cách gắn thêm ký tự "j". Các hàm toán học số phức được cung cấp trong mô đun thư viện chuẩn cmath.
 Ruby cung cấp lớp  trong mô đun thư viện chuẩn .
 OCaml hỗ trợ số phức thông qua mô đun thư viện chuẩn .
 Haskell hỗ trợ số phức thông qua mô đun thư viện chuẩn  (tên cũ là ).
 Mercury cung cấp khả năng hỗ trợ số phức và nạp chồng toán tử đầy đủ trong bản phân phối mở rộng, sử dụng thư viện .
 Java không có lớp số phức chuẩn, nhưng cũng có một số giải pháp triển khai lớp số phức:
 Thư viện Apache Commons Math cung cấp khả năng hỗ trợ số phức cho Java thông qua lớp .
 Thư viện JScience có chưa lớp số phức .
 Thư viện JAS cho phép sử dụng số phức.
 Netlib có sẵn một lớp số phức cho Java.
 javafastcomplex cũng bổ sung khả năng sử dụng số phức cho Java
 jcomplexnumber là một dự án triển khai số phức bằng Java.
 JLinAlg hỗ trợ các giá trị phức với độ chính xác tùy ý.
 Common Lisp: Chuẩn ANSI Common Lisp hỗ trợ các giá trị phức có các thành phần là số dấu phẩy động, số hữu tỉ hay số nguyên có độ chính xác tùy ý. Các hàm toán học cơ bản đều được định nghĩa cho số phức nếu có thể. Ví dụ, căn bậc hai của -1 là một số phức: ? (sqrt -1)
#C(0 1)            ; kết quả của (sqrt -1)
 Scheme: Số phức cùng các hàm (v.d. sin) đều có sẵn trong ngôn ngữ này. Tuy nhiên việc triển khai chúng chỉ là tùy chọn trong chuẩn R5RS, còn với chuẩn R6RS là bắt buộc.
 .NET Framework cung cấp thư viện System.Numerics.Complex kể từ phiên bản 4.0.
 smart BASIC dành cho iOS hỗ trợ sẵn số phức theo ký hiệu a + bi. Bất cứ biến, phép toán hay hàm nào đều có thể chấp nhận cả các đối số thực và phức và trả về giá trị thực hoặc phức tùy vào kết quả tính toán. Ví dụ, căn bậc hai của -4 là một số phức:PRINT SQRT(-4)
2i
 Julia có sẵn các kiểu được định trước cho cả số phức và số hữu tỉ kể từ phiên bản 0.3
 R cung cấp kiểu dữ liệu cơ bản complex

Tham khảo

Kiểu dữ liệu


title: Zenochloris paradoxa

text:
Zenochloris paradoxa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Zenochloris


title: Danh sách sự kiện truyền thông của Apple Inc.

text:
Apple Inc. đã công bố các sản phẩm mới, các sản phẩm được thiết kế lại cũng như các bản nâng cấp của các phần mềm thông qua các cuộc họp báo, trong khi các bản cập nhật nhỏ thường diễn ra thông qua các thông cáo báo chí trên Apple Newsroom. Các cuộc họp báo trong lịch sử đã thu hút được một lượng lớn người theo dõi trên các phương tiện truyền thông truyền thống và trực tuyến. Các chi tiết của sự kiện thường được giữ bí mật để tạo tiếng vang và chỉ được tiết lộ trong sự kiện, mặc dù các dòng giới thiệu sự kiện đôi khi đưa ra gợi ý. Những sự kiện này thường được phát trực tiếp trên trang web của Apple và trong những năm gần đây là kênh YouTube của hãng. Video phát lại hầu hết các sự kiện của Apple kể từ năm 2007 đều có trên podcast "Apple Events" của Apple.

Apple thường công bố các sản phẩm mới tại Hội nghị các nhà phát triển toàn cầu của Apple (WWDC) hàng năm, mặc dù nó chủ yếu tập trung vào phần mềm.

Địa điểm
 , San Francisco
 , San Francisco
 , San Francisco
 , Cupertino
 , San Jose
 Steve Jobs Theater (Apple Park), Cupertino
 Trực tuyến (2020–2023)

1999

Macworld NY 1999
Macworld New York 1999 diễn ra vào tháng Bảy. Apple ra mắt iBook với tùy chọn mạng không dây.

2000
Có nhiều sự kiện Macworld vào năm 2000.

Macworld 2000 San Francisco
Macworld 2000 được tổ chức vào ngày 5 tháng 1 năm 2000 tại San Francisco.

Macworld 2000 tại San Francisco có sự ra mắt của giao diện người dùng "Aqua" mới và công cụ đồ họa "Quartz" của Mac OS X, và thông báo của Jobs rằng phiên bản đầu tiên của nó sẽ được phát hành vào tháng 1 năm 2001 sau bản xem trước phát hành cuối cùng. Jobs cũng thông báo rằng ông đã được thăng chức thành Giám đốc điều hành toàn thời gian của Apple.

2004

Macworld 2004
Macworld 2004 được tổ chức tại San Francisco.

WWDC 2004
WWDC 2004 được Apple công bố vào ngày 4 tháng 5 năm 2004, sẽ được tổ chức vào ngày 28 tháng 6 năm 2004 lúc 10:00 sáng tại San Francisco.

Tại sự kiện này, các Màn hình Rạp chiếu phim mới với đầu nối DVI đã được công bố. Mac OS X Tiger đã được công bố cùng với các tính năng mới.

2005

MacWorld 2005 (Tháng 1/2005, San Francisco)
iPod Shuffle đã được công bố, cùng với các sản phẩm khác.

Mac Mini, iLife '05 và iWork đã được công bố.

Tại sự kiện này, Steve Jobs gọi năm 2005 là "năm chỉnh sửa video HD".

WWDC 2005 (Ngày 6–10 tháng 6 năm 2005)
Sau khi cập nhật thị trường cơ bản, Jobs thông báo rằng Apple sẽ chuyển đổi nền tảng Macintosh sang bộ vi xử lý Intel x86 sau khi sử dụng PowerPC trong hơn một thập kỷ. Bài phát biểu có sự góp mặt của các nhà phát triển từ , những người đã thảo luận về trải nghiệm của họ khi chuyển Mathicala sang Mac OS X trên nền tảng Intel. Hội nghị bao gồm 110 phiên trong phòng thí nghiệm và 95 phiên trình bày, trong khi hơn 500 kỹ sư của Apple đã có mặt cùng với 3.800 người tham dự từ 45 quốc gia. Ban nhạc  biểu diễn tại khuôn viên Apple.

2006

MacWorld 2006 (Tháng 1/2006)
Tại sự kiện này, Apple đã giới thiệu những chiếc máy tính chạy Intel đầu tiên của mình là iMac và .

Apple Special Event (28 tháng 2 năm 2006)
Tại Sự kiện đặc biệt của Apple vào ngày 28 tháng 2 năm 2006, Steve Jobs đã công bố hệ thống loa  tại trung tâm hội nghị Town Hall ở Cupertino.

WWDC 2006 (7–11 tháng 8 năm 2006)
Năm 2006, Steve Jobs một lần nữa có bài thuyết trình quan trọng tại WWDC, được tổ chức từ ngày 7 tháng 8 đến ngày 11 tháng 8 tại Moscone Center West, San Francisco. Mac Pro được công bố là sản phẩm thay thế cho , là máy tính để bàn chuyên nghiệp trước đây của Apple và là máy Mac dựa trên PowerPC cuối cùng còn lại. Mac Pro tiêu chuẩn có hai bộ xử lý Xeon (Woodcrest) lõi kép 2,66 GHz, RAM 1 GB, ổ cứng 250 GB và card đồ họa 256 MB. Bản nâng cấp Xserve, dựa trên Xeons lõi kép, cũng đã được công bố. Nguồn dự phòng và Lights Out Management là những cải tiến sản phẩm tiếp theo cho dòng máy chủ của Apple. Trong khi một số cải tiến chính của Mac OS X không được tiết lộ, có 10 cải tiến trong phiên bản tiếp theo,  (10.5), bao gồm: hỗ trợ ứng dụng 64-bit đầy đủ, , , , , Spaces (Máy ảo), cải tiến , Core Animation, cải tiến Universal Access, cải tiến  và cải tiến  (bao gồm ) và cải tiến . Cùng với các tính năng của Leopard đã được công bố, một bản sửa đổi lớn cho sản phẩm Mac OS X Server đã được công bố. Các tính năng mới của Máy chủ bao gồm: quy trình thiết lập đơn giản hóa, Máy chủ iCal (dựa trên tiêu chuẩn CalDAV), Apple Teams (một bộ dịch vụ cộng tác dựa trên web), Spotlight Server và Podcast Producer. WWDC 2006 đã thu hút 4.200 nhà phát triển từ 48 quốc gia, trong khi có 140 phiên và 100 phòng thí nghiệm thực hành dành cho nhà phát triển. Hơn 1.000 kỹ sư của Apple đã có mặt tại sự kiện này và DJ BT đã biểu diễn tại Apple Campus ở Cupertino.

Apple Special Event (12 tháng 9 năm 2006)
Apple đã công bố Apple TV (tên mã iTV vào thời điểm đó) tại sự kiện này, cùng với những cải tiến cho dòng sản phẩm iPod của họ.

2007

Macworld Conference & Expo San Francisco 2007 (9 tháng 1 năm 2007)
Địa điểm: Moscone West, San Francisco, California

Dẫn chương trình: Steve Jobs, CEO của Apple

Diễn giả:
 Phil Schiller, Phó chủ tịch cấp cao Tiếp thị sản phẩm toàn cầu, Apple Inc.
 Tiến sĩ Eric Schmidt, Giám đốc điều hành, Google
 Jerry Yang, đồng sáng lập và Giám đốc Yahoo!, Yahoo!
 Stan Sigman, Giám đốc điều hành, Cingular

Mô tả tập podcast: "Hãy xem Giám đốc điều hành của Apple, Steve Jobs khai mạc Hội nghị & Triển lãm Macworld 2007 với bài phát biểu quan trọng từ Moscone West, San Francisco. Hãy xem những phát triển mới thú vị tại Apple, bao gồm việc bổ sung các bộ phim Paramount vào iTunes, Apple TV, cho phép bạn phát tất cả nội dung iTunes từ máy Mac hoặc PC của mình trên TV không dây và iPhone là tiên phong. Sản phẩm mang tính cách mạng này là một chiếc iPod màn hình rộng có điều khiển cảm ứng, một điện thoại di động và một thiết bị liên lạc Internet tất cả trong một."

Thông tin đáng chú ý:
 Một năm sau khi công bố quá trình chuyển đổi từ PowerPC sang bộ xử lý Intel, Jobs gọi quá trình chuyển đổi là "sự chuyển đổi suôn sẻ và thành công nhất mà chúng tôi từng thấy trong lịch sử ngành của chúng tôi".
 Jobs thông báo rằng hơn một nửa doanh số bán máy Mac mới là dành cho "người chuyển đổi" - những người dùng chưa từng sở hữu máy Mac trước đây.
 Quảng cáo: "Tôi là máy Mac, tôi là PC" về việc nâng cấp Windows lên Vista.
 Jobs tuyên bố iPod đã trở thành "máy nghe nhạc phổ biến nhất thế giới" và iPod nano là "máy nghe nhạc MP3 phổ biến nhất thế giới" và iPod shuffle là "máy nghe nhạc MP3 đeo được nhiều nhất thế giới".
 2 tỷ bài hát (tích lũy) được mua và tải xuống từ iTunes.
 5 triệu bài hát được mua và tải xuống mỗi ngày từ iTunes.
 Apple trở thành nhà bán lẻ âm nhạc lớn thứ 4 sau Walmart, Best Buy và Target - vượt qua Amazon.
 Hơn 350 chương trình truyền hình hiện được cung cấp trên iTunes với 50 triệu chương trình truyền hình được mua và tải xuống. 1,3 triệu phim được mua và tải xuống.
 Jobs thông báo Paramount sẽ tham gia với tư cách là đối tác bán phim trên iTunes. Tổng cộng có 250 bộ phim hiện được cung cấp trên iTunes.
 Jobs thông báo rằng tính đến tháng 11 năm 2006, NPD báo cáo rằng iPod chiếm 62% thị phần thiết bị nghe nhạc di động.
 Quảng cáo: 2 phiên bản quảng cáo iPod "silhouette" có Flathead của The Fratellis.
 Cập nhật trên Apple TV (trước đây là iTV) với bản demo. Có giá 299 đô la và sẽ được giao vào tháng sau ("tháng 2"). Đơn đặt hàng có sẵn sau bài phát biểu quan trọng.
 Giới thiệu iPhone, "một sản phẩm mang tính cách mạng thay đổi mọi thứ". "Hôm nay Apple sẽ phát minh lại điện thoại."
 Giới thiệu "Multi-Touch", một giao diện người dùng được cấp bằng sáng chế được sử dụng trên iPhone.
 Mẫu iPhone 4 GB đầu tiên ra mắt với giá 499 USD kèm theo hợp đồng 2 năm. Model 8 GB sẽ ra mắt với giá 599 USD kèm theo hợp đồng 2 năm.
 Những chiếc iPhone đầu tiên sẽ được giao hàng tại Hoa Kỳ vào tháng Sáu.
 Apple hợp tác với Cingular với tư cách là đối tác độc quyền cho iPhone.
 Đổi tên "Apple Computer, Inc" thành "Apple Inc." để nhận ra sự thay đổi từ một công ty máy tính sang một công ty công nghệ rộng lớn hơn.

Ngày hôm sau, cổ phiếu của Apple đạt 97,80 đô la, mức cao nhất mọi thời đại vào thời điểm đó. Vào tháng 5, giá cổ phiếu của Apple đã vượt mốc 100 USD.

WWDC 2007 (11–15 tháng 6 năm 2007)
WWDC 2007 được tổ chức từ ngày 11 tháng 6 đến ngày 15 tháng 6. Trong sự kiện này, Apple đã công bố việc phát hành iPhone OS 1, cũng như iPhone (thế hệ 1).

Special Event 2007 (7 tháng 8 năm 2007)
Apple giới thiệu iMac dựa trên Aluminum mới của Intel.

Apple Music Event 2007 (5 tháng 9 năm 2007)
Sự kiện được gọi là "The Beat Goes On". Apple đã công bố iPod touch thế hệ đầu tiên.

2008

Macworld Conference & Expo San Francisco 2008 (16 tháng 1 năm 2008)
Địa điểm: Moscone West, San Francisco, California

Dẫn chương trình: Steve Jobs, CEO của Apple

Diễn giả:
 Jim Gianopulos, Chủ tịch & Giám đốc điều hành, 20th Century Fox
 Paul Otellini, Giám đốc điều hành, Intel

Mô tả tập podcast: "Hãy xem Giám đốc điều hành Apple, Steve Jobs khai mạc Macworld Conference & Expo 2008 với bài phát biểu quan trọng đề cập đến những phát triển thú vị tại Apple, bao gồm cả MacBook Air và việc bổ sung dịch vụ cho thuê phim vào iTunes và trên Apple TV."

Thông tin đáng chú ý:
 Quảng cáo: "Tôi là Mac, tôi là PC" quảng cáo về năm 2007, kế hoạch của PC cho năm 2008.
 Jobs báo cáo 5 triệu bản Mac OS X Leopard đã được phân phối trong 3 tháng đầu tiên. 19% người dùng Mac OS X sử dụng Leopard, 81% vẫn sử dụng Tiger.
 Microsoft đã bắt đầu vận chuyển Microsoft Office cho Mac 2008.
 Jobs đã giới thiệu Time Capsule, một thiết bị sao lưu Time Machine không dây dựa trên và bao gồm cả AirPort Extreme. 2 cấu hình sẽ xuất xưởng: 500 GB ở mức 299 đô la, 1 TB ở mức 499 đô la. Sẽ xuất xưởng vào tháng Hai.
 Quảng cáo: "Tôi là Mac, tôi là PC" quảng cáo về Time Capsule.
 Jobs báo cáo 4 triệu chiếc iPhone đã được bán trong 200 ngày chúng được vận chuyển.
 Báo cáo của Gartner cho quý 3 năm 2007 cho thấy iPhone đứng thứ 2 (19,5%) trong Thị phần điện thoại thông minh ở Mỹ, sau RIM (Blackberry) (39,0%).
 Jobs đề cập đến Bộ phát triển phần mềm (SDK) cho iPhone.
 Jobs đã nói về các tính năng mới trong bản phát hành phần mềm iPhone đã được phát hành vào ngày hôm đó. iPod Touch nhận các ứng dụng và bản cập nhật phần mềm mới với giá 20 đô la.
 Apple đã bán được hơn 4 tỷ bài hát trên iTunes. 20 triệu bài hát được bán vào ngày Giáng sinh.
 Apple đã bán được hơn 125 triệu chương trình truyền hình trên iTunes.
 Apple đã bán được hơn 7 triệu bộ phim trên iTunes.
 Jobs đã giới thiệu dịch vụ cho thuê phim trên iTunes. Ra mắt với hơn 1000 phim. Phim mới có sẵn sau 30 ngày kể từ ngày phát hành DVD. Giá thuê từ $2,99 đến $3,99.
 Jobs đã giới thiệu bản cập nhật Apple TV mang tên "Take 2", một bản nâng cấp phần mềm miễn phí, không cần máy tính nữa. Giá giảm từ $299 xuống còn $229.
 Jobs giới thiệu MacBook Air - "máy tính xách tay mỏng nhất thế giới". MacBook Air ra mắt với HDD 80 GB tiêu chuẩn hoặc SSD 64 GB tùy chọn. MacBook Air sẽ ra mắt với giá $1799. Việc vận chuyển bắt đầu 2 tuần kể từ bài phát biểu quan trọng.
 Quảng cáo: Quảng cáo "phong bì" MacBook Air có New Soul của Yael Naïm.
 Jobs đưa ra thông tin cập nhật về cam kết của Apple trong việc có trách nhiệm hơn với môi trường.

iPhone Software Roadmap Event (6 tháng 3 năm 2008)
Apple đã công bố công nghệ push trong iPhone OS, iPhone SDK và iPhoneOS 2.0.

WWDC 2008 (9–13 tháng 6 năm 2008)
Các thông báo  bài phát biểu quan trọng bao gồm App Store cho iPhone và iPod Touch, phiên bản ổn định của iPhone SDK, phiên bản 3G được hỗ trợ của iPhone dành cho thị trường Toàn cầu, phiên bản 2.0 của iPhone OS, Mac OS X Snow Leopard (10.6) và việc thay thế/đổi thương hiệu của .Mac thành MobileMe.

Apple Special Event (9 tháng 9 năm 2008)
Các bản cập nhật trên iTunes và các bài nhạc mới từ thông báo của Jobs, loại bỏ iPod Classic có hệ số hình thức lớn hơn với dung lượng ổ cứng tăng lên trên iPod Classic còn lại và iPod Nano mới. Tại sự kiện này, Jobs cũng nói đùa rằng "các báo cáo về cái chết của tôi đã bị phóng đại quá mức".

2009

WWDC (8–12 tháng 6 năm 2009)
Các thông báo tại bài phát biểu quan trọng bao gồm việc phát hành phần mềm iPhone OS 3.0 được công bố cho các nhà phát triển vào tháng 3, trình diễn Mac OS X Snow Leopard (10.6), MacBook Pro 13" mới, các bản cập nhật cho MacBook Pro 15" và 17" và iPhone 3GS mới.

Apple Special Event (9 tháng 9 năm 2009)
Các thông báo tại bài phát biểu quan trọng bao gồm việc phát hành iTunes 9, khả năng mua Nhạc chuông cho iPhone, iTunes LP, iPod nano thế hệ thứ 5, iPod touch thế hệ thứ 3 và iPod classic 160GB thế hệ thứ 6 mỏng hơn.

2010

Apple Special Event (27 tháng 1 năm 2010)
iPad được Steve Jobs công bố vào ngày 27 tháng 1 năm 2010 tại một cuộc họp báo của Apple tại Trung tâm Nghệ thuật Yerba Buena ở San Francisco.

Jobs sau đó nói rằng Apple đã bắt đầu phát triển iPad trước iPhone, nhưng tạm thời gác lại những nỗ lực khi nhận ra rằng ý tưởng của họ cũng sẽ hoạt động tốt trên điện thoại di động. Tên mã nội bộ của iPad là K48, được tiết lộ trong vụ kiện xung quanh việc rò rỉ thông tin iPad trước khi ra mắt.

Apple Special Event (8 tháng 4 năm 2010)
Steve Jobs trình bày tại sự kiện. Apple tiết lộ iOS 4 (khi đó được gọi là iPhone OS 4). Trong mô tả của Apple, nó bao gồm "hơn 100 tính năng người dùng mới dành cho chủ sở hữu iPhone và iPod Touch. Và đối với các nhà phát triển, bộ công cụ phát triển phần mềm (SDK) mới cung cấp hơn 1500 API mới để tạo ra các ứng dụng thậm chí còn mạnh mẽ, sáng tạo và tuyệt vời hơn.

WWDC 2010 (7–11 tháng 6 năm 2010)
Vào ngày 7 tháng 6 năm 2010, Jobs công bố iPhone 4. Ngoài ra, hệ điều hành iPhone được đổi tên thành iOS. Ứng dụng FaceTime và iMovie dành cho ứng dụng iPhone cũng đã được công bố.

Apple Special Event (1 tháng 9 năm 2010)
Steve Jobs đã hé lộ iOS 4.1, iOS 4.2 Preview, Shuffle thế hệ thứ 4, Nano thế hệ thứ 6, iPod Touch thế hệ thứ 4, iTunes 10 với Ping. và Apple TV thế hệ thứ 2.

Sự kiện 'Back to the Mac' của Apple (20 tháng 10 năm 2010)
Bản xem trước của Mac OS X Lion đã được hé lộ, bao gồm các yếu tố thiết kế được cập nhật lấy cảm hứng từ iPad. Steve Jobs đã khai mạc sự kiện.

iLife '11 đã được công bố, bao gồm các phiên bản cập nhật iPhoto, iMovie và Garageband. Gerhard Lengeling, Giám đốc cấp cao về mảng Ứng dụng sáng tạo âm nhạc tại Apple đã giúp đưa ra bản demo phiên bản mới của Garageband. iLife '11 được thông báo là miễn phí với mọi máy Mac mới và 49 USD cho các máy Mac hiện có.

Sự chú ý được dành cho FaceTime. Steve Jobs thông báo rằng Apple đã xuất xưởng 19 triệu thiết bị có khả năng FaceTime (iPod touch và iPhone) kể từ tháng 6 năm 2010, khi FaceTime lần đầu tiên ra mắt. FaceTime cho Mac đã được công bố.

2011

Apple Special Event (2 tháng 3 năm 2011)
Apple đã gửi lời mời tới các nhà báo vào ngày 23 tháng 2 năm 2011, cho một sự kiện truyền thông vào ngày 2 tháng 3. Giám đốc điều hành Apple Steve Jobs đã tiết lộ thiết bị iPad 2 tại Trung tâm Nghệ thuật Yerba Buena vào ngày 2 tháng 3 năm 2011, mặc dù đang trong thời gian nghỉ chữa bệnh.

WWDC 2011 (6–10 tháng 6 năm 2011)

Apple Special Event (4 tháng 10 năm 2011)

2023

WWDC 2023 (5–9 tháng 6 năm 2023)
WWDC 2023 được tổ chức từ ngày 5/6 đến ngày 9/6. Cũng giống như WWDC 2020, được tổ chức từ ngày 22/6 đến ngày 26/6, WWDC 2021, được tổ chức từ ngày 7/6 đến ngày 11/6 và WWDC 2022, được tổ chức từ ngày 6/6 đến ngày 10/6, cũng đã diễn ra trực tuyến và với trải nghiệm trực tiếp tại Apple Park.  Các thông báo về phần cứng tại bài phát biểu quan trọng của sự kiện đặc biệt trực tuyến vào ngày 5 tháng 6 bao gồm MacBook Air 15 inch, Mac Studio thế hệ tiếp theo với chip kép M2 Max và M2 Ultra, một phiên bản  Mac Pro mới được nâng cấp với chip M2 Ultra và Apple Vision Pro, kính thực tế ảo tăng cường mới cũng có chip kép Apple M2 và Apple R1. Các thông báo về phần mềm bao gồm iOS 17, iPadOS 17, macOS Sonoma, watchOS 10, tvOS 17 và hệ điều hành visionOS cho Apple Vision Pro.

Apple Event (12 tháng 9 năm 2023)
Apple đã chính thức công bố sự kiện thường niên tháng 9 của họ vào ngày 29 tháng 8 năm 2023 với khẩu hiệu "Wonderlust". Nó sẽ diễn ra trực tuyến cùng với trải nghiệm trực tiếp tại Apple Park. Apple dự kiến sẽ công bố Apple Watch X, iPhone 15, iPhone 15 Plus, iPhone 15 Pro, iPhone 15 Pro Max hoặc iPhone 15 Ultra, v.v. tại sự kiện. Toàn bộ dòng iPhone 15 sẽ chuyển sang USB-C, thay thế cho cổng Lightning đã 11 năm tuổi khi bắt đầu được sử dụng từ iPhone 5 và sẽ kết thúc với dòng iPhone 14, khiến chúng trở thành những chiếc iPhone cuối cùng sử dụng cổng Lightning, được biết sự thay đổi trên do tuân thủ các quy định mới của EU.

Ghi chú

Tham khảo


title: Vụ tấn công Minya 2017

text:
Vào ngày 26 tháng 5 năm 2017, những tay súng đeo mặt nạ đã kích nổ đoàn xe chở các tín đồ Kitô hữu người Copt đi từ Maghagha tại tỉnh Minya của Ai Cập, giết chết ít nhất 28 người và làm bị thương 22 người khác. Đoàn xe đang trên đường đến tu viện Xưng tội St. Samuel ở tỉnh Bue Suef khi nó bị tấn công.

Bối cảnh

Tín đồ Cơ đốc giáo người Copt ở Ai Cập đã phải đối mặt với tình trạng bức hại và bạo lực gia tăng trong những năm gần đây và vào tháng 2 năm 2017, Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant - tỉnh Sinai đã kêu gọi các cuộc tấn công vào Kitô hữu, khiến hàng trăm tín đồ Kitô hữu ở khu vực Bắc Sinai phải di tản khỏi nhà và không tổ chức lễ Phục Sinh. Vào ngày 9 tháng 4 năm 2017, Chủ Nhật Lễ Lá, ISIS-SP đã ném bom hai nhà thờ Copt-St. Nhà thờ George ở thành phố Tanta trên vùng đồng bằng sông Nile ở phía bắc Ai Cập và Nhà thờ chính thống Cơ đốc Copt Saint Mark, nhà thờ chính tòa tại Alexandria, giết chết 45 người và làm bị thương ít nhất 125 người khác. Để đối phó với những cuộc tấn công của Chủ Nhật Lễ lá, tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi thông báo tình trạng khẩn cấp trên khắp đất nước trong thời gian ba tháng.

Tham khảo

Ai Cập năm 2017
Xả súng hàng loạt ở Ai Cập


title: Chloroclystis lunata

text:
Chloroclystis lunata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chloroclystis


title: Màn hình phẳng

text:
nhỏ|Thông tin về hai loại màn hình phẳng tại ga xe lửa Zürich Hauptbahnhof: màn hình LED màu cam (trên cùng bên phải) và màn hình LCD (dưới cùng).
Màn hình phẳng (FPD) là màn hình điện tử được sử dụng để hiển thị nội dung trực quan như văn bản hoặc hình ảnh. Nó có mặt trong các thiết bị tiêu dùng, y tế, giao thông vận tải và công nghiệp.

Màn hình phẳng có đặc điểm mỏng, nhẹ, cung cấp độ tuyến tính tốt hơn và có khả năng phân giải cao hơn so với các màn hình thông thường từ các thời đại trước. Chúng thường dày dưới 10 cm (3,9 in). Trong khi độ phân giải cao nhất cho TV CRT cấp tiêu dùng là 1080i, nhiều màn hình phẳng trong những năm 2020 có khả năng ở độ phân giải 1080p và 4K.

Trong những năm 2010, các thiết bị điện tử tiêu dùng di động như máy tính xách tay, điện thoại di động và máy ảnh di động đã sử dụng màn hình phẳng vì chúng tiêu thụ ít điện năng hơn và nhẹ hơn. Tính đến năm 2016, màn hình phẳng đã gần như thay thế hoàn toàn màn hình CRT.

Hầu hết các màn hình phẳng từ những năm 2010 đều sử dụng công nghệ LCD hoặc diode phát quang (LED), đôi khi được kết hợp với nhau. Hầu hết các màn hình LCD đều có đèn nền với các bộ lọc màu được sử dụng để hiển thị màu sắc. Trong nhiều trường hợp, màn hình phẳng được kết hợp với công nghệ màn hình cảm ứng, cho phép người dùng tương tác với màn hình một cách tự nhiên. Ví dụ, màn hình điện thoại thông minh hiện đại thường sử dụng tấm nền OLED, với màn hình cảm ứng điện dung.

Màn hình phẳng có thể được chia thành hai loại thiết bị hiển thị: động và tĩnh. Màn hình phẳng dạng động yêu cầu các pixel phải được làm mới định kỳ để giữ nguyên trạng thái của chúng (ví dụ như màn hình tinh thể lỏng (LCD)) và chỉ có thể hiển thị hình ảnh khi nó có nguồn điện, còn màn hình phẳng dạng tĩnh dựa trên các vật liệu có trạng thái màu có thể phân biệt được, chẳng hạn như màn hình sử dụng công nghệ e-ink và như vậy sẽ giữ lại nội dung ngay cả khi nguồn điện bị ngắt.
nhỏ|Máy đọc sách điện tử Amazon Kindle của Amazon hiển thị một trang sách điện tử. Hình ảnh của Kindle về văn bản trong sách sẽ vẫn hiển thị trên màn hình ngay cả khi hết pin, vì đây là công nghệ màn hình tĩnh. Tuy nhiên, nếu không có nguồn điện, người dùng không thể chuyển sang một trang mới.

Tham khảo

Phát minh của Hoa Kỳ
Công nghệ hiển thị
Công nghệ truyền hình


title: Satake Norihisa

text:
là chính trị gia người Nhật Bản. Hiện tại, ông đang giữ chức vụ làm thống đốc tỉnh Akita kể từ năm 2009.

Tham khảo

Sinh năm 1947
Chính khách từ Akita


title: Zamarada schalida

text:
Zamarada schalida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zamarada


title: Đại Chu hậu

text:
Đại Chu hậu (chữ Hán: 大周后; 936 - 965), cũng gọi Chiêu Huệ Chu hậu (昭惠周后), họ Chu (周氏), tên không rõ, có thuyết tên Hiến (宪), biểu tự Nga Hoàng (娥皇), là vợ đầu của Nam Đường hậu chủ Lý Dục.

Đại Chu hậu cùng em gái bà Tiểu Chu hậu, cũng chính là người vợ sau của Lý Dục, đều được xưng là mỹ nữ Tiền Đường.

Cuộc đời
Đại Chu hậu không rõ nguyên quán và ngày sinh, là con gái của Tư đồ triều Nam Đường Nguyên Tông Lý Cảnh, tên là Chu Tông (周宗). Sau khi Chu Tông về hưu, thì dời nhà đến tại Kim Lăng. Từ nhỏ bà rất giỏi thi thơ, rất có khí chất, dung mạo được xem là "Quốc sắc", rất giỏi gảy đàn tỳ bà, từng biểu diễn trong lễ chúc thọ Nam Đường Nguyên Tông, được Nguyên Tông ban cho một cây tỳ bà quý, gọi là Thiêu tào Tỳ bà (烧槽琵琶).

Năm Bảo Đại thứ 13 (955), khi Chu thị 19 tuổi, Nguyên Tông vì muốn tán thưởng cha bà nên ban hôn cho bà với Ngô vương Lý Dục. Năm Kiến Long thứ 2 (961), Nguyên Tông băng, Lý Dục kế vị, Chu thị trở thành Quốc hậu. Sử sách kể rằng, hai vợ chồng bà tình cảm cực thâm hậu, lúc nào cũng hết sức ân ái.

Theo Nam Đường thư, Chu hậu sinh ra Thanh Nguyên quận công Lý Trọng Ngụ (李仲寓), Kì Hoài Hiến vương Lý Trọng Tuyên (李仲宣) và Cao Dương công chúa. Cũng theo Nam Đường thư, Chu hậu nổi tiếng tinh thông âm luật. Chuyện truyền rằng khi cả hai đang say men tình, thì Chu hậu nâng chén mời Lý Dục múa một bài, thế là Lý Dục nói: ["Nếu muốn ta múa, trừ phi nàng có thể sáng tác cho ta một khúc"]. Sau đó, Chu hậu liền vung bút mà thành "Yêu túy vũ phá" (邀醉舞破), rồi lại phổ ra bài Hận lai trì phá (恨来迟破), khi đó rất lưu hành ở Nam Đường. Khi đó, Nghê thường vũ y khúc (霓裳羽衣曲) là một điệu múa huyền thoại đã thất truyền. Lý Dục ái mộ Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, từng cho nhạc sư chỉnh sửa nhưng không vừa ý. Chu hậu nhân đó bèn tự mình chỉnh sửa, thêm bớt rất nhiều, lại phối thêm tỳ bà. Nội xá nhân Từ Huyễn thông hiểu âm luật, đem khúc nhạc mới của Chu hậu cho nhạc sư Tào Sinh xem, cảm thấy khúc nhạc mới quá dồn dập, e rằng không phải điềm lành. Về sau, Lý Dục đam mê ca múa thành tật. Ngự sử Trương Hiến bởi vậy khuyên can, Lý Dục tuy có ban thưởng cho y có gan nói thẳng, nhưng tật mê ca múa không hề bỏ.

Hương tiêu ngọc tẫn
Càn Đức năm thứ 2 (964), Chu hậu sinh bệnh, đem con thứ mới 4 tuổi là Lý Trọng Tuyên để ở biệt viện nuôi nấng. Tháng 10, Lý Tọng Tuyên ở trước tượng phật chơi đùa, chân đèn bị mèo làm đổ, ấu tử kinh sợ mà chết non. Chu hậu thương cảm không thôi, bệnh càng nặng thêm, Lý Dục ngày đêm ở bên cạnh bà, thuốc cũng tự tay nếm để chăm sóc.

Tháng 11, Chu hậu bệnh tình nguy kịch. Trước đó, bà từng vương vấn nói với Lý Dục: ["Tiện thiếp may mắn gả vào cửa cung, đến nay đã có mười mấy năm, nữ tử chi vinh, cùng lắm cũng chỉ như thế này thôi. Duy nhất không đủ là ấu tử chết yểu, mà thiếp cũng sắp đi xa, chỉ sợ vô pháp lại báo đáp ân tình của ngài"]. Khi bệnh tình nguy kịch, Chu hậu đem ra cây tỳ bà cùng chiếc vòng tay bằng ngọc mà bà thường đeo, để vào tay Lý Dục, ý nói lời chia tay. Khoảng 3 ngày sau, Chu hậu ung dung gắng gượng thay xiêm y, ngậm ngọc hàm, nằm xuống và qua đời tại Dao Quang điện (瑶光殿), hưởng dương 29 tuổi.

Năm Càn Đức thứ 3 (965), tháng giêng, táng ở Ý lăng (懿陵), thụy hiệu Chiêu Huệ Quốc hậu (昭惠國后). Lý Dục thương tiếc người vợ mất khi còn trẻ, làm bài "Chiêu Huệ Chu hậu lụy" (昭惠周后诔), rồi "Vãn từ" (挽词), lời văn thống thiết không nguôi, khi làm lễ tang ông cứ như vậy thẫn thờ, đi đứng cũng phải có người đỡ.

Xem thêm
 Tứ đại mỹ nhân
 Âm Lệ Hoa
 Tỳ bà

Tham khảo

 Nam Đường thư - Lục Du
 Tân Ngũ đại sử - Âu Dương Tu
 Nam Đường thư - Mã Lệnh

Sinh năm 936
Mất năm 965
C
Hoàng hậu Nam Đường
Mất năm 964


title: Syntheta novaguinensis

text:
Syntheta novaguinensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syntheta


title: Phan Huỳnh Sơn

text:
Phan Huỳnh Sơn (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1963) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện là đại biểu quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh An Giang, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội. Ông đã trúng cử đại biểu quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 4, tỉnh An Giang gồm có các huyện Châu Đốc, Tân Châu, An Phú, Tịnh Biên, Tri Tôn.

Xuất thân
Phan Huỳnh Sơn sinh ngày 1 tháng 1 năm 1963 quê quán ở xã Phong Mỹ, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.
Ông hiện cư trú ở Số 04, đường Đào Duy Từ, khóm Mỹ Quới, phường Mỹ Quý, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang.

Giáo dục
Giáo dục phổ thông: 12/12
Cử nhân Luật
Cử nhân Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước
Cao cấp lí luận chính trị

Sự nghiệp
Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 1/4/1985.

Ông từng là đại biểu hội đồng nhân dân Thành phố Long Xuyên nhiệm kỳ 2000-2005.

Khi lần đầu ứng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 vào tháng 5 năm 2016 ông đang là Tỉnh ủy viên, Bí thư Ban cán sự Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án Tòa án nhân dân tı̉nh An Giang; Phó trưởng Ban chỉ đạo cải cách tư pháp tỉnh An Giang, làm việc ở Tòa án nhân dân tı̉nh An Giang.

Ông đã trúng cử đại biểu quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 4, tỉnh An Giang gồm có các huyện Châu Đốc, Tân Châu, An Phú, Tịnh Biên, Tri Tôn, được 428.306 phiếu, đạt tỷ lệ 74,40% số phiếu hợp lệ.

Ông hiện là Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội (Đại biểu chuyên trách: Địa phương).

Ông đang làm việc ở Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang.

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Đồng Tháp
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV An Giang
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Sống tại An Giang
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV chuyên trách địa phương
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV trúng cử lần đầu
Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh An Giang


title: Theodoric I

text:
Theodoric I (tiếng Goth: Þiudareiks; ; ; ? – 451), gọi theo tiếng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ý là Teodorico, là một vị vua German của người Visigoth trị vì từ năm 418 đến năm 451. Vốn chỉ là một đứa con ngoài giá thú của Alaric, Theodoric trở nên nổi tiếng trong việc đánh bại Attila tại trận đồng bằng Catalaunian năm 451 mà chính ông cũng tử trận tại đó.

Sự nghiệp ban đầu
Năm 418 Theodoric trở thành người kế vị vua Wallia. Người La Mã đã ra lệnh cho vua Wallia phải di dời người dân của mình từ Iberia sang xứ Gaul. Với tư cách là một vị vua, Theodoric đã hoàn thành các khu định cư của người Visigoth ở Gallia Aquitania II, Novempopulana và Gallia Narbonensis, và sau đó lợi dụng sự suy giảm quyền lực của Đế chế La Mã để mở rộng lãnh thổ của mình về phía nam.

Sau cái chết của Hoàng đế Honorius và sự soán ngôi của Joannes trong một cuộc tranh đoạt nội bộ năm 423 nổ ra tại Đế quốc La Mã. Theodoric bèn nhân cơ hội này cố gắng chiếm giữ ngã ba đường quan trọng Arelate, nhưng magister militum Aëtius được sự hỗ trợ từ người Hung, đã kịp thời cứu lấy thành phố. Người Visigoth đành phải ký kết hòa ước và gửi một nhà quý tộc Gaul sang làm con tin. Hoàng đế sau này là Avitus đã có lần mời Theodoric sang sống tại triều đình La Mã và dạy dỗ các con mình.

Bành trướng đến Địa Trung Hải
Do người La Mã đã phải chiến đấu chống lại người Frank đang cướp phá Cologne và Trier vào năm 435, và vì các sự kiện khác mà Theodoric tìm thấy cơ hội để chinh phục Narbo Martius vào năm 436 để có được lối vào vùng biển Địa Trung Hải và các đường giao thông đến dãy núi Pyrenees. Nhưng Litorius với sự trợ giúp của người Hung mới có thể ngăn chặn việc chiếm thành phố và đánh đuổi người Visigoth trở về thủ đô Tolosa của họ. Đề nghị hòa bình của Theodoric đã bị từ chối, nhưng nhà vua lại thắng trận quyết định tại Tolosa, và Litorius sớm chết trong tù của người Goth từ những vết thương mà ông đã nhận được trong trận chiến này. Avitus theo sự thu xếp của Aëtius đã đến Tolosa và đưa ra một hòa ước mà Theodoric chịu chấp nhận. Có lẽ người La Mã đã công nhận chủ quyền của nhà nước Visigoth tại thời điểm đó.

Xung đột với người Vandal
Theodoric đã gả một cô con gái của mình cho Huneric, con trai của vua người Vandal là Genseric vào khoảng năm 429, Nhưng Huneric sau đó lại có tham vọng muốn cưới Eudocia, con gái của Hoàng đế Tây La Mã Valentinianus III. Vì thế ông ta liền buộc tội cô con gái của Theodoric trù tính giết mình, rốt cuộc người vợ đáng thương này đã bị cắt tai và xẻo mũi vào năm 444, rồi mới gửi trả lại cho cha mình. Hành động này làm dấy lên mối thù hận giữa người Visigoth và Vandal kể từ đó. Kẻ thù của Aëtius, nguyên magister militum Sebastianus có dịp tới Tolosa viếng thăm vị vua Visigoth vào năm 444. Do có mối quan hệ căng thẳng với Aëtius nên Theodoric đã sớm tống cổ vị khách phiền toái này đi làm Sebastianus tức giận tiến quân chiếm luôn Barcelona và về sau (năm 450) bị xử tử theo lệnh của Genseric.

Theodoric cũng là kẻ thù của vua người Suevi là Rechila ở Iberia, do quân Visigoth đã hỗ trợ viên chỉ huy của đế chế La Mã là Vitus trong chiến dịch chống lại người Suevi vào năm 446. Tuy vậy, khả năng của họ dẫn tới sự phòng thủ vững mạnh và các mối quan hệ tốt đẹp hơn giữa Genseric và Đế chế La Mã đã khiến cho Theodoric phải thay đổi chính sách đối ngoại của mình. Vì thế vào tháng 2 năm 449 ông đã kết hôn với một trong số các cô con gái của vua Suevi Rechila và đến thăm cha vợ ở Tolosa vào tháng 7 cùng năm. Theo tác giả Isidore xứ Seville thì trên đường trở về, Rechiar với trợ giúp của quân Visigoth đã tàn phá khu vực xung quanh thành phố Caesaraugusta và tìm cách tiến chiếm Ilerda. Một số học giả gần đây nghi ngờ rằng Theodoric đã đề ra các biện pháp lập pháp, vì nó đã được giả định vào thời điểm trước đây.

Liên minh chống lại người Hung
Khi vua Attila thống lĩnh đội quân đông đảo của ông tiến về phía Tây Âu và cuối cùng đã xâm lược xứ Gaul, Avitus bèn sắp đặt một liên minh giữa Theodoric và kẻ thù lâu đời của ông Aëtius chống lại người Hung. Theodoric chấp nhận liên minh này vì ông nhận ra mối hiểm họa của người Hung đe dọa lãnh thổ riêng của mình. Với toàn bộ quân đội của mình và hai người con là Thorismund và Theodoric, Theodoric gia nhập đạo quân của Aëtius. Liên quân Visigoth và La Mã sau đó đã giải vây civitas Aurelianorum và buộc Attila phải rút quân vào tháng 6 năm 451.

Tử trận ở Châlons
Sau đó Aëtius và Theodoric tức tốc dẫn theo quân sĩ truy kích người Hung và giao chiến với họ trong trận Châlons gần Troyes vào khoảng tháng 9 năm 451. Hầu hết người Visigoth chiến đấu tại cánh phải dưới sự chỉ huy của Theodoric nhưng một lực lượng nhỏ hơn đã chiến đấu ở cánh trái dưới sự chỉ huy của Thorismund.

Lực lượng của Theodoric đã góp phần quyết định vào chiến thắng đáng kể của người La Mã, nhưng bản thân ông thì lại tử nạn nơi sa trường. Jordanes có ghi lại hai tài liệu khác nhau về cái chết của ông: một là Theodoric đã bị ngã ngựa và giẫm đạp đến chết; thứ hai là Theodoric đã bị ngọn giáo của Ostrogoth Andag đâm chết, mà tên lính này lại là cha của người bảo trợ Jordanes là Gunthigis. Thi thể của Theodoric chỉ được tìm thấy vào ngày hôm sau. Theo tập tục của dân tộc Goth, các chiến binh của Theodoric vây xung quanh than khóc và chôn cất ông ngay trên chiến trường. Rồi sau đó họ bầu chọn Thorismund làm người kế thừa ngôi vua Visigoth. Những người con khác của Theodoric là Theodoric II, Frederic, Euric, Retimer và Himnerith.

Di sản
Về sự hy sinh oanh liệt của nhà vua và chiến thắng tiếp theo đánh bại Attila tại trận Châlons, Theodoric đã trở thành một nhân vật được sùng kính trong lịch sử phương Tây và đóng vai trò là nguồn cảm hứng cho nhà văn J. R. R. Tolkien sáng tạo ra nhân vật vua Theoden xứ Rohan trong bộ ba tiểu thuyết Chúa tể những chiếc nhẫn.

Xem thêm
 Ardaric
 Pelagius xứ Asturias
 Charles Martel
 Nicholas, Bá tước xứ Salm
 Roger I xứ Sicilia
 Otto I của đế quốc La Mã Thần thánh
 John xứ Áo
 Ernst Rüdiger von Starhemberg

Chú thích

Tham khảo
 G. Kampers: Theoderid. In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). vol. 30 (2005), p. 419-421.
 Wilhelm Enßlin: Theoderich I. In: Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft, vol. V A 2, col. 1735-1740.

Mất năm 451
Vua Visigoth
Nhà Balti
Tây Ban Nha thời Trung Cổ
Bồ Đào Nha thời Trung Cổ
Vua tử nạn nơi sa trường
Vua Tây Ban Nha thế kỷ 5
Năm sinh không rõ