title: Điển tịch cổ điển Trung Quốc

text:
Điển tịch cổ điển Trung Quốc () hoặc đơn giản là Điển tịch (典籍) là thuật ngữ đề cập đến các văn bản Trung Quốc có nguồn gốc từ trước sự kiện thống nhất đế quốc Trung Hoa bởi triều đại nhà Tần năm 221 trước Công Nguyên, cụ thể là Tứ Thư Ngũ Kinh theo truyền thống Lý học mà bản thân chúng là một bản tóm tắt thông thường của Thập tam kinh. Tất cả các văn bản trước đời Tần này đều được viết bằng văn ngôn (Hán văn cổ điển). Cả ba bộ kinh gọi chung là điển tịch (, , jīng, lit. "kinh").

Thuật ngữ điển tịch cổ điển Trung Quốc có khả năng được sử dụng rộng rãi để chỉ các văn bản được viết bằng bạch thoại hoặc có thể được sử dụng theo nghĩa hẹp để chỉ các văn bản được viết bằng chữ Trung Quốc cổ điển thịnh hành thời đó, cho tới tận lúc triều đại cuối cùng của nhà Thanh sụp đổ vào năm 1912. Những văn bản này có thể bao gồm Sử (史, tác phẩm lịch sử), Tử (子, tác phẩm triết học thuộc các trường phái tư tưởng khác ngoài Nho giáo nhưng cũng bao gồm các tác phẩm về nông nghiệp, y học, toán học, thiên văn học, bói toán, phê bình nghệ thuật, các tác phẩm lẫn lộn khác) và Tập (集, tác phẩm văn học) cũng như việc trau dồi Tinh (精, Y học Trung Quốc).

Vào thời nhà Minh và nhà Thanh, bộ Tứ Thư Ngũ Kinh là chủ đề của chương trình học bắt buộc của các học giả Nho giáo, những người có nguyện vọng đỗ đạt trong các kỳ thi Khoa Cử để ra làm quan. Bất kỳ cuộc thảo luận chính trị nào cũng đều lấy dẫn chứng từ các nguồn tài liệu này làm căn bản, và không ai có thể trở thành một sĩ đại phu (hoặc trong một số thời kỳ, kể cả là tướng lĩnh quân đội) mà không thuộc nằm lòng các văn thư này. Thông thường, trẻ em khi bắt đầu đi học phải học thuộc lòng các ký tự chữ Hán trong cuốn Tam tự kinh (三字經) và Bách gia tính (百家姓). Sau đó mới học đến các cuốn khác. Giới sĩ phu ưu tú do đó cùng chia sẻ một nền tảng văn hoá và tập hợp các giá trị chung.

Thời nhà Tần

Mất mát các tư liệu vào cuối đời nhà Tần
Theo như Sử ký của Tư Mã Thiên, sau khi Tần Thuỷ Hoàng, Hoàng đế đầu tiên của Đế quốc Trung Hoa, thống nhất Trung Quốc vào năm 221 trước Công Nguyên, thừa tướng của ông là Lý Tư đề nghị dẹp bỏ nghị luận trí thức để thống nhất tư tưởng và quan điểm chính trị.

Điều này được cho là đã tàn phá các chuyên luận triết học của nhiều trường phái thời kỳ Bách Gia Chư Tử, với mục tiêu nhằm củng cố triết lý cai trị chính thức của nhà Tần là Pháp gia. Có ba loại sách bị Lý Tư xem là nguy hiểm nhất về mặt chính trị. Đó là thơ ca, lịch sử (đặc biệt là ghi chép lịch sử của các quốc gia khác ngoài Tần), và triết học. Các tuyển tập thơ và ghi chép lịch sử cổ đại có nhiều câu chuyện liên quan đến các nhà cai trị tài đức thời xưa. Lý Tư cho rằng nếu mọi người đọc những văn bản này, khả năng là họ sẽ vọng tưởng về quá khứ và trở nên không hài lòng với hiện tại. Lý do cho việc đối chọi đàn áp các trường phái triết học khác nhau là do chúng ủng hộ các tư tưởng chính trị thường không tương thích với chế độ toàn trị.

Những sử gia hiện đại lại nghi ngờ các chi tiết của câu chuyện, khởi nguyên lần đầu tiên hơn một thế kỷ sau trong cuốn Sử ký Tư Mã Thiên chính thức vào thời nhà Hán. Michael Nylan nhận định rằng, dẫu cho thuộc tính thần thoại của nó, truyền thuyết Đốt sách chôn nho không được xem xét là chặt chẽ. Nylon gợi ý rằng nguyên do các học giả nhà Hán cáo buộc nhà Tần đốt bỏ Ngũ Kinh đạo Khổng một phần là để "phỉ báng" thể chế mà họ đã đánh bại và một phần là do các học giả nhà Hán hiểu sai bản chất của văn tự, vì chỉ sau khi thành lập nhà Hán, Tư Mã Thiên mới gọi Ngũ Kinh là "Nho học". Nylan cũng chỉ ra, nhà Tần đã bổ nhiệm các học giả cổ điển, những chuyên gia về Kinh Thi và Kinh Thư, điều này có nghĩa là các văn thư ấy có thể đã được miễn trừ khỏi bị diệt bỏ, và cuốn Lễ Ký và Tả Truyện đã không chứa đựng lời lẽ tôn vinh các chế độ phong kiến chiến bại mà Hoàng đế đầu tiên đã lấy làm lý do tiễu bỏ chúng. Nylon gợi ý thêm rằng, câu chuyện có thể dựa trên sự thật là cung điện của nhà Tần đã bị san phẳng vào năm 207 trước Công Nguyên kèm theo việc nhiều văn thư chắc chắn là đã bị thất lạc ở thời điểm đó. Martin Kern bổ sung, văn tự nhà Tần và văn tự đầu nhà Hán thường xuyên trích dẫn các cuốn Kinh, đặc biệt là Kinh Thi và Kinh Thư, mà điều này là hoàn toàn không khả thi nếu như chúng đã bị đốt bỏ như được ghi chép lại.

Thời Tây Hán

Ngũ Kinh
Ngũ Kinh () là bộ năm cuốn sách Trung Hoa thời tiền Tần đã trở thành một phần của chương trình giáo huấn được triều đình phù trợ dưới triều đại Tây Hán, triều đại đã lấy Nho học đạo Khổng làm hệ tư tưởng chính quy. Chính trong thời kỳ này mà lần đầu tiên bộ kinh thư được gọi chung thành một tuyển tập là Ngũ Kinh (Năm cuốn sách Kinh điển). Một số văn bản đã từng nổi bật trước đó vào thời Chiến Quốc. Mạnh Tử, một trong những học giả Nho giáo hàng đầu, xem bộ kinh Xuân Thu cũng không kém phần quan trọng so với các biên niên sử bán huyền thoại của các thời đại trước đó.

 Kinh Thi (經詩) hoặc Thi Kinh (詩經)
 Một tuyển tập gồm 305 bài thơ, được chia làm 160 bài hát dân ca, 105 bài hát lễ tế để hát trong các buổi lễ cung đình, 40 bài hát thần linh ca và điếu ca để hát trong các buổi tế anh hùng và vong linh tổ tiên của hoàng tộc.
 Kinh Thư (書經; "thư kinh") hay còn gọi là Thượng Thư (尚書)
 Một tuyển tập những tư liệu và phát ngôn được cho là của các nhà cai trị và quan lại thời kỳ đầu nhà Chu và trước đó. Đây có thể là văn bản ký thuật cổ xưa nhất Trung Hoa, khả năng là xuất phát từ niên đại thế kỷ thứ 6 trước Công Nguyên. Nó bao gồm các trích dẫn văn xuôi Trung Hoa đầu tiên.
 Lễ Ký (禮記) hay còn gọi là Lễ Kinh (禮經)
 Mô tả các nghi thức cổ xưa, các hình thức xã hội và nghi lễ cung đình. Phiên bản được nghiên cứu ngày nay là phiên bản được làm lại bởi các học giả thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên chứ không phải văn bản gốc, được cho là do chính Khổng Tử hiệu đính.
 Kinh Dịch, tức Dị Kinh (易經)
 Cuốn sách chứa đựng một hệ thống bói toán tử vi tương đương với phong thuỷ Geomancy của phương Tây hoặc hệ thống Ifá của Tây Phi. Nó vẫn được sử dụng rộng rãi trong văn hoá phương Tây và Đông Á hiện đại.
 Kinh Xuân Thu (春秋)
 Ghi ghép lịch sử của nước Lỗ, quốc gia bản địa của Khổng Tử, 722–481 trước Công Nguyên.

Cho tới tận thời Tây Hán, các tác giả thường sẽ liệt kê các sách Kinh theo thứ tự Kinh Thi - Kinh Thư - Lễ Ký - Kinh Dịch - Xuân Thu. Tuy nhiên, kể từ thời Đông Hán, thứ tự mặc định lại chuyển thành Kinh Dịch - Kinh Thư - Kinh Thi - Lễ Ký - Xuân Thu.

Thư viện triều đình nhà Hán
nhỏ|Vào thời nhà Hán, Lưu Hướng đã cho xuất bản văn thư cho nhiều danh tác cổ điển của Trung Hoa như Lễ Ký và Liệt nữ truyện
Năm 26 trước Công Nguyên, theo chiếu chỉ của Hoàng đế, Lưu Hướng (77–6 trước Công Nguyên) đã biên soạn thư mục đầu tiên của thư viện triều đình, Biệt Lục   Bielu), và là người biên soạn đầu tiên của cuốn Sơn hải kinh (山海經), bộ này sau đó được hoàn thành bởi con trai của ông. Họ Lưu cũng đồng thời hiệu đính nhiều tuyển tập các câu chuyện và tiểu sử, ví dụ như bộ Liệt nữ truyện (列女傳). Một thời gian dài, ông còn bị hiểu nhầm là đã đồng biên soạn bộ Liệt tiên truyện (列仙傳), một tuyển tập các bài thánh tích và văn tế Nho giáo. Lưu Hướng cũng là một nhà thơ - ông được cho là đã viết Cửu Thán (九歎), văn bản có trong tuyển tập Sở Từ (楚辭).

Các tác phẩm do Lưu Hướng hiệu đính và biên soạn bao gồm:

{{columns-list|*Kinh Thư ()
Lễ Ký ()
Hiếu Kinh ()
Dật chu thư ()
Chiến Quốc sách ()
Luận ngữ ()
Tuân Tử (sách) ()
Thận Tử ()
Nam Hoa kinh () hay còn gọi Trang Tử ()
Liệt Tử ()
Thuyết Uyển ()
Tân Tự ()
Hoài Nam Tử ()
Quản Tử' ()'Yến Tử Xuân Thu ()|colwidth=35em}}

Công việc được tiếp tục bởi người con trai của ông, Lưu Hâm (học giả), người đã hoàn thành nhiệm vụ sau khi cha đã tạ thế.

 Thời nhà Tống

 Tứ Thư
nhỏ|Chu Hy (1130-1200), người đã biên soạn danh sách bốn quyển dưới triều đại nhà Tống.
Tứ Thư () là những văn bản cổ điển của Trung Quốc minh họa hệ thống các giá trị và niềm tin cốt lõi trong Nho giáo. Chúng đã được Chu Hy (朱熹; 1130 – 1200) chọn lựa dưới triều đại nhà Tống nhằm giới thiệu chung về tư tưởng Nho giáo. Thời nhà Minh và nhà Thanh, chúng trở thành tri thức cốt lõi của chương trình giảng dạy chính thức cho các kỳ thi Khoa Cử. Bộ Tứ Thư gồm có:

 Đại Học (大學)
 Ban đầu chỉ là một chương trong sách Lễ Ký. Nó bao gồm một bài viết ngắn trọng yếu được cho là của Khổng Tử cùng chín chương bình luận của Tăng Tử, một trong những đệ tử của Khổng Tử. Tầm quan trọng của cuốn Đại Học được minh họa qua lời nói đầu của Tăng Tử rằng đây chính là cửa ngõ của việc học. Nó có ý nghĩa quan trọng bởi nhiều chủ đề triết học và tư duy chính trị Trung Quốc mà nó thể hiện, và do đó có ảnh hưởng cực kỳ sâu rộng lên hệ tư tưởng Trung Quốc cổ điển và hiện đại. Chính quan, tu thân và khám nghiệm đều có liên hệ với nhau.

 Trung Dung (中庸)
 Một chương khác trong sách Lễ Ký, được cho là của Khổng Cấp (孔伋; 483 TCN – 402 TCN), cháu trai Khổng Tử. Mục đích của quyển sách nhỏ này, gồm 33 chương, là chứng minh sự hữu hiệu của đường lối vàng ngọc nhằm đạt được đức hạnh hoàn hảo. Nó tập trung vào đường lối của Đạo (道), được định sẵn bởi luật trời, không chỉ riêng cho người cai trị mà còn cho tất cả mọi người. Tuân theo luật trời qua sự hiếu học và huấn thị sẽ tự động đạt đến cảnh giới đức hạnh Khổng giáo hay còn gọi là Đức (德) trong Hán tự. Vì Luật Trời đã định sẵn con đường thành đạo cho nên chỉ cần biết đâu là chính đạo thì việc tiếp bước các bậc thánh hiền ngày xưa cũng không khó lắm.

 Luận Ngữ (論語)
 Một tuyển tập các phát ngôn của Khổng Tử và các đồ đệ của ông, cũng như những cuộc thảo luận mà họ đã có với nhau. Kể từ thời Khổng Tử, Luận Ngữ đã ảnh hưởng sâu sắc đến triết học và các giá trị đạo đức của Trung Quốc và sau này là các nước Đông Á khác. Các kỳ thi Khoa Cử, bắt đầu từ triều đại nhà Tùy và sau cùng bị bãi bỏ với sự thành lập của Trung Hoa Dân Quốc, đã nhấn mạnh nghiên cứu Nho học và kỳ vọng các thí sinh trích dẫn và áp dụng lời của Khổng Tử trong các bài luận của mình.

 Mạnh Tử (孟子)
 Một tập hợp các cuộc đối thoại giữa học giả Mạnh Tử và các vị quân vương thời bấy giờ. Trái ngược với những lời nói của Khổng Tử, vốn ngắn gọn và súc tích, cuốn Mạnh Tử bao gồm các đoạn hội thoại dài cùng việc sử dụng nhiều văn xuôi.

 Thời nhà Minh

 Thập Tam Kinh (十三經)
Chương trình giảng dạy chính thức của hệ thống Khoa Cử từ thời nhà Tống trở đi là Thập Tam Kinh. Tổng cộng, những tác phẩm này chứa tổng cộng hơn 600.000 ký tự phải học nằm lòng để vượt qua kỳ thi. Hơn nữa, những tác phẩm này đi kèm với bình luận và chú thích mở rộng, chứa khoảng 300 triệu ký tự theo một số ước tính.

 Kinh Dịch (易經 Yìjīng)
 Thư Kinh (書經 Shūjīng)
 Kinh Thi (詩經 Shījīng)
 Tam Lễ (三禮 Sānlǐ)
 Chu Lễ (周禮 Zhōulǐ)
 Nghi Lễ (儀禮 Yílǐ)
 Lễ Ký (禮記 Lǐjì)
 Chương Đại Học (大學 Dà Xué)
 Chương Trung Dung (中庸 Zhōng Yōng)
 Tam Luận về Kinh Xuân Thu Tả Truyện (左傳 Zuǒzhuàn)
 Công Dương Truyện (公羊傳 Gōngyáng Zhuàn)
 Cốc Lương Truyện (穀梁傳 Gǔliáng Zhuàn)
 Luận Ngữ (論語 Lúnyǔ)
 Hiếu Kinh (孝經 Xiàojīng)
 Nhĩ Nhã (爾雅 Ěryǎ)
 Mạnh Tử (孟子 Mèngzǐ)

 Danh sách các Văn tự Cổ điển

 Trước năm 221 trước Công Nguyên
Thông thường, rất khó hoặc gần như là không thể định niên chính xác các tác phẩm, văn tự thời tiền Tần hơn niên đại "Tiền Tần" của chúng, một giai đoạn trải dài suốt 1000 năm. Thông tin thời Trung Quốc cổ đại thường được truyền miệng và được truyền lại từ nhiều thế hệ trước nên hiếm khi được viết ra. Do đó, bố cục của các văn bản càng cổ đại thì càng khó mà theo trình tự thời gian như được sắp xếp và trình bày bởi các "tác giả" được cho là của chúng.

Vì thế, danh sách dưới đây được sắp xếp theo thứ tự tìm thấy trong Tứ khố toàn thư, thư viện cung đình của triều đại nhà Thanh. Bộ toàn thư này phân loại tất cả các tác phẩm thành 4 nhánh cấp cao nhất: Kinh điển Nho học và văn thư thứ cấp của chúng; Lịch sử; Triết học; Thơ ca. Ngoài ra còn có các danh mục phụ trong mỗi nhánh, nhưng do số lượng tác phẩm tiền Tần trong các nhánh Kinh điển, Lịch sử và Thơ ca ít nên các danh mục phụ chỉ được sao chép lại cho nhánh Triết học.

 Nhánh kinh điển

 Nhánh sử học

 Nhánh triết học

 Thơ ca

 Sau năm 206 trước Công Nguyên

 "Nhị thập tứ sử", một bộ sưu tập 24 bộ sử thư chính thống của Trung Quốc do các triều đại khác nhau biên soạn:
 Sử Ký (史記), do Tư Mã Đàm (司馬談) và Tư Mã Thiên (司馬遷)
 Hán Thư (漢書), do Ban Bưu (班彪), Ban Cố (班固) và Ban Chiêu (班昭)
 Hậu Hán Thư (後漢書), do Phạm Diệp (范曄) dẫn đầu chủ biên
 Tam Quốc Chí (三國志), do Trần Thọ (陳壽)
 Tấn Thư (晉書) do Phòng Huyền Linh (房玄齡) dẫn đầu chủ biên
 Tống Thư (宋書) -- Các triều Nam Tống, do Thẩm Ước (沈約)
 Tề Thư (齊書) -- Nam Triều, do Tiêu Tử Hiển (蕭子顯)
 Lương Thư (梁書) -- Nam Triều, do Diêu Sát (姚察) và Diêu Tư Liêm (姚思廉)
 Trần Thư  (陳書) -- Nam Triều, do Diêu Tư Liêm (姚思廉)
 Nam Sử (南史), do Lý Đại Sư (李大師) khởi xướng, Lý Duyên Thọ (李延壽) hoàn thành
 Ngụy Thư (魏書) -- Bắc Triều, do Ngụy Thâu (魏收)
 Chu Thư (周書) -- Bắc Triều, do Lệnh Hồ Đức Phân (令狐德棻)
 Bắc Tề Thư (北齊書) -- Bắc Triều, do Lý Bách Dược (李百藥)
 Bắc Sử (北史), do Lý Đại Sư (李大師) khởi xướng, Lý Duyên Thọ (李延壽) hoàn thành
 Tuỳ Thư (隋書), do Nhan Sư Cổ (顏師古), Khổng Dĩnh Đạt (孔穎達), Trưởng Tôn Vô Kỵ (長孫無忌) và chủ biên Nguỵ Trưng (魏徵)
 Cựu Đường Thư (舊唐書), do Lưu Hu (劉昫) đứng tên nhưng hầu như toàn bộ là do Triệu Oánh (趙瑩), Trương Chiêu (張昭), Giả Vĩ (賈緯) và Triệu Hy (趙熙) biên soạn
 Tân Đường Thư (新唐書), do Âu Dương Tu (歐陽脩) và Tống Kỳ (宋祁) dẫn đầu chủ biên
 Cựu ngũ đại sử (舊五代史), do Tiết Cư Chính (薛居正)
 Tân ngũ đại sử (新五代史), do Âu Dương Tu (歐陽修)
 Tống Sử (宋史), do Thoát Thoát
 Liêu Sử (遼史), do Thoát Thoát
 Kim Sử (金史), do Thoát Thoát
 Nguyên Sử (元史), do Tống Liêm (宋濂) dẫn đầu chủ biên
 Minh Sử (明史), do Trương Đình Ngọc (張廷玉) dẫn đầu chủ biên
 Thanh Sử Cảo (清史稿), do Triệu Nhĩ Tốn (趙爾巽) thường được coi là văn tự kinh điển thứ 25 của bộ sử văn
 Tân Nguyên Sử (新元史), do Kha Thiệu Văn (柯劭忞) đôi khi được coi là văn tự kinh điển thứ 26 của bộ sử văn
 Hoa Dương Quốc Chí (華陽國志), một bản ghi chép lịch sử cổ đại và các câu chuyện kể miền tây nam Trung Quốc, được cho là của Thường Tuyền (常璩).
 Liệt nữ truyện (列女傳), một tuyển tập tiểu sử của những phụ nữ gương mẫu Trung Hoa thời cổ đại, được biên soạn bởi Lưu Hướng.
 Thập lục quốc Xuân Thu (十六國春秋), một bản ghi chép lịch sử của Ngũ Hồ thập lục quốc, được cho là của Thôi Hồng (崔鴻), nay đã bị thất lạc phần lớn và nay không còn nguyên vẹn.
 Thích Danh (釋名), một cuốn từ điển có từ cuối thế kỷ thứ 2, tác giả của cuốn sách chưa được xác định rõ ràng.
 Thế thuyết tân ngữ (世說新語), một tuyển tập các giai thoại và các bức vẽ minh hoạ nhân vật của 600 thi sĩ, nhạc sĩ và hoạ sĩ.
 Tam thập lục kế (三十六計), một quyển sách binh thư.
 Cửu chương toán thuật, một cuốn sách toán Trung Quốc được biên soạn bởi nhiều thế hệ các học giả thời nhà Hán.
 Tứ khố toàn thư, tuyển tập văn học lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa
 Toàn Đường Thi, được biên soạn vào thời nhà Thanh,  ra mắt năm 1705.
 Tiếu Lâm Quảng Ký (笑林廣記), một tuyển tập các truyện tiếu lâm thời nhà Thanh.
 Văn Tâm Điêu Long (文心雕龍), một tác phẩm bình luận văn học Trung Hoa cổ đại cùng một số tản văn do Lưu Hiệp (劉勰; 465–522) sáng tác.
 Thuỷ Kinh Chú (水經注), một cuốn sách về hệ thống sông ngòi, thuỷ lợi, được cho là biên soạn bởi nhà địa lý trứ danh Ly Đạo Nguyên (酈道元; 466 hoặc 472 – 527).
 Đường Thái Tông Lý Vệ Công vấn đối (唐太宗李衛公問對), một cuốn sách binh thư được cho là của Lý Tĩnh (李靖; 571 –  649).

 Xem Thêm

 Văn học Trung Quốc
 Kỳ thi Khoa Cử
 Danh sách văn thư đầu tiên của Trung Quốc
 Khai Thành Thạch Kinh
 Võ kinh thất thư
 Cổ văn kinh
 Hán học
 Thomas Francis Wade
 Herbert Giles
 Lionel Giles
 Frederic H. Balfour

 Tham khảo và chú thích

 Trích dẫn

 Nguồn tư liệu

 Các nguồn tư liệu chính

 Các nguồn tư liệu khác

  Online

 Endymion Wilkinson. Chinese History: A New Manual.'' (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Asia Center, Harvard-Yenching Institute Monograph Series. New Edition; Second, Revised printing March 2013).  . See esp. pp. 365– 377, Ch. 28, "The Confucian Classics."

Liên kết ngoài

 Chinese Text Project (tiếng Anh tiếng Trung) (Văn bản triết học Trung Hoa bằng tiếng Trung cổ điển kèm theo bản dịch tiếng Anh và tiếng Trung hiện đại)
 Kinh điển Nho gia , David K. Jordan
 Tài nguyên điện tử có liên quan cho nghiên cứu văn thư cổ điển Trung Quốc

 bằng Hán tự Phồn thể

 Scripta Sinica Cơ sở dữ liệu các văn tự kinh điển lớn bởi Academia Sinica
 Bảo tàng Cung điện Cơ sở dữ liệu văn bản Trung Quốc
 中國電子古籍世界 Cơ sở dữ liệu văn tự kinh điển
 Trung tâm nghiên cứu cổ văn Trung Hoa bao gồm Cơ sở dữ liệu CHANT (CHinese ANcient Text)
 Văn thư kinh điển Trung Hoa trực tuyến

 bằng Hán tự Giản thể

 凌云小筑 Bằng tiếng Trung, với các bài viết và thảo luận về văn học, lịch sử và triết học.
 国学导航

 bằng tiếng Nhật

 東方學デジタル圖書館

Nho giáo
Cổ văn Trung Quốc
Sách Trung Quốc
Khổng Tử
Văn học Trung Hoa
Văn học Trung Quốc
Văn hoá Trung Quốc
Trung Hoa cổ đại


title: Tipasa omariusalis

text:
Tipasa omariusalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tipasa


title: Lamprosema pogonotornalis

text:
Lamprosema pogonotornalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lamprosema


title: Picibidion flavomaculatus

text:
Picibidion flavomaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Picibidion


title: Hylemera fragilis

text:
Hylemera fragilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hylemera


title: Spilosoma luteoradians

text:
Spilosoma luteoradians là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Crithote basipuncta

text:
Crithote basipuncta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Crithote


title: Tricholita fistula

text:
Tricholita fistula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tricholita


Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ U-19 châu Á 2006 diễn ra vào tháng 3 năm 2006 nhằm chọn ra các đội tuyển tham dự vòng chung kết.

Vòng bảng

Khu vực phía bắc
Các trận đấu diễn ra tại Đài Loan.

Khu vực phía đông
Các trận đấu diễn ra tại Thái Lan.

Khu vực phía nam
Diễn ra tại Ấn Độ.

Khu vực phía tây
Diễn ra tại Jordan.

Jordan thắng nhờ tung đồng xu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả trên RSSSF

2006
Bóng đá nữ năm 2006
Thể thao trẻ năm 2006


title: Eoophyla leucostrialis

text:
Eoophyla leucostrialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eoophyla


title: Lâu đài Kost

text:
Lâu đài Kost nằm ở huyên Jičín của Cộng hòa Séc, Bắc Bohemia và thuộc sở hữu tư nhân của gia đình quý tộc Kinský dal Borgo.

Lịch sử lâu đài bắt đầu từ năm 1349 và gắn liền với tên tuổi Beneš von Wartenberg, lâu đài được xây dựng hoàn thành bởi con trai của ông Peter von Wartenberg. Vào khoảng năm 1414, gia đình của Zajíc von Hasenburg chuyển đến đây; sau đó là gia đình của Schellenberg (từ năm 1497 đến năm 1524), Lobkowicz (đến năm 1576) và những người khác; trong thời gian này, một số tòa nhà khác đã được xây dựng.

Tham khảo


title: Kinh tế Peru

text:
Kinh tế Peru là nền kinh tế có thu nhập trung bình cao theo phân loại bởi Ngân hàng Thế giới  và lớn thứ 47 trên thế giới tính theo tổng GDP. Peru là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới vào năm 2012, với tốc độ tăng trưởng GDP là 6,3%. Tính đến năm 2018, tốc độ tăng trưởng GDP của quốc gia này đã chậm lại 3,99%. Peru hiện có chỉ số phát triển con người cao là 0,741 và GDP bình quân đầu người trên 12.000 đô la theo hình thức PPP.

Các nhà kinh tế tân cổ điển sẽ giải thích hiệu suất kinh tế lành mạnh của Peru là sự kết hợp của:

 Ổn định kinh tế vĩ mô
 Chi tiêu tài chính thận trọng
 Tích lũy dự trữ quốc tế cao
 Giảm nợ nước ngoài
 Thành tích của tình trạng cấp đầu tư
 Thặng dư tài chính

Tuy nhiên, các nhà kinh tế hậu Keynes sẽ lập luận rằng những gì kinh tế học tân cổ điển coi là chi tiêu tài chính"thận trọng"không gì khác hơn là một biện pháp để hạn chế chi tiêu của chính phủ nhằm khiến Peru phụ thuộc vào thu nhập xuất khẩu và do đó khuyến khích nó mở cửa nền kinh tế Peru để tự do thương mại vì lợi ích của các nước phương tây khác. Mặc dù tăng trưởng là rất đáng kể, sự bất bình đẳng thu nhập vẫn còn, và phần lớn rừng mưa của Peru đã bị hủy hoại trong quá trình khai thác vàng và bạc.

Tất cả những yếu tố này đã giúp Peru có những bước tiến lớn trong phát triển, với sự cải thiện về tài chính của chính phủ, giảm nghèo và tiến bộ trong các lĩnh vực xã hội. Nghèo đói đã giảm đáng kể trong thập kỷ qua, từ gần 60% năm 2004 xuống còn 20,5% vào năm 2018.

Peru là một nền kinh tế thị trường xã hội mới nổi, đặc trưng bởi mức độ ngoại thương cao. Sự bất bình đẳng về cơ hội đã giảm: từ năm 1991 đến năm 2012, xếp hạng của Peru về Chỉ số cơ hội con người của Ngân hàng Thế giới đã được cải thiện đáng kể khi đầu tư công vào nước, vệ sinh và năng lượng điện đã duy trì xu hướng giảm bất bình đẳng về cơ hội. Nền kinh tế của nó rất đa dạng, mặc dù xuất khẩu hàng hóa vẫn chiếm một tỷ lệ đáng kể trong hoạt động kinh tế và do đó khiến nền kinh tế chịu rủi ro biến động giá cả trên thị trường quốc tế. Thương mại và công nghiệp tập trung ở Lima nhưng xuất khẩu nông sản đã dẫn đến sự phát triển ở tất cả các khu vực.

Hiệu quả kinh tế của Peru đã gắn liền với xuất khẩu, nơi cung cấp ngoại tệ mạnh để tài trợ cho nhập khẩu và thanh toán nợ nước ngoài. Xuất khẩu chính của Peru là đồng, vàng, kẽm, dệt may, hóa chất, dược phẩm, sản xuất, máy móc, dịch vụ và bột cá; các đối tác thương mại lớn của nó là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Brazil, Liên minh châu Âu và Chile.  Mặc dù xuất khẩu đã mang lại doanh thu đáng kể, tăng trưởng tự duy trì và phân phối thu nhập bình đẳng hơn đã được chứng minh là khó nắm bắt.

Dịch vụ chiếm 43% tổng sản phẩm quốc nội của Peru, tiếp theo là sản xuất (32,3%), công nghiệp khai thác (15%) và thuế (9,7%). Tăng trưởng kinh tế gần đây đã được thúc đẩy bởi sự ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện thương mại và đầu tư và tiêu dùng tăng.  Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Peru sau hiệp định thương mại tự do với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được ký ngày 28 tháng 4 năm 2009  các hiệp định thương mại tự do bổ sung đã được ký kết với Hoa Kỳ (2006)  hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ (2006)  Hoa Kỳ đã ký ngày 12 tháng 4 năm 2006, Liên minh Châu Âu ngày 26 tháng 6 năm 2012. 26 tháng 6 năm 2012/peru-suscribio-tlc-con-la-union-europea Hiệp định xúc tiến thương mại EU và Peru, với hiệp định thương mại tự do Nhật Bản với chế độ quân chủ lập hiến của Nhật Bản được ký ngày 31 tháng 5 năm 2011

Lạm phát năm 2012 tại nước này là thấp nhất ở Mỹ Latinh,  chỉ 1,8%, nhưng tăng trong năm 2013 khi giá dầu và hàng hóa tăng; tính đến năm 2014, nó ở mức 2,5%. Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm đều đặn trong những năm gần đây và tính đến năm 2012 là 3,6%.

Tham khảo

Thành viên WTO
Kinh tế Peru


title: Parthenodes scotalis

text:
Parthenodes scotalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Parthenodes


title: 2015 GT50

text:
, trước đây được gọi là o5p060, là một vật thể bên ngoài sao Hải Vương quay trong vành đai Kuiper tại khu vực ngoài cùng của Hệ Mặt Trời. Nó được quan sát lần đầu tiên bởi Khảo sát Nguồn gốc Hệ Mặt trời Bên ngoài bằng Kính viễn vọng Canada – Pháp – Hawaii tại Mauna Kea vào ngày 13 tháng 4 năm 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 OSSOS VI. Striking Biases in the detection of large semimajor axis Trans-Neptunian Objects 16 June 2017
 MPEC 2017-M25 : 2015 GT50
 OSSOS survey by the Canada–France–Hawaii Telescope

Trang vật thể hành tinh nhỏ (chưa định số)

20150413


title: Dźwirzyno

text:
Dźwirzyno  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Kołobrzeg, thuộc hạt Kołobrzeg, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  về phía tây của Kołobrzeg và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số 580.

Tham khảo


title: Kate Morgan

text:
Kate Morgan là một nhân vật hư cấu trong bộ phim truyền hình 24 của kênh Fox. Cô là một đặc vụ tác chiến rất thông minh nhưng lại bốc đồng của CIA tại Luân Đôn. Cô cũng là vợ của một đặc vụ CIA, người đã tự tử khi đang bị giam giữ trong tù vì cáo buộc bán thông tin mật cho Trung Quốc. Yvonne Strahovski là nữ diễn viên thủ vai này trong 24: Live Another Day.

Tiểu sử
Kate là vợ của cựu đặc vụ CIA Adam Morgan, người đã tự tử sau khi mình bị buộc tội bán bí mật quốc gia của Mỹ cho Trung Quốc. Các công tố viên có ý định buộc tội Morgan vì phản quốc, với mức án tối đa là tù chung thân. Vì điều này mà đồng nghiệp của Kate, Erik Ritter không thích cô ấy, và tin rằng cô nhận thức rõ chồng mình phản bội, bất chấp việc cô vô tội và không hề hay biết gì về chuyện của chồng mình. Hai tháng sau khi Adam bị buộc tội là kẻ phản quốc, Kate bị CIA thẩm vấn nhưng cuối cùng được chứng minh trong sạch. Dù vậy, cô vẫn bị chuyển công tác và trở về Mỹ.

Xuất hiện
Vài phút sau khi Jack Bauer bị bắt bởi CIA lúc 11:00 sáng, Kate là người đầu tiên nghi ngờ Jack có động cơ bí mật nào đó và tự nguyện để cho mình bị bắt trong khi có thể dễ dàng trốn thoát khỏi sân thượng và không thể bất cẩn để bị bắt như vậy sau khi biệt tăm biệt tích hơn bốn năm. Kate cũng đoán ra rằng anh ở đây để giúp ai đó trốn thoát, khi nghi ngờ của cô về việc Jack tự cài tập tin đánh chặn ở Prague cho mình. Cô vào phòng giam giữ Jack trước khi anh được giao cho Bộ phận Hoạt động Đặc biệt, cô khiến xung điện từ của Jack tăng lên khi nhắc đến việc anh ở đây vì một người nào đó. Hành động này khiến giám sát của cô Steve Navarro phải buộc cô rời đi và nghỉ việc tại trụ sở CIA. Khi rời đi, Kate tấn công người hộ tống mình và đuổi theo Bauer, người đã giải thoát một tù nhân khác ra khỏi Đơn vị đặc biệt, đó là Chloe O'Brian. Kate bao vây Jack và buộc anh phải đầu hàng, anh đã nhấn tín hiệu trên tay mình để báo hiệu cho người bên ngoài nổ tung một cái hố trên nóc giúp Chloe và Jack trốn thoát. Mặc dù phải rời đi, nhưng Navarro đồng ý cho Kate quay trở lại làm việc này.

Sau khi Jack và Chloe trốn thoát, Kate nhờ đến một người quen tên Ken (người làm việc cho cảnh sát địa phương) để kiểm tra điện thoại của Chloe và truy tìm họ đến dự án nhà ở, nơi Jack tìm ra Derek Yates và đồng bọn của hắn. Kate và CIA bắt giữ Jack khi anh đang cố gắng bắt Yates, anh cố cảnh báo cô trước khi bị bắn vào tay bởi Aron Bashir, kẻ buôn thuốc phiện cho Yates, người đã sống sót sau khi bị Jack tấn công trong căn hộ. Jack bỏ chạy xuống cầu thang đến một bãi đổ xe, nơi anh tóm lấy Kate và nói với cô rằng anh đang cố gắng bảo vệ Tổng thống James Heller và cô ấy đang ngáng đường anh. Jack làm cô ngất xỉu và trốn thoát. Sau đó, cô truy lùng Jack đến Đại sứ quán Mỹ tại Luân Đôn và giúp anh lấy chiếc chìa khóa của máy bay không người lái được sử dụng để giết bốn người lính đang phục vụ tại Afghanistan.

Sau khi phát hiện tên khủng bố Margot Al-Harazi có khả năng xâm nhập vào máy bay không người lái bằng thiết bị ghi đè, Kate giúp Jack truy tìm tung tích Margot và ngăn bà ta sử dụng máy bay bị cướp để tấn công các mục tiêu tại Luân Đôn. Theo lệnh của Tổng thống Heller, Kate đi thực hiện chiến dịch ngầm với Jack và bị tra tấn tại nơi của một tay buôn vũ khí, người có thể biết vị trí của Margot cho đến khi MI5 đột kích vào đó. Sau khi nhận được thông tin xác nhận con gái của Margot là Simone bị tông bởi xe buýt và được đưa tới bệnh viện, Kate và Jack đến đó để thẩm vấn cô ta. Sau đó, họ buộc phải chạy trốn khỏi bệnh viện khi Margot tin rằng Simone sẽ khai ra và nhắm mục tiêu bệnh viện để tấn công bằng máy bay hòng bịt miệng cô ta.

Sau khi Jack ngăn chặn Margot, Kate phát hiện nhân viên phân tích tình báo của CIA là Jordan Reed được tìm thấy đã chết. Jack gọi điện cho một người bạn để thu thập thêm thông tin về tên sát thủ và bằng chứng chỉ ra Navarro có liên quan. Sau khi Navarro phát hiện ra Jack nghi ngờ mình và chạy trốn cùng với thiết bị ghi đè, Kate hay tin rằng chính Navarro là người ăn cắp thông tin mật và bán cho Trung Quốc và chồng cô hoàn toàn vô tội. Khi Navarro bị bắt, Kate giả vờ mình muốn trả thù để hắn nói ra thông tin cho họ truy tìm Adrian Cross, người đang sở hữu thiết bị ghi đè. Trong lúc đang truy tìm Cross, Kate và Jack bị tấn công bởi những tay súng làm việc cho Đại sứ quán Nga sau khi Tham mưu trưởng Nhà trắng Mark Boudreau đưa cho người Nga quyền truy cập đến một tần số được Jack sử dụng.

Kate và Jack đẩy lùi thành công cuộc tấn công từ người Nga. Sau đó họ đi theo tín hiệu GPS cuối cùng về nơi thiết bị ghi đè đang hoạt động và tìm thấy Cross cùng với các thành viên của Open Cell đã chết cùng với đoạn ghi âm của Chloe có giọng nói của Cheng Zhi trong đó. Họ phát hiện ra Cheng dùng thiết bị ghi đè để giúp người Nga kích động một cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Trung Quốc. Kate và Jack cố gắng xác định vị trí của Cheng với sự hỗ trợ của Mark và định vị một cái điện thoại được mã hóa với vị trí của Cheng. Khi Cheng gửi cho Jack một tấm hình Audrey Boudreau là mục tiêu của một tay bắn tỉa, Kate cố gắng cứu cô ấy để Jack có thể bám theo Cheng. Kate giải cứu thành công Audrey từ tay bắn tỉa nhưng không thể cứu cô ấy từ tay súng thứ hai tấn công vài phút sau đó. Sáng hôm sau, Kate nộp bản báo cáo nhiệm vụ cho Erik Ritter, sau đó cô để lại súng với phù hiệu của mình và rời khỏi CIA.

Nhận xét
TVLine đã khen ngợi diễn xuất của Strahovski trong Live Another Day và nói rằng Kate Morgan giống như phiên bản nữ của Jack Bauer. Báo New York Daily News nói rằng cô đã chứng minh cho mọi người thấy rằng mình rất hợp với những vai diễn điệp viên và không hề có sự so sánh nào quá khác biệt giữa diễn xuất nghiêm túc của Yvonne trong vai Kate Morgan và diễn xuất nhẹ nhàng khi vào vai Đặc vụ CIA Sarah Walker trong loạt phim truyền hình Chuck.

Tham khảo


title: Oporinia omicrata

text:
Oporinia omicrata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oporinia


title: Amata pryeri

text:
Amata pryeri là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Conistra kasyi

text:
Conistra kasyi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Conistra


title: Furaytan

text:
Fritan () là một ngôi làng Syria nằm ở phó huyện Barri Sharqi ở huyện Salamiyah, Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), ngôi làng có dân số 186 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.

Tham khảo


title: Lobogonia aculeata

text:
Lobogonia aculeata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lobogonia
Động vật được mô tả năm 1911


title: Panilla minima

text:
Panilla minima là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Panilla


title: Estigmene quadriramosa

text:
Estigmene quadriramosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Estigmene


title: Yamazaki Makoto

text:
Makoto Yamazaki (sinh ngày 31 tháng 10 năm 1970) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Makoto Yamazaki đã từng chơi cho Urawa Reds, Tokyo Gas và Mito HollyHock.

Tham khảo

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Urawa Red Diamonds


title: Helioprosopa liciata

text:
Helioprosopa liciata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1964
Helioprosopa


title: Trường Trung học phổ thông chuyên Thái Nguyên

text:
Trường THPT Chuyên Thái Nguyên là trường chuyên duy nhất ở bậc THPT của tỉnh Thái Nguyên.

Lịch sử
Trường THPT Chuyên tỉnh Thái Nguyên, tiền thân là trường Năng khiếu Bắc Thái được thành lập theo quyết định số 408 ngày 15 tháng 08 năm 1988 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Thái. Trong quyết định ghi rõ giao cho Sở Giáo dục & Đào tạo tuyển từ số học sinh xuất sắc đã trúng tuyển vào lớp 10 trung học phổ thông và có đủ năng lực trí tuệ, đạo đức và sức khoẻ. Bố trí đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất đảm bảo cho việc dạy học của lớp Năng khiếu. Sau một thời gian chuẩn bị, ngày 15 tháng 10 năm 1988 trường tiến hành khai giảng khoá đầu tiên với đội ngũ cán bộ giáo viên gồm 10 thầy cô giáo và 81 học sinh của 4 lớp chuyên toán học, vật lí, ngữ văn, tiếng Nga. Cơ sở vật chất được mượn tạm từ Trung tâm kỹ thuật tổng hợp Bắc Thái, ngày 15 tháng 10 được chính thức lấy là ngày truyền thống của nhà trường.

Từ năm 1995 đến năm 2019, trường đặt cơ sở tại số 234A, đường Lương Ngọc Quyến, phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên. Khu vực chính của trường là 3 dãy lớp học (nhà B,C,D) và 1 tòa nhà hiệu bộ (nhà A). Hệ thống phòng thực hành của trường gồm có 4 phòng thực hành tin học, 1 phòng thực hành hóa học, 1 phòng thực hành vật lý và 1 phòng thực hành sinh học. Trường cũng có 1 nhà đa năng phục vụ hoạt động thể chất, văn hóa và 1 sân bóng chuyền.

Địa điểm mới
Hầu hết các hạng mục công trình của trường đều đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng. Nhà trường đã nhiều lần nâng cấp, tu sửa nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu phát triển, đồng thời xung quanh trường là các khu dân cư đã xây dựng nên rất khó trong việc mở rộng trường. Do đó, trường được di chuyển và xây dựng mới tại Khu dân cư số 5, tổ 6, phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên và đã đi vào hoạt động từ năm học thứ 31 (2019 - 2020).

Trường có diện tích 3,2 ha với 3 cấu trúc chính: 2 dãy lớp học và 1 dãy hiệu bộ 5 tầng được nối với nhau bằng dãy hành lang.,xung quanh là hệ thống phòng thực hành; 1 nhà đa năng, 1 bể bơi và 1 sân bóng đá; 1 phòng ăn lớn và 2 dãy kí túc xá với đầy đủ tiện nghi. Hệ thống cây xanh cũng được đầu tư đồng bộ, tạo môi trường xanh và tâm lý thoải mái cho các bạn học sinh.

Cơ cấu tổ chức
Trường THPT Chuyên Thái Nguyên bao gồm 12 bộ môn chuyên là: Chuyên Toán, Chuyên Vật lý, Chuyên Hóa học, Chuyên Sinh học, Chuyên Tin học, Chuyên Ngữ văn, Chuyên Lịch sử, Chuyên Địa lý, Chuyên Tiếng Anh, Chuyên Tiếng Nga, Chuyên Tiếng Pháp, Chuyên Tiếng Trung.

Các giáo viên trong trường được chia thành 10 tổ: Tổ Toán, tổ Vật lí, tổ Hóa học, tổ Sinh học, tổ Tin - Công nghệ, tổ Thể dục - Quốc phòng An ninh, tổ Ngữ văn, tổ Xã hội, tổ tiếng Anh và tổ tiếng Nga - Pháp - Trung. Ngoài ra còn có tổ Văn phòng và tổ Bảo vệ - Phục vụ.

Thành tích
Trường THPT Chuyên Thái Nguyên được Đảng và Nhà nước tặng 3 Huân chương Lao động: Hạng Ba (1998), Hạng Nhì (2003) và Hạng Nhất (2012).

Tính đến năm học thứ 30, trường đã đạt tổng cộng 13.151 giải cấp Tỉnh, 959 giải cấp Quốc gia và 3 giải cấp Quốc tế ở nhiều môn học. Nhiều học bổng của các tổ chức, cá nhân cũng đã được trao cho các học sinh có thành tích xuất sắc.

Trường luôn có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp đạt gần 100%, tỉ lệ đỗ Đại học trung bình đạt 92,1%. Phần lớn các học sinh đều theo học tại các trường Đại học hàng đầu trên cả nước, một số ít các học sinh khác cũng giành được các suất học bổng du học Hàn Quốc, Mỹ, Nga, Đài Loan, Úc,...

Các giáo viên của trường cũng được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên môn cao. Đã có 12 giáo viên được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú.

Đường lên đỉnh Olympia

Hoạt động ngoại khóa

Hàng năm, trường THPT Chuyên tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa thường niên: Hội thi dân vũ, hoạt động chào mừng khóa mới (12-Hour Challenge), ngày lễ Tri ân cho học sinh ra trường,...

Các câu lạc bộ trong trường hiện đang hoạt động tương đối sôi nổi, là nơi để các bạn học sinh phát triển các kĩ năng của bản thân: CLB sách (The Book Circle), CLB tranh biện (CTN Debate), CLB tiếng Anh (UEE), CLB Nắng, CLB nhảy (CTN Dance), CLB âm nhạc (CTN Music),...

Trong năm học, một vài khối Chuyên và các câu lạc bộ trong trường cũng tổ chức các chuyến đi thiện nguyện tới các điểm trường ở vùng sâu vùng xa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên như Võ Nhai, Đại Từ, Đồng Hỷ,...

Các bạn học sinh của trường tích cực tham gia những hoạt động thể thao. Giải bóng đá tranh cúp CTN là một hoạt động được nhà trường tổ chức để nâng cao tinh thần thể thao, các học sinh sẽ phân đội và chia thành 2 nhóm giải: Giải đấu cho nam và cho nữ. Trong trường còn có CLB bóng rổ, bóng chuyền và cầu lông. Ngoài ra những cá nhân xuất sắc về các môn thể thao khác như: bóng bàn, bơi, cờ vua,... cũng được tuyển chọn để tham gia Hội khỏe Phù Đổng và các cuộc thi thể thao của tỉnh.

Hợp tác quốc tế

Nhà trường hiện đang hợp tác với trường Trung học nữ sinh Andong và trường Trung học Andong, tỉnh Gyeongsangbuk, Hàn Quốc. 2 trường thường tổ chức những chuyến trao đổi học sinh để trải nghiệm, học hỏi lẫn nhau về mặt văn hóa, tri thức vào tháng 8 và tháng 12 hàng năm.

Các trường đại học của Trung Quốc, Nga, Đài Loan và Nhật Bản cũng dành những suất học bổng cho những học sinh có thành tích học tập tốt và muốn theo học tại trường.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ của trường

Trường chuyên Việt Nam
Trường trung học tại Thái Nguyên
Giáo dục Thái Nguyên


title: Alexandre Cardoso Garcia

text:
Alexandre Cardoso Garcia (sinh ngày 30 tháng 4 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá người Brasil thi đấu cho Trofense theo dạng cho mượn từ Vitória de Setúbal.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Campeonato Mineiro cho Nacional vào ngày 22 tháng 2 năm 2014 trong trận đấu trước Tupi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Nacional Esporte Clube (MG)
Cầu thủ bóng đá S.C. Beira-Mar
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá Vitória F.C.
Cầu thủ bóng đá C.D. Trofense
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha


title: Unxia gracilior

text:
Unxia gracilior là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Unxia (Cerambycidae)
Động vật được mô tả năm 1865


title: Nomura Mutsuhiko

text:
Nomura Mutsuhiko (sinh 10 tháng 2 năm 1940 tại Hiroshima) là một cựu cầu thủ  và huấn luyện viên bóng đá người Nhật Bản. Ông là vua phá lưới đầu tiên của Japan Soccer League.

Danh hiệu tập thể
 Japan Soccer League Hạng Nhất - 1 (1972)
 Japan Soccer League Cup - 1 (1976)

Danh hiệu cá nhân
 Vua phá lưới Japan Soccer League - 1 (1965)
 Cầu thủ xuất sắc nhất Nhật Bản - 1 (1972)

Tham khảo

Sinh năm 1940
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Tiền vệ bóng đá
Huấn luyện viên bóng đá Nhật Bản
Người đến từ Hiroshima


title: Hiroishi Ryoji

text:
Ryoji Hiroishi (sinh ngày 26 tháng 5 năm 1979) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Ryoji Hiroishi đã từng chơi cho Shonan Bellmare.

Tham khảo

Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Scopula anoista

text:
Scopula anoista là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Quan hệ Úc – Việt Nam

text:
Quan hệ Úc – Việt Nam là quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Úc (Australia). Việt Nam và Úc đã xác lập quan hệ ngoại giao từ 26 tháng 2 năm 1973, hiện nay, hai nước đã thiết lập quan hệ Đối tác Toàn diện từ năm 2009 và là Đối tác chiến lược từ năm 2018.

Lịch sử
Những liên hệ đầu tiên của họ có niên đại vào thế kỷ 19 khi Đế quốc Anh đang chú ý đến các nước thuộc địa ở châu Á, thì thực dân Pháp sau đó đã từ chối tiếp xúc chính thức giữa Việt Nam và Úc. Cho đến khi kết thúc Thế chiến II, quan hệ giữa Úc và Việt Nam gần như không tồn tại.

Chiến tranh Việt Nam
Nỗi sợ hãi sau đó của chủ nghĩa cộng sản đã lôi kéo Úc đến trước chiến tranh Việt Nam, trong đó Úc tham gia như một phần của sự can thiệp chống cộng vào Việt Nam để hỗ trợ Nam Việt Nam chống lại Bắc Việt Nam. Úc cam kết gửi 50.000 quân chống lại cộng sản, trong đó 520 người đã thiệt mạng. Chiến tranh đã ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội Úc.

Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc, Úc đã tiếp đón nhiều người tị nạn Việt Nam chạy trốn khỏi sự sụp đổ kinh tế do chiến tranh. Người tị nạn Việt Nam là nhóm lớn người di cư không phải người châu Âu đầu tiên vào Úc sau khi loại bỏ chính sách của ''Úc trắng''.

Tiến trình
Chính phủ Công đảng của Thủ tướng Gough Whitlam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 26 tháng 2 năm 1973. Đến tháng 9 năm 2009, Úc và Việt Nam xác định mối quan hệ là Đối tác Toàn diện, thể hiện “cam kết qua lại mạnh mẽ” đối với mối quan hệ, thỏa thuận xây dựng một khuôn khổ nhằm củng cố và tăng cường hợp tác trên một số lĩnh vực chủ chốt.

Năm 2006, tại APEC 14 ở Hà Nội, Thủ tướng Úc John Howard đã đáp máy bay đến Việt Nam, trong cả ba ngày có mặt tại Hà Nội, sáng nào Thủ tướng Úc John Howard cũng dậy sớm để đi bộ hai vòng quanh hồ Hoàn Kiếm, sau đó, ông đã vào Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Sáng sớm trước khi làm việc, trong lịch trình của ông có chạy bộ tập thể dục ở khu vực Dinh Thống Nhất và sáng sớm hôm sau, Thủ tướng Úc có cuộc chạy bộ ở thành phố Hồ Chí Minh trước khi lên đường về nước.

Tại APEC 2017 ở Đà Nẵng, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull đi bộ đến quán bánh mỳ mua hai cái và ngồi ăn ngay trên vỉa hè cùng đầu bếp người Úc gốc Việt Luke Nguyen. Thủ tướng Turnbull cho biết: "Người Australia thưởng thức món ăn Việt Nam hàng ngày, và đây chính là một trong những đóng góp tích cực của gần 300.000 người Việt định cư ở Australia. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên tôi dùng bánh mì! Tôi thực sự yêu thích vị tươi mới trong các món ăn Việt Nam". Sau khi dùng bữa sáng, thủ tướng Australia và đầu bếp Luke Nguyễn cùng chụp ảnh tự sướng với người dân địa phương.

Đại sứ quán và lãnh sự quán
- Tại Việt Nam:

 Hà Nội (Đại sứ quán)
 Thành phố Hồ Chí Minh (Lãnh sự quán)
Đà Nẵng (Lãnh Sự Quán)

- Tại Úc:

 Canberra (Đại sứ quán)
 Perth (Lãnh sự quán)
 Sydney (Lãnh sự quán)

Tham khảo

Úc
Việt Nam


title: Chamsia Sagaf

text:
Chamsia Sagaf (sinh năm 1955) là một ca sĩ người Comoros hát tiếng Swig.

Đời sống
Sagaf được sinh ra tại Comoros  và cô được biết đến là người hát về phụ nữ và trẻ em. Cô lần đầu tiên hát trong các hiệp hội phụ nữ vào những năm 1970 và đã tạo ra ba album.

Tham khảo

Nữ ca sĩ thế kỷ 20
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ Comoros
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1955


title: Cryphia bilineata

text:
Cryphia bilineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryphia


title: Bản quyền phát sóng giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023

text:
Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023 là giải đấu bóng đá dự kiến diễn ra vào tháng 7 và tháng 8 năm 2023 với sự tham gia của 32 đội tuyển nữ quốc gia đến từ các quốc gia trực thuộc Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA). Giải đấu sẽ được phát sóng trên toàn thế giới.

Danh sách
Đây là danh sách có bản quyền. Trong trường hợp các quốc gia không có bản quyền phát sóng có thể xem giải đấu thông qua dịch vụ phát trực tuyến FIFA+.

Tham khảo

Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023
Bản quyền phát sóng Giải vô địch bóng đá nữ thế giới


title: Callopistria xanthopera

text:
Callopistria xanthopera là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Callopistria


title: Pure Shores

text:
"Pure Shores" là một bài hát của nhóm nhạc nữ Anh quốc-Canada All Saints nằm trong album nhạc phim của bộ phim năm 2000 The Beach. Bài hát sau đó còn xuất hiện trong album phòng thu thứ hai của họ, Saints & Sinners (2000). Nó được phát hành vào ngày 7 tháng 2 năm 2000 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ hai album bởi London Records. "Pure Shores" được viết lời bởi thành viên của nhóm Shaznay Lewis với William Orbit, người cũng đồng thời chịu trách nhiệm sản xuất bài hát. Đây là một bản electronica kết hợp với những yếu tố của ambient với nội dung liên quan đến việc một người tìm một địa điểm lý tưởng để thư giãn và gọi đó là không gian riêng của mình.

Sau khi phát hành, "Pure Shores" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao ý tưởng về một bài hát thư giãn của nó, cũng như giành nhiều lời khen ngợi cho quá trình sản xuất và chất giọng của All Saints thể hiện trong bài hát. "Pure Shores" còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm chiến thắng một giải Ivor Novello và một đề cử tại giải Brit năm 2001 cho Đĩa đơn Anh quốc của năm. Nó cũng đạt được những thành công vượt trội về mặt thương mại, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Ireland, Ý và Vương quốc Anh, nơi nó trở thành đĩa đơn quán quân thứ tư của họ tại đây và là đĩa đơn bán chạy thứ hai của năm 2000, và lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở nhiều thị trường lớn như Úc, Bỉ, Phần Lan, New Zealand, Na Uy và Thụy Sĩ.

Video ca nhạc cho "Pure Shores" được đạo diễn bởi Vaughan Arnell, trong đó bao gồm những cảnh All Saints vừa đi dạo và hát trên một bãi biển tại Wells-next-the-Sea ở Norfolk, bên cạnh một số hình ảnh từ The Beach. Nó đã nhận được một đề cử cho Video Anh quốc của năm tại giải Brit năm 2001. Để quảng bá bài hát, nhóm đã trình diễn nó trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Top of the Pops, Later... with Jools Holland và giải Âm nhạc châu Âu của MTV năm 2000, cũng như là bài hát kết màn cho chuyến lưu diễn riêng đầu tay của họ Red Flag Tour. Ngoài ra, bài hát cũng xuất hiện trong nhiều album tuyển tập của họ, như All Hits (2001) và Pure Shores: The Very Best of All Saints (2010). Năm 2013, "Pure Shores" còn được đưa vào trò chơi video Grand Theft Auto V như là một trong những bài hát được phát từ trạm phát thanh của trò chơi.

Danh sách bài hát

Đĩa CD tại châu Âu
"Pure Shores" – 4:27
"If You Don't Know What I Know" – 4:36

Đĩa CD maxi tại châu Âu
"Pure Shores" – 4:27
"If You Don't Know What I Know" – 4:36
"Pure Shores" (The Beach Life phối) – 4:31
"Pure Shores" (2 Da Beach U Don't Stop phối lại) – 5:01

Đĩa CD #1 tại Anh quốc
"Pure Shores" – 4:27
"If You Don't Know What I Know" – 4:36
"Pure Shores" (The Beach Life phối) – 4:31

Đĩa CD #2 tại Anh quốc
"Pure Shores" – 4:27
"Pure Shores" (2 Da Beach U Don't Stop phối lại) – 5:01
"Pure Shores" (Cosmos phối lại) – 10:03

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân thập niên 2000 (Liên hiệp Anh)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2000
Bài hát năm 2000
Bài hát của All Saints (nhóm nhạc)
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân tại Rumani
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Bài hát trong phim
Ballad thập niên 2000


title: Hán Vĩnh Tưởng

text:
Hán Vĩnh Tưởng (sinh năm 1945) là một tướng lĩnh trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Không quân, Phó Tư lệnh về Chính trị kiêm Bí thư Đảng ủy Quân chủng Phòng không-Không quân (2001–2004).

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ngày 12 tháng 8 năm 1945, quê tại xã Dị Nậu, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ.

Ông nhập ngũ ngày 20 tháng 8 năm 1965, được kết nạp vào Đảng ngày 20 tháng 9 năm 1967 (chính thức 20.9.1968).

Tháng 8 năm 1965, chiến sĩ dự khóa bay Bộ Tư lệnh Phòng không Không quân

Tháng 9 năm 1965, học lái máy bay YK-18 ở Trường Không quân 910 Bộ Tư lệnh Phòng không Không quân Trung Quốc cho đến 9.1966 tiếp tục học lái máy bay MiG.17 ở đây.

Tháng 4 năm 1968, về nước, là sĩ quan lái máy bay thuộc Trung đoàn Không quân 923 Bộ Tư lệnh Không quân, Quân chủng Phòng không-Không quân

Tháng 9 năm 1972, sĩ quan lái máy bay Trung đoàn Không quân 927 Quân chủng Phòng không-Không quân

Tháng 10 năm 1973, theo học bổ túc về Chính trị Trung cấp tại Tiểu đoàn 3 Bộ Tư lệnh Phòng không Không quân

Tháng 4 năm 1974, chính trị viên bay Đại đội 9, Trung đoàn Không quân 927, Sư đoàn 371 Quân chủng Không quân

Tháng 2 năm 1978, phó chính ủy Trung đoàn Không quân 927, Sư đoàn 371, Quân chủng Không quân

Tháng 9 năm 1978, được cử đi học bổ túc tại Học viện Chính trị

Tháng 5 năm 1979, là phó chính ủy Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371 Quân chủng Không quân

Tháng 11 năm 1979, phó trung đoàn trưởng về Chính trị Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371 Quân chủng Không quân

Năm 1981, trung đoàn phó Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371 Quân chủng Không quân

Tháng 8 năm 1982, theo học bổ túc tại Trường Trung cao Không quân

Tháng 6 năm 1983, Phó chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Không quân

Tháng 10 năm 1987, Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Không quân

Tháng 10 năm 1988, Phó Sư đoàn trưởng về Chính trị Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Không quân

Tháng 5 năm 1989, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Không quân

Tháng 10 năm 1990, Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Không quân

Tháng 1 năm 1992, theo học bổ túc hệ A, Học viện Chính trị Bộ Quốc phòng

Tháng 7 năm 1992, Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Không quân

Tháng 10 năm 1994, hoàn thiện đại học tại Học viện Chính trị Quân sự

Tháng 1 năm 1995, Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Không quân

Tháng 11 năm 1996, Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Không quân

Tháng 7 năm 1999, Phó Tư lệnh về Chính trị kiêm Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Phòng không-Không quân

Tháng 2 năm 2001, Phó Tư lệnh về Chính trị kiêm Bí thư Đảng ủy Quân chủng Phòng không-Không quân

 Tháng 1 năm 2005, ông nghỉ hưu.

Lịch sử thụ phong quân hàm

Khen thưởng
Huân chương Quân công hạng Ba
Huân chương Chiến công hạng (2 Nhì, 3 Ba)
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba
Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (Nhất, Nhì, Ba)
Huy chương Quân kỳ quyết thắng
Là phi công trực tiếp chiến đấu, bắn rơi 3 máy bay Mỹ, được tặng thưởng 3 Huy hiệu Bác Hồ

Chú thích

Sinh năm 1945
Người Phú Thọ
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 1994
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2002
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Phi công Quân đội nhân dân Việt Nam
Chính ủy Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Gmina Mogielnica

text:
Gmina Mogielnica là một gmina đô thị-nông thôn (quận hành chính) ở hạt Grójec, Masovian Voivodeship, ở miền đông trung bộ Ba Lan. Khu vực hành chính của nó là thị trấn Mogielnica, nằm cách Grójeckhoảng  về phía tây nam và cách thủ đô Warsaw  về phía nam.

Gmina có diện tích , và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 9.127 người (trong đó dân số của Mogielnica lên tới 2.461 người, và dân số của vùng nông thôn của gmina là 6.666 người).

Làng
Ngoài thị trấn Mogielnica, Gmina Mogielnica bao gồm các làng và các khu định cư của Borowe, Brzostowiec, Cegielnia, Dąbrowa, Dalboszek, Dębnowola, Dobiecin, Dylew, Dziarnów, Dziunin, Główczyn, Główczyn-Towarzystwo, Gorki-Izabelin, Gracjanów, Jastrzębia, Jastrzębia Stara, Kaplin, Kozietuły, Kozietuły Nowe, Ługowice, Marysin, Michałowice, Miechowice, Odcinki Dylewskie, Otaląż, Otalążka, Pączew, Pawłowice, Popowice, Ślepowola, Stamirowice, Stryków, Świdno, Tomczyce, Ulaski Gostomskie, Wężowiec, Wodziczna và Wolka Gostomska.

Gminas lân cận
Gmina Mogielnica giáp với các gmina khác như Belsk Duży, Błędów, Goszczyn, Nowe Miasto nad Pilicą, Promna, Sadkowice và Wyśmierzyce.

Tham khảo

 Số liệu dân số chính thức của Ba Lan 2006

Gmina của Ba Lan


title: Ospemifene

text:
Ospemifene (tên thương hiệu Osphena và Senshio được sản xuất bởi Shionogi) là một loại thuốc uống được chỉ định để điều trị chứng khó tiêuđau khi giao hợp gặp một số phụ nữ, thường xuyên hơn ở những người sau mãn kinh. Ospemifene là một bộ điều biến thụ thể estrogen chọn lọc (SERM)  hoạt động tương tự như estrogen trên biểu mô âm đạo, xây dựng độ dày thành âm đạo, từ đó làm giảm cơn đau liên quan đến chứng khó thở. Chứng khó đọc thường gặp nhất là do "teo âm hộ và âm đạo".

Thuốc đã được FDA phê duyệt vào tháng 2 năm 2013  và bởi Ủy ban tiếp thị châu Âu tại EU vào tháng 1 năm 2015.

Sử dụng trong y tế
Ospemifene được sử dụng để điều trị chứng khó tiêu. Ở Mỹ, nó được chỉ định để điều trị chứng khó tiêu từ trung bình đến nặng, một triệu chứng của teo âm hộ và âm đạo (VVA), do mãn kinh. Tại EU, nó được chỉ định để điều trị VVA có triệu chứng từ trung bình đến nặng ở phụ nữ sau mãn kinh không phải là ứng cử viên cho liệu pháp estrogen âm đạo tại địa phương.

Nó có sẵn như là một 60   viên mg được uống bằng miệng mỗi ngày một lần. Thực tế là ospemifene có thể uống bằng miệng được quảng cáo là một lợi thế so với các sản phẩm khác được áp dụng tại chỗ trong ống âm đạo. Ospemifene đã không chứng minh bất kỳ tác dụng nào đối với ham muốn tình dục, kích thích, thời gian giao hợp hoặc chất lượng cực khoái trong các thử nghiệm lâm sàng có kiểm soát.

Chống chỉ định
Phụ nữ bị "chảy máu bộ phận sinh dục bất thường không được chẩn đoán, bị nghi ngờ hoặc nghi ngờ phụ thuộc estrogen, hoạt động hoặc có tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu; thuyên tắc phổi, bệnh huyết khối động mạch; và có thể mang thai" hoặc "bị ung thư vú suy gan "không nên dùng ospemifene. Đây không phải là một danh sách đầy đủ các chống chỉ định.

Tác dụng phụ
Các tác dụng phụ liên quan đến ospemifene bao gồm tiết dịch âm đạo, bốc hỏa và viêm màng phổi. Tác dụng phụ nghiêm trọng hơn tương tự như tác dụng điều chế thụ thể estrogen và estrogen. Chúng bao gồm, nhưng không giới hạn, huyết khối, phản ứng dị ứng, mệt mỏi và đau đầu, và những người khác có thể xảy ra.  Có những tác dụng phụ khác.

Ospemifene là một bộ điều biến thụ thể estrogen chọn lọc. Như vậy, nhiều hiệu ứng được tạo ra bởi estrogen được tạo ra bởi ospemifene. Cảnh báo đóng hộp của thuốc cho thấy ospemifene có thể làm dày nội mạc tử cung, có thể dẫn đến chảy máu bất thường và ung thư nội mạc tử cung. Đối với phụ nữ dùng estrogen, dùng đồng thời một loại thuốc gọi là progestin đã được chứng minh là làm giảm sự xuất hiện của tăng sản nội mạc tử cung. Về lý thuyết, proestin có thể được dự kiến sẽ làm giảm tác dụng của ospemifene đối với sự dày lên nội mạc tử cung. Tuy nhiên các thử nghiệm lâm sàng xác nhận điều này đã không được thực hiện. Giống như estrogen, ospemifene cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, bao gồm "đột quỵ, bệnh tim mạch vành, huyết khối tĩnh mạch" và các bệnh khác.  Nguy cơ đột quỵ do huyết khối và xuất huyết được đưa ra là 0,72 và 1,45 trên 1.000 phụ nữ, trong khi đó huyết khối tĩnh mạch sâu được ước tính là 1,45 trên 1.000 phụ nữ. Nguy cơ của những tác dụng phụ này ở phụ nữ dùng ospemifene thấp hơn so với những phụ nữ dùng estrogen đơn độc. Các nghiên cứu chưa ghi nhận nguy cơ tương đối so với phụ nữ dùng liệu pháp estrogen/proestin.

Dược lý

Dược lực học
Ospemifene là "chất chủ vận/chất đối vận estrogen làm cho mô âm đạo dày hơn và ít dễ vỡ hơn dẫn đến giảm lượng đau mà phụ nữ gặp phải khi quan hệ tình dục."  Thuốc này nên được sử dụng trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể do tác dụng phụ liên quan.

Lịch sử

Quy trình phê duyệt
Hormos Medical Ltd., một phần của QuatRx Dược phẩm, đã nộp bằng sáng chế vào ngày 19 tháng 1 năm 2005 cho một dạng ospemifene liều lượng rắn.  Vào tháng 3 năm 2010, QuatRX Dược đã cấp phép ospemifene cho Shionogi & Co., Ltd. để phát triển lâm sàng và tiếp thị. Đơn đăng ký thuốc mới (NDA) đã được đệ trình lên FDA vào ngày 26 tháng 4 năm 2012.  Sửa đổi cho NDA đã được đệ trình vào tháng 6, tháng 7, tháng 8, tháng 10 và tháng 11 năm 2012 và tháng 1 và tháng 2 năm 2013. Cuối cùng nó đã được FDA chấp thuận vào ngày 26 tháng 2 năm 2013.  Ospemifene (dưới tên thương hiệu Senshio) sau đó đã được Ủy ban tiếp thị châu Âu tại EU phê duyệt vào tháng 1/2015.

Thử nghiệm lâm sàng và tiền lâm sàng
Các thử nghiệm tiền lâm sàng đã được thực hiện trên chuột bị cắt bỏ buồng trứng để mô hình mãn kinh. Upremifene đường uống được so sánh với raloxifene (một SERM khác), chất chuyển hóa của nó 4-hydroxy ospemifene và 4'-hydroxy ospemifene, estradiol và ospemifene dùng làm thuốc đạn.  Estradiol được sử dụng như một biện pháp kiểm soát tích cực và raloxifene đã được sử dụng vì nó thuộc cùng nhóm thuốc với ospemifene.  Nhiều liều ospemifene uống đã được thử nghiệm.  10   mg/kg/ngày của Ospemifene đã được tìm thấy gây ra sự gia tăng lớn hơn về trọng lượng âm đạo và chiều cao biểu mô âm đạo hơn 10   mg/kg/ngày của raloxifene.  Cân nặng âm đạo đã tăng 1,46 lần sau khi điều trị hai tuần 10   mg/kg/ngày của ospemifene.  Số lượng thụ thể progesterone đã tăng lên trong lớp biểu mô âm đạo và biểu mô, điều này cho thấy rằng ospemifene có "hoạt động estrogen".

Một xét nghiệm gắn kết cũng được thực hiện để đo lường ái lực của ospemifene đối với thụ thể estrogen (ERα và ERβ). Nghiên cứu cho thấy rằng ospemifene liên kết ERα và ERβ với ái lực tương tự.  Ospemifene liên kết các thụ thể estrogen với ái lực thấp hơn estradiol.  Ospemifene đã được chứng minh là một chất đối kháng của "giao dịch qua trung gian ERE trên các tế bào MCF-7", mà các tác giả kết luận chỉ ra "hoạt động chống estrogen trong các tế bào ung thư vú."

Hai thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 kéo dài 12 tuần đã được thực hiện đối với ospemifene. Một người đã đánh giá tác dụng của Ospemifene đối với độ dày mô âm đạo, thành phần và pH âm đạo. Người khác đã đánh giá tác dụng của Ospemifene trên mô âm đạo và các triệu chứng khó tiêu. Giữa hai thử nghiệm, 4 dấu hiệu và triệu chứng đã được đo. Chúng bao gồm ba dấu hiệu liên quan đến mô, hai trong số đó đại diện cho những thay đổi mô học trong mô âm đạo (thay đổi phần trăm tế bào parabasal và thay đổi phần trăm tế bào bề mặt) và thứ ba là "thay đổi pH âm đạo". Dyspareunia được đánh giá trong một trong những thử nghiệm. Nó được định nghĩa là "sự thay đổi trong hầu hết các triệu chứng khó chịu" của sự khó chịu trong sinh hoạt tình dục và giới hạn hơn nữa đối với các triệu chứng khô âm đạo hoặc đau âm đạo. "  Ospemifene tạo ra nhiều thay đổi trong mô âm đạo và giảm các triệu chứng khó thở nhiều hơn so với giả dược.  Một đáp ứng liều cũng đã được quan sát trong thử nghiệm; ospemifene 60   mg có hiệu quả lớn hơn ospemifene 30   mg.  An toàn cũng được đánh giá trong các thử nghiệm giai đoạn 3 này. Có sự gia tăng 5,2% về tỷ lệ bốc hỏa, tăng 1,6% trong nhiễm trùng đường tiết niệu và tăng 0,5% tỷ lệ đau đầu với ospemifene so với giả dược.  Một trong những thử nghiệm ở giai đoạn 3 là thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi được kiểm soát giả dược ở 826 phụ nữ sau mãn kinh. Các bệnh nhân thử nghiệm được yêu cầu có một hoặc nhiều triệu chứng teo âm hộ (VVA) ở mức độ trung bình hoặc nặng với ít hơn 5% tế bào là bề ngoài khi được kiểm tra bằng phết tế bào âm đạo và pH âm đạo ít nhất là 5,0.  Thử nghiệm này đã không định lượng được sự giảm bớt chứng khó đọc như một biện pháp kết quả nghiên cứu. Thử nghiệm giai đoạn 3 khác được thực hiện ở 605 phụ nữ trong độ tuổi từ 40 đến 80, được chẩn đoán mắc VVA và triệu chứng tồi tệ nhất là chứng khó thở.

Xã hội và văn hoá

Bán hàng của Osphena®
Trong nửa đầu năm tài chính 2013, Osphena® đã tạo ra doanh thu 0,1 B yên, có lẽ tương đương với 974.944 đô la Mỹ. Khi Osphena® được đưa ra thị trường, nó được dự đoán sẽ kiếm được 495 triệu đô la trong năm 2017.

Xem thêm

 Fispemifene

Tham khảo

Ether phenol


title: Ozarba chionoperas

text:
Ozarba chionoperas là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ozarba


Sân vận động Liên đoàn bóng đá Afghanistan là một sân vận động bóng đá ở Kabul, Afghanistan. Đây là sân nhà của một số câu lạc bộ thuộc Giải bóng đá ngoại hạng Afghanistan. Sân vận động AFF có sức chứa 5.000 người, có mặt sân cỏ nhân tạo.

Xem thêm
 Sân vận động Ghazi, được khánh thành vào năm 1923 và có sức chứa 25.000 người; cách Sân vận động AFF 800m

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Soccerway: AFF Stadium
 Information on the official website of the Afghan Premier League
 Ben Farmer: Afghanistan launches first professional football league; The Daily Telegraph, September 28, 2012
 Afghanistan Football Federation Stadium at Google Maps: images, 360° view

Địa điểm bóng đá Afghanistan
Thể thao Kabul
Giải bóng đá ngoại hạng Afghanistan
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2012
Khởi đầu năm 2012 ở Afghanistan


title: Strzeszów, Tỉnh West Pomeranian

text:
Strzeszów  (German Stresow) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Trzcińsko-Zdrój, thuộc quận Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng    về phía bắc Trzcińsko-Zdrój,      phía nam Gryfino và  phía nam thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức.

Làng có dân số 220.

Tham khảo


title: 1. deild karla 2011

text:
Mùa giải 2011 của 1. deild karla là mùa giải thứ 57 của bóng đá hạng hai ở Iceland.

Stadia and locations

Bảng xếp hạng

Kết quả
Mỗi đội thi đấu với mỗi đối thủ một trận sân nhà và một trận sân khách với tổng cộng 22 trận.

Thống kê

Danh sách ghi bàn
Danh sách các cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất của 1. deild karla 2011 như sau:

19 bàn
 Sveinbjörn Jónasson (Þróttur R.)

16 bàn
 Viðar Örn Kjartansson (Selfoss)

15 bàn
 Hjörtur Hjartarson (ÍA)

11 bàn
 Tomi Ameobi (BÍ/Bolungarvík)

10 bàn
 Eyþór Helgi Birgisson (HK)

9 bàn
 Gary Martin (ÍA)
 Daniel Howell (KA)
 Mark Doninger (ÍA)
 Pape Mamadou Faye (Leiknir R.)

Cập nhật gần đây nhất: 17 tháng 9 năm 2011

Tham khảo

Mùa giải 1. deild karla
Iceland
Iceland
2


title: Trichaeta pterophorina

text:
Trichaeta pterophorina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trichaeta


title: Meriem Mami

text:
Meriem Mami (sinh ) là một vận động viên bóng chuyền nữ Tunisia. Cô là thành viên của đội bóng chuyền nữ quốc gia Tunisia và chơi cho CF Carthage vào năm 2014.

Cô là một phần của đội tuyển quốc gia Tunisia tại Giải vô địch thế giới bóng chuyền nữ FIVB 2014 ở Ý.

Câu lạc bộ

 liên_kết=|viền Club Féminine de Carthage (2014)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://au.eurosport.com/vcarball/meriem-mami_prs404763/person.shtml
 http://www.wworldofvcar.com/wov-community/players/59325/meriem-mami.html
 volley24.com / v lăn bóng-player-fbang / emiem-mami-9626.html

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1985


title: Tào Song Minh

text:
Tào Song Minh (sinh tháng 8 năm 1929) là Thượng tướng Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Ông từng giữ chức Tư lệnh Không quân PLA.

Tiểu sử
Tào Song Minh sinh tháng 8 năm 1929 tại huyện Lâm, tỉnh Hà Nam (nay là thành phố cấp huyện Lâm Châu, tỉnh Hà Nam). Tháng 6 năm 1946, ông nhập ngũ. Tháng 9 năm 1946, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông từng tham gia các chiến dịch nổi tiếng như Hoài Hải, Độ Giang và Tây Nam.

Năm 1951, ông học tại Trường Hàng không số 4 Không quân. Năm 1952, ông trở thành phi công Sư đoàn Lực lượng hàng không Không quân. Sau đó, ông đảm nhiệm các vị trí như Trung đội trưởng, Đại đội trưởng, Phó Trung đoàn trưởng và Trung đoàn trưởng. Năm 1953, ông tham gia Chiến tranh Triều Tiên, làm Trung đội trưởng Trung đội bay Không quân, Chí nguyện quân Nhân dân Trung Quốc.

Năm 1965, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Sư đoàn trưởng Sư đoàn 30 rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 30 Lực lượng hàng không Không quân, đóng quân tại Đại Bảo, Phượng Thành, tỉnh Liêu Ninh. Năm 1970, ông được bổ nhiệm làm Phó Quân đoàn trưởng Quân đoàn 2 Không quân, đóng quân tại Tứ Đạo Câu, Đan Đông.

Năm 1974, ông được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh Không quân Quân khu Thẩm Dương. Năm 1982, ông học tại Trường Đảng Trung ương. Năm 1983, ông được bổ nhiệm giữ chức Tư lệnh Không quân Quân khu Thẩm Dương, thay cho Vương Dục Hoài. Tháng 9 năm 1987, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân khu, Phó Tư lệnh Quân khu kiêm Phó Bí thư Đảng ủy Không quân Quân khu, Tư lệnh Không quân Quân khu Thẩm Dương.

Tháng 11 năm 1992, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Không quân PLA. Tháng 10 năm 1994, Vu Chấn Vũ thay Tào Song Minh làm Tư lệnh mới của Không quân PLA.

Tháng 3 năm 1998 đến tháng 3 năm 2003, ông đảm nhiệm vị trí Ủy viên Ủy ban Nông nghiệp và Nông thôn của Quốc hội khóa IX.

Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIV. Ông cũng là đại biểu Quốc hội khóa VII (1988-1993), khóa VIII (1993-1998) và khóa IX (1998-2003).

Lịch sử thụ phong quân hàm

Tham khảo

Người Hà Nam (Trung Quốc)
Thượng tướng Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Tư lệnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc


title: Lưu huỳnh phân tử

text:
Lưu huỳnh là một chất vô cơ có công thức hóa học là . Nó là một chất rắn có màu vàng và là dạng phổ biến nhất của nguyên tố lưu huỳnh. Nó là một loại hóa chất dùng trong công nghiệp chính xuất hiện rộng rãi trong tự nhiên.

Lưu huỳnh là nguyên tố phong phú thứ 10 tính theo khối lượng trong vũ trụ và nhiều thứ 5 trên Trái đất. Mặc dù đôi khi được tìm thấy ở dạng nguyên chất, tự nhiên , lưu huỳnh trên Trái đất thường xuất hiện dưới dạng khoáng chất sunfua và sunfat . Có nhiều ở dạng bản địa, lưu huỳnh đã được biết đến từ thời cổ đại, được đề cập đến để sử dụng ở Ấn Độ cổ đại , Hy Lạp cổ đại , Trung Quốc và Ai Cập cổ đại . Trong lịch sử và trong văn học, lưu huỳnh còn được gọi là diêm sinh ,  có nghĩa là "đá cháy".  Ngày nay, hầu hết tất cả lưu huỳnh nguyên tố được sản xuất như một sản phẩm phụ của việc loại bỏ các chất gây ô nhiễm chứa lưu huỳnh khỏi khí đốt tự nhiên và dầu mỏ .   Việc sử dụng thương mại lớn nhất của nguyên tố này là sản xuất axit sulfuric để làm phân bón sulfat và photphat , và các quá trình hóa học khác. Lưu huỳnh được sử dụng trong diêm , diệt côn trùng và diệt nấm . Nhiều hợp chất lưu huỳnh có mùi, và mùi của khí tự nhiên có mùi, mùi chồn hôi, bưởi và tỏi là do các hợp chất lưu huỳnh hữu cơ . Hydrogen sulfide tạo ra mùi đặc trưng là trứng thối rữa và các mùi khác.

Cấu tạo phân tử
Lưu huỳnh có cấu trúc hình vương miện với nhóm đối xứng D4d. Độ dài liên kết S-S bằng nhau, vào khoảng 2,05 Å. Lưu huỳnh kết tinh ở ba dạng đa hình riêng biệt: trực thoi, và hai dạng đơn tà, trong đó chỉ có hai dạng bền ở điều kiện tiêu chuẩn. Đa hình còn lại chỉ ổn định trong khoảng 96 đến 115 °C ở 100 kPa. Lưu huỳnh được tạo thành một số dạng thù hình: Alpha-lưu huỳnh, Beta-lưu huỳnh, Gamma-lưu huỳnh, Lambda-lưu huỳnh. Lưu huỳnh dễ dàng tạo thành các tinh thể lớn, thường hay có màu vàng.

Phản ứng hoá học
Lưu huỳnh phản ứng với rất nhiều chất như Al, Fe, Cu, O2, Hg, C, Si,... tạo ra các muối sulfide tương ứng. Thí dụ như:

Tuy nhiên, để đơn giản hơn, người ta lấy công thức của lưu huỳnh thường dùng là S, chứ không S8.

Xem thêm

 Lưu huỳnh

Tham khảo

Khoáng vật tự sinh
Chất khoáng dinh dưỡng
Hóa chất dùng trong nông nghiệp


title: Dexia capensis

text:
Dexia capensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dexia


title: Gymnosoma desertorum

text:
Gymnosoma desertorum là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gymnosoma
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Scelolophia crossii

text:
Scelolophia crossii là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Scelolophia


title: Pterolophia peraffinis

text:
Pterolophia peraffinis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Acanthermia didactica

text:
Acanthermia didactica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acanthermia


title: Sarcolestes

text:
Sarcolestes là một chi khủng long Ornithischia thuộc nhóm Ankylosauria, được phát hiện trong thành hệ Oxford Clay tại Anh. Loài điển hình và cũng là loài duy nhất là S. leedsi, mẫu gốc là một phần hàm dưới trái. Chi này được mô tả bởi Richard Lydekker năm 1893, người đã tưởng nhầm đây là một Theropoda.

Chú thích

Khủng long
Sarcolestes
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1893
Ankylosauria
Khủng long châu Âu
Khủng long kỷ Jura
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Địa lý Lesotho

text:
Lesotho là quốc gia đồi núi và không giáp biển tại khu vực Nam Phi. Lãnh thổ Lesotho nằm trọn trong Cộng hòa Nam Phi. Tổng chiều dài biên giới là . Lesotho có diện tích khoảng , với diện tích bề mặt nước không đáng kể.

Đặc điểm địa lý nổi bật nhất của Lesotho, ngoài việc nó được bao trọn bởi Nam Phi, là việc nó là quốc gia độc lập duy nhất trên thế giới có toàn bộ lãnh thổ cao trên . Điểm thấp nhất cao , điểm thấp nhất cao nhất của một quốc gia trên thế giới. Vì độ cao như vậy, khí hậu Lesotho lạnh hơn so với các nơi có cùng vĩ độ.

Vị trí
Lesotho là một quốc gia tại vùng Nam Phi, đứng thứ 141 trên thế giới về diện tích, với tổng diện tích , và diện tích bề mặt nước không đáng kể. Lesotho được vây quanh bởi Cộng hòa Nam Phi, khiến nó trở thành một trong ba quốc gia nằm trọn trong quốc gia khác; hai quốc gia kia là San Marino và Thành Vatican, cả hai nằm tại bán đảo Ý. Tổng chiều dài biên giới . Việc bị bao trọn cũng có nghĩa Lesotho không giáp biển và phải phụ thuộc nhiều vào Nam Phi. Thành phổ cảng lớn gần nhất với Lesotho là Durban.

Địa vật lý

Lesotho có thể được chia làm ba vùng địa lý: vùng "đất thấp", chạy dọc theo bờ nam sông Caledon, và thung lũng sông Senqu; vùng đất cao được tạo nên bởi các dãy núi Drakensberg và Maloti tại miền đông và trung đất nước; và vùng "chuyển tiếp", tức nơi chuyển giao giữa vùng đất cao và đất thấp. Nơi thấp nhất (1400 m) là điểm giao nhau giữa sông Makhaleng và Orange (Senqu) (tại biên giới với Nam Phi). Lesotho là quốc gia độc lập duy nhất nằm toàn bộ trên . Điểm cao nhất là núi Thabana Ntlenyana, đạt độ cao . Hơn 80% Lesotho nằm trên .

Dù diện tích mặt nước của Lesotho là con số rất bé, những con sông chạy dọc đất nước có vai trò quan trọng. Phần nhiều thu nhập xuất khẩu của Lesotho đến từ nước, và thủy điện giúp cung cấp phần lớn điện. Sông Orange khởi nguồn từ dãy Drakensberg ở đông bắc Lesotho và chảy dọc qua toàn bộ đất nước, chảy qua huyện Mohale's Hoek rồi đến lãnh thổ Nam Phi tại. Sông Caledon đánh dấu biên giới tây bắc với Nam Phi. Những con sông khác gồm Malibamatso, Matsoku và Senqunyane.

Địa chính trị

Lesotho được chia làm 10 huyện hành chính, mỗi huyện có một thủ phủ, gọi là camptown. 10 huyện tiếp tục được chia thành 80 khu vực bầu cử, gồm 129 hội đồng khu vực.

Các huyện (theo thứ tự bảng chữ cái):
Berea
Butha-Buthe
Leribe
Mafeteng
Maseru
Mohale's Hoek
Mokhotlong
Qacha's Nek
Quthing
Thaba-Tseka

Khí hậu

Vì độ cao, Lesotho lạnh hơn những nơi có cùng vĩ độ trên thế giới. Lesotho có khí hậu lục địa, với mùa hè nóng và mùa đông lạnh. Maseru và những vùng lân cận đạt  vào mùa hè. Mùa đông lạnh, xuống tới  tại vùng đất thấp và  tại vùng đất cao.

Lượng mưa hàng năm là từ khoảng  tại các thung lũng đất thấp đến khoảng  tại biên giới bắc và đông giáp với Nam Phi. Đa số lượng mưa là từ những cơn dông mùa hè: 85% lượng mưa hàng năm rơi từ tháng 10 đến tháng 4. Mùa đông-giữa tháng 5 và tháng 9-thường rất khô. Tuyết thường rơi tại thung lũng (từ tháng 5-9); những núi cao nhận lượng tuyết đáng kể suốt cả năm. Lượng mưa hàng năm thất thường, có thể dẫn đến hạn hán và lũ lụt.

Chú thích


title: Suối Mỡ

text:
Suối Mỡ là tên một con suối trong thung lũng núi Huyền Đinh - Yên Tử thuộc địa phận xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Suối nằm cách thành phố Bắc Giang khoảng 30 km về phía đông, cách thủ đô Hà Nội 80 km theo quốc lộ 31 và đường tỉnh lộ 293.

Vào ngày 30 tháng 3 và 1 tháng 4 âm lịch hằng năm, nơi đây đều diễn ra hội đền với phần lễ trang trọng và phần hội với nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn.

Chú thích

Suối tại Việt Nam


title: Arctia vittata

text:
Arctia vittata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Arctia


title: Pyrrhia treitschkei

text:
Pyrrhia treitschkei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrrhia
Côn trùng châu Âu
Heliothinae


title: Lang (họ)

text:
Lang là một họ của người châu Á. Họ này có ở Việt NamTrung Quốc (chữ Hán: 郎, Bính âm: Láng) và Triều Tiên (Hangul: 낭/랑, Romaja quốc ngữ: Nang/Rang). Họ này đứng thứ 48 trong danh sách Bách gia tính.

Ở Việt Nam, Lang là một họ của người dân tộc Thái (Chủ yếu ở phía Tây Bắc của tỉnh Thanh Hóa).

Người Trung Quốc họ Lang

 Lang Sĩ Nguyên, thi nhân thời nhà Đường
 Lang Đình Tá, quan viên nhà Thanh
 Lang Lãng, nghệ sĩ độc tấu dương cầm người Trung Quốc, dân tộc Mãn Châu
 Lang Hàm Bình, chuyên gia kinh tế Hồng Kông
 Lang Mai Khanh.

Tham khảo

Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ tên


title: Diode phát sáng hữu cơ

text:
Diode phát sáng hữu cơ (tiếng Anh là organic light-emitting diode, viết tắt là OLED), là một loại Diode phát sáng (LED) trong đó lớp phát xạ điện quang là một màng thuốc (film) làm bằng vật liệu là một loại chất bán dẫn hữu cơ có khả năng phát sáng khi có dòng điện chạy qua. Lớp phát sáng này, được đặt giữa hai điện cực và thường thì ít nhất một trong hai điện cực này là trong suốt.

Diode phát sáng hữu cơ được dùng với vai trò hiển thị số (digital display) trong các thiết bị như màn hình của tivi, máy vi tính, điện thoại di động, máy chơi điện tử cầm tay, và thiết bị kỹ thuật số hỗ trợ cá nhân (PDA).

Hiện nay, một nhánh nghiên cứu lớn của công nghệ đó là tìm cách phát triển các diode phát sáng hữu cơ dùng cho các đèn chiếu sáng bán dẫn (solid-state lighting).

Diode phát sáng hữu cơ có hai dòng chủ yếu. Dòng thứ nhất có vật liệu chủ yếu bao hàm các phân tử kích thước nhỏ và dòng thứ hai sử dụng polyme. Khi thêm các ion động vào một diode phát sáng hữu cơ, người ta tạo được các tế bào hóa điện phát sáng (light-emitting electrochemical cell - LEC) với cách thức hoạt động khác các diode phát sáng hữu cơ một chút. Thiết bị hiển thị dùng diode phát sáng hữu cơ có thể sử dụng cơ chế xác định địa chỉ (addressing) ma trận thụ động (PMOLED) hay chủ động (AMOLED). diode dùng ma trận chủ động có thể giúp hiển thị các màn hình lớn hơn và độ phân giải cao hơn loại thụ động, nhưng nó yêu cầu phải có một bảng nối đa năng dạng tranzito màng mỏng để có thể bật hay tắt các điểm ảnh.

Diode phát sáng hữu cơ có thể hoạt động mà không cần ngược sáng (backlight), tức là nó có thể hiển thị màu đen mức độ đậm. OLED có thể nhỏ hơn và nhẹ hơn một màn hình tinh thể lỏng (LCD). Trong môi trường ánh sáng yếu, diode phát sáng hữu cơ có thể có tỉ lệ tương phản cao hơn so với màn hình tinh thể lỏng, bất kể màn hình tinh thể lỏng sử dụng đèn huỳnh quang cathode lạnh hay diode phát sáng ngược sáng.

Lịch sử
Hiện tượng điện phát quang của vật liệu hữu cơ được quan sát vào đầu thập niên 1950 bởi André Bernanose và các đồng sự tại đại học Nancy ở Pháp. Khi một dòng điện xoay chiều điện thế cao chạy qua không khí tới các vật liệu hữu cơ như 3,6-Acridinediamin đặt trên hoặc hòa lẫn vào các màng thuốc xenluloza hay xellophane. Cơ chế hiện tượng này được cho là sự kích hoạt các nguyên tử màu hoặc kích hoạt các điện tử (electron).

Năm 1960 Martin Pope và các đồng sự tại Đại học New York phát triển các điện cực thuần trở tiêm nhập tối tiếp xúc với các tinh thể hữu cơ. Pope và các đồng sự cũng mô tả các điều kiện năng lượng cần thiết (công phát xạ) dành cho các vùng tiếp xúc tiêm nhập lỗ trống và điện tử. Các vùng tiếp xúc như vậy là bộ phận cơ bản của cơ chế tiêm nhập điện tích cho các diode phát sáng hữu cơ hiện đại. Nhóm của Pope cũng là những người đầu tiên quan sát thấy (vào năm 1963) hiện tượng điện phát quang của dòng điện một chiều trong môi trường chân không trong một tinh thể Anthracen thuần hoặc tinh thể anthracen pha lẫn với tetracen, dòng điện trong thí nghiệm của Pope có điện thế 400 V và sử dụng điện cực bằng bạc. Cơ chế của hiện tượng được cho là việc điện tử của các phân tử phát quang bị kích thích bởi điện trường.

Vào năm 1965, nhóm của Pope gửi một báo cáo khoa học có nội dung viết rằng, trong điều kiện không có điện trường tác động bên ngoài thì hiện tượng điện phát quang của các tinh thể anthracen được gây ra bởi sự tái tổ hợp của các lỗ trống và các điện tử bị nhiệt hóa, đồng thời mức độ dẫn điện của antharcen có năng lượng cao hơn so với mức năng lượng của exiton. Cùng trong năm 1965, W. Helfrich và W. G. Schneider của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia (Canada) lần đầu tiên thực hiện thành công quá trình điện phát quang gây ra bởi tái tổ hợp tiêm nhập kép, sử dụng một tinh thể đơn anthracen với điện cực tiêm nhập lỗ và điện tử và đây có thể nói là bước đi tiên phong của các thiết bị tiêm nhập kép hiện đại. Cũng năm 1965, nhóm nghiên cứu của Dow Chemical nhận bằng phát minh về phương pháp chuẩn bị các tế bào quang điện sử dụng một lớp màng mỏng cách điện bao hàm bột anthracen, tetracen, than chì, và dùng dòng điện xoay chiều 100–3000 Hz với điện thế 500-1500 V. Theo nhóm nghiên cứu, cơ chế của quá trình này bao hàm việc kích hoạt các điện tử tại các vùng tiếp xúc giữa các phân tử anthracen và các hạt than chì.

Hiện tượng điện phát quang từ các tấm màng thuốc polyme được quan sát lần đầu bởi Roger Hugh Partridge tại Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia (Anh Quốc). Màng polyme được làm từ poly(n-vinylcarbazole) có độ dày 2,2 micromet, đặt giữa hai điện trở tiêm nhập. Thực nghiệm của Patridge được cấp bằng phát minh vào năm 1975 và được xuất bản vào năm 1983.

Thiết bị diode phát sáng hữu cơ đầu tiên được ghi nhận bởi Eastman Kodak, do Đặng Thanh Vân (鄧青雲, Ching W. Tang) và Steven Van Slyke sáng chế năm 1987. Thiết bị này có một thiết kế khá mới lạ, đó là màng hữu cơ bao gồm hai lớp riêng biệt, một lớp tải truyền lỗ trống và một lớp tải truyền điện tử, và hiện tượng tái tổ hợp và phát quang sẽ xảy ra ở khu vực giữa hai lớp hữu cơ này; thiết kế này sẽ giúp giảm hiệu điện thế tối thiểu (để cho thiết bị hoạt động) và cải thiện hiệu suất của thiết bị - thiết kế này mở đường cho dòng diode phát sáng hữu cơ hiện nay.

Nghiên cứu về các vật liệu polyme có khả năng điện phát quang cho ra kết quả là báo cáo khoa học của J. H. Burroughes và các đồng sự khác vào năm 1990 tại Phòng thí nghiệm Cavendish ở Cambridge, có nội dung nói về một loại màng polyme phát ra ánh sáng xanh lục, có hiệu suất cao, sử dụng vật liệu là các tấm màng 100 nm làm bằng poli(p-phenylen vinylen).

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Một diode phát sáng hữu cơ loại thông thường bao hàm một tấm vật liệu hữu cơ đặt giữa hai điện cực âm (Cathode) và dương (anode), tất cả chúng được đặt trong một khối chất nền. Các phân tử hữu cơ của diode có khả năng dẫn điện nhờ vào hiện tượng phản cục bộ hóa (delocalize) của các electron pi, gây ra bởi sự cộng hưởng (conjugation) của nhiều phần khác nhau của các obitan của cả phân tử hữu cơ. Khả năng dẫn điện của các vật liệu hữu cơ trong diode không hoàn toàn giống nhau, có những vật liệu dẫn điện tốt nhưng cũng có vật liệu cách điện, vì vậy nhìn chung màng hữu cơ của diode là loại bán dẫn hữu cơ. Obitan đầy điện tử có mức năng lượng cao nhất (HOMO) và obitan trống có mức năng lượng thấp nhất (LUMO) của các bán dẫn hữu cơ này tương ứng với dải hóa trị và dải dẫn của các bán dẫn vô cơ.

Thiết kế cơ bản nhất của diode phát sáng hữu cơ chỉ bao gồm một lớp vật liệu hữu cơ, tỉ như thiết bị phát sinh quang điện đầu tiên do J. H. Burroughes và các đồng sự chế tạo, nó chỉ bao gồm một lớp poli(p-phenylen vinylen). Loại diode phức tạp hơn bao hàm nhiều lớp hữu cơ khác loại nhau để gia tăng hiệu suất của thiết bị. Các loại vật liệu được lựa chọn nhằm tăng cường khả năng dẫn điện, hỗ trợ cho việc tiêm nhập điện tích tại các điện cực - bằng cách cung cấp một cấu hình điện tử ít đứt quãng hơn, hoặc chặn điện tích có thể chạy từ điện cực này sang điện cực kia và trở nên hao phí. Các loại diode phát sáng hiện đại có cấu trúc hai lớp hữu cơ, một lớp dẫn điện và một lớp phát xạ. Các mẫu cải tiến gần đây nâng cao hiệu suất quang tử lên đến 19% bằng việc sử dụng thiết kế tiếp hợp không đồng nhất phân bậc (graded heterojunction). Trong thiết kế này, diode phát sáng chỉ có một lớp hữu cơ với hàm lượng lỗ trống và điện tử có giá trị khác nhau tùy theo bộ phận của lớp phát xạ, công dụng của thiết kế là kết hợp các ưu điểm của các thiết kế truyền thống bằng việc cải thiện mức độ tiêm nhập điện tích trong khi vẫn duy trì sự cân bằng của việc trao đổi điện tích trong vùng phát xạ.

Khi diode hoạt động, một điện thế được áp lên toàn bộ thiết bị này, khiến cho anode có điện tích dương hơn so với cathode. Loại anode dùng cho OLED được lựa chọn dựa trên các tiêu chí chất lượng về khả năng thấu quang, dẫn điện, và tính ổn định hóa học. Lúc này, dòng điện tử chạy xuyên qua diode từ cathode đến anode; trong đó điện tử được "điền" vào các obitan trống có mức năng lượng thấp nhất (LUMO) nằm trong các phân tử của lớp hữu cơ, và bị "rút" ra khỏi các obitan đầy có mức năng lượng cao nhất (HOMO) nằm tại anode. Cả quá trình này được gọi là sự tiêm nhập của lỗ trống vào trong HOMO. Lực tĩnh điện làm "di chuyển" vị trí các lỗ trống và các điện tử lại gần nhau và chúng kết hợp thành các exiton, một trạng thái liên kết giữa điện tử và lỗ trống. Hiện tượng kết hợp chủ yếu xảy ở lớp phát xạ vì trong vật liệu bán dẫn hữu cơ khi lỗ trống có khả năng linh động cao hơn điện tử. Khi trạng thái exiton của điện tử và lỗ trống bị phân rã, nặng lượng được phát xạ ra, đi kèm với việc phát ra một bức xạ với tần số và bước sóng nằm trong phổ nhìn thấy được, nói cách khác nó phát ra ánh sáng mắt nhìn thấy được. Tần số của bức xạ phụ thuộc vào khoảng cách giữa các dải (band gap) của vật liệu, trong trường hợp này là sự khác biệt của mức năng lượng giữa HOMO và LUMO.

Vì điện tử và lỗ trống là các fermion có độ bội spin là h/2, một exiton có thể ở trạng thái đơn (singlet) hay nhóm ba (triplet), tùy theo spin của điện tử và lỗ trống được kết hợp như thế nào. Theo phương diện thống kê, 3 exiton triplet sẽ được hình thành cho mỗi exiton singlet. Sự phân rã của trạng thái triplet (lân quang) không thể xảy ra theo khía cạnh spin, điều này làm gia tăng quãng thời gian chuyển tiếp và làm giới hạn hiệu suất nội của các thiết bị phát huỳnh quang. Tuy nhiên loại diode phát sáng hữu cơ lân quang có khả năng sử dụng tương tác spin-quỹ đạo để kích thích chuyển mức nội (intersystem crossing) giữa trạng thái singlet và triplet, nhờ đó có được phát xạ từ cả hai trạng thái này và giúp gia tăng hiệu suất nội nói chung.

Dung dịch Oxide inđi-thiếc (ITO) thường được sử dụng để chế tạo anode. Nó trong suốt đối với ánh sáng nhìn thấy được và có công phát xạ cao, điều này giúp gia tăng sự tiêm nhập của lỗ trống vào HOMO của lớp vật liệu hữu cơ. Một lớp vật liệu dẫn điện của diode có thể bao hàm loại vật liệu PEDOT:PSS vì mức độ năng lượng HOMO của vật liệu này nằm vào giữa công phát xạ của dung dịch ITO và HOMO của các loại polyme thông dụng khác, điều đó làm giảm trở ngại năng lượng đối với tiêm nhập lỗ trống. Các kim loại như bari hay calci thường được dùng để làm cathode vì chúng có công phát xạ thấp, giúp tăng cường sự tiêm nhập của điện tử vào LUMO của lớp vật liệu hữu cơ. Các kim loại này có khả năng phản ứng hóa học rất mạnh, vì vậy người ta thường bọc một lớp nhôm bên ngoài để chúng không bị ăn mòn hóa học.

Các nghiên cứu đã cho thấy các tính chất của anode, đặc biệt là hình dạng bề mặt tiếp xúc giữa anode với lớp trung chuyển lỗ trống (HTL) có vai trò quan trọng đối với hiệu suất, công suất và tuổi thọ của diode phát sáng hữu cơ. Sai lỗi trong các bề mặt nằy làm giảm sự kết dính, tăng điện trở và tăng mức độ hình thành các "điểm đen" không phát sáng trong khối vật liệu của diode, vì thế làm giảm tuổi thọ diode. Người ta sử dụng một số phương pháp để làm giảm độ thô ráp của chất nền dung dịch ITO/kính, trong đó bao hàm việc dùng các tấm màng thuốc mỏng và các lớp vật liệu đơn có khả năng tự ghép lại với nhau. Các vật liệu mới dùng để chế tạo chất nền và anode với khả năng tăng hiệu suất và tuổi thọ cũng đang được áp dụng, ví dụ anode làm bằng tinh thể ngọc lam xử lý với các tấm vàng mỏng được cho là có công phát xạ, điện thế, điện trở thấp và giúp gia tăng tuổi thọ diode.

Các thiết bị tải dạng "diode phát quang" đơn giản thường được sử dụng để nghiên cứu hóa động năng và cơ chế vận chuyển điện tích của mỗi loại vật liệu, và nó có thể hiệu quả khi sử dụng trong việc nghiên cứu quá trình chuyển hóa năng lượng. Khi dòng điện chạy qua "diode" một loại vật mang điện tích (lỗ trống hoặc điện tử), hiện tượng tái tổ hợp không xảy ra và vì vậy không có phát sáng. Ví dụ, "diode" chỉ bao gồm điện tử có thể được chế tạo bằng cách thay thế dung dịch ITO bằng một kim loại có công phát xạ thấp hơn, điều này làm tăng mức năng lượng trở ngại cho quá trình tiêm nhập lỗ trống. Tương tự, "diode" thuần lỗ trống có thể được chế tạo khi sử dụng cathode thuần làm bằng nhôm vì mức năng lượng trở ngại quá lớn để cho tiêm nhập điện tử có thể xảy ra một cách hiệu quả.

Vật liệu

Vật liệu phân tử nhỏ

Diode phát sáng hữu cơ hiệu suất cao sử dụng phân tử nhỏ được chế tạo lần đầu tiên bởi nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Đặng Thanh Vân (鄧青雲, Ching W. Tang) tại Eastman Kodak. Thuật ngữ "diode phát sáng hữu cơ" trước đây thường ám chỉ loại diode dùng vật liệu này, mặc dù một thuật ngữ dành riêng cho nó là "diode phát sáng hữu cơ phân tử nhỏ" (SM-OLED) cũng được sử dụng.

Vật liệu "phân tử nhỏ" bao gồm các loại vật liệu tạo phức (chelate) hữu cơ-kim loại (ví dụ như Alq3, vật liệu dùng bởi nhóm của Đặng Thanh Vân), thuốc nhuộm huỳnh quang và lân quang, và đenđrime kết hợp. Một số loại vật liệu được ưa dùng do tính năng vận chuyển điện tích tỉ như triphenylamin và các dẫn xuất của nó, đã được sử dụng để chế tạo các lớp hữu cơ vận chuyển lỗ trống. Thuốc nhuộm huỳnh quang đôi khi được chọn vì nó có thể phát xạ nhiều loại tia có các bước sóng khác nhau, và các hợp chất như perylen, rubren và dẫn xuất của quinacridon cũng hay được dùng. Alq3 lâu nay được dùng như là vật liệu phát ánh sáng xanh lục, vật liệu tải điện tử và giá thể cho các thuốc nhuộm phát quang vàng và đỏ.

Việc sản xuất màng hữu cơ dành cho diode phát sáng sử dụng nguyên liệu "phân tử nhỏ" thường được tiến hành theo phương pháp ngưng đọng từ hơi trong môi trường chân không. Phương pháp này khá tốn kém và hầu như không được sử dụng chế tạo các thiết bị có bề mặt lớn. Tuy nhiên, so với việc sản xuất màng hữu cơ từ polyme, sản xuất bằng phương pháp bay hơi giúp người ta có thể kiểm soát tốt và đảm bảo tính đồng nhất cao về mặt kết cấu của sản phẩm, và có thể chế tạo ra các màng hữu cơ nhiều lớp có cấu trúc rất phức tạp. Độ linh hoạt cao trong thiết kế các lớp vật liệu hữu cơ và khả năng chế tạo ra các lớp vật liệu có tính năng dẫn điện/cách điện đặc thù giúp cho các diode phát sáng hữu co "phân tử nhỏ" có hiệu suất rất cao.

Các thực nghiệm đã cho thấy thiết bị kết hợp nhuộm màu laser SM-OLED được kích thích trong chế độ xung có thể phát ra bức xạ kết hợp. Bức xạ phát ra gần như là bị nhiễu xạ, giới hạn trong một phổ có biên độ gần giống như phổ của lade hóa màu dải tần rộng.

Các nghiên cứu cũng cho thấy hiện tượng phát sáng từ một phân tử polyme đơn, phân tử này có thể được xem như là một diode phát sáng hữu cơ có kích thước nhỏ nhất mà người ta từng tạo ra được. Trong tương lai, người ta có thể tối ưu hóa các chất liệu chế tạo diode để sản xuất ra các thiết bị phát sáng mạnh hơn nữa, và kết quả nghiên cứu này được cho là bước đầu tiên trong quá trình phát triển các thiết bị kích cỡ nguyên tử có khả năng kết hơp các đặc tính điện tử và quang học - những thiết bị tương tự như thế này có thể trở thành nền tảng của một máy vi tính kích cỡ phân tử.

Vật liệu polyme

Diode phát sáng polyme (PLED) hay còn gọi là polyme phát quang (LEP), có cấu tạo bao hàm một lớp polyme dẫn điện có khả năng điện phát quang, lớp này sẽ phát sáng khi kết nối với một điện thế bên ngoài. Các diode polyme được sử dụng như những lớp màng mỏng dùng cho các màn hình màu phổ đầy đủ (full spectrum). diode polyme có hiệu năng khá cao và tiêu tốn tương đối ít năng lượng cho quá trình phát sáng.

Phương pháp bay hơi và ngưng tụ vật liệu trong chân không được cho là không thích hợp để sản xuất các màng polyme mỏng. Tuy nhiên, việc sản xuất những màng polyme này từ nguyên liệu gốc dạng dung dịch là hoàn toản khả thi, thí dụ như phương pháp sơn phủ ly tâm (spin coating) được dùng khá rộng rãi trong việc chế tạo các màng polyme mỏng, và nó tỏ ra thích hợp hơn phương pháp bay hơi/ngưng tụ khi sản xuất các màng có diện tích bề mặt lớn. Việc sơn phủ li tâm không cần môi trường chân không, và các vật liệu phát xạ có thể được phủ lên giá thể bằng các phương pháp giống như việc in phun. Tuy nhiên, việc phủ các lớp vật liệu chồng đè lên lớp vật liệu cũ có thể khiến các lớp hoàn lẫn với nhau, vì vậy sản xuất các màng nhiều lớp bằng sơn phủ ly tâm nhìn chung tương đối khó khăn. Việc chế tạo cathode bằng kim loại có lẽ vẫn phải sử dụng phương pháp bay hơi trong chân không. Tuy nhiên người ta có thể sử dụng phương pháp ngưng tụ màng Langmuir-Blodgett để thay thế cho ngưng tụ chân không.

Các diode phát sáng polyme thường dùng những vật liệu tỉ như dẫn xuất của poli(p-phenylen vinylen) và polifluoren. Việc thay thế các nhánh trên mạch polyme chính có thể làm thay đổi màu sắc mà vật liệu phát ra hay độ ổn định và độ tan của vật liệu polyme, điều này ảnh hưởng đến hiệu suất và khả năng chế tạo sản phẩm. Trong khi poli(p-phenylen vinylen) (PPV) nguyên mẫu thường không tan, một số dẫn xuất của nó hoặc các loại poli(naphthalen vinylen) (PNVs) có khả năng tan trong các dung môi hữu cơ hay nước sẽ được dùng trong quá trình sản xuất và được chuẩn bị bằng phương pháp polyme hóa chuyển vị mở vòng.

Vật liệu phát lân quang

Diode phát lân quang hữu cơ sử dụng nguyên lý điện phát lân quang để chuyển hóa điện năng thành quang năng với hiệu suất cao, một số diode phát lân quang có nội hiệu suất quang đạt gần đến 100%.

Thông thường, các loại polyme như poli(n-vinylcarbazole) thường được dùng làm chất nguồn để tạo ra các phức kim loại-hữu cơ có tác dụng phát lân quang. Các phức hữu cơ của iridi tỉ như Ir(mppy)3, loại vật liệu hiện đang được tập trung nghiên cứu. Một số phức sử dụng kim loại nặng như bạch kim cũng được sử dụng. Nguyên tử kim loại nặng nằm giữa kết cấu của phức thể hiện đặc tính bắt cặp spin-quỹ đạo rất mạnh, làm kích thích quá trình chuyển mức nội giữa trạng thái singlet và triplet. Như vậy, các vật liệu lân quan này sẽ làm cả exiton triplet lẫn singlet phân rã và phát xạ, từ đó gia tăng hiệu suất quang nội so với các diode lân quan chỉ làm phân rã các exiton singlet.

Sử dụng các diode phát sáng thể bền vững yêu cầu nó phải đạt được độ sáng với tọa độ CIE tốt (dùng cho phát ra ánh sáng trắng). Khi dùng các gốc tự do đại phân tử tỉ POSS kết hợp với các gốc tự do phát lân quang như Ir, diode phát sáng có thể phát ra ánh sáng mức độ lên tới 10.000 cd/m².

Ưu và nhược điểm

Ưu điểm
So với màn hình tinh thể lỏng (LCD) và màn hình hiển thị phẳng (FDP), diode phát sáng hữu cơ (OLED) có các ưu điểm sau.

Chi phí thấp trong tương lai: diode phát sáng hữu cơ có thể được "in" vào bất cứ mặt phẳng nào bằng công nghệ in phun hay in lưới, vì vật trên lý thuyết sản xuất diode ít tốn kém hơn so với màn hình tinh thể lỏng hay màn hình hiển thị plasma. Tuy nhiên, việc sản xuất các giá thể cho diode tốn kém hơn so với sản xuất TFT LCD, ít nhất là cho đến khi người ra tìm ra phương pháp sản xuất hàng loạt với chi phí thấp. Phương pháp bốc hơi - kết tủa cuộn được cho là có khả năng chế tạo hàng nghìn màn hình diode trong một phút với chi phí phải chăng, tuy nhiên phương pháp này gặp khó khăn trong việc sản xuất các diode nhiều lớp, rõ ràng xếp nhiều lớp hữu cơ lên nhau cần độ chính xác khá cao.
Nhẹ và mềm dẻo: màn hình hiển thị OLED có thể được chế tạo bằng các vật liệu chất dẻo, và điều này mở ra khả năng sản xuất các diode phát sáng hữu cơ dẻo (FOLED) có thể được sử dụng trong việc chế tạo các màn hình hiển thị có thể cuộn hay gấp, thậm chí "in" các màn hình nên vải hay quần áo. Chất liệu hữu cơ chế tạo diode có thể là loại vật liệu rẻ như polyetylen terephtalat (PET), vì vậy chi phí sản xuất chúng có thể không quá đắt tiền.
Góc nhìn rộng và độ sáng cao: màn hình OLED có thể có tỉ lệ tương phản nhân tạo rất cao (cả khoảng cách tĩnh lẫn động, được tính toán trong điều kiện thuần tối) và góc nhìn rộng hơn so với màn hình tinh thể lỏng, bởi vì các diode phát sáng hữu cơ phát sáng trực tiếp. Các điểm ảnh màu do diode tạo ra hiển thị rất chính xác và không bị trượt, kể cả khi góc nhìn của người xem đạt đến 90 độ so với pháp tuyến.
Hiệu suất và độ dày được cải thiện: màn hình tinh thể lỏng lọc ánh sánh phát ra qua một backlight, chỉ để một phần nhỏ ánh sáng chạy qua, và vì vậy nó không thể hiển thị màu đen thuần đúng nghĩa. Trong khi đó, diode phát sáng hữu cơ có thể hiển thị màu đen đơn giản bằng cách... không phát sáng và không tiêu thụ điện năng, và sắc đen này là trung thực. Do không sử dụng thiết bị backlight, màn hình dùng diode sẽ có khối lượng thấp hơn và sẽ ít tốn kém hơn, tuy nhiên điều này chỉ có thể đạt được khi có đủ dây chuyền sản xuất HÀNG LOẠT các diode phát sáng hữu cơ, trong khi hiện nay việc chế tạo diode này chỉ đạt quy mô nhỏ. Xét các diode phát sáng dạng "lên trên" (top-emitting diode, tức ánh sáng không đi theo hướng xuyên qua giá thể nơi gắn thiết bị diode, xem minh họa), độ dày đóng một vai trò đáng kể khi xét về chỉ số IML (index match layers). Cường độ phát quang sẽ được tăng cường với độ dày IML vào khoảng 1,3 đến 2,5mm. Mức độ khúc xạ và sự tương xứng của các đặc tính về IML, bao hàm các thông số về cấu trúc, cũng giúp tăng mức độ phát sáng trong điều kiện độ dày như vậy.
Thời gian phản ứng: diode phát sáng hữu cơ có thời gian phản ứng nhanh hơn các màn hình tinh thể lỏng. Màn hình tinh thể lỏng phản ứng trong khoảng thời gian 1-16 mili giây, tốc độ làm mới là 68–480 Hz, trong khi trên lý thuyết thì diode phát sáng hữu cơ có thời gian phản ứng chỉ 0,01 mili giây và tốc độ làm mới là 100.000 Hz.. Như vậy, diode phát sáng hữu cơ có thể được dùng trong các màn hình nhấp nháy, giống như loại màn hình dùng ống tia âm cực (CRT), với mục đích triệt tiêu hiệu ứng lấy mẫu và giữ (sample and hold) vốn là nguyên nhân gây mờ các chuyển động trên OLED.

Nhược điểm

Chi phí hiện tại còn cao: việc sản xuất và ứng dụng các diode phát sáng hữu cơ hiện vẫn còn trải qua các công đoạn tiêu tốn rất nhiều chi phí. Ví dụ, đối với các màn hình AMOLED, người ta vẫn phải sản xuất các bảng nối đa năng polisilicon nhiệt độ thấp (LTPS), các LTPS lại cần được ủ nóng và tôi từ nguyên liệu silic vô định hình. So với công đoạn tương tự của việc sản xuất màn hình tinh thể lỏng, sản xuất OLED kéo dài hơn nhiều. Và việc sản xuất chất nền kính diện tích bề mặt lớn coi như là bất khả thi.
Tuổi thọ: trở ngại kỹ thuật lớn nhất trong việc ứng dụng diode phát sáng hữu cơ là tuổi thọ khá thấp của vật liệu hữu cơ. Một báo cáo năm 2008 cho thấy màn hình TV dùng OLED sau khi sử dụng 1000 giờ thì khả năng phát sáng lam giảm 12%, sáng đỏ giảm 7% và sáng lục giảm 8%. Đặc biệt, các diode phát sáng xanh lam sẽ mất một nửa khả năng phát quang sau khi sử dụng chừng 14.000 giờ (ứng với 5 năm nếu mỗi ngày dùng 8 giờ), xét trong trường hợp dùng cho màn hình phẳng. Tuổi thọ như thế này là thấp hơn so với màn hình tinh thể lỏng, màn hình dùng diode phát sáng vô cơ, hay màn hình hiển thị plasma (PDF) - mỗi loại này chỉ mất một nửa khả năng phát sáng sau khi sử dụng chừng 25.000 - 40.000 giờ, tùy theo phiên bản và hãng sản xuất. Chất lượng của diode phát sáng hữu cơ suy giảm do sự tích tụ của các trung tâm tái tổ hợp không phát xạ và các thành tố triệt tiêu phát quang trong vùng phát xạ của diode. Sự phân rã hóa học của lớp bán dẫn trong diode diễn ra theo 4 bước: 1) tái tổ hợp các vật mang điện tích hấp thu tia tử ngoại, 2) phân rã các cấu trúc phân tử chứa nhân heme, 3) phản ứng cộng gốc tự do hình thánh các gốc tự do pi (π), và 4) bất tương xứng giữa hai gốc tự do dẫn đến phản ứng trao đổi nguyên tử-hiđrô. Tuy nhiên, một số nhà sản xuất tuyên bố đã làm gia tăng tuổi thọ của màn hình OLED, cao hơn cả màn hình LCD bằng cách cải thiện mức độ thoát photon, nhờ đó diode có thể phát sáng ngang bằng màn hình tinh thể lỏng mà chỉ dùng dòng điện yếu hơn. Năm 2007, một màn hình thử nghiệp sử dụng diode phát sáng hữu cơ có thể phát sáng với độ chói 400 cd/m² trong 198.000 giờ với sáng xanh lục và 62.000 giờ với ánh sáng xanh lam.
Màu sắc chưa cân bằng: Như đã trình bày, do diode phát sáng xanh lam có tuổi thọ thấp hơn nhiều so với các màu khác, mức độ phát sáng xanh lam sẽ sụt rất nhanh so với các màu còn lại và khiến việc hiển thị màu của màn hình OLED bị tổn hại, sự tổn hại có thể nhiều hơn là so với việc giảm độ sáng nói chung. Vấn đề này có thể được khắc phục một phần bằng cách điều chỉnh độ cân bằng của các màu, tuy nhiên điều này cần đến các thiết bị điều khiển dòng điện tân tiến và sự tương tác với người dùng, điều này khiến một số người tiêu dùng khó chấp nhận. Một cách xử lý thông dụng hơn là thay đổi kích cỡ của các tiểu điểm ảnh đỏ, lam, lục, nhằm thay đổi mật độ các điểm ảnh, do đó đạt được sự cân bằng về tuổi thọ trong điều kiện phát sáng tối đa. Ví dụ, tiểu điểm ảnh màu lam có thể to gấp đôi màu lục, và màu đỏ thì lớn hơn màu lục 10%.
Hiệu suất của diode phát ánh sáng lam: Theo các nội dung trên cho thấy, việc cải thiện hiệu suất và tuổi thọ của diode phát sáng lam đóng vai trò cực kì quan trọng trong sự thành công của các màn hình sử dụng công nghệ diode phát sáng hữu cơ. Nhiều nghiên cứu đã được tiến hành để nâng cao hiệu suất quang tử của các diode phát sáng lam, cũng như tìm cách phát ra ánh sáng lam đậm hơn. Hiện tại, hiệu suất quang ngoại của diode phát sáng đỏ (625 nm) và lục (530 nm) là 20% và 19% nhưng diode phát sáng lam (430 nm) chỉ có hiệu suất 4-6%.
Hư hỏng do ngấm nước: Nước có thể dễ dàng làm hỏng các vật liệu hữu cơ trong diode, vì vậy việc cải tiện khả năng chống thấm nước là điều cực kì quan trọng. Ngấm nước có thể làm giảm tuổi thọ các màn hình OLED dẻo.
Tiêu tốn năng lượng: diode phát sáng hữu cơ chỉ tốn 40% điện năng so với màn hình tinh thể lỏng khi thể hiện màu đen, và tốn 60-80% điện năng khi thể hiện các màu khác. Tuy nhiên, việc phát màu trắng (ví dụ phông nền trắng của văn bản) có thể tốn điện năng gấp ba lần màn hình tinh thể lỏng.

Chú thích

Tham khảo
 P. Chamorro-Posada, J. Martín-Gil, P. Martín-Ramos, L.M. Navas-Gracia, Fundamentos de la Tecnología OLED (Fundamentals of OLED Technology). University of Valladolid, Spain (2008). ISBN 978-84-936644-0-4. Available online, with permission from the authors, at the webpage: http://www.scribd.com/doc/13325893/Fundamentos-de-la-Tecnologia-OLED
 Shinar, Joseph (Ed.), Organic Light-Emitting Devices: A Survey. NY: Springer-Verlag (2004). ISBN 0-387-95343-4.
 Hari Singh Nalwa (Ed.), Handbook of Luminescence, Display Materials and Devices, Volume 1–3. American Scientific Publishers, Los Angeles (2003). ISBN 1-58883-010-1. Volume 1: Organic Light-Emitting Diodes
 Hari Singh Nalwa (Ed.), Handbook of Organic Electronics and Photonics, Volume 1–3. American Scientific Publishers, Los Angeles (2008). ISBN 1-58883-095-0.
 Müllen, Klaus (Ed.), Organic Light Emitting Devices: Synthesis, Properties and Applications. Wiley-VCH (2006). ISBN 3-527-31218-8
 Yersin, Hartmut (Ed.), Highly Efficient OLEDs with Phosphorescent Materials. Wiley-VCH (2007). ISBN 3-527-40594-1

Liên kết ngoài

 Structure and working principle of OLEDs and electroluminescent displays
 Tutorial on the working principle of OLEDs at Ghent University
 MIT introduction to OLED technology (video)
 Historical list of OLED products from 1996 to present

Polyme
Công nghệ nano
Diode
Diode phát sáng
Linh kiện điện tử
Kỹ thuật điện tử
Điện tử học
Vật lý phân tử
Thiết bị hiển thị
Công nghệ hiển thị
Thiết bị đầu ra
Công nghệ phim và video
Máy biến năng
Dụng cụ quang học
Nguồn ánh sáng
Quang tử học
Xây dựng bền vững
Công nghệ mới nổi
Vật liệu diode phát sáng
Conductive polymers
Molecular electronics
Organic electronics
Flexible electronics
Energy-saving lighting
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Myiopharus parva

text:
Myiopharus parva là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myiopharus