title: Đánh bắt cá quá mức

text:
Đánh bắt cá quá mức là việc loại bỏ một loài cá ra khỏi vùng nước với tốc độ mà loài đó không thể sinh sản tiếp tục, dẫn đến những loài đó trở nên thiếu số lượng  trong khu vực đó. Trong báo cáo năm 2018 của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc, FAO ước tính rằng một phần ba trữ lượng cá thế giới đã bị đánh bắt quá mức vào năm 2015. Hơn 30 tỷ euro trợ cấp công được chuyển đến ngành thủy sản hàng năm.

Đánh bắt cá quá mức có thể xảy ra ở các vùng nước ở mọi quy mô, chẳng hạn như ao, sông, hồ hoặc đại dương, và có thể dẫn đến cạn kiệt tài nguyên, giảm tốc độ tăng trưởng sinh học và mức sinh khối thấp. Việc đánh bắt cá quá mức và liên tục có thể dẫn đến sự phụ thuộc nghiêm trọng, nơi quần thể cá không còn khả năng tự duy trì nòi giống. Có một số hình thức đánh bắt cá quá mức, chẳng hạn như đánh bắt quá mức cá mập, điều đó đã dẫn đến sự đảo lộn của toàn bộ hệ sinh thái biển.

Khả năng phục hồi của loài cá sau đánh bắt quá mức phụ thuộc vào điều kiện của hệ sinh thái có phù hợp để phục hồi hay không. Những thay đổi mạnh mẽ về thành phần loài có thể dẫn đến sự thay đổi hệ sinh thái, trong đó, các dòng năng lượng cân bằng  liên quan đến các thành phần loài đối địch khiến những thành phần đã có trước khi nguồn cá ban đầu cạn kiệt. Ví dụ, một khi cá hồi bị đánh bắt quá mức, cá chép có thể tiếp quản theo cách khiến cá hồi không thể thiết lập lại quần thể sinh sản.

Quy mô toàn cầu

Đánh bắt cá quá mức đã tước đi nguồn dự trữ của nhiều ngư dân trên thế giới. Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc ước tính trong một báo cáo rằng năm 2018, 33,1% trữ lượng cá thế giới sẽ bị đánh bắt quá mức. Việc đánh bắt cá quá mức một cách trầm trọng đã được quan sát thấy trong thời kỳ tiền công nghiệp. Đặc biệt, việc đánh bắt cá quá mức ở tây Đại Tây Dương từ những ngày đầu tiên thuộc địa hóa châu Mỹ của người châu Âu đã được ghi nhận rõ ràng.

Tỷ lệ trữ lượng cá nằm trong mức bền vững về mặt sinh học có xu hướng giảm dần theo từng năm, từ năm 1974 đến năm 2015, 90% đã giảm xuống còn 66,9%. Ngược lại, tỷ lệ đàn được đánh bắt ở mức độ không bền vững về mặt sinh học tăng từ năm 1974 đến năm 2015, tăng từ 10% lên  33,1%, với mức tăng lớn nhất vào cuối những năm 1970 và 1980.

Trong năm 2015, trữ lượng khai thác tối đa bền vững (trước đây gọi là trữ lượng đánh bắt hoàn toàn) chiếm 59,9% và trữ lượng đánh giá thấp hơn chiếm 7% tổng số trữ lượng được đánh giá. Trong khi tỷ trọng trữ lượng đánh bắt kém liên tục giảm từ năm 1974 đến năm 2015, thì trữ lượng đánh bắt bền vững tối đa giảm từ năm 1974 đến năm 1989, và sau đó tăng lên 59,9% vào năm 2015.

Năm 2015, trong số 16 khu vực thống kê chính, Địa Trung Hải và Biển Đen có tỷ lệ tồn kho không bền vững cao nhất (62,2%), theo sát là Đông Nam Thái Bình Dương 61,5% và Tây Nam Đại Tây Dương với tỉ lệ là 58,8%. Ngược lại, Đông Trung Thái Bình Dương, Đông Bắc Thái Bình Dương (Khu vực 67), Tây Bắc Thái Bình Dương (Khu vực 61), Tây Trung Thái Bình Dương và Tây Nam Thái Bình Dương có tỷ trọng thấp nhất (13 đến 17%) trữ lượng cá ở mức độ không bền vững về mặt sinh học.

Daniel Pauly, một nhà khoa học thủy sản nổi tiếng với công trình tiên phong về tác động của con người đối với nghề cá toàn cầu, đã nhận xét:

Chúng ta như là đang sử dụng quân đội của mình để chiến đấu với các loài động vật trong đại dương. Chúng ta đang từng bước chiến thắng trong cuộc chiến này và  tiêu diệt chúng. Và khi chứng kiến sự hủy diệt này xảy ra, thực sự không có gì - không vì lý do gì - điều đó khiến bạn hơi bực bội. Thật kỳ lạ, những tác động này đều có thể đảo ngược, tất cả những động vật đã biến mất sẽ xuất hiện trở lại, tất cả những động vật nhỏ sẽ lớn lên, tất cả các mối quan hệ mà bạn không thể nhìn thấy nữa sẽ tự thiết lập lại, và hệ thống sẽ tái lập hiện ra.

Chứng cớ
Ví dụ về đánh bắt cá quá mức tồn tại ở các khu vực như Biển Bắc, Grand Banks của Newfoundland và Biển Hoa Đông. Ở những địa điểm này, việc đánh bắt cá quá mức không chỉ gây hại cho nguồn cá mà còn đặc biệt tổn hại đến cho những cộng đồng ngư dân sống dựa vào vụ thu hoạch. Giống như các ngành công nghiệp khai thác khác như lâm nghiệp và săn bắn, thủy sản dễ bị ảnh hưởng bởi sự tương tác kinh tế giữa quyền sở hữu hoặc quản lý và tính bền vững, hay còn được gọi là thảm kịch của các công ty.

 Việc đánh bắt cá cơm ven biển của Peru bị rơi vào những năm 1970 sau khi đánh bắt một cách quá mức và một mùa El Niño  đã làm cạn kiệt phần lớn cá cơm từ vùng biển của nó. Cá cơm là một trong những nguồn tài nguyên thiên nhiên chính ở Peru; trên thực tế, chỉ riêng năm 1971 đã sản xuất 10,2 triệu tấn cá cơm. Tuy nhiên, 5 năm sau đó, lượng đánh bắt của hạm đội Peru chỉ đạt khoảng 4 triệu tấn.  Đây là một tổn thất lớn đối với nền kinh tế Peru.
 Sự sụp đổ của ngành đánh bắt cá tuyết ngoài khơi Newfoundland, và quyết định năm 1992 của Canada là áp đặt lệnh cấm vô thời hạn đối với Grand Banks,  đây là một ví dụ ấn tượng về hậu quả của việc đánh bắt quá mức.
 Theo Kế hoạch Hành động Đa dạng Sinh học chính thức của chính phủ Anh, nghề cá duy nhất ở Biển Ailen, eo biển phía Tây nước Anh và các địa điểm khác đã bị đánh bắt quá mức đến mức sụp đổ ảo. Vương quốc Anh đã tạo ra các yếu tố trong kế hoạch này để cố gắng khôi phục ngành đánh bắt thủy sản, nhưng dân số toàn cầu ngày càng mở rộng và nhu cầu về cá ngày càng mở rộng đã đến mức mà nhu cầu thực phẩm đe dọa sự ổn định của nghề cá này, nếu không muốn nói là sự sống còn của loài.
 Nhiều loài cá biển sâu đang gặp rủi ro, chẳng hạn như cá nhám da cam và cá sablefish. Biển sâu gần như tối hoàn toàn, gần như đóng băng và có rất ít thức ăn. Cá biển sâu chậm lớn vì thức ăn của chúng hạn chế, loài cá này trao đổi chất chậm, tỷ lệ sinh sản thấp, nhiều con không đạt được tiêu chuẩn sinh sản trong 30 đến 40 năm. Một miếng thịt phi lê màu cam nhám ở cửa hàng có lẽ ít nhất đã 50 năm tuổi. Hầu hết cá biển sâu đều ở vùng biển quốc tế, nơi không có biện pháp bảo vệ hợp pháp. Hầu hết những con cá này được đánh bắt bởi những người đánh lưới sâu gần các vỉa, nơi chúng tụ tập để kiếm thức ăn. Đóng băng chớp nhoáng cho phép những người đánh cá làm việc trong nhiều ngày liền và các máy soi cá hiện đại nhắm mục tiêu cá một cách dễ dàng.
 Cá ngựa xanh đã tuyệt chủng ở Great Lakes vào những năm 1980. Cho đến giữa thế kỷ 20, cá walleye là một loài cá có giá trị thương mại, với khoảng nửa triệu tấn đã được cập bến trong khoảng thời gian từ khoảng 1880 đến cuối những năm 1950, khi các quần thể suy giảm, rõ ràng là do sự kết hợp của việc đánh bắt cá quá mức, hiện tượng sinh dưỡng do con người gây ra., và cạnh tranh với mùi cầu vồng được giới thiệu.
 Quỹ Tự nhiên Thế giới và Hiệp hội Động vật học Luân Đôn đã cùng phát hành "Báo cáo Hành tinh Xanh sống" của họ vào ngày 16 tháng 9 năm 2015, trong đó tuyên bố rằng nguồn dự trữ trên toàn thế giới của các loài cá thuộc họ scombridae quan trọng như cá thu, cá ngừ và bonitos giữa năm 1970 và 2010, và tổng thể toàn cầu "quần thể của các động vật có vú, chim, bò sát, lưỡng cư và cá đã giảm một nửa trung bình chỉ trong vòng 40 năm."
 Việc đánh bắt quá mức loài cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương thuộc loại cực kỳ nguy cấp đã khiến một số ít vẫn bị đánh bắt bán với giá cao ngất ngưởng. Vào tháng 1 năm 2019, một con cá ngừ nặng 278 kg (612 pound) được bán với giá 333,6 triệu Yên, tương đương hơn 3 triệu USD, 4.900 USD / pound và tương đương 69.523.500.000,00 VND. Những người đánh cá, bị che mờ mắt bởi giá trị cao của cá nên đã sử dụng các kỹ thuật phi thường để đánh bắt chúng, khiến quần thể trên bờ vực sụp đổ.

Trong quản lý
Một số quốc gia hiện đang quản lý hiệu quả nghề cá của họ. Ví dụ bao gồm Iceland và New Zealand. Hoa Kỳ đã biến nhiều ngành đánh bắt của mình từ tình trạng cạn kiệt.

Kết quả

Theo một báo cáo trong năm 2008 của Liên Hợp Quốc, các đội tàu đánh cá trên thế giới đang thiệt hại 50 tỷ USD mỗi năm do nguồn dự trữ cạn kiệt và quản lý nghề cá kém. Báo cáo do Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) phối hợp thực hiện khẳng định rằng một nửa đội tàu đánh cá trên thế giới có thể bị loại bỏ mà không thay đổi sản lượng khai thác. Ngoài ra, sinh khối của trữ lượng cá toàn cầu đã được đạt mức cạn kiệt đến mức không thể đánh bắt được nữa. Tỷ lệ mắc bệnh sán máng ở châu Phi gia tăng có liên quan đến sự suy giảm các loài cá ăn ốc sên mang ký sinh trùng gây bệnh. Sự phát triển ồ ạt của các quần thể sứa đe dọa nguồn cá, vì chúng cạnh tranh thức ăn với cá, ăn trứng cá và đầu độc hoặc bầy đàn cá, và có thể tồn tại trong môi trường thiếu oxy mà cá không thể; sứa đã tàn phá lớn đối với nghề cá thương mại. Đánh bắt cá quá mức là loại bỏ một đối thủ cạnh tranh và động vật ăn thịt chính của sứa, làm trầm trọng thêm sự bùng nổ dân số sứa. Không những vậy, cả biến đổi khí hậu và tái cấu trúc hệ sinh thái đều còn là những nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng số lượng sứa ở biển Ireland những năm 1990.

Theo Báo cáo Đánh giá Toàn cầu về Đa dạng Sinh học và Dịch vụ Hệ sinh thái năm 2019 được xuất bản bởi Nền tảng Chính sách-Khoa học Liên Chính phủ về Đa dạng Sinh học và Dịch vụ Hệ sinh thái, đánh bắt cá quá mức là nguyên nhân chính dẫn đến sự tuyệt chủng hàng loạt của các loài ở các đại dương trên thế giới.

Các loại
Có ba loại đánh bắt cá quá mức mà sinh học được công nhận: đánh bắt cá quá mức tăng trưởng, đánh bắt cá quá mức tuyển dụng và đánh bắt cá quá mức hệ sinh thái.

Đánh bắt cá quá mức tăng trưởng

Đánh bắt cá quá mức tăng trưởng xảy ra khi cá được thu hoạch ở kích thước trung bình nhỏ hơn kích thước sẽ tạo ra năng suất tối đa trên mỗi lần tuyển. Người tuyển dụng là một cá nhân đạt đến độ tuổi trưởng thành hoặc đạt đến giới hạn quy định của nghề cá, thường là ngoại  hoặc độ tuổi. Điều này làm cho tổng sản lượng thấp hơn nếu cá được phép phát triển đến kích thước thích hợp. Nó có thể được chống lại bằng cách giảm tỷ lệ tử vong do đánh bắt cá xuống mức thấp hơn và tăng kích thước trung bình của cá thu hoạch đến kích thước cho phép năng suất tối đa trên mỗi lần tuyển.

Tuyển dụng đánh bắt quá mức
Đánh bắt quá mức xảy ra khi quần thể trưởng thành đã trưởng thành (sinh khối sinh sản) bị cạn kiệt đến mức không còn khả năng sinh sản để tự duy trì nòi giống  không có đủ con trưởng thành để tạo ra con cái. Tăng sinh khối đàn cá đẻ đến mức mục tiêu là biện pháp được các nhà quản lý thực hiện để khôi phục quần thể bị đánh bắt quá mức về mức bền vững. Điều này thường được thực hiện bằng cách đặt các đơn nguyên, hạn ngạch và giới hạn kích thước tối thiểu trên một quần thể cá.

Đánh bắt quá mức hệ sinh thái
Đánh bắt quá mức hệ sinh thái xảy ra khi sự cân bằng của hệ sinh thái bị thay đổi do đánh bắt cá quá mức. Với sự suy giảm về mặt phong phú của các loài săn mồi lớn, sự phong phú của các loại thức ăn thô xanh gia tăng gây ra sự thay đổi cân bằng của hệ sinh thái đối với các loài cá nhỏ hơn.

Mức chấp nhận được
Khái niệm đánh bắt quá mức bản lề về "mức độ chấp nhận được" của hoạt động đánh bắt. Các thuật ngữ kinh tế sinh học và sinh học chính xác hơn xác định mức chấp nhận được như sau:

 Đánh bắt quá mức sinh học xảy ra khi tỷ lệ chết của cá đã đạt đến mức mà sinh khối trong đàn có tăng trưởng cận biên âm (tốc độ tăng sinh khối giảm), như được biểu thị bằng vùng màu đỏ trong hình. (Cá được đưa lên khỏi mặt nước quá nhanh nên việc bổ sung đàn bằng cách sinh sản bị chậm lại. Nếu sự bổ sung tiếp tục giảm trong thời gian đủ lâu, việc bổ sung sẽ đi ngược lại và dân số sẽ giảm.)
 Đánh bắt quá mức kinh tế hoặc kinh tế sinh học cũng xem xét chi phí đánh bắt khi xác định sản lượng đánh bắt được. Theo khuôn khổ này, một nghề đánh bắt được coi là bị đánh bắt quá mức khi sản lượng đánh bắt vượt quá sản lượng kinh tế tối đa khi giá thuê tài nguyên ở mức tối đa. Cá bị loại bỏ khỏi nghề đánh bắt nhanh chóng đến mức lợi nhuận của nghề đánh bắt là dưới mức tối ưu. Một định nghĩa năng động hơn về đánh bắt quá mức kinh tế cũng xem xét giá trị hiện tại của nghề cá bằng cách sử dụng tỷ lệ chiết khấu có liên quan để tối đa hóa dòng tiền thuê tài nguyên trên tất cả các sản phẩm đánh bắt trong tương lai.    [ cần dẫn nguồn ][ cần dẫn nguồn ]

Quy tắc kiểm soát thu hoạch
Một mô hình được đề xuất vào năm 2010 để dự đoán mức độ đánh bắt có thể chấp nhận được là Quy tắc Kiểm soát Thu hoạch (HCR), là một tập hợp các công cụ và giao thức mà ban quản lý có một số quyền kiểm soát trực tiếp tỷ lệ thu hoạch và chiến lược liên quan đến dự đoán tình trạng trữ lượng, và lợi tức bền vững tối đa trong dài hạn. Đánh bắt liên tục và tỷ lệ chết do đánh bắt liên tục là hai loại quy tắc kiểm soát thu hoạch đơn giản.

Định hướng đầu vào và đầu ra
Năng lực đánh bắt cũng có thể được xác định bằng cách sử dụng định hướng đầu vào hoặc đầu ra.

 Năng lực đánh bắt định hướng đầu vào được định nghĩa là lượng vốn khả dụng tối đa trong nghề cá được sử dụng đầy đủ với hiệu quả kỹ thuật tối đa trong một khoảng thời gian nhất định, tùy theo điều kiện tài nguyên và thị trường.
 Năng lực đánh bắt định hướng đầu ra được định nghĩa là sản lượng đánh bắt tối đa mà một tàu (đội tàu) có thể sản xuất nếu đầu vào được sử dụng đầy đủ với sinh khối, đầu vào cố định, cấu trúc tuổi của đàn cá và giai đoạn công nghệ hiện tại.

Hiệu quả kỹ thuật của mỗi tàu của đội tàu được cho là cần thiết để đạt được sản lượng đánh bắt tối đa này. Mức độ sử dụng công suất là kết quả của việc so sánh giữa mức sản lượng thực tế (đầu vào) và sản lượng công suất (đầu vào) của một tàu hoặc một đội tàu.

Giảm nhẹ
Để giải quyết các vấn đề của việc đánh bắt quá mức, một cách tiếp cận phòng ngừa và các nguyên tắc quản lý Quy tắc Kiểm soát Thu hoạch (HCR) đã được đưa ra trong các ngành thủy sản chính trên thế giới. Quy ước về màu Đèn giao thông giới thiệu các bộ quy tắc dựa trên các giá trị quan trọng được xác định trước, có thể được điều chỉnh khi có thêm thông tin.

Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển hiệp ước đề cập đến các khía cạnh của việc đánh bắt quá mức tại các điều 61, 62 và 65.

 Điều 61 yêu cầu tất cả các quốc gia ven biển phải đảm bảo rằng việc duy trì các nguồn sống trong vùng đặc quyền kinh tế của họ không bị đe dọa bởi việc khai thác quá mức. Bài báo tương tự đề cập đến việc duy trì hoặc phục hồi các quần thể của các loài ở trên mức độ mà sự sinh sản của chúng có thể bị đe dọa nghiêm trọng.
 Điều 62 quy định rằng các quốc gia ven biển: "sẽ thúc đẩy mục tiêu sử dụng tối ưu các nguồn tài nguyên sống trong vùng đặc quyền kinh tế mà không ảnh hưởng đến Điều 61"
 Điều 65 quy định chung về quyền của các quốc gia ven biển trong việc cấm, hạn chế hoặc điều chỉnh việc khai thác các loài thú biển.

Theo một số nhà quan sát, việc đánh bắt quá mức có thể được xem như một ví dụ về bi kịch của những người bình thường; do đó, các giải pháp thích hợp sẽ thúc đẩy quyền tài sản thông qua, ví dụ, tư nhân hóa và nuôi cá. Daniel K. Benjamin, trong cuốn Thủy sản là ví dụ kinh điển về 'Bi kịch của Commons''', trích dẫn nghiên cứu của Grafton, Squires và Fox để ủng hộ ý tưởng rằng tư nhân hóa có thể giải quyết vấn đề đánh bắt quá mức: Theo nghiên cứu gần đây về nghề đánh bắt cá bơn ở British Columbia, trong đó các khu chung cư đã được tư nhân hóa ít nhất một phần, các lợi ích kinh tế và sinh thái đáng kể đã mang lại. Có ít thiệt hại hơn đối với nguồn cá, đánh bắt an toàn hơn và cần ít tài nguyên hơn để đạt được một vụ thu hoạch nhất định. "

Một giải pháp khả thi khác, ít nhất là đối với một số khu vực, là hạn ngạch, hạn chế người đánh bắt ở một số lượng cá cụ thể. Một khả năng triệt để hơn là tuyên bố một số vùng biển nhất định là " vùng cấm " và thực hiện việc đánh bắt ở đó là bất hợp pháp, để cá có thời gian phục hồi và tái sinh.

Để tối đa hóa nguồn lực, một số quốc gia, ví dụ như Bangladesh và Thái Lan, đã cải thiện sự sẵn có của các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình. Kết quả là các quần thể nhỏ hơn có ảnh hưởng đến môi trường giảm và nhu cầu lương thực giảm.

Kiểm soát hành vi và nhu cầu của người tiêu dùng là rất quan trọng trong hành động giảm thiểu. Trên toàn thế giới, một số sáng kiến đã xuất hiện để cung cấp cho người tiêu dùng thông tin về tình trạng bảo tồn của các loại hải sản sẵn có cho họ. "Hướng dẫn Hướng dẫn về Cá Tốt" liệt kê một số trong số này.

 Quy định của chính phủ
Nhiều biện pháp quản lý có sẵn để kiểm soát việc đánh bắt quá mức. Các biện pháp này bao gồm hạn ngạch đánh bắt, giới hạn túi, cấp phép, mùa đóng cửa, giới hạn kích thước và tạo ra các khu bảo tồn biển và các khu bảo tồn biển khác.

Một mô hình về sự tương tác giữa cá và ngư dân cho thấy rằng khi một khu vực bị đóng cửa đối với ngư dân, nhưng không có các quy định đánh bắt như hạn ngạch có thể chuyển nhượng cá thể, sản lượng cá tạm thời tăng lên nhưng tổng lượng cá lại giảm, dẫn đến kết quả ngược lại một mong muốn cho nghề cá. Do đó, việc dịch chuyển đội tàu từ địa phương này sang địa phương khác nói chung sẽ ít ảnh hưởng nếu áp dụng cùng một hạn ngạch. Do đó, các biện pháp quản lý như tạm thời đóng cửa hoặc thành lập khu bảo tồn biển của các khu vực đánh bắt không hiệu quả khi không kết hợp với hạn ngạch đánh bắt riêng lẻ. Một vấn đề cố hữu với hạn ngạch là quần thể cá thay đổi theo từng năm. Một nghiên cứu đã phát hiện ra rằng quần thể cá tăng lên đáng kể sau những năm mưa bão do có nhiều chất dinh dưỡng lên bề mặt hơn và do đó sản lượng sơ cấp lớn hơn.  Để đánh bắt cá bền vững, hạn ngạch cần được thay đổi hàng năm để tính đến số lượng cá.

Hạn ngạch có thể chuyển nhượng cá nhân (ITQs) là công cụ hợp lý hóa nghề cá được xác định theo Đạo luật Quản lý và Bảo tồn Thủy sản Magnuson-Stevens như là giấy phép tiếp cận hạn chế để khai thác số lượng cá. Các nhà khoa học thủy sản quyết định số lượng cá tối ưu (tổng sản lượng đánh bắt cho phép) được khai thác trong một nghề cá nhất định. Quyết định xem xét khả năng mang theo, tỷ lệ tái sinh và giá trị tương lai. Theo ITQs, các thành viên của một ngư trường được cấp quyền đối với một tỷ lệ phần trăm của tổng sản lượng được phép đánh bắt có thể được khai thác mỗi năm. Các hạn ngạch này có thể được đánh bắt, mua, bán hoặc cho thuê để sử dụng các loại tàu có chi phí thấp nhất. ITQ được sử dụng ở New Zealand, Úc, Iceland, Canada và Hoa Kỳ.

Năm 2008, một nghiên cứu quy mô lớn về nghề cá sử dụng ITQ so với những nghiên cứu không cung cấp bằng chứng mạnh mẽ rằng ITQ có thể giúp ngăn chặn sự sụp đổ và khôi phục nghề cá có vẻ như đang bị suy giảm.

Trung Quốc cấm đánh bắt cá ở Biển Đông trong một khoảng thời gian mỗi năm.

 Xóa bỏ trợ cấp
Một số nhà khoa học đã kêu gọi chấm dứt trợ cấp cho nghề cá ở biển sâu. Tại các vùng biển quốc tế ngoài vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của các quốc gia ven biển, nhiều nghề đánh cá không được kiểm soát, và các đội tàu đánh cá cướp bóc ở độ sâu với công nghệ hiện đại. Trong vài giờ, những tấm lưới khổng lồ nặng tới 15 tấn, được kéo dọc theo đáy bằng tàu đánh cá nước sâu, có thể phá hủy san hô biển sâu và các lớp bọt biển đã mất hàng thế kỷ hoặc hàng thiên niên kỷ để phát triển. Những kẻ đánh cá có thể nhắm mục tiêu da cam xù xì, những người bắn lựu đạn hoặc cá mập. Những loài cá này thường sống lâu và trưởng thành muộn, và quần thể của chúng phải mất hàng thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ để phục hồi.

Nhà khoa học thủy sản Daniel Pauly và nhà kinh tế học Ussif Rashid Sumaila đã xem xét các khoản trợ cấp trả cho các đội lưới kéo đáy trên khắp thế giới. Họ phát hiện ra rằng 152 triệu đô la Mỹ mỗi năm được trả cho nghề cá biển sâu. Nếu không có những khoản trợ cấp này, nghề cá biển sâu toàn cầu sẽ thua lỗ 50 triệu đô la Mỹ một năm. Phần lớn các khoản trợ cấp trả cho những người đánh lưới ở biển sâu là trợ cấp cho lượng lớn nhiên liệu cần thiết để đi vượt quá giới hạn 200 dặm và kéo lưới có trọng lượng.  "Chắc chắn có một cách tốt hơn để các chính phủ chi tiền hơn là trả trợ cấp cho một đội tàu đốt 1,1 tỷ lít nhiên liệu hàng năm để duy trì sản lượng đánh bắt ít ỏi cá già từ những đàn cá rất dễ bị tổn thương, đồng thời phá hủy môi trường sống của chúng trong quá trình này" - Pauly.

 "Việc loại bỏ các khoản trợ cấp toàn cầu sẽ khiến các đội tàu này trở nên không khả thi về mặt kinh tế và sẽ giảm bớt áp lực to lớn đối với việc đánh bắt quá mức và các hệ sinh thái biển sâu dễ bị tổn thương" - Sumaila.

 Giảm thiểu tác động đánh bắt cá
Các kỹ thuật đánh bắt có thể được thay đổi để giảm thiểu đánh bắt cá và giảm tác động đến sinh cảnh biển. Các kỹ thuật này bao gồm sử dụng các loại thiết bị khác nhau tùy thuộc vào loài mục tiêu và loại môi trường sống. Ví dụ, một lưới có lỗ lớn hơn sẽ cho phép những con cá có kích thước nhỏ hơn tránh bị bắt. Thiết bị loại trừ rùa (TED) cho phép rùa biển và các loài động vật lớn khác thoát khỏi lưới kéo tôm. Tránh đánh bắt cá ở các bãi đẻ có thể tạo điều kiện cho đàn cá xây dựng lại bằng cách tạo cơ hội cho cá trưởng thành sinh sản.

 Nuôi trồng thủy sản

Nuôi trồng thủy sản liên quan đến việc nuôi cá trong điều kiện nuôi nhốt. Cách tiếp cận này có hiệu quả tư nhân hóa nguồn cá và tạo ra động lực cho người nông dân bảo tồn đàn cá của họ. Nó cũng làm giảm tác động đến môi trường. Tuy nhiên, nuôi cá ăn thịt, chẳng hạn như cá hồi, không phải lúc nào cũng làm giảm áp lực đối với thủy sản hoang dã, vì cá nuôi ăn thịt thường được cho ăn bột cá và dầu cá chiết xuất từ thức ăn tự nhiên.

Nuôi trồng thủy sản đóng một vai trò nhỏ trong việc khai thác các sinh vật biển cho đến những năm 1970. Tăng trưởng trong nuôi trồng thủy sản tăng nhanh trong những năm 1990 khi tỷ lệ đánh bắt tự nhiên ở mức cao. Nuôi trồng thủy sản hiện cung cấp khoảng một nửa tổng số sinh vật thủy sinh được thu hoạch. Tỷ lệ sản xuất nuôi trồng thủy sản tiếp tục tăng trong khi thu hoạch tự nhiên vẫn ổn định.

Nuôi cá có thể bao gồm toàn bộ chu kỳ sinh sản của cá, với cá được nuôi trong điều kiện nuôi nhốt. Một số loài cá tỏ ra khó sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt và có thể bị bắt trong tự nhiên khi còn nhỏ và mang về nuôi nhốt để tăng trọng lượng của chúng. Với tiến bộ khoa học, ngày càng có nhiều loài được sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt. Đây là trường hợp của cá ngừ vây xanh phương nam, lần đầu tiên được nuôi trong điều kiện nuôi nhốt vào năm 2009.

 Nhận thức của người tiêu dùng
Khi công dân toàn cầu nhận thức rõ hơn về việc đánh bắt quá mức và sự tàn phá sinh thái của các đại dương, các phong trào đã nổi lên để khuyến khích kiêng  —không ăn bất kỳ loại hải sản nào — hoặc chỉ ăn "hải sản bền vững".

Thủy sản bền vững là một phong trào đã có động lực khi ngày càng có nhiều người nhận thức được các phương pháp đánh bắt quá mức và hủy hoại môi trường. Hải sản bền vững là hải sản từ các nguồn đánh bắt hoặc nuôi trồng có thể duy trì hoặc tăng sản lượng trong tương lai mà không gây nguy hiểm cho các hệ sinh thái mà từ đó nó được thu nhận. Nhìn chung, những loài cá chậm lớn sinh sản muộn, chẳng hạn như cá nhám da cam, rất dễ bị đánh bắt quá mức. Các loài hải sản lớn nhanh và sinh sản non, chẳng hạn như cá cơm và cá mòi, có khả năng chống đánh bắt quá mức tốt hơn nhiều. Một số tổ chức, bao gồm Hội đồng Quản lý Hàng hải (MSC) và Bạn của Biển, chứng nhận nghề đánh bắt hải sản là bền vững.
[ cần dẫn nguồn ]
Hội đồng Quản lý Hàng hải đã phát triển một tiêu chuẩn môi trường cho nghề cá bền vững và được quản lý tốt. Thực hành và quản lý thủy sản có trách nhiệm với môi trường được khen thưởng bằng việc sử dụng nhãn điện tử sản phẩm màu xanh lam của nó. Người tiêu dùng lo ngại về việc đánh bắt quá mức và hậu quả của nó ngày càng có khả năng lựa chọn các sản phẩm thủy sản đã được đánh giá độc lập theo tiêu chuẩn môi trường của MSC. Điều này cho phép người tiêu dùng đóng góp một phần trong việc đảo ngược sự suy giảm của trữ lượng cá. Tính đến tháng 2 năm 2012, hơn 100 nghề cá trên khắp thế giới đã được đánh giá độc lập và được chứng nhận là đáp ứng tiêu chuẩn MSC. Trang nơi mua của họ liệt kê các loại hải sản được chứng nhận hiện có. Tính đến tháng 2 năm 2012, hơn 13.000 sản phẩm dán nhãn MSC đã có mặt tại 74 quốc gia trên thế giới. Fish & Kids là một dự án MSC để dạy học sinh về các vấn đề môi trường biển, bao gồm cả việc đánh bắt quá mức.

Chương trình Theo dõi Hải sản của Thủy cung Vịnh Monterey, mặc dù không phải là cơ quan chứng nhận chính thức như MSC, nhưng cũng cung cấp hướng dẫn về tính bền vững của một số loài cá nhất định. Một số nhà hàng hải sản đã bắt đầu cung cấp các lựa chọn hải sản bền vững hơn. Liên minh Lựa chọn Hải sản  là một tổ chức có các thành viên bao gồm các đầu bếp phục vụ hải sản bền vững tại cơ sở của họ. Tại Hoa Kỳ, Đạo luật Thủy sản Bền vững xác định các thực hành bền vững thông qua các tiêu chuẩn quốc gia. Mặc dù không có cơ quan chứng nhận chính thức như MSC, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia đã tạo ra FishWatch để giúp hướng dẫn người tiêu dùng liên quan đến các lựa chọn thủy sản bền vững.

Vào tháng 9 năm 2016, sự hợp tác của Google với Oceana và Skytruth đã giới thiệu Global Fishing Watch, một trang web được thiết kế để hỗ trợ công dân trên toàn cầu giám sát các hoạt động đánh bắt cá.Oceana Unveils Global Fishing Watch—Huffington Post (ngày 15 tháng 9 năm 2016)

 Rào cản đối với quản lý hiệu quả
Ngành đánh bắt cá có động cơ tài chính mạnh mẽ để phản đối một số biện pháp nhằm cải thiện tính bền vững của nguồn cá. Người câu cá giải trí cũng quan tâm đến việc duy trì khả năng tiếp cận nguồn cá. Điều này dẫn đến việc vận động hành lang rộng rãi cản trở hoặc làm giảm các chính sách của chính phủ với  ngăn chặn việc đánh bắt quá mức.

Ngoài vùng đặc quyền kinh tế của các quốc gia thì việc đánh bắt cá rất khó để kiểm soát. Bởi vì, các tàu đánh cá lớn trên đại dương được tự do khai thác nguồn cá theo ý muốn.
[ cần dẫn nguồn ]
Tại các vùng biển là đối tượng của sự tranh chấp lãnh thổ của các quốc gia thì họ còn đặc biệt  tích cực khuyến khích đánh bắt quá mức. Một ví dụ đáng chú ý là các cuộc chiến tranh cá tuyết nơi Anh sử dụng hải quân để bảo vệ các tàu đánh cá của họ đánh bắt cá trong vùng đặc quyền kinh tế của Iceland.    Cá có tính nhất thời cao. Nhiều loài sẽ tự do di chuyển qua các khu vực pháp lý khác nhau. Bởi vậy, những nỗ lực bảo tồn của một quốc gia sau đó có thể được khai thác bởi quốc gia khác.

Trong khi, các chính phủ tạo ra các quy định để kiểm soát hành vi của người dân nhưng điều này vẫn có thể bị phá hoại bởi hoạt động đánh bắt bất hợp pháp. Các ước tính về quy mô của vụ đánh bắt bất hợp pháp nằm trong khoảng từ 11 đến 26 triệu tấn, chiếm 14-33% sản lượng khai thác được báo cáo của thế giới. Đánh bắt bất hợp pháp được thể hiện ở nhiều hình thức. Ở một số nước đang phát triển, một số lượng lớn người nghèo phụ thuộc vào nghề đánh bắt cá. Nó có thể gây khó khăn trong việc điều chỉnh loại hình đánh bắt quá mức này, đặc biệt là nếu các chính phủ yếu kém. Ngay cả trong môi trường được quản lý, đánh bắt cá bất hợp pháp cũng có thể xảy ra bình thường. Trong khi đánh bắt công nghiệp thường được kiểm soát hiệu quả, các ngư dân quy mô nhỏ hơn và các hoạt động giải trí thường có thể vi phạm các quy định như giới hạn túi và đóng cửa theo mùa. Ngư dân cũng có thể dễ dàng đánh bắt một cách bất hợp pháp bằng cách làm những việc như khai báo ít hơn số lượng cá họ đánh bắt được thực tế hoặc báo cáo sai loại cá họ đánh bắt được. Có một vấn đề lớn với việc giám sát hoạt động đánh bắt bất hợp pháp. Năm 2001, Tổ chức Nông lương LHQ (FAO), đã thông qua Kế hoạch Hành động Quốc tế nhằm Ngăn chặn, Xác định và Loại bỏ Đánh bắt Bất hợp pháp, Không Báo cáo và Không được Kiểm soát (IPOA-IUU). Đây là một thỏa thuận với ý định ngăn chặn các quốc gia có cảng cho phép tàu thuyền cập cảng tham gia đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo hoặc không theo quy định. Nó cũng cung cấp thông tin chi tiết cho các quốc gia cảng về các biện pháp hiệu quả trong việc kiểm tra và báo cáo việc đánh bắt bất hợp pháp. Một số hoạt động đánh bắt bất hợp pháp diễn ra trên quy mô công nghiệp với các hoạt động thương mại được tài trợ.
[ cần dẫn nguồn ]
Vấn đề năng lực đánh bắt không chỉ liên quan đến việc bảo tồn nguồn cá mà còn liên quan đến tính bền vững của hoạt động đánh bắt. Nguyên nhân của vấn đề đánh bắt được tìm thấy trong chế độ quyền tài sản của các nguồn đánh bắt. Khai thác quá mức và tiêu tốn tiền thuê của ngư dân phát sinh trong nghề cá mở cửa như được trình bày trong Gordon.

Trong các nguồn tài nguyên tiếp cận mở như nguồn cá, trong trường hợp không có một hệ thống như hạn ngạch có thể chuyển nhượng cá nhân, việc không thể loại trừ những người khác sẽ kích thích những ngư dân muốn tăng sản lượng khai thác để làm điều đó một cách hiệu quả bằng cách lấy phần của người khác, tăng cường cạnh tranh. Bi kịch này của các nhà chung kích thích quá trình vốn hóa khiến họ phải tăng chi phí cho đến khi bằng với doanh thu của mình, tiêu tan hoàn toàn tiền thuê.
[ cần dẫn nguồn ]

 Sự phản kháng của ngư dân
 Luôn có sự bất đồng giữa ngư dân và các nhà khoa học của chính phủ... Hãy tưởng tượng một khu vực biển được đánh giá cao trong hình dạng của một sân khúc côn cầu với lưới ở hai đầu. Một số ít cá còn lại trong đó sẽ tập trung xung quanh các mục tiêu vì cá thích môi trường sống có cấu trúc. Các nhà khoa học sẽ khảo sát toàn bộ cánh đồng, thực hiện nhiều cuộc mua bán không thành công và kết luận rằng nó chứa ít cá. Các ngư dân sẽ đi đến các mục tiêu, bắt những con cá xung quanh họ, và nói rằng các nhà khoa học không biết họ đang nói về cái gì. Ấn tượng chủ quan của ngư dân là luôn có nhiều cá - bởi vì họ chỉ đến những nơi vẫn còn cá... các nhà khoa học thủy sản khảo sát và so sánh toàn bộ khu vực, không chỉ các điểm đánh bắt năng suất. - Nhà khoa học thủy sản Daniel Pauly

 Xem thêm

 Biodiversity
 Bycatch
 Catch and release
 Environmental impact of fishing
 Factory ship
 Pacific bluefin tuna
 Shark finning
 Holocene extinction
 Human overpopulation
 Jellyfish blooms
 Life history theory
 List of harvested aquatic animals by weight
 Natural environment
 Maximum sustainable yield
 Oceanic carbon cycle
 Population dynamics of fisheries
 Sustainable fishing
 Tragedy of the commons
 World Oceans Day
 The United Nations Ocean Conference

Tham khảo

 Nguồn

 Thư mục

 Liên kết ngoài

 Thế giới đang cạn kiệt cá nhanh hơn chúng ta nghĩ (ngày 15 tháng 12 năm 2016), Vice''

 Microdocs : Câu cá trong thành phố và làng
 Tạm biệt cá vây xanh: Được quản lý cho đến chết, The Economist. Ngày 30 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2009.

Nghề nghiệp trái phép
Luật ngư nghiệp
Tranh cãi môi trường
Phá hủy môi trường
Sự ảnh hưởng tới môi trường
Mất cân bằng hệ sinh thái


title: Mesostenus thoracicus

text:
Mesostenus thoracicus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesostenus


title: Heterusia caesarica

text:
Heterusia caesarica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heterusia


title: Scleromystax barbatus

text:
Scleromystax barbatus là một loài cá sống trong môi trường nước ngọt thuộc phân họ Corydoradinae của họ Callichthyidae. Nó có nguồn gốc từ các cống thoát nước ven biển ở Nam Mỹ từ Rio de Janeiro đến Santa Catarina, Brazil.

S. barbatus được mô tả với tên ban đầu là Callichthys barbatus bởi nhà sinh vật học Jean René Constant Quoy và nhà tự nhiên học Joseph Paul Gaimard vào năm 1824. Từ đó, nó được chuyển sang chi Corydoras như Corydoras barbatus. Cái tên này vẫn còn được sử dụng trong việc buôn bán. Sau này, loài này lại tiếp tục được chuyển sang chi Scleromystax vào năm 2003.

Mỗi cá thể trưởng thành của loài này có thể sẽ có kích thước dài 9,8 cm (3,9 in). Vây lưng và vây ngực của con đực hướng ra, hoặc gần như hướng ra.

Chúng sống trong các vùng nước có khí hậu nhiệt đới với độ pH 6,0–8,0, độ cứng của nước từ 2–25 dGH và nhiệt độ 83 °F (28 °C). Nó đẻ trứng trong những bụi cây thủy sinh rậm rạp và không bảo vệ trứng.

Chúng là loài có tầm quan trọng trong việc mua bán các sinh vật thủy sinh. Mặc dù tính tình của nó là hiền lành, nhưng vì kích thước của chúng lớn hơn hầu hết các loài bà con của chúng. Do đó, nó không thích hợp khi nuôi ở trong không gian nhỏ.

Chú thích

Tham khảo

Scleromystax
Động vật được mô tả năm 1824


title: Oncideres mirim

text:
Oncideres mirim là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Oncideres


title: Amido Baldé

text:
Amido Baldé (sinh ngày 16 tháng 5 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Guiné-Bissau chơi ở vị trí tiền đạo.

Baldé bắt đầu sự nghiệp bóng đá của mình tại Sporting và được cho mượn nhiều lần trong thời hạn hợp đồng. Anh giành chức vô địch Bồ Đào Nha 2013 cùng với câu lạc bộ Vitória de Guimarães. Anh từng thi đấu tại Việt Nam trong màu áo câu lạc bộ Thành phố Hồ Chí Minh ở mùa giải V-League 2020.

Trên bình diện quốc tế, Baldé đã đại diện cho Bồ Đào Nha thi đấu ở cấp độ trẻ. Năm 2011, anh cùng đội tuyển U-20 Bồ Đào Nha về nhì tại U-20 World Cup 2011. Năm 2014, Baldé quyết định chuyển sang thi đấu cho đất nước nơi anh sinh ra, Guinea-Bissau.

Câu lạc bộ sự nghiệp
Baldé bắt đầu sự nghiệp với Sporting và được câu lạc bộ cho mượn nhiều lần trong suốt thời gian hợp đồng, anh đã giành Cúp Bồ Đào Nha 2013 với Vitória de Guimarães. Năm 2013, anh ký hợp đồng với Celtic, câu lạc bộ này cũng đã cho mượn hai lần trước khi anh ký hợp đồng với Metz khoảng hai năm sau đó. Sau khi chơi cho Benfica Luanda, một câu lạc bộ của Angola, anh trở lại Bồ Đào Nha vào mùa hè năm 2016, để gia nhập Marítimo.

Sau một thời gian ngắn chơi bóng ở Libya cho Al-Nasr SC, vào tháng 2 năm 2019 Baldé chuyển đến Indonesia sau khi đồng ý với một thỏa thuận cùng với Persebaya Surabaya. Vào tháng 1 năm 2020, Baldé chuyển đến Việt Nam để ký hợp đồng với TP Hồ Chí Minh.

Sự nghiệp Quốc tế
Baldé đã chọn Bồ Đào Nha cho sự nghiệp thi đấu quốc tế. Anh đã giành vị trí Á quân cùng với U20 Bồ Đào Nha ở Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2011 tại Colombia.

Vào tháng 5 năm 2014, Balde chuyển quốc tịch để chơi cho Guinea-Bissau.

Thống kê nghề nghiệp

Câu lạc bộ

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Vitória Guimarães
Taça de Portugal: 2012–13

Celtic
Scottish Premiership: 2013–14

Quốc tế
Bò Đào Nha
FIFA U-20 World Cup: Á quân 2011

Cá nhân
 Vua phá lưới Piala Indonesia: 2018–19 (10 bàn thắng)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Portugal national team data

Người Bồ Đào Nha gốc Guiné-Bissau
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá Guiné-Bissau
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh


title: Bò vàng phương Nam

text:
Bò vàng phương Nam hay còn gọi là bò vàng là một giống bò u da lông vàng được tìm thấy ở Nam Trung Quốc, Việt Nam và Đài Loan cũng như ở Philippines. Chúng là hậu duệ của giống bò lai giữa Bos taurus và Bos indicus. Chúng có tên gọi bò Vàng vì phần lớn chúng có sắc lông màu vàng. Đây là giống bò gốc làm nền để phái sinh ra nhiều giống bò khác ở Trung Quốc, Việt Nam (bò vàng Việt Nam), Philippines.

Nhìn chung, giống bò vàng phương Nam có tầm vóc nhỏ, chúng là giống bò có khả năng thích nghi cao, chống chịu được bệnh tật và thường được dùng để phục vụ cho việc lấy sức kéo, chuyên chở là chính, hiện nay một số giống phái sinh còn được lai tạo để cho ra con lai với bò Sindhi đỏ nhằm mục đích hướng thịt chẳng hạn như ở Việt Nam (phong trào Sind hóa đàn bò, Nâu hóa đàn bò).

Đặc điểm
Giống bò Vàng có chung màu lông vàng, song cũng biểu thị sự đa dạng về ngoại hình như màu sắc lông, tầm vóc cơ thể và được nuôi ở hầu hết các địa phương. Đặc điểm chung nhất của giống là sắc lông màu vàng, da mỏng, lông mịn, tầm vóc nhỏ bé. Bò Vàng có ưu điểm nổi bật là chịu đựng kham khổ tốt, có khả năng chống bệnh tật cao, thích nghi với nhiều vùng khí hậu.

Ngoại hình

Bò vàng phương Nam đa số có sắc lông màu vàng ở vùng bụng, yếm, bên trong đùi màu vàng nhạt, da mỏng, lông mịn, ngoại hình bò Vàng cân xứng, bò có tầm vóc nhỏ bé. Khối lượng sơ sinh 14–15 kg, lúc trưởng thành con cái nặng 160–200 kg, con đực nặng 250– 300 kg. Khối lượng trung bình của giống bò Vàng từ 2 đến 5 tuổi là 199,06 kg, biến động từ cao nhất 356 kg đến thấp nhất 105 kg. Kết cấu thân hình cân đối, thường con cái trước thấp hậu cao, con đực tiền cao hậu thấp.

Đầu con cái thanh, sừng ngắn, nhỏ, con đực thô, sừng dài chĩa về phía trước, trán phẳng hoặc hơi lõm, trong lúc đó, ở con đực mõm ngắn, con cái tương đối dài, mạch máu và gân mặt nổi rõ, mắt to nhanh nhẹn, mắt tinh lanh lợi. Cổ bò cái thanh, cổ bò đực to, dày, lông thường đen. Yếm kéo dài từ hầu đến vú, cổ có nhiều nếp nhăn nhỏ, Yếm kéo dài từ hầu đến xương ức. Da có nhiều nếp nhăn. U vai con đực cao, con cái không có. Lưng và hông thẳng, hơi rộng. Bắp thịt nở nang. Mông hơi xuôi, hẹp và ngắn. Ngực phát triển tốt, sâu nhưng hơi lép. Bụng to, tròn nhưng không sệ. Bốn chân thanh, cứng cáp; 2 chân trước thẳng, 2 chân sau đi thường chạm kheo.

Riêng đối với Bò Vàng Việt Nam thì rất đa dạng về ngoại hình, thể hiện rõ nhất là khối lượng. Khối lương trung bình của giống bò Vàng Việt Nam từ 2 đến 5 tuổi là 199,06 kg, biến động từ cao nhất 356 kg đến thấp nhất 105 kg. Khối lương giữa các địa phương khác nhau như bò nuôi ở Nghệ An lớn nhất (221,70 kg); tiếp theo là bò nuôi ở Phú Yên (211,78 kg); Lạng Sơn (209,26 kg); Bà Rịa-Vũng Tàu (191,98 kg) và nhỏ nhất là bò nuôi ở Thanh Hoá (189,80 kg). Sự sai khác giữa các giá trị trung bình về Khối lương của giống Vàng Việt Nam nuôi ở các tỉnh là rõ rệt.

Khối lương trung bình của bò đực là 220,80 kg, trong lúc đó bò cái chỉ là 189,10 kg và sự sai khác đó giữa 2 giới tính là rõ rệt. Cũng như khối lượng, kích thước một số chiều đo của bò cũng biến đổi qua các tháng tuổi. Ở tháng đầu, năm đầu, các chiều đo phát triển mạnh, mạnh nhất là chiều dài rồi đến chiều cao vây. Từ 24 tháng tuổi trở đi, các chiều dài phát triển chậm và ổn định vào lúc 60 tháng tuổi. Tuỳ theo điều kiện chăn nuôi, tập quán và trình độ chăn nuôi mà khối lượng, kích thước các chiều đo của bò có thay đổi ít nhiều.

Thể chất

Giống bò Vàng có một số ưu điểm nổi bật chịu đựng tốt với điều kiện nhiệt đới nóng ẩm, chịu đựng kham khổ tốt, thích nghi với nhiều vùng khí hậu, thích nghi được với phương thức chăn nuôi tận dụng, đầu tư ít; bò thành thục sớm, mắn đẻ, bò có nhược điểm lớn nhất là là tầm vóc nhỏ, không đáp ứng với yêu cầu chăn nuôi thâm canh và hiệu quả kinh tế thấp vì sinh trưởng chậm, năng suất thịt và sữa rất thấp, tỷ lệ thịt xẻ thấp.

Sức kéo trung bình của con cái 380-400 N, con đực 440-490N. Sức kéo tối đa của con cái 1000- 1500N, con đực 1200-1800N. Bò Vàng có khả năng làm việc dẻo dai ở những chân đất nhẹ, có tốc độ đi khá nhanh. Bò vàng được sử dụng chủ yếu cho cày kéo. Khả năng cày kéo của bò tốt, bò dai sức và có thể làm việc được ở nhiều địa hình, chất đất khác nhau. Bò còn là nguồn lực kéo xe được sử dụng ở hầu hết các vùng nông thôn. Giống bò Vàng được sử dụng chủ yếu cho cày kéo, sử dụng làm nguồn lực kéo xe ở các vùng nông thôn.

Do tầm vóc bé nên khả năng cho thịt của bò vàng không cao. Tỷ lệ thịt xẻ thường 38-42%, tỷ lệ thịt tinh 30-33%. ở đực cà và đực thiến, tỷ lệ thịt xẻ có thể đại 53-55%; thịt tinh có thể 38-40%. Năng suất thịt không cao, tỉ lệ thịt xẻ 40-44%. Tuổi phối giống lần đầu vào khoảng 20-24 tháng. Tỉ lệ đẻ hàng năm khoảng 50-80%. Khả năng cho sữa thấp, khoảng 2 kg/ngày trong thời gian 4-5 tháng (chỉ đủ cho con bú). Tuy có bầu vú đẹp, cân đối nhưng khả năng cho sữa của bò vàng không cao khoảng 400–500 kg/chu kỳ 5-6 tháng đủ cho bê bú. Sữa bò vàng thơm, ngon, có tỷ lệ mỡ sữa cao, tỷ lệ mỡ sữa rất cao thường 5% (5-5,5%).

Hệ tiêu hóa
Dạ dày bò có cấu tạo phức tạp bao gồm 4 túi dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Dạ cỏ to nhất, chiếm 2/3 dung tích của dạ dày, là túi đặc biệt nhất, tại đây hàng loạt phản ứng sinh hoá học được tiến hành liên tục để phân giải tiêu hoá và hấp thu thức ăn. Từ thượng vị dạ dày có rãnh thực quản hình lòng máng chạy qua dạ cỏ, dạ tổ ong và dạ lá sách. Dạ tổ ong là dạ tiếp theo dạ cỏ được nối với dạ cỏ bằng một miệng lớn, dạ tổ ong gồm nhiều ngăn nhỏ như tổ ong làm tăng bề mặt tiếp xúc với thức ăn và giữ vật lạ lại. Dạ lá sách gồm nhiều lá to nhỏ khác nhau như những trang sách để dễ ép thức ăn nửa lỏng xuống dạ múi khế.

Dạ múi khế có nhiều nếp gấp ở mặt trong để tăng thêm diện tích hấp thụ và có tuyến tiêu hoá như dạ dày đơn của lợn. Hệ vi sinh vật trong dạ cỏ bò bao gồm bacteria, protozoa và nấm. Số lượng bacteria 109- 1010 trong 1 rnl chất chứa, có trên 60 loài đã được xác định số lượng bacteria. Số lượng bacteria của từng loài phụ thuộc rất lớn vào khẩu phần ăn của bò. Protozoa có số lượng ít hơn nhiều so với số lượng bacteria, chúng chỉ có 106 trong 1 ml chất chứa, nhưng vì có kích thước lớn hơn nên tổng sinh khối tương tự như bacteria.

Sinh sản

Ngoài những ưu điểm về chịu đựng kham khổ và khả năng chống đỡ bệnh tật cao, bò vàng còn có ưu điểm lớn về sinh sản là thành thục sớm, mắn đẻ. Bò vàng có khả năng sinh sản tốt, 18-24 tháng tuổi bò đã động dục và có khả năng phối giống, 30-34 tháng tuổi đẻ lứa đầu, nhịp đẻ năm một (1 năm 1 lứa) và 3 năm 2 lứa là phổ biến. Khả năng sinh sản tốt là đặc điểm có ích lớn nhất của bò vàng.

Bò đực
Bò đực thành thục về tính sớm, 10-12 tháng tuổi đã có phản xạ nhảy và theo bò cái động dục, 15-18 tháng tuổi đã có thể phối giống, tuy nhiên khả năng phối giống tốt nhất là từ 2-5 tuổi. Bò đực thể hiện tính hăng rất rõ và mạnh, có động tác phóng tinh mạnh và nhanh. Một con bò đực có thể phối giống trực tiếp cho khoảng 50 bò cái/ năm.

Thông thường tần số phối giống 2-3lần/ tuần tuỳ theo trạng thái sức khoẻ và mức độ dinh dưỡng cũng như phụ thuộc vào mùa phối giống, nhưng thích hợp nhất là 2 lần/tuần. Do hạn chế về tầm vóc nên bò đực vàng ít được chú ý khai thác tinh làm thụ tinh nhân tạo mà chủ yếu dùng cày kéo và nuôi thịt. Với xu hướng cải tạo đàn bò đực địa phương theo hướng nâng cao tầm vóc và khả năng sản xuất kiêm dụng.

Bò cái
Bò cái 15- 18 tháng tuổi đã động dục, cá biệt có con động dục lúc 1 năm tuổi. Thường là 30 - 36 tháng tuổi bò cái đẻ lứa đầu, có con đẻ lúc 2 năm tuổi. Khối lượng lúc động dục lần đầu đạt trung bình 140– 150 kg và lúc đẻ lứa đầu khoảng 170– 180 kg. Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (biến động 17-24 ngày). Tổng số thời gian động dục (kể từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc) trung bình là 30 giờ (biến động 18-36 giờ)

Thời gian chịu đực (là thời gian bò cái đứng im cho bò đực nhảy phối giống tự nhiên) trung bình là 15 giờ (biến động 12- 18 giờ). Bò cái rụng trứng 12-14 giờ sau khi kết thúc chịu đực. Thời gian mang thai của bò vàng trung bình 280-282 ngày (biến động 250-310 ngày). Thời gian động dục lại sau khi đẻ trung bình 90-120 ngày (biến động 30-180 ngày). Vì vậy khoảng cách hai lứa đẻ trung bình 420-450 ngày (biến động 400-540 ngày).

Sinh trưởng
Quá trình sinh trưởng phát triển của đàn bò vàng ở các địa phương là gần giống nhau. Bê ở 3 tháng đầu tăng trọng nhanh, tháng thứ nhất đạt 390; 433 g/ngày, hai tháng tiếp theo khả năng tăng trọng giảm, tháng thứ ba chỉ đạt 321 và 338g/ngày. Từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 6 sự tăng trọng của bê đã giảm, điều này phù hợp với thực tế vì lượng sữa mẹ ngày càng giảm, trong lúc nguồn đinh dưỡng dựa hẳn vào tự nhiên, bê con lại đang chuyển dần từ chế độ tiêu hoá dạng men sang tiêu hoá dạng vi sinh vật dạ cỏ. Sau 6 tháng tuổi khối lượng của bê lại tăng dần và đến 60 tháng tuổi khối lượng bò tăng không đáng kể và ồn định. Khối lượng tuyệt đối lúc này của bò đực là 237 - 3,14 kg, bò cái 196,39 - 1,62 kg.

Các nhóm
Giống bò Vàng phương Nam được phân hóa và chọn giống ở nhiều quốc gia khác nhau cho ra những giống đa dạng khác nhau mặc dù chia sẻ chung những tính trạng và thể trạng khá tương đồng

Trung Quốc

Giống bò này còn gọi là bò vàng không u Trung Quốc nhưng Trung Quốc cho rằng bò vàng phương Nam không chỉ là kết quả lai giống giữa hai nhóm bò này mà còn có máu của bò bản địa Trung Quốc và họ chỉ gọi nó là bò vàng (hoàng ngưu), đây là một trong ba giống bò chính của Trung Quốc với hai giống bò Trung tâm và giống bò phương Nam. Giống bò vàng không u Trung Quốc là giống nền để lai tạo ra giống bò vàng Việt Nam, và giống ở Phúc Kiến làm nền để lai tạo ra giống bò vàng của Philippines. Ở vùng Quảng Đông, món ngẩu pín là một đặc sản.

Philippines

Ở Philippines thì bò vàng cũng được gọi là giống bò bản địa của quốc gia này do việc lai tạo giữa giống bò vàng phương Nam du nhập vào đây từ Phúc Kiến với những đặc điểm tương đồng Ở Philippine giống bò này được bản địa hóa trong thời kỳ thực dân Tây Ban Nha cai trị.

Với sự lai tạp, giống bò này trở nên đa dạng trong màu sắc, từ màu trắng cho đến màu cam, màu nâu đậm, nhiều giống có tầm vóc to hơn nhưng cũng có những giống có tầm vóc bé đi, trong đó những con cái nặng từ .. Bốn dòng của giống này được công nhận ở Philippine là
 Ilocano ở Nam Luzon
 Batangas ở tây bắc Luzon
 Iloilo ở Panay
 Batanes ở trên Đảo Batanes giữa Luzon và Đài Loan,

Ở Việt Nam

Bò địa phương (bò vàng) có nguồn gốc từ bò Ấn Độ (Bos Indicus) và bò vàng Trung Quốc không có u, do quá trình buôn bán, trao đổi mà du nhập vào Việt Nam. có nguồn gốc từ nhiều giống bò của các nước lân cận như Lào, Campuchia, Mianma, Ấn Độ và Trung Quốc nhưng chủ yếu được hình thành từ hai giống bò Trung Quốc và Ấn Độ. Qua nhiều đời tạp giao giữa các giống bò trên đã hình thành nên giống bò vàng Việt Nam.

Giống bò vàng phương Nam này được phân lập và cải tạo thành nhiều giống bò khác nhau phân bố rãi rác khắp đất nước từ Bắc tới Nam và gọi chung là Bò vàng Việt Nam (hay bò nội, bò ta, bò cỏ) với các giống bò như bò địa phương (bò Thanh Hóa, bò Nghệ An), bò H'Mông (bò Mèo), bò Phú Yên (bò Cóc), bò Bảy Núi (bò cu, bò phèn). Bò nội thường có sắc lông màu vàng, vàng nhạt hoặc vàng cánh dán và không có thiên hướng sản xuất rõ rệt.

Những giống bò vàng này nhìn chung thành thục sớm, mắn đẻ, khả năng thích nghi cao, chịu đựng kham khổ tốt, ít bệnh tật. Giống bò vàng Việt Nam nặng tầm 250 ki lô gam, sản lượng thịt bò vàng Việt Nam đạt khoảng 45-50% tỷ lệ thịt. Ngoại hình xấu, vóc người thấp ngắn, mình lép, mông lép, ngực lép, trán lõm. Tầm vóc nhỏ bé, không thể dùng làm nền để lai tạo với các giống bò chuyên thịt (bò lai Sind) hoặc sữa. Khả năng sản xuất thấp về mọi mặt, giá trị kinh tế thấp.

Hà Giang

Vùng Hà Giang có phân bố của nhóm bò H'Mông. Bò H’Mông hay còn gọi là bò u Cao Bằng vì những con đực nhìn giống như bò tót, có thể nặng tới 700 kg. Chúng là một giống bò độc đáo có thân hình vạm vỡ, u vai nhô cao như bò tót, cơ bắp cuồn cuộn to hơn bất cứ giống bò nội địa nào của Việt Nam. Bò vùng cao đa số có màu lông vàng nhạt, một số ít màu cánh gián, hoặc đen nhánh.

Tai to, lưng võng, mông dài, chân cao, vai có u gồ lên, rất thuận tiện cho việc cầy kéo, sản xuất, bò có tầm vóc cao to bình quân nặng từ: 450 – 500 kg. Là giống bò có sức vóc sản xuất tốt, thịt ăn mềm ngon. Giống bò đực có thế lên tới 400–600 kg. Bò đực trưởng thành có khối lượng cơ thể đạt 400–450 kg, bò cái trưởng thành có khối lượng cơ thể đạt 250–280 kg, tỉ lệ thịt xẻ khá cao lên đến 52,12%, tỉ lệ thịt tinh (thịt lọc) đạt 40,33% so với bò vàng Việt Nam tỉ lệ này là 42% và 33%.

Bò H’Mông là đối tượng của những cuộc chọi bò, một nét văn hóa ở vùng Cao Bằng nhân dịp đầu xuân. Lễ hội chọi bò huyện Bảo Lâm được tổ chức hằng năm vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch, nhằm phát triển, bảo tồn và quảng bá nét đẹp bản sắc văn hóa các dân tộc địa phương. Bò phải có vóc dáng to lớn, thể chất khỏe mạnh, béo tốt, màu sắc đặc trưng. Phải có bộ chân dài, bắp đùi to, da mịn, lông mỏng mượt, khoẻ mạnh, cặp sừng cân đối, yếm ngực sâu, sườn nở, mông vai rộng, dáng đẹp kèm theo cả tiêu chí sinh đẻ đều đặn đúng quy chuẩn, các con sinh ra phải đều khoẻ, đẹp. Những chú bò chọi sau khi kết thúc lễ hội sẽ được chủ nhân giữ lại để chăm sóc, dùng làm sức kéo cày bừa, huấn luyện để mùa lễ hội năm sau trổ tài chứ không bị mổ bán như tại các lễ hội chọi trâu ở các tỉnh khác. Nhờ đó mà đồng bào giữ được giống bò tốt, lai tạo ra nhiều con giống có chất lượng, phát triển đàn bò ngày càng nhiều hơn

Lạng Sơn
Bò Vàng Lạng Sơn làm nhóm bò phân bố ở vùng Lạng Sơn, giáp Trung Quốc, khối lượng của giống bò Vàng Việt Nam nuôi tại Lạng Sơn từ 2 đến 5 năm tuổi là 209,26 kg, cao nhất là 235 kg (bò đực) đến thấp nhất là 183,60 kg (bò cái). Đối với từng giới tính, khối lượng bò cái là 183,60 kg và bò đực là 235,00 kg, có khi con cái có khối lượng 180–230 kg và con đực 300–350 kg. Bò Vàng Lạng Sơn có tầm vóc trung bình, kết cấu vững chắc, chiều cao vai đạt 100–104 cm; cao khum là 111–113 cm.

Thanh Hóa

Bò vàng Thanh Hóa là giống bò lâu đời của địa phương, thuộc một trong những giống bò quý của Việt Nam và đã được đưa vào danh mục nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần được bảo tồn và phát triển. Giống bò vàng chủ yếu được nuôi tại các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa, với tầm vóc nhỏ hơn so với các giống bò ngoại. Khối lượng mỗi con bò trưởng thành chỉ đạt từ 160 kg/con đến 220 kg/con. Tuy nhiên, với nhiều ưu điểm, như: Dễ nuôi, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt, khả năng kháng bệnh cao, mắn đẻ, chất lượng thịt thơm ngon, mềm nhưng bò vàng giống đực có tầm vóc nhỏ hơn dần bị tận diệt và có nguy cơ không còn nguồn gen thuần chủng.

Giống bò Vàng Thanh Hóa có tầm vóc nhỏ hơn so với các nhóm bò Vàng Việt Nam khác. Bò vàng Thanh Hóa có thân hình chữ nhật dài, đầu bò cái thanh hơn bò đực, sừng ngắn, trán phẳng hoặc hơi lõm, bò đực mõm ngắn hơn bò cái, mạch máu nổi rõ trên mặt, mắt to nhanh nhẹn. Cổ bò cái thanh và nhỏ hơn bò đực. Yếm của bò kéo dài từ hầu đến ức, da cổ, yếm có nhiều nếp nhăn nhỏ. Bò đực có u, tuy không to, song bò cái không có u; lưng hông thẳng, hơi rộng, bắp thịt nở nang; mông hơi xuôi, ngắn và lép.

Ngực tương đối sâu nhưng lép, bụng to tròn, không sệ; bốn chân cứng cáp, thanh tú, hai chân trước thẳng, hai chân sau ở một số con có chạm kheo. Khối lương trung bình từ 2 đến 5 năm tuổi là 189,80 kg, bò cái là 184,40 kg và đực là 195,10 kg, trong lúc đó, khối lượng trưởng thành ở bò cái là 180–200 kg và bò đực là 250–320 kg. Bò Thanh Hoá đẻ sớm, phối giống lần đầu vào lúc 22-24 tháng tuổi. Ưu điểm nổi bật của bò là chịu đựng tốt trong điều kiện dinh dưỡng thấp, chịu nóng tốt.

Nghệ An
Bò Nghệ An có tầm vóc lớn nhất trong số các nhóm bò Vàng Việt Nam, khối lượng đạt tới 200,00 kg (bò cái) và 243,30 kg (bò đực) từ 2 đến 5 tuổi. Hình dáng đặc trưng là tiền thấp hậu cao ở bò cái và ngược lại ở bò đực là tiền cao hậu thấp. Màu lông vàng sẫm là chính, chiếm 75%, còn lại có màu vàng nhạt hoặc màu vàng đen. Da mỏng lông mịn. Đầu bò đực thô và đầu bò cái thanh. Trán rộng phẳng, thỉnh thoảng có con hơi lõm đỉnh trán hơi dô lên, mắt lồi, mõm rộng; tai to đưa ngang. Sừng bò đực hình búp măng mập, chỏm màu đen, chân sừng màu tro; sừng bò cái nhỏ, dài và cong về phía trước. Cổ bò đực dày, tròn, bò cái thanh và dài, yếm to kéo dài từ hầu đến xương mỏ ác. Bò đực có u vai cao hơn bò cái.

Ở vùng này còn có giống Bò U đầu rìu, là giống bò có nguồn gốc ở Nghệ An, Hà Tĩnh, tập trung chủ yếu tại huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An), huyện Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh) và một số địa phương lân cận. Bò có màu lông từ vàng đến nâu nhạt, cao khoảng 110–115 cm. Đặc điểm nổi bật là ở con đực có u vai màu hơi đen giống hình cái rìu nên gọi là “u đầu rìu”. Mặt thanh, sừng ngắn to ở bò đực, nhỏ ở bò cái; tai nhỏ, thẳng, yếm thẳng và gọn; lông thưa, ngắn và mịn; đuôi dài, chỏm đuôi có màu đen. Bê sơ sinh đạt trọng lượng 13–16 kg/con, đến tuổi trưởng thành con cái đạt 190–20 kg/con, con đực đạt 270–320 kg/con. Tuổi phối giống lần đầu ở bò cái là 15 – 18 tháng tuổi.

Phú Yên

Bò Vàng Phú Yên là đặc trưng cho giống bò Vàng Việt Nam của vùng Duyên hải miền Trung, được phân bố tại các tỉnh Duyên hải miền Trung từ Đà Nẵng, Quảng Nam đến Ninh Thuận, Bình Thuận. Giống bò Vàng Phú Yên có màu lông nâu-vàng toàn thân, song ở bò đực đậm màu hơn so với bò cái. Giống bò Vàng Việt Nam nuôi ở tỉnh Phú Yên là tốt nhất của Việt Nam. Bò Vàng Phú Yên thích nghi tốt trong nhiệt đới nóng và khô, phát triển được trong điều kiện thức ăn nghèo nàn của địa phương.

Bò phát triển cân đối, chắc chắn, đầu ngắn và nhỏ, dài thân và lưng rộng, ngực rộng và sâu. Bò có tầm vóc trung bình lớn, khối lượng cao hơn so với giống bò Vàng Việt Nam nuôi tại các địa phương Lạng Sơn, Bà Rịa-Vũng Tàu, Thanh Hoá, song nhỏ hơn bò Vàng Việt Nam nuôi tại Nghệ An. Khối lương bò Vàng Phú Yên từ 2 đến 5 năm tuổi của bò cái là 187,90 kg và bò đực là 235,70 kg có khi đạt 200–230 kg và 5 năm tuổi đạt 220–250 kg.

Hiện nay, tại Phú Yên hiện nay phát triển giống bò theo hướng bò lai (Sind hóa đàn bò), chỉ còn ở huyện Sông Hinh có đàn bò gần 30.500 con trong đó bò cóc còn chiếm trên 78% tổng đàn, hay Tuy An có đàn bò hơn 41.300 con nhưng chỉ có 28,2% bò lai. Dự kiến Phú Yên chú trọng nhân giống bò lai ở các huyện có lượng bò thương phẩm lớn nhưng bò nội chiếm tỉ lệ lớn, cải tạo đàn bò thịt theo hướng loại thải bò nội kém chất lượng. Cũng có ý kiến cho rằng cần chọn lọc nhân thuần đàn bò Phú Yên tiến tới xây dựng thương hiệu giống bò Phú Yên, xác định những đặc điểm cơ bản về nguồn gốc, ngoại hình, khả năng phát triển và sinh sản của giống bò Phú Yên để đăng ký chất lượng và quảng bá rộng rãi.

Vũng Tàu
Có nhóm Bò Vàng Bà Rịa-Vũng Tàu. Nhóm bò Vàng này có thể đại diện cho giống bò Vàng Việt Nam nuôi tại vùng Đông Nam Bộ. Chúng phân bố rộng ra tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ như Đồng Nai, Bình Phước, Bình Dương, Tây Ninh. Bò Bà Rịa-Vũng Tàu có màu lông vàng, số ít có màu vàng sáng hoặc vàng cánh gián đậm. Tầm vóc to hơn các nhóm bò địa phương Thanh Hoá và Lạng Sơn, nhưng nhỏ hơn nhóm bò Vàng Nghệ An và Phú Yên. Khối lượng trung bình từ 2 đến 5 tuổi của bò cái đạt 189,20 kg và bò đực đạt 194,70 kg. Bò có yếm cổ ngắn.

An Giang

Là một giống bò nội địa của Việt Nam được nuôi ở vùng Bảy Núi thuộc Tri Tôn, An Giang. Chúng có lai tạo gần gũi với các giống bò trắng ở Campuchia. Bò đua bản địa chính gốc Bảy Núi có đặc điểm nhỏ con nhưng thân mình liền lạc, nhanh, mạnh và bền, có dáng thấp, dáng nhỏ, gọn. Vóc dáng bò phần ngực nở, phần bụng hơi thon về phía mông, đôi chân sau khỏe. Bốn chân bò cao, mỗi chân có đủ bốn móng bám đất tốt, chân sau của bò bước tới cách dấu chân trước hai tấc. Chúng có sự phân bổ cơ, xương rất đặc thù, cho phép bò có được sức rướn, sức bật nhanh mà đảm bảo được sức bền.

Bò có đôi mắt sáng, hai sừng cong đều hướng về phía trước. Trên mặt bò có xoáy thẳng, xoáy ót giữa hai sừng nằm trước dây xỏ mũi khi thắt lại. Trên lưng có xoáy ngay giữa, cách cái gu bò chừng một tấc là tốt. Những cái xoáy lông trên trán, trên thân và dưới cạnh tai là những đặc điểm này chỉ có ở loại bò cu lông vàng có nguồn gốc ở Bảy Núi. Bộ lông nhuyễn bám sát da ít thấm nước hay gặp mưa bò chịu lạnh giỏi. Bò bảy núi có sắc lông vàng chiếm ưu thế, chúng có sắc vàng, lem tự nhiên, trong đó những con lông, móng, sừng đều màu vàng gọi là bò Phèn.

Tham khảo

 Philippine Native breed

Xem thêm
 Bò nhà
 Bò u
 Bò Sindhi đỏ
 Bò thịt

Giống bò
Giống vật nuôi Việt Nam
Động vật ăn cỏ


title: Betty Makoni

text:
Hazviperi Betty Makoni là một nhà hoạt động vì quyền của phụ nữ Zimbabwe. Vào năm 1999, bà đã thành lập Girl Child Network, một tổ chức từ thiện hỗ trợ các nạn nhân lạm dụng tình dục trẻ tuổi của Zimbabwe. Tổ chức này đã giải cứu hơn 35.000 cô gái và cung cấp tư vấn cho ít nhất 60.000 cô gái trên khắp đất nước Zimbabwe. Bà đã kiếm được hai bằng từ Đại học Zimbabwe, và đã được trao nhiều giải thưởng quốc gia và quốc tế. Mồ côi khi còn nhỏ và bị lạm dụng tình dục, Makoni là chủ đề chính trong bộ phim tài liệu, Tapestries of Hope.

Đầu đời
Makoni lớn lên tại St Mary's ở ngoại ô Chitungwiza. Khi bà lên sáu, Makoni bị một người bán hàng trong khu phố của bà cưỡng hiếp tại nhà hàng xóm, người tin rằng việc cưỡng hiếp mang lại may mắn. Mẹ bà qua đời trong một vụ bạo lực gia đình khi Makoni lên chín tuổi. Bà bị buộc phải nuôi mình cùng với năm anh chị em bằng cách làm việc tại một trường truyền giáo.

Nghề nghiệp
Makoni trở thành giáo viên sau khi bà nhận bằng tốt nghiệp đại học. Năm 2000, bà bắt đầu tổ chức tình nguyện vĩnh viễn Girl Child Network. Nhiều tổ chức của khu vực đã nhân rộng mô hình do Girl Child Network triển khai. Năm 2012, cuốn tự truyện Never Again được xuất bản. Cuốn sách đã được ra mắt tại Essex vào ngày 13 tháng 4 năm 2013.

Giải thưởng
Năm 2003, Hội nghị thượng đỉnh thế giới phụ nữ đã trao tặng Makoni giải thưởng cho sự sáng tạo của phụ nữ trong cuộc sống nông thôn. Năm 2007, Makoni đã giành giải thưởng trẻ em thế giới vì quyền trẻ em. Năm 2008, Tổ chức Ân xá Quốc tế đã trao cho bà giải thưởng Ginetta Sagan cho công việc với GCN.

Cuộc sống cá nhân
Makoni rời khỏi Zimbabwe vào năm 2008, sau các mối đe dọa tra tấn. Hiện bà sống ở Anh. Bà đã kết hôn và đã có ba đứa con.

Xem thêm

 Trinh nữ làm sạch

Tham khảo

liên kết ngoài

 Muzvare Betty Makoni trên Twitter
 Cuộc phỏng vấn của Betty Makoni bởi Women WorldWide Web

Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống
Nữ giới Zimbabwe


title: USS Sealion (SS-315)

text:
USS Sealion (SS/SSP/ASSP/APSS/LPSS-315), là một tàu ngầm lớp Balao của Hải quân Hoa Kỳ và là con tàu thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo loài sư tử biển. Con tàu đôi khi còn được gọi là Sealion II, vì thuyền trưởng đầu tiên của tàu, Trung tá Eli Thomas Reich, từng là thuyền phó của chiếc tàu ngầm cùng tên thuộc lớp Sargo là Sealion. Sealion là chiếc tàu ngầm duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ có thành tích bắn chìm một thiết giáp hạm của đối phương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thiết kế và chế tạo
Lớp Balao được người Mỹ có nhiều điểm tương đồng thiết kế của lớp Gato trước đó. Cải tiến nổi bật nhất của lớp Balao là người Mỹ sử dụng thép cường độ cao HTS, có độ dày và độ đàn hồi cao hơn hẳn so với loại thép được dùng làm vỏ tàu của các tàu ngầm lớp Gato, để làm vỏ tàu của các tàu ngầm lớp Balao. Chính nhờ điều này mà các tàu ngầm lớp Balao có thể lặn xuống độ sâu tối đa khoảng 200 mét, sâu hơn khoảng 30 mét so với độ sâu tối đa mà những tàu ngầm lớp Gato có thể lặn xuống, nhưng được hạ xuống còn 120 mét để đảm bảo sự an toàn của thủy thủ đoàn.

Hình dáng bên ngoài của lớp Balao cũng được thay đổi đáng kể. Hệ thống đảo thượng tầng và cột kính tiềm vọng đã được tối giản để giảm khả năng tàu bị phát hiện khi nổi trên mặt nước. Toàn bộ mái che đã được tháo bỏ khỏi đảo thượng tầng của các tàu ngầm lớp Balao để giảm độ nặng của tàu, và có thể lắp đặt thêm các khẩu pháo phòng không và mở rộng hệ thống radar và ăng ten phụ.

Sealion có chiều dài tổng thể là 95 mét, và có mức choán nước là 1.526 tấn Anh (1.550 tấn) khi nổi và 2.424 tấn Anh (2.463 tấn) khi lặn. Con tàu sử dụng bốn động cơ diesel 16 xi lanh General Motors Kiểu 16-248 V16, kết hợp với bốn động cơ điện General Electric, và hai ắc quy Sargo 126 cell. Hệ thống kết hợp này có ưu điểm lớn là các động cơ có thể tự hoạt động một cách độc lập với nhau trong bất kỳ tình huống nào, bao gồm trường hợp dùng chúng làm động cơ dẫn động máy phát điện và động cơ dẫn động trục chân vịt. Động cơ đầy của tàu có thể tạo ra mức công suất tối đa là 5.400 shp khi nổi, 2.740 shp khi lặn, đồng thời giúp con tàu đạt được tốc độ di chuyển tối đa là 20,25 knot khi nổi và 8,75 knot khi lặn. Sealion có tầm hoạt động là 11.000 hải lý khi nổi ở vận tốc 10 knot/giờ và có thể tác chiến tuần tra liên tục trong vòng 75 ngày.

Sealion được lắp đặt 10 ống phóng ngư lôi 21-inch (sáu ống ở mũi tàu và bốn ống ở đuôi tàu) và mang tổng cộng 24 quả ngư lôi Mark 14 (sau được thay thế bằng ngư lôi điện Mark 18). Con tàu được lắp đặt hệ thống điện tử TDC (Torpedo Data Computer), có thể xử lý dữ liệu thu được từ kính tiềm vọng hoặc sonar của tàu và cho ra những thông số chính xác về khoảng cách tới các mục tiêu, góc bắn và tốc độ di chuyển của tàu đối phương. Batfish được trang bị một khẩu hải pháo 4-inch (102 mm)/50 caliber và hai pháo Oerlikon 20 mm ở phía trước và sau của đài chỉ huy, và hai khẩu súng máy hạng nặng M3 Browning không cố định (khi cần sẽ mang lên boong tàu sử dụng). Cảm biến điện tử của tàu bao gồm hệ thống Sonar QC, radar dò tìm mặt biển SJ, radar cảnh giới bầu trời SD (sau được thay thế bởi radar SV), và kính tiềm vọng của tàu được tích hợp radar đo khoảng cách ST.

Lịch sử hoạt động

Sealion được đặt lườn vào ngày 25 tháng 2 năm 1943 tại Xưởng Đóng tàu Electric Boat ở Groton, Connecticut, và được hạ thủy vào ngày 31 tháng 10 năm 1943, Con tàu được đỡ đầu bởi bà Emory Land và nhập biên chế vào ngày 8 tháng 3 năm 1944, dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng - Trung tá Eli T. Reich. Reich nguyên là thuyền phó, kiêm kỹ sư trưởng của tàu ngầm lớp Sargo có tên là USS Sealion - tàu ngầm đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ bị mất trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Khi đang neo đậu ở Xưởng Hải quân Cavite ở Philippines, Sealion bị trúng hai quả bom được thả từ máy bay Nhật vào ngày 10 tháng 12 năm 1941, khiến bốn thủy thủ thiệt mạng và làm con tàu bị nghiêng nặng. Do hư hỏng quá nặng, thủy thủ đoàn của Sealion đã đánh đắm tàu vào ngày 25 tháng 12 năm 1941 để tránh rơi vào tay quân Nhật. Thủy thủ đoàn sau đó đã kịp rút về Corregidor và Bataan, trước khi được di tản khỏi Philippines trên chiếc tàu ngầm Stingray.

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Sau khi được đưa vào biên chế, hủy thủ đoàn của Sealion bắt đầu trải qua một loạt bài tập huấn luyện khác nhau. Ngày 19 tháng 4 năm 1944, Sealion rời New London và khởi hành về Trân Châu Cảng. Sealion đến nơi vào ngày 17 tháng 5 năm 1944, nơi nó được biên chế vào Hải đoàn 222, Hải đội Tàu ngầm 22.

Chuyến tuần tra đầu tiên, Tháng 6 - Tháng 7 năm 1944
Ngày 8 tháng 6 năm 1944, Sealion bắt đầu chuyến tuần tra đầu tiên. Đồng hành cùng với Tang, nhóm tàu này dừng chân ở Midway để bổ sung nhiên liệu và sửa chữa radar, trước khi tiếp tục lên đường vào buổi chiều cùng ngày. Ngày 22 tháng 6, Sealion và Tang quá cảnh Quần đảo Tokara để tiến vào Biển Hoa Đông, khu vực tuần tra của nó. Chiều ngày hôm sau, khi đang tuần tra gần Quần đảo Ōsumi, Sealion phát hiện một tàu vận tải Nhật Bản ở tọa độ 29°53' Bắc, 129°43' Đông. Con tàu tiến hành tấn công, phóng ba quả ngư lôi về phía mục tiêu nhưng đều trượt, và Sealion sau đó phải lặn xuống để tránh các đợt tấn công bằng bom chìm.

Ngày 24 tháng 6, USS Tinosa gia nhập nhóm tuần tra của Sealion và Tang, và ba con tàu này cùng nhau di chuyển lên phía bắc về khu vực Sasebo. Ngày 25 tháng 6, Sealion nhận được thông tin rằng có một đoàn vận tải Nhật Bản đang di chuyển trong khu vực. Dù con tàu đã vào vị trí phục kích, nhưng vấn đề về việc điều chỉnh mức lặn đã khiến Sealion phải hủy bỏ việc tấn công. Ngày 28 tháng 6, Sealion bắn ba quả ngư lôi và đánh chìm tàu vận tải Snasei Maru (2.386 tấn), ở tọa độ 33°53' Bắc, 129°01' Đông, gần Eo biển Tsushima. Hai ngày sau đó, khi đang nổi trên mặt nước, con tàu đã bắt gặp và bắn chìm một con thuyền tam bản bằng pháo 4-inch của nó.

Tháng 7 năm 1944, Sealion chuyển vị trí tuần tra sang vùng biển ngoài khơi Thượng Hải. Sáng ngày 6 tháng 7, Sealion phát hiện một đoàn vận tải đang di chuyển ở gần khu vực Đảo Chu Sơn và lúc 04:47, nó bắn sáu quả ngư lôi vào một mục tiêu ở tọa độ 29°55' Bắc, 122°55' Đông. Gần một phút sau, tàu vận tải Setsuzan Maru (1.922 tấn) phát nổ và chìm, khiến toàn bộ hạm đội Nhật bị hỗn loạn. Sealion nhanh chóng triệt thoái về phía đông bắc để trốn khỏi sự truy sát của khu trục hạm Hasu và tàu pháo Okitsu. Lúc 06:00, Sealion phóng bốn quả ngư lôi ở đuôi tàu về chiếc Hasu đang đuổi theo phía sau, nhưng đều trượt. Một giờ sau, máy bay Nhật bắt đầu tham gia tìm kiếm Sealion, nhưng con tàu vẫn may mắn thoát khỏi khu vực bình an vô sự.

Ba ngày sau, ngày 8 tháng 7, Sealion tiến vào khu vực Biển Hoàng Hải. Điều kiện thời tiết trong khu vực khá xấu, khiến radar của nó không hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên đến đêm ngày 10 tháng 7, radar của tàu đã đưa vào hoạt động trở lại. Sáng ngày 11 tháng 7, Sealion phát hiện một đoàn vận tải Nhật ở phía đông Bán đảo Sơn Đông và nhanh chóng vào vị trí tấn công, bắn chìm tàu vận tải Tsukushi Maru Số 2 (2.417 tấn) ở tọa độ 37°24' Bắc, 124°31' Đông và tàu vận tải Taian Maru No. 2 (1.034 tấn) ở tọa độ 37°30' Bắc, 124°34' Đông.

Ngày 21 tháng 7 năm 1944, Sealion quay trở về Midway, kết thúc chuyến tuần tra đầu tiên kéo dài 42 ngày. Tại đây, con tàu được neo đậu cạnh tàu tiếp liệu tàu ngầm USS Fulton để được sửa chữa và nâng cấp trang thiết bị.

Chuyến tuần tra thứ hai, Tháng 8 - Tháng 9 năm 1944

Ngày 17 tháng 8, Sealion bắt đầu chuyến tuần tra thứ hai ở khu vực Biển Đông. Cùng với Growler và Pampanito, ba con tàu này hợp thành một nhóm Wolfpack và chúng tiến vào khu vực tuần tra vào ngày 30 tháng 8. Khoảng 02:00 ngày 31, radar của Pampanito phát hiện ra một đoàn vận tải (MI-15) của Nhật Bản đang trên đường tiến vào Biển Đông. Nhóm Wolfpack của Sealion, cùng với nhóm Wolfpack khác trong khu vực (Queenfish, Barb, Tunny) đã hợp đồng tác chiến để phục kích đoàn vận tải này. Từ 04:31 tới 04:35, Sealion phóng tổng cộng sáu quả ngư lôi ở mũi tàu và bốn quả ngư lôi ở đuôi tàu về phía các mục tiêu khác nhau. Hai phút sau, thủy thủ đoàn của tàu nghe thấy hai tiếng nổ lớn, được nối tiếp bởi một cột khói xám lớn bốc lên tại khu vực đó. Các tàu hộ tống Nhật nhanh chóng nổ súng bắn trả, nhưng Sealion đã kịp lặn xuống và vượt mặt những con tàu trong đoàn vận tải. Lúc 06:15, Sealion tiếp tục phát hiện ra đoàn vận tải MI-15, lần này được dẫn đầu bởi một con tàu được cho là một khu trục hạm. Đến 07:20, Sealion bắn ba quả ngư lôi về chiếc khu trục hạm đó và ba quả ngư lôi nữa về phía một chiếc tàu vận tải hạng trung. Ba tiếng nổ lớn được nghe thấy lúc 07:22, và thủy thủ đoàn của tàu phát hiện ra cột khói lớn bốc lên từ tàu rải mìn Shirataka, con tàu được cho là chiếc khu trục hạm dẫn đầu đoàn vận tải. Máy bay Nhật nhanh chóng quần thảo trên bầu trời để tìm kiếm tàu ngầm địch, nên Sealion nhanh chóng lặn xuống và triệt thoái về phía nam. Vào buổi chiều cùng ngày, Sealion tiếp cận tấn công một mục tiêu được cho là một tàu vận tải, nhưng thực tế đó là một tàu chống ngầm. Sealion bắn ba quả ngư lôi về phía mục tiêu, nhưng được con tàu Nhật Bản nhanh chóng phát hiện ra và né được ba quả ngư lôi. Chiếc tàu ngầm Mỹ sau đó rút khỏi khu vực. Do chỉ còn lại năm quả ngư lôi, Sealion rời nhóm Wolfpack và quay về Saipan để bổ sung ngư lôi và nhiên liệu vào ngày 5 tháng 9 năm 1944, trước khi quay trở lại khu vực tuần tra vào đêm ngày 11 tháng 9.

Ngày 12 tháng 9, ba chiếc tàu ngầm Mỹ cùng nhau tiến vào vùng biển Formosa và phát hiện ra đoàn vận tải HI-72, cách khu vực Du Lâm, Hải Nam khoảng 500 kilomét về phía đông. Lúc 01:55, Growler bắn chìm tàu hộ tống Hirado (lớp Etorofu), khiến toàn bộ hạm đội Nhật phải cơ động né tránh. Sealion và Pampanito tham gia cuộc tấn công và nhanh chóng thiết lập được vị trí phục kích ở ngay phía trước đoàn HI-72. Lúc 05:22, Sealion phóng ba quả ngư lôi về phía tàu vận tải Nankai Maru (8.416 tấn), hai quả trong số đó trúng mục tiêu và phát nổ ở mạn phải tàu, khiến Nankai Maru bốc cháy dữ dội. Sealion phóng tiếp quả một ngư lôi nữa lúc 05:25 về phía tàu chở quân Rakuyo Maru (9.418 tấn), làm con tàu chết máy và dừng lại giữa biển. Nankai Maru chìm lúc 08:45 và Rakuyo Maru chìm lúc 18:30. Trong cùng thời gian đó, Growler đã bắn chìm khu trục hạm Shikinami, Pampanito bắn chìm được tàu chở quân Kachidoki Maru (10.509 tấn) và tàu chở dầu Zuiho Maru (5.135 tấn). Bị tấn công dữ dội, HI-72 phải rút về Tam Á, khiến đội tàu ngầm Mỹ phải ngừng tấn công.Chiều ngày 15, Pampanito liên lạc tới Sealion và toàn bộ các tàu ngầm khác trong khu vực quay trở về khu vực phục kích trong ngày 12 nọ sau khi con tàu phát hiện ra các nhóm tù binh chiến tranh người Anh và Úc đang kêu cứu trên mặt biển. Chiếc Rakuyo Maru vào thời điểm bị Sealion bắn chìm đang chuyên chở 1.317 tù binh chiến tranh Đồng Minh, và 1.159 tù binh đã thiệt mạng sau cuộc tấn công. Chiếc Kachidoki Maru cũng chuyên chở 520 tù binh chiến tranh người Anh, và 431 người trong số đó đã thiệt mạng sau cuộc tấn công. Lực lượng tàu ngầm Mỹ cứu được tổng cộng 159 người sống sót, trong đó Sealion cứu được 54 người. Toàn bộ tù binh đều nhấm nhép dầu, có tình trạng sức khỏe rất tệ và mắc nhiều loại bệnh nguy hiểm như sốt rét, suy dinh dưỡng, pellagra, beriberi,.. nên các đội tàu ngầm khẩn trương rút về Saipan để đưa những người sống sót lên bờ cứu chữa. Ba tù binh qua đời trước khi Sealion kịp đến Quần đảo Balintang vào ngày 17. Sáng ngày 18, khu trục hạm USS Case có mặt trong khu vực để đưa một bác sĩ và một quân y xuống Sealion cứu chữa tù binh. Sang ngày 19, người tù binh thứ tư qua đời, và đến ngày 20, Sealion cập cảng Tanapag ở Saipan và chuyển toàn bộ 50 người còn lại lên một bệnh viện Lục quân cứu chữa.

Sealion sau đó quay về Trân Châu Cảng vào ngày 30 tháng 9 năm 1944, kết thúc chuyến tuần tra thứ hai kéo dài 44 ngày.

Chuyến tuần tra thứ ba, Tháng 10 - Tháng 11 năm 1944
Sealion rời Trân Châu Cảng vào ngày 31 tháng 10 năm 1944, bắt đầu chuyến tuần tra thứ ba. Cùng với chiếc Kete, hai con tàu này di chuyển về khu vực tuần tra ở Biển Đông. Chúng dừng chân ở Midway vào ngày 4 tháng 11 để bổ sung nhiên liệu, trước khi tiếp tục lên đường tuần tra. Mười ngày sau, Sealion chuyển khu vực tuần tra sang Eo biển Tokara. Ngày 16 tháng 11, ống ngư lôi số 8 bất ngờ khai hỏa khi cả hai cửa sập đều đang đóng. Thủy thủ đoàn không thể cho tàu nổi để kiểm tra thiệt hại vì biển động mạnh, nên ống số 8 đã được cho ngừng sử dụng. Sang ngày 17, con tàu tiến về tuần tra ở vùng biển Thượng Hải và đã xảy ra vụ cháy ắc quy bé ở ống ngư lôi số 5 một ngày sau đó.

Lúc 00:21 ngày 21 tháng 11, radar của Sealion bắt được một tín hiệu rất lớn đang di chuyển qua Eo biển Đài Loan với vận tốc 30 km/h và không zig-zag. Đến 00:48, phòng trực chiến xác định được tín hiệu này được tạo ra bởi hai tuần dương hạm và hai thiết giáp hạm. Vào 01:46, họ xác định thêm được ba con tàu nữa. Sealion không hề biết rằng họ vừa phát hiện ra một hạm đội hùng mạnh của Nhật Bản, bao gồm các thiết giáp hạm Yamato, Nagato và Kongō, tuần dương hạm hạng nhẹ Yahagi và các khu trục hạm Hamakaze, Isokaze, Urakaze, Yukikaze, Kiri, và Ume.

Sealion di chuyển hết tốc độ đến vị trí tấn công, và đến 01:46, con tàu đã ở mạn trái của hạm đội Nhật Bản trong điều kiện gió ngày càng mạnh và biển động. Màn hình radar cho thấy một đội hình tuần dương–thiết giáp-thiết giáp-tuần dương, và lực lượng này vẫn không chạy ngoằn ngoèo theo hướng 057, và Sealion tiến ra vị trí tấn công lý tưởng nhất lúc 02:45. Chọn chiếc thiết giáp hạm đầu tiên làm mục tiêu, và nghĩ rằng tín hiệu của những khu trục hạm đi theo hộ tống có thể đã bị che khuất, thuyền trưởng Reich đã cho cài đặt các quả ngư lôi di chuyển ở độ sâu 2,5 mét để tận dụng cơ hội đánh trúng thêm các khu trục hạm.

Lúc 02:55, Sealion phóng sáu quả ngư lôi về phía thiết giáp hạm Kongō, và đến 02:59, phóng thêm ba quả nữa về phía thiết giáp hạm Nagato. Lúc 03:00, thủy thủ đoàn báo cáo nghe thấy được ba tiếng nổ lớn từ loạt phóng đầu tiên. Nhưng thực tế, Kongō chỉ trúng hai quả ngư lôi, quả đầu tiên trúng khu vực mũi tàu, quả thứ hai trúng gần khu vực phòng nồi hơi, khiến Kongō nghiêng nặng về phía bên trái. Nagato, sau khi nghe thấy vụ nổ, đã kịp bẻ lái gấp sang bên trái để tránh ngư lôi. Ba quả ngư lôi phóng vào Nagato đều trượt, nhưng một quả trong số đó đã đâm trúng khu trục hạm Urakaze. Quả ngư lôi đã kích nổ kho chứa đạn của Urakaze, khiến con tàu gãy đôi và chìm với toàn bộ thủy thủ đoàn.

Việc mất chiếc Urakaze bên phía mạn phải của chiếc Kongō đã khiến hoa tiêu Nhật phán đoán nhầm lẫn là cuộc tấn công xuất phát từ hướng đông, nên Yukikaze đã tách ra và di chuyển về hướng đông để thả mìn sâu nhằm tiêu diệt tàu ngầm địch. Trong khi đó, Sealion đã rút về phía tây sau khi tấn công. Lúc 03:10, Trung tá Reich cho nạp lại toàn bộ ngư lôi vào ống phóng để chuẩn bị tấn công một lần nữa, vì họ nghĩ rằng các quả ngư lôi vừa rồi chỉ gây hư hại cho các đai chống ngư lôi của thiết giáp hạm.

Sealion đã không biết rằng Urakaze đã bị đánh chìm và Reich cho rằng các quả ngư lôi cài ở độ sâu thấp có lẽ chỉ gây hại nhẹ cho các thiết giáp hạm. Ông đưa chiếc Sealion lên tốc độ 31,5 km/h (17 knot) để quay lại vị trí tấn công trên mặt biển động mạnh với gió cấp 5 hoặc 6. Hạm đội Nhật bắt đầu chạy zig-zag khoảng 04:05 và hơn 40 phút sau, tách ra làm hai nhóm. Sealion lặng lẽ bám theo nhóm di chuyển chậm hơn, bao gồm chiếc Kongō, Isokaze và Hamakaze. Lúc 05:24, một vụ nổ lớn làm rung chuyển toàn bộ khu vực và thiết giáp hạm Kongō biết mất khỏi mặt biển.

Trong những ngày tiếp theo, Sealion tuần tra ở vùng biển nằm giữa khu vực Trung Quốc và Formosa. Đến ngày 28 tháng 11, con tàu quay trở về Guam, kết thúc chuyến tuần tra thứ ba kéo dài 32 ngày.

Chuyến tuần tra thứ tư, Tháng 12 năm 1944 - Tháng 1 năm 1945

Dưới quyền chỉ huy của thuyền trưởng mới, Thiếu tá Charles F. Putman, Sealion bắt đầu chuyến tuần tra thứ tư vào ngày 14 tháng 12 năm 1944. Con tàu được giao nhiệm vụ quay trở lại tuần tra ở khu vực Biển Đông cùng với tàu ngầm Blenny và Caiman. Thời tiết xấu trong khu vực đã khiến cuộc tuần tra gặp nhiều bất cập. Ngày 20 tháng 12, thông qua kính tiềm vọng, Sealion phát hiện ra một tàu tiếp tế (Mamiya) được hộ tống bởi một tàu cao tốc phóng lôi (Kari) và một tàu kaibokan (CD-17), cách Vịnh Cam Ranh khoảng 450 dặm về hướng đông bắc. Sau một thời gian bám đuôi, Sealion bắn sáu quả ngư lôi vào chiếc Mamiya lúc 19:37, với bốn quả trong số đó bắn trúng mục tiêu. Chiếc tàu ngầm Mỹ sau đó lặn xuống để tránh sự truy sát của tàu hộ tống. Sau hai tiếng rưỡi chờ đợi, Sealion mở kính tiềm vọng lên và phát hiện ra Mamiya vẫn chưa bị chìm, nên vào lúc 00:32 ngày 21 tháng 12, Sealion phóng thêm ba quả ngư lôi nữa. Hai quả trong số đó trúng Mamiya, và con tàu này chìm tại tọa độ 17°48′ Bắc 114°09′ Đông.

Cũng trong ngày 21 tháng 12, con tàu được biên chế vào Đệ Thất Hạm đội, và từ ngày 28 tháng 12 năm 1944 tới ngày 14 tháng 1 năm 1945, Sealion được giao làm nhiệm vụ trinh sát và hỗ trợ chiến dịch tái chiếm Philippines của quân đội Đồng Minh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Sealion quay về Fremantle, Úc vào ngày 24 tháng 1 năm 1945 và kết thúc chuyến tuần tra thứ tư kéo dài 43 ngày.

Chuyến tuần tra thứ năm và sáu, Tháng 2 -Tháng 7 năm 1945
Ngày 19 tháng 2, Sealion tiến hành chuyến tuần tra thứ năm ở Biển Đông và Vịnh Thái Lan. Ngày 17 tháng 3, nó bắn chìm một tàu chở dầu Thái Lan có tên là Samui (1.458 tấn) ở tọa độ 05°18' Bắc 103°23' Đông và vào ngày 2 tháng 4, con tàu giải cứu thành công một phi công Không lực Lục quân Hoa Kỳ, vốn đã bị trôi dạt trên một bè cao su trong 23 ngày. Cũng trong ngày hôm đó, Sealion tiếp nhận thêm ba phi công khác từ tàu ngầm Guavina, và vào ngày 6 tháng 4, bốn viên phi công trên đã được Sealion đưa về một căn cứ của người Mỹ ở Vịnh Subic, nơi Sealion kết thúc chuyến tuần tra thứ năm kéo dài 47 ngày.

Ngày 30 tháng 4, Sealion bắt đầu chuyến tuần tra thứ sáu, cùng tàu ngầm Bashaw và Hammerhead tiến vào Biển Đông. Trong suốt tháng 5, con tàu tuần tra ở khu vực ngoài khơi Hồng Kông và làm nhiệm vụ cứu hộ phi công Đồng Minh bị bắn rơi trong các đợt không kích vào Formosa. Cuối tháng 5, sau khi tiếp nhận các phi công được giải cứu bởi tàu ngầm Bream, Sealion rời khu vực tuần tra và đưa họ về Vịnh Subic, rồi sau đó di chuyển về Hawaii. Ngày 12 tháng 6, Sealion đến Guam và được giao nhiệm vụ cảnh giới ở ngoài khởi Đảo Wake. Ngày 30 tháng 6, con tàu rời khu vực và cập bến Trân Châu Cảng vào ngày 6 tháng 7 năm 1945, kết thúc chuyến tuần tra thứ sáu, và cũng là chuyến tuần tra cuối cùng của tàu.

Hậu chiến
Sealion sau đó rời Trân Châu Cảng và khởi hành về San Francisco, California, để chuẩn bị cho quá trình đại tu và nâng cấp tàu. Tuy nhiên, sau khi Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện, Sealion được nhận gói đại tu lần cuối trước khi được đặt vào tình trạng ngừng hoạt động. Ngày 2 tháng 2 năm 1946, Sealion được xuất biên chế và được điều về Hạm đội Trừ Bị Thái Bình Dương tại Mare Island.

Hơn một năm sau, Sealion, cùng với Perch, được quyết định thiết kế lại để làm nhiệm vụ vận chuyển binh sĩ, và vào tháng 4 năm 1948, con tàu được đưa vào Xưởng Hải quân San Francisco để bắt đầu quá trình cải biên kéo dài tám tháng. Toàn bộ máy phóng ngư lôi và động cơ ở phòng máy trước được dỡ bỏ. Phòng ngư lôi số 1 (ở mũi tàu) được sửa đổi thành phòng ở cho 123 binh sĩ; phòng động cơ phía trước và phòng ngư lôi số 2 (ở đuôi tàu) được thiết kế lại để làm khoang chứa hàng. Phòng bệnh nhân được nâng cấp thành phòng phẫu thuật, dầm phía sau của đảo thượng tầng được mở rộng, và một buồng hình trụ kín nước lớn được lắp đặt ở phía sau đảo thượng tầng để lưu trữ các phương tiện đổ bộ - bao gồm một xe LVT.

Ngày 2 tháng 11 năm 1948, Sealion được tái biên chế với vai trò mới là tàu ngầm vận tải quân, có mã hiệu mới là SSP-315. Con tàu sau đó tham gia các buổi huấn luyện với lực lượng Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ ở vùng biển phía nam California, và đợt huấn luyện đó kéo dài đến mùa xuân năm 1949. Sau khi hoàn thành việc huấn luyện, Sealion được biên chế vào Hải đội Tàu ngầm 21 ở Đại Tây Dương. Tháng 5 năm 1949, Sealion được điều động về Hải đoàn 6, Hải đội Tàu ngầm 61 ở Norfolk, Virginia. Ngày 31 tháng 1 năm 1950, con tàu được nhận mã hiệu mới là ASSP-315 và trong mùa xuân năm đó, Sealion liên tục tiến hành một loạt các đợt huấn luyện từ Labrador tới vùng biển phía nam Caribe.

Tháng 3 năm 1955, Sealion được biên chế vào Hải đội Tàu ngàm 63 và bắt đầu thử nghiệm các chiến dịch cất cánh/hạ cánh của trực thăng trên tàu vào năm 1956. Sealion sau đó được thay mã hiệu thành APSS-315 vào tháng 10 năm 1956. Từ năm 1956 đến năm 1960, Sealion thực hiện một loạt các chiến dịch tập trận, huấn luyện với các đơn vị Thủy quân Lục chiến, Người Nhái Hải quân (UDT - tiền thân của Đặc nhiệm Hải quân SEAL bây giờ), Biệt kích Biển và vài đơn vị Lục quân ở ngoài khơi Virginia, Carolina và vùng Caribe. Trong thời gian đó, nhà chứa ở phía sau đảo thượng tầng của Sealion đã bị dỡ bỏ.

Ngày 30 tháng 6 năm 1960, Sealion được cho ngừng hoạt động tại Portsmouth, New Hampshire, và được được điều về một hạm đội huấn luyện tới khi được đưa vào hoạt động trở lại một năm sau đó. Tháng 8 năm 1961, Sealion được kéo đến Philadelphia, Pennsylvania để được nâng cấp. Nó được tái biên chế vào ngày 20 tháng 10 năm 1960 và gia nhập Hải đội Tàu ngầm số 6 ở Norfolk. Tại đó, Sealion tiếp tục thực hiện các hoạt động tương tự như những gì nó đã làm trong giai đoạn 1950.  Ngày 22 tháng 10 năm 1962, con tàu rời Norfolk để tham gia một chuyến hành trình huấn luyện kéo dài một tháng ở Caribe, nhưng cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba ngày một leo thang đã khiến chuyến hải trình gặp nhiều trì hoãn. Vào ngày 3 tháng 12, Sealion quay trở lại Norfolk và từ đó đến năm 1967, con tàu duy trì lịch trình tập trận của mình với các đơn vị Trinh sát Thủy quân Lục chiến và Đặc nhiệm Hải quân SEAL. Ngày 15 tháng 9 năm 1967, con tàu được đưa về Key West, Florida và được biên chế vào Hải đội Tàu ngầm 21 với mã hiệu mới là LPSS-315. Năm 1969, Sealion khởi hành về Philadelphia, Pennsylvania, nơi con tàu được cho ngừng hoạt động vào ngày 20 tháng 2 năm 1970. Sealion được xóa tên khỏi Danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 15 tháng 3 năm 1977 và bị đánh chìm như một mục tiêu ở ngoài khơi Newport, Rhode Island vào ngày 8 tháng 7 năm 1978.

Khen thưởng
Sealion được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận và một danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống vì những thành tích đạt được trong sáu chuyến tuần tra của tàu ở Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Con tàu được ghi nhận bắn chìm tổng cộng 11 tàu chiến và tàu hàng các loại trong chiến tranh, với tổng mức tải trọng là 68.297 tấn. Sealion cũng là tàu ngầm duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ nói riêng và hải quân các nước Đồng Minh nói chung có thành tích bắn chìm một thiết giáp hạm của đối phương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Đoạn băng ghi âm
Vì mức bảo mật cao an ninh của lực lượng tàu ngầm Hoa Kỳ, các thủy thủ đoàn tàu ngầm của Hoa Kỳ không được phép ghi âm lại toàn bộ diễn biến cuộc tấn công của họ trong các chuyến tuần tra. Tuy nhiên, thủy thủ đoàn của Sealion đã tìm thấy một máy ghi âm bị một phóng viên của đài CBS bỏ quên trên tàu sau khi con tàu rời Midway để thực hiện chuyến tuần tra thứ ba. Và khi Sealion bắt đầu tấn công nhóm tàu chiến của Nhật ở Eo biển Đài Loan vào ngày 21 tháng 11 năm 1944, một thủy thủ đoàn của tàu đã bật máy ghi âm lên và đặt nó ở đài chỉ huy của tàu, nên đã ghi lại được toàn bộ diễn biến tấn công thiết giáp hạm Nagato và Kongō ở bên trong đài chỉ huy của Sealion. Đoạn ghi âm này, cùng với một đoạn ghi âm nữa, ghi lại quá trình bắn chìm tàu chở dầu Samui trong chuyến tuần tra thứ năm của Sealion, được cho là những đoạn ghi âm hiếm hoi duy nhất còn sót lại trên thế giới ghi lại cuộc tấn công của tàu ngầm Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Sách tham khảo

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài

 Ảnh chụp bên trong USS Sealion vào năm 1968 và 1969
 Thư viện ảnh của Sealion II
 Thư viện lưu trữ đoạn ghi âm Hàng hải Hoa Kỳ

Tàu thủy năm 1943
Sealion
Sealion
Tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Lạnh
Tàu đóng tại Groton, Connecticut
Sự cố hàng hải năm 1978
Tàu bị bắn chìm làm mục tiêu
Xác tàu đắm ở bờ biển Rhode Island


title: Orthosia boursini

text:
Orthosia boursini là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Orthosia (chi bướm)


title: Amsacta grammiphlebia

text:
Amsacta grammiphlebia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amsacta
Côn trùng Malawi
Động vật Zambia
Động vật Zimbabwe


title: Sofia Đệ Nhất

text:
Sofia Đệ Nhất (tựa đề tiếng Anh: Sofia the First) là một loạt phim truyền hình hoạt hình CGI của Mỹ được công chiếu vào ngày 18 tháng 11 năm 2012, do Disney Television Animation sản xuất cho Disney Channel và Disney Junior. Jamie Mitchell là giám đốc và điều hành sản xuất và Craig Gerber là người sáng tạo, biên tập câu chuyện và nhà sản xuất. Chương trình kể về cuộc phiêu lưu của Sofia, do Ariel Winter thủ vai. Sofia trở thành công chúa, không lâu sau lễ cưới của mẹ cô, Miranda với Vua Roland II của Enchancia. Chương trình có các bài hát của John Kavanaugh và Erica Rothschild và phần nhạc của Kevin Kliesch. Trên thực tế, bộ phim này còn được phát lại các tập trên Disney Junior vào năm 2016 trên VTV2. Tháng 8 năm 2018, trên mạng xã hội xuất hiện thông tin là bộ phim này có thể bị ngừng phát sóng. Vì nhiều lý do khách quan, tập cuối cùng đã được lên sóng vào ngày 8 tháng 9 năm 2018, chính thức dừng lại sau 6 năm phát sóng.

Lịch sử
Tập thử nghiệm của series "Once Upon a Princess", được công chiếu vào ngày 18 tháng 11 năm 2012, trên Disney Channel, với sự góp mặt của Cinderella. Flora, Fauna, và Merryweather là 3 nàng tiên tốt bụng xuất hiện từ người đẹp ngủ trong rừng cũng được giới thiệu là giáo viên. Bản thân bộ truyện đã được công chiếu vào ngày 11 tháng 1 năm 2013, trên Disney Channel trong thời gian phát song song với Disney Junior. Disney Junior đã làm mới nội dung cùng tên cho mùa thứ hai vào ngày 5 tháng 3 năm 2013 và sau đó loạt phim được gia hạn thành phần thứ ba vào ngày 8 tháng 1 năm 2014. Tập dài thứ hai của chương trình là The Floating Palace phát sóng vào ngày 24 tháng 11 năm 2013, với sự xuất hiện của Ariel. Tập phim dài gấp đôi thứ ba là lời nguyền của Công chúa Ivy được phát sóng vào ngày 23 tháng 11 năm 2014, có Rapunzel. Vào ngày 14 tháng 4 năm 2015, loạt phim đã được Disney Junior gia hạn thêm phần thứ tư. Vào ngày 29 tháng 1 năm 2015, một loạt phim phụ được công bố có tựa đề Elena of Avalor. Bộ phim được công chiếu vào ngày 22 tháng 7 năm 2016, trên Disney Channel. Ngoài ra, một bộ phim truyền hình được công chiếu vào ngày 20 tháng 11 năm 2016, có tựa đề Elena và Bí mật của Avalor, có các nhân vật trong Sofia the First. Tập cuối cùng của loạt phim, "Forever Royal" được phát sóng vào ngày 8 tháng 9 năm 2018.

Cốt truyện
Sofia là một trong số những người rất đặc biệt. Cô xuất thân từ một cô gái trẻ vốn sống ở quê nhà. Cô sau đó được mời bước vào cung điện xa hoa của giới thượng lưu, và sống cùng những người con của nhà vua là Amber và James, không lâu sau lễ cưới của mẹ cô với nhà vua. Cùng với sự giúp đỡ của Fauna, Flora và Meryweather và sự giáo dục của hiệu trưởng trường học hoàng gia (nơi Sofia và nhóm bạn của cô đang theo học), Sofia dần học được cách làm quen với gia đình mới. Sofia nhận ra rằng để có được vẻ ngoài của một công chúa thì không hề khó, cái khó là có được những phẩm chất thực sự của công chúa đó là: lòng trung thực, trung thành, dũng cảm, độc lập, nhân hậu và lịch sự.

Diễn viên và ký tự

Diễn viên chính
 Ariel Winter trong vai Sofia Cordova
 Darcy Rose Byrnes trong vai Vương nữ Amber
 Zach Callison / Tyler Merna / Nicolas Cantu trong vai Vương tử James
 Sara Ramirez trong vai Vương hậu Miranda
 Travis Willingham trong vai Quốc vương Roland II
 Jess Harnell trong vai Phù thủy Cedric
 Wayne Brady trong vai Clover
 Tim Gunn trong vai Baileywick

Các khách mời đặc biệt

Các công chúa Disney
 Jennifer Hale trong vai Cinderella (từ tập thử nghiệm đầu tay "Sofia The First - Once Upon a Princess")
 Linda Larkin / Lea Salonga trong vai Jasmine (từ tập "Two to Tangu")
 Julie Nathanson trong vai Belle (từ tập "The Amulet and the Anthem")
 Jodi Benson trong vai Ariel (từ tập "The Floating Palace")
 Kate Higgins trong vai Aurora (từ tập "Holiday in Enchancia")
 Ming-Na Wen / Lea Salonga trong vai Mulan (từ tập "Những nàng công chúa được giải cứu")
 Katherine Von Till as Snow White (từ tập "The Enchanted Feast")
 Mandy Moore trong vai Rapunzel (từ tập "Lời nguyền của Công chúa Ivy")
 Anika Noni Rose trong vai Tiana (từ tập "Món quà mùa đông")
 Ruth Connell trong vai Merida (từ tập "Thư viện bí mật")

Tiếp nhận
Vào tháng 10 năm 2012, Sofia ban đầu được xác định là công chúa gốc Tây Ban Nha đầu tiên của Disney khi một nhà sản xuất phát biểu trong chuyến tham quan báo chí. Một tổng giám đốc Disney Junior sau đó đã giải thích rằng: "Sofia là một cô gái trong truyện cổ tích sống trong một thế giới cổ tích. Tất cả các nhân vật của chúng ta đều đến từ những vùng đất tưởng tượng có thể phản ánh các yếu tố của nhiều nền văn hóa và sắc tộc khác nhau nhưng không có ý nghĩa nào đại diện cụ thể cho những nền văn hóa trong thế giới thực đó". Sofia có một di sản cổ tích hỗn hợp, như một phát ngôn viên của Disney đã kể lại. Mẹ của Sofia, Nữ hoàng Miranda, được sinh ra ở một vùng đất hư cấu, Galdiz, một nơi có ảnh hưởng tiếng Latinh. Miranda đã gặp cha của Sofia, Birk Balthazar, người được chào đón từ vương quốc Freezenberg, và họ cùng nhau chuyển đến Enchancia, nơi mà Sofia được sinh ra.

Galdiz dựa trên Tây Ban Nha và Freezenberg dựa trên Scandinavia. Giám đốc điều hành National Hispanic Media Coalition đã giải thích mô tả nửa tiếng Tây Ban Nha (có cảm hứng) của Kanter về Sofia vì cô ấy không đủ tiêu chuẩn là người Latina.

Người sáng tạo loạt phim Craig Gerber sau đó đã tạo ra loạt phim phụ công chúa Elena xứ Avalor, có công chúa Latina làm nhân vật chính. Gerber giải thích trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin ABC: "Những gì kinh nghiệm từ Sofia cho tôi thấy là nhu cầu ở một công chúa Latina", Gerber nói. "Đó là một sai sót do nhà sản xuất đưa ra có thể khiến thông báo này không bao giờ được đưa ra một cách lan truyền. Sofia không phải là Latina và không bao giờ có ý định trở thành công chúa Latina đầu tiên. Nhưng nó thực sự minh chứng cho việc mọi người thực sự muốn có một công chúa Latina, và tôi nghĩ nó chắc chắn đã sôi sục trong tâm trí tôi và là một phần của nguồn cảm hứng để tôi nảy ra ý tưởng này".

Sofia the First: Once Upon a Princess công chiếu trên Disney Channel vào ngày 18 tháng 11 năm 2012, thu hút 8,17 triệu người xem (khi xếp hạng trực tiếp + 7 được lập bảng), trở thành chương trình truyền hình cáp số 1 mọi thời đại dành cho trẻ em 2–5 và các bé gái 2–5. Nó cũng lập kỷ lục về số 1 chương trình truyền hình cáp dành cho lứa tuổi mầm non về tổng số người xem và dành cho người lớn từ 18–49.

Tham khảo

Những nàng công chúa Disney
Phim hoạt hình Mỹ
Disney Channel


title: Robert Biedroń

text:
Robert Biedroń (; sinh ngày 13 tháng 4 năm 1976 tại Rymanów) là một chính khách người Ba Lan, cựu thị trưởng của Słupsk và nhà hoạt động LGBT.

Ông là nghị sĩ của Sejm trong phiên thứ 7 (2011-2014). Ông cũng là cựu nghị sĩ của Hội đồng Nghị viện của Hội đồng châu Âu và Đại hội Chính quyền Địa phương và Khu vực của Hội đồng châu Âu. Ông là thị trưởng của Słupsk từ 2014 đến 2018.

Ông đã ra mắt một đảng chính trị mới có tên là Mùa xuân vào tháng 2 năm 2019, và được bầu làm nghị sĩ của Nghị viện châu Âu trong danh sách của đảng của ông vào ngày 26 tháng 5 năm 2019. Ông là một trong ba nhà lãnh đạo của Bên trái (Lewica), một liên minh chính trị được thành lập để tranh cử bầu cử quốc hội năm 2019 gồm Liên minh cánh tả dân chủ (SLD), Mùa xuân và Bên trái Mãi mãi (Lewica Razem).

Ông sẽ là một trong những ứng cử viên cho bầu cử tổng thống Ba Lan 2020 cho đảng Mùa xuân.

Tuổi thơ

Robert Biedroń sinh ngày 13 tháng 4 năm 1976 tại Rymanów, tại Podkarpackie Voivodeship. Ông lớn lên ở Krosno.

Biedroń hoàn thành giáo dục trung học của mình ở Ustrzyki Dolne.  Ông nhận bằng cử nhân khoa học chính trị tại Đại học Warmia và Mazury ở Olsztyn (2000). Ông đã nhận bằng thạc sĩ trong cùng lĩnh vực vào năm 2003. Ông cũng tốt nghiệp Trường Lãnh đạo Chính trị và Xã hội và Trường Nhân quyền tại Tổ chức Nhân quyền Helsinki.

Ông nói tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga, tiếng Esperanto và tiếng Ý.

Nhà hoạt động
Robert Biedroń đã hợp tác với các tổ chức quyền LGBT của Ba Lan và quốc tế trong nhiều năm.  Sau khi học, anh ấy đã đi đến Luân Đôn và tham gia tổ chức NGO OutRage! của Anh.

Ông đã tham gia vào Gay Pride đầu tiên được tổ chức tại Ba Lan vào ngày 1 tháng 5 năm 2001. Vào tháng 9 năm 2001, ông đồng sáng lập Chiến dịch chống kì thị đồng tính (Kampania Przeciw Homofobii) Ba Lan.

Cam kết của ông đối với quyền LGBT đã được công nhận nhiều lần: ông đã nhận được ví dụ như "Rainbow Laurels" năm 2003 và được đặt tên là "Rainbow Man" tựa năm 2004.

Trung thành với các giá trị Phong trào của bạn, đối với chủ nghĩa tự do xã hội, chủ nghĩa thế tục và tầm nhìn của người châu Âu về EU;  ông ủng hộ việc tách biệt nhà thờ và nhà nước trong thực tế và không chỉ bằng lời nói, để loại bỏ các lớp giáo lý khỏi các trường công lập, ông ủng hộ nữ quyền (đáng chú ý là phá thai cho tất cả phụ nữ), kết hôn đồng giới ở Ba Lan, truy cập miễn phí để tránh thai và giáo dục giới tính.

Ông thành lập Viện tư tưởng dân chủ (Instytut Myśli Demokratycznej), một nhóm chuyên gia tư duy tiến bộ đã thực hiện một chương trình mang tên Kịch bản cho Ba Lan. Viện đã phân tích các diễn biến có thể có của đất nước trong 20 năm tới và đưa ra các khuyến nghị chính sách. Robert Biedroń cũng đã xây dựng mạng lưới Thành phố tiến bộ – một nền tảng của các thành phố Hợp tác và trao đổi thực hành tốt nhằm hỗ trợ chính trị địa phương, tiến bộ dựa trên nền dân chủ có sự tham gia, minh bạch và một cộng đồng địa phương mở.

Ông là một thành viên của Hội đồng Nghị viện của Hội đồng Châu Âu từ năm 2012 đến 2015. Trong nhiệm kỳ là thành viên của Sejm, ông là phó chủ tịch ủy ban quốc hội về tư pháp và nhân quyền và là thành viên của ủy ban nghị viện đối ngoại.

Ông thuộc về Đại hội chính quyền địa phương và khu vực của Hội đồng châu Âu từ 2015 đến 2018. Bên cạnh đó, ông là thành viên của Nhóm tư vấn về giới, dịch chuyển cưỡng bức và bảo vệ được tạo ra bởi Ủy viên cao cấp của Liên hiệp quốc về người tị nạn.

Robert Biedroń là tác giả của một số cuốn sách, đáng chú ý là cuốn cẩm nang về hoạt động của một nền dân chủ cho trẻ em Bật dân chủ (Włącz Demokrację), tự truyện của ông Chống lại hiện tại (Pod prąd) và một cuốn sách mang tên Chương mới (Nowy rozdział) trong đó có phản xạ chính trị của ông, được xuất bản một vài tháng trước khi ra mắt đảng chính trị của ông.

Sự nghiệp chính trị

Sự nghiệp chính trị sớm (2005–2014)
Năm 2005, Biedroń là ứng cử viên Liên minh cánh tả dân chủ (SLD) không thành công cho Sejm, hạ viện của quốc hội Ba Lan. Trong bầu cử quốc hội vào tháng 10 năm 2011, Biedroń đã được bầu vào Sejm với tư cách là ứng cử viên của Phong trào Palikot, nhận được 16,919 phiếu bầu ở quận Gdynia. Ông là thành viên đồng tính công khai đầu tiên của Sejm. Ông là nạn nhân của sự kì thị đồng tính, đã bị tấn công thể xác nhiều lần kể từ khi đắc cử.

Ông điều hành trong các cuộc bầu cử thị trưởng ở Słupsk vào năm 2014, một thành phố với khoảng 95 000 cư dân nằm ở vùng Pomorskie. Ông bảo đảm 57% số phiếu trong vòng thứ hai. Do đó, ông trở thành thị trưởng đồng tính công khai đầu tiên ở Ba Lan.

Thị trưởng của Słupsk (2014–2018)
Sau khi được bầu làm Thị trưởng Słupsk, Robert Biedroń đã theo đuổi chính sách thắt lưng buộc bụng. Thật vậy, thành phố đã mắc nợ rất nhiều, với tổng số nợ 300 triệu zlotys, khi ông nhậm chức. Chẳng hạn, ông quyết định từ bỏ chiếc xe chính thức của mình, ông đã yêu cầu Hội đồng thành phố giảm lương và ông đã đóng cửa một số cơ quan địa phương. Năm 2017, tổng nợ của Słupsk giảm xuống còn 232 triệu zlotys.

Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã thực hiện một chính sách ủng hộ sinh thái, bình đẳng với một số yếu tố của nền dân chủ có sự tham gia. Thành phố nhận ra sự hiện đại hóa nhiệt của các tòa nhà công cộng. Thị trưởng khởi xướng « Ghế đỏ » - một chiếc ghế dài màu đỏ được đặt ở các khu vực công cộng để nói chuyện với các cử tri. Ông cũng đã tạo ra một số cơ quan tư vấn, chẳng hạn như Hội đồng phát triển bền vững, Hội đồng phụ nữ và Hội đồng người cao niên. Ông từ chối tổ chức một rạp xiếc với động vật hoang dã và mở một nơi trú ẩn động vật mới ở Słupsk.

Ông đã không tiếp tục trong cuộc bầu cử thị trưởng vào năm 2018, nhưng ông đã ủng hộ phó thị trưởng của mình, Krystyna Danilecka-Wojewódzka.

Lãnh đạo của Mùa xuân (2019–nay)

Vào ngày 4 tháng 9 năm 2018, Biedroń đã phát động thứ mà ông gọi là phong trào chính trị "ủng hộ dân chủ" nhằm thách thức đảng Pháp luật và công lý cầm quyền. Sau đó, ông đã ra mắt "Brainstormings với Biedroń", một loạt các sự kiện nhằm thảo luận về tương lai của Ba Lan. Mỗi bộ não "Brainstorming" được thực hiện bởi Biedroń và thu hút hàng trăm, đôi khi hàng ngàn người.

Vào tháng 12, ông đã công bố những mục tiêu đầu tiên của đảng chưa được đặt tên của mình: đóng cửa tất cả các mỏ than ở Ba Lan vào năm 2035, cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe và chấm dứt trợ cấp của nhà nước cho nhà thờ.

Vào tháng 2 năm 2019, Biedroń đã thành lập một đảng chính trị mới có tên là Mùa xuân (Polish: Wiosna), Ông dự định xây dựng một giải pháp thay thế cho sự độc quyền chính trị của Pháp luật và Công lý bảo thủ so với sự độc quyền chính trị của Nền tảng dân sự. Mùa xuân giành được 6,1% số phiếu trong cuộc bầu cử châu Âu và Robert Biedroń đã được bầu làm Thành viên của Nghị viện châu Âu trong danh sách của đảng của ông vào ngày 26 tháng 5 năm 2019.

Trước bầu cử quốc hội vào tháng 10 năm 2019, ông đã đồng sáng lập Bên trái (Lewica), một liên minh chính trị bao gồm Liên minh cánh tả dân chủ (SLD), Mùa xuân và Bên trái Mãi mãi (Lewica Razem). Ông là một trong ba nhà lãnh đạo còn lại.

Thành viên của Nghị viện châu Âu (2019–nay)
Sau khi được bầu vào Nghị viện châu Âu, ông đã phục vụ trong Ủy ban về ngân sách và Ủy ban về quyền phụ nữ và bình đẳng giới.  Ông chủ trì Phái đoàn về quan hệ với Belarus. Ông thuộc nhóm Liên minh Xã hội và Dân chủ Tiến bộ (S&D).

Bầu cử Tổng thống 2020

Vào tháng 1 năm 2020, ứng cử viên của ông đã nhận được sự ủng hộ của Liên minh Cánh tả Dân chủ, Left Together và Mùa xuân, mà đã cùng ban hành ông trong cuộc bầu cử tổng thống trong cùng một năm.  Ông cũng được Đảng Xã hội Ba Lan ủng hộ.

Đời tư
Người kết hợp dân sự của Biedroń là Krzysztof Śmiszek, thành viên của Sejm, bác sĩ luật, nhà hoạt động trong Chiến dịch chống kì thị đồng tính và chủ tịch hội đồng của Hiệp hội chống phân biệt đối xử Ba Lan.

Ông xác định là một người vô thần.

Trong văn hóa phổ biến
Biedroń là chủ đề của một bộ phim tài liệu của Paul Szynol có tên Biedroń: Chưa hoàn thành. Bộ phim bị cắt ngắn vì Biedroń đã rút lui khỏi dự án vì sợ rằng nó sẽ làm tổn thương ông về mặt chính trị.

Giải thưởng

Vòng nguyệt quế cầu vồng (2000)

Tựa phim 'Người đàn ông cầu vồng' (2004)

Sự khác biệt trong bảng xếp hạng 10 nghị sĩ xuất sắc nhất của tạp chí hàng tuần Polityka do các nhà báo nghị viện Ba Lan thực hiện vì sự siêng năng, văn hóa và đóng góp cho công việc của Ủy ban Tư pháp (2014)

Giải thưởng Anna Laszuk của Radio Tok FM (2015).

Giải thưởng Đa dạng của Đại hội Phụ nữ (2016)

Đứng thứ 8 trong bảng xếp hạng những thị trưởng thành phố tốt nhất theo Newsweek (2016)

Huân chương Quốc gia Pháp (2016)

Vị trí thứ 13 trong bảng xếp hạng các thị trưởng thành phố tốt nhất của Newsweek (2017)

Giải thưởng Vương miện Bình đẳng Đặc biệt do Chiến dịch Chống Kỳ thị Đồng tính trao tặng (2021)

Giải thưởng Alan Turing LGBTIQ+ Premio Especial do lễ hội Culture Business Pride trao tặng vì đã đấu tranh cho người LGBTIQ+, quyền và tầm nhìn của họ (2022)

"Giải thưởng MEP của Nghị viện" trong hạng mục Đa dạng, Hòa nhập và Tác động Xã hội cho những đóng góp và thành tựu trong việc thúc đẩy sự đa dạng và hòa nhập trên khắp Châu Âu (2023)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Official site

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Euheresiarches celebensis

text:
Euheresiarches celebensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euheresiarches


title: Abagrotis hennei

text:
Abagrotis hennei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Abagrotis


title: Pseudohadena vulnerea

text:
Pseudohadena vulnerea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudohadena


title: Phorocerosoma cilipes

text:
Phorocerosoma cilipes là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phorocerosoma


title: Calliephialtes marjorieae

text:
Calliephialtes marjorieae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Calliephialtes


title: Giáo dục thường xuyên

text:
Giáo dục thường xuyên (tương tự như giáo dục nâng cao ở Vương quốc Anh và Ireland) là một thuật ngữ để chỉ các hoạt động và chương trình học tập sau trung học nằm trong các chương trình giáo dục chính quy.

Giáo dục thường xuyên bao gồm các khóa học để lấy tín chỉ cho sinh viên phi truyền thống, đào tạo nghề có bằng cấp, đào tạo trình độ đại học, đào tạo lực lượng lao động và các khóa học làm giàu kỹ năng cá nhân (cả trong trường và trực tuyến).

Giáo dục thường xuyên có nhiều điểm tương đồng với giáo dục người lớn, đặc biệt khi nhắm đến những người quá tuổi để học cao đẳng hoặc đại học theo kiểu truyền thống.

Tại Hoa Kỳ và Canada, các khóa học giáo dục thường xuyên thường được giảng dạy thông qua một phân khoa hoặc trường giáo dục thường xuyên được gọi là trường mở rộng, ví dụ như Trường Harvard Mở rộng hay Trường Phổ quát học Columbia. Tuy nhiên, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế lập luận rằng giáo dục thường xuyên nên được "tích hợp hoàn toàn vào đời sống thể chế thay vì thường được coi là một hoạt động riêng biệt và sử dụng các nhân viên khác nhau" nếu nó được đưa vào các chương trình chính thống và được được công nhận xứng đáng bởi loại điều khoản này."

Một số trường như Đại học Georgetown, Đại học bang Michigan và Đại học Denver đã được hưởng lợi từ các chương trình phi tín chỉ không bằng cấp. Các chương trình này giúp tăng cường quan hệ đối tác giữa nhà trường với các tập đoàn và cơ quan chính phủ, giúp thông báo và định hình chương trình giảng dạy cho các chương trình cấp bằng và tạo doanh thu để hỗ trợ doanh nghiệp học thuật.

Tham khảo

Đọc thêm
Wilson, A. L., & Hayes, E. (Eds.). (2009). Handbook of adult and continuing education. John Wiley & Sons. Chicago

Liên kết ngoài
 University Professional and Continuing Education Association
 International Association for Continuing Education & Training
 Association for Continuing Higher Education
 American Association for Adult and Continuing Education
 Canadian Association for University Continuing Education
 Engage-To-Excel Initiative For Continuing Education
 Canadian Journal of University Continuing Education contains many researched articles about the field, in French and English.

Trường đại học
Phát triển cá nhân
Giáo dục theo giai đoạn


title: Hulu

text:
Hulu là một hãng giải trí trực thuộc công ty Hulu LLC, Mỹ, chuyên về các ứng dụng OTT. Hulu hiện chỉ hoạt động tại các vùng lãnh thổ của Mỹ và Nhật Bản.

Lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website Mỹ
Website giải trí
National Broadcasting Company


title: Sophronica delamarei

text:
Sophronica delamarei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sophronica