title: Nội các Draghi

text:
Nội các Draghi là nội các thứ 67 và hiện tại của Cộng hòa Ý do cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi lãnh đạo. Nội các đi vào hoạt động kể từ ngày 13 tháng 2 năm 2021.

Nội các được thành lập sau khi cựu Thủ tướng Giuseppe Conte từ chức trong bối cảnh bất ổn chính trị. Sau khi tham vấn với các chính đảng, Tổng thống Sergio Mattarella đã giao cho Draghi nhiệm vụ thành lập một chính phủ "cấp cao", đồng thời kêu gọi tất cả các lực lượng chính trị ủng hộ. Chính phủ mới sẽ phải đương đầu với cuộc khủng hoảng y tế, kinh tế và xã hội do đại dịch COVID-19 gây ra, và quản lý gói kích thích kinh tế Next Generation EU của Liên minh châu Âu. Báo giới mô tả đây là chính phủ đoàn kết dân tộc. Lựa chọn bổ nhiệm Mario Draghi làm thủ tướng được các quan sát viên nước ngoài đón nhận tích cực, một số khác thì ngờ vực về tính ổn định của chính phủ kỹ trị mới ở Ý trong tương lai.

Chính phủ (được thành lập bởi các chính trị gia và chính khách độc lập theo hình thức kỹ trị) được ủng hộ bởi đa số đảng phái lớn trong Quốc hội Ý, bao gồm cả đảng phản kiến chế Movimento 5 Stelle (M5S), đảng cánh hữu Lega Nord (Lega), đảng trung hữu Forza Italia (FI), đảng trung tả Partito Democratico (PD), đảng trung dung Italia Viva (IV), và đảng cánh tả Articolo Uno (Art.1).

Lịch sử

Bối cảnh

Khủng hoảng chính trị Ý bắt đầu từ ngày 13 tháng 1 năm 2021, khi Italia Viva (IV) hủy bỏ liên minh với nội các Conte II. Chính phủ Conte sau đó đã vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại cả hai viện của quốc hội, nhưng không chiếm được đa số tuyệt đối tại Thượng viện  Do đó, Thủ tướng Giuseppe Conte đã đệ đơn từ chức lên Tổng thống Sergio Mattarella, người tham vấn với các chính đảng để thành lập chính phủ mới.

Thành lập chính phủ
Trong hai ngày 28 và 29 tháng 1, Mattarella gặp các phái đoàn của các đảng phái khác nhau để thảo luận về việc thành lập một chính phủ mới. Movimento 5 Stelle (M5S), Partito Democratico (PD), Liberi e Uguali (LeU), Per le Autonomie, Europeisti, và một số thành viên của Gruppo Misto đều ủng hộ Giuseppe Conte tiếp tục giữ chức thủ tướng. Trong khi đó, IV để ngỏ khả năng thành lập liên minh M5S – PD – IV – LeU mới, miễn là Conte không làm thủ tướng. Trong khi đó Coalizione di centrodestra, Lega Nord (Lega), Forza Italia (FI) và Fratelli d'Italia (FdI) cho rằng nên tổ chức bầu cử sớm, nhưng tuyên bố sẵn sàng tham gia một chính phủ đoàn kết dân tộc trong một số điều kiện nhất định.

Mattarella đề nghị Chủ tịch Hạ viện Roberto Fico nghiên cứu khả năng thành lập liên minh chính phủ M5S – PD – IV – LeU. Nhưng cuộc thảo luận đi vào ngõ cụt chỉ sau một vài ngày, với việc IV bất đồng quan điểm về đường lối chính phủ cũng như bổ nhiệm nội các. Fico do đó đã đưa ra phán quyết tiêu cực vào ngày 2 tháng 2.

Mattarella nhận định chính phủ do Conte lãnh đạo hay liên minh M5S – PD – IV – LeU đều không thể thu hút được đa số. Ngày 3 tháng 2 năm 2021, tổng thống mời cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi đến Cung điện Quirinal, đồng thời giao cho Draghi thành lập chính quyền mới. Draghi chấp thuận và bắt đầu tham vấn với chủ tịch các viện.

Vào ngày 10 tháng 2, lãnh đạo hai đảng Lega Nord Matteo Salvini và FI Silvio Berlusconi cùng ra tuyên bố ủng hộ nội các Draghi. Ngược lại, lãnh đạo FdI Giorgia Meloni cùng đảng của mình phản đối chính quyền mới.

PD đồng ý gia nhập nội các mới vào ngày 11 tháng 2. Cùng ngày, M5S đã tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý trực tuyến về việc có nên "ủng hộ một chính phủ kỹ thuật – chính trị... với các lực lượng chính trị khác do thủ tướng Mario Draghi bổ nhiệm hay không", kết quả có 59,3% tán thành.

Vào ngày 12 tháng 2 năm 2021, Draghi gặp mặt Tổng thống Mattarella tại Cung điện Quirinal, đồng thời công bố danh sách bộ trưởng của chính phủ mới. Nội các tuyên thệ nhậm chức vào ngày 13 tháng 2 năm 2021 lúc 11:00 sáng giờ UTC. Chính phủ mới có 24 bộ trưởng, gồm 8 nữ và 16 nam, hầu hết đến từ Lombardy và Veneto (miền Bắc nước Ý).

Bỏ phiếu tín nhiệm
Ngày 17 tháng 2 năm 2021, Thượng viện tín nhiệm nội các Draghi với 262 phiếu thuận, 40 phiếu chống và 2 phiếu trắng. Ngày hôm sau, Hạ viện khẳng định sự ủng hộ, với 535 phiếu thuận, 56 phiếu chống và 5 phiếu trắng. Đây là nội các chiếm đa số lớn thứ ba trong lịch sử Cộng hòa Ý sau nội các Monti và sau nội các Andreotti IV.

Đảng phái ủng hộ

Phân chia đảng

Bắt đầu nhiệm kỳ

Bộ trưởng

Bộ trưởng và các chức vụ khác
 Độc lập: thủ tướng, 8 bộ trưởng
 Movimento 5 Stelle (M5S): 4 bộ trưởng
 Lega Nord (Lega): 3 bộ trưởng
 Forza Italia (FI): 3 bộ trưởng
 Partito Democratico (PD): 3 bộ trưởng
 Italia Viva (IV): 1 bộ trưởng
 Articolo Uno (Art.1): 1 bộ trưởng

Phân chia khu vực

Bắt đầu nhiệm kỳ

Bắc Ý: 18 bộ trưởng
Lombardy: 9 bộ trưởng
Veneto: 4 ministers
Emilia-Romagna: 2 bộ trưởng
Friuli-Venezia Giulia: 1 bộ trưởng
Liguria: 1 bộ trưởng
Piedmont: 1 bộ trưởng
Trung Ý: 2 bộ trưởng (tính cả Draghi)
Lazio: 2 bộ trưởng (tính cả Draghi)
Nam Ý: 4 bộ trưởng
Basilicata: 2 bộ trưởng
Campania: 2 bộ trưởng

Thành phần chính phủ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nội các Draghi
Khởi đầu năm 2021 ở Ý
Nội các thành lập năm 2021


title: Eublepharis angramainyu

text:
Thằn lằn đuôi béo Iran (danh pháp khoa học: Eublepharis angramainyu) là một loài thằn lằn bản địa sống trên mặt đất tại Iraq, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Thức ăn chính của chúng là côn trùng song chúng cũng có thể ăn các loài động vật nhỏ có xương sống. Giống như hầu hết các loài thằn lằn, chúng có khả năng tự rụng đuôi của mình để tự vệ.

Phân họ Eublepharinae là một phân họ độc đáo, đây là phân loại duy nhất của các loài thằn lằn có mí mắt.

Tham khảo

Eublepharis


title: Tiếng Ba Tư cổ

text:
Tiếng Ba Tư cổ là một trong hai ngôn ngữ Iran cổ được ghi nhận (thứ tiếng còn lại là tiếng Avesta). Tiếng Ba Tư cổ chủ yếu hiện diện trên bản khắc, bản đất sét và con dấu vào thời nhà Achaemenes (chừng 600 TCN đến 300 TCN). Vết tích của tiếng Ba Tư cổ đã được thu thập tại Iran, România (Gherla), Armenia, Bahrain, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, trong đó quan trọng hơn cả là bản khắc Behistun (niên đại 525 TCN). Một nghiên cứu năm 2007 về kho lưu trữ công sự Persepolis ở viện Đông Phương học, Đại học Chicago đã khai quật được một số bản đất sét ghi tiếng Ba Tư cổ, chứng tỏ rằng nó có lẽ không chỉ là ngôn ngữ hoàng gia mà còn dùng để viết văn bản thường ngày.

Nguồn gốc và tổng quan
Dưới dạng ngôn ngữ viết, tiếng Ba Tư cổ được ghi lại trong các văn bản hoàng gia Achaemenes. Đây là một ngôn ngữ Iran và do vậy là thành viên của ngữ tộc Ấn-Iran của ngữ hệ Ấn-Âu. Văn bản cổ cổ nhất viết bằng tiếng Ba Tư cổ nằm trên Bản khắc Behistun.

Không rõ tiếng Ba Tư cổ hình thành và đóng vai trò ngôn ngữ nói từ lúc nào. Theo quan niệm lịch sử về nguồn gốc xa xưa của người Ba Tư cổ đại tại miền tây nam Iran (nơi nhà Achaemenes xuất thân), tiếng Ba Tư cổ khởi thủy là ngôn ngữ của một tộc người gọi là Parsuwash, tộc người này đến sơn nguyên Iran vào đầu thiên kỷ 1 TCN rồi di cư đến nơi ngày nay là tỉnh Fārs. Ngôn ngữ của họ, tiếng Ba Tư cổ, là tiếng nói của các vua Achaemenes. Tài liệu Assyria, thứ có lẽ cho ta biết rõ nhất về sự hiện diện các tộc Iran cổ (người Ba Tư và người Media) trên sơn nguyên Iran, đưa ra niên biểu xác đáng nhưng chỉ nói mơ hồ về vị trí địa lý của dân tộc có lẽ người Ba Tư cổ đại. Tên gọi Parsuwash có nghĩa không rõ, song từ góc nhìn ngôn ngữ học nó có vẻ ứng với pārsa tiếng Ba Tư cổ. Xenophon, một tướng lĩnh người Hy Lạp tham gia vào một số cuộc viễn chinh đến Ba Tư, kể lại về cuộc sống làng quê cùng lòng mến khách của người Armenia vào năm 401 TCN, khi mà tiếng Ba Tư cổ vẫn được sử dụng rộng rãi. Theo ý ông thì người Armenia nói một thứ tiếng nghe giống tiếng nói người Ba Tư.

Quá trình phát triển ngôn ngữ
Đến thế kỷ IV TCN, cuối thời Achaemenes, văn liệu của Artaxerxes II và Artaxerxes III đã đủ khác biệt với trong văn liệu thời Darius để có thể gọi là "tiếng Ba Tư tiền trung đại," hay "tiếng Ba Tư hậu cổ." Tiếng Ba Tư cổ rồi thì trở thành tiếng Ba Tư trung đại - tiền thân tiếng Ba Tư hiện đại.
Giáo sư Gilbert Lazard, một nhà Iran học và tác giả cuốn Persian Grammar phát biểu:
Ngôn ngữ tên là tiếng Tân Ba Tư, mà vào thời này (đầu thời kỳ Hồi giáo) hay gọi là tiếng Parsi-Dari, về mặt ngôn ngữ học được coi là hậu thân của tiếng Ba Tư trung đại, ngôn ngữ văn học và tôn giáo chính của nước Iran Sasan, mà chính nó lại là hậu duệ tiếng Ba Tư cổ, ngôn ngữ của người Achaemenes. Khác các ngôn ngữ và phương ngữ khác, dẫu cổ đại hay hiện đại, của ngữ chi Iran như tiếng Avesta, tiếng Parthia, tiếng Soghdia, tiếng Kurd, tiếng Pashtun, v.v., tiếng Ba Tư cổ, trung đại và hiện đại chỉ là một ngôn ngữ qua ba thời kỳ lịch sử mà thôi. Nó bắt gốc từ tỉnh Fars và (dù) có sự khác biệt về phương ngữ, vẫn dễ dàng nhận diện khi so với tiếng nói miền đông và tây bắc Iran''.

Chữ viết

Văn bản tiếng Ba Tư cổ được viết từ trái qua phải, bằng chữ hình nêm với 36 âm tự và 8 chữ tượng hình. Chữ tượng hình không nhất thiết luôn được sử dụng. Hệ chữ hình nêm này, ngạc nhiên thay, không phải là sản phẩm tiếp nhận trực tiếp từ nền văn minh Lưỡng Hà, và thực ra, theo Schmitt, là "một phát kiến tự ý vào thế kỷ VI TCN".

Âm vị học
Từ chữ hình nêm Ba Tư cổ, ta xác định được các âm vị sau:

Nguyên âm

Dài:
Ngắn:

Phụ âm

Ngữ pháp

Danh từ
Thân từ tiếng Ba Tư cổ:
 thân a (-a, -am, -ā)
 thân i (-iš, -iy)
 thân u- (và au-) (-uš, -uv)
 thân phụ âm (n, r, h)

Đông từ
TháiChủ động, trung động (hiện tại themetic -aiy-, -ataiy-), bị động (-ya-).

Chủ yếu dạng cho ngôi thứ nhất và thứ ba còn sót lại.

Từ vựng

Chú thích

Tài liệu

 : 238-245
 : 56–85

Đọc thêm

Tiếng Ba Tư


title: Tropidion inerme

text:
Tropidion inerme là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tropidion


title: Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ 1947–48

text:
Đây là thống kê của Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ mùa giải 1948.

Tổng quan

Giải có sự tham gia của 16 đội, và KV Mechelen giành chức vô địch.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Mùa giải Giải bóng đá hạng nhất A quốc gia Bỉ
Bóng đá Bỉ 1947–48
Bỉ


title: Chó săn Mudhol

text:
Chó săn Mudhol còn được gọi là Chó săn Caravan là một giống chó săn có nguồn gốc từ Ấn Độ. Các giống chó có lông thường được gọi là Pashmi. Ngoài ra, giống chó này còn được gọi là Karwani. Nó là một vật nuôi phổ biến trong dân làng ở cao nguyên Deccan của Ấn Độ và người tại đó sử dụng nó để săn bắn và bảo vệ.

Câu lạc bộ Chăm sóc Chó Ấn Độ (KCI) và Câu lạc bộ Chăm sóc Chó quốc gia Ấn Độ (INKC) công nhận giống chó này với các tên giống khác nhau. KCI đăng ký nó với cái tên "Caravan Hound" - Chó săn Caravan trong khi INKC sử dụng tên "Mudhol Hound" - Chó săn Mudhol.

Con tem bưu chính trị giá Rs.5.00 được Bộ Bưu chính Ấn Độ phát hành ngày 9 tháng 1 năm 2005, có hình Chó săn Mudhol cùng với ba giống chó khác, Chó chăn cừu Himalaya (Rs 5.00), Chó săn Rampur (Rs 5.00) và Chó Rajapalayam (Rs. 15.00)) nhằm công nhận giống chó săn Mudhol.

Lịch sử
Chó săn Mudhol được giới thiệu đến cao nguyên Deccan ở miền tây Ấn Độ từ Trung Á và Ả Rập, và do đó có thể được coi là hậu duệ trực tiếp của Chó Saluki hoặc Chó Tāzī. Khu vực này bao gồm một phần của các bang Karnataka, Maharashtra, và ở một mức độ thấp hơn, Andhra Pradesh. Loài này rất phổ biến trong và phụ cận Mudhol Taluk của Karnataka và do đó giống chó này có tên là Chó săn Mudhol.

Tham khảo

Giống chó


title: Spilosoma japonensis

text:
Spilosoma japonensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Onthophagus cynomysi

text:
Onthophagus cynomysi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Suliszewice, Tỉnh West Pomeranian

text:
Suliszewice (tiếng Ba Lan: , German Zülzefitz)  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina obez, thuộc quận Łobez, West Pomeranian Voivodeship, phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía đông obez và      về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số 210 người.

Tham khảo


title: Adejeania lopesi

text:
Adejeania lopesi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adejeania


title: Peliala levana

text:
Peliala levana là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Peliala


title: Võ Sĩ Thừa

text:
Võ Sĩ Thừa hay Võ Sỹ Thừa (1 tháng 5 năm 1929 – 17 tháng 7 năm 2005) là một nghệ nhân tuồng Việt Nam, nguyên giám đốc Nhà hát tuồng Đào Tấn, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 7. Ông từng là nghệ sĩ tuồng của Đoàn Tuồng Trung Ương, Đoàn Tuồng Liên khu 5, và Nhà hát Tuồng Đào Tấn.

Võ Sĩ Thừa được xem là một trong những "cánh chim đầu đàn" của ngành tuồng Việt Nam, là người đã mang các vở tuồng Việt cổ đến các nước phương Tây biểu diễn và đã gây được sự ảnh hưởng nhất định ở Tây Âu về nghệ thuật dân tộc Việt Nam. Năm 1988, ông được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Cuộc đời
Võ Sĩ Thừa sinh ngày 1 tháng 5 năm 1929 tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát, tỉnh Nghĩa Bình (nay là Bình Định) trong một gia đình làm tuồng và có nghề võ. Chú ruột của ông, tức Bầu Bảy, vừa là diễn viên vừa là bầu gánh, chỉ có cha ông theo nghiệp học hành và làm nghề khác. Từ nhỏ ông đã bắt đầu học võ và tuồng. Sau một thời gian theo học với chú ruột, ông tiếp tục theo Bầu Thơm, một danh ca ở Bình Định, để học những vai tuồng và các tuyệt kỹ. Sau Bầu Thơm, ông xin làm con nuôi Bầu Lục để học những vai diễn như Tướng Phiên, kép rằng, kép xéo. Từ năm 20 tuổi, ông đã bắt đầu nổi danh với "Thừa Phủ Ly".

Năm 1954, ông tập kết ra Bắc và được theo học nhiều nghệ sĩ bậc thầy theo dòng tuồng đất Quảng như Nguyễn Nho Túy, Nguyễn Lai. Ông được xem là một trong những người học trò xuất sắc nhất của Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Nho Túy. Sau khi trở thành kép chính của Đoàn tuồng Liên khu 5, Võ Sĩ Thừa được phân công làm Đội trưởng Đội tuồng thuộc Đoàn ca kịch dân tộc và được điều vào miền Nam phục vụ. Tháng 11 năm 1965, ông lên đường vào chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, ông và đồng đội bị Quân đội Hoa Kỳ vây bắt ngay tại Bình Định. Trong 7 năm, ông bị luân chuyển qua nhiều nhà tù như nhà lao Quy Nhơn, nhà lao Pleiku, nhà tù Phú Quốc. Ngay trong hoàn cảnh ngục tù, không chỉ tiếp tục diễn những vở tuồng như Trần Bình Trọng, Trần Quốc Toản, Gan bất khuất, Võ Sĩ Thừa còn làm thơ và viết ra kịch bản của các vở tuồng Ngục lửa, Con chó vên.

Tháng 7 năm 1973, sau khi Hiệp định Paris được ký, Võ Sĩ Thừa được trả lại tự do và trở về hoạt động tại sân khấu tuồng Liên khu 5. Sau khi Việt Nam tái thống nhất vào năm 1975, ông trở về quê hương và đảm nhiệm Giám đốc Nhà hát Tuồng Đào Tấn. Vào cuối năm 1982, ông đã trở thành người đầu tiên đưa tuồng phối hợp với cải lương Nam Bộ sang trình diễn ở Pháp, Đức, Thụy Sĩ và đã gây được ảnh hưởng rất lớn ở Tây Âu về nghệ thuật dân tộc Việt Nam.

Những vai diễn xuất sắc của Võ Sỹ Thừa có thể kể đến Tôn Quyền, Kim Hùng, Cao Hoài Đức, Bao Công, Đào Phi Phụng, Quan Công, vua Trụ, Quang Trung. Đặc biệt, ông còn vào vai Chủ tịch Hồ Chí Minh trong vở tuồng Sáng mãi niềm tin. Đây là lần đầu tiên hình tượng Hồ Chủ tịch được đưa lên sân khấu tuồng. Việc đưa hình tượng Hồ Chí Minh lên sân khấu tuồng là một việc hiếm có, Võ Sỹ Thừa không chỉ thành công với vai diễn mà vở tuồng còn giành được 6 Huy chương vàng tại các hội diễn. Ông được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 1983 và Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1988.

Tuy nhiên, vì thời gian dài chịu tra tấn trong tù, sức khỏe của ông suy sụp rất nhanh, từ hai chân bị liệt rồi đến bệnh ung thư. Ngày 17 tháng 7 năm 2005, ông qua đời, thọ 76 tuổi.

Gia đình
Vợ Võ Sĩ Thừa là Nghệ sĩ ưu tú Đinh Bích Hải (hay Đinh Thị Bích Hải), một nghệ sĩ ca kịch bài chòi. Nghệ sĩ Bích Hải sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, 3 người anh em trai của bà lần lượt là Nghệ sĩ nhân dân Đinh Quả (tuồng), Nghệ sĩ ưu tú Đinh Thái Sơn (ca kịch bài chòi) và Đinh Cao Dũng – nguyên nhạc công của Đoàn tuồng Đào Tấn.

Con gái của Võ Sĩ Thừa là Nghệ sĩ ưu tú Võ Tuyết Mai (hay Võ Thị Tuyết Mai), về sau kết hôn với Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Xuân Hợi, cả hai vợ chồng đều là nghệ sĩ tuồng.

Tham khảo

Nghệ sĩ tuồng
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Người Bình Định


title: Nguyễn Đại Thắng

text:
Nguyễn Đại Thắng (sinh ngày 22 tháng 8 năm 1975) là Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông hiện là Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Hưng Yên, Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XV từ Hưng Yên. Ông từng là Bí thư Thị ủy Mỹ Hào, Hưng Yên.

Nguyễn Đại Thắng là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, học vị Cử nhân Luật, Thạc sĩ Quản lý kinh tế, Cao cấp lý luận chính trị. Ông có sự nghiệp đều công tác ở quê nhà Hưng Yên.

Xuất thân và giáo dục
Nguyễn Đại Thắng sinh ngày 22 tháng 8 năm 1975 tại xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Ông lớn lên và tốt nghiệp phổ thông ở Tiên Lữ, theo học đại học ở Hà Nội và tốt nghiệp Cử nhân Luật, sử dụng thành thạo tiếng Pháp, tiếp tục học cao học và nhận bằng Thạc sĩ Quản lý kinh tế. Ông được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 7 tháng 8 năm 2001, trở thành đảng viên chính thức sau đó 1 năm, từng theo học các khóa chính trị ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và tốt nghiệp Cao cấp lý luận chính trị. Hiện ông thường trú ở phường Quang Trung, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Sự nghiệp
Tháng 1 năm 2001, sau khi hoàn thành các chương trình học, Nguyễn Đại Thắng được tuyển dụng công chức vào Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên, được phân công làm Chuyên viên Viện Kiểm sát nhân dân huyện Tiên Lữ. Sau khi công tác 5 năm, đến tháng 5 năm 2006, ông được bổ nhiệm làm Kiểm sát viên, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Viện Kiểm sát nhân dân huyện Tiên Lữ. Vào tháng 6 năm 2008, ông được điều tới Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng tỉnh Hưng Yên làm Chuyên viên Văn phòng, thăng chức Phó Trưởng phòng từ tháng 1 năm 2009, và là Trưởng phòng từ tháng 5 cùng năm. Tháng 11 năm 2011, ông được bổ nhiệm làm Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng tỉnh Hưng Yên, đến tháng 7 năm 2013 thì được luân chuyển làm Phó Trưởng Ban Quản lý khu Đại học Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên. Tháng 6 năm 2015, ông được điều về thị xã Mỹ Hào, nhậm chức Phó Bí thư thường trực Thị ủy, và là Đại biểu Hội đồng nhân dân thị xã Mỹ Hào khóa XIX, nhiệm kỳ 2016–2021.

Tháng 8 năm 2020, Nguyễn Đại Thắng nhậm chức Bí thư Thị ủy, kiêm Bí thư Đảng ủy Quân sự thị xã Mỹ Hào, đến tháng 10 cùng năm tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020–2025, ông được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Sang tháng 12, ông được điều lên Tỉnh ủy Hưng Yên, nhậm chức Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hưng Yên. Năm 2021, với sự giới thiệu của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, ông tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội từ Hưng Yên, thuộc đơn vị bầu cử số 3 gồm thị xã Mỹ Hào, huyện Văn Giang, Văn Lâm, rồi trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XV với tỷ lệ 83,28%. Ngày 23 tháng 7 năm 2021, ông được phê chuẩn làm Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội và Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Hưng Yên.

Xem thêm

 Tỉnh ủy Hưng Yên
 Danh sách Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nguyễn Đại Thắng, Bầu cử Quốc hội.

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1975
Người Hưng Yên
Cựu sinh viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Peace Proscovia

text:
Peace Proscovia Drajole Agondua, thường được Peace Proscovia (sinh ngày 01 tháng 11 năm 1989), biệt danh "Warid Tower",  là một chuyên gia Uganda vận động viên người chơi bóng lưới cho Sunshine Coast Lightning trong giải đấu Super Netball Úc. Trước đó, cô là thành viên của đội Loughborough Lightning trong Netball Superleague ở Vương quốc Anh. Proscovia là đội trưởng của Đội bóng rổ quốc gia Uganda, nhà vô địch của Giải bóng chuyền quốc gia 2013 tại Singapore, và Giải vô địch bóng rổ châu Phi 2017.

Hoàn cảnh và giáo dục
Cô sinh ngày 1 tháng 11 năm 1989 tại Arua, tiểu vùng West Nile, thuộc khu vực phía Bắc của Uganda, trong một gia đình có tổng cộng bảy người con. Cô học trường tiểu học Awindiri, ở Arua. Cô học tại trường trung học Mvara, cũng ở Arua, cho cả nghiên cứu O-Level và A-Level. Cô được nhận vào Đại học Nkumba, nơi cô có bằng Cao đẳng Nghiên cứu Phát triển, tốt nghiệp năm 2010. Cùng năm đó, cô được nhận vào Đại học Christian Christian (UCU) tại Mukono, nơi cô có bằng Cử nhân Quản trị Kinh doanh (BBA) năm 2013. Năm 2014, cô nhận được học bổng toàn phần để học thạc sĩ Quản trị kinh doanh (MBA) tại UCU. Năm 2017, cô đăng ký vào chương trình cấp bằng Thạc sĩ Khoa học (MSc) tại Đại học Loughborough, chuyên ngành tiếp thị.

Sự nghiệp
Vào năm 2015, cô đã thử sức với các đội chuyên nghiệp ở Vương quốc Anh và có thể đảm bảo một hợp đồng thử nghiệm với Loughborough Lightning vào mùa đông và mùa xuân năm 2015. Vào tháng 1 năm 2016, cô đã được ký hợp đồng đầy đủ cho các mùa 2016 và 2017. Sau khi chơi cho Loughborough Lightning vào năm 2015 và 2016, Proscovia đã ký lại thêm hai năm sau những thay đổi trong quy định về thị thực. Là một phần của hợp đồng mới, cô đăng ký vào chương trình cấp bằng Thạc sĩ Khoa học tại Trường Kinh doanh và Kinh tế Đại học Loughborough, với trọng tâm là tiếp thị.

Proscovia sẽ chuyển đến Úc và chơi cho Sunshine Coast Lightning trong mùa giải 2019, một thương vụ được câu lạc bộ mô tả là "một cuộc đảo chính lớn".

Sự nghiệp nổi bật
Được bình chọn là vận động viên hàng đầu của đất nước năm 2014, cô đã tham gia nhiều môn thể thao. Niềm đam mê đầu tiên của cô là bóng rổ; cô là thành viên của đội bóng rổ World Cup 2015 tại Sydney, Australia. Cô từng là thành viên của đội bóng rổ Gazelles từng tham gia giải vô địch AfroBasket Women 2015 ở Cameroon. Cô được mệnh danh là vận động viên của năm 2014 tại Uganda.

Những ý kiến khác
Trước khi chuyển sang chuyên nghiệp trong bóng rổ, cô đã chơi cho đội bóng rổ của Tập đoàn Bảo hiểm Quốc gia (NIC), nơi cô làm nhân viên tiếp thị. Cô ấy cũng chơi bóng rổ, mặc dù cô ấy thừa nhận rằng cô ấy không giỏi như nó ở bóng rổ. Cô là thành viên của đội bóng rổ nữ của Chính quyền thành phố thủ đô Kampala và thuộc Đội bóng rổ nữ quốc gia của Uganda.

Thành tích quốc tế về bóng rổ
Trong số các thành tích thể thao quốc tế của cô có những điểm nổi bật về bóng rổ sau đây:

 Cúp quốc tế Tanzania 2009 - Huy chương vàng
 Cúp bóng đá châu Phi 2013 - Huy chương đồng
 Six Nations Cup Singapore 2013 - Huy chương vàng
 Vòng loại World Cup 2014 châu Phi - Huy chương vàng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hồ sơ tại Loughboroughsport.com

Nữ giới Uganda
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1989


title: Pekka Aakula

text:
Petter (Pekka) Aakula (2 tháng 9 năm 1866 - 11 tháng 6 năm 1928) là một chính trị gia Phần Lan.

Aakula sinh ra ở Mynämäki. Là một giáo viên chuyên nghiệp, ông là một đảng viên Đảng Dân chủ Xã hội và được bầu vào Quốc hội Phần Lan từ khu vực bầu cử của Tỉnh Western Kuopio. Aakula là thành viên của quốc hội 1909–1911 và 1914–1917. Ông mất ở Karttula, thọ 61 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1866
Mất năm 1928
Người từ Mynämäki
Người từ tỉnh Turku và Pori (Đại công quốc Phần Lan)
Chính trị gia Đảng Dân chủ Xã hội Phần Lan
Thành viên Quốc hội Phần Lan (1909–10)
Thành viên Quốc hội Phần Lan (1910–11)
Thành viên Quốc hội Phần Lan (1913–16)
Thành viên Quốc hội Phần Lan (1916–17)


title: Marcodava egenaria

text:
Marcodava egenaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Marcodava


title: Đại dịch COVID-19 tại Saint-Pierre và Miquelon

text:
Đại dịch COVID-19 được xác nhận là đã đến cộng đồng hải ngoại của Pháp là Saint-Pierre và Miquelon vào ngày 5 tháng 4 năm 2020. Trước đó, dịch vụ phà giữa Newfoundland và Saint-Pierre và Miquelon đã bị đình chỉ. Dịch vụ hàng không và phà giữa các đảo St. Pierre và Miquelon bị cắt giảm. Ngành du lịch dự kiến sẽ bị ảnh hưởng bởi đại dịch. Khu vực đã trải qua quá trình phong tỏa kể từ ngày 17 tháng 3 năm 2020.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, Saint-Pierre và Miquelon ghi nhận 3,349 trường hợp nhiễm COVID-19 và 2 trường hợp tử vong.

Bối cảnh
Vào ngày 12 tháng 1 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận rằng coronavirus mới là nguyên nhân gây ra bệnh đường hô hấp ở một nhóm người ở thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc và đã được báo cáo cho WHO vào ngày 31 tháng 12 năm 2019.

Tỷ lệ ca tử vong đối với COVID-19 thấp hơn nhiều so với đại dịch SARS năm 2003, nhưng tốc độ truyền bệnh cao hơn đáng kể cùng với tổng số người chết cũng đáng kể.

Dòng thời gian

Tháng 4 năm 2020
Vào ngày 5 tháng 4, trường hợp đầu tiên đã được xác nhận.

Vào ngày 25 tháng 4, Bộ trưởng Hải ngoại thông báo ngừng hoạt động dần dần ở Saint-Pierre và Miquelon bắt đầu từ thứ Hai ngày 27 tháng 4. Phần lớn các cơ sở kinh doanh đã được mở cửa trở lại ngoại trừ các quán bar và nhà hàng. Các trường học đã được mở cửa trở lại vào tuần đầu tiên của tháng Năm. Việc đi lại giữa hai hòn đảo được nối lại vào ngày 11 tháng 5. Các hạn chế đối với các môn thể thao và tụ tập vẫn được duy trì.

Tháng 5 năm 2020
Vào ngày 4 tháng 5, có thông tin cho rằng hơn 270 học sinh bị mắc kẹt ở thủ đô nước Pháp và Canada sẽ trở về Saint-Pierre và Miquelon từ ngày 12 tháng 5 trở đi. Họ được đưa đi cách ly trong 14 ngày và được xét nghiệm. Các sinh viên ở thủ đô nước Pháp đã được hồi hương theo hai nhóm.

Tháng 1 năm 2021
Vào ngày 28 tháng 1, Saint-Pierre-et-Miquelon đã thông báo về một trường hợp dương tính thứ 24.

Xem thêm
 Đại dịch COVID-19 tại Bắc Mỹ
 Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Saint-Pierre và Miquelon
Saint-Pierre và Miquelon
Saint-Pierre và Miquelon


title: Mesochorus rubranotatus

text:
Mesochorus rubranotatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Transistor đa cực

text:
Transistor đa cực là transistor có nhiều cực ngõ ra nối từ các lớp bán dẫn hoạt động.
 Trong transistor lưỡng cực BJT là nối từ Base (cực nền), Collector (cực thu) hay Emitter (cực phát).
 Trong transistor hiệu ứng trường FET là nối từ Gate (cổng), Source (nguồn) hay Drain (cống).

Các tetrod transistor hay transistor 4 cực thì có bốn cực ra hoạt động. Chỉ có một số tetrod được chế tạo ở dạng linh kiện rời, còn phần lớn transistor đa cực là thành phần trong các vi mạch.

Các tetrod transistor cổ
Có hai loại tetrod bán dẫn được phát triển vào đầu những năm 1950 như là một cải tiến so với transistor tiếp điểm và transistor tiếp mặt phát triển sau đó và transistor tiếp giáp hợp kim. Cả hai cung cấp tốc độ cao hơn nhiều so với bóng bán dẫn trước đó.
 Transitor tiếp điểm có hai cực phát. Nó trở nên lỗi thời vào giữa những năm 1950.
 Transitor tiếp mặt được điều chỉnh hoặc transistor tiếp giáp hợp kim có hai cực ra ở hai đầu đối diện của base. Nó đạt được tốc độ cao bằng cách giảm đầu vào thành điện dung đầu ra. Nó đã trở nên lỗi thời vào đầu những năm 1960 với sự phát triển của bóng bán dẫn khuếch tán.

Các transistor đa cực hiện đại
 Transitor nhiều emitter, sử dụng trong cổng logic TTL nhiều ngõ vào.
 Transitor nhiều collector, sử dụng trong cổng logic tích hợp nhiều ngõ ra.
 Transitor lưỡng cực silicon planar khuếch tán, sử dụng trong một số mạch tích hợp . Transitor này, ngoài ba điện cực, cực phát, base và cực thu, còn có một điện cực hoặc lưới thứ tư làm bằng vật liệu dẫn được đặt gần đường giao nhau của đế phát mà từ đó được cách điện bởi một lớp silica.
 Tetrod hiệu ứng trường.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 TRANSISTOR MUSEUM Germanium Historic Transistor Photo Gallery Photo Essay: Tetrode Transistor Western Electric 3N22 (Grown junction)
Some application aspects of the tetrode transistors PDF (point contact)
The Tetrode Power Transistor PDF (alloy junction)

Linh kiện điện tử
Kỹ thuật điện tử


title: Bá quốc Bourgogne

text:
Bá quốc Tự do Burgundy hay Franche-Comté (tiếng Pháp: Franche Comté de Bourgogne; tiếng Đức: Freigrafschaft Burgund) là một bá quốc thời Trung cổ (từ năm 982 đến năm 1678) của Đế chế La Mã Thần thánh, tiền thân của vùng Franche-Comté hiện đại. Cái tên franc (anh) comté bắt nguồn từ tước hiệu của Bá tước, franc comte, trong tiếng Đức Freigraf "free count" (Bá tước tự do). Không nên nhầm lẫn nó với Công quốc Burgundy, một thái ấp của Vương quốc Pháp từ năm 843.

Lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The History Files: Frankish Kingdom of Burgundy

Bá quốc Bourgogne
Lịch sử Franche-Comté
Bá quốc Thánh chế La Mã
Khởi đầu thập niên 980 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: Eois brasiliensis

text:
Eois brasiliensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eois


title: Excavarus annulipes

text:
Excavarus annulipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Excavarus


title: Aqir Zayti

text:
Aqir Zayti (, cũng đánh vần là Aqir Zayt hoặc Aqir Zeit) là một ngôi làng ở phía tây bắc Syria, một phần hành chính của Tỉnh Tartus, nằm ở dãy núi ven biển Syria, phía đông Tartus. Ngôi làng Khirbet al-Faras nằm ngay phía nam. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Aqir Zayti có dân số 783 trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là Ismailis, người đã chuyển đến đó sau khi bị buộc rời khỏi làng pháo đài Khawabi gần đó vào đầu thế kỷ 20.

Aqir Zayti chứa lăng mộ al-Hajj Khidr, một đền thờ Ismaili quan trọng. Theo truyền thuyết Ismaili địa phương, một phần bắt nguồn từ sự thật lịch sử, al-Hajj Khidr là một người theo đạo Hồi giáo Ismaili từ al-Qadmus, người đã trở nên nổi tiếng ở khu vực đó và do đó bị các tiểu vương Ismaili của thị trấn đó buộc phải ra đi. Al-Hajj Khidr sau đại diện cho cộng đồng Ismaili của Khawabi, nơi ông và người ủng hộ ông đã tị nạn, trên một phái đoàn đến gặp giám đốc lãnh tụ Hồi giáo của Ismailis ở Ấn Độ. Imam ở Ấn Độ đã giao cho al-Hajj Khidr trở thành nhà truyền giáo chính của Syria, thay thế Muhammad al-Suwaydani già nua. Khi trở về Syria, chính quyền của al-Hajj Khidr đã bị các tiểu vương Ismaili của al-Qadmus, Masyaf và Wadi al-Uyun từ chối. Hai bên sau đó đã đụng độ và al-Hajj Khidr và nhiều đảng phái của ông đã bị giết. Do những cải cách của Aga Khan III đã cấm thờ cúng đền thờ, đền thờ của al-Hajj Khidr đã bị dỡ bỏ vào đầu thế kỷ 20.

Tham khảo

Tiểu sử


title: Chiến tranh giành độc lập Mozambique

text:
Chiến tranh Độc lập Mozambique là một xung đột quân sự giữa lực lượng du kích của Mặt trận Giải phóng Mozambique hay FRELIMO, và Bồ Đào Nha. Chiến tranh chính thức bắt đầu vào ngày 25 tháng 9 năm 1964, và kết thúc bằng một thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8 tháng 9 năm 1974, kết quả là Bồ Đào Nha trao trả độc lập cho Mozambique thông qua đàm phán vào năm 1975.

Các cuộc chiến của Bồ Đào Nha nhằm chống các chiến binh du kích độc lập tại các lãnh thổ tại châu Phi của họ bắt đầu vào năm 1961 tại Angola. Tại Mozambique, xung đột bùng phát vào năm 1964, là kết quả của bất ổn và thất vọng trong nhiều cư dân Mozambique bản địa, họ nhận thức ngoại bang cai trị là một hình thức bóc lột và ngược đãi, chỉ nằm xúc tiến các lợi ích kinh tế của Bồ Đào Nha trong khu vực. Nhiều người Mozambique cũng phẫn uất trước các chính sách của Bồ Đào Nha đối với cư dân bản địa.

Khi các phong trào quyền tự quyết tràn khắp châu Phi sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhiều người Mozambique dần gia tăng quan điểm dân tộc, ngày càng thất vọng khi quốc gia tiếp tục quỵ lụy trước ngoại bang cai trị. Trên phương diện khác, nhiều người Phi bản địa vốn hoàn toàn tích hợp vào tổ chức xã hội dưới sự cai trị của Bồ Đào Nha, đặc biệt là tại các trung tâm đô thị, phản ứng trước các yêu sách độc lập với thái độ bất an và ngờ vực. Người Bồ Đào Nha tại thuộc địa chiếm hầu hết giới chức cầm quyền, họ phản ứng bằng gia tăng hiện diện quân sự và các dự án phát triển có tốc độ nhanh.

Một lượng lớn các tri thức chính trị của Mozambique lưu vong tại các quốc gia lân cận, tại đó những người Mozambique cấp tiến có thể lập kế hoạch hành động và kích động bất ổn chính trị tại quê hương của mình. Sự kiện hình thành tổ chức du kích Mozambique FRELIMO và sự ủng hộ của Liên Xô, Trung Quốc, Cuba, Nam Tư, Bulgaria, Tanzania, và Zambia thông qua vũ khí và cố vấn, dẫn đến bùng phát bạo lực kéo dài trong một thập niên.

Xét theo quan điểm quân sự, quân đội chính quy của Bồ Đào Nha giữ thế thượng phong trong xung đột chống lực lượng du kích độc lập. Tuy thế, sau chính biến mang tên Cách mạng Hoa Cẩm Chướng tại Bồ Đào Nha, Mozambique giành độc lập thành công vào ngày 25 tháng 6 năm 1975, kết thúc 470 năm cai trị thực dân của Bồ Đào Nha tại khu vực Đông Phi. Theo các sử gia của cách mạng, chính biến quân sự tại Bồ Đào Nha được kích động một phần từ các kháng nghị về hành vi của binh sĩ Bồ Đào Nha khi đối xử với một số cư dân Mozambique địa phương.

Bối cảnh

Cai trị thực dân của Bồ Đào Nha
Những người San săn bắn hái lượm là tổ tiên của các dân tộc Khoisan, họ là các cư dân đầu tiên được xác nhận của khu vực nay là Mozambique, đến thế kỷ 1 và 4, các dân tộc nói tiếng Bantu vượt sông Zambezi nhập cư đến khu vực. Năm 1498, các nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha đổ bộ lên bờ biển Mozambique. Ảnh hưởng của Bồ Đào Nha tại Đông Phi tăng lên trong suốt thế kỷ 16; họ thiết lập một số thuộc địa được gọi chung là Đông Phi thuộc Bồ Đào Nha. Chế độ nô lệ vàng trở thành các hàng hóa sinh lợi đối với người châu Âu; ảnh hưởng phần lớn được tiến hành thông qua các khu định cư riêng lẻ và không có cai trị tập trung, và trong khi đó, Bồ Đào Nha chuyển hướng quan tâm sang Ấn Độ và Brasil.

Đến thế kỷ 19, chủ nghĩa thực dân châu Âu tại châu Phi đạt đỉnh. Do để mất lãnh thổ Brasil rộng lớn tại Nam Mỹ, Bồ Đào Nha bắt đầu tập trung vào phát triển các tiền đồn của mình tại châu Phi. Điều này khiến họ xung đột trực tiếp với người Anh. Từ khi David Livingstone trở lại khu vực vào năm 1858 trong một nỗ lực nhằm xúc tiến các tuyến mậu dịch, quan tâm của người Anh tại Mozambique gia tăng, khiến chính phủ Bồ Đào Nha lo ngại. Trong thế kỷ 19, phần lớn Đông Phi vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Anh, và để cho thuận tiện, Anh yêu cầu Bồ Đào Nha cắt nhượng một số khu vực.

Trong một nỗ lực nhằm tránh xung đột hải quân với Anh, Bồ Đào Nha điều chỉnh biên giới thuộc địa của mình và biên giới hiện nay của Mozambique được thiết lập vào tháng 5 năm 1881. Quyền kiểm soát Mozambique được trao cho một số tổ chức khác nhau như Công ty Mozambique, Công ty Zambezi và Công ty Niassa. Các công ty này thâm nhập nội lục từ bờ biển, lập các đồn điền và đánh thuế cư dân địa phương.

Đế quốc Gaza là một tập hợp các bộ lạc bản địa cư trú tại khu vực mà nay gồm Mozambique và Zimbabwe, cuộc kháng cự của họ bị đánh bại vào năm 1895, và các bộ lạc nội lục còn lại cuối cùng bị đánh bại vào năm 1902; trong cùng năm, Bồ Đào Nha thiết lập Lourenço Marques làm thủ đô của thuộc địa. Năm 1926, khủng hoảng chính trị và kinh tế tại Bồ Đào Nha dẫn đến thành lập Đệ nghị Cộng hòa (sau trở thành Estado Novo), và phục hồi quan tâm đến các thuộc địa tại châu Phi. Các yêu cầu về quyền tự quyết cho Mozambique gia tăng ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trong bối cảnh độc lập được trao cho nhiều thuộc địa khác trên toàn cầu trong làn sóng phi thực dân hóa.

FRELIMO trỗi dậy
Bồ Đào Nha xác định Mozambique là một lãnh thổ hải ngoại vào năm 1951 nhằm thể hiện với thế giới rằng thuộc địa đã có quyền tự chủ lớn hơn. Lãnh thổ được gọi là Tỉnh hải ngoại Mozambique. Tuy nhiên, Bồ Đào Nha vẫn duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ đối với tỉnh hải ngoại này. Ngày càng có nhiều quốc gia châu Phi mới độc lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cộng thêm ngược đãi liên tục cư dân bản địa, xúc tiến cảm tình dân tộc chủ nghĩa tại Mozambique.

Mozambique có đặc trưng là chênh lệch lớn giữa người Bồ Đào Nha thịnh vượng và đa số cư dân người Phi bản địa phần lớn cư trú tại nông thôn. Người Phi bản địa phần lớn là người mù chữ và duy trì các truyền thống và phương thức sinh hoạt của mình, họ hiếm khi tiếp cận được với các cơ hội công việc có kỹ năng và vai trò trong quản trị và chính phủ, khiến họ có ít hoặc không có cơ hội tiến vào sinh hoạt hiện đại đô thị. Nhiều cư dân bản địa nhận định văn hóa và truyền thống của họ bị văn hóa ngoại lai từ Bồ Đào Nha lấn át.

Những người bất đồng chính kiến lên tiếng phản đối sự cai trị của Bồ Đào Nha và yêu sách độc lập thường bị buộc phải lưu vong. Chính phủ Bồ Đào Nha buộc các nông dân Mozambique trồng lúa gạo hoặc bông để xuất khẩu, cấp tiền lời ít ỏi khiến nông dân khó khăn để chu cấp cho bản thân. Nhiều người lao động khác—trên 250.000 vào năm 1960—bị đưa đến các mỏ kim cương hay vàng. Đến năm 1950, chỉ có 4.353 trong số 5.733.000 người Mozambique được chính phủ thực dân Bồ Đào Nha cấp quyền bỏ phiếu.

Mặt trận Giải phóng Mozambique hay FRELIMO hình thành tại Dar es Salaam, Tanzania, vào ngày 25 tháng 5 năm 1962. Tổ chức được lập ra trong một hội nghị gồm các nhân vật chính trị bị buộc phải lưu vong, bằng cách hợp nhất các tổ chức dân tộc chủ nghĩa hiện hữu. Các phong trào chính trị như vậy chỉ có thể phát triển trong cảnh lưu vong, do Bồ Đào Nha kìm kẹp khắc nghiệt hoạt động bất đồng quan điểm tại Mozambique. Năm 1963, FRELIMO lập trụ sở tại Dar es Salaam, Tanzania, dưới quyền lãnh đạo của nhà xã hội học Eduardo Mondlane, và bắt đầu yêu cầu độc lập từ Bồ Đào Nha.

Liên Hợp Quốc cũng gây áp lực lên Bồ Đào Nha để tiến hành phi thực dân hóa. Bồ Đào Nha đe dọa rời khỏi NATO, do vậy tổ chức này ngưng ủng hộ và áp lực, các nhóm dân tộc chủ nghĩa tại Mozambique buộc phải chuyển sang nhận giúp đỡ từ khối cộng sản.

Trợ giúp từ Liên Xô
Trong Chiến tranh Lạnh, và đặc biệt là cuối thập niên 1950, Liên Xô và Trung Quốc thực hiện một chiến lược gây bất ổn đối với các cường quốc phương Tây bằng cách phá vỡ quyền quản lý của họ đối với các thuộc địa châu Phi. Đặc biệt, Nikita Khrushchev nhìn nhận thế giới kém phát triển là một phương tiện để làm suy yếu phương Tây. Đối với Liên Xô, châu Phi đóng vai trò là một cơ hội để gây rạn nứt giữa các cường quốc phương Tây và thuộc địa của họ, và tạo ra các quốc gia thân cộng sản tại châu Phi.

Trước khi FRELIMO thành lập, lập trường của Liên Xô về các phong trào dân tộc chủ nghĩa tại Mozambique có sự mơ hồ. Tồn tại nhiều phong trào độc lập, và họ không biết chắc rằng ai đó sẽ thành công. Nhóm dân tộc chủ nghĩa tại Mozambique, giống như các tổ chức tương tự tại châu Phi vào đương thời, nhận được đào tạo và thiết bị từ Liên Xô.

Người kế nhiệm Eduardo Mondlane là Samora Machel- tổng thống tương lai của Mozambique- nhận giúp đỡ từ cả Liên Xô và Trung Quốc, miêu tả hai thế lực này là "những nước duy nhất sẽ thực sự giúp chúng tôi. ... Họ đã chiến đấu vũ trang, và bất kỳ điều gì họ học được mà thích hợp với Mozambique thì chúng tôi sẽ sử dụng." Lực lượng du kích tiếp nhận giảng dạy về lật đổ và đấu tranh chính trị cũng như viện trợ quân sự, cụ thể trong năm 1972 các pháo hỏa lực 122 mm được chuyển đến, với 1600 cố vấn từ Liên Xô, Cuba và Đông Đức.

Liên Xô tiếp tục giúp đỡ chính phủ FRELIMO mới chống phản cách mạng trong các năm sau 1975. Đến năm 1981, còn khoảng 230 cố vấn quân sự Liên Xô và Đông Âu, khoảng 800 người Cuba tại Mozambique. Can dự của Cuba tại nằm trong một nỗ lực tiếp tục xuất khẩu các tư tưởng phản đế của Cách mạng Cuba và liều lĩnh gây dựng các đồng minh mới. Cuba cung cấp giúp đỡ cho các phong trào giải phóng và các chính phủ tả khuynh tại nhiều quốc gia châu Phi, gồm có Angola, Ethiopia, Guinea-Bissau và Congo-Brazzaville.

Xung đột

Nổi loạn dưới quyền Mondlane (1964–69)

Khi bắt đầu chiến tranh, FRELIMO có ít hy vọng về một thắng lợi quân sự thông thường, với chỉ 7.000 chiến sĩ chống lại lực lượng lớn hơn nhiều của Bồ Đào Nha. Hy vọng của họ dựa trên việc thuyết phục cư dân địa phương ủng hộ nổi loạn, buộc chính phủ Bồ Đào Nha phải trao độc lập qua đàm phán. Bồ Đào Nha chiến đấu trong một cuộc chiến tranh trường kỳ, và một lực lượng quân sự lớn được chính phủ phái đến Mozambique để dẹp yên náo động, với quân số tăng từ 8.000 lên 24.000 từ năm 1964 đến năm 1967. Số lượng binh sĩ bản địa được Bồ Đào Nha tuyển mộ tăng lên 23.000 trong cùng thời kỳ.

Cánh quân sự của FRELIMO nằm dưới quyền chỉ huy của Filipe Samuel Magaia, quân của ông được Algérie đào tạo. Các du kích FRELIMO được trang bị nhiều loại vũ khí, nhiều trong số đó do Liên Xô và Trung Quốc cung cấp. Các loại vũ khí thông thường gồm có súng trường Mosin, CKC, AK-47 và PPSh-41. Các loại súng máy như Degtyarov DP được sử dụng phổ biến, cùng với DShK và SG-43 Gorunov. FRELIMO được hỗ trợ bằng các loại súng cối, súng không giật, B40 và B41, các vũ khí phòng không như ZPU-4 và từ năm 1974 có Strela 2.

Trong giai đoàn tàn cuộc của xung đột, FRELIMO được cung cấp vài khẩu Strela 2 từ Trung Quốc; chúng không bao giờ được sử dụng để bắn hạ máy bay Bồ Đào Nha. Bồ Đào Nha chỉ mất một máy bay khi đang chiến đấu trong xung đột, khi chiếc G.91R-4 do Trung úy Emilio Lourenço điều khiển bị phá hủy do đạn pháo trên khoang nổ sớm.

Lực lượng Bồ Đào Nha nằm dưới quyền chỉ huy của Tướng quân António Augusto dos Santos, một nhân vật có niềm tin mạnh với các thuyết chống nổi dậy mới. Augusto dos Santos ủng hộ cộng tác với Rhodesia để lập các đơn vị trinh sát người Phi và các đội đặc nhiệm khác. Do chính sách của Bồ Đào Nha là giữ thiết bị hiện đại cho mẫu quốc trong khi chở thiết bị lỗi thời sang các thuộc địa, nên các binh sĩ Bồ Đào Nha chiến đấu trong các giai đoạn đầu của xung đột được trang bị các radio từ Chiến tranh thế giới thứ hai và súng trường Mauser cũ. Do tiến triển của giao tranh, nhu cầu về các thiết bị hiện đại hơn nhanh chóng được chấp nhận, và các súng trường Heckler & Koch G3 và FN FAL trở thành vũ khí chiến trường tiêu chuẩn, cùng với AR-10 cho lính dù. MG42 và đến năm 1968 là HK21 là các súng máy thông dụng của lực lượng Bồ Đào Nha, với các súng cối, lựu pháo và các loại xe bọc thép AML-60, Panhard EBR, Fox và Chaimite thường xuyên được triển khai để hỗ trợ hỏa lực.

Trong xung đột, các máy bay trực thăng không được sử dụng với quy mô lớn như trong Chiến tranh Việt Nam, Alouette III là loại được sử dụng phổ biến nhất, song Puma cũng được sử dụng rất thành công. Các loại máy bay khác từng được sử dụng: T6 và Fiat G.91 dùng để chi viện không quân; Dornier Do 27 dùng để trinh sát. Trong vai trò vận chuyển, Không quân Bồ Đào Nha chủ yếu sử dụng Nord Noratlas và C-47. Hải quân Bồ Đào Nha cũng sử dụng rộng rãi các tàu tuần tra, tàu đổ bộ, tàu khí nén.

Bắt đầu các cuộc tấn công của FRELIMO
Năm 1964, FRELIMO từ bỏ các nỗ lực hòa đàm, và đến ngày 25 tháng 9 năm 1964, Eduardo Mondlane bắt đầu phát động các cuộc tấn công du kích nhằm vào các mục tiêu tại miền bắc Mozambique từ căn cứ của mình tại Tanzania. Với trợ giúp hậu cần từ cư dân địa phương, các binh sĩ FRELIMO tấn công đồn hành chính tại Chai Chai thuộc tỉnh Cabo Delgado. Các chiến sĩ FRELIMO có thể tránh khỏi truy kích và giám sát bằng cách sử dụng các chiến thuật du kích cổ điển: phục kích các đội tuần tra, phá hoại tuyến thông tin và đường sắt, và thực hiện các cuộc tấn công chớp nhoáng chống lại các tiền đồn thực dân trước khi nhanh chóng lẩn vào các khu vực nước đọng có thể tiếp cận. Binh sĩ nổi loạn thường được trang bị bằng súng trường và súng ngắn liên thanh, và những người tấn công lợi dụng đầy đủ mùa gió mùa để tránh khỏi truy kích.

Trong các cơn mưa lớn, sẽ khó khăn hơn nhiều để có thể theo dấu các phiến quân từ trên không, vô hiệu hóa ưu thế không quân của Bồ Đào Nha, và các binh sĩ cùng xe của Bồ Đào Nha di chuyển khó khăn trong mưa bão. Ngược lại, các binh sĩ nổi loạn được trang bị nhẹ hơn có thể đào thoát vào bụi rậm giữa một khu dân cư tương đồng về dân tộc và có thể lẩn mình. Hơn nữa, lực lượng FRELIMO có thể tìm thực phẩm từ môi trường xung quanh và các làng địa phương, và do đó không bị ngăn trở do các tuyến đường tiếp tế kéo dài.

Cùng với các cuộc tấn công ban đầu của FRELIMO tại Chai Chai, giao tranh lan đến Niassa và Tete tại miền trung Mozambique. Trong các giai đoạn đầu của xung đột, hoạt động của FRELIMO là giao tranh, quấy rối, và đột kích quy mô nhỏ, cấp trung đội vào căn cứ của Bồ Đào Nha. Các binh sĩ FRELIMO thường hành quân theo các tiểu đội có từ 10 đến 15 binh sĩ. Tính chất rải rác của các cuộc tấn công ban đầu này là một nỗ lực nhằm phân tán lực lượng Bồ Đào Nha.

Các binh sĩ Bồ Đào Nha bắt đầu chịu tổn thất trong tháng 11 trong giao tranh tại Xilama. Được dân chúng tăng cường ủng hộ, và do quân chính quy Bồ Đào Nha có số lượng ít, FRELIMO nhanh chóng nam tiến hướng đến Meponda và Mandimba, nối đến Tete với trợ giúp của lực lượng của quốc gia láng giềng Malawi mới độc lập hoàn toàn vào ngày 6 tháng 7 năm 1964. Mặc dù FRELIMO tăng cường về phạm vi hoạt động, song các cuộc tấn công vẫn giới hạn trong các tiểu đội đột kích các tiền đồn chính quyền được phòng thủ kém, các tuyến liên lạc và tiếp tế của FRELIMO sử dụng xuồng dọc sông Ruvuma và hồ Malawi.

Phải đến năm 1965 thì phiến quân mới thu được các chiến đấu cơ, đi kèm với gia tăng ủng hộ của dân chúng, và các đội đột kích có thể tăng cường quy mô. Sự gia tăng ủng hộ của dân chúng một phần là do các cơ quan của FRELIMO tiến hành giúp đỡ những người Mozambique lưu vong, họ tránh xung đột bằng cách sang Tanzania láng giềng. Giống như các xung đột tương tự chống lại lực lượng Pháp và Mỹ tại Việt Nam, các phiến quân cũng sử dụng mìn trên quy mô lớn để gây tổn thất cho lực lượng Bồ Đào Nha, do đó làm biến dạng cơ sở hạ tầng của quân đội  và làm mất tinh thần các binh sĩ.

Các đội tấn công của FRELIMO cũng bắt đầu phát triển về quy mô đến mức bao gồm trên 100 binh sĩ trong các trường hợp nhất định, và các phiến quân cũng bắt đầu chấp thuận các nữ chiến binh trong hàng ngũ của mình. Vào ngày 10 hoặc 11 tháng 10 năm 1966, khi trở về đến Tanzania sau khi khảo sát tiền tuyến, Filipe Samuel Magaia bị một nhân vật cũng trong FRELIMO là Lourenço Matola bắn chết, nhân vật này bị cho là làm việc cho người Bồ Đào Nha.

Đến năm 1967, một phần bảy dân cư và một phần năm lãnh thổ Mozambique nằm trong tay FRELIMO; vào đương thời có khoảng 8.000 quân du kích chiến đấu. Trong thời kỳ này, Mondlane chủ trương mở rộng hơn nữa nỗ lực chiến tranh, song cũng cố gắng duy trì các tiểu đội đột kích. Nhằm đối phó với tình hình chi phí tiếp tế tăng lên, có thêm nhiều lãnh thổ được chiếm từ tay người Bồ Đào Nha, và họ thi hành các biện pháp nhằm giành ủng hộ của dân chúng, Mondlane tìm kiếm giúp đỡ từ bên ngoài, đặc biệt là Liên Xô và Trung Quốc; ông nhận được từ họ các súng máy, súng phòng không, súng không giật và tên lửa.

Năm 1968, đại hội lần thứ nhì của FRELIMO là một thắng lợi về tuyên truyền của những phiến quân, bất chấp các nỗ lực của người Bồ Đào Nha vốn có ưu thế về không quân trong xung đột nhằm oanh tạc địa điểm hội nghị sau đó trong cùng ngày. Sự kiện cũng khiến FRELIMO có uy thế lớn hơn để sử dụng tại Liên Hợp Quốc.

Ngày 3 tháng 2 năm 1969, Eduardo Mondlane thiệt mạng do chất nổ được lén đưa đến chỗ ông. Nhiều nguồn cho rằng, trong một nỗ lực nhằm khắc phục tình hình tại Mozambique, cảnh sát mật Bồ Đào Nha tiến hành ám sát Mondlane bằng cách gửi một bưu kiện đến văn phòng của ông tại Dar es Salaam. Bên trong bưu kiện là một quyển sách chứa một thiết bị nổ, nó sẽ nổ khi sách được mở ra. Các nguồn khác cho rằng Eduardo thiệt mạng khi một thiết bị nổ phát nổ bên dưới ghế của ông tại trụ sở FRELIMO, và rằng bên chịu trách nhiệm không bao giờ xác định được. Điều tra ban đầu nhắm vào Silverio Nungo (người sau đó bị hành quyết) và Lazaro Kavandame, thủ lĩnh của FRELIMO tại Cabo Delgado. Kavandame không giấu diếm rằng mình không tin cậy Mondlane, nhìn nhận rằng Mondlane là một lãnh tụ quá bảo thủ, và cảnh sát Tanzania cũng cáo buộc ông làm việc với PIDE (cảnh sát mật Bồ Đào Nha) để ám sát Mondlane. Bản thân Kavandame đầu hàng người Bồ Đào Nha trong tháng 4 cùng năm.

Chương trình phát triển của Bồ Đào Nha

Trong thập niên 1960 và đầu thập niên 1970, nhằm chống lại cuộc nổi loạn ngày càng tăng cường của lực lượng FRELIMO, và nhằm thể hiện với nhân dân Bồ Đào Nha và thế giới rằng lãnh thổ hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát của mình, chính phủ Bồ Đào Nha tăng tốc chương trình phát triển lớn của mình nhằm mở rộng và nâng cấp cơ sở hạ tầng của Mozambique thông qua xây dựng đường bộ, đường sắt, cầu, đập, hệ thống thủy lợi, trường học và bệnh viện để kích thích tăng trưởng kinh tế và nhận được ủng hộ từ dân chúng.

Nằm trong chương trình này, đập Cahora Bassa bắt đầu được xây dựng vào năm 1969. Chính phủ Bồ Đào Nha nhìn nhận việc xây dựng đập như bằng chứng cho "sứ mệnh khai hóa" của Bồ Đào Nha và mong đợi đập sẽ tái khẳng định lòng tin của người Mozambique vào thực lực và an ninh của chính phủ thực dân. Bồ Đào Nha cho đưa ba nghìn binh sĩ mới và trên một triệu quả mìn đến Mozambique để bảo vệ dự án xây dựng.

Nhận thức được ý nghĩa tượng trưng của đập đối với người Bồ Đào Nha, trong bảy năm FRELIMO nỗ lực dùng vũ lực ngăn chặn công việc xây dựng. Không cuộc tấn công trực tiếp nào thành công, song FRELIMO đạt một số thắng lợi trong tấn công các đoàn xe trên đường đến địa điểm xây dựng. FRELIMO cũng đệ trình một kháng nghị với Liên Hợp Quốc về kế hoạch, và cáo buộc của họ được hỗ trợ từ các báo cáo tiêu cực về những hành động của Bồ Đào Nha tại Mozambique. Mặc dù nhiều hỗ trợ tài chính quốc tế sau đó rút khỏi dự án, song đập vẫn hoàn thành vào tháng 12 năm 1974. Giá trị tuyên truyền dự kiến của đập đối với người Bồ Đào Nha bị lu mờ trước phản ứng công cộng bất lợi từ người Mozambique do dân chúng bản địa phải tái định cư trên quy mô rộng. Đập cũng tước đi của nông dân các trận lụt quan trọng mỗi năm, khi mà chúng vốn bồi đắp độ phì nhiêu cho ruộng đồng.

Chiến tranh tiếp diễn (1969–74)
Năm 1969, Tướng quân António Augusto dos Santos thôi chức tư lệnh, Tướng quân Kaúlza de Arriaga chính thức tiếp quản vào tháng 3 năm 1970. Kaúlza de Arriaga ủng hộ một phương thức chiến đấu trực tiếp hơn với phiến quân, và chính sách đã định về sử dụng lực lượng bình loạn người Phi bị bác bỏ để ủng hộ triển khai quân chính quy Bồ Đào Nha kèm theo một lượng nhỏ chiến binh người Phi. Các nhân viên bản địa vẫn được tuyển mộ cho các hoạt động đặc biệt, song vai trò của họ nhỏ đi đáng kể dưới thời chỉ huy mới. Chiến thuật của ông một phần chịu ảnh hưởng từ một hội nghị với Tướng quân Hoa Kỳ William Westmoreland.

Đến năm 1972, có áp lực ngày càng tăng từ các chỉ huy khác, đặc biệt là phó tư lệnh Francisco da Costa Gomes, về sử dụng các binh sĩ người Phi trong các đơn vị Flechas. Các đơn vị Flechas cũng được tuyển mộ tại Angola và là các đơn bị nằm dưới quyền chỉ huy của PIDE Bồ Đào Nha. Cơ cấu này gồm người thuộc bộ lạc địa phương, chuyên theo dõi, trinh sát và chống khủng bố.

Costa Gomes cho rằng các binh sĩ người Phi tốn ít chi phí hơn và dễ thiết lập quan hệ với cư dân địa phương hơn, một thủ đoạn tương tự chiến lược 'Hearts and Minds' được lực lượng Hoa Kỳ sử dụng tại Việt Nam vào đương thời. Các đơn vị Flechas này hành động tại lãnh thổ vào giai đoạn sát cuối của xung đột, sau khi bãi nhiệm Kaúlza de Arriaga vào đêm trước của chính biến năm 1974 tại Bồ Đào Nha – Cách mạng Hoa Cẩm Chướng. Các đơn vị này tiếp tục gây khó khăn cho FRELIMO ngay cả sau cách mạng và người Bồ Đào Nha triệt thoái, khi mà quốc gia Mozambique tan vỡ trong nội chiến.

Trong toàn thể giai đoạn 1970–74, FRELIMO tăng cường các hoạt động du kích, chuyên khủng bố đô thị. Sử dụng mìn cũng được tăng cường, với các nguồn cho rằng chúng chịu trách nhiệm cho hai phần ba thương vong của người Bồ Đào Nha. Trong xung đột, FRELIMO sử dụng một loạt các mìn chống tăng và chống người, gồm có PMN (Black Widow), TM-46, và POMZ. Thậm chí mìn lội nước cũng được sử dụng, như PDM. Chứng loạn tinh thần mìn, là một nỗ lo cấp tính về mìn, đã lan tràn trong quân Bồ Đào Nha. Nỗi lo này cùng với thất vọng do chịu thương vong mà không tìm thấy địch thủ, gây tổn hại tinh thần và cản trở đáng kể tiến độ.

Bồ Đào Nha phản công (tháng 6 năm 1970)
Vào ngày 10 tháng 6 năm 1970, Bồ Đào Nha phát động một cuộc phản công lớn. Chiến dịch Nó Górdio nhắm mục tiêu là các trại cố định của phiến quân và các tuyến đường xâm nhập qua biên giới Tanzania vào miền bắc Mozambique trong một giai đoạn kéo dài bảy tháng. Chiến dịch liên quan đến khoảng 35.000 binh sĩ Bồ Đào Nha, đặc biệt là các đơn vị tinh nhuệ như lính dù, đặc công, thủy quân lục chiến và lính súng trường hải quân.

Người Bồ Đào Nha gần như lập tức phải đối diện với vấn đề khi cuộc tấn công diễn ra đồng thời với bắt đầu mùa gió mùa, gây thêm khó khăn về hậu cần. Các binh sĩ Bồ Đào Nha được trang bị kém, có phối hợp rất tồi giữa Không quân và Lục quân. Thương vong gia tăng của binh sĩ Bồ Đào Nha bắt đầu nặng hơn thương vong của FRELIMO, kéo theo can thiệp chính trị hơn nữa từ Lisboa.

Bồ Đào Nha cuối cùng báo cáo phiến quân có 651 người thiệt mạng, và 1.840 người bị bắt, trong khi bản thân mất 132 người. Tướng quân Arriaga cũng tuyên bố các binh sĩ của ông đã tàn phá 61 căn cứ du kích và 165 trại, trong khi thu giữ được 40 tấn đạn trong hai tháng đầu. Mặc dù đây là cuộc tấn công hiệu quả nhất của Bồ Đào Nha trong xung đột, làm suy yếu quân du kích đến độ mà họ không còn là một mối đe dọa đáng kể, song chiến dịch bị một số sĩ quan quân đội và chính phủ cho là một thất bại.

Đến năm 1972, quân đội Bồ Đào Nha thay đổi chiến lược của mình, phỏng theo các chiến dịch tìm và diệt của Anh/Mỹ. Họ cũng khởi xướng một chiến dịch trái tim và lý trí mang tên Chương trình Aldeamentos, là một chương trình tái định cư cưỡng bách. Tuy nhiên, vào ngày 9 tháng 11 năm 1972, FRELIMO – với quân số không hơn 8.000 – phát động một cuộc tấn công lớn tại tỉnh Tete. Phản ứng từ phía quân đội Bồ Đào Nha là mãnh liệt, dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa trong một nỗ lực nhằm làm vấn loạn niềm tin vẫn tiếp tục của cư dân địa phương vào FRELIMO.

Ngày 16 tháng 12 năm 1972, binh sĩ Bồ Đào Nha sát hại các cư dân tại làng Wiriyamu thuộc Tete. Sự kiện được gọi là 'Tàn sát Wiriyamu', các binh sĩ lấy mạng của từ 150 đến 300 dân làng bị cáo buộc che chở cho quân du kích FRELIMO. Hành động mang tên "Chiến dịch Marosca", được lên kế hoạch theo xúc tiến của những người đại lý thuộc PIDE/DGS và do Chico Kachavi chỉ đạo, nhân vật này sau đó bị ám sát trong khi một cuộc điều tra về các sự kiện đang được tiến hành. Người đại lý này nói với các binh sĩ rằng "lệnh là giết tất cả chúng", không cần quan tâm rằng chỉ phát hiện được thường dân.

Đến năm 1973, FRELIMO cũng khai thác các đô thị và làng mạc dân sự trong một nỗ lực nhằm phá hoại sự tin tưởng của dân chúng đối với quân Bồ Đào Nha. "Aldeamentos: agua para todos" (Các làng tái định cư: nước cho mọi người) là một thông điệp thường thấy tại các khu vực nông thôn, do người Bồ Đào Nha tìm cách di dời và tái định cư nhân dân bản địa, nhằm cô lập FRELIMO. Ngược lại, chính sách khoan dung của Mondlane đối với những người Bồ Đào Nha định cư bị bãi bỏ vào năm 1973 bởi tư lệnh mới là Machel.

Sự thay đổi chiến thuật này dẫn đến các kháng nghị của người Bồ Đào Nha định cư chống lại chính phủ Lisboa, một dấu hiệu biểu thị tính chất phi quần chúng của xung đột. Kết hợp với các tin tức về tàn sát Wiriyamu và FRELIMO khôi phục tấn công mãnh liệt vào năm 1973 và đầu năm 1974, tình hình xấu đi tại Mozambique sau đó góp phần khiến chính phủ Bồ Đào Nha sụp đổ vào năm 1974. Một nhà báo Bồ Đào Nha lập luận:

Bất ổn chính trị và ngừng bắn (1974–75)
Tại Lisboa, chi nhánh 'Hành động Cách mạng vũ trang' của Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha, và các Lữ đoàn Cách mạng (BR), hành động để chống lại các cuộc chiến thực dân. Họ tiến hành nhiều hành động phá hoại và đánh bom nhằm vào các mục tiêu quân sự, như tấn công căn cứ không quân Tancos khiến một vài máy bay trực thăng bị phá hủy vào ngày 8 tháng 3 năm 1971, và tấn công trụ sở NATO tại Oeiras vào tháng 10 cùng năm. Tấn công tàu Bồ Đào Nha Niassa đã minh họa vai trò của các chiến tranh thực dân trong bất ổn này. Niassa (đặt theo tên một tỉnh tại Mozambique) đang chuẩn bị dời Lisboa cùng các binh sĩ được triển khai tại Guinea. Đến khi Cách mạng Hoa Cẩm Chướng, ghi nhận được 100.000 người trốn quân dịch.

Các chiến tranh thực dân chiếm 44% ngân sách tổng thể của Bồ Đào Nha. Điều này làm thiếu kinh phí cho các phát triển hạ tầng cần thiết tại Bồ Đào Nha, góp phần làm gia tăng bất ổn tại đây. Tăng trưởng GDP của Bồ Đào Nha trong thời kỳ chiến tranh thuộc địa (1961–1974) ở mức cao và đạt 6%/năm.

Bất ổn ngày càng tăng tại Bồ Đào Nha lên đến đỉnh điểm vào ngày 25 tháng 4 năm 1974, khi Cách mạng Hoa Cẩm Chướng phế truất chính phủ của Marcelo Caetano. Hàng nghìn công dân Bồ Đào Nha rời khỏi Mozambique, và người đứng đầu chính phủ mới là António de Spínola yêu cầu một thỏa thuận ngừng bắn. Do có thay đổi chính phủ tại Lisboa, nhiều binh sĩ từ chối tiếp tục chiến đấu, thường xuyên ở doanh tại thay vì đi tuần tra. Đàm phán dẫn đến ký kết Hòa ước Lusaka vào ngày 7 tháng 9 năm 1974, theo đó sẽ bàn giao hoàn toàn quyền lực cho FRELIMO. Độc lập chính thức được thiết lập vào 25 tháng 6 năm 1975, nhân kỷ niệm 13 năm thành lập của FRELIMO.

Hậu quả
Nhiều người thực dân Bồ Đào Nha không phải là người định cư điển hình tại Mozambique. Trong khi hầu hết các cộng đồng người Âu tại châu Phi vào đương thời - với ngoại lệ có thể là Afrikaner - được thiết lập từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, một số gia đình và thể chế da trắng tại các lãnh thổ này vẫn do Bồ Đào Nha cai trị không thay đổi trong nhiều thế hệ. Mất đi vị thế đặc quyền và lo ngại FRELIMO trả thù khiến 200.000 cư dân da trắng rời đi khi Mozambique độc lập. Các thành thị và làng mạc bị đổi tên tiếng Bồ Đào Nha sau khi độc lập, như Lourenço Marques thành Maputo.

Với sự ra đi của những người chuyên nghiệp và thương gia Bồ Đào Nha, quốc gia mới không có lực lương lao động cao cấp để duy trì cơ sở hạ tầng của mình, sụp đổ kinh tế hiện ra. Các liên kết thương mại có đặc quyền được thiết lập với một vài quốc gia cộng sản, kèm với đó là NATO nhanh chóng mất ảnh hưởng tại khu vực.

Samora Machel trở thành tổng thống đầu tiên của Mozambique. Uria Simango cùng vợ và những người bất đồng quan điểm khác trong FRELIMO bị bắt giữ vào năm 1975 và bị giam mà không xét xử. Trong khoảng hai năm, giao tranh lại bắt đầu trong Nội chiến Mozambique, chống lại phiến quân RENAMO được Rhodesia và Nam Phi giúp đỡ về quân sự. Suy thoái kinh tế và xã hội, chủ nghĩa toàn trị kiểu Marxist, tham nhũng, nghèo nàn, bất bình đẳng, và kế hoạch tập trung thất bại làm xói mòn nhiệt tình cách mạng ban đầu. Hòa bình chỉ trở lại vào năm 1992, khi quốc gia đạt được sự ổn định tương đối lần đầu tiên sau vài thập niên.

Tham khảo

Tư liệu

Nguồn in ấn

 Bowen, Merle. The State Against the Peasantry: Rural Struggles in Colonial and Postcolonial Mozambique. University Press Of Virginia; Charlottesville, Virginia, 2000
 Calvert, Michael Brig. Counter-Insurgency in Mozambique from the Journal of the Royal United Services Institute, no. 118, March 1973
 Cann, John P. Counterinsurgency in Africa: The Portuguese Way of War, 1961–1974, Hailer Publishing, 2005, ISBN 0-313-30189-1
 Grundy, Kenneth W. Guerrilla Struggle in Africa: An Analysis and Preview, New York: Grossman Publishers, 1971, ISBN 0-670-35649-2
 Henriksen, Thomas H. Remarks on Mozambique, 1975
 Legvold, Robert. Soviet Policy in West Africa, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1970, ISBN 0-674-82775-9
 Mailer, Phil. Portugal – The Impossible Revolution? 1977, ISBN 0-900688-24-6
 Newitt, Malyn. A History of Mozambique, 1995, ISBN 0-253-34007-1
 Wright, George. The Destruction of a Nation, 1996, ISBN 0-7453-1029-X

Nguồn trực tuyến

 Belfiglio, Valentine J. (July–August 1983)The Soviet Offensive in Southern Africa , Air University Review. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007
 Cooper, Tom. Central, Eastern and South African Database, Mozambique 1962–1992, ACIG, ngày 2 tháng 9 năm 2003. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2007
 Eduardo Chivambo Mondlane (1920–1969) , Oberlin College, revised in September 2005 by Melissa Gottwald. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007
 Frelimo, Britannica.com. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2006
  Retrieved on ngày 10 tháng 3 năm 2007
 Newitt, Malyn. Mozambique (ngày 1 tháng 11 năm 2009), Encarta. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007
 Thom, William G. (July–August 1974). Trends in Soviet Support for African Liberation , Air University Review. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007
 Westfall, William C., Jr. (ngày 1 tháng 4 năm 1984). Mozambique-Insurgency Against Portugal, 1963–1975. Retrieved on ngày 15 tháng 2 năm 2007
 Wright, Robin (ngày 12 tháng 5 năm 1975). Mondlane, Janet of the Mozambique Institute: American "Godmother" to an African Revolution.  Retrieved on ngày 10 tháng 3 năm 2007

Chiến tranh liên quan tới Mozambique
Chiến tranh liên quan tới Bồ Đào Nha
Chiến tranh thực dân Bồ Đào Nha


title: Semiothisa arata

text:
Semiothisa arata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Uresiphita antipodea

text:
Uresiphita antipodea là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Uresiphita


title: Congo tại Thế vận hội

text:
Congo tại Thế vận hội, trong tiếng Việt, có thể là:

 Cộng hòa Congo tại Thế vận hội
 Cộng hòa Dân chủ Congo tại Thế vận hội


title: Danh sách cầu thủ tham dự Cúp bóng đá châu Phi 2012

text:
Cúp bóng đá châu Phi 2012 là một giải thi đấu bóng đá quốc tế tổ chức ở Guinea Xích Đạo và Gabon từ 21 tháng 1 đến 12 tháng 2 năm 2012. 16 đội tuyển quốc gia phải đăng kí đội hình 23 người, trong đó chỉ có các cầu thủ được phép tham gia giải đấu.

Bảng A
Nguồn:

Guinea Xích Đạo
Huấn luyện viên:  Gílson Paulo

Libya
Huấn luyện viên:  Marcos Paqueta

Sénégal
Huấn luyện viên: Amara Traoré

Zambia
Huấn luyện viên:  Hervé Renard

Bảng B
Nguồn:

Angola
Huấn luyện viên: Lito Vidigal

Burkina Faso
Huấn luyện viên:  Paulo Duarte

Bờ Biển Ngà
Huấn luyện viên: François Zahoui

Sudan
Huấn luyện viên: Mohamed Abdalla

Bảng C
Nguồn:

Gabon
Huấn luyện viên:  Gernot Rohr

Maroc
Huấn luyện viên:  Eric Gerets

Niger
Huấn luyện viên: Harouna Gadbe

Tunisia
Huấn luyện viên: Sami Trabelsi

Bảng D
Nguồn:

Botswana
Huấn luyện viên: Stanley Tshosane

Ghana
Huấn luyện viên:  Goran Stevanović

Note: ''Caps and goals may be incomplete for certain players, therefore being inaccurate.

Guinée
Huấn luyện viên:  Michel Dussuyer

Mali
Huấn luyện viên:  Alain Giresse

Tham khảo

Đội hình Cúp bóng đá châu Phi
đội hình


title: Sarracena leptaliaria

text:
Sarracena leptaliaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sarracena