title: Vương Đạo

text:
Vương Đạo (chữ Hán: 王導, 276 - 339), tên tự là Mậu Hoằng (茂弘), nguyên quán ở huyện Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, là đại thần, tể tướng dưới thời Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Xuất thân trong một gia đình thế tộc, Vương Đạo từ nhỏ đã tỏ ra là người có học thức và tài năng. Vào lúc tám vương làm loạn, Vương Đạo kết thân với tông thất nhà Tấn là Lang Nha vương Tư Mã Duệ (276 - 323) và đi theo phò tá ông ta.

Năm 307, Vương Đạo và Tư Mã Duệ vì muốn tránh thế cục hỗn tạp ở Trung Nguyên nên về miền nam, xây dựng lực lượng ở vùng Kiến Nghiệp. Vương Đạo cùng anh họ là Vương Đôn ra sức theo phò và tranh thủ sự ủng hộ của các quý tộc miền nam cho Tư Mã Duệ. Cuối đời Vĩnh Gia, Vương Đạo nhận chức thái thú Đơn Dương rồi Phụ quốc tướng quân, Ninh Viễn tướng quân, sau lại đổi thành Chấn Uy tướng quân.

Sang năm 318, Tây Tấn bị tiêu diệt, Tư Mã Duệ lên ngôi hoàng đế ở miền nam, lập ra nhà Đông Tấn (317 - 420), Vương Đạo trở thành đại thần có uy vọng, được ban chức Thái phó rồi Thị trung, Tư không, Lục thượng thư, ngang quyền với tể tướng. Lúc anh họ Vương Đôn khởi loạn chống lại triều đình, Vương Đạo vẫn một lòng phò trợ Tấn Nguyên Đế. Sau khi Tấn Minh Đế lên kế vị, Vương Đạo trở thành người phụ chính, giữ chức Trung thư lệnh, thứ sử Dương châu, tước Thủy Hưng quận công, đồng thời được ban vinh dự to lớn là được đem kiếm lên điện, nhập triều không xưng tên,...

Thời gian nắm quyền ở miền nam, Vương Đạo chủ trương: Cứ bình tĩnh rồi tình hình sẽ tự yên do đó chỉ tập trung xây dựng thế lực và giữ gìn bờ cõi, không có ý khôi phục lại Trung Nguyên. Năm 339, ông qua đời, hưởng thọ 64 tuổi, được truy tặng là Thủy Bình Văn Hiến công và được an táng với nghi lễ long trọng.

Thân thế và thời trẻ

Vương Đạo vốn xuất thân trong một gia đình vọng tộc, nhiều đời làm quan trong triều đình. Tổ phụ của ông là Vương Lãm, dưới thời nhà Tấn giữ chức Quang Lộc đại phu, được phong tước Tức Khâu tử. Cha ông là Vương Tài, làm quan đến chức Trấn quân tư mã. Sử cũ không cho biết mẹ của Vương Đạo là ai. Ông chào đời vào năm 276, dưới thời Tấn Vũ Đế.

Vương Đạo từ nhỏ đa tỏ rõ là người thông minh, có tài năng. Năm ông lên 4 tuổi, người quận Trần Lưu là Cao Sĩ Trương gặp được ông đã dành cho lời đánh giá rất cao: Coi phong mạo, chí khí này là có khí làm tướng.

Sau khi cha mất, Vương Đạo lên tập tước Tức Khâu tử. Sau, ông được Tư không Lưu Thực tiến dẫn lên chức Đông các tế tửu, Bí thư lang, Thái tử xá nhân nhưng ông không chịu đến làm việc. Mãi sau, Vương Đạo mới đi theo dưới trướng Đông Hải vương Tư Mã Việt, một thân vương có thế lực, sau này tham gia vào loạn bát vương.

Theo phò Lang Nha vương

Từ khi bước chân vào chính trường, Vương Đạo làm quen và kết thân với người trong tông thất nhà Tấn là Lang Nha vương Tư Mã Duệ, cháu chắt của Tấn Tuyên Đế và hai bên thân thiện với nhau.

Từ năm 293, triều đình nhà Tấn bắt đầu rối loạn và đi xuống bởi sự tranh giành trong cung đình, cuối cùng loạn bát vương nổ ra làm đất nước phát sinh nội loạn. Vương Đạo có chí trung hưng xã tắc. Lúc Tư Mã Duệ ở thành Lạc Dương bị các thế lực khác uy hiếp, Vương Đạo nhiều lần khuyên Tư Mã Duệ bỏ Trung Nguyên trở về Lang Nha quốc. Ông cũng nhận được sự tín nhiệm và tin tưởng của Tư Mã Duệ. Đến năm 306, Đông Hải vương Tư Mã Việt muốn lấy lòng Tư Mã Duệ bèn phong cho làm Bình Đông tướng quân, Giám Từ châu chư quân sự và đóng ở Hạ Bi, Vương Đạo được bổ làm An Đông tư mã cho Tư Mã Duệ.

Vương Đạo cũng ra sức mời người theo phò Tư Mã Duệ, trong đó điển hình là anh họ của ông, Vương Đôn.

Xây dựng thế lực ở Giang Nam

Tháng 9 năm 307, thúc phụ của Tư Mã Duệ là Đông An vương Tư Mã Do bị Tư Mã Dĩnh, người đang khống chế triều đình giết chết. Tư Mã Duệ sợ bị liên lụy, cuối cùng nghe theo lời Vương Đạo, quyết định về nam, đến vùng Kiến Nghiệp. Khi Tư Mã Duệ đến Kiến Nghiệp cũng không phải là người có tiếng tăm, nên đến một tháng vẫn không có ai đến chào mừng. Vương Đạo cảm thấy thất vọng nên tìm cách tăng cao uy tín cho Tư Mã Duệ đối với người dân Giang Nam. Đến tháng 3 năm 308, Vương Đạo và Vương Đôn mời thêm các sĩ tộc ở phương bắc cùng đi theo Tư Mã Duệ xuất hành ra ngoài. Sĩ tộc ở Giang Nam thấy vậy phải nể sợ. Vương Đạo lại khuyên Tư Mã Duệ hãy trọng dụng sĩ tộc miền nam. Tư Mã Duệ nghe theo, bèn phong cho Hạ Tuần và Cố Vinh là hai người dẫn đầu sĩ tộc Giang Nam làm Ngô quốc nội sử và An Đông quân tư mã, sau đó tiếp tục bổ nhậm nhiều sĩ tộc ở Giang Nam. Do đó dân chúng Giang Nam quy phục Tư Mã Duệ. Đương thời, trong dân gian lưu truyền câu: Vương cùng Mã là nên thiên hạ.

Năm 311 quân Hán Triệu ở phía bắc tiến quân xuống miền nam, bắt sống Tấn Hoài Đế. Trung Nguyên lâm vào tình trạng hỗn loạn. Nhiều sĩ tộc ở miền bắc di cư xuống phía nam tị nạn. Vương Đạo khuyên Tư Mã Duệ nên hợp tác với cả sĩ tộc miền bắc và tiếp tục bổ dụng người tài giỏi để phát triển thế lực. Không bao lâu sau, các miền Kinh châu, Dương châu lại ổn định, dân chúng sung túc. Tư Mã Duệ càng kính trọng Vương Đạo, có lần đã nói với ông rằng: Khanh giống như Tiêu Hà của ta vậy, còn quan lại ở Giang Nam gọi ông là trọng phụ.

Sang thời Tấn Mẫn Đế, thế lực của Tư Mã Duệ ngày càng lớn, được triều đình phong cho chức Thừa tướng. Vương Đạo cũng được phong làm Thái thủ Đơn Dương, Phụ quốc tướng quân, sau đổi làm Ninh Viễn tướng quân, sau lại đổi làm Chấn Uy tướng quân. Mẫn Đế ở Trường An nghe tiếng của Vương Đạo, cũng từng muốn triệu ông vào triều làm Lại bộ lang nhưng ông không nhận.

Năm 316, Tấn Mẫn Đế bị quân Hán Triệu bắt, toàn bộ miền bắc bị mất. Sang năm 317, Tư Mã Duệ lên làm Tấn vương ở Kiến Khang, phong cho Vương Đạo làm Thừa tướng quân tế tửu. Hoàn Di khi về nam thường than thở triều đình bạc nhược, đến khi gặp được Vương Đạo thì lập tức trở nên vui mừng bảo rằng: Được thấy Quản Di Ngô, không còn lo buồn nữa, có ý so sánh ông với Quản Trọng giúp Tề Hoàn công thời Xuân Thu.

Không lâu sau, Vương Đạo tiếp tục được thăng làm Hữu tướng quân, thứ sử Dương châu, Giám Giang Nam chư quân sự rồi Phiêu kị tướng quân, Tán kị thường thị, Đô đốc trung ngoại chư quân và sau nữa là Trung thư giám, Lục thượng thư sự, Giả tiết... nhưng ông thấy rằng Vương Đôn nắm giữ được 6 châu thế lực to lớn, sợ bị dính vào nên từ chối chức Trung ngoại đô đốc.

Sĩ tộc ở miền bắc đến phủ của Chu Nghĩ, nhớ tới cảnh mất nước bèn khóc than thảm thiết. Vương Đạo tỏ ra không vừa ý. Các sĩ tộc miền bắc không khóc nữa mà đưa nhau đến bái lạy ông. Vương Đạo càng ra sức khuyến khích việc học và tuyên dương lễ nhạc giáo hóa, được Tư Mã Duệ tán thành.

Những năm đầu Đông Tấn

Năm 318, Tư Mã Duệ chính thức xưng đế ở miền nam, tức là Tấn Nguyên Đế (318 - 323). Nguyên Đế mời Vương Đạo cùng ngồi với mình. Ông lấy lẽ vua tôi mà từ chối. Cùng năm đó, Nguyên Đế thăng Vương Đạo làm Phiêu kị đại tướng quân, Nghi đồng tam ti, tước Vũ Cương hầu.

Sang năm 319, Vương Đạo được thăng làm Thị trung, Tư không, Giả tiết, Lục thương thư, Trung thư giám. Sau đó, thái thú Thái Sơn Từ Kham chống lại triều đình, Tấn Nguyên Đế theo lời tiến cử của Vương Đạo, sai Thái tử Tả vệ suất Dương Giám ra đánh dẹp, nhưng bị đánh bại. Vương Đạo dâng biểu tạ tội xin tự giáng chức, Nguyên Đế không đồng ý. Cùng năm đó, thái tử thái phó Hạ Tuần mất, Vương Đạo được phong lên thay chức đó.

Vương Đạo lại thiết lập cơ cấu chính quyền. Hữu ti có lần tấu lên rằng Hiếu Hoài thái tử bị quân Hán Triếu giết hại, đề nghị Tấn Nguyên Đế để tang và quần thần khóc tang. Vương Đạo chấp nhận ý này.

Năm 322, do mẫu thuẫn với triều đình, Vương Đôn chính thức khởi binh làm loạn ở Vũ Xương, được Long Tương tướng quân Thẩm Sung hưởng ứng. Tấn Nguyên Đế tức giận, bèn cho triệu Đới Uyên và Lưu Ngôi về Kiến Khang bàn kế đối phó. Khi Lưu Ngôi đến nơi, được trăm quan đón ở đất Đạo. Khi Lưu Ngôi vào triều, lại cùng Điêu Hiệp khuyên Tấn Nguyên Đế diệt tộc Vương thị, trong đó có Vương Đạo.

Vương Đạo nghe tin Vương Đôn khởi binh, bèn dẫn con em là Trung lĩnh quân Vương Thúy, Tả vệ tướng quân, Thị trung Vương Khản, Vương Bân... tổng cộng 12 người vào cung thỉnh tội, thì gặp Chu Nghĩ. Ông nói với Ngôi rằng
Bá Nhân (Tự của Nghĩ), nay trăm người trông vào ông.

Chu Nghĩ nghe nói động lòng, bèn thượng biểu lên Nguyên Đế rằng Vương Đạo vô tội. Tuy nhiên Vương Đạo không biết việc này, mà trong lúc yến tiệc ở phủ Chu nghĩ, nghe Ngôi nói về việc diệt giặc, tưởng rằng muốn ám chỉ mình, nên ông oán hận Nghĩ.

Cuối cùng Tấn Nguyên Đế không truy cứu Vương Đạo, lại phong cho ông làm Tiền phong Đại đô đốc, cùng Đới Uyên làm Phiêu kị tướng quân để cùng chống Vương Đôn vào tháng 3 năm 322., tuy nhiên không thể chống lại được. Vương Đạo cùng Điêu Hiệp, Lưu Ngôi, Đới Uyên, Chu Nghĩ, Quách Dật và Ngu Đàm bị Vương Đôn đánh bại. Vương Đôn sau đó nhanh chóng kéo binh về Kiến Khang, nắm giữ triều đình, tự xưng làm Thừa tướng, lại phong cho Vương Đạo làm Thượng thư lệnh. Vương Đôn lại có ý lật đổ Nguyên Đế để lên ngôi nhưng Vương Đạo từ chối, lấy lý lẽ ra đối đáp làm Vương Đôn không nói gì được nữa.

Vương Đôn vào kinh, hỏi Vương Đạo rằng có nên cho Chu Nghĩ làm Phủ ứng tam ti hay Thượng thư lệnh, Bộc xạ nhưng Vương Đạo đều không trả lời. Đôn lại hỏi có nên giết Chu Nghĩ không, Đạo cũng không nói, Đôn bèn giết Chu Nghĩ. Sau đó Vương Đạo mới biết việc Chu Nghĩ giúp mình thoát chết, bèn khóc to mà nói rằng: Tuy ta không giết Bá Nhân, nhưng Bá Nhân lại vì ta mà chết.

Sau khi Vương Đôn rời Kiến Khang, Vương Đạo tiếp tục ở lại triều đình. Ông tiếp tục dâng biểu lên Nguyên Đế, cho rằng từ đời Hán, Ngụy, việc ban thụy hiệu đều là do có tước vị, nhiều người tài đức nhưng không được ban tước thì không có thụy, nên xin Nguyên Đế truy tặng thụy hiệu cho các công khanh khi họ mất không nhất thiết phải có tước vị, từ đó về sau việc này được tiến hành rộng rãi.

Trong loạn Tô Tuấn

Năm 323, Tấn Nguyên Đế chết, thái tử Tư Mã Thiệu lên ngôi vua, tức là Tấn Minh Đế. Lúc Nguyên Đế còn sinh thời từng thương yêu người con thứ là Lang Nha vương Tư Mã Bầu, muốn phế Thiệu mà lập Bầu làm thái tử, nhưng Vương Đạo cực lực khuyên gián nên Thiệu mới giữ được ngôi thái tử. Khi Minh Đế lên ngôi, bèn thăng ông lên làm Tư đồ. Sang năm 324, Vương Đôn khởi loạn lần thứ hai trong lúc sắp hấp hối, Vương Đạo bèn lập kế đưa con em ra để tang làm cho quân sĩ nhà Tấn trở nên phấn khích. Cùng năm đó, Minh Đế dẹp xong loạn Vương Đôn, thăng ông làm Thứ sử Dương châu, tước vị Thủy Hưng quận công, thực ấp 3000 hộ, sau lại thăng làm Thái bảo, Tư đồ như cũ và ban cho vinh dự lớn là nhập triều không xưng tên, tán bái không được gọi tên, được mang kiếm lên điện. Vương Đạo từ chối.

Khi Tấn Minh Đế sắp mất, Vương Đạo và Dữu Lượng (Anh của Dữu hoàng hậu) được nhận di chiếu và trở thành người phụ chính cho vua mới là Tư Mã Diễm (Tấn Thành Đế), được ban kiếm dài 20 phân. Những năm đầu thời Tấn Thành Đế, Thạch Lặc xâm lấn Phụ Lăng, Vương Đạo được phong làm Đại tư mã, Hoàng Việt xuất quân thảo phạt, cuối cùng đánh tan được quân Hậu Triệu.

Tấn Thành Đế (327 - 342) lên ngôi khi mớ 4 tuổi, thái hậu Dữu thị lâm triều chấp chính, Vương Đạo tiếp tục phụ chính cho hoàng đế nhỏ tuổi. Năm 327, Dữu Lượng nhận thấy Tô Tuấn ở vùng Lịch Dương khinh thường triều đình nên muốn triệu về kinh trừ đi, bèn nhân danh Thành Đế, phong cho Tô Tuấn làm Đại tư nông, Tán kị thường thị, để lừa về triều. Vương Đạo nhận thất Tô Tuấn là người âm hiểm, tất sẽ không chịu nghe chiếu nên khuyên Dữu Lượng hãy khoan động binh, nhưng Dữu Lượng cũng không nghe. Ông lại cùng Biện Hồ, Ôn Kiệu cực lực khuyên ngăn cũng không có kết quả.

Tô Tuấn nhiều lần gửi thư về triều từ chối chức quan, Dữu Lượng không chịu và lại triệu quân đội phòng bị, phong cho Bắc Trung lang tướng Quách Mặc làm Hậu tướng quân, Đồn kị giáo úy, em Lượng là Tư đồ tả trưởng sử Dữu Băng làm Ngô quốc nội sử để phòng bị Tô Tuấn, làm cho Tô Tuấn vào đường cùng, quyết định lấy danh nghĩa thảo phạt Dữu Lượng, xuất binh vào cùng năm đó. Tô Tuấn còn liên kết với Tổ Ước, đưa quân lần lượt tiêu diệt các cánh quân của Đào Phức, Tư Mã Lưu... ra sức cướp bóc, giết chóc và khống chế triều đình.

Vương Đạo cử tham quân Viên Đam đến dụ bè đảng của Lô Vĩnh, nhưng việc không thành. Thượng thư tả thừa Khổng Thản và Tư đồ Tư Mã Đào lại khuyên Vương Đạo và Dữu Lượng nên nhân lúc Tô Tuấn chưa đến Kiến Khang hãy phong tỏa Phụ Lăng trước để nắm thế chủ động, Vương Đạo đã đồng ý nhưng Dữu Lượng không nghe. Sau đó, Tô Tuấn liên tiếp giành thắng lợi, đoạt được Cô Thục, lấy được nhiều của cải rồi hướng về Kiến Khang, lúc đó Dữu Lượng mới hối hận.

Năm 328, Tô Tuấn tiến đánh Kiến Khang, sắp tiến vào cung. Vương Đạo bảo Thị trung Trử Sáp
Chí tôn đang ở chánh điện, ông phải mau chóng đến bảo vệ..

Trử Sáp vâng lệnh, đi vào cung, ẵm Thành Đế (lúc đó mới 5 tuổi) lên điện. Sau đó Vương Đạo cũng vào cung, cùng Quang Lộc đại phu Lục Diệp, Hữu vệ tướng quân Lưu Siêu, Thái thường Khổng Du... đứng hầu bên ngai vàng, bảo vệ hoàng đế.

Tô Tuấn vào đến Kiến Khang, ra sức làm những điều bạo ngược, tuy nhiên không hỏi đến tội của Vương Đạo và Dữu Lượng mà vẫn cho giữ nguyên chức cũ. Các tướng của Tuấn là Lộ Vĩnh, Khuông Thuật và Giả Ninh khuyên Tuấn nên giết Vương Đạo và các đại thần trong triều, nhưng do Tô Tuấn kính trọng Vương Đạo, vì thế không nghe.

Thấy Lộ Vĩnh bắt đầu có ý phản lại Tô Tuấn, Vương Đạo bèn phái tham quân Viên Đam đến thuyết phục Lộ Vĩnh liên kết với minh, cùng nhau đưa hoàng đế ra ngoài cung rồi lấy danh nghĩa thảo phạt Tô Tuấn, nhưng quân thủ vệ của Tô Tuấn phòng bị nghiêm mật, cuối cùng sự việc không thành, Vương Đạo phải cùng hai con và Lộ Vĩnh bỏ trốn sang Bạch Thạch. Tuy nhiên cũng trong lúc đó, Dữu Lượng, Ôn Kiệu, Đào Khản hợp quân cần vương, trong khi Tô Tuấn đã rời khỏi kinh thành. Vương Đạo biết được, mượn di chiếu của Dữu thái hậu (vốn đã chết vào tháng 3 năm đó) kêu gọi quan lại các nơi cứu thiên tử. Tô Tuấn bị bại trận liên tục, rồi bị giết vào tháng 8 năm đó, em là Tô Dật lên nắm giữ binh quyền.

Thừa tướng nhà Tấn

Năm 329, Tô Dật bại trận bị bắt, loạn Tô Tuấn chấm dứt. Lúc bấy giờ thành Kiến Khang chỉ còn là một đống hoang tàn, tông miếu cung thất bị hủy hoại, Ôn Kiệu thượng biểu xin dời đô về Dự Chương, song Vương Đạo vẫn kiên trì quyết định giữ đô ở Kiến Khang không dời đổi.

Năm 332, mùa đông, Tấn Thành Đế ban cho Vương Đạo làm lễ tế thần, Vương Đạo lấy cớ bị bệnh mà từ chối. Lúc đó Thành Đế chưa trưởng thành, khi gặp Vương Đạo đều dùng lễ bái đối với ông. Chiếu lệnh trong triều thường do Vương Đạo kiến nghị, gọi là hoàng khủng ngôn. Khi ban chiếu lệnh cho Vương Đạo đều có chữ kính vẫn từ đó thành thông lệ, mãi đến khi Thành Đế thân chính mới thôi.

Vương Đạo tính tình tiết kiệm, trong nhà không thường chứa nhiều lương thực, áo quần mặc cũng rất giản dị. Tấn đế biết vậy, bèn cấp tiền cho ông chi xài. Khi ông có bệnh không thể vào triều đường, đế đều đến phủ, cùng uống rượu và chơi nhạc với ông. Sau vì thấy Vương Đạo đã già nên cho xa đưa vào cung.

Năm 335, vua Hậu Triệu là Thạch Hổ đưa quân xâm chiếm Lịch Dương, Vương Đạo xin triều đình cho mình đưa quân chống đỡ, được phong làm Đại tư mã, Hoàng việt, Đô đốc trung ngoại chư quân sự và cử người giữ chức Tả hữu trưởng sự và tư mã đi theo ông. Về sau quân Hậu Triệu rút lui, Vương Đạo bị mất chức Tư đồ, nhưng được đổi làm Trung ngoại đại đô đốc, Thái phó, sau đó ông chính thức được bổ làm Thừa tướng vào năm 338.

 Qua đời

Năm 338, vợ Vương Đạo là Tào thị qua đời. Lúc còn sống, Tào thị hay ghen tuông, không cho Vương Đạo nạp thiếp. Vương Đạo lại sợ vợ, vì thế làm một nơi riêng để chơi đùa với bọn tì thiếp và sinh được con. Có lần Tào thị phát hiện bèn giận dữ, dẫn hơn 20 nô bộc đi tới đánh ghen. Vương Đạo lo sợ cho mấy người thiếp bị nhục, bèn đem xe ngựa cùng bọn thiếp bỏ trốn thật nhanh trước khi Tào thị tới. Tư đồ Thái Mô biết việc ấy, chế nhạo rằng: Triều đình muốn ban cho ông cửu tích. Vương Đạo ban đầu không biết ý, nên lấy lẽ khiêm nhường từ chối. Sau ông biết được Thái Mô chế nhạo mình, bèn giả cách bào chữa rằng mình cùng với người hiền đi chơi.

Dữu Lượng tuy rời khỏi kinh đô nhưng do là cữu cữu của Thành Đế, vẫn là ngoại thích có thế lực lớn, luôn cùng Vương Đạo tranh giành quyền lực suốt hơn 10 năm. Trong thời gian Vương Đạo nắm quyền trong triều, ông chỉ lo việc giữ miền nam, không để ý đến việc giành lại Trung Nguyên vốn bị Ngũ Hồ xâm chiếm, với phương châm: Cứ bình tĩnh, mọi việc rồi sẽ yên và phản đối hầu hết các kế hoạch bắc phạt.

Năm 339, Vương Đạo qua đời, thọ 64 tuổi. Thành Đế thương xót, ở triều đường cử ai ba ngày, phàm việc làm tang cho ông rất long trọng theo đúng nghi lễ của Bác Lục hầu Hoắc Quang đời nhà Hán và An Bình Hiếu vương Tư Mã Phu (em trai Tấn Tuyên Đế, được ban thụy là Thủy Hưng Văn Hiến công. Tính từ lúc đi theo Tư Mã Duệ năm 306 đến khi mất, ông hoạt động trên chính trường hơn 30 năm.

 Đánh giá

Người đương thời thường đánh giá tích cực về Vương Đạo. Dưới đây là một số nhận xét về ông
Tấn Nguyên Đế: Ông là Tiêu Hà của ta.
Hoàn Di: Được thấy Quản Di Ngô, không còn lo buồn nữa''.

Gia đình
Cha: Vương Tài
Mẹ: Không rõ
Thê thiếp: Tào Thục, người quận Bành Thành, con gái Tào Thiều
Anh em trai
Vương Dĩnh, chết sớm
Vương Xưởng, chết sớm
Con cái
Vương Duyệt, làm quan tới chức Trung thư thị lang
Vương Điềm (314 - 349), theo nghiệp võ, làm quan đến chức Hậu tướng quân, sau được ban cho tước vị Tức Khâu tử của Vương Đạo từng mang
Vương Hợp (323 - 358), quan tới chức Trung thư lệnh
Vương Hiệp, thừa kế tước Vũ Cương hầu, chết sớm
Vương Thiệu, làm quan tới chức Lại bộ thượng thư, Thượng thư bộc xạ, Trung lĩnh quân
Vương Cái, làm quan đến chức Trấn quân tướng quân, Tán kị thường thị
Cháu
Vương Côn
Vương Mân, làm quan tới chức Trung thư lệnh
Vương Mật (360 - 408), làm quan tới chức Trung thư lệnh, Tán kị thường thị, Thái bảo
Vương Mục, làm quan đến chức thái thú Lâm Hải
Vương Mặc, làm quan tới chức Ngô quốc nội sử.
Vương Khôi, làm quan tới chức Hữu Vệ tướng quân.
Tộc nhân nổi tiếng
Vương Đôn
Vương Hi Chi

Xem thêm
Tấn Nguyên Đế
Vương Đôn
Dữu Lượng
Tô Tuấn

Tham khảo
Tấn thư
Tư trị thông giám
Thập lục quốc Xuân Thu

Chú thích

Tể tướng Trung Quốc
Nhân vật chính trị nhà Tấn
Nhiếp chính nhà Tấn
Sinh năm 276
Mất năm 339


title: Pseudopimelodidae

text:
Pseudopimelodidae là một họ cá da trơn nhỏ. Một số là cá cảnh.

Phân loại
Họ này trước đây là một phân họ của Pimelodidae. Pseudopimelodidae là một nhóm đơn ngành. Trước đây, siêu họ Pseudopimelodoidea là chi em của siêu họ Sisoroidea + Loricarioidea. Tuy nhiên, một số bằng chứng cho thấy họ này, cùng với Pimelodidae, Heptapteridae, và Conorhynchos, có thể hình thành một tập hợp đơn ngành, có mâu thuẫn với giả thuyết cho rằng họ Pimelodidae trong đó có những họ này là một nhóm đa ngành.

Phân phối
Pseudopimelodidae bị hạn chế ở nước ngọt Nam Mỹ, từ sông Atrato tại Colombia đến Argentina ở Río de la Plata.

Chú thích

Tham khảo

Cá Nam Mỹ


title: Lophiosilurus alexandri

text:
Lophiosilurus alexandri là một loài cá da trơn của họ Pseudopimelodidae và bộ Siluriformes, và là loài duy nhất của chi đơn loài Lophiosilurus.

Phân bố và môi trường sống
Loài cá này bắt nguồn từ sông São Francisco ở Brasil. Ở đây, nó thường được biết đến với tên gọi thông thường pacamã. Nó thích môi trường sống ao tù. Loài này đã được giới thiệu vào lưu vực sông Doce, nhưng ảnh hưởng của nó trên các loài bản địa chưa được nghiên cứu.

Mô tả và sinh thái
Cá này đạt đến chiều dài 72 cm (28 in) và có trọng lượng được công bố tối đa 5.000 gram (11 lb). Nó có một cái miệng rất lớn, kiếm nó tên cá trê Pac-Man.

L. alexandri là một loài ít vận động.

L. alexandri đại diện cho một ví dụ về sự phát triển song song, chia sẻ một hình thái tương tự và lối sống đến loài quan hệ xa, cá trê Chaca.

Mối quan hệ với con người
L. alexandri có tiềm năng kinh tế cho nuôi trồng thủy sản.

L. alexandri là hiếm khi được nuôi trong hồ cá. Những con cá này đòi hỏi phải có bề mặt cát và không nên được ở với cá khác vì nó có thể ăn (một con cá ít hơn một nửa kích thước của nó).

Chú thích

Tham khảo

A
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1876
Cá Nam Mỹ


title: Malapteruridae

text:
Cá trê điện là tên thông thường của họ Malapteruridae. Họ này bao gồm hai chi, Malapterurus và Paradoxoglanis với 19 loài. Một số loài họ này có khả năng tạo ra một cú sốc điện lên đến 350 volt. Loài này có ở vùng nhiệt đới Châu Phi và sông Nile. Nó thường sống về đêm và thức ăn chủ yếu là các loài cá khác, gây choáng con mồi với phóng điện. Chúng có thể phát triển dài đến 39 inch.

Chú thích

Tham khảo

Cá châu Phi


title: Hiếu Hoài đế

text:
Hiếu Hoài Đế (chữ Hán: 孝懷帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ, cũng như Xuất Đế, thông thường những vị quân chủ này bị bắt giam ở xa tổ quốc.

Danh sách
 Thục Hán Hiếu Hoài Đế (thường gọi tắt là Hoài Đế, còn có thụy hiệu khác là An Lạc Tư Công, sử sách thường gọi là Thục Hán Hậu Chủ)
 Tây Tấn Hiếu Hoài Đế, thường gọi tắt là Hoài Đế

Xem thêm
 Ai Đế
 Thiếu Đế
 Thương Đế
 Xuất Đế
 Mẫn Đế
 Hiếu Đế
 Hoài Đế
 Hán Hoài Đế

Thụy hiệu


title: Hiếu Mẫn Đế

text:
Hiếu Mẫn Đế (chữ Hán: 孝愍帝 hoặc 孝閔帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách Hiếu Mẫn Đế (孝愍帝)
 Đông Hán Hiếu Mẫn Đế (còn có thụy hiệu khác là Hiếu Hiến Đế, thường gọi tắt là Hiến Đế)
 Tây Tấn Hiếu Mẫn Đế (thường gọi tắt là Mẫn Đế, trước kia từng làm Tần Hiếu Mẫn Vương)
 Nam Đường Hiếu Mẫn Đế (sử sách thường gọi là Hậu Chủ)
 Minh Hiếu Mẫn Đế (có các thụy hiệu khác là Huệ Đế và Nhượng Đế)
 Tây Minh Hiếu Mẫn Đế

Danh sách Hiếu Mẫn Đế (孝閔帝)
 Bắc Chu Hiếu Mẫn Đế (truy tôn, đương thời chỉ xưng là Hiếu Mẫn Thiên Vương)

Xem thêm
Hậu Chủ
Phế Đế
Phế Vương
Mẫn Công
Mẫn Vương
Mẫn Đế
Hiếu Mẫn hoàng hậu
Hiếu Mẫn vương
Điệu Mẫn Vương
Minh Hiếu Mẫn Đế

Thụy hiệu


title: Malapterurus electricus

text:
Malapterurus electricus là một loài cá trê điện xuất hiện rộng rãi ở châu Phi. Loài này phát triển đến chiều dài 122 cm (48 in). Loài này là quan trọng đối với thủy sản và như một cá thể thao. Đây cũng là loài cá trê điện phổ biến nhất xuất hiện trong buôn bán vật nuôi.

Trong hồ
Malapterurus electricus đôi khi gặp phải trong cửa hàng cung cấp cá cảnh. Nó có thể đạt chiều dài tối đa 1 mét trong tự nhiên, nhưng có kích thước trung bình của 12 inch trong hồ. Nó khá khỏe mạnh, và tham lam chấp nhận hầu hết các loại thực phẩm, mặc dù một số thử nghiệm có thể được yêu cầu để tìm thức ăn tốt nhất. Chỉ các động vật khác tương thích với loài này là các loài ốc, mà chúng sẽ bỏ qua. Kích thước bể cá tối thiểu là 55 gallon là cần thiết, với gỗ chìm hoặc miếng ống nhựa PVC. Chúng có hoạt động đào hang, và thường xuyên sẽ loại bỏ sỏi từ trong chỗ nấp ưa thích của chúng. Nhiệt độ tối thiểu là 75 độ F nếu cần thiết.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1789
Cá châu Phi
Cá điện


title: Nematogenys inermis

text:
Nematogenys inermis là một loài cá da trơn núi, loài duy nhất còn tồn tại của Nematogenyiidae. Loài này là loài đặc hữu của Chile, nơi Loài này có ở miền trung Chile. Loài này phát triển đến chiều dài 40,7 cm (16,0 in).

Cơ thể trần (không có vảy) và kéo dài. Có ba cặp râu: râu cằm, râu hàm trên, và râu mũi. Không có vây mỡ. Nắp mang thiếu gai.

Nematogenyidae và Trichomycteridae là nhóm chị em cùng nhau tạo thành một nhánh là chị em với các họ Callichthyidae, Scoloplacidae, Astroblepidae, và Loricariidae.

Một loài đã tuyệt chủng, Nematogenys cuivi, đã được mô tả trong chi này.

Chú thích

Tham khảo

I
I
Động vật được mô tả năm 1848
Cá Nam Mỹ


title: Hương công

text:
Hương Công (chữ Hán: 鄉公) là tước hiệu của một số nhân vật lịch sử.

Danh sách
 Tào Ngụy Cao Dương Hương Công
 Tào Ngụy Mục Hương Công (sau được tiến phong làm Tế Bắc Vương)
 Tào Ngụy Dương Đô Hương Công
 Tào Ngụy Đông An Hương Công
 Tào Ngụy Xương Hương Công
 Tào Ngụy Đàm Huyện Cao Quý Hương Công (sau đăng cơ gọi là Ngụy Thiếu Đế)
 Tào Ngụy An Thứ Huyện Thường Đạo Hương Công (là tước hiệu của Ngụy Nguyên Đế trước khi làm thiên tử)

Xem thêm
 Sùng Đức Hầu

Tước hiệu


title: Bất bình đẳng kinh tế

text:
Bất bình đẳng kinh tế (còn được gọi là khoảng cách giàu nghèo, bất bình đẳng thu nhập) là chênh lệch giữa các cá nhân, các nhóm trong xã hội hay giữa các quốc gia trong việc phân phối các tài sản, sự giàu có, hay thu nhập. Các vấn đề bất bình đẳng kinh tế liên quan đến công bằng, bình đẳng về kết quả, bình đẳng về cơ hội, và tuổi thọ.

Nhiều quan điểm khác nhau về tác động của nó. Một nghiên cứu năm 2010 xem nó là có lợi, trong khi các nghiên cứu khác gần đây coi đó là một vấn đề xã hội đang phát triển. Mặc dù một số bất bình đẳng thúc đẩy đầu tư nhưng quá nhiều bất bình đẳng sẽ là phá hoại. Bất bình đẳng thu nhập có thể gây trở ngại cho tăng trưởng dài hạn. Các nghiên cứu thống kê so sánh bất bình đẳng đến tăng trưởng kinh tế hàng năm không đi đến kết luận nào.

Bất bình đẳng kinh tế khác nhau giữa các xã hội, giữa giai đoạn lịch sử, cơ cấu kinh tế và các hệ thống (ví dụ, chủ nghĩa tư bản hay chủ nghĩa xã hội), và giữa các khả năng của từng cá nhân để tạo ra sự giàu có.

Có các chỉ số khác nhau để đo lường bất bình đẳng kinh tế. Một trong những chỉ số nổi bật là hệ số Gini, nhưng cũng có nhiều phương pháp khác.

Xem thêm
Danh sách các quốc gia theo chỉ số bình đẳng thu nhập
Nghèo
Khoảng cách số
Hệ số gini

Chú thích

Liên kết ngoài

 A portal dedicated to the topic of economic inequality
 Small Inequality Measures Calculus (and On-Line Calculator)
 The UC Atlas of Global Inequality  explores some aspects of inequality using online, downloadable maps and graphics.
 Population Health Forum website – group seeking to improve health by addressing inequality.

 The Inequality Predicament United Nations Report on the World Social Situation 2005
 Two Americas: One Rich, One Poor? Understanding Income Inequality in the United States
 Has U.S. Income Inequality Really Increased? Accessed 2007-06-11.
 Measuring Trends in Leisure: The Allocation of Time Over Five Decades  studies the trade-offs between earning income and enjoying leisure
 Data from the Inequality Survey
 Decreasing Inequality Under Latin America's "Social Democratic" and "Populist" Governments: Is the Difference Real?  from the Center for Economic and Policy Research
 Wealth and Poverty: Center for Global Studies at the University of Illinois

Toàn cầu hóa nền kinh tế

Lý thuyết chủ nghĩa tự do cá nhân
Chiếm lấy Phố Wall
Kinh tế
Thuật ngữ xã hội học


title: Đái vương

text:
Đái Vương (chữ Hán: 戴王) hoặc Đới Vương, là thụy hiệu của một số vị quân chủ chư hầu bên Trung Hoa thời phong kiến.

Danh sách
 Tây Hán Giao Đông Đái Vương
 Tây Hán Thành Dương Đái Vương
 Tây Hán Trường Sa Đái Vương
 Tây Hán Tứ Thủy Đái Vương
 Tây Hán Quảng Xuyên Đái Vương

Xem thêm
 Vũ Vương
 Đái Công
 Đái Hầu
 Đái Bá
 Vũ Công
 Vũ Tử
 Vũ Hầu
 Hoang Vương
 Sùng Đức Hầu

Thụy hiệu


title: Hoang Vương

text:
Hoang Vương (chữ Hán: 荒王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ chư hầu trong lịch sử Trung Quốc thời phong kiến.

Danh sách
 Tây Hán Thành Dương Hoang Vương
 Tây Hán Lương Hoang Vương
 Đường triều Quy Nghĩa Hoang Vương
 Minh triều Lỗ Hoang Vương

Xem thêm
 Hoang công
 Hoang Hầu
 Thận vương
 Đái Vương
 Ly Vương
 Linh Vương
 Linh Công
 Linh Đế
 Văn công
 Vũ công

Thụy hiệu


title: Yelena Vasiliyevna Masyuk

text:
Yelena Vasiliyevna Masyuk () sinh ngày 24 tháng 1 năm 1966 tại Almaty, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Kazakhstan, là một nhà báo truyền hình người Nga nổi tiếng về việc theo dõi đưa tin tức về cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất, chiến tranh Chechnya lần thứ hai và vụ bà bị bắt cóc năm 1997.

Việc làm báo
Masyuk tốt nghiệp khoa báo chí ở Đại học Quốc gia Moskva. Năm 1994, bà bắt đầu làm việc cho đài truyền hình độc lập NTV, theo dõi đưa tin về cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất. Bà nói trong bài phóng sự của mình là "bà cố gắng tường thuật câu truyện từ góc độ của người Chechenya để cho họ một cơ hội nói ra quan điểm của họ, cho biết chiến tranh khủng khiếp như thế nào đối với người dân thường và thậm chí cả đối với các binh sĩ Nga". Việc theo dõi đưa tin chiến tranh của bà đã mang lại cho bà và đài truyền hình NTV giải thưởng truyền hình hàng đầu.

Sau Chechenya, Masyuk tiếp tục theo dõi đưa tin về các biến động ở Afghanistan, Kosovo, Pakistan, và Tajikistan. Theo báo The Washington Post thì "tên của bà đồng nghĩa với nghề báo ở nơi đầy hiểm nguy của bà", và đội phóng viên của bà nổi tiếng là "những phóng viên dũng cảm nhất, xông xáo nhất và chuyên nghiệp nhất trên chiến trường". Bà cũng được biết đến vì bà có nhiều mối liên lạc chất lượng cao trong Chechnya.

Năm 2004, Masyuk làm một phim tài liệu 4 phần tên là "Đặc tính của tình hữu nghị", khám phá những nguy hiểm tiềm tàng trong mối quan hệ Nga-Trung từ năm 1991. Tuy có lệnh cấm chiếu từ các chính phủ địa phương, nhưng phim tài liệu này đã được chiếu rộng rãi khắp nước Nga.

Những vụ liên quan tới pháp luật
Sau bản tường thuật đầu tiên của Masyuk về bạo lực ở Chechnya, phó thủ tướng Oleg Soskovets đã tìm cách thu hồi giấy phép phát sóng của đài NTV để trả đũa. Masyuk bị đe dọa trực tiếp bằng việc khởi tố ra tòa sau cuộc phỏng vấn viên chỉ huy chiến trường người Chechnya Shamil Basayev ngay sau vụ Khủng hoảng con tin tại bệnh viện Budyonnovsk, trong đó Basayev đã thành công trong việc bắt cóc hơn 1.000 con tin thường dân. Phòng chưởng lý chính thức điều tra Masyuk theo Điều 189 Bộ luật hình sự (che giấu một tên tội phạm) và Điều 190 (không báo cáo một tội phạm), nhưng vụ này đã bị bỏ sau khi viên chưởng lý bị buộc phải từ chức vì những cáo buộc tham nhũng không liên quan tới vụ này.

Năm 1996 Vladimir Zhirinovsky, người sáng lập Đảng Dân chủ Tự do của Nga, có khuynh hướng dân tộc mạnh mẽ, đã cáo buộc Masyuk là có tên trên sổ lương của những người ly khai Chechenya. Masyuk đã kiện Zhirinovsky ra tòa về tội vu cáo, và tháng 12 năm 1997, tòa án đã ra lệnh cho ông ta phải xin lỗi công khai và trả 5.000 dollar Mỹ tiền bồi thường thiệt hại cho Masyuk.

Năm 1998, Masyuk bị Bộ Ngoại giao Tajikistan tuyên bố là persona non grata (người không được ưa) sau khi phát các bài tường thuật chỉ trích chính phủ nước này.

Bị bắt cóc
Đầu năm 1997, Masyuk bị rút khỏi công tác ở Chechenya vì có những vụ đe dọa bà, tuy nhiên, bà đã thuyết phục viên tổng biên tập cho phép bà theo dõi đưa tin một cuộc mít tinh lớn tại thủ đô Grozny của Chechnya và làm một cuộc phỏng vấn viên tư lệnh quân nổi dậy Salman Raduyev. Ngày 10.5.1997, Masyuk, người quay phim Ilya Mordyukov, và kỹ sư âm thanh Dmitri Ulchev khi đang từ Grozny trở lại Ingushetiya thì có sáu người bịt mặt có vũ trang chặn xe của họ lại, và dùng súng đe dọa buộc 3 người này chuyển sang một xe khác, chở khỏi nơi đây.

Họ bị cầm giữ 101 ngày, trong 2 tháng cuối cùng họ bị giữ ởmột hang động trong rừng. Trong thời gian này, tổ chức Ân xá Quốc tế, cũng như Ủy ban bảo vệ các nhà báo đã làm một cuộc vận động đòi trả tự do cho họ. Ngày 18.8.1997, đài truyền hình NTV đã trả 2 triệu dollar Mỹ tiền chuộc, và 3 người này được thả ra.

Sau đó Masyuk bình luận là bà cảm thấy những vụ bắt cóc của quân nổi dậy là ngu xuẩn về mặt chiến thuật vì để lại hình ảnh xấu trước công chúng: "Những người Chechenya đã kiếm được 16 triệu dollar Mỹ về các nhà báo trong năm qua, nhưng họ bị mất nhiều hơn... Họ mất sự tin tưởng của các nhà báo mà họ đã có được trong thời gian chiến tranh." Bà nói thêm rằng kết quả là "một sự phong tỏa thông tin" quanh vùng.

Giải thưởng và Vinh dự
Năm 1995 Masyuk được bổ nhiệm làm fellow truyền thông ở Đại học Duke, giảng dạy tại Trung tâm DeWitt Wallace về Truyền tin và Báo chí.
Năm 1997, bà được trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế của Ủy ban bảo vệ các nhà báo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Школа Злословия с Еленой Масюк. Выпуск 26, 29.12.2003 (tiếng Nga)
 Ежедневный журнал. «Наше застолье» 09.03.2011 (tiếng Nga)
 Эхо Москвы. «Без дураков» 17.05.2007 (tiếng Nga)
 Статьи в «The New Times» («Новое время») (tiếng Nga)
 Статьи в «МК»  (tiếng Nga)
 Радио ЭХО Москвы:: Блоги / Елена Масюк (tiếng Nga)

Sinh năm 1966
Nhân vật còn sống
Nhà báo Nga
Nữ giới Nga


title: Danh sách công ty sản xuất phim Trung Quốc trước năm 1949

text:
Dưới đây là danh sách các công ty sản xuất phim tiêu biểu từ Trung Quốc đại lục (bao gồm cả Hồng Kông) trước cuộc cách mạng cộng sản năm 1949.

C

D
Dadi Film Company- (Great Earth), đơn vị chế tác của Hồng Kông hoạt động từ 1939-1940 chuyên chú trọng vào các bộ phim tiếng Quan thoại, do Thái Sở Sinh và Tư Đồ Tuệ Mẫn sáng lập
Dazhonghua
Dazhonghua Baihe Film Company
 Công ty Phim ảnh Dân Tân

Đ
 Công ty Phim ảnh Đại Đồng
 Công ty Phim ảnh Điện Thông

G
Guohua Productions

H
Huamei Film Company

K
Kunlun Film Company

L
 Công ty Điện ảnh Liên Hoa

M
 Hiệp hội Chiếu bóng Mãn Châu
 Công ty Điện ảnh Minh Tinh

N
Northeast Film Studio

S
Shanghai Animation Film Studio
Shanghai Yingxi

T
 Tianyi Film Company
 Công ty Phim ảnh Trường Thành - Hoạt động vào những năm 1920

W
Wenhua Film Company

X
Xianggong Yingye
Xibei Film Company
Xin Shidai Film Company
Xinhua Film Company- công ty điện ảnh cánh tả, hoạt động trong những năm 1930 và 1940

Y
Yihua Film Company- Hoạt động vào những năm 1930, sản xuất các bộ phim cánh tả
Yiji Film Company

Z
Zhongyang- đơn vị chế tác nhỏ, hoạt động vào những năm 1930

Tham khảo

Danh sách điện ảnh
Công ty sản xuất phim Trung Quốc


title: Cá tra đuôi vàng

text:
Cá tra đuôi vàng (tên khoa học: Pangasius pangasius) là một loài cá tra có nguồn gốc từ nước ngọt và nước lợ tại các con sông lớn ở Bangladesh, Ấn Độ, Myanmar và Pakistan. Nó cũng đã được du nhập vào Campuchia và Việt Nam. Loài này phát triển đến chiều dài 300 cm (118 inch). Loài này là quan trọng như một loại cá thực phẩm.

Chú thích

Tham khảo

P
Cá Ấn Độ
Cá Bangladesh
Cá Pakistan
Cá châu Á
Động vật được mô tả năm 1822


title: Auchenipteridae

text:
Auchenipteridae là một họ cá da trơn trong bộ Siluriformes. Hai chi của họ trước đây Ageneiosidae, kết quả là một nhóm khoảng 60 loài trong khoảng 19 chi.

Những con cá này được tìm thấy trong các con sông từ Panama đến Argentina. Chúng thường được tìm thấy ở sông đồng bằng ngập lũ.

Chú thích

Tham khảo

Auchenipteridae
Cá Nam Mỹ
Cá Trung Mỹ


title: Trachelyopterus lucenai

text:
Trachelyopterus lucenai là thành viên nước ngọt của họ Auchenipteridae có nguồn gốc ở Brasil, nó đã hiện chỉ được tìm thấy ở lưu vực sông Jacuí ở Rio Grande do Sul.

Chú thích

Tham khảo

L
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1995


title: Cá lăng ki

text:
Cá lăng ki (tên khoa học: Hemibagrus wyckii) là một loài cá lăng của họ Bagridae. Trong tiếng Anh, đôi khi nó được gọi là crystal eyed catfish (cá lăng mắt pha lê).

Phân bố
Loài này có nguồn gốc châu Á, từ Thái Lan tới Indonesia. Nó cũng có trong lưu vực sông Mê Kông và sông Chao Phraya tại miền trung Đông Dương. Tại Indonesia, nó có trong lưu vực sông Batang Hari và sông Musi trên đảo Sumatra, sông Pahang tại Malaysia bán đảo, sông Citarum trên đảo Java và sông Baram, sông Rejang, sông Kapuas và sông Barito trên đảo Borneo.

Bề ngoài và giải phẫu
H. wyckii có màu đen với một vài đốm trắng trên vây đuôi và vây lưng, và đôi mắt xanh da trời. Nó dài tới khoảng 71 cm (28 inch). Đầu vô cùng dẹp và rộng. Đuôi có màu xám sẫm. Gai vây lưng có 10-12 khía răng cưa trên rìa sau.

H. wyckii trông giống như H. wyckioides, tuy nhiên H. wyckioides thiếu khía răng cưa trên gai vây lưng, gốc vây lưng ngắn hơn và râu hàm trên ngắn hơn.

Sinh thái
H. wyckii dường như chỉ hạn chế ở trung lưu các con sông lớn nơi nó sinh sống. Loài này ăn côn trùng, tôm và cá. Loài cá này hung dữ và có thể tấn công các con vật có kích thước tương đương; và từng có tuyên bố cho rằng nó là "loài cá nước ngọt duy nhất không sợ người".

Tại châu Á, nó được sử dụng ở dạng tươi sống làm thực phẩm. Hemibagrus wyckii được nuôi ở nhiều nước châu Á.

H. wyckii và Hemibagrus wyckioides là 2 loài của chi này được nhập khẩu vào Mỹ làm cá cảnh. Loài cá này có thể cắn và làm hư hại các vật có trong bể cảnh. Do bản chất hung hãn và săn mồi của nó, loài này chỉ nên được nuôi riêng lẻ một mình.

Chú thích

Tham khảo

W
W
W
W
Động vật được mô tả năm 1858
Cá châu Á


title: Cá lăng nha

text:
Cá lăng nha (tên khoa học Hemibagrus wyckioides) là một loài cá lăng trong họ Bagridae của bộ Siluriformes.

Hình dáng và giải phẫu
H. wyckioides đạt đến một chiều dài 130 cm (50 in). Đây là một trong những loài cá lăng lớn nhất trong khu vực châu Á và có thể nặng tới 80 kg. Vây đuôi có màu trắng khi cá còn nhỏ, nhưng nó sẽ trở thành màu đỏ tươi khi cá đạt đến khoảng 15 cm (6 in).

Sinh thái học
H. wyckioides xuất hiện ở các sông lớn vùng cao và thường gặp ở những khu vực có đáy đá và độ sâu bất thường. Chúng sinh sản tại địa phương và rừng ngập trong nước cao vào tháng Mười. H. wyckiodies ăn côn trùng, tôm, cá và cua.

Chú thích

Tham khảo

W
W
W
Động vật được mô tả năm 1949
Cá Thái Lan
Cá nước ngọt Malaysia
Cá ăn được
Cá châu Á
Động vật Đông Nam Á


title: Clarias anguillaris

text:
Clarias anguillaris là một loài cá thở không khí Châu Phi,nó còn được gọi là Cá trê bùn. Loài này có tầm quan trọng nhỏ trong thủy sản thương mại. Nó phát triển đến chiều dài 100 cm (39,4 inch).

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
A
Cá châu Phi


title: Trichomycterus areolatus

text:
Trichomycterus areolatus là một loài cá da trơn đặc hữu của Chile. Loài này phát triển đến chiều dài 11,6 cm (4,6 in).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A
Cá Nam Mỹ
Cá nước ngọt Chile
Động vật được mô tả năm 1846


title: USS Elliot (DD-146)

text:
USS Elliot (DD–146) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, sau được cải biến thành tàu quét mìn cao tốc DMS-4 rồi thành tàu phụ trợ AG-104 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Thiếu tá Hải quân Richard M. Elliot (1888-1918).

Thiết kế và chế tạo
Elliot được đặt lườn vào ngày 23 tháng 2 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng William Cramp & Sons ở Philadelphia, Pennsylvania. Nó được hạ thủy vào ngày 4 tháng 7 năm 1918, được đỡ đầu bởi bà R. M. Elliot, vợ góa của Thiếu tá Elliot, và được đưa ra hoạt động vào ngày 25 tháng 1 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân E. L. Gunther.

Lịch sử hoạt động

Giữa hai cuộc thế chiến
Sau khi được huấn luyện tại vùng biển Caribe, Elliot khởi hành từ New York vào ngày 28 tháng 4 năm 1919 cho chuyến đi đến quần đảo Azores; Gibraltar; Malta và Split, và quay trở về Philadelphia vào ngày 4 tháng 6. Được lệnh điều động sang Hạm đội Thái Bình Dương, nó thoạt tiên gia nhập Đội khu trục 13 tại cảng New York để chào đón chiếc  đưa Tổng thống Woodrow Wilson trở về sau khi tham dự Hội nghị hòa bình Versailes, rồi khởi hành đi sang vùng bờ Tây, đi đến San Diego vào ngày 7 tháng 8, nơi nó được Bộ trưởng Hải quân Josephus Daniels thị sát.

Elliot cơ động ngoài khơi cùng với hạm đội cho đến ngày 25 tháng 3 năm 1920, khi nó khởi hành đi sang Viễn Đông. Vào tháng 6, nó đón Đô đốc Albert Cleaves, Tổng tư lệnh Hạm đội Á Châu lên tàu và đưa ông đi ngược dòng sông Dương Tử nhằm điều tra vụ giết hại nhà truyền giáo người Mỹ William A. Reimert. Nó đã có mặt tại Trung Quốc vào lúc diễn ra những cuộc bạo động đe dọa tính mạng và tài sản của công dân Hoa Kỳ. Đến tháng 9, nó viếng thăm Lữ Thuận Khẩu và Đại Liên cho nhiệm vụ tình báo, rồi quay trở về căn cứ ở Cavite, Philippines để đại tu. Chiếc tàu khu trục quay trở về nhà tại San Francisco vào mùa Thu năm 1921. Đến tháng 10, nó đi đến San Diego, nơi nó nằm trong thành phần dự bị cho đến khi được cho xuất biên chế vào ngày 22 tháng 5 năm 1922.

Được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 8 tháng 2 năm 1930, Elliot hoạt động dọc theo vùng bờ Tây cùng với Đội khu trục 11 như tàu canh phòng máy bay trong các cuộc tập trận và cơ động hạm đội. Vào mùa Xuân năm 1934, nó lên đường đi sang vùng bờ Đông cho cuộc cơ động hạm đội hai đại dương. Nó được giao một vai trò mới vào năm 1935, trở thành tàu kéo mục tiêu tốc độ cao cho hạm đội. Từ năm 1937, nó liên tục có mặt trong các hoạt động huấn luyện và thử nghiệm. Đến năm 1940, nó tham gia cuộc Thám hiểm Eclipse đến Muleje, Baja California, rồi được điều về Trân Châu Cảng. Nó được cải biến thành một tàu quét mìn cao tốc, và được xếp lại lớp với ký hiệu lườn mới DMS-4 vào ngày 19 tháng 11 năm 1940.

Thế Chiến II
Thực hành cùng với Đội quét mìn 6, Elliot thường xuyên đi xa đến tại khu vực quần đảo Hawaii. Khi Hải quân Nhật tấn công Trân Châu Cảng vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, nó đang trên đường từ đảo Johnston quay trở về căn cứ cùng Lực lượng đặc nhiệm 3, và ngay lập tức bắt đầu nhiệm vụ tuần tra chống tàu ngầm. Nó tiếp tục tuần tra tại khu vực Hawaii cho đến ngày 11 tháng 7 năm 1942, khi nó lên đường đi quần đảo Aleut, gia nhập Đội đặc nhiệm 8.6 vào ngày 7 tháng 8 cho nhiệm vụ bắn phá Kiska, rồi làm nhiệm vụ tuần tra và hộ tống. Vào tháng 5 năm 1943, nó thực hiện nhiệm vụ quét mìn trước và trong khi diễn ra cuộc chiếm đóng đảo Attu.

Trình diện để hoạt động cùng Bộ chỉ huy Huấn luyện Tác chiến tại San Francisco vào tháng 6, Elliot phục vụ tại San Diego, làm nhiệm vụ kéo mục tiêu và làm tàu huấn luyện cho đến ngày 13 tháng 8 năm 1944. Lên đường đi Trân Châu Cảng, nó thực hiện nhiệm vụ tương tự cho đến ngày 22 tháng 7 năm 1945, được xếp lại lớp như một tàu phụ trợ với ký hiệu lườn AG-104 vào ngày 5 tháng 6 năm 1945, rồi quay trở về San Pedro để được cho xuất biên chế. Elliot được cho ngừng hoạt động vào ngày 12 tháng 10 năm 1945; và được bán để tháo dỡ vào ngày 29 tháng 1 năm 1946.

Phần thưởng
Elliot được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/e3/elliot.htm

Liên kết ngoài

 NavSource Photos

Lớp tàu khu trục Wickes
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến I
Tàu quét mìn trong Thế Chiến II
Tàu phụ trợ trong Thế Chiến II


title: USS Roper (DD-147)

text:
USS Roper (DD-147/APD-20) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, sau được cải biến thành một tàu vận chuyển cao tốc và mang ký hiệu lườn APD-20 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Roper là chiếc tàu chiến Hoa Kỳ đầu tiên đã đánh chìm một tàu ngầm Đức Quốc xã trong Thế Chiến II. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Thiếu tá Hải quân Jesse M. Roper (1851-1901), hạm trưởng chỉ huy chiếc , vốn đã tử trận trong cuộc Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ.

Thiết kế và chế tạo
Roper được đặt lườn vào ngày 19 tháng 3 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng William Cramp & Sons ở Philadelphia, Pennsylvania. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 8 năm 1918, được đỡ đầu bởi bà Jesse M. Roper, vợ góa Thiếu tá Roper, và được đưa ra hoạt động vào ngày 15 tháng 2 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Abram Claude.

Lịch sử hoạt động

Giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến
Sau khi chạy thử máy tại vùng biển ngoài khơi New England, Roper lên đường đi Châu Âu vào giữa tháng 6 năm 1919, và sau các chặng dừng tại Ponta Delgada, Gibraltar và Malta, đã thả neo tại Bosporus vào ngày 5 tháng 7. Trong tháng tiếp theo, nó hỗ trợ cho hoạt động của Ủy ban Hòa bình tại Hắc Hải, vận chuyển hành khách và thư tín giữa Constantinople, Novorossisk, Batum, Samsun và Trebizond. Vào ngày 20 tháng 8, nó lên đường quay trở về Hoa Kỳ, về đến New York nhưng lại lên đường sáu ngày sau đó. Cuối tháng đó, nó băng qua kênh đào Panama và đi đến San Diego, California.

Roper ở lại vùng bờ Tây cho đến tháng 7 năm 1921. Vào ngày 23 tháng 7, nó khởi hành từ San Francisco để nhận nhiệm vụ tại Hạm đội Á Châu. Đi đến Cavite thuộc quần đảo Philippine vào ngày 24 tháng 8, nó ở lại khu vực Philippines cho đến tháng 12; rồi di chuyển đến vùng biển Trung Quốc và hoạt động chủ yếu từ Hong Kong và Yên Đài suốt mùa Hè. Vào ngày 25 tháng 8 năm 1922, nó lên đường quay trở về Hoa Kỳ, đi ngang qua Nagasaki, Midway và Trân Châu Cảng và về đến San Francisco vào ngày 13 tháng 10. Hai ngày sau, nó chuyển sang San Pedro, California, rồi tiếp tục đi đến San Diego, nơi nó được cho xuất biên chế vào ngày 14 tháng 12 năm 1922 và neo đậu cùng Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương.

Roper được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 18 tháng 3 năm 1930 tại khu vực Thái Bình Dương. Nó hoạt động chủ yếu tại vùng Nam California trong các hải đội hiện dịch và dự bị luân phiên trong bảy năm tiếp theo; được bố trí đến Panama, Hawaii và vùng biển Caribe cho các cuộc cơ động tập trận hạm đội vào các năm 1931, 1933, 1935 và 1936. Nó còn tham gia các hoạt động tại vùng biển Alaska vào tháng 1 và tháng 2 năm 1936.

Vào tháng 2 năm 1937, Roper rời California, và sau khi băng qua kênh đào Panama, gia nhập Hạm đội Đại Tây Dương. Trong thời gian còn lại của năm và cho đến năm 1939, nó tiến hành các cuộc thực tập chủ yếu tại khu vực giữa Đại Tây Dương, và hàng năm tại vùng biển Caribe. Vào tháng 11 năm 1939, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra tại châu Âu, nó chuyển từ Norfolk, Virginia đến Key West, Florida, nơi nó tuần tra tại eo biển Yucatan và eo biển Florida. Đến tháng 12, nó quay trở lại Norfolk; rồi đến tháng 1 năm 1940 nó lại di chuyển về phía Nam, đến Charleston, South Carolina, vào tháng 3, nó đi lên phía Bắc làm nhiệm vụ tuần tra tại khu vực New England.

Thế Chiến II
Trong giai đoạn Tuần tra Trung lập trước chiến tranh, Roper hoạt động khắp vùng biển ngoài khơi bờ Đông và vùng vịnh Mexico. Có mặt ngoài khơi mũi Cod vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, khi chiến tranh nổ ra tại Thái Bình Dương, nó quay trở về Norfolk cho một đợt đai tu ngắn vào giữa tháng, rồi đi đến Argentia, Newfoundland. Vào đầu tháng 2 năm 1942, nó hoàn tất một chuyến hộ tống vận tải đến Londonderry Port, rồi vào tháng 3 quay trở về Norfolk cho nhiệm vụ tuần tra và hộ tống. Một tháng sau, trong đêm 13/14 tháng 4, nó phát hiện một tàu ngầm U-boat trên mặt nước ngoài khơi bờ biển North Carolina. Cuộc săn đuổi tiếp theo đã đưa đến việc đánh chìm bằng hải pháo chiếc U-85, một đơn vị thuộc Chi hạm đội U-boat 7.

Tác giả Helmut Schmoeckel, nguyên chỉ huy tàu ngầm U-802, trong một quyển sách năm 2002 đã cho rằng việc Roper không cứu vớt thủy thủ đoàn của chiếc U-85 sau khi họ bỏ tàu và tiếp tục thả mìn sâu nhắm vào U-85 là một tội ác chiến tranh. Căn cứ theo báo cáo hoạt động, cuộc tấn công diễn ra sau nữa đêm giờ địa phương sau khi Roper tiếp cận để nhận diện một mục tiêu không rõ (U-85) và suýt trúng một quả ngư lôi trước khi nổ súng. Vị sĩ quan chỉ huy đã trì hoãn việc cứu vớt cho đến khi trời sáng, và sau khi có sự hỗ trợ trên không của một thủy phi cơ PBY Catalina và một khí cầu do mối e ngại tấn công của một chiếc U-boat thứ hai. Không có hình thức kỷ luật nào cho thủy thủ đoàn của Roper và 29 thủy thủ U-85 tử trận được chôn cất với nghi thức quân sự tại Nghĩa trang Quốc gia Hampton. Hạm trưởng Roper, Thiếu tá Hải quân Hamilton W. Howe, được tặng thưởng huân chương Chữ thập Hải quân do chiến công đánh chìm tàu ngầm này và nghỉ hưu năm 1956 ở cấp bậc Chuẩn đô đốc.

Vào ngày 29 tháng 4, Roper cứu vớt 14 người sống sót từ chiếc tàu buôn Anh MV Empire Drum bị chiếc U-136 phóng ngư lôi đánh chìm năm ngày trước đó. Đến ngày 1 tháng 5, nó cứu vớt thêm 13 người sống sót khác từ Empire Drum. Họ được đưa lên bờ tại Norfolk, Virginia vào ngày hôm đó. Vào cuối tháng 5, Roper bắt đầu một loạt các chuyến hộ tống dọc bờ biển trải rộng từ Key West đến New York, kéo dài đến năm 1943. Sang tháng 2 năm đó, nó chuyển sang nhiệm vụ hộ tống tuyến biển Caribe - Địa Trung Hải, và tiếp tục vai trò này cho đến tháng 10, khi nó đi vào Xưởng hải quân Charleston để cải biến thành một tàu vận chuyển cao tốc.

Được xếp lại lớp với ký hiệu lườn mới APD-20 vào ngày 20 tháng 10 năm 1943, Roper rời Charleston vào cuối tháng 11, và tiến hành huấn luyện tại khu vực vịnh Chesapeake và ngoài khơi bờ biển Florida cho đến dịp năm mới 1944. Vào ngày 13 tháng 4, nó khởi hành đi sang phía Đông, và đến cuối tháng đã gia nhập lực lượng Đệ Bát hạm đội tại Oran, Algeria. Là một đơn vị thuộc Đội vận chuyển 13 được phân công hỗ trợ cho cuộc tấn công đổ bộ lên Ý, nó cho đổ bộ các đơn vị quân đội Pháp lên Pianosa vào ngày 17 tháng 6, và sang tháng 7 thực hiện các chuyến đi lại giữa Oran và Napoli cùng hoạt động dọc theo bờ Tây bán đảo Ý. Đến tháng 8, nó chuyển trọng tâm hoạt động sang miền Nam nước Pháp. Vào ngày 15 tháng 8, nó đi đến khu vực bờ biển như một đơn vị của lực lượng "Sitka" và cho đổ bộ lực lượng lên đảo Levant. Đến ngày 5 tháng 9, nó quay trở về Ý tiếp tục các chuyến đi lại giữa Naples và Oran, vào đầu tháng 12 đã rời Oran quay trở về Hampton Roads.

Đi đến Norfolk vào ngày 21 tháng 12, Roper lại ra khơi vào ngày 29 tháng 1 năm 1945. Băng qua Kênh đào Panama, nó trình diện để hoạt động cùng Hạm đội Thái Bình Dương, và sau các chặng dừng tại California và Hawaii, đã đi đến khu vực quần đảo Mariana. Vào ngày 11 tháng 5, nó rời Guam đi sang quần đảo Ryukyu, và sau khi đi đến Nakagusuku Wan vào ngày 22 tháng 5, nó chuyển đến khu vực thả neo Hagushi cùng ngày hôm đó. Ba ngày sau, đang khi làm nhiệm vụ canh phòng ngoài khơi khu vực vận chuyển, nó bị một máy bay tấn công cảm tử kamikaze đánh trúng.

Được lệnh quay trở về Hoa Kỳ để hoàn tất việc sửa chữa, nó rời Ryukyu vào ngày 6 tháng 6, và về đến San Pedro một tháng sau đó. Sang tháng 8, nó chuyển sang Xưởng hải quân Mare Island, nhưng cùng với việc xung đột kết thúc, công việc sửa chữa cũng bị dừng lại. Được cho ngừng hoạt động vào ngày 15 tháng 9 năm 1945, tên của Roper được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 11 tháng 10 năm 1945, và lườn tàu được bán cho hãng Lerner Company tại Oakland, California vào tháng 6 năm 1946 và bắt đầu được tháo dỡ từ tháng 12 tiếp theo.

Phần thưởng
Roper được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/r9/roper.htm

Liên kết ngoài
Uboat Archive – U-85
State Library of Wurttemberg War at Sea, April 1942 (tiếng Đức)

Lớp tàu khu trục Wickes
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu đổ bộ trong Thế Chiến II


title: USS Breckinridge (DD-148)

text:
USS Breckinridge (DD–148) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, sau được cải biến thành tàu phụ trợ AG-112 vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Thiếu úy Hải quân Joseph Breckinridge (1872-1898).

Thiết kế và chế tạo
Breckinridge được đặt lườn vào ngày 11 tháng 3 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng William Cramp & Sons ở Philadelphia, Pennsylvania. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 8 năm 1918, được đỡ đầu bởi cô Genevieve Dudley Breckinridge, cháu gái Thiếu úy Breckinridge, và được đưa ra hoạt động vào ngày 27 tháng 2 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Arthur L. Bristol.

Lịch sử hoạt động
Breckinridge gia nhập Lực lượng Khu trục trực thuộc Hạm đội Đại Tây Dương, hoạt động ngoài khơi vịnh Guantánamo, Cuba. Nó được bố trí dọc theo bờ Đông Hoa Kỳ chủ yếu trong nhiệm vụ phát triển và thử nghiệm các thiết bị sonar cho đến khi được cho xuất biên chế vào ngày 30 tháng 6 năm 1922 và đưa về lực lượng dự bị tại Philadelphia.

Breckinridge được cho nhập biên chế trở lại vào tháng 5 năm 1930, và phục vụ cùng Lực lượng Tuần tiễu trực thuộc Hạm đội Hoa Kỳ dọc theo bờ Đông cho đến cuối năm 1932. Nó lên đường đi sang khu vực Thái Bình Dương, nơi nó phục vụ cùng Lực lượng Tuần tiễu tại khu vực từ Alaska đến Trân Châu Cảng. Đến tháng 5 năm 1936, nó được điều động sang Hải đội Huấn luyện 10 và hoạt động dọc theo bờ Đông và vùng biển Cuba cho đến tháng 9 năm 1936 khi nó lại được cho xuất biên chế và đưa về lực lượng dự bị.

Breckinridge được cho nhập biên chế trở lại vào tháng 5 năm 1930, và phục vụ cùng Lực lượng Tuần tiễu trực thuộc Hạm đội Hoa Kỳ dọc theo bờ Đông cho đến cuối năm 1932. Nó lên đường đi sang khu vực Thái Bình Dương, nơi nó phục vụ cùng Lực lượng Tuần tiễu tại khu vực từ Alaska đến Trân Châu Cảng. Đến tháng 5 năm 1936, nó được điều động sang Hải đội Huấn luyện 10 và hoạt động dọc theo bờ Đông và vùng biển Cuba cho đến tháng 9 năm 1936 khi nó lại được cho xuất biên chế và đưa về lực lượng dự bị.

Sau ba năm bị bỏ không tại Philadelphia, Breckinridge được cho nhập biên chế trở lại vào tháng 9 năm 1939 và phục vụ cùng Đội 66 thuộc Hải đội Đại Tây Dương trong nhiệm vụ Tuần tra Trung lập. Đến tháng 12 năm 1940, nó được điều sang Trạm Tuần tra Nội địa tại Vùng kênh đào Panama, và sang tháng 5 năm 1941 nó đặt căn cứ tại Key West, Florida, làm nhiệm vụ tuần tra, tiến hành các thử nghiệm dưới nước và thực tập.

Breckinridge hoạt động trực thuộc Tư lệnh Duyên hải Tiền phương Caribe trong nhiệm vụ tuần tra và hộ tống cho đến tháng 12 năm 1943, khi nó được điều về Hạm đội Đại Tây Dương. Nó gia nhập Đội đặc nhiệm 21.13, một đội tìm diệt, vào ngày 14 tháng 1 năm 1944 cho các hoạt động càn quét chống tàu ngần giữa Đại Tây Dương. Quay trở về Norfolk vào ngày 27 tháng 2 sau một đợt hoạt động an bình, Đội đặc nhiệm 21.13 được giải tán và chiếc tàu khu trục đi đến Boston, Massachusetts để đại tu. Vào ngày 22 tháng 3, nó quay trở lại Norfolk gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 6 để hộ tống một đoàn tàu vận tải vượt Đại Tây Dương. Khởi hành vào ngày 24 tháng 3, đoàn tàu đi đến Địa Trung Hải mà không bị ngăn trở. Tuy nhiên, trong đêm 11 tháng 4/11/12 tháng 4, nhiều máy bay Đức đã tấn công đoàn tàu, gây hư hại cho tàu khu trục hộ tống .

Breckinridge quay trở về Boston vào ngày 11 tháng 5 năm 1944. Đến ngày 27 tháng 5, nó trình diện để phục vụ cùng Tư lệnh Duyên hải Tiền phương Caribe, và hoạt động tại vùng phụ cận vịnh Guantánamo, Cuba cho đến ngày 7 tháng 2 năm 1945, khi nó quay trở lại hoạt động cùng Hạm đội Đại Tây Dương. Sau khi trải qua đợt đại tu tại Xưởng hải quân Boston từ ngày 10 tháng 2 đến ngày 31 tháng 3, nó tiến hành các hoạt động tại New London, Connecticut như là soái hạm của Đội khu trục 54.

Vào ngày 30 tháng 6 năm 1945, Breckinridge được xếp lại lớp như một tàu phụ trợ với ký hiệu lườn AG-112. Sau một thời gian cải biến tại chi nhánh của Xưởng hải quân New York ở Bayonne, New Jersey, nó lên đường đi sang Thái Bình Dương, đi đến San Diego, California vào ngày 21 tháng 8. Nó trình diện để hoạt động cùng Tư lệnh Đội tàu sân bay 12 vào ngày 24 tháng 8, làm nhiệm vụ canh phòng máy bay và hộ tống. Nó phục vụ trong vai trò này cho đến khi được cho ngừng hoạt động vào ngày 30 tháng 11 năm 1945, và bị bán để tháo dỡ vào ngày 31 tháng 10 năm 1946.

Phần thưởng
Breckinridge được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Xem thêm
 được đặt tên theo cha của Thiếu úy Breckinridge.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/b9/breckinridge-i.htm

Liên kết ngoài
 NavSource Photos

Lớp tàu khu trục Wickes
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu phụ trợ trong Thế Chiến II


title: USS Barney (DD-149)

text:
USS Barney (DD–149) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, sau được cải biến thành tàu phụ trợ AG-113 vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Thiếu tướng Hải quân Joshua Barney (1759-1818).

Thiết kế và chế tạo
Barney được đặt lườn vào ngày 26 tháng 3 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng William Cramp & Sons ở Philadelphia, Pennsylvania. Nó được hạ thủy vào ngày 5 tháng 9 năm 1918, được đỡ đầu bởi cô Nannie Dornin Barney, chắt của Thiếu tướng Barney, và được đưa ra hoạt động vào ngày 14 tháng 3 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân J. L. Kauffman.

Lịch sử hoạt động
Barney trình diện để hoạt động cùng Đội khu trục 19 trực thuộc Hạm đội Đại Tây Dương, và tham gia các cuộc tập trận hạm đội và cơ động dọc theo vùng bờ Đông cho đến ngày 30 tháng 6 năm 1922, khi nó được cho xuất biên chế tại Philadelphia. Được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 1 tháng 5 năm 1930, Barney hoạt động cùng với Hải đội Khu trục thuộc Lực lượng Tuần tiễu dọc theo vùng bờ Đông và tại vùng biển Caribe, cho đến khi băng qua kênh đào Panama vào tháng 2 năm 1932 để tham gia tập trận Vấn đề Hạm đội ngoài khơi San Francisco. Tiếp tục ở lại vùng bờ Tây, nó phục vụ trong một thời gian với biên chế rút gọn cùng Hải đội Khu trục 20 thuộc Lực lượng Tuần tiễu. Đến năm 1935 nó thực hiện chuyến đi cùng với Đội khu trục 3 đến Alaska rồi đến Honolulu, và sau đó đến khu vực Puget Sound để tập trận hạm đội.

Quay trở lại vùng bờ Đông, Barney thực hiện các chuyến đi huấn luyện cùng với Hải đội huấn luyện 10 cho đến tháng 11 năm 1936, khi nó được cho xuất biên chế. Được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 4 tháng 10 năm 1939, nó phục vụ tuần tra cùng Đội 66 thuộc Hải đội Đại Tây Dương, và trong năm tiếp theo cùng Đội tuần tra Duyên hải thuộc Lực lượng Phòng thủ Quân khu 18 Hải quân.

Từ tháng 12 năm 1941 đến tháng 11 năm 1943, Barney được phân về vùng biển Caribe hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Trinidad Tây Ấn thuộc Anh và vịnh Guantánamo, Cuba. Vào ngày 18 tháng 9 năm 1942, nó va chạm với tàu chị em , bị hư hại nặng và hai thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng do rơi xuống biển. Cả hai con tàu phải quay trở về Willemstad, Curaçao, Tây Ấn thuộc Hà Lan, nơi việc sửa chữa tạm thời được tiến hành, rồi Barney khởi hành quay về Xưởng hải quân Charleston. Việc sửa chữa triệt để hoàn tất vào tháng 12 năm 1942, và nó quay trở lại khu vực biển Caribe.

Từ ngày 14 tháng 1 đến tháng 5 năm 1944, Barney hoàn tất hai chuyến hộ tống đoàn tàu vận tải vượt Đại Tây Dương đến Bắc Phi. Từ tháng 5 năm 1944 đến tháng 2 năm 1945, nó lại hộ tống các đoàn tàu vận tải tại vùng biển Caribe. Sang tháng 3 năm 1945, nó được phân về Lực lượng Đặc nhiệm 25 tham gia các hoạt động huấn luyện cùng tàu ngầm tại các eo biển Long Island và Block Island. Đến ngày 30 tháng 6 năm 1945, nó được xếp lại lớp như tàu phụ trợ với ký hiệu lườn AG-113. Barney được cho ngừng hoạt động vào ngày 30 tháng 11 năm 1945 và bị bán để tháo dỡ vào ngày 13 tháng 10 năm 1946.

Phần thưởng
Barney được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/b2/barney-ii.htm

Liên kết ngoài
 NavSource Photos

Lớp tàu khu trục Wickes
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu phụ trợ trong Thế Chiến II


title: USS Blakeley (DD-150)

text:
USS Blakeley (DD–150) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Đại tá Hải quân Johnston Blakeley (1781-1814). Được hạ thủy năm 1918, nó đã tuần tra tại vùng bờ Đông Hoa Kỳ trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến. Được cho xuất biên chế và bỏ không trong nhiều năm, nó quay trở lại phục vụ vào đầu Thế Chiến II, làm nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải tại vùng biển Caribe. Đang khi tuần tra vào ngày 25 tháng 5 năm 1942, nó trúng một quả ngư lôi phóng từ tàu ngầm Đức U-156, làm vỡ ra một đoạn  phần mũi tàu. Sau khi được sửa chữa tạm, nó đi đến Xưởng hải quân Philadelphia để được gắn phần mũi của chiếc tàu chị em  vốn đã ngưng hoạt động. Nó trải qua phần lớn thời gian còn lại của chiến tranh hộ tống các đoàn tàu vận tải cho đến khi chiến tranh kết thúc, và bị bán để tháo dỡ vào năm 1945.

Thiết kế và chế tạo

Blakeley là một trong số 111 chiếc tàu khu trục thuộc lớp Wickes được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo từ năm 1917 đến năm 1919. Nó cùng với 20 tàu chị em được chế tạo tại xưởng đóng tàu của hãng William Cramp and Sons ở Philadelphia, Pennsylvania, theo những đặc tính kỹ thuật và bản vẽ chi tiết do Bath Iron Works thiết kế.

Nó có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và mớn nước sâu . Khi chạy thử máy, Blakeley đạt được tốc độ tối đa . Nó được trang bị bốn khẩu pháo /50 caliber, hai khẩu /23 caliber và mười hai ống phóng ngư lôi ngư lôi . Thành phần thủy thủ đoàn bao gồm 122 sĩ quan và thủy thủ. Con tàu được vận hành bởi hai turbine hơi nước Curtis và bốn nồi hơi Yarrow.

Chi tiết về tính năng thể hiện của Blakeley không được biết rõ, nhưng nó nằm trong nhóm tàu khu trục lớp Wickes được gọi không chính thức là "Kiểu Liberty" để phân biệt với nhóm được chế tạo dựa trên bản vẽ chi tiết do hãng Bethlehem thiết kế, vốn sử dụng turbine Parsons hay Westinghouse. Những chiếc nhóm Liberty bị xuống cấp nhanh chóng trong phục vụ, và cho đến năm 1929 tất cả 60 chiếc trong nhóm này được Hải quân cho nghỉ hưu. Đặc tính thể hiện thực sự của các con tàu này thấp hơn nhiều so với tính năng được kỳ vọng, đặc biệt là khía cạnh hiệu suất nhiên liệu, khi hầu hết chỉ đi được  ở tốc độ  thay vì  ở  theo thiết kế tiêu chuẩn. Lớp cũng gặp vấn đề khi bẻ lái và trọng lượng.

Blakeley được đặt lườn vào ngày 26 tháng 3 năm 1918. Nó được hạ thủy vào ngày 19 tháng 9 năm 1918, được đỡ đầu bởi bà Charles Adams Blakeley, và được đưa ra hoạt động vào ngày 8 tháng 5 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân W. Brown, Jr.. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai được đặt tên theo Đại tá Blakeley, sau chiếc tàu phóng lôi  nhập biên chế năm 1904. Chiếc thứ ba của Hải quân Hoa Kỳ mang tên này là , một tàu frigate thuộc lớp Knox, vốn còn được đặt nhằm vinh danh cả Johnston Blakeley lẫn Phó đô đốc Charles Adams Blakely (1879-1950).

Lịch sử hoạt động
Gia nhập Hạm đội Đại Tây Dương, Blakeley làm nhiệm vụ tuần tra dọc theo bờ Đông Hoa Kỳ cho đến khi được xuất biên chế vào ngày 29 tháng 6 năm 1922, và neo đậu cùng Hạm đội dự bị tại Philadelphia. Nó nhập biên chế trở lại từ năm 1932 đến năm 1937 để phục vụ cùng Hạm đội Tuần tiễu, rồi lại được cho xuất biên chế tại Philadelphia. Ngân sách quân sự cắt giảm là lý do chính của các giai đoạn không hoạt động này, vì Hải quân không có đủ kinh phí hay nhân lực để duy trì một số tàu chiến, trong đó có Blakeley.

Nó nhập biên chế trở lại vào ngày 16 tháng 10 năm 1939, và làm nhiệm vụ Tuần tra Trung lập cho đến khi Đế quốc Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng thúc đẩy Hoa Kỳ tham gia Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó bắt đầu làm nhiệm vụ hộ tống đoàn tàu vận tải tại vùng biển Caribe, bao gồm một nhiệm vụ vào tháng 2 năm 1942 bảo vệ một đoàn tàu chuyển quân đến trú đóng tại Curaçao ở Tây Ấn thuộc Hà Lan.

Vào ngày 25 tháng 5 năm 1942, Blakeley tuần tra ngoài khơi Martinique cùng với tàu chị em , khám xét các tàu bè đi đến đề phòng các hoạt động của phe Vichy Pháp. Lúc 08 giờ 30 phút, nó đổi hướng để đuổi theo một tín hiệu mục tiêu dò được bằng sonar. Không tìm thấy gì tại chỗ, thủy thủ đoàn cho rằng tín hiệu là do một bầy cá vược đen. Khi con tàu đang trên đường quay trở lại hướng cũ, nó bị đánh trúng một quả ngư lôi phóng từ một tàu ngầm U-boat Đức U-156 dưới quyền chỉ huy của Werner Hartenstein vốn đã không bị phát hiện. Quả ngư lôi đã đánh trúng giữa các khoang 18 và 24 ở khoảng  bên dưới mực nước, áp lực của vụ nổ làm thủng một lỗ  phía trước mũi và sàn tàu trước. Sau nhiều phút, thủy thủ đoàn xác định họ vẫn có thể điều khiển được con tàu, kiểm soát và xoay xở đưa nó quay trở về Fort-de-France; con tàu bẻ lái bằng cách kết hợp điều khiển bánh lái và thay đổi tốc độ của trục chân vịt, và bốn giờ sau vụ tấn công, nó thả neo tại Fort-de-France. Sáu người đã thiệt mạng và 21 người bị thương trong vụ tấn công. Hartstein đánh điện về Bộ chỉ huy lực lượng U-boat ở Lorient xin phép để kết liễu Blakeley, nhưng yêu cầu bị từ chối. Các tàu khu trục , ,  và hai thủy phi cơ PBY Catalina thuộc Liên đội VP-53 đã trợ giúp cho Blakeley.

Ở Fort-de-France, nó được gắn một vách ngăn gỗ che phủ khu vực bị quả ngư lôi thổi tung, cùng một quả neo tạm làm từ trục và hộp số xe tải. Sau đó Blakeley lên đường đi bằng chính động lực của nó đến San Juan, Puerto Rico, nơi một mũi tàu giả bằng thép được lắp đặt. Từ đây, nó đi đến Xưởng hải quân Philadelphia để được sửa chữa vĩnh viễn. Vào giữa năm 1942, Blakeley được thay thế bằng phần phía trước của con tàu chị em  đã ngừng hoạt động. Nó cũng được trang bị vũ khí và hệ thống điện tử mới, bao gồm việc nâng cấp radar. Công việc sửa chữa hoàn tất vào tháng 9 năm 1942, và tiếp nối nhiệm vụ hộ tống vận tải tại vùng biển Caribe.

Blakeley trải qua phần lớn thời gian còn lại của chiến tranh làm nhiệm vụ hộ tống vận tải tại vùng biển Caribe, ngoại trừ hai đợt bố trí ngắn đến Đại Tây Dương: từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 23 tháng 2 năm 1943, nó được điều động vào nhiệm vụ tìm-diệt cùng Đội đặc nhiệm 21.13 ở Bắc Đại Tây Dương, và từ ngày 24 tháng 3 đến ngày 11 tháng 5 năm 1943, nó hộ tống một đoàn tàu vận tải đi Bizerte, Tunisia. Từ ngày 18 tháng 3 đến ngày 13 tháng 6 năm 1945, nó đặt căn cứ tại New London, Connecticut, tham gia huấn luyện tàu ngầm Hoa Kỳ tại eo biển Long Island trong việc lẩn tránh tàu khu trục đối phương.

Sau nhiệm vụ này, Blakeley được cho ngừng hoạt động tại Xưởng hải quân Philadelphia vào ngày 21 tháng 7 năm 1945, và được bán để tháo dỡ vào ngày 30 tháng 11 cùng năm đó.

Phần thưởng
Blakeley được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/b7/blakeley-ii.htm

Liên kết ngoài
 NavSource Photos

Lớp tàu khu trục Wickes
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến I
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: USS Elliot

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Elliot, chiếc thứ nhất được đặt theo Thiếu tá Hải quân Richard M. Elliot (1888-1918), trong khi chiếc thứ hai được đặt theo Thiếu tá Hải quân Arthur J. Elliot II (1933-1968):

  là một tàu khu trục lớp Wickes, sau cải biến thành một tàu quét mìn cao tốc rồi thành một tàu phụ trợ, hạ thủy năm 1918 và bị tháo dỡ năm 1946
  là một tàu khu trục lớp Spruance hạ thủy năm 1974 và ngừng hoạt động năm 2003

Xem thêm
USS George F. Elliott

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: USS Barney

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Barney, được đặt nhằm vinh danh Thiếu tướng Hải quân Joshua Barney (1759-1818):

  là một xuồng phóng lôi hạ thủy năm 1900 và bị tháo dỡ năm 1920
  là một tàu khu trục lớp Wickes hạ thủy năm 1918 và bị tháo dỡ năm 1946
  là một tàu khu trục tên lửa điều khiển lớp Charles F. Adams hạ thủy năm 1960 và ngừng hoạt động năm 1990

Xem thêm
  là một tàu phà được Hải quân Liên bang sử dụng trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: USS Blakely

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Blakely hay Blakeley, hai chiếc đầu được đặt theo Đại tá Hải quân Johnston Blakeley (1781-1814), trong khi chiếc thứ ba được đặt nhằm vinh danh cả Johnston Blakeley lẫn Phó đô đốc Charles Adams Blakely (1879-1950):

  là một tàu phóng lôi hạ thủy năm 1900 và ngừng hoạt động năm 1919
  là một tàu khu trục lớp Wickes hạ thủy năm 1918 và bị bán để tháo dỡ năm 1945
  là một tàu khu trục hộ tống mang ký hiệu lườn DE-1072, sau được xếp lại lớp như một tàu frigate, thuộc lớp Knox được hạ thủy năm 1969 và ngừng hoạt động năm 1991

Xem thêm

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Hải Phòng (định hướng)

text:
Hải Phòng là thành phố cảng lớn nhất miền bắc Việt Nam. Ngoài ra, tên Hải Phòng còn được đặt cho nhiều địa danh, tổ chức, tên người khác nhau.

Tỉnh
tỉnh Hải Phòng, 1 tỉnh thành lập năm 1887, giải thể năm 1898

Đường phố
 Đường Hải Phòng, một tuyến đường đi qua địa bàn các quận Hải Châu và Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
 Đường Hải Phòng thuộc khu Tiêm Sa Chủy, quận Du Tiêm Vượng, phía tây bán đảo Cửu Long, Hồng Kông
 Đường Hải Phòng ở Thượng Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tổ chức
 nha Hải phòng một loại cơ quan phòng thủ bờ biển của triều đình nhà Nguyễn, được đặt ra trong thời kỳ 1858-1888 thời Tự Đức đến Đồng Khánh tại các vùng địa phương có cửa biển quan trọng như Nam Định (Nam Định-Thái Bình) (cửa Ba Lạt, cửa Trà Lý, cửa Đại An), Hải Dương (Hải Phòng) (cửa Cấm, cửa Thái Bình), Thừa Thiên Huế (Kinh kỳ có cửa Thuận An), Quảng Nam (Đà Nẵng) (cửa Hàn). Đứng đầu nha Hải phòng là chức quan Hải phòng sứ (tương tự chức Doanh điền sứ, hay chức Sơn phòng sứ).
 Cảng Hải Phòng
 Ga Hải Phòng
 Câu lạc bộ bóng đá Vicem Hải Phòng
 Giáo phận Hải Phòng
 Nhà thờ chính tòa Hải Phòng
 Nhà hát lớn Hải Phòng
 Trường Đại học Hải Phòng
 Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
 Trường Đại học Y Hải Phòng
 Đoàn Chèo Hải Phòng

Xem thêm

 Hải Phong


title: Kuroko – Tuyển thủ vô hình

text:
là một manga Nhật về bóng rổ được viết và minh họa bởi Fujimaki Tadatoshi. Ra mắt vào tháng 12 năm 2008, manga kể về những nỗ lực của một đội bóng rổ trường cao trung trên con đường phấn đấu vươn tới giải quốc gia. Anime được sản xuất bởi Production I.G và bắt đầu phát sóng từ ngày 7 tháng 4 năm 2012, kết thúc vào ngày 22 tháng 9 năm 2012. Phần 2 của anime được phát sóng vào ngày 6 tháng 10 năm 2013. Tại Việt Nam, manga đã được cấp phép bản quyền cho Nhà xuất bản Kim Đồng, ấn bản phát hành vào năm 2011,  còn anime được mua bản quyền và phát sóng trên HTV3.

Cốt truyện

Đội bóng rổ trường sơ trung Teikō đã tạo nên tiếng tăm lừng lẫy bằng cách càn quét hết tất cả các cuộc thi. Những thành viên thường trực của đội bóng này được biết đến với cái tên Thế Hệ Kì Tích  Sau khi tốt nghiệp sơ trung, năm ngôi sao của đội đến học ở những trường trung học khác nhau với những đội bóng danh tiếng. Tuy nhiên, có một tin đồn rằng: còn một thành viên nữa thuộc "Thế Hệ Kì Tích", bóng ma thứ sáu. Cầu thủ bí ẩn này hiện đang là học sinh năm nhất của trường cao trung Seirin, một ngôi trường mới được thành lập với một đội bóng đầy tiềm năng nhưng ít được biết đến. Giờ đây, Kuroko Tetsuya, thành viên thứ sáu của "Thế Hệ Kì Tích", và Kagami Taiga, một cầu thủ có năng lực tiềm ẩn từng học sơ trung ở Mĩ đang hướng Seirin trở thành nhà vô địch của Nhật Bản, hạ gục từng thành viên của "Thế hệ Kỳ tích".Câu chuyện của ánh sáng và bóng tối sẽ đi về đâu?

Nhân vật

Kuroko - Tuyển thủ vô hình tập hợp rất nhiều các cầu thủ, quản lý, huấn luyện viên và người hướng dẫn. Đa số là những chàng trai học sinh cao trung chơi trong đội bóng của trường họ.

Truyền thông

Manga
Kuroko - Tuyển thủ vô hình được viết và minh họa bởi Fujimaki Tadatoshi và đã được chuyển thành một bộ truyện manga dài tập ra mắt ở Weekly Shonen Jump bắt đầu từ tháng 12 năm 2008. Những tập truyện được xuất bản thành tankōbon vol bởi Shueisha với tập đầu tiên ra mắt vào ngày 3 tháng 4 năm 2009. Tính đến ngày 4 tháng 10 năm 2013 đã có hơn 220 chương truyện và 24 tập đơn hành bản được phát hành. Truyện vẫn tiếp tục được sáng tác.

Anime

Anime được sản xuất dựa trên các tập manga của Kuroko - Tuyển thủ vô hình và được chịu trách nhiệm sản xuất bởi Production I.G. Phim đã được lên sóng vào ngày 7 tháng 4 năm 2012 và kết thúc Season 1 ngày 22 tháng 9 năm 2012 với 25 tập. Sau khi kết thúc mùa 1, nhà sản xuất lên kế hoạch tiếp tục phát sóng mùa 2 vào năm 2013. Thông tin từ tờ báo Shounen Jump đã cho biết Kuroko - Tuyển thủ vô hình mùa 3 sẽ có vào tháng 3 năm 2015 . Anime cũng đã được phát hành DVD và định dạng Blu-ray.

Game
Một phiên bản trò chơi PSP đã được tung ra vào tháng 3 năm 2012. Các cầu thủ trong game sẽ tập hợp và phát triển một đội bóng rổ, trong khi vẫn duy trì các mối quan hệ nội bộ giữa các nhân vật.

Tiểu thuyết
Series The Kuroko no Basuke –Replace– tập hợp những mẩu chuyện nhỏ ở trường trung học Teikō được viết theo định dạng Light Novel. Tính đến nay đã có 5 tiểu thuyết được phát hành kể về những câu chuyện cổ tích trong lễ hội của trường, lúc đi cắm trại và những dịp khác.

Vomic
Vomic là một góc nhỏ trong chương trình TV Sakiyomi Jan Bang!, nơi các diễn viên lồng tiếng lồng thoại cho các nhân vật trong các bộ manga nổi tiếng. Các manga được lên sóng xoay vòng theo tháng. Kuroko - Tuyển thủ vô hình được xuất hiện trong chương trình vào tháng 1/2011, có 8 tập phim và được lồng tiếng chapter 26, 27, 28.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official Anime Website

Manga năm 2008
Manga dài tập
Anime năm 2012
Shōnen manga
Chương trình sắp phát sóng
Anime và manga thể thao
Manga Shūeisha
Shonen Jump+
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng
Anime truyền hình dài tập năm 2012
Anime truyền hình dài tập năm 2013
Manga năm 2014
Anime truyền hình dài tập năm 2015
Phim anime năm 2017
Anime dài tập dựa trên manga
Anime và manga hài
Chương trình của Mainichi Broadcasting System
Medialink
Production I.G
Nhượng quyền thương mại Shueisha
Manga Viz Media


title: Lại Văn Quang

text:
Lại Văn Quang (chữ Hán: 赖文光, 1827 – 1868), dân tộc Khách Gia, tướng lãnh Thái Bình Thiên Quốc, từng tham gia khởi nghĩa Kim Điền vào buổi đầu của phong trào, được phong Tuân vương. Sau khi Thiên Kinh thất thủ, ông trở thành thủ lĩnh Đông Niệp quân trong giai đoạn sau của phong trào khởi nghĩa Niệp quân.

Trong Tự thuật của mình, Văn Quang cho biết ông lớn lên ở Quảng Tây , nguyên quán là Gia Ứng Châu, Quảng Đông (nay thuộc địa cấp thị Mai Châu, Quảng Đông).

Tham gia khởi nghĩa
Năm Hàm Phong đầu tiên (1851), Văn Quang tham gia khởi nghĩa Kim Điền của phong trào Thái Bình Thiên Quốc. Sau đó theo quân Thái Bình chuyển đi chiến đấu ở các nơi Quế Bình, Vĩnh An (nay là Mông Sơn); tiếp đó từ Quảng Tây tiến vào Hồ Nam, Hồ Bắc.

Năm sau (1852), ông nhiệm chức quan văn. Năm sau nữa (1853), Thái Bình Thiên Quốc định đô ở Nam Kinh, đổi gọi là Thiên Kinh, Văn Quang ở lại kinh thành làm việc. Sau sự biến Thiên Kinh (1856), phong trào tổn thất một lượng lớn tướng sĩ, ông chuyển sang nhiệm chức quan võ, phụng mệnh đi Giang Tây chiêu binh, nhằm tăng cường lực lượng cho nghĩa quân.

Mùa xuân năm thứ 8 (1858), Hồng Tú Toàn lại phái Văn Quang đi Giang Bắc phục vụ Trần Ngọc Thành, tham gia chiến đấu ở An Huy, Hồ Bắc.

Ba lần Tây chinh
Mùa xuân năm thứ 10 (1860), Văn Quang có công trong 2 chiến dịch đại phá Đại doanh Giang Nam, được phong làm Kiệt Thiên Nghĩa. Mùa thu, quân Thái Bình tiến hành cuộc Tây Chinh lần thứ 2, ông theo quân đánh vào An Huy, Chiết Bắc. ngày 10/3 năm thứ 11 (1861), Văn Quang đánh bại quan quân của phó tướng Dư Tế Xương, chiếm được Hoắc Sơn. Ngày 18, đại quân của Trần Ngọc Thành đánh hạ Hoàng Châu thuộc Hồ Bắc (nay là khu Hoàng Châu, Hoàng Cương, Hồ Bắc) rồi giao cho ông trấn thủ. Ngày 15 tháng 6, cánh quân Nam lộ của Lý Tú Thành đến huyện Vũ Xương (nay là địa cấp thị Ngạc Châu) ở bờ đối diện Hoàng Châu, Văn Quang lập tức báo cáo đại lược tình hình Giang Bắc cho ông ta, thông suốt tin tức của hai cánh quân.

Tháng 9, An Khánh thất thủ, tình thế nguy ngập, Văn Quang bỏ Hoàng Châu lui về phía đông, hội họp với Trần Ngọc Thành. Ông kiến nghị: "Nên liên kết với Trương (Nhạc Hành) – Miêu (Bái Lâm) ở phía bắc để nương tựa Kinh Tả (phía đông Bắc Kinh, tức các tỉnh Sơn Đông, An Huy, Giang Tô), tiếp đó đưa kỳ binh ra lấy vùng Kinh (tức Kinh Châu, nay là Giang Lăng, Hồ Bắc), Tương (tức Tương Dương, nay là Tương Dương, Hồ Bắc); không quá nửa năm, binh nhiều tướng lắm, có thể khôi phục tỉnh Hoàn (Hoàn là An Huy, ở đây chỉ An Khánh), mà còn củng cố cửa ngõ kinh sư (tức Thiên Kinh), đây là thượng sách." . Trần Ngọc Thành không nghe. Sau khi lui về Lư Châu thuộc An Huy (nay là Hợp Phì), ông được phong Tuân vương, nhận lệnh cùng Phù vương Trần Đắc Tài, Khải vương Lương Thành Phú, Hỗ vương Lam Thành Xuân viễn chinh Hà Nam, Thiểm Tây.

Tháng 2 năm Đồng Trị đầu tiên (1862), Văn Quang đưa quân từ Lư Châu vượt sông Hoài vây đánh Dĩnh Châu (nay là Phụ Dương), không hạ được; ngày 12 tháng 2, vào Hà Nam đánh Tân Thái, tiếp đó quấy nhiễu Nam Dương; đi qua Trấn Bình, Nội Hương, Tích Xuyên; vào Thiểm Nam, vây đánh Thương Nam, Thương Châu; chiếm lĩnh Trấn An, Hiếu Nghĩa Thính (nay là Tạc Thủy); ra Đại Dục Khẩu, đến Doãn Gia Vệ (nay là nhai đạo Dẫn Trấn, khu Trường An, Tây An), uy hiếp Tây An. Lúc này, được tin Lư Châu nguy cấp, ông lập tức rút về phía đông để cứu viện, rời Thiểm Tây, vào Hà Nam; ở Vũ Dương hội họp với cánh quân của Mã Dung Hòa. Nhận tin Lư Châu thất thủ, Ngọc Thành bị hại, họ rẽ xuống Hồ Bắc ở phía nam, rồi quyết định lần nữa tiến đánh Thiểm Tây. Ngày 7 tháng 2 (1863, vẫn còn trong năm Âm lịch), nghĩa quân đánh lấy Hưng An thuộc Thiểm Tây (nay là An Khang), chiếm trọn huyện Miện (nay là huyện Miễn).

Đầu tháng 10 năm thứ 2 (1863), Văn Quang cùng bọn Trần Đắc Tài đại phá quan quân, giết chết bọn tổng binh Hạ Lan Quế, Tiêu Khánh Tứ, Hà Ngọc Lâm, Trần Thiên Trụ cùng tri huyền Chu Phiền Thọ, đánh hạ trọng trấn Hán Trung.

Ngày 10 tháng 2 năm thứ 3 (1864), bọn Văn Quang nhận lệnh cứu viện Thiên Kinh, quyết định chia 3 lộ nam hạ. Ông cùng bọn Trần Đắc Tài, Lam Thành Xuân làm bắc lộ, từ Thiểm Tây đi Trấn An, Sơn Dương, Thương Châu, hẹn với trung lộ, nam lộ hội họp ở 1 dải Tương Dương thuộc Hồ Bắc, tiếp tục tiến quân. Sau khi bọn họ đến Tích Xuyên, Nội Hương thuộc Hà Nam, hội họp với các cánh quân Niệp, lực lượng trở nên lớn mạnh, chia 4 lộ cùng tiến. Văn Quang đưa quân Thái Bình cùng quân Niệp của Trương Tông Vũ làm lộ thứ 2, chuyển đến Hồ Bắc. Ngày 26 tháng 5, đánh bại quan quân ở Thọ Sơn (thuộc hương Nam, huyện Ứng Sơn, phủ Đức An, nay là huyện cấp thị Quảng Thủy, địa cấp thị Tùy Châu), giết chết bọn Hộ quân thống lĩnh Thư Bảo, doanh tổng Đức Long A, tràn xuống Hoàng Pha, Hoàng Châu, Ma Thành, La Điền, chuẩn bị đông tiến.

Tổ chức Tân Niệp
Ngày 19 tháng 7, Thiên Kinh thất thủ, lòng người tan rã, bọn Văn Quang trước sau đánh bại quan quân ở các nơi La Sơn thuộc Hà Nam và Quang Sơn thuộc Hồ Bắc, nhưng không thể xoay chuyển cục diện. Thượng tuần tháng 11, quân Thái Bình của Trần Đắc Tài thua trận tại Hoắc Sơn thuộc Hoàn Bắc, bọn Mã Dung Hòa đầu hàng triều đình, Lam Thành Xuân bị bắt và bị giết, Đắc Tài uống thuốc độc tự sát, tình thế nguy ngập. Nhằm thoát khỏi vòng vây của quan quân đang dần khép lại, ông đưa bộ hạ từ Vân Mộng nhắm đến Ngạc Bắc, rồi dần dần hội họp với tàn quân đột vây từ Hoắc Sơn. Thượng tuần tháng 12, Văn Quang đánh bại Tăng Cách Lâm Thấm ở Tương Dương, rồi liên hiệp với quân Niệp của Trương Tông Vũ nhắm đến Dự Nam.

Hoàn cảnh khó khăn đã buộc các tướng sĩ quân Thái Bình và quân Niệp bàn đến giải pháp liên hiệp nhằm chống lại cường địch. Hạ tuần tháng 11, quân Thái Bình của bọn Văn Quang và quân Niệp của bọn Trương Tông Vũ hợp nhất toàn lực lượng, biên chế mới đội ngũ, tổ chức Tân Niệp quân tại giao giới Dự - Ngạc. Ông được đề cử làm thủ lĩnh. Bọn họ vẫn dùng niên hiệu và phong hiệu của Thái Bình Thiên Quốc. Tân Niệp quân căn cứ đặc điểm địa hình của phương bắc, tăng kỵ binh, giảm bộ binh, nhằm nâng cao khả năng cơ động của đội ngũ.

Ngày 12 tháng 12, quân Niệp Mới đánh bại quan quân của Tăng Cách Lâm Thấm ở Đường Pha thuộc Đặng Châu, Hà Nam. Hạ tuần tháng giêng (1865, vẫn còn trong năm Âm lịch), lại đánh bại quân của Tăng ở Lỗ Sơn, chém chết bọn thống lĩnh Hằng Linh, phó đô thống Thư Luân Bảo. Văn Quang thừa thắng tận dụng khả năng lưu động của nghĩa quân, đông áp sát huyện Diệp, bắc đi qua Tương Thành, đội gió tuyết nhắm đến Tân Trịnh, Úy Thị; sau tiêu diệt quan quân ở phụ cận Yên Lăng, lại nam hạ các nơi Tây Bình, Nhữ Dương (nay là Nhữ Nam), Chánh Dương, Tín Dương. Quan quân vừa đến Tín Dương, nghĩa quân lại đi lên phía bắc, vượt qua Hứa Châu, Tuy Châu, từ Khảo Thành vào Sơn Đông.

Nghĩa quân vòng vo quanh quẩn ở các nơi Tào Châu, Tế Ninh Châu, Duyện Châu, Nghi Châu thuộc Lỗ Nam và Hải Châu thuộc Giang Tô, khiến quan quân đuổi theo vất vả. Ngày 10 tháng 5 năm thứ 4 (1865), nghĩa quân từ Vấn Thượng thuộc Sơn Đông vượt Vận Hà, đi qua huyện Phạm (nay là huyện Phạm, địa cấp thị Bộc Dương, Hà Nam), Bộc Châu, Vận Thành ở phía tây, đến được Gia Mật Trại, Hác Hồ Đồng, Cao Lâu Trại (còn gọi là Cao Trang Tập) thuộc huyện Hà Trạch, Tào Châu, tham gia sắp đặt binh mã đợi truy binh. Ngày 18, quan quân của Tăng Cách Lâm Thấm rơi vào ổ mai phục, chủ tướng Tăng Cách Lâm Thấm và nhiều tướng lĩnh cùng hơn 7000 quan quân bị tiêu diệt, quân Niệp Mới giành được thắng lợi vẻ vang nhất trong lịch sử đấu tranh của phong trào.

Chống quân Tương – Hoài
Triều đình nhiệm mệnh cho Tăng Quốc Phiên thống soái quân Tương – Hoài tiễu phạt, Quốc Phiên tiến hành chiến lược "lấy tĩnh chế động", thiết lập vòng vây quanh 4 tỉnh Dự, Hoàn, Tô, Lỗ, từ từ xiết lại hòng tiêu diệt nghĩa quân. Văn Quang đưa quân đi qua Hà Nam đến Hoàn Bắc, cùng bọn Trương Tông Vũ vây đánh Trĩ Hà Tập, mãi không hạ được; vào ngày 25 tháng 7 cởi vây, cùng Trương Tông Vũ chia nhau hoạt động ở 2 lộ Hoàn, Dự - Lỗ, Tô.

Ngày 18 tháng giêng (1866, vẫn còn trong năm Âm lịch), Văn Quang đưa quân vào Hồ Bắc, chiếm Ma Thành, tiến hạ Hoàng Pha. Ngày 18 tháng 2 năm thứ 5 (1866), nghĩa quân đại phá quan quân ở Hoàng Cương, giết chết tổng binh Lương Hồng Thắng. Tiếp đó đi qua Dự Đông, chạy khỏi Hoàn Bắc, nhắm đến Sơn Đông. Ngày 26 tháng 4, hội họp với Trương Tông Vũ ở Vận Thành thuộc Sơn Đông. Trung tuần tháng 5, nghĩa quân liên tiếp bị quân Hoài của đề đốc Lưu Minh Truyện đánh bại ở Cự Dã, Hà Trạch, 2 cánh quân lại tách ra, chia nhau hoạt động ở 1 dải Tô Bắc, Hoàn Bắc và Dự Đông.

Lúc này, Tăng Quốc Phiên đề xuất mặt tây lấy sông Sa và sông Giả Lỗ, mặt nam lấy sông Hoài làm phòng tuyến; mặt bắc từ Chu Tiên Trấn đến Khai Phong và bờ nam Hoàng Hà nam đào hào xây tường, hòng vây khốn quân Niệp Mới ở khu vực giao giới Ngạc, Dự, Hoàn. Trung tuần tháng 9, Văn Quang, Tông Vũ hội quân ở 1 dải Vũ Châu, Hứa Châu, tìm các vị trí chưa xây tường ở khoảng từ Chu Tiên Trấn về phía bắc đến Khai Phong, theo đó thoát ra, vượt qua Úy Thị, Trung Mưu nhắm hướng bắc mà chạy. Đêm 24 tháng 9, nghĩa quân xông qua tường tại Lô Hoa Cương ở mặt nam Khai Phong, đánh tan quân Dự của tuần phủ Lý Hạc Niên, chạy theo hướng đông, vượt Trần Lưu, đi khỏi Sơn Đông. Kế hoạch vây diệt của Tằng Quốc Phiên phá sản.

Sau đó, Văn Quang tiếp tục hoạt động ở Trung Nguyên, còn bọn Tông Vũ chuyển sang các tỉnh Thiểm Tây, Cam Túc ở phía tây, liên kết với nghĩa quân dân tộc Hồi, sử cũ gọi là Đông Niệp – Tây Niệp. Có thuyết cho rằng bọn họ bất đồng về chiến lược, nhưng Văn Quang trong Tự thuật đã nhận rằng ông phái bọn Tông Vũ đi, nhằm tạo thế ỷ giốc, tránh tình trạng co cụm ở Trung Nguyên. Trên thực tế, 2 cánh quân Niệp Mới bị quan quân chia cắt, cô lập, không thể phối hợp với nhau được nữa.

Lãnh đạo Đông Niệp
Ngày 29 tháng 10, bọn Văn Quang, Nhâm Hóa Bang, Phạm Nhữ Tăng soái quân Đông Niệp vượt Hoàng Hà (lúc này hạ du vẫn chưa đổi dòng), tiến vào tây nam bộ Sơn Đông, muốn tấn công đê Vận Hà, nhằm chiêu mộ nhân lực, vật lực ở khu vực phía đông Vận Hà. Nhưng nghĩa quân đi lại trong khoảng từ Vận Thành ở phía bắc, đến các nơi Phong (huyện), Bái (huyện) thuộc Giang Tô ở phía nam, cả tháng trời không có kết quả; vào đầu tháng 12 đành quay về Hà Nam, ngày 22 đến được đông bắc bộ Hồ Bắc.

Bấy giờ Văn Quang trù hoạch sẽ đưa đại quân đi Tứ Xuyên, để lại 1 cánh quân giữ Hồ Bắc, 1 cánh khác đánh Kinh Tử Quan ở giao giới Hà Nam, Thiểm Tây để nối lại liên lạc với quân Tây Niệp, đồng thời liên kết với nghĩa quân dân tộc Hồi của Vân Nam, dân tộc Miêu của Quý Châu cùng kháng Thanh. Nhưng Lý Hồng Chương lên thay Tằng Quốc Phiên, vẫn duy trì phương lược vây diệt, chỉ thay đổi biện pháp:, sẵn sàng bỏ trống một khu vực hiểm yếu, dẫn dụ nghĩa quân vào đó mà tiêu diệt. Nhờ vậy, Hồng Chương đã khắc phục được khiếm khuyết phân tán binh lực của quan quân, khắc chế được khả năng lưu động của nghĩa quân.

Ngày 11 tháng giêng (1867, vẫn còn trong năm Âm lịch), quân Đông Niệp đẩy lui đề đốc Quách Tùng Lâm ở La Gia Tập thuộc Chung Tường, Hồ Bắc, tiêu diệt 4000 quan quân; ngày 26, giết được mấy trăm quân Hoài của tổng binh Trương Thụ San ở Dương Gia Hà thuộc Đức An. Sau đó, nghĩa quân đi qua Kinh Sơn, An Lục, Tương Dương, Tảo Dương rồi quay lại An Lục, tụ họp ở phụ cận Doãn Gia Hà (nay là Vĩnh Long Hà) thuộc Kinh Sơn. Ngày 19 tháng 2 năm thứ 6 (1867), họ đẩy lui quân Hoài của Lưu Minh Truyện, giết chết bọn tổng binh Đường Điện Khôi, ký danh tổng binh Điền Lý An, phó tướng Ngô Duy Chương cùng hơn 600 quân, còn có mấy trăm người bị thương. Không ngờ quân Tương của đề đốc Bào Siêu tiến đánh dữ dội ở phía sau, Văn Quang cổ vũ sĩ tốt kháng địch, nhưng quan quân 2 mặt giáp công, dùng Phách sơn pháo luân phiên oanh kích, bắn chết phần lớn kỵ binh Niệp. Đến hoàng hôn, nghĩa quân đại bại, bị giết hơn vạn, bị bắt hơn 8000 người, tổn thất nặng nề . Ông soái nghĩa quân ra sức đột vây, chạy sang Hà Nam ở phía bắc, men theo giao giới Ngạc – Dự ghé qua phủ Tín Dương, vào thượng tuần tháng 3 trở lại Hồ Bắc, từ Hoàng An chạy đi Ma Thành, Kỳ Thủy, Quảng Tế (nay là Vũ Huyệt), Hoàng Mai.

Ngày 23 tháng 3, nghĩa quân tiêu diệt 8000 quân Tương ở Lục Thần Cảng thuộc Kỳ Thủy, chém bọn ký danh Bố chính sứ Bành Dục Quất cùng đề đốc La Triêu Vân, tổng binh Bành Quang Hữu hơn 30 quan tướng. Sau đó, Văn Quang đưa quân nhắm hướng tây quay lại 1 dải Cữu Khẩu (nay là trấn Cựu Khẩu) thuộc Chung Tường, Doãn Gia Hà thuộc Kinh Sơn. Vì bị quan quân ngăn trở, ông không thể vượt Hán Thủy để vào Xuyên, đành trở lại Tảo Dương, tiến vào Hà Nam. Gặp phải quân Hoài chặn đánh, vào thượng tuần tháng 5, nghĩa quân lại nhắm đến Hồ Bắc, nhưng bị Lưu Minh Truyện đuổi kịp ở bờ đông Hán Thủy, không thể vượt sông. Văn Quang đành vượt qua Kinh Sơn, Chung Tường, Tảo Dương mà lên phía bắc. Hạ tuần tháng ấy, trở lại Hà Nam, quyết định đông tiến Sơn Đông thay vì tây tiến Thiểm Tây như dự định. Trong Tự thuật, ông cho biết các tướng lãnh Đông Niệp e ngại Xuyên, Thiểm hiểm trở, không phù hợp với kỵ binh; lại thêm tin đồn Tứ Xuyên có nạn đói, nên phải từ bỏ dự định tây tiến .

Đầu tháng 6, Văn Quang đưa quân tiến vào nội địa phủ Tào Châu, Sơn Đông. Ngày 3, được nhân dân Lương Sơn dẫn lối, nghĩa quân từ bến đò Đái Gia Miếu vượt Vận Hà, phá vỡ tường đê, tiến đến Đông Bình, sau đó tấn công Thái An ở phía đông, uy hiếp Tế Nam, nhằm thẳng vào bán đảo Sơn Đông; ngày 30 áp sát Yên Đài. Lúc này, đạo viên  Phan Úy kêu gọi quân đội Anh, Pháp bố phòng, lại thêm đội thuyền buôn từ Thiên Tân vượt biển đến giúp, Sơn Đông tuần phủ Đinh Bảo Trinh cũng góp quân. Quân Đông Niệp bị bức phải lui về 1 dải Phúc Sơn, Ninh Hải (nay là Mưu Bình).

Rơi vào trùng vây
Quân Đông Niệp tiến vào (bán đảo) Giao Đông (tức khu vực phía đông của sông Giao Lai), Lý Hồng Chương lấy Vận Hà làm vòng ngoài, Giao Lai Hà làm vòng trong, tiến hành bố phòng; men theo Giao Lai Hà đặt trọng binh làm bộ chỉ huy, giăng thuyền làm rào chắn; đồng thời lấy Hoàng Hà làm phòng tuyến mặt bắc, Lục Đường Hà thuộc Tô Bắc làm phòng tuyến mặt nam, hòng vây khốn nghĩa quân. Nghe tin, Văn Quang chuyển hướng đi Lai Dương, Tức Mặc, đột kích Ma Loan Khẩu ở phía nam Giao Lai Hà không xong, chuyển lên đột kích Tân Hà ở phía bắc cũng không được; sau đó dò biết ở phía bắc Giao Lai Hà có bãi cát không thể xây đê, đó là một đoạn của Duy Hà chảy ra biển, quan quân lại phòng ngự rất sơ sài , bèn vào ngày 19 tháng 8, từ bãi cát bên ngoài miếu Hải Thần, dốc toàn lực đột phá phòng tuyến quan quân, vượt Duy Hà, tây tiến đến huyện Duy (nay là khu Hàn Đình, địa cấp thị Duy Phường), Xương Lạc .

Nghĩa quân tuy vượt qua phòng tuyến Giao Lai Hà, nhưng vẫn nằm trong khoảng giữa Giao Lai Hà và Vận Hà. Văn Quang đi qua An Khâu, Lâm Cù rồi nam hạ Cử Châu, Nhật Chiếu, tiến đến các nơi Cống Du, Đàm Thành, Bi Châu, Túc Thiên, Thuật Dương thuộc giao giới Lỗ - Tô, nhưng không thể đột phá phòng tuyến của quan quân. Văn Quang rẽ về Lâm Nghi, Duyện Châu Phủ thuộc Sơn Đông, tại đây lại bị quan quân ngăn trở, tây không vượt được Vận Hà, bắc không vượt được Hoàng Hà; lại thêm mưa thu dầm dề, nước sông dâng cao, khiến cho phạm vi tác chiến nhỏ hẹp, lương thực thiếu thốn, tình thế ngày càng nguy khốn.

Ngày 12 tháng 11, nghĩa quân bị quan quân của Lưu Minh Truyền tập kích ở núi Tùng Thụ thuộc huyện Duy, 1 ngày thua 3 trận, chủ lực tổn thất, vì thế chạy về phía nam đi Giang Tô. Ngày 19, lại thua ở Cống Du, Lỗ vương Nhiệm Hóa Bang bị bộ hạ làm phản sát hại. Sau đó, Văn Quang trở lên Sơn Đông. Ngày 5 tháng 12, nghĩa quân bị Lưu Minh Truyền mai phục trong khoảng giữa huyện Duy, Thọ Quang nên đại bại. Ngày 24, Văn Quang triển khai trận quyết chiến cuối cùng ở khoảng giữa Bắc Dương Hà và Di Hà ở phía nam Thọ Quang, nghĩa quân bị giết hơn 2 vạn, bị bắt hơn 1 vạn, Thủ vương Phạm Nhữ Tăng tử trận. Ông đưa khoảng 4, 5000 tàn binh nam hạ, đêm mồng 1 tháng giêng (1868, vẫn còn trong năm Âm lịch), từ Hưng Hà Đầu, Trương Gia Loan thuộc phía nam Thuật Dương, đột phá phòng tuyến Lục Đường Hà, men bờ nam Vận Hà chạy đi Hoài An, Bảo Ứng và Tiên Nữ Miếu (nay là Giang Đô). Trên đường nghĩa quân nhiều lần bị chặn đánh, lực lượng càng lúc càng ít đi. Ngày 5 tháng giêng, Văn Quang đưa hơn ngàn người đi thẳng đến Ngõa Diêu Phố ở đông bắc Dương Châu, bị quân Hoài của đạo viên Ngô Dục Lan chặn đánh. Ông bị thương và bị bắt, quân Đông Niệp hoàn toàn thất bại.

Trong nhà lao, Văn Quang ghi lại quá trình hoạt động của nghĩa quân Thái Bình Thiên Quốc và Tân Niệp. Tự thuật của ông, Lý Tú Thành, Hồng Nhân Can là 3 nguồn tư liệu quan trọng nhất về hai cuộc khởi nghĩa lớn phản kháng nhà Thanh còn lưu lại đến ngày nay. Ngày 10 tháng giêng, Văn Quang bị hành hình ở Lão Hổ Sơn bên ngoài thành Dương Châu.

Tham khảo
 Hội sử học Trung Quốc – "Trung Quốc cận đại sử" Tư liệu tùng san, Thái Bình Thiên Quốc và Niệp quân
 Trương Trọng Hãn (chủ biên) – Hồ Bắc thông chí, Niệp quân, Sách 3
 Chu Học Cần (chủ biên) – Tiễu bình Niệp phỉ phương lược, quyển 277

Chú thích

Sinh năm 1827
Mất năm 1868
Người Quảng Tây
Người Quảng Đông
Nhân vật quân sự Thái Bình Thiên Quốc
Niệp quân
Người Khách Gia


title: Chỉ huy Ramona

text:
Chỉ huy Ramona (Comandanta Ramona, 1959 - 6 tháng 1 năm 2006) là bí danh của một nữ lãnh đạo cấp cao người Maya của Quân đội Giải phóng Dân tộc Zapata (Ejército Zapatista de Liberación Nacional - EZLN, hay quân đội Zapatista), một tổ chức cách mạng của người dân da đỏ bản địa có căn cứ đặt ở Chiapas, một bang nằm ở miền Tây Nam của México. Bà là một trong những nữ lãnh đạo nổi tiếng nhất của quân đội Zapatista và có vai trò quan trọng trong thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa Zapatista tại Chiapas, và bà cũng là thành viên của Hội đồng Bản địa Cách mạng Bí mật (Comité Clandestino Revolucionario Indígena - CCRI)

Mặc dù là phụ nữ, Ramona đã vượt qua định kiến về kỳ thị nữ giới để trở thành một lãnh đạo chủ chốt của phong trào Zapatista. Bà đã tham gia tích cực trong việc đòi quyền bình đẳng cho phụ nữ, vận động việc sử dụng đại trà bao cao su và vận động cho quyền tự do yêu đương và sống chung với nhau mà không cần kết hôn, đây là những yêu cầu táo bạo xét trong một nước toàn tòng Công giáo như México. Ramona được cho là thành biểu tượng của bình đẳng và phẩm giá cho những phụ nữ nghèo khổ và cho những phụ nữ người bản địa.

Tiểu sử và sự nghiệp
Ramona là một trong những thành viên tham gia phong trào Zapatista từ sớm và đóng một vai trò quan trọng trong việc gây dựng quân đội Zapatista. Bà cùng với một đồng đội là Ana Maria đã tham gia biên soạn Luật Cách mạng của Phụ nữ vào năm 1993 dựa trên việc nghiên cứu tỉ mỉ về vấn đề bất bình đẳng nam nữ trong cộng đồng người da đỏ Chiapas. Trong cuộc khởi nghĩa Zapatista ngày 1 tháng 1 năm 1994, Ramona tổ chức nhánh tấn công chỉ huy bởi Ana Maria. Bà cũng là một trong những đại diện của ELZN tham gia đàm phán và ký kết Hòa ước San Andrés vào tháng 2 năm 1996 và tham gia tích cực vào quá trình vận động yêu cầu chính phủ México thực hiện nghiêm ngặt các điều khoản của hòa ước. Bà đặc biệt yêu cầu chính phủ phải giải quyết vấn đề kỳ thị phái nữ, thực thi các cải tổ về pháp luật để đảm bảo bình đẳng giới tính và xóa bỏ tâm tưởng "nam tôn nữ ti" đang tồn tại trong xã hội.

Cùng lúc đó, tại thủ đô México D. F. diễn ra Diễn đàn Người bản địa Toàn quốc từ ngày 3 đến ngày 8 tháng 1 năm 1996 - sự kiện đánh dấu sự thành lập của Đại hội Người bản địa Toàn quốc (Congreso Nacional Indígena). Vào tháng 10 cùng năm, một cuộc họp mặt khẩn cấp của Đại hội được tổ chức trước tình hình các cuộc hội họp của những tổ chức người bản địa diễn ra khắp nơi và việc chính quyền càng ngày càng bị quân sự hóa. Mặc dù ban đầu ELZN bị cấm tham gia, phong trào và chính quyền México cuối cùng đã đạt được thỏa thuận để cho Chỉ huy Ramona dẫn đầu một nhóm đại biểu của ELZN đến thủ đô México tham dự sự kiện này. Uy tín lớn lao mà Ramona giành được trong các cuộc đàm thoại đã khiến bà trở thành lựa chọn của ELZN trong chuyến đi lần đó. Chỉ huy Ramona là nhân vật lãnh đạo đầu tiên của ELZN có buổi phát biểu trước công chúng ngay tại thủ đô của một quốc gia và bà cũng là chỉ huy đầu tiên của EZLN có chuyến du hành công khai ra khỏi vùng Chiapas.

Tại đây, bà phát biểu:

Sự hiện diện của chỉ huy Ramona tại Đại hội được cho là một vinh dự của sự kiện này. Zolia Cortes, đại biểu người da đỏ bản địa ở bang Oaxaca đã nói: "Chúng tôi rất vui khi người chị em của mình có mặt, và chúng tôi sẽ đón chào chị với tất cả sự đoàn kết và lòng kính trọng. Đối với chúng tôi, Ramona là một biểu tượng, không chỉ đối với riêng EZLN. Chị đại diện cho hàng triệu phụ nữ muốn thay đổi đất nước này." Chỉ huy Ramona cũng đã nhận được sự che chở của những người ủng hộ phong trào Zapatista trước sự truy lùng của cơ quan chính quyền.

Lần xuất hiện cuối cùng trước công chúng của chỉ huy Ramona là vào phiên họp toàn thể của phong trào Zapatista tại Caracol de La Garrucha ở quận Francisco Gómez vào ngày 16 tháng 9 năm 2005, với nội dung nhằm chuẩn bị cho cuộc vận động "Chiến dịch Khác" (La otra campaña) diễn ra vào đầu năm 2006. Trong thời gian đó, Ramona đang chống chọi với căn bệnh ung thư mà bà mắc hồi năm 1994. Ramona đã từng trải qua cuộc phẫu thuật cấy ghép thận vào năm 1995 với quả thận được hiến từ một người anh em trai và chi phí được vận động quyên góp bởi phong trào Zapatista. Cuộc phẫu thuật này đã kéo dài cuộc sống bà thêm một thập kỷ.

Chỉ huy Ramona mất ngày 6 tháng 1 năm 2006. Phó chỉ huy Marcos, lãnh đạo của ELZN, đã tạm ngưng "Chiến dịch Khác" trong vòng ít ngày để tham gia tổ chức tang lễ cho Ramona.

Chú thích

Tham khảo
Davison, Phil (2006). "Comandante Ramona; Zapatista rebel leader dies." The Independent. January 11.
Ross, John (1999). "The Zapatistas Are Back." LA Weekly. March 19.
Zwarenstein, Carlyn (2006). "Legacy of a Zapatista rebel." Toronto Globe and Mail. January 11.

Liên kết ngoài
 Suspende el EZLN periplo por la muerte de Ramona.
 Una mujer dulce y discreta con la fuerza de una bomba (Hermann Bellinghausen en La Jornada, 7 de enero del 2006.)
 La comandanta (Luis Javier Garrido en La Jornada, 13 de enero del 2006.)

Chết vì bệnh lao


title: Con đường Dokkaebi

text:
Đoạn đường Dokkaebi là đoạn đường bí ẩn nằm trên đảo Jeju (Hàn Quốc), đang trở thành một điểm thu hút khách khi đến du lịch tại hòn đảo này. Dokkaebi là đoạn đường duy nhất tại Hàn Quốc nếu cho dừng xe ô tô ở dưới chân dốc, tắt máy thì xe sẽ tự động "chạy lên" mà không cần đến động cơ hay lực đẩy bên ngoài.

Địa hình
Con đường 1100 nằm trên độ cao 300 so với mực nước biển, dài 35,1 km nối liền thành phố Cheju(Jeju) và thành phố Seogwipo chạy qua Eorimok và Yeongshil trên đỉnh núi Halla. Với nền địa chất là đá đen được hình thành sau các đợt phun trào của núi lửa, nên đã tạo ra định hình đặc biệt cho đoạn đường này.

Vị trí
Dokkaebi là đoạn đường dài khoảng 100m, nằm cách sân bay quốc tế Jeju khoảng 7 km về hướng nam và nằm cạnh khu công viên tình yêu JeJu.

Chú thích

Giao thông Hàn Quốc


title: Siêu dự án

text:
Siêu dự án là một dự án đầu tư rất lớn. Siêu dự án được định nghĩa là trị giá hơn 1 tỷ USD và thu hút rất nhiều quan tâm công chúng bởi vì các tác động đối với cộng đồng, môi trường và ngân sách. Đầu tư trong siêu dự án để kích thích nền kinh tế nói chung là một chính sách phổ biến kể từ khi cuộc khủng hoảng kinh tế những năm 1930.

Siêu dự án bao gồm cầu, hầm, đường cao tốc, đường sắt, sân bay, cảng biển, nhà máy điện, đập nước, các dự án xử lý nước thải, khu kinh tế đặc biệt, dầu và các dự án khai thác khí tự nhiên, tòa nhà, hệ thống công nghệ thông tin, các dự án hàng không vũ trụ, hệ thống vũ khí; tuy nhiên, hầu hết các siêu dự án phổ biến là nhà máy thủy điện, nhà máy điện hạt nhân và dự án giao thông công cộng lớn.

Danh sách

Tham khảo

Dự án
Quản lý rủi ro