title: Lãnh thổ Dakota

text:
Lãnh thổ Dakota (tiếng Anh: Dakota Territory hay Territory of Dakota) là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 2 tháng 3 năm 1861 cho đến 2 tháng 11 năm 1889 khi phần đất bị thu hẹp cuối cùng còn lại của lãnh thổ bị tách ra làm hai và cho phép gia nhập vào liên bang để trở thành hai tiểu bang Bắc Dakota và Nam Dakota.

Lịch sử
Lãnh thổ Dakota gồm có phần đất cận bắc nhất thuộc Cấu địa Louisiana của Hoa Kỳ. Tên lãnh thổ ám chỉ đến chi hệ Dakota của các bộ lạc người bản địa Sioux sinh sống trong khu vực vào lúc đó. Phần lớn Lãnh thổ Dakota trước kia từng là một phần của các lãnh thổ Minnesota và Nebraska. Khi Minnesota trở thành một tiểu bang vào năm 1858, phần đất còn lại nằm giữa sông Missouri và ranh giới phía tây của Minnesota trở thành vô tổ chức. Khi Hiệp định Yankton được ký kết vào cuối năm đó với kết quả phần nhiều vùng đất của người bản địa Sioux được nhượng cho chính phủ Hoa Kỳ thì những người định cư đầu tiên tại đây đã tổ chức một chính quyền lâm thời không chính thức và đã vận động cho vùng đất này được trở thành một lãnh thổ nhưng không thành công. Ba năm sau đó, cháy rể của tổng thống tân cử Abraham Lincoln's là J.B.S. Todd đã đích thân vận động cho vùng đất này trở thành một lãnh thổ và sau cùng chính phủ tại Washington chính thức thành lập Lãnh thổ Dakota. Nó trở thành một lãnh thổ có tổ chức vào ngày 2 tháng 3 năm 1861. Ngay khi thành lập, Lãnh thổ Dakota bao trùm phần lớn các tiểu bang Montana và Wyoming ngày nay.

Lãnh thổ Dakota trong Nội chiến Hoa Kỳ
Lãnh thổ Dakota không trực tiếp dính líu vào Nội chiến Hoa Kỳ nhưng có tuyển mộ một số binh sĩ để bảo vệ các khu định cư sau Chiến tranh Dakota 1862. Chính cuộc chiến tranh này đã gây ra sự thù địch với các bộ lạc Sioux trong Lãnh thổ Dakota. Quân khu Tây Bắc đã phái quân viễn chinh vào Lãnh thổ Dakota trong các năm 1863, 1864 và 1865. Quân khu cũng thiết lập các binh trại trong Lãnh thổ Dakota để bảo vệ các khu định cư biên cương của Lãnh thổ Dakota, Iowa và Minnesota và lưu thông dọc theo sông Missouri.

Lãnh thổ Dakota và trở thành tiểu bang
Sau nội chiến, sự thù địch vẫn tiếp tục với người bản địa Sioux cho đến khi Hiệp định Fort Laramie được ký kết vào năm 1868. Vào năm 1868, các lãnh thổ mới được thành lập đã khiến cho diện tích của Lãnh thổ Dakota thu hẹp lại như ranh giới hiện tại của hai tiểu bang Nam và Bắc Dakotas. Các quận của lãnh thổ được phân định vào năm 1872 trong đó có Quận Bottineau, Quận Cass và các quận khác.

Sau khi trở thành một lãnh thổ có tổ chức, dân số tăng rất chậm trong những năm đầu tiên và rồi tăng rất nhanh từ năm 1870 đến 1880. Dân số người da trắng phát triển chậm vì một số lý do. Chính yếu là vì người bản địa Sioux được xem là rất thù địch và là một mối đe dọa cho các người định cư đầu tiên trong lãnh thổ. Dần dần người bản địa bị đánh bại và không còn là mối đe dọa lớn.

Việc gia tăng dân số có thể là nhân tố góp phần làm phát triển hệ thống đường sắt, đặc biệt là hệ thống Đường sắt Bắc Thái Bình Dương. Những người định cư tìm đến Lãnh thổ Dakota là di dân từ các lãnh thổ khác ở miền tây và cũng có nhiều người khác từ Bắc và Tây Âu đến. Nhóm người này gồm có số đông là người Na Uy, Đức, Thụy Điển, và Canada.

Thương nghiệp ban đầu chỉ chủ yếu là mua bán da thú. Nó được tiến hành bằng tàu chạy hơi nước dọc theo các con sông đến các khu định cư. Vàng được tìm thấy tại Black Hills vào năm 1874 và đã thu hút nhiều người định cư hơn, làm bùng nổ chiến tranh Sioux lần cuối cùng. Sự bùng nổ dân số làm cho nhu cầu về thịt gia tăng, kéo theo sự phát triển chăn nuôi bò trên các vùng đất rộng lớn của lãnh thổ. Với sự xuất hiện của hệ thống đường sắt, nông nghiệp trồng lúa mì trở thành một nguồn nông sản sinh lợi chính của lãnh thổ. Lãnh thổ gặp hó khăn kinh tế vào thập niên 1880 vì giá lúa mì xuống thấp và thời tiết khô hạn.

Thủ phủ lãnh thổ là Yankton từ năm 1861 cho đến năm 1883 khi nó được dời về Bismarck. Lãnh thổ Dakota được chia thành tiểu bang Bắc Dakota và Nam Dakota vào ngày 2 tháng 11 năm 1889. Việc cho phép lãnh thổ gia nhập vào liên bang thành hai tiểu bang, chớ không phải là một, được thực hiện vì một số lý do. Hai trung tâm dân số của lãnh thổ nằm tại góc đông bắc và đông nam của lãnh thổ, cách nhau đến vài trăm dặm Anh. Nếu Dakota được phép trở thành một tiểu bang thì nó sẽ là tiểu bang lớn thứ hai của Hoa Kỳ, đứng sau tiểu bang California (Texas vẫn chưa được phép tái gia nhập liên bang sau nội chiến). Lúc đó cũng có một số áp lực muốn giữ các tiểu bang mới có diện tích gần như bằng nhau. Trên mức độ quốc gia, có áp lực từ đảng Cộng hòa muốn có hai tiểu bang để đảng được thêm quyền lực trong Quốc hội Hoa Kỳ (mỗi tiểu bang được hai Thượng nghị sĩ tại Quốc hội Hoa Kỳ).

Xem thêm
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Lãnh thổ của Pháp bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Dakota:
Louisiane, 1682–1764 và 1803
Lãnh thổ của Tây Ban Nha mà sau đó trả lại cho Pháp:
Luisiana, 1764–1803
Lãnh thổ của Vương quốc Anh bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Dakota:
Rupert's Land, 1670–1870
Lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Dakota:
Cấu địa Louisiana, 1803–1804
Địa khu Louisiana, 1804–1805
Lãnh thổ Louisiana, 1805–1812
Lãnh thổ Missouri, 1812–1821
Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
Lãnh thổ Iowa, 1838–1846
Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
Lãnh thổ Nebraska, 1854–1867
Lãnh thổ Idaho, 1863–1890
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đó từng là một phần của Lãnh thổ Dakota:
Lãnh thổ Idaho, 1863–1890
Lãnh thổ Montana, 1864–1889
Lãnh thổ Wyoming, 1868–1890
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Dakota:
Tiểu bang Nebraska, 1867 (sáp nhập đất năm 1882)
Tiểu bang Bắc Dakota, 1889
Tiểu bang Nam Dakota, 1889
Tiểu bang Montana, 1889
Tiểu bang Wyoming, 1890

Ghi chú

Liên kết ngoài
Collection of Historical Photographs of the Dakota Territory

Lịch sử tiền bang North Dakota
Lịch sử tiền bang South Dakota
Lịch sử tiền bang Wyoming
Khởi đầu năm 1861
Chấm dứt năm 1889


title: Nepenthes albomarginata

text:
Nepenthes albomarginata là một loài nấp ấm nhiệt đới có nguồn gốc từ Borneo, bán đảo Malaysia, và Sumatra.

Lịch sử thực vật học
Nepenthes albomarginata lần đầu tiên được thu thập bởi Thomas Lobb năm 1848. Nó đã được chính thức mô tả một năm sau đó bởi John Lindley trong The Gardeners' Chronicle.

Loài này được đưa vào canh tác tại Vương quốc Anh vào năm 1856.

Sinh thái
Nepenthes albomarginata là một loài phổ biến, xuất hiện ở Borneo, bán đảo Malaysia và Sumatra. Nó cũng được tìm thấy trên hòn đảo nhỏ như Nias và Penang. Nó phân bố theo độ cao của 0-1.200 m so với mực nước biển.

Thứ
N. albomarginata f. sanguinea Toyoda ex Hinode-Kadan (1985) nom.nud.
N. albomarginata var. rubra (Hort. ex Macfarl.) Macfarl. (1908)
N. albomarginata var. tomentella (Miq.) Beck (1895)
N. albomarginata var. typica Beck (1895) nom.illeg.
N. albomarginata var. villosa Hook.f. (1873)

Lai tự nhiên

N. albomarginata × N. ampullaria
? N. albomarginata × N. chaniana
N. albomarginata × N. clipeata
N. albomarginata × N. eustachya
N. albomarginata × N. gracilis
N. albomarginata × N. hirsuta
N. albomarginata × N. macrovulgaris
N. albomarginata × N. northiana [=N. × cincta]
N. albomarginata × N. rafflesiana
N. albomarginata × N. reinwardtiana [=N. × ferrugineomarginata]
? N. albomarginata × N. sanguinea
N. albomarginata × N. veitchii

N. albomarginata × N. northiana

N. albomarginata × N. reinwardtiana

Tham khảo

Liên kết ngoài

Photographs of N. albomarginata  at the Carnivorous Plant Photofinder
Nepenthes albo-marginata of Penang Hill

A
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật Malaysia
Thực vật Sumatra


title: You Give Good Love

text:
"You Give Good Love" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Whitney Houston, phát hành như là đĩa đơn chủ đạo trích từ album đầu tay mang chính tên cô tại Mỹ vào tháng 2 năm 1985 bởi hãng thu âm Arista, và là đĩa đơn thứ hai trích từ album ở Vương quốc Anh. Bài hát được viết bởi LaLa và sản xuất bởi Kashif. Khi LaLa gửi Kashif bản sao của bài hát, ban đầu được cung cấp cho Roberta Flack, nhưng sau đó ông nghĩ rằng nó sẽ là phù hợp hơn với Whitney Houston và nói với Arista rằng ông muốn Whitney thu âm bài hát này. Bài hát nhận được những đánh giá chủ yếu là tích cực từ các nhà phê bình

Việc phát hành "You Give Good Love" đã đem đến cho Whitney sự chú ý và đứng trong thị trường âm nhạc da đen, theo đó đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot Black Singles, nhưng nó cũng là một hit pop bất ngờ, khi đạt hạng 3 trên Billboard Hot 100, đây là đĩa đơn top 10 đầu tiên trong sự nghiệp của cô. Sau đó đĩa đơn được chứng nhận Vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA). Bài hát đã được phát hành chính thức ở một số nước như Úc, Canada, Nhật Bản, New Zealand và Vương quốc Anh, nhưng không lọt vào top 40 ở bất kì quốc gia nào, ngoại trừ Canada, nơi mà nó lọt vào top 10. Bài hát đã giành giải đĩa đơn Soul/R&B được yêu thích tại lễ trao giải American Music Awards lần thứ 13, cũng như được đề cử ở hạng mục Trình diễn giọng R&B nữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Grammy lần thứ 28 năm 1986

Video ca nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Karen Bellone, trong đó Whitney Houston biểu diễn tại một câu lạc bộ và có một nhiếp ảnh gia đã quay lại màn trình diễn của cô ấy. Houston đã biểu diễn ca khúc tại nhiều chương trình truyền hình khác nhau và các lễ trao giải như The Tonight Show Starring Johnny Carson, The 1985 R&B Countdown và Giải thưởng Soul Train Music Awards lần thứ I, cũng như trong 3 chuyến lưu diễn đầu của cô và một số ngày trong The Bodyguard World Tour (1993-1994) và My Love Is Your Love World Tour (1999). "You Give Good Love" cũng xuất hiện trên ba album tổng hợp của Houston là Whitney: The Greatest Hits (2000), Love, Whitney (2001) và The Essential Whitney Houston (2011).

Danh sách track và định dạng
AUS 12" Maxi-Vinyl / UK 12" Maxi-Vinyl Single
A "You Give Good Love" (Extended Version) 4:55
B1 "Someone for Me"
B2 "Thinking About You"
AUS 7" Vinyl / JPN 7" Vinyl Single
A "You Give Good Love" – 4:33
B "Greatest Love of All" – 4:55
UK 7" Vinyl Single
A "You Give Good Love"
B "Thinking About You"
US 7" Vinyl Single
A "You Give Good Love" – 3:58
B "Greatest Love of All" – 4:55

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Tài liệu

Đọc thêm
 "Whitney Houston" article in Ashyia Henderson Contemporary Black Biography, Volume 28, Gale Group 2001 reproduced on Biography Resource Center Thomson Gale 2005
 "Whitney Houston" article in Contemporary Newsmakers 1986, Gale Research 1987 published on Biography Resource Center Thomson Gale 2005

Liên kết ngoài
"You Give Good Love" music video at MTV.com
"You Give Good Love" lyrics  at Rhapsody.com

Đĩa đơn năm 1985
Đĩa đơn của Whitney Houston
Pop ballad
Bài hát năm 1985
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
R&B ballad
Bài hát của Whitney Houston


title: Nepenthes ampullaria

text:
Nepenthes ampullaria (; Latin: ampulla "bình") là một loài nắp ấm nhiệt đới rất đặc biệt và phổ biến rộng rãi, hiện tại ở Borneo, các quần đảo Maluku, New Guinea, bán đảo Malaysia, Singapore, Sumatra, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo

A
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Singapore
Thực vật Thái Lan
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật Malesia
Thực vật Sumatra
Thực vật Borneo
Thực vật New Guinea


title: Núi La Hiên

text:
Rặng núi La Hiên thuộc dãy Trường Sơn, ở địa phận xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân, có độ cao trên 1.318 mét so với mặt nước biển, nhìn từ xa La Hiên như một mái nhà doi ra chắn gió mưa. Núi La Hiên nằm ở toạ độ . Rặng núi La Hiên nằm kề bên thị trấn La Hai huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên có độ cao trên 1300 mét so với mặt nước biển. Trên rặng La Hiên có 2 hòn núi nhỏ mà dân trong vùng gọi là Hòn Ông và Hòn Bà. Các thành phố lân cận núi La Hiên là Thành phố Quy Nhơn, Thành phố Nha Trang, Thành phố Cam Ranh.

Lịch sử
Rặng La Hiên xưa kia là nơi Nguyễn Hào Sự dùng làm căn cứ luyện tập binh sĩ, đồng thời là chiến lũy chống Pháp rất vững chắc, bởi trước mặt là dòng sông Cái (hạ lưu của sông Trà Bương, Cà Bương) ba bên là núi rừng trùng điệp. Pháp đã nhiều lần mang quân tấn công, nhưng tất thảy đều bị ngăn chặn khiến họ mất nhiều lính nhưng cuối cùng Pháp vẫn đàn áp thành công cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hào Sự. Ông Phan Lưu Thanh thành lập chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của Phú Yên tại núi La Hiên.

Truyền thuyết
Khi Nguyễn Hào Sự cùng nghĩa binh thất bại thì quân đội Pháp đã tiến hành xây dựng cứ điểm quân sự trên núi, dân trong vùng gọi là thành Bồ. Trong quá trình xây dựng, Pháp huy động dân địa phương và tù binh khiêng những tảng đá lớn từ chân núi lên nhưng khi lên được tới lưng chừng núi thì trời bỗng tối sầm lại khiến các dân công và chỉ huy Pháp không thể tìm thấy đường đi nữa. Khi họ bỏ cuộc đi xuống khỏi núi thì trời bỗng nhiên bừng sáng trở lại.

Sau hàng chục lần khiêng đá lên núi không thành, người Pháp đành cho xây 4 trụ đá quanh hòn Ông và cho trồng bồ lên chính giữa 4 trụ nhằm yểm tướng, làm cho hào kiệt nước Nam mất nhuệ khí, không còn sức phản kháng chống lại họ. Khi vừa mới xây xong, trời đang nắng bỗng tối sầm lại và mưa lớn làm nghiêng ngả các cột trụ đá. Gió to lại nổi lên làm cuộn bay chiếc bồ, đá lăn từ trên núi xuống rất nhiều khiến lính Pháp bỏ chạy tán loạn.

Mấy ngày sau, người Pháp lại kéo binh lính lên núi La Hiên đóng quân, nhưng trưa đó trời bỗng nổi cơn cuồng phong kéo họ lăn xuống chân núi, cờ Pháp bị gió thổi biến mất trong rừng sâu. Họ đành bỏ cuộc, thôi không lên đóng quân trên núi nữa, nhưng lại bố trí đồn binh chung quanh chân núi. Đêm đến, những lúc tối trời, khi vừa mới canh hai thì có hàng đoàn binh sĩ nước Nam với gươm giáo, súng hỏa mai bước đi rầm rập, hô vang "xung phong" khiến người Pháp phải bao phen kinh hoàng. Hiện tượng này cứ lặp lại mãi đến nỗi họ phải cho dời trại binh đóng ra xa hơn.

Tham khảo


title: Văn phòng Cân đo Quốc tế

text:
Văn phòng Cân đo Quốc tế (tiếng Pháp: Bureau international des poids et mesures, viết tắt BIPM; tiếng Anh: International Bureau of Weights and Measures) là một trong ba tổ chức tiêu chuẩn quốc tế được thiết lập nhằm duy trì Hệ đo lường quốc tế (SI) theo tinh thần Công ước Mét. Hai tổ chức còn lại cũng có nhiệm vụ duy trì hệ SI là Hội nghị toàn thể về Cân đo (CGPM) và Ủy ban Quốc tế về Cân đo (CIPM).

Lịch sử
BIPM được thành lập vào ngày 20 tháng 5 năm 1875 tiếp sau lễ ký Công ước Mét - một công ước mà tính đến tháng 8 năm 2008 thì đã có 51 quốc gia tham gia. Tổ chức này đóng trụ sở tại Pavillon de Breteuil, Sèvres, Pháp, trên một khu đất diện tích 4,35 ha (ban đầu là 2,52 ha) do Chính phủ Pháp cấp vào năm 1876. Căn cứ theo sắc lệnh số 70-820 ngày 9 tháng 9 năm 1970 của Pháp, BIPM được hưởng các đặc quyền ngoại giao.

Chức năng
Căn cứ theo Công ước Mét, BIPM giúp đảm bảo tính thống nhất trong cân đo theo SI trên phạm vi toàn cầu. Họ làm được điều này thông qua một chuỗi các ủy ban tư vấn có thành viên là các phòng thí nghiệp đo lường quốc gia của các quốc gia thành viên Công ước Mét, kết hợp với phòng thí nghiệm của chính BIPM.

BIPM tiến hành các nghiên cứu liên quan đến đo lường, tham gia và tổ chức các so sánh mang tính quốc tế đối với các tiêu chuẩn đo lường của các quốc gia, đồng thời còn thực hiện đo lường cho các nước thành viên.

BIPM có nhiệm vụ quan trọng trong công tác duy trì sự chuẩn xác của đo lường thời gian trong ngày trên phạm vi thế giới. Họ kết hợp, phân tích và tính bình quân các chuẩn thời gian nguyên tử chính thức từ các nước thành viên nhằm tạo ra một thời gian chuẩn đơn nhất mang tính chính thức, được gọi là Giờ phối hợp quốc tế (UTC).

BIPM cũng là tổ chức giữ gìn nguyên mẫu quốc tế để tính kilôgram.

Danh sách giám đốc

Dưới đây là danh sách các đời giám đốc BIPM kể từ khi tổ chức này thành lập đến nay:

Xem thêm
 Hội nghị toàn thể về Cân đo
 Ủy ban Quốc tế về Cân đo

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tổ chức phi chính phủ
Tổ chức phi lợi nhuận
Tổ chức khoa học quốc tế
Tổ chức tiêu chuẩn
Tổ chức thành lập năm 1875
Tổ chức đóng tại Paris
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước


title: Hüllgraben

text:
Hüllgraben là một kênh đào thuộc vùng Đông Bắc của München. Nó là rạch tiếp nối của suối Haching dẫn từ dưới đất ở vùng tam giác đường rày xe lửa Zamdorf sau đó chảy vào Abfanggraben, rồi cuối cùng nhập vào kênh đào Mittlere-Isar. Nó chảy ngang qua các khu vực Daglfing và Johanneskirchen tại quận Bogenhausen.

Truderinger Hüllgraben bắt đầu ở Kirchtrudering đối diện nhà thờ St. Peter und Paul (Trudering) nhập vào Hüllgraben ở Daglfing. Trong phạm vi của nhà ga điện ngầm (U-Bahnhof) Moosfeld nó chảy trên nóc của nhà ga trong một ống nước.

Lịch sử

Phía Đông của Daglfing là vùng sình lầy Johanneskirchen một phần của Erdinger Moos. Để dẫn nước đi người ta từ thế kỷ 19 đã đào sâu thêm những rạch có sẵn thành Hüllgraben và Abfanggraben. Còn ở phía Bắc của Trudering thường hay xảy ra lụt lội do nước tràn ra ở Berg am Laim từ suối Haching. 1933 người ta xây một ống nước có chiều ngang 600 mm dẫn nước từ suối Haching vào Hüllgraben..
Tại cánh đồng Riem ở Daglfing vào năm 2000 một nhánh của Hüllgraben được đào lại theo vẻ thiên nhiên.

Sách báo
 Karl Willibald: Trudering, Waldtrudering, Riem. Münchens ferner Osten, München 2000, ISBN 393403635X.

Liên kết ngoài

 Hüllgraben auf der Webseite des Vereins für Stadtteilkultur im Münchner Nordosten e.V.

Chú thích

Kênh đào München


title: Bogenhausen (quận)

text:
Bogenhausen là tên quận 13 của München, thủ đô của bang Bayern. Trong phạm vi quận này có 8 vùng, trong đó có vùng cũng tên là Bogenhausen.

Vị trí
Quận 13 Bogenhausen nằm ở phía Đông Bắc của thành phố München, bên phải của sông Isar. Nó có ranh giới với bờ Tây của sông Isar, về phía Bắc và phía Đông với Unterföhring và Aschheim/Dornach và ở phía Nam là Prinzregentenstraße kéo dài ra ngoài Vòng đai Giữa. Ranh giới phía Nam kéo dài tiếp tục từ phía Tây của Vogelweideplatz về phía Nam của tuyến đường xe lửa München–Mühldorf, dẫn tới Riemer Straße. Từ đây nó chạy dọc theo Hüllgraben và Salzstraße về phía Đông Bắc cho tới ranh giới của thành phố.

Bogenhausen có ranh giới với những quận sau đây theo chiều kim đồng hồ: Trudering-Riem ở đông nam, Berg am Laim và Au-Haidhausen ở phía nam, Altstadt-Lehel và Schwabing-Freimann ở phía tây bên kia bờ sông Isar. Ngoài ra, nó có ranh giới với xã Unterföhring ở phía bắc và Aschheim ở đông bắc.

Lịch sử
1892 làng Bogenhausen được nhập vào München, kế tiếp là Oberföhring 1913. 1930 thêm 4 làng nữa, Daglfing, Denning, Englschalking và Johanneskirchen, mà trước đó đã nhập lại thành xã Daglfing. 1937, khu phố Zamdorf và Steinhausen, mà trước đó thuộc xã Berg am Laim đã nhập vào München 1913, trở thành khu vực của Bogenhausen.

Sách báo

 L

Liên kết ngoài

 Bogenhausen auf www.muenchen.de
 Bezirksausschuss 13 Bogenhausen
 Daten zum Stadtbezirk 13 – Bogenhausen
 Stadtbezirk 13 – Bogenhausen auf der Webseite des Vereins für Stadtteilkultur im Münchner Nordosten e.V.

Chú thích

München


title: Ambrôsiô

text:
Ambrôsiô (tiếng Anh: Ambrose, tên đầy đủ trong tiếng Latinh: Aurelius Ambrosius) (k. 340 - 4 tháng 4, 397) - được Giáo hội tôn vinh là Thánh Ambrôsiô, là Tổng giám mục thành Milano từ năm 374 tới năm 397. Ông là một trong những nhân vật tôn giáo có ảnh hưởng lớn nhất ở thế kỷ thứ 4, những bài thuyết giảng của ông đã góp phần khiến Augustinô cải sang Kitô giáo. Ông cũng đóng vai trò quan trọng trong cuộc tranh luận chống lại phái theo thuyết Ariô. Ambrôsiô là một trong bốn người đầu tiên được tôn phong Tiến sĩ Hội thánh.

Chú thích

Nguồn tham khảo
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

 .
 .
 .
 .

Liên kết ngoài

 Christian Classics Ethereal Library, Works of Ambrose of Milan
 Hymni Ambrosii (latin)
 EarlyChurch.org.uk Extensive bibliography
 Ambrose's works: text, concordances and frequency list
 Ambrose at The Online Library of Liberty
 Opera Omnia
 Ambrose in Anglo-Saxon England, with Pseudo-Ambrose and Ambrosiaster , Contributions to Sources of Anglo-Saxon Literary Culture, by Dabney Anderson Bankert, Jessica Wegmann, and Charles D. Wright.
 "St. Ambrose" in Christian Iconography
 Forum about the "ambrosian rite"
 "Of St. Ambrose"  from the Caxton translation of the Golden Legend
 Augustine's account of the penitence of Theodosius

 St. AMBROSE HIS LIFE AND TIMES (340-397) by R.THORNTON in BTM format

Nhà thần học Kitô giáo
Thánh Kitô giáo
Giáo phụ
Tiến sĩ Hội Thánh
Sinh thế kỷ 4
Mất năm 397
Nhà luân lý học Kitô giáo
Nhà biên soạn thánh ca
Thánh Mẫu học Công giáo


title: Hội nghị toàn thể về Cân đo

text:
Hội nghị toàn thể về Cân đo (tiếng Pháp: Conférence générale des poids et mesures, viết tắt CGPM; tiếng Anh: General Conference on Weights and Measures) là tổ chức cao nhất trong ba tổ chức quốc tế được thành lập vào năm 1875 theo điều khoản của Công ước Mét nhằm đại diện cho lợi ích của các quốc gia thành viên. Hai tổ chức còn lại là Văn phòng Cân đo Quốc tế (BIPM) và Ủy ban Quốc tế về Cân đo (CIPM).

Cứ bốn đến sáu năm một lần, Hội nghị lại diễn ra tại xã Sèvres, tây nam Paris, Pháp. Ban đầu mối quan tâm của Hội nghị chỉ là  kilôgam và mét, tuy nhiên từ 1921 tầm bao quát của Hội nghị đã mở rộng để gồm hết các đo lường vật lý và tất cả các khía cạnh của hệ mét. Năm 1960, Hội nghị lần thứ 11 đã thông qua hệ đo lường quốc tế (SI).

Thành lập
Ngày 20 tháng 5 năm 1875, 17 quốc gia cùng nhau đặt bút ký thông qua một hiệp ước quốc tế gọi là Công ước Mét. Hiệp ước này đã thiết lập ra ba tổ chức đã được nêu tên gọi như trên: Hội nghị toàn thể về Cân đo (CGPM), Văn phòng Cân đo Quốc tế (BIPM) và Ủy ban Quốc tế về Cân đo (CIPM). Trong đó, CGPM có vai trò đại diện cho chính phủ của các nước thành viên. Để làm được điều đó, họ bổ nhiệm thành viên vào CIPM, nhận báo cáo từ CIPM rồi chuyển chúng đến các chính phủ và các phòng thí nghiệm tại các quốc gia thành viên, kiểm tra và chấp thuận (nếu xét thấy được) các đề xuất từ phía CIPM về việc thay đổi hệ đo lường quốc tế (SI), thông qua ngân sách cho BIPM (năm 2012 là trên 10 triệu euro) và quyết định tất cả các vấn đề hệ trọng liên quan đến tổ chức cũng như sự phát triển của BIPM.

Tiêu chuẩn thành viên
CGPM công nhận hai loại thành viên: thành viên đầy đủ (muốn tham gia các hoạt động của BIPM) và thành viên kết giao (quốc gia hoặc nền kinh tế chỉ muốn tham gia chương trình thỏa thuận công nhận lẫn nhau). Các thành viên kết giao đều có tư cách quan sát viên trong CGPM. Vì tất cả mọi liên lạc giữa các tổ chức hiệp định và các chính phủ quốc gia đều được xử lý bởi đại sứ của các nước thành viên ở Pháp nên bắt buộc quốc gia thành viên phải có quan hệ ngoại giao với Pháp. mặc dù trong thời gian diễn ra hai cuộc chiến tranh thế giới thì các nước đang giao chiến với Pháp cũng vẫn giữ nguyên tư cách thành viên CGPM. Phiên mở màn của mỗi kỳ CGPM đều do Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Pháp làm chủ tọa và ở các phiên kế tiếp thì Viện Hàn lâm Khoa học Pháp làm chủ tọa.

Trong số 20 quốc gia tham dự hội nghị về Mét vào năm 1875 thì có 17 đại diện đã ký vào Công ước. Anh Quốc tham gia Công ước vào ngày 17 tháng 9 năm 1884. Theo thời gian con số thành viên cũng dần tăng tiến: 21 thành viên (1900), 32 thành viên (1950) và 49 thành viên (2001). Tính đến ngày 7 tháng 8 năm 2013, có 55 quốc gia thành viên đầy đủ, 38 quốc gia và nền kinh tế thành viên kết giao. Sau đây là danh sách các thành viên; lưu ý số ghi trong ngoặc đơn là năm trở thành thành viên.

Thành viên đầy đủ

 (1877)
 (1947)
 (1875)
 (1875)
 (1921)
 (1911)
 (1907)
 (1908)
 (1977)
 (2012)
 (2008)
 (1922)
 (1875)
 (1954)
 (1962)
 (1923)
 (1875)
 (1875)
 (2001)
 (1925)
 (1957)
 (1960)
 (1975)
 (1925)
 (1985)
 (1875)
 (1885)
 (2008)
 (2010)
 (2001)
 (1890)
 (1929)
 (1991)
 (1875)
 (1973)
 (1925)
 (1876)
 (1884)
 (1875)
 (2011)
 (2001)
 (1994)
 (1922)
 (1964)
 (1959)
 (1875)
 (1875)
 (1875)
 (1912)
 (2012)
 (1875)
 (1884)
 (1878)
 (1908)
 (1879)

Ghi chú

Thành viên kết giao

Tại Hội nghị lần thứ 21 (tháng 10 năm 1999), CGPM đặt ra loại thành viên mới gọi là "thành viên kết giao" (associate) dành cho các quốc gia hay nền kinh tế chưa là thành viên của BIPM cũng như dành cho các liên minh kinh tế.

 (2007)
 (2010)
 (2003)
 (2008)
 (2011)
 (2012)
 (2005)
Trung Hoa Đài Bắc (2002)
 (2004)
 (2000)
 (2000)
 (2005)
 (2008)
 (2009)
 (2000)
 (2003)
 (2001)
 (2001)
 (2006)
 (2001)
 (2010)
 (2013)
 (2011)
 (2012)
 (2012)
 (2003)
 (2009)
 (2009)
 (2002)
 (2007)
 (2010)
 (2003)
 (2007)
 (2012)
 (2002)
 (2003)
 (2010)
 (2010)

Các kỳ hội nghị

Xem thêm
 Văn phòng Cân đo Quốc tế
 Ủy ban Quốc tế về Cân đo

Ghi chú

Tham khảo

Tổ chức tiêu chuẩn
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước


title: Nepenthes aristolochioides

text:
Nepenthes aristolochioides  là một loài nắp ấm đặc hữu của Sumatra, nơi nó phát triển ở độ cao 1800–2500 m so với mực nước biển. Nó có một hình thái bình vô cùng bất thường, có một cửa mở gần như thẳng đứng tới bẫy của nó.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật ăn thịt châu Á
A
Thực vật Sumatra


title: Ủy ban Quốc tế về Cân đo

text:
Ủy ban Quốc tế về Cân đo (tiếng Pháp: Comité international des poids et mesures, viết tắt CIPM; tiếng Anh: International Committee for Weights and Measures) là một trong ba tổ chức tiêu chuẩn quốc tế được thiết lập nhằm duy trì Hệ đo lường quốc tế (SI) theo tinh thần Công ước Mét. Hai tổ chức còn lại cũng có nhiệm vụ duy trì hệ SI là Hội nghị toàn thể về Cân đo (CGPM) và Văn phòng Cân đo Quốc tế (BIPM).

Ủy ban Quốc tế về Cân đo có 18 thành viên từ các quốc gia thành viên của Công ước Mét do Hội nghị toàn thể Cân đo quốc tế bổ nhiệm. Ủy ban có nhiệm vụ chính là đảm bảo tính thống nhất về đơn vị đo trên phạm vi toàn cầu thông qua chỉ đạo trực tiếp hoặc qua đề xuất lên CGPM. Ban thư ký đóng tại xã Sèvres, vùng đô thị Paris, Pháp.

Sứ mạng
Gần đây CIPM tập trung thiết lập Thỏa thuận công nhận lẫn nhau (Arrangement de reconnaissance mutuelle) làm khuôn khổ cho hợp tác lẫn nhau về đo lường trong nội bộ các quốc gia thành viên của Công ước Mét.

CIPM tổ chức họp thường niên tại Văn phòng Cân đo Quốc tế và thảo luận các báo cáo do các ủy ban tư vấn của họ trình lên. Mỗi năm ủy ban ra một báo cáo thường niên về tình hình quản trị và tài chính của BIPM cho các nước thành viên của Công ước Mét.

Các ủy ban tư vấn
CIPM lập ra và điều hành nhiều ủy ban tư vấn để hỗ trợ công việc của họ. Chủ tịch của mỗi ủy ban thường cũng là thành viên CIPM. Ngoại trừ Ủy ban tư vấn về Đơn vị, thành viên của các ủy ban còn lại đều do CIPM bổ nhiệm từ danh sách những nhà khoa học đo lường có kinh nghiệm phù hợp, lấy từ nhiều nước thành viên.

Các ủy ban tư vấn:
 Ủy ban tư vấn về Âm học, Siêu âm và Rung động
 Ủy ban tư vấn về Điện và Từ học
 Ủy ban tư vấn về Chiều dài
 Ủy ban tư vấn về Khối lượng và Các đại lượng có liên quan
 Ủy ban tư vấn về Trắc quang học và Đo lường phóng xạ
 Ủy ban tư vấn về Lượng chất - khoa học đo lường trong hóa học
 Ủy ban tư vấn về Bức xạ ion hóa, có ba tiểu ban, mỗi tiểu ban giám sát các phần khác nhau của phổ điện từ
 Ủy ban tư vấn về Nhiệt biểu học
 Ủy ban tư vấn về Thời gian và Tần số
 Ủy ban tư vấn về Đơn vị

Ủy ban tư vấn về Đơn vị có nhiệm vụ tư vấn các vấn đề liên quan đến công tác phát triển hệ đo lường quốc tế và chuẩn bị các brochure về SI. Khác với các ủy ban kia, Ủy ban tư vấn về Đơn vị có thành viên là các ứng viên từ những cơ quan quốc gia và quốc tế nổi tiếng như Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế, Viện Tiêu chuẩn và Kĩ thuật Quốc gia (Hoa Kỳ), Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia (Anh Quốc), Hiệp hội Thiên văn Quốc tế, Liên hiệp Quốc tế về Hóa học thuần túy và Hóa học ứng dụng, Liên minh Quốc tề về Vật lý thuần túy và Vật lý ứng dụng,...

Các báo cáo chính
GCPM giao CIPM thực hiện các nghiên cứu lớn liên quan đến những hoạt động có ảnh hưởng lên CGPM hoặc BIPM. Các báo cáo do CIPM thực hiện là:

Báo cáo Blevin
Báo cáo Blevin (Blevin Report) được xuất bản năm 1998, có nội dung đánh giá thực trạng khoa học đo lường tại các nước trên thế giới. Báo cáo bắt nguồn từ một nghị quyết được thông qua ở Hội nghị toàn thể về Cân đo lần thứ 20 (tháng 10 năm 1995) với nội dung yêu cầu CIPM phải "nghiên cứu và báo cáo các nhu cầu dài hạn tầm quốc gia và quốc tế có liên quan đến khoa học đo lường, các mối cộng tác quốc tế phù hợp và vai trò đơn nhất của BIPM nhằm đáp ứng các nhu cầu này, cam kết tài chính và các cam kết khác mà các quốc gia thành viên sẽ cần tới trong những thập niên sắp đến."

Báo cáo cũng nhận diện nhu cầu cần hợp tác chặt chẽ hơn giữa BIPM và các tổ chức khác, chẳng hạn International Organization of Legal Metrology (OIML) và International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC) nhưng cần định rõ ranh giới và điểm chung giữa các tổ chức này. Một khám phá khác của CIPM là sự tồn tại của nhu cầu hợp tác giữa các phòng thí nghiệm công nhận (accreditation laboratory) với nhau và nhu cầu đưa các nước đang phát triển vào sân chơi chung của khoa học đo lường thế giới.

Báo cáo Kaarls
Báo cáo Kaarls (Kaarls Report) được xuất bản vào năm 2003 có nội dung đánh giá vai trò của BIPM đối với các nhu cầu ngày càng gia tăng về khoa học đo lường trong thương mại, công nghiệp và xã hội.

SI Brochure
CIPM có nhiệm vụ soạn thảo SI Brochure nhằm định nghĩa chính thức hệ đo lường quốc tế. Tài liệu này do Ủy ban tư vấn về Đơn vị cùng nhiều tổ chức quốc tế khác soạn ra. Ban đầu tài liệu chỉ viết bằng tiếng Pháp (ngôn ngữ chính thức của Công ước Mét), song về sau đã ấn hành thêm bản tiếng Anh (nhưng văn bản tiếng Pháp vẫn có tính chính thức). Ấn bản 6 được xuất bản vào năm 1991. the 7th edition was published in 1998 and the 8th in 2006.

Xem thêm
 Hội nghị toàn thể về Cân đo
 Văn phòng Cân đo Quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thỏa thuận công nhận lẫn nhau

Tổ chức tiêu chuẩn
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước
Hauts-de-Seine
Tổ chức đóng tại Paris


title: Revolution (bài hát)

text:
"Revolution" là ca khúc được sáng tác bởi John Lennon song được ghi cho Lennon-McCartney. Ca khúc này được thu theo 2 ấn bản hoàn toàn khác biệt: bản hard rock cho mặt B của đĩa đơn "Hey Jude" và bản tiết tấu nhẹ nhàng hơn trong Album trắng. Cho dù bản "Revolution" được phát hành trước, thực tế nó được thu âm sau ca khúc "Revolution 1" vốn được thiết kế để làm mặt B của đĩa đơn. Ấn bản thứ 3 được Lennon viết là ấn bản experimental có tên "Revolution 9" vốn là phần sáng tác không được dùng tới của "Revolution 1" và cũng được cho vào Album trắng.

Được lấy cảm hứng từ những cuộc biểu tình chính trị vào năm 1968, phần lời của Lennon đã bày tỏ những lo lắng về thái độ của các cuộc biểu tình trên. Khi đĩa đơn được phát hành vào tháng 8, nhiều chính trị gia cánh tả đã cho rằng mình bị phản bội. Ca khúc trong album được phát hành vào tháng 11 đã nhấn mạnh hơn quan điểm của Lennon về tính không chắc chắn của sự thay đổi, như việc câu hát "count me out, in" khi thu đã được thay bằng "count me out". Năm 1987, đây là ca khúc đầu tiên của The Beatles được phát sóng trên truyền hình có bản quyền, và nó đã dẫn tới những tranh chấp giữa những thành viên còn sống của ban nhạc.

Thành phần tham gia sản xuất
Revolution
 John Lennon – hát, guitar lead, tay vỗ.
 Paul McCartney – bass, Hammond organ, tay vỗ.
 George Harrison – guitar nền, tay vỗ.
 Ringo Starr – trống, tay vỗ.
 Nicky Hopkins – piano điện.

Revolution 1
 John Lennon – hát, guitar acoustic, guitar lead.
 Paul McCartney – bass, piano, organ, hát nền.
 George Harrison – guitar lead, hát nền.
 Ringo Starr – trống.
 Derek Watkins và Freddy Clayton – trumpet.
 Don Lang, Rex Morris, J. Power và Bill Povey – trombone.

Theo Ian MacDonald.

Tham khảo

Thư mục

Bài hát của The Beatles
Bài hát viết bởi Lennon-McCartney
Bài hát năm 1968
Đĩa đơn năm 1968
Đĩa đơn năm 1985
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Bài hát hard rock
Bài hát sản xuất bởi George Martin


title: Ủy ban thanh tra Trung ương Đảng lao động Triều Tiên

text:
Ủy ban Thanh tra Trung ương (tiếng Triều Tiên: 당중앙거며위원회, Dang jungang geomyeo Wiwonhoe), còn gọi là Ban Thanh tra và trước đây gọi là Ban Kiểm tra, là cơ quan chịu trách nhiệm kiểm soát đảng viên Đảng Lao động Triều Tiên, cũng như các vấn đề liên quan đến kỷ luật đảng viên. Điều tra đảng viên hoạt động chống Đảng, chống cách mạng, đảng viên vi phạm điều lệ của Đảng, và bất kỳ hành vi vi phạm hoạt động thuộc ý thức hệ. Ủy ban Thanh tra Trung ương cũng là một diễn đàn ở tỉnh và huyện, cá nhân các đảng viên có thể trực tiếp khiếu nại về các quy định của Đảng, thủ tục bên hoặc xem xét tình trạng của đảng viên trong Đảng.

Ủy ban Thanh tra Trung ương là một trong ba tổ chức thuộc quyền quản lý của Ủy ban Trung ương Đảng.Ủy ban Thanh tra Trung ương cũng liên kết với Ban Hướng dẫn Tổ chức và Ban các vấn đề cán bộ (thuộc Ban Bí thư Trung ương Đảng). Thành viên của Ủy ban Thanh tra Trung ương được bầu tại Đại hội đảng, hoặc có thể bầu và do Ủy ban Trung ương Đảng chỉ định.

Vai trò
Tại điều thứ 28 Chương III Điều lệ Đảng Lao động Triều Tiên có quy định về thẩm quyền của Ủy ban Thanh tra Trung ương như sau:

28. Ủy ban Kiểm tra của Ủy ban Trung ương Đảng điều tra các đảng viên chống Đảng, hoạt động phe phái phản cách mạng và các hoạt động khác gây phương hại đến hệ thống tư tưởng của Đảng, không chấp hành cương lĩnh và Điều lệ Đảng, vi phạm các quy định khác của Đảng. Nó cũng kiểm tra và giải quyết các trường hợp khiếu nại của đảng viên và đề xuất của cấp tỉnh ủy liên quan đến các vấn đề về kỷ luật cá nhân đảng viên.

Thành viên

Đại hội Đảng VII
 Chủ tịch: Hong In-bom
 Phó Chủ tịch thứ nhất: Jong Myong-hak
 Phó Chủ tịch: Ri Tuk-nam
 Thành viên
 Kim Yong-hwan
 Kim Kum-chol
 Kim Yong-son
 Kim Myong-chol

Trước Đại hội VII
 Chủ tịch: Kim Kuk-tae (mất tháng 12 năm 2013)
 Phó Chủ tịch:
 Jong Myong Hak (Phó Chủ tịch thứ nhất)
 Ri Tuk Nam (từ năm 2007) (từ năm 2013 là quyền Chủ tịch)
 Thành viên:
 Cha Kwan Sok
 Cha Sun Gil
 Kim Yong Son
 Pak Tok Man

Chú thích

Tham khảo

Chính trị Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Đảng Lao động Triều Tiên


Thể hình tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013 diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Myanmar, Yangon, Myanmar từ ngày 12–16 tháng Mười hai.

Kết quả

Nam

Bảng huy chương

Chú thích

Liên kết ngoài

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013


title: Very Short Introductions

text:
Very Short Introductions (nghĩa: Dẫn nhập ngắn) là bộ sách dài kì của nhà xuất bản Oxford University Press nhắm đến đối tượng độc giả thông thường. Mỗi cuốn khái quát sơ lược về một chủ đề nào đó được viết bởi các chuyên gia, trải dài trên nhiều lĩnh vực như mỹ thuật, âm nhạc, tôn giáo, ẩm thực, tâm lý học, v.v... Tập đầu tiên của bộ sách có tên Classics (nghĩa: "Cổ điển học") được xuất bản năm 1995 và đến nay gần 400 tập đã được ra mắt người đọc. Hầu hết các cuốn sách được viết riêng cho bộ sách này song, khoảng 60 cuốn đầu tiên đã được xuất bản trước khi được đưa vào tủ sách Dẫn nhập.

Bộ sách Very Short Introductions có thể được xem là bán chạy, hơn 5 triệu bản trên toàn thế giới theo số liệu của Oxford University Press và đã được dịch ra hơn 25 thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt. Tại Việt Nam, một vài cuốn đã được xuất bản bởi nhà xuất bản Trí Thức.

Bản dịch tiếng Việt

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Very Short Introductions của Oxford University Press

Bộ sách


title: Chiến tranh Tùy – Cao Câu Ly

text:
Chiến tranh Tùy – Cao Câu Ly là một loạt các chiến dịch do nhà Tùy của Trung Quốc phát động nhằm vào Cao Câu Ly từ năm 598 đến năm 614. Rốt cuộc, nhà Tùy bị đánh bại, góp phần dẫn đến sự sụp đổ của nhà Tùy năm 618.

Bối cảnh
Nhà Tùy thống nhất Trung Quốc vào năm 589, đánh bại nhà Trần và kết thúc sự chia cắt đất nước đã kéo dài gần 300 năm. Sau khi Trung Quốc thống nhất, nhà Tùy đòi hỏi địa vị tối cao đối với các quốc gia xung quanh. Tuy nhiên, tại Cao Câu Ly, một trong Tam Quốc của Triều Tiên, Bình Nguyên Vương và người kế vị ông, Anh Dương Vương một mực muốn duy trì quan hệ bình đẳng với nhà Tùy.

Tùy Văn Đế tức giận với hành động chống đối của Cao Câu Ly, trong khi Cao Câu Ly vẫn hay có các cuộc đột kích quy mô nhỏ vào biên giới phía bắc của Tùy. Năm 596, sau khi các phái viên ngoại giao nhà Tùy nhìn thấy những nhà ngoại giao của Cao Câu Ly trong lều du mục của Hãn quốc Đông Thổ, Tùy Văn Đế đã gửi thư ngoại giao yêu cầu Cao Câu Ly hủy mọi liên minh quân sự với các dân tộc Turk, dừng các cuộc cướp bóc hàng năm khu vực biên giới của nhà Tùy và công nhận Tùy là nước bá chủ. Mặc dù Anh Dương Vương vờ như tuân theo tối hậu thư này, nhưng vào năm sau, năm 597, ông đã phối hợp cùng người Mạt Hạt tổ chức một cuộc tấn công phủ đầu các tiền đồn của nhà Tùy dọc theo biên giới mà ngày nay thuộc tỉnh Hà Bắc.

Diễn biến chính

Tham khảo

Trung Quốc thế kỷ 6


title: Mikhail Borisovich Khodorkovsky

text:
Mikhail Borisovich Khodorkovsky (tiếng Nga: Михаи́л Бори́сович Ходорко́вский, ; sinh ngày 26 tháng 6 năm 1963) là một doanh nhân Nga giàu có và nhiều thế lực (Tài phiệt Nga), một nhà văn, và cũng là một nhân vật của công chúng.

Vào năm 2003, Khodorkovsky được tạp chí Expert bình bầu làm người của năm (2003) cùng với Roman Abramovich. Năm 2004, Khodorkovsky trở thành người giàu nhất nước Nga và là một trong những người giàu nhất thế giới, hạng thứ 16 trong danh sách tỷ phú của Forbes.

Khodorkovsky đã thành đạt trong guồng máy cộng sản trong chế độ Liên Xô và lập nhiều thành tích kinh doanh trong thời Cởi mở và Đổi mới. Sau khi Liên xô bị giải thể ông ta dần trở nên giàu có nhờ sự phát triển lĩnh vực dầu hỏa tại Siberia với tư cách là tổng giám đốc của hãng Yukos, một trong những công ty lớn nhất của Nga xuất phát từ việc tư nhân hóa tài sản công cộng trong thập niên 1990.

Ông bị bắt ngày 25 tháng 10 năm 2003, khi được mời ra làm nhân chứng, nhưng chỉ vài sau bị giữ lại và buộc tội lừa đảo. Chính phủ Nga dưới quyền của Putin giữ các chứng khoán của Yukos sau đó với lý do trốn thuế. Những hành động tiếp theo của chính phủ làm cho ngân phiếu công ty này mất giá và như vậy làm tiêu tan tài sản của Khodorkovsky. Ông bị kết tội trốn thuế và bị xử tù 9 năm vào tháng 5 năm 2005. Trong khi ngồi tù, Khodorkovsky và đối tác kinh doanh của ông Platon Lebedev tiếp tục bị buộc tội và kết tội thêm về tham ô và rửa tiền vào tháng 10 năm 2010, làm tăng thêm hạn tù cho tới năm 2014. Khodorkovsky được ân xá bởi tổng thống Vladimir Putin sau nhiều cuộc vận động trả tự do cho ông bởi Hans-Dietrich Genscher, cựu ngoại trưởng Đức, và được ra khỏi tù ngày 20/12/2013.

Tiểu sử
Khodorkovsky sinh tại Moscow, nơi ông ta lớn lên trong một gia đình Xô viết bình thường với căn nhà có 2 phòng, cha mẹ ông đều là kỹ sư làm việc cả cuộc đời tại một công ty sản xuất dụng cụ đo lường. Cha ông là người gốc Do thái và mẹ ông là người Nga theo đạo chính thống giáo. Khodorkovsky ngay từ hồi còn nhỏ rất tham vọng và học rất giỏi. Ở trên đại học ông trở thành phó chủ tịch đoàn Thanh niên Cộng sản (Komsomol) tại trường mình (Viện Hóa học và Kỹ nghệ Nga Moscow Mendeleev), nơi mà ông tốt nghiệp kỹ sư Hóa học vào năm 1986. Dính líu vào Komsomol là một trong những cách để có thể tiến thân trong guồng máy Cộng sản và để đạt được một mức sống cao nhất.

Khi thời kỳ Đổi mới bắt đầu, Khodorkovsky dùng những quan hệ của mình trong tổ chức Cộng sản để dành một chỗ đứng trong thị trường tự do. Ông lợi dụng sự giúp đỡ của một số người có nhiều thế lực để bắt đầu những hoạt động thương mại dưới danh nghĩa của Komsomol. Tình bạn với một lãnh tụ Komsomol, Alexey Golubovich, đã giúp ông rất nhiều trong những thành công kế tiếp, bởi vì cha mẹ của Golubovich có địa vị cao trong nhà băng chính phủ Liên Xô.

Truy nã quốc tế
Ngày 23-12, chính quyền Nga tuyên bố đưa cựu tỷ phú Mikhail Khodorkovsky vào danh sách truy nã quốc tế theo yêu cầu của tòa án. Một ngày trước đó, cảnh sát Nga bố ráp nơi ở của các nhân viên tổ chức Open Russia do ông Khodorkovsky sáng lập. Phản ứng lại, người phát ngôn của ông Khodorkovsky chỉ trích Điện Kremlin có ý đồ "gây sức ép chính trị" lên người từng một thời giàu nhất nước Nga. Theo AFP, người phát ngôn Ủy ban Điều tra Nga Vladimir Markin thông báo ông Khodorkovsky bị truy nã quốc tế bởi trước đó một tòa án đã ra lệnh bắt cựu tỷ phú Nga vì cáo buộc có dính líu đến vụ ám sát một thị trưởng ở Siberia năm 1998.

Ông Khodorkovsky bị bắt hồi năm 2003 và phải ngồi tù 10 năm vì tội trốn thuế, lừa đảo và biển thủ công quỹ. Trước khi bị bắt, ông Khodorkovsky là tỷ phú giàu nhất nước Nga với số tài sản 8 tỷ USD. Những người ủng hộ ông Khodorkovsky chỉ trích đó là đòn trừng trị của Tổng thống Nga Vladimir Putin đối với những tham vọng chính trị của tỷ phú Nga. Nhờ sự vận động của chính phủ Đức, năm 2013, ông Putin ân xá cho ông Khodorkovsky. Khi đó ông Khodorkovsky cam kết không tham gia chính trị. Tuy nhiên sau khi mẹ ông qua đời, ông Khodorkovsky sáng lập phong trào Open Russia với quyết tâm "thay đổi chế độ" ở Nga.

Phim tài liệu Khodorkovsky
Tại Hội phim Quốc tế Berlin 2011 phim tài liệu Khodorkovsky được chiếu lần đầu tiên. Nhà đạo diễn Đức, người gốc Nga, đã bỏ 5 năm ra để làm cuốn phim này, đã nói chuyện với hơn 70 nhân chứng, thu thập tài liệu phỏng vấn hơn 180 tiếng. Theo như Tuschi cho biết phim này tốn khoảng 400.000 Euro và đã được nhiều chương trình tài trợ phim và được đài truyền thanh, truyền hình Bayern hỗ trợ tài chính. Cao điểm của phim này là cuộc phỏng vấn Khodorkovsky, mà Tuschi đã có thể thực hiện trong thời gian ông ta bị xử án. Trước khi phim được chiếu lần đầu tiên thì những phòng sản xuất của Tuschi tại Berlin đã bị kẻ trộm xâm nhập và họ đã lấy đi 4 máy tính chứa cuốn phim định chiếu. Trước đó, vào đầu tháng giêng 2011, Tuschi cho biết, có kẻ lạ mặt lấy mất một đĩa cứng có chứa một phần của cuốn phim tài liệu này ở Bali.

Chú thích

Liên kết ngoài

Khodorkovsky & Lebedev Communications Center (English)
Khodorkovsky's official Russian website
Mikhail Khodorkovsky collected news and commentary at The New York Times

Bài viết
Guilty of Being Right, City Journal online, 12-28-2010
Independent Institute Ivan Eland discusses the international fallout from Khodorkovsky's arrest
Council on Foreign Relations Interview  with Marshall I. Goldman on Khodorkovsky
Centre for Eastern Studies report: "The Yukos Affair: its Motives and Implications" (in Polish and English)
New York Times Magazine article on Khodorkovsky
Keith Gessen on Khodorkovsky in the London Review of Books
Foreign Policy article on second trial
Julia Ioffe: "Unlikely Martyr". Tablet Magazine article on Khodorkovsky, ngày 31 tháng 5 năm 2011
Tài liệu
Khodorkovsky Legal Updates
Khodorkovsky Related Legal Cases
Michael Khodorkovsky Statements
Complete text transcript and audio (Russian) of Khodorkovsky's Closing Statement at Khamovnichesky Court
Dialogues – Lyudmila Ulitskaya and Mikhail Khodorkovsky English translation of the correspondence between Mikhail Khodorkovsky and the Russian writer Lyudmila Ulitskaya

Tội phạm Nga
Người Moskva
Dầu khí Nga
Doanh nhân Nga
Kinh tế Nga
N
Người Do Thái
Tù nhân lương tâm
Yukos
Tù nhân Nga


title: Cận vệ của Hoàng đế La Mã

text:
Cận vệ của Hoàng đế La Mã (Latinh: Praetoriani) là lực lượng cận vệ được sử dụng bởi các Hoàng đế La Mã, khởi đầu từ Augustus (27 TCN - 14 CN) và bị giải tán bởi hoàng đế Constantinus I vào thế kỷ 4. Trước đó, vào thời kỳ Cộng hòa La Mã, danh xưng Praetoriani được dùng để chỉ cận vệ của các tướng lĩnh La Mã, sớm nhất là từ sự nổi lên của dòng họ Scipio vào khoảng năm 275 TCN. Sang giai đoạn Đế quốc La Mã, Praetoriani phân biệt với các cận vệ người German, sau này trở thành lực lượng bảo vệ hoàng đế chủ chốt vào thời kỳ cuối của đế quốc.

Lịch sử

Thuật ngữ Praetoriani xuất phát từ chữ praetorium vốn dùng để chỉ nơi ở của vị tướng chỉ huy hoặc pháp quan trong quân đội La Mã. Ban đầu, những Praetoriani được các tướng lĩnh tuyển chọn từ các công dân La Mã hoặc người Latinh, bao gồm cả bộ binh lẫn kỵ binh. Họ được sắp xếp thành các cohort (gọi là cohort praetoria). Một số vị tướng nổi tiếng của nền Cộng hòa như Julius Caesar, Marcus Antonius và Octavianus (sau này là Augustus) sở hữu cho mình những đội cận vệ. Chẳng hạn như Julius Caesar thành lập Quân đoàn X Equestris và biến nó trở thành một quân đoàn có sức mạnh và chức năng hơn hẳn các quân đoàn khác. Khi Augustus trở thành nhà cai trị đầu tiên của Đế quốc La Mã năm 27 TCN, ông nhận ra việc xây dựng đội cận vệ không chỉ hữu ích về mặt quân sự mà còn cả về chính trị. Do đó Augustus đã tuyển lựa những chiến binh xuất sắc trong các quân đoàn khắp các tỉnh để thiết lập Praetoriani.

Xem thêm
 Cận vệ German (La Mã)
 Equites singulares Augusti
 Frumentarii
 Cận vệ Varyags

Tham khảo

Tham khảo

La Mã cổ đại
Đế quốc La Mã


title: Lãnh thổ Nebraska

text:
Lãnh thổ Nebraska (tiếng Anh: Nebraska Territory hay Territory of Nebraska) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 30 tháng 5 năm 1854 cho đến 1 tháng 3 năm 1867 khi vào giai đoạn cuối cùng lãnh thổ được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Nebraska.  Lãnh thổ Nebraska  được thành lập bởi Đạo luật Kansas–Nebraska năm 1854.  Thủ phủ lãnh thổ là Omaha. Lãnh thổ bao trùm các phần đất mà ngày nay thuộc các tiểu bang Nebraska, Wyoming, Nam Dakota, Bắc Dakota, Colorado, và Montana.

Lịch sử
Một đạo luật ban hành thể chế mới cho lãnh thổ được quốc hội thông qua năm 1864. Các đại biểu được bầu lên cho một đại hội hiến pháp. Tuy nhiên đại hội hiến pháp không đưa ra được một bản hiến pháp. Hai năm sau đó vào năm 1866, một bản hiến pháp được thảo và được chấp thuận bởi 100 phiếu bầu. Tuy nhiên, một mệnh đề trong hiến pháp giới hạn quyền đầu phiếu chỉ dành cho "đàn ông da trắng tự do" đã khiến làm trì hoãn lãnh thổ được thu nhận vào liên bang trong khoảng 1 năm.  Đạo luật ban hành thể chế tiểu bang năm 1866 bị tổng thống Andrew Johnson phủ quyết. Khi Quốc hội Hoa Kỳ tái nhóm họp vào năm 1867, họ lại thông qua đạo luật thành lập tiểu bang Nebraska với điều kiện rằng Hiến pháp Nebraska phải tu chính để cắt bỏ mệnh đề nói về quyền đầu phiếu giới hạn.  Đạo luật này vẫn bị tổng thống Johnson phủ quyết. Nhưng Quốc hội sau đó lại gạt bỏ quyền phủ quyết của tổng thống.

Các khu định cư ban đầu
Một số trạm mậu dịch, đồn bót, và thị trấn được thiết lập trong Lãnh thổ Nebraska từ đầu thế kỷ 19 cho đến năm 1867 trong đó có Trạm Fontenelle thành lập tại nơi mà ngày nay là Bellevue vào năm 1806. Trạm này được nhắc đến đầu tiên trong các hồ sơ mậu dịch vào năm 1823. Đồn Lisa do Manuel Lisa thiết lập nằm gần Dodge Park ngày nay trong Bắc Omaha vào năm 1812.

Đồn Atkinson được thiết lập năm 1819. Năm 1822, Trạm mậu dịch Cabanne được lập gần đó trên sông Missouri. Những người định cư thuộc giáo phái Mormon thành lập Cutler's Park năm 1846, và thị trấn Bellevue được định chế hóa vào năm 1853.  Omaha City gần đó được thành lập năm 1854. Nebraska City và Kearney hợp nhất năm 1855. Các thị trấn có ảnh hưởng là Brownville và Fontanelle cũng được thành lập vào năm đó. Ngôi làng sớm nhất là Lancaster, sau này được gọi là Lincoln, được thành lập năm 1856, cũng với các thị trấn Saratoga, South Nebraska City và Florence.

Các đồn quân sự ban đầu
Với sự hiện diện của vô số các trạm mua bán da thú thời đó, đồn Atkinson được thành lập năm 1819 là vị trí đồn quân sự đầu tiên tại nơi mà sau đó trở thành Lãnh thổ Nebraska và cũng là địa điểm có trường học đầu tiên của lãnh thổ. Các đồn khác trong Lãnh thổ Nebraska  gồm có đồn Kearny nằm gần vị trí của thành phố Kearney ngày nay; đồn McPherson gần Maxwell ngày nay; đồn Mitchell gần Scottsbluff ngày nay; đồn Randall nằm trong Nam Dakota ngày nay; và các đồn Caspar, Halleck, Laramie, và Sanders nằm trong tiểu bang Wyoming ngày nay.

Ranh giới

Ranh giời ban đầu của Lãnh thổ Nebraska (như được phân định bởi Đạo luật Tổ chức) bao gồm phần lớn Cấu địa Louisiana; các ranh giới lãnh thổ là:
Phía nam – vĩ độ 40° Bắc (hiện tại là ranh giới Kansas–Nebraska);
Phía tây – Đường phân thủy Lục địa Bắc Mỹ giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương/Bắc Băng Dương;
Phía bắc – vĩ độ 49° Bắc (biên giới Hoa Kỳ–Bắc Mỹ thuộc Anh);
Phía đông – sông White Earth và Missouri.

Thành lập thêm các lãnh thổ
Ngay khi thành lập, lãnh thổ bao trùm phần lớn miền bắc vùng Đại Bình nguyên, nhiều phần của lưu vực thượng nguồn sông Missouri và các phần phía đông của miền bắc Rặng Thạch Sơn. Lãnh thổ Nebraska  dần dần bị thu nhỏ lại khi các lãnh thổ mới được thành lập từ nó trong thập niên 1860.

Lãnh thổ Colorado được thành lập ngày 28 tháng 2 năm 1861 từ các phần đất của lãnh thổ nằm ở phía nam vĩ tuyến 41° Bắc và phía tây kinh độ 102°03′ Tây. Khu vực này gồm có thành phố ngày nay là Fort Collins, Greeley và các phần đất của Boulder nằm ở phía bắc Lộ Baseline. Ngoài ra còn có các phần đất của Lãnh thổ Kansas, Lãnh thổ New Mexico, và Lãnh thổ Utah.

Ngày 2 tháng 3 năm 1861, Lãnh thổ Dakota được thành lập. Nó được thành lập từ tất cả phần đất của Lãnh thổ Nebraska  nằm ở phía bắc vĩ tuyến 43° Bắc (ngày này là ranh giới Nebraska–Nam Dakota) cùng với phần đất của tiểu bang Nebraska hiện tại nằm giữa vĩ tuyến 43° Bắc và hai con sông Keya Paha và Niobrara (vùng đất này sau đó được trả lại cho Nebraska vào năm 1882).  Đạo luật thành lập Lãnh thổ Dakota cũng có kèm theo các điều khoản trao cho Nebraska các phần đất nhỏ của Lãnh thổ Utah và Lãnh thổ Washington —ngày nay là tây nam Wyoming có ranh giới là vĩ tuyến 41° Bắc, kinh độ 110°03′ Tây, vĩ độ 43° Bắc và Đường Phân thủy Lục địa Bắc Mỹ. Các phần đất này không phải là một phần đất của Cấu địa Louisiana mà đúng hơn từng là đất của Xứ Oregon và trở thành một phần đất của Hoa Kỳ vào năm 1846.

Ngày 3 tháng 3 năm 1863, Lãnh thổ Idaho được thành lập từ tất cả đất đai của lãnh thổ nằm ở phía tây kinh độ 104°03′ Tây.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Đường mòn Mormon
Đường mòn Oregon
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Các lãnh thổ của Tây Ban Nha bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Nueva Vizcaya, 1562–1821
Santa Fé de Nuevo Méjico, 1598–1821
Luisiana, 1764–1803
Lãnh thổ Pháp bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Louisiane, 1682–1764 và 1803
Lãnh thổ của Vương quốc Anh bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Rupert's Land, 1670–1870
Cộng hòa Texas tuyên bố chủ quyền, 1836–45
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Cấu địa Louisiana, 1803–04
Địa khu Louisiana, 1804–05
Lãnh thổ Louisiana, 1805–12
Lãnh thổ Missouri, 1812–21
Cựu lãnh thổ từng bị Cộng hòa Texas tuyên bố chủ quyền, 1845–1850
Nhượng địa Mexico, 1848
Lãnh thổ Oregon, 1848–59
Tiểu bang Deseret, 1849–50 (extralegal)
Lãnh thổ Utah, 1850–1896
Lãnh thổ Washington, 1853–89
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đó từng là một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Lãnh thổ Jefferson, 1859–61 (bất hợp pháp)
Lãnh thổ Colorado, 1861–76
Lãnh thổ Dakota, 1861–89
Lãnh thổ Idaho, 1863–90
Lãnh thổ Montana, 1864–89
Lãnh thổ Wyoming, 1868–90
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đó từng là một phần của Lãnh thổ Nebraska:
Tiểu bang Nebraska, 1867
Tiểu bang Colorado, 1876
Tiểu bang Bắc Dakota, 1889
Tiểu bang Nam Dakota, 1889
Tiểu bang Montana, 1889
Tiểu bang Wyoming, 1890

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "Nebraska as a Territory," History of the State of Nebraska, Chicago: A. T. Andreas, 1882
 History of Nebraska
 History of Nebraska State Government Organization (PDF)

Nebraska
Nebraska
Nebraska


title: Lãnh thổ Montana

text:
Lãnh thổ Montana (tiếng Anh: Montana Territory hay Territory of Montana) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ 28 tháng 5 năm 1864 cho đến 8 tháng 11 năm 1889 khi nó được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Montana.

Lịch sử
Lãnh thổ Montana được thành lập từ đất đai của Lãnh thổ Idaho theo một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ và được tổng thống Abraham Lincoln ký thành luật ngày 26 tháng 5 năm 1864. Các khu vực đất nằm ở phía đông Đường phân thủy Lục địa Bắc Mỹ trước đó từng là một phần của Lãnh thổ Nebraska và Lãnh thổ Dakota. Nguyên thủy các khu vực vừa kể đều là một phần đất của Cấu địa Louisiana mà Hoa Kỳ mua của Pháp.

Lãnh thổ cũng bao gồm một phần đất của Lãnh thổ Idaho nằm ở phía tây đường phân thủy lục địa và ở phía đông Dãy núi Bitterroot. Hoa Kỳ thu được vùng này theo Hiệp định Oregon và nguyên thủy nó là thuộc Xứ Oregon. Phần đất của Xứ Oregon mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Montana trước đó được tách ra làm một phần đất của Lãnh thổ Washington.

Ranh giới giữa Lãnh thổ Washington và Lãnh thổ Dakota là Đường phân thủy Lục địa Bắc Mỹ (như được biểu thị trong bản đồ năm 1861). Tuy nhiên, ranh giới giữa Lãnh thổ Idaho và Lãnh thổ Montana đi theo Dãy núi Bitterroot nằm ở phía bắc vĩ độ 46°30′ bắc (được biểu thị trên bản đồ 1864). Truyền thuyết dân gian có kể rằng một nhóm khảo sát say rượu đã đi nhầm theo một ngọn núi và đã lầm lẫn di dời ranh giới về hướng tây vào trong Dãy núi Bitterroot.

Trái ngược với truyền thuyết, ranh giới chính xác là nơi mà Quốc hội Hoa Kỳ có ý định phân giới. Đạo luật tổ chức Lãnh thổ Montana phân định ranh giới mở rộng từ nơi giao cắt của các tiểu bang Montana, Idaho, và Wyoming hiện thời ở:
Vĩ độ 44 độ và 30 phút Bắc; từ đó theo hướng tây dọc theo vĩ độ 44 độ 30 phút Bắc vừa nói đến một điểm mà nó giao cắt với xương sống của Rặng Thạch Sơn; từ đó đi theo xương sống Rặng Thạch Sơn lên hướng bắc cho đến khi nó gặp Dãy núi BitterRoot; từ đó theo hướng bắc dọc theo xương sống của Dãy núi Bitter Root đến nơi giao cắt với kinh độ 39 độ Tây tính từ thủ đô Washington; từ đó đi dọc theo kinh độ vừa nói lên hướng bắc đến đường biên giới với phần đất sở hữu của người Anh (hiện nay là Canada).

Các ranh giới của lãnh thổ không thay đổi trong suốt thời gian tồn tại. Lãnh thổ được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Montana vào ngày 8 tháng 11 năm 1889.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Rặng Thạch Sơn
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Lãnh thổ của Pháp bao trùm phần đất mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Montana:
Louisiane, 1682–1764 và 1803
Lãnh thổ của Tây Ban Nha mà sau đó được trao trả lại cho Pháp:
Luisiana, 1764–1803
Lãnh thổ của Vương quốc Anh bao trùm phần đất mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Montana:
Rupert's Land, 1670–1870
Lãnh thổ quốc tế bao trùm phần đất mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Montana:
Xứ Oregon, 1818–1846
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Montana:
Cấu địa Louisiana, 1803–1804
Địa khu Louisiana, 1804–1805
Lãnh thổ Louisiana, 1805–1812
Lãnh thổ Missouri, 1812–1821
Chính quyền Lâm thời Oregon, 1843–1849 (ngoại luật)
Lãnh thổ Oregon, 1848–1859
Lãnh thổ Washington, 1853–1889
Lãnh thổ Nebraska, 1854–1867
Lãnh thổ Dakota, 1861–1889
Lãnh thổ Idaho, 1863–1890
Tiểu bang Hoa Kỳ được thành lập từ Lãnh thổ Montana:
Tiểu bang Montana, 1889

Tham khảo

Liên kết ngoài

Montana
Montana
Montana


title: Pinguicula

text:
Pinguicula là một chi thực vật ăn thịt sử dung tuyến lá dính để thu hút, bẫy và tiêu hóa côn trùng để bổ sung dinh dưỡng nghèo nàn chúng có được từ môi trường. Trong số gần 80 loài hiện đang được biết đến loài, 12 có nguồn gốc từ châu Âu, 9 đến từ Bắc Mỹ, và một số ở miền Bắc Á. Số lượng lớn nhất của các loài tại Nam và Trung Mỹ.

Chú thích

Tham khảo

 An exhaustive website on the genus Pinguicula
 Schlauer, J. Carnivorous Plant Database, version 15 November 16: 25.
 Flora Europaea: Pinguicula species list
 Botanical Society of America, Pinguicula - the Butterworts


title: Lãnh thổ Washington

text:
Lãnh thổ Washington (tiếng Anh: Washington Territory hay Territory of Washington) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 2 tháng 3 năm 1853 cho đến 11 tháng 11 năm 1889 khi lãnh thổ này được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Washington. Lãnh thổ được thành lập từ phần đất của Lãnh thổ Oregon, bắt đầu từ phía bắc hạ nguồn sông Columbia và cả phần đất ở phía đông sông Columbia bắt đầu từ phía bắc vĩ tuyến 46 độ. Vào thời điểm có diện tích rộng lớn nhất, nó còn bao trùm toàn bộ Idaho hiện tại và các phần đất ngày nay thuộc Montana và Wyoming trước khi ranh giới cuối cùng của nó bị thu hẹp và không thay đổi nữa vào năm 1863.

Lịch sử
Thái độ nóng lòng muốn thành lập chính quyền tự trị đã phát triển tại các vùng đất thuộc Xứ Oregon ở phần phía bắc sông Columbia vào năm 1851–1852. Một nhóm người định cư nổi tiếng từ vùng Cowlitz và Vịnh Puget họp nhau vào ngày 25 tháng 11 năm 1852 tại "Hội nghị Monticello" để thảo một bản thỉnh nguyện thư gởi cho Quốc hội Hoa Kỳ kêu gọi thành lập một lãnh thổ riêng biệt ở phía bắc sông Columbia. Sau khi được chính quyền lãnh thổ Oregon chấp thuận, bản kiến nghị được gởi đến chính phủ liên bang.

Đạo luật thành lập lãnh thổ, có tên H.R. 348, được đệ trình tại Hạ viện Hoa Kỳ bởi dân biểu Charles E. Stuart vào ngày 25 tháng 1 năm 1853. Dân biểu Richard H. Stanton cho rằng tên được đề nghị đặt cho lãnh thổ mới — "Lãnh thổ Columbia" — có thể dễ bị lầm lẫn với Đặc khu Columbia. Vì thế ông đề nghị một cái tên khác nhằm vinh danh George Washington để thay thế. Như thế đạo luật được tu chính với tên gọi "Washington" mặc dù không thiếu những lời bàn cãi tranh luận. Đạo luật với tên mới được thông qua tại Hạ viện Hoa Kỳ ngày 10 tháng 2, được thông qua tại Thượng viện Hoa Kỳ ngày 2 tháng 3, và được tổng thống Millard Fillmore ký thành luật cùng ngày hôm đó.

Isaac Stevens, người được bổ nhiệm làm thống đốc đầu tiên của lãnh thổ, tuyên bố Olympia là thủ phủ lãnh thổ. Một nghị viện lãnh thổ được bầu và họp phiên họp đầu tiên vào tháng 2 năm 1854, và tòa án tối cao lãnh thổ đưa ra phán quyết đầu tiên của tòa vào cuối năm đó. Columbia Lancaster được bầu làm đại biểu đầu tiên tại Quốc hội Hoa Kỳ.

Các ranh giới ban đầu của lãnh thổ gồm có toàn bộ tiểu bang Washington ngày nay cũng như miền bắc Idaho và Montana ở phía tây Đường phân thủy Lục địa Bắc Mỹ. Khi Lãnh thổ Oregon được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Oregon vào năm 1859 thì các phần đất phía đông của Lãnh thổ Oregon trong đó có miền nam Idaho, các phần đất Wyoming nằm ở phía tây đường phân thủy lục địa và một phần nhỏ của Quận Ravalli, Montana ngày nay bị sáp nhập vào Lãnh thổ Washington. Mũi đất miền nam của lãnh thổ (nằm trong tiểu bang Wyoming ngày nay) được cắt cho Lãnh thổ Nebraska vào ngày 2 tháng 3 năm 1861.

Năm 1863, khu vực của Lãnh thổ Washington nằm ở phía đông sông Snake và kinh độ 117 được tái tổ chức thành một phần đất của lãnh thổ mới là Lãnh thổ Idaho, khiến cho lãnh thổ chỉ còn lại như ranh giới hiện tại của tiểu bang Washington. Lãnh thổ được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang thứ 42 của Hoa Kỳ vào ngày 11 tháng 11 năm 1889.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Hiệp định Oregon, 1846
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Lãnh thổ quốc tế mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Washington:
Xứ Oregon, 1818–1846
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Washington:
Chính quyền Lâm thời Oregon, 1843–1849 (bất hợp lệ)
Lãnh thổ Oregon, 1848–1859
Tiểu bang Deseret, 1849–1850 (bất hợp lệ)
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đó từng là một phần của Washington:
Lãnh thổ Jefferson, 1859–1861 (bất hợp lệ)
Lãnh thổ Nebraska, 1854–1867
Lãnh thổ Dakota, 1861–1889
Lãnh thổ Idaho, 1863–1890
Lãnh thổ Montana, 1864–1889
Lãnh thổ Wyoming, 1868–1890
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đó từng là một phần của Lãnh thổ Washington:
Tiểu bang Montana, 1889
Tiểu bang Washington, 1889
Tiểu bang Idaho, 1890
Tiểu bang Wyoming, 1890

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Historical Timeline of Events Leading to the formation of Washington State , from Washington State University
 Early Washington Maps, more than 925 maps hosted by WSU
 "The Long Wait for Statehood, Why it took Washington 36 years and Idaho 26 years to achieve their goals ", Columbia: Fall 1988; Vol. 2, No. 3
 Map of Oregon, Washington, and part of British Columbia, 1860, David Rumsey Collection. Oregon, Washington Territory, western Nebraska Territory, southern British Columbia, in 1860. Showing political divisions, counties and Emigrant Trail.
  General Map of the North Pacific States and Territories Belonging to the United States and of British Columbia, Extending from Lake Superior to the Pacific Ocean, 1865, David Rumsey Collection

Washington (tiểu bang)
Washington
Washington


title: Danh sách loài Pinguicula

text:
Sau đây là danh sách các loài thực vật trong chi Pinguicula.

Phân chi Isoloba

Phần Agnata

Pinguicula agnata
Pinguicula albida
Pinguicula filifolia
Pinguicula gigantea
Pinguicula benedicta
Pinguicula cubensis
Pinguicula infundibuliformis
Pinguicula pilosa
Pinguicula lithophytica

Phần Cardiophyllum

Pinguicula crystallina
Pinguicula crystallina subsp. hirtiflora
Pinguicula habilii

Phần Discoradix

Pinguicula casabitoana
Pinguicula lignicola

Phần Heterophyllum

Pinguicula acuminata
Pinguicula heterophylla
Pinguicula kondoi
Pinguicula mirandae
Pinguicula parvifolia
Pinguicula rotundiflora
Pinguicula imitatrix
Pinguicula conzattii

Phần Isoloba

Pinguicula lilacina
Pinguicula pumila: small butterwort
Pinguicula sharpii
Pinguicula takakii
Pinguicula caerulea: blue-flower butterwort
Pinguicula ionantha: Godfrey's butterwort, violet butterwort
Pinguicula lutea: yellow butterwort
Pinguicula planifolia: Chapman's butterwort
Pinguicula primuliflora: southern butterwort
Pinguicula lusitanica

Phân chi Pinguicula

Phần Crassifolia

Pinguicula esseriana
Pinguicula ehlersiae
Pinguicula debbertiana
Pinguicula jaumavensis

Phần Homophyllum

Pinguicula greenwoodii
Pinguicula jackii
Pinguicula lippoldii
Pinguicula toldensis

Phần Longitubus

Pinguicula calderoniae
Pinguicula crassifolia
Pinguicula hemiepiphytica
Pinguicula laueana
Pinguicula utricularioides

Phần Nana

Pinguicula villosa: Hairy butterwort

Phần Orcheosanthus

Pinguicula macrophylla
Pinguicula oblongiloba
Pinguicula colimensis
Pinguicula cyclosecta
Pinguicula mesophytica
Pinguicula moranensis
Pinguicula orchidioides (synonym P. stolonifera)
Pinguicula zecheri
Pinguicula gypsicola
Pinguicula moctezumae
Pinguicula elizabethiae

Phần Orchidioides

Pinguicula laxifolia

Phần Pinguicula
Pinguicula balcanica
Pinguicula balcanica var. tenuilaciniata
Pinguicula corsica

Pinguicula poldinii
Pinguicula grandiflora
Pinguicula grandiflora subsp. rosea
Pinguicula leptoceras
Pinguicula longifolia
Pinguicula longifolia subsp. causensis
Pinguicula longifolia subsp. dertosensis
Pinguicula longifolia subsp. reichenbachiana
Pinguicula macroceras: California butterwort
Pinguicula macroceras var. macroceras
Pinguicula macroceras subsp. nortensis
Pinguicula mundi
Pinguicula nevadensis
Pinguicula vallisneriifolia
Pinguicula vulgaris: common butterwort

Phân chi Temnoceras

Phần Ampullipalatum

Pinguicula antarctica
Pinguicula calyptrata
Pinguicula chilensis
Pinguicula involuta
Pinguicula elongata

Phần Micranthus

Pinguicula algida
Pinguicula alpina: Alpine butterwort

Pinguicula ramosa
Pinguicula variegata

Phần Temnoceras

Pinguicula clivorum
Pinguicula crenatiloba
Pinguicula emarginata
Pinguicula gracilis
Pinguicula immaculata

Incertae sedis
Pinguicula chuquisacensis

Tài liệu tham khảo, liên kết ngoài, và đọc thêm

 Casper, S. J.: Monographie der Gattung Pinguicula, (Bibliotheca Botanica, Heft 127/128), 1966, Stuttgart

 Schlauer, Jan: Carnivorous Plant Database, version Nov. 15, 16:25.

Thực vật ăn thịt châu Á
Cây ăn thịt Bắc Mỹ
Cây ăn thịt Nam Mỹ
Cây ăn thịt Trung Mỹ


title: Pinguicula gigantea

text:
Pinguicula gigantea là một loài cây ăn thịt nhiệt đới trong họ Lentibulariaceae. Phạm vi nguồn gốc của nó là tại México. Hoa P. gigantea thường có màu tím với màu xanh sáng đôi khi cũng được tìm thấy. P. gigantea đã từng phân loại là Pinguicula ayautla.

Loài Pinguicula được phát hiện bởi Alfred Lau và được mô tả bởi nhà thực vật học Hans Luhrs.

P. gigantea có một vài hình thái khác nhau, chẳng hạn như là hình thái "hoa trắng" hay "hoa xanh".

Tham khảo

Pinguicula
Cây ăn thịt Bắc Mỹ
Thực vật đặc hữu Mexico
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Bernhard Friedrich von Krosigk

text:
Bernhard Friedrich von Krosigk (21 tháng 12 năm 1837 tại Merbitz – 7 tháng 4 năm 1912 tại Fürstenwalde) là người mang quyền thừa kế (Fideikommissherr) điền trang Merbitz, Thiếu tướng và thành viên Viện Đại biểu Phổ. Ông đã từng tham gia ba cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức kể từ năm 1864 cho đến năm 1871.

Tiểu sử

Thân thế
Bernhard Friedrich sinh vào tháng 12 năm 1837, trong gia đình quý tộc cổ Krosigk. Ông là con trai thứ ba của Karl Gebhard Anton von Krosigk (19 tháng 1 năm 1806 tại Kähnert – 23 tháng 7 năm 1886 tại Wendelstein), một cựu Trưởng quan kỵ binh, với vợ ông này là Emma, nhũ danh von der Marwitz (24 tháng 9 năm 1811 tại Schönberg – 8 tháng 4 năm 1878 tại Wendelstein).

Sự nghiệp quân sự
Krosigk ban đầu học ba khóa Luật tại Đại học Halle và tại đây ông là thành viên của Liên đoàn Sinh viên Marchia Halle. Vào ngày 24 tháng 6 năm 1859, ông gia nhập Đại đội Thay phiên (Ersatzkompanie) trong Tiểu đoàn Jäger số 4 của quân đội Phổ với vai trò là lính tình nguyện một năm và vào ngày 1 tháng 8 năm 1859 ông được đổi sang Trung đoàn Bộ binh số 32. Tại đây, ông được phong Cấp hàm Chuẩn úy vào ngày 19 tháng 9 năm 1860. Tiếp theo đó, tháng 6 năm 1861, Krosigk gia nhập vào Tiểu đoàn Jäger số 3, rồi được thăng quân hàm Thiếu úy hai tháng sau. Với tiểu đoàn này, ông đã tham gia cuộc Chiến tranh chống Đan Mạch năm 1864, chiến đấu trong các trận đánh ở Rackebüll và Osterdüppel cùng với Trận đột chiếm pháo đài Düppel ngày 18 tháng 4, sau đó tham gia trận đổ bộ chiếm đảo Alsen ngày 29 tháng 6. Năm sau (1865), ông trở thành sĩ quan phụ tá tiểu đoàn vào tháng 10. Trên cương vị này, ông đã tham gia chiến đấu trong các trận đánh ở Münchengrätz ngày 28 tháng 6 và Königgrätz ngày 3 tháng 7.

Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), Krosigk đã tham gia đánh trận Spicheren vào ngày 6 tháng 8 và được tặng thưởng Huân chương Thập tự Sắt hạng II nhờ đóng góp của ông trong trận chiến. Sau khi tham chiến trong trận Mars-la-Tour vào ngày 16 tháng 8 năm 1870, ông được trao tặng Huân chương Thập tự Sắt hạng I. Vào tháng 7 năm 1871, ông được đổi sang Trung đoàn Phóng lựu Hộ vệ 8 "Vua Friedrich Wilhelm III" (1 Brandenburg). Năm sau (1873), ông lên chức Đại úy và Đại đội trưởng trong Trung đoàn Bộ binh Cận vệ 2, sau đó được bổ nhiệm làm Tư lệnh Trường Hạ sĩ Jülich đồng thời với việc chuyển vào Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ 1 Hoàng đế Alexander. Ông trở thành Tư lệnh Trường Hạ sĩ Biebrich vào năm 1883, và về sau ông được lãnh chức Chỉ huy trưởng Tiểu đoàn Jäger số 3. Vào năm 1891, Krosigk được thăng chức Đại tá và Chỉ huy trưởng Trung đoàn Phóng lựu Hộ vệ 8 "Vua Friedrich Wilhelm III" (1 Brandenburg). Ba năm sau (1894), ông lâm bệnh nên buộc phải rời ngũ với cấp bậc Thiếu tướng. Vào năm 1897, ông được tặng Huân chương Vương miện hạng II kèm theo Thanh kiếm, rồi vào năm 1908 ông lãnh thưởng Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II đính kèm Bó sồi. Bốn năm sau, ông từ trần vào tháng 4 năm 1912.

Hoạt động chính trị
Trong một cuộc bầu cử phụ vào ngày 16 tháng 12 năm 1905, Krogsigk được bầu làm đại diện Đảng Bảo thủ Đức của Viện Đại biểu Phổ tại khu vực bầu cử Frankfurt/Oder 9 (các quận Luckau và Lübben), và giữ vai trò này cho đến khi mất năm 1912

Gia quyến
Vào ngày 2 tháng 5 năm 1873, tại Lübben, Krosigk thành hôn với Margarete Anna Elise von Leyer (27 tháng 10 năm 1850 tại Simötzel – 17 tháng 6 năm 1910 tại Fürstenwalde). Cuộc hôn nhân này đã đem lại cho họ một người con:

 Karl Ernst (21 tháng 1 năm 1875 tại Lübben – 5 tháng 3 năm 1935 Wiesbaden), cựu Thiếu tá Sachsen

Tham khảo
 Gotha, Reihe A, 40 (1941), S. 252.
 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Band 9. Hanseatische Verlagsanstalt Hamburg. o.J. S. 70–72.

Chú thích

Thành viên Viện Đại biểu Phổ
Chính khách Đức
Tướng Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Vương miện hạng II (Phổ)
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II
Tướng Đức
Sinh năm 1837
Mất năm 1912


Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013 diễn ra tại Naypyidaw, Myanmar từ ngày 12–17 tháng Mười hai. Cả 10 nội dung đều được tổ chức tại Trường bắn Wunna Theikdi.

Kết quả

Nam

Nữ

Đồng đội phối hợp

Bảng huy chương

Chú thích

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013
2013


title: HMS Havant (H32)

text:
HMS Havant (H32) là một tàu khu trục lớp H, nguyên được Hải quân Brazil đặt hàng cho hãng J. Samuel White dưới tên Javary vào cuối thập niên 1930, nhưng được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc mua lại khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939. Ngay sau khi nhập biên chế, nó được phân nhiệm vụ hộ tống cùng Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây, được chuyển sang Hạm đội Nhà khi Chiến dịch Na Uy bắt đầu vào tháng 4 năm 1940, nhưng chỉ can dự vòng ngoài trong việc hộ tống các tàu chuyển quân đến Iceland và quần đảo Faroe và hộ tống tàu vận tải đến Narvik. Nó tham gia cuộc triệt thoái Dunkirk, nơi nó bị hư hại nặng bởi máy bay ném bom bổ nhào Đức Junkers Ju 87 Stuka vào ngày 1 tháng 6 và phải bị đánh đắm.

Thiết kế và chế tạo

Havant có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Nó có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được dẫn động bởi hai turbine hơi nước Parsons truyền động ra hai trục chân vịt, sản sinh tổng công suất , cho phép nó đạt tốc độ tối đa . Hơi nước được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Havant có thể mang theo tối đa  dầu đốt, cho phép một tầm hoạt động tối đa  ở tốc độ . Thành phần thủy thủ đoàn của nó bao gồm 145 sĩ quan và thủy thủ.

Con tàu được thiết kế để trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. XII L/45 trên các tháp pháo nòng đơn, đặt tên theo thứ tự ‘A’, ‘B’, ‘X’ và ‘Y’ từ trước ra sau; nhưng khẩu ‘Y’ bị tháo dỡ để lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Cho mục đích phòng không, Havant có hai khẩu đội súng máy  Mk.III bốn nòng. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng trên mặt nước dành cho ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu và hai máy phóng thoạt tiên được trang bị, nhưng tăng lên ba đường ray và tám máy phóng trong khi hoàn thiện. Lượng mìn sâu mang theo cũng tăng lên tương ứng từ 20 lên 110 quả.

Javary được Brasil đặt hàng cho hãng J. Samuel White ở Cowes vào ngày 8 tháng 12 năm 1937. Con tàu được đặt lườn vào ngày 30 tháng 3 năm 1938 và được hạ thủy vào ngày 29 tháng 9 năm 1939. Nó bị Anh Quốc mua lại vào ngày 5 tháng 9 năm 1939 và đổi tên thành HMS Havant. Havant được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 19 tháng 12 năm 1939.

Lịch sử hoạt động
Havant đi đến cảng Portland vào ngày 8 tháng 1 năm 1940 để bắt đầu chạy thử máy. Sau khi được phân về Chi hạm đội Khu trục 9 trực thuộc Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây tại Plymouth, nó đãcùng với các tàu khu trục  và  thực hiện một cuộc càn quét chống tàu ngầm bất thành từ ngày 4 đến ngày 9 tháng 2. Havant được bổ sung thiết bị khử từ (Degauss) cùng các sửa chữa nhỏ trong tháng 3.

Con tàu đang trên đường đi Greenock để hộ tống một đoàn tàu vận tải đi Gibraltar vào ngày 7 tháng 4 khi nó được chuyển sang Hạm đội Nhà do kết quả của việc Đức xâm chiếm Na Uy. Cùng với tàu chị em , Havant hộ tống cho tàu tuần dương hạng nặng  vào ngày 13 tháng 4, khi chiếc này vận chuyển một đơn vị Thủy quân Lục chiến Hoàng gia Anh chiếm đóng quần đảo Faroe. Sau đó nó hộ tống cho các đoàn tàu vận tải đến Narvik cho đến ngày 7 tháng 5. Một tuần sau, nó hộ tống cho các tàu biển chở hành khách RMS Lancastria và RMS Franconia khi chúng vận chuyển binh lính đến chiếm đóng Iceland.

Havant tham gia cuộc triệt thoái Dunkirk vào ngày 29 tháng 5, và đã giải cứu hơn 2.300 người cho đến ngày 1 tháng 6. Sáng hôm đó nó nhận lên tàu 500 binh lính và đang đi cặp với tàu khu trục , vốn bị máy bay ném bom bổ nhào Đức đánh hỏng sáng hôm đó. Nó đón lên tàu binh lính và thủy thủ bị thương, rồi khởi hành đi Dover dưới áp lực không kích nặng nề của đối phương. Không lâu sau đó, nó bị những chiếc Junkers Ju 87 "Stuka" đánh trúng; hai quả bom trúng vào phòng động cơ cùng một quả khác phát nổ bên dưới lườn tàu. Tám thành viên thủy thủ đoàn đã thiệt mạng và 25 người khác bị thương trong vụ tấn công; đồng thời ít nhất 25 binh lính cũng thiệt mạng. Havant bị hư hại nặng, và phải bị chiếc tàu quét mìn  đánh đắm ở tọa độ  sau khi các nỗ lực kéo nó thất bại.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp tàu khu trục Jurua
Lớp tàu khu trục G và H
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế chiến II
Tàu bị máy bay đánh chìm
Xác tàu đắm trong Thế chiến II tại eo biển Manche
Sự kiện hàng hải 1940


title: HMS Havelock (H88)

text:
HMS Havelock (H88) là một tàu khu trục lớp H, nguyên được Hải quân Brazil đặt hàng cho hãng J. Samuel White dưới tên Jutahy vào cuối thập niên 1930, nhưng được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc mua lại khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939. Nó tham gia Chiến dịch Na Uy vào tháng 5 năm 1940, rồi được phân nhiệm vụ hộ tống vận tải và tuần tra chống tàu ngầm cùng Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây sau đó. Nó được điều về Lực lượng H một thời gian ngắn vào năm 1941, nhưng dàn hỏa lực phòng không của nó được cho là quá yếu nên nó gia nhập trở lại lực lượng Tiếp cận phía Tây. Havelock trở thành soái hạm của Đội hộ tống B-5 thuộc Lực lượng Hộ tống giữa đại dương vào đầu năm 1942 và đã đánh chìm một tàu ngầm đối phương trong chiến tranh. Khi xung đột kết thúc, nó hộ tống các tàu đưa chính phủ Na Uy lưu vong trở về nước rồi phục vụ như một tàu mục tiêu cho đến giữa năm 1946. Havelock bị tháo dỡ vào cuối năm 1946.

Thiết kế và chế tạo

Havelock có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Nó có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được dẫn động bởi hai turbine hơi nước Parsons truyền động ra hai trục chân vịt, sản sinh tổng công suất , cho phép nó đạt tốc độ tối đa . Hơi nước được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Havelock có thể mang theo tối đa  dầu đốt, cho phép một tầm hoạt động tối đa  ở tốc độ . Thành phần thủy thủ đoàn của nó bao gồm 152 sĩ quan và thủy thủ.

Con tàu được thiết kế để trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. XII L/45 trên các tháp pháo nòng đơn, đặt tên theo thứ tự ‘A’, ‘B’, ‘X’ và ‘Y’ từ trước ra sau; nhưng khẩu ‘Y’ bị tháo dỡ để lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Cho mục đích phòng không, Havelock có hai khẩu đội súng máy  Mk.III bốn nòng. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng trên mặt nước dành cho ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu và hai máy phóng thoạt tiên được trang bị, nhưng tăng lên ba đường ray và tám máy phóng trong khi hoàn thiện. Lượng mìn sâu mang theo cũng tăng lên tương ứng từ 20 lên 110 quả. Havelock được hoàn tất mà không có tháp điều khiển hỏa lực, nên ba khẩu pháo 4,7 inch QF góc thấp của nó được vận hành tại chỗ sử dụng dữ liệu cung cấp bởi một máy đo tầm xa. Nó cũng được trang bị sonar ASDIC để phát hiện tàu ngầm dựa trên sự phản hồi sóng âm dưới nước; và được bổ sung máy định vị vô tuyến HF/DF đặt trên cột ăn-ten trước khi hoàn tất.

Jutahy được Brasil đặt hàng cho hãng J. Samuel White ở Cowes vào ngày 8 tháng 12 năm 1937. Con tàu được đặt lườn vào ngày 31 tháng 5 năm 1938, nhưng nó bị Anh Quốc mua lại vào ngày 5 tháng 9 năm 1939 và đổi tên thành HMS Havelock. Nó được hạ thủy vào ngày 16 tháng 10 năm 1939 và được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 10 tháng 2 năm 1940.

Các cải biến trong chiến tranh
Bệ ống phóng ngư lôi phía sau của Havelock được thay bằng một khẩu QF 12 pounder  phòng không vào tháng 10 năm 1940. Dàn vũ khi phòng không tầm ngắn được tăng cường với hai khẩu pháo tự động Oerlikon 20 mm được trang bị hai bên cánh của cầu tàu; và các khẩu súng máy Vickers bốn nòng cũng được thay bằng một cặp Oerlikon 20 mm sau đó. Không rõ là con tàu có được trang bị tháp điều khiển hỏa lực trước khi một dàn radar Kiểu 271 điều khiển hỏa lực được trang bị trên cầu tàu. Vào lúc giữa chiến tranh, con tàu được cải biến thành một tàu khu trục hộ tống, khi tháp pháo ‘A’ được thay thế bằng dàn súng cối Hedgehog chống tàu ngầm, pháo QF 12 pounder góc cao được tháo dỡ lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Một dàn radar Kiểu 286 dò tìm mặt đất tầm ngắn được tăng cường sau đó, trong khi dàn HF/DF được chuyển đến cột ăn-ten trụ chính.

Lịch sử hoạt động
Sau khi chạy thử máy, Havelock được phân về Chi hạm đội Khu trục 9 trực thuộc Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây. Nó được điều về Hạm đội Nhà trong Chiến dịch Na Uy và đã hỗ trợ cho các hoạt động đổ bộ của lực lượng Đồng Minh vào các ngày 12-13 tháng 5 tại Bjerkvik trong khuôn khổ trận Narvik. Trong giai đoạn đầu của trận này, nó bố trí một khẩu đội súng cối Pháp phía sàn trước của con tàu; và tiếp tục hỗ trợ hỏa lực suốt trận đánh cho đến hết tháng đó. Trong đêm 30 và 31 tháng 5, nó giúp vào việc triệt thoái lực lượng từ Bodø đến Harstad và Borkenes để chờ đợi các cuộc triệt thoái khác. Havelock là một trong số các tàu đã hộ tống các tàu chở quân trong chiến dịch Alphabet triệt thoái lực lượng khỏi khu vực Narvik vào ngày 7 và 8 tháng 6.

Sau đó trong tháng 6, Havelock gia nhập trở lại Chi hạm đội Khu trục 9, và trải qua hầu hết thời gian trong hai năm tiếp theo làm nhiệm vụ hộ tống vận tải. Vào cuối năm 1940, chi hạm đội được đổi tên thành Đội hộ tống 9. Havelock được điều sang Lực lượng H tại Gibraltar để tăng cường lực lượng hộ tống cho Chiến dịch Tiger, một hoạt động vận tải tăng viện cho Malta vào tháng 5 năm 1941. Nó quay trở lại Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây sau đó vì Đô đốc James Somerville cho rằng dàn vũ khí phòng không của nó quá yếu kém để có thể hoạt động tại Địa Trung Hải.

Đến tháng 3 năm 1942, Havelock trở thành soái hạm của Đội hộ tống B-5 thuộc Lực lượng Hộ tống Giữa đại dương, và tiếp tục hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Bắc Đại Tây Dương cho đến đầu năm 1944. Từ ngày 28 tháng 12 năm 1942 đến ngày 14 tháng 1 năm 1943, đội hộ tống đã bảo vệ cho Đoàn tàu TM 1, một nhóm chín tàu chở dầu đi từ đến Trinidad to Gibraltar. Đoàn tàu đã bị nhiều tàu ngầm U-boat Đức tấn công theo chiến thuật Wolfpack (bầy sói) trên đường đi, và đã bị mất bảy tàu bất chấp những nỗ lực tối đa của các tàu hộ tống. Havelock chỉ có thể gây hư hại cho tàu ngầm U-436 bằng mìn sâu trong khi hộ tống đoàn tàu này. Khoảng hai tháng sau, Havelock và các tàu tháp tùng đã hộ tống cho Đoàn tàu SC 122, một trong những trận chiến bảo vệ đoàn tàu vận tải lớn nhất trong chiến tranh. Đến giữa năm 1943, đội hộ tống được bố trí đến vịnh Biscay phối hợp với lực lượng Không quân Hoàng gia Anh tấn công các tàu ngầm U-boat khi chúng rời khỏi các căn cứ trên bờ biển Đại Tây Dương thuộc Pháp. Vào cuối tháng 9 cho đến đầu tháng 10, đội đã hộ tống cho các tàu đưa Liên đội 247 Không quân Hoàng gia đến Azores để thiết lập một căn cứ không quân tại đây.

Đến đầu năm 1944, Havelock được chuyển sang Đội hộ tống 14 và được giao nhiệm vụ bảo vệ các đoàn tàu vận tải tại vùng bờ biển nước Anh, vốn được tập trung cho Chiến dịch Overlord, cuộc đổ bộ lực lượng Đồng Minh lên miền Bắc nước Pháp. Cùng các tàu khu trục  và , nó đã đánh chìm tàu ngầm U-767 vào ngày 18 tháng 6. Nó được tái trang bị tại Liverpool từ tháng 7 đến tháng 9, rồi gia nhập trở lại hải đội sau khi hoàn tất. Havelock lại được sửa chữa từ tháng 2 đến tháng 4 năm 1945; và khi công việc hoàn tất vào ngày 30 tháng 4, nó cùng tàu chị em  tấn công xác tàu của chiếc U-246 về phía Tây Bắc đảo Anglesey vào ngày hôm đó, nhầm lẫn rằng đó là chiếc U-242 vốn bị một thủy phi cơ Short Sunderland phát hiện trước đó.

Hai tuần sau, Havelock cùng Đội hộ tống 14 hộ tống một nhóm tàu U-boat đầu hàng đi từ Loch Alsh đến Lough Foyle. Đến ngày 27 tháng 5, nó cùng với Hesperus hộ tống chính phủ Na Uy lưu vong quay trở về Oslo, và ở lại đây cho đến ngày 1 tháng 6. Cuối tháng đó, nó bắt đầu hoạt động như một tàu mục tiêu để huấn luyện máy bay, một vai trò kéo dài cho tận năm sau. Con tàu được chấp thuận để tháo dỡ vào ngày 18 tháng 2 năm 1946 và được đưa về lực lượng dự bị vào ngày 2 tháng 8. Havelock bị bán vào ngày 31 tháng 10 và được tháo dỡ tại Inverkeithing.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp tàu khu trục Jurua
Lớp tàu khu trục G và H
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế chiến II


title: HMS Hesperus (H57)

text:
HMS Hesperus (H57) là một tàu khu trục lớp H, nguyên được Hải quân Brazil đặt hàng cho hãng John I. Thornycroft and Company dưới tên Juruena vào cuối thập niên 1930, nhưng được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc mua lại khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939. Nó bị hư hại bởi máy bay Đức trong Chiến dịch Na Uy vào tháng 5 năm 1940, rồi được phân nhiệm vụ hộ tống vận tải và tuần tra chống tàu ngầm sau khi hoàn tất việc sửa chữa. Nó được điều về Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây để hộ tống vận tải vào cuối năm 1940, được điều về Lực lượng H một thời gian ngắn vào năm 1941, nhưng dàn hỏa lực phòng không của nó được cho là quá yếu nên nó lại được chuyển sang Lực lượng Hộ tống Newfoundland. Hesperus được điều sang Lực lượng Hộ tống giữa đại dương vào cuối năm 1941, tiếp tục hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Bắc Đại Tây Dương trong ba năm tiếp theo. Nó được cải biến thành một tàu khu trục hộ tống vào đầu năm 1943 sau khi bị hư hại bởi một trong hai lần húc tấn công đánh chìm tàu ngầm Đức; nó cũng đánh chìm hai tàu ngầm khác trong chiến tranh theo cách thông thường. Khi xung đột kết thúc, nó hộ tống các tàu đưa chính phủ Na Uy lưu vong trở về nước rồi phục vụ như một tàu mục tiêu cho đến giữa năm 1946. Hesperus bị tháo dỡ vào giữa năm 1947.

Thiết kế và chế tạo

Hesperus có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Nó có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được dẫn động bởi hai turbine hơi nước Parsons truyền động ra hai trục chân vịt, sản sinh tổng công suất , cho phép nó đạt tốc độ tối đa . Hơi nước được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Hesperus có thể mang theo tối đa  dầu đốt, cho phép một tầm hoạt động tối đa  ở tốc độ . Thành phần thủy thủ đoàn của nó bao gồm 152 sĩ quan và thủy thủ.

Con tàu được thiết kế để trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. XII L/45 trên các tháp pháo nòng đơn, đặt tên theo thứ tự ‘A’, ‘B’, ‘X’ và ‘Y’ từ trước ra sau; nhưng khẩu ‘Y’ bị tháo dỡ để lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Cho mục đích phòng không, Hesperus có hai khẩu đội súng máy  Mk.III bốn nòng. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng trên mặt nước dành cho ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu và hai máy phóng thoạt tiên được trang bị, nhưng tăng lên ba đường ray và tám máy phóng trong khi hoàn thiện. Lượng mìn sâu mang theo cũng tăng lên tương ứng từ 20 lên 110 quả. Hesperus được hoàn tất mà không có tháp điều khiển hỏa lực, nên ba khẩu pháo 4,7 inch QF góc thấp của nó được vận hành tại chỗ sử dụng dữ liệu cung cấp bởi một máy đo tầm xa. Nó cũng được trang bị sonar ASDIC để phát hiện tàu ngầm dựa trên sự phản hồi sóng âm dưới nước khi hoàn tất.

Juruena được Brasil đặt hàng cho hãng John I. Thornycroft and Company ở Woolston, Hampshire vào ngày 16 tháng 12 năm 1937. Con tàu được đặt lườn vào ngày 6 tháng 7 năm 1938 và được hạ thủy vào ngày 1 tháng 8 năm 1939, được đỡ đầu bởi bà Heitora Gallienz. Nó bị Anh Quốc mua lại vào ngày 5 tháng 9 năm 1939 sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra và đổi tên thành HMS Hearty. Con tàu được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 22 tháng 1 năm 1940 dưới quyền chỉ huy của cựu phi công Không lực Hải quân, Trung tá Hải quân Donald Macintyre. Nó lại được đổi tên thành Hesperus vào ngày 27 tháng 2 năm 1940 do cái tên ban đầu được cho là dễ nhầm lẫn với chiếc tàu chị em .

Các cải biến trong chiến tranh
Bệ ống phóng ngư lôi phía sau của Hesperus được thay bằng một khẩu QF 12 pounder  phòng không trong một đợt sửa chữa vào tháng 5-tháng 6 năm 1940. Nó được bổ sung máy định vị vô tuyến HF/DF đặt trên cột ăn-ten trước, cùng một dàn radar Kiểu 286 dò tìm mặt đất tầm ngắn trong đợt tái trang bị vào giữa năm 1941. Tháp điều khiển hỏa lực được trang bị vào lúc nó được sửa chữa tại Immingham. Trong đợt tái trang bị vào đầu năm 1942 tại Falmouth, Cornwall, dàn vũ khi phòng không tầm ngắn được tăng cường với hai khẩu pháo tự động Oerlikon 20 mm được trang bị hai bên cánh của cầu tàu; ngoài ra tháp điều khiển hỏa lực và máy đo tầm xa gắn trước đó bên trên cầu tàu được thay bằng radar Kiểu 271 định vị mục tiêu. Đang khi được sửa chữa vào đầu năm 1943, nó được cải biến thành một tàu khu trục hộ tống. Tháp pháo ‘A’ được thay thế bằng dàn súng cối Hedgehog chống tàu ngầm, và các khẩu súng máy Vickers bốn nòng cũng được thay bằng một cặp Oerlikon 20 mm. Trong đợt tái trang bị này, pháo QF 12 pounder góc cao được tháo dỡ lấy chỗ mang thêm mìn sâu, và Hesperus được bổ sung một máy phóng mìn sâu Mk X nặng 1 tấn và bốn máy phóng Mk IV. Nó cũng được trang bị máy nhiễu âm Foxer để bảo vệ chống lại ngư lôi dẫn hướng bằng âm thanh của Đức.

Lịch sử hoạt động
Cả sáu chiếc tàu khu trục lớp H cải biến nguyên của Brazil thoạt tiên hình thành nên Chi hạm đội Khu trục 9 trực thuộc Hạm đội Nhà và được giao nhiệm vụ bảo vệ chống tàu ngầm cho căn cứ tại Scapa Flow. Sau khi Đức chiếm đóng Đan Mạch, Hesperus cùng tàu chị em  được giao nhiệm vụ hỗ trợ cho việc chiếm đóng quần đảo Faroe vào giữa tháng 4. Trong Chiến dịch Na Uy, nó vận chuyển các đơn vị Scotland đến Mo i Rana vào ngày 15 tháng 5, và bị hư hại do các quả bom ném suýt trúng từ các máy bay ném bom bổ nhào Junkers Ju-87 "Stuka" cùng ngày hôm đó. Con tàu được gửi đến Dundee để sửa chữa, vốn kéo dài một tháng. Sau khi hoàn tất, nó được giao nhiệm vụ hộ tống vận tải và tuần tra chống tàu ngầm.

Vào tháng 11 năm 1940, Chi hạm đội Khu trục 9 được điều về Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây và đổi tên thành Đội hộ tống 9. Trong một cơn bão vào tháng 1 năm 1941, bệ tháp pháo ‘B’ bị hư hại. Sau khi được sửa chữa, nó tiếp nối nhiệm vụ hộ tống vận tải cho đến tháng 4, khi nó được phân về Lực lượng H tại Gibraltar. Bảo vệ cho các đoàn tàu vận tải Malta, Hesperus đã hộ tống tàu bè trong các chiến dịch Tiger và Tracer vào tháng 5 và tháng 6; rồi được điều khỏi Lực lượng H do Đô đốc James Somerville tin rằng dàn vũ khí phòng không của nó quá yếu kém để có thể hoạt động tại Địa Trung Hải. Nó trải qua một đợt tái trang bị ngắn tại Lverpool rồi được chuyển đến Lực lượng Hộ tống Newfoundland vào ngày 7 tháng 7.

Đến tháng 8 năm 1941, Hesperus là một trong số tàu khu trục đã hộ tống thiết giáp hạm đưa Thủ tướng Anh  đi gặp gỡ Tổng thống Franklin D. Roosevelt trong cuộc hội đàm về Hiến chương Đại Tây Dương tại vịnh Placentia. Cấu trúc con tàu bị hư hại do thời tiết khắc nghiệt, và nó được sửa chữa tạm thời bởi một tàu sửa chữa tại Iceland trước khi được sửa chữa triệt để tại Immingham. Sau khi hoàn tất, nó gia nhập trở lại Đội hộ tống 9 trước khi được phối thuộc cùng Lực lượng H vào tháng 12 cho nhiệm vụ hộ tống vận tải tại Gibraltar.

Cùng với tàu chị em , Hesperus đã đánh chìm tàu ngầm U-boat Đức U-208 vào ngày 7 tháng 12 năm 1941 tại Đại Tây Dương về phía Tây Gibraltar. Đến ngày 15 tháng 1 năm 1942, đang khi hộ tống Đoàn tàu HG 78, radar của con tàu đã phát hiện tàu ngầm U-93 trên mặt nước; chỉ huy con tàu, Thiếu tá Hải quân A. A. Tait, ra lệnh cho Hesperus húc vào đối phương. Cho dù chỉ trúng sượt qua, vụ va chạm mạnh đến mức Hạm trưởng và Hạm phó chiếc tàu ngầm bị rơi từ tháp chỉ huy vào một chiếc xuồng máy trên sàn tàu khu trục. Bằng cách thả mìn sâu ở độ nông nhất và bắn trúng nhiều phát đạn pháo 4,7 inch, nó đã buộc thủy thủ đoàn chiếc tàu ngầm phải bỏ tàu. Hesperus đã cứu vớt được 40 người sống sót, nhưng không thể đổ bộ sang chiếc tàu ngầm trước khi nó chìm. Tuy nhiên do chấn động của cú húc, phần mũi tàu bị ngập nước, lườn tàu bên mạn phải bị bung ra và uống cong mép chân vịt bên mạn phải. Con tàu được sửa chữa tạm thời tại Gibraltar, rồi được sửa chữa triệt để tại Falmouth từ ngày 9 tháng 2 đến tháng 4.

Đến tháng 3 năm 1942, năm chiếc còn lại trong lớp phụ Havant trở thành những soái hạm cho các đội hộ tống từ B-1 đến B-5, và do đó Hesperus dẫn đầu Đội hộ tống B-2 khi nó hoàn tất việc sửa chữa vào tháng 4. Đang khi hộ tống cho Đoàn tàu HX 219 gần Rockall vào ngày 26 tháng 12, nó đã cùng tàu khu trục  đánh chìm tàu ngầm U-357 bằng cách húc. Lần này đáy lườn tàu bị hở một đoạn kéo dài khoảng một phần tư chiều dài con tàu, nên nó lại trải qua thêm ba tháng sửa chữa khác tại Liverpool.

Con tàu gia nhập trở lại đội của nó vào ngày 17 tháng 3 năm 1943, và đã đánh chìm tàu ngầm U-191 bằng dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog vào ngày 23 tháng 4, đang khi hộ tống Đoàn tàu ONS 4. Khoảng ba tuần sau, nó tiếp tục đánh chìm tàu ngầm U-186 vào ngày 12 tháng 5 đang khi bảo vệ cho Đoàn tàu SC 129. Nó tiếp tục làm nhiệm vụ hộ tống vận tải cho đến khi được cho tái trang bị từ tháng 1 đến ngày 29 tháng 3 năm 1944, rồi nó làm nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu đi lại giữa Gibraltar và Anh. Vào tháng 7 năm 1944, con tàu chuyển di hài của Đại tá Hải quân để an táng giữa biển. Sau đó nó được chuyển sang Đội hộ tống 19, và đến tháng 1 năm 1945 được cho đặt căn cứ tại Plymouth. Vào ngày 30 tháng 4 năm 1945, nó cùng tàu chị em  tấn công xác tàu của chiếc tàu ngầm U-246 về phía Tây Bắc đảo Anglesey vào ngày hôm đó, nhầm lẫn rằng đó là chiếc tàu ngầm U-242 vốn bị một thủy phi cơ Short Sunderland phát hiện trước đó.

Hai tuần sau, Hesperus cùng Đội hộ tống 14 hộ tống một nhóm tàu U-boat đầu hàng đi từ Loch Alsh đến Lough Foyle. Đến ngày 27 tháng 5, nó cùng với Havelock hộ tống chính phủ Na Uy lưu vong quay trở về Oslo, và ở lại đây cho đến ngày 1 tháng 6. Mười ngày sau, nó bắt đầu phục vụ như một tàu mục tiêu để huấn luyện máy bay, một vai trò kéo dài cho tận năm sau. Hesperus được chấp thuận để tháo dỡ vào ngày 18 tháng 2 năm 1946 và được đưa về lực lượng dự bị vào tháng 5. Con tàu được kéo đến Grangemouth để tháo dỡ, nhưng công việc chỉ bắt đầu từ ngày 17 tháng 5 năm 1947. Biểu trưng của Hesperus được lưu giữ tại nhà thờ Yeovil Parish.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Jurua
Lớp tàu khu trục G và H
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế chiến II


title: HMS Highlander (H44)

text:
HMS Highlander (H44) là một tàu khu trục lớp H, nguyên được Hải quân Brazil đặt hàng cho hãng John I. Thornycroft and Company dưới tên Jaguaribe vào cuối thập niên 1930, nhưng được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc mua lại khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939. Nó được phân về Chi hạm đội Khu trục 9 thuộc Hạm đội Nhà khi hoàn tất vào tháng 3 năm 1940, rồi được phân nhiệm vụ hộ tống vận tải từ tháng 6 cùng Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây, đánh chìm một tàu ngầm Đức vào tháng 10. Highlander được điều sang Freetown, Sierra Leone vào giữa năm 1941 để hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Tây Phi, nhưng lại quay trở về Anh vào tháng 8. Nó trở thành soái hạm của Đội hộ tống B-5 thuộc Lực lượng Hộ tống Giữa đại dương vào đầu năm 1942 và tiếp tục vai trò hộ tống vận tải cho đến hết chiến tranh. Nó trở thành một tàu mục tiêu sau khi xung đột kết thúc và bị bán để tháo dỡ vào giữa năm 1946.

Thiết kế và chế tạo

Highlander có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Nó có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được dẫn động bởi hai turbine hơi nước Parsons truyền động ra hai trục chân vịt, sản sinh tổng công suất , cho phép nó đạt tốc độ tối đa . Hơi nước được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Highlander có thể mang theo tối đa  dầu đốt, cho phép một tầm hoạt động tối đa  ở tốc độ . Thành phần thủy thủ đoàn của nó bao gồm 152 sĩ quan và thủy thủ.

Con tàu được thiết kế để trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. XII L/45 trên các tháp pháo nòng đơn, đặt tên theo thứ tự ‘A’, ‘B’, ‘X’ và ‘Y’ từ trước ra sau; nhưng khẩu ‘Y’ bị tháo dỡ để lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Cho mục đích phòng không, Highlander có hai khẩu đội súng máy  Mk.III bốn nòng. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng trên mặt nước dành cho ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu và hai máy phóng thoạt tiên được trang bị, nhưng tăng lên ba đường ray và tám máy phóng trong khi hoàn thiện. Lượng mìn sâu mang theo cũng tăng lên tương ứng từ 20 lên 110 quả. Highlander được hoàn tất mà không có tháp điều khiển hỏa lực, nên ba khẩu pháo 4,7 inch QF góc thấp của nó được vận hành tại chỗ sử dụng dữ liệu cung cấp bởi một máy đo tầm xa. Nó cũng được trang bị sonar ASDIC để phát hiện tàu ngầm dựa trên sự phản hồi sóng âm dưới nước khi hoàn tất.

Jaguaribe được Brasil đặt hàng cho hãng John I. Thornycroft and Company ở Woolston, Hampshire vào ngày 16 tháng 12 năm 1937. Con tàu được đặt lườn vào ngày 28 tháng 9 năm 1938, nhưng bị Anh Quốc mua lại vào ngày 5 tháng 9 năm 1939 sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra. Nó được đổi tên thành HMS Highlander, nó được hạ thủy vào ngày 16 tháng 10 năm 1939 và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 18 tháng 3 năm 1940.

Các cải biến trong chiến tranh
Bệ ống phóng ngư lôi phía sau của Highlander được thay bằng một khẩu QF 12 pounder  phòng không trong một đợt sửa chữa vào tháng 7 năm 1940. Dàn vũ khi phòng không tầm ngắn được tăng cường với hai khẩu pháo tự động Oerlikon 20 mm được trang bị hai bên cánh của cầu tàu, đồng thời các khẩu súng máy Vickers bốn nòng cũng được thay bằng một cặp Oerlikon 20 mm. Không rõ là tháp điều khiển hỏa lực có được trang bị trước khi được thay bằng radar Kiểu 271 định vị mục tiêu bố trí trên cầu tàu. Vào một lúc nào đó, Highlander được cải biến thành một tàu khu trục hộ tống; tháp pháo ‘A’ được thay thế bằng dàn súng cối Hedgehog chống tàu ngầm, và Trong đợt tái trang bị này, pháo QF 12 pounder góc cao được tháo dỡ lấy chỗ mang thêm mìn sâu. Một dàn radar Kiểu 286 dò tìm mặt đất tầm ngắn được bổ sung cùng với máy định vị vô tuyến HF/DF đặt trên cột ăn-ten trước,

Lịch sử hoạt động
Sau khi chạy thử máy tại cảng Portland, Highlander được phân về Chi hạm đội Khu trục 9 trực thuộc Hạm đội Nhà và bắt đầu nhiệm vụ hộ tống từ ngày 11 tháng 4. Sáu ngày sau, con tàu bị mắc cạn tại quần đảo Shetland và bị hư hại vừa phải; nó nổi trở lại và được sửa chữa tại Hull từ ngày 20 tháng 4 đến ngày 19 tháng 5. Nó đã hộ tống cho chiếc tàu chiến-tuần dương  đi Scapa Flow và đến nơi vào ngày 24 tháng 5. Chi hạm đội Khu trục 9 được chuyển sang Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây vào giữa tháng 6, và Highlander đã cứu vớt những người sống sót từ chiếc tàu buôn tuần dương vũ trang  bị trúng ngư lôi trên đường đi Plymouth. Cuối tháng đó, nó hộ tống các tàu bè tham gia triệt thoái binh lính Đồng Minh khỏi các cảng Pháp trên bờ biển Đại Tây Dương trong Chiến dịch Ariel.

Highlander sau đó gia nhập trở lại Chi hạm đội Khu trục 9 làm nhiệm vụ hộ tống vận tải cho đến tháng 1 năm 1941. Nó trải qua một đợt tái trang bị ngắn vào giữa tháng 7 năm 1940, khi dàn ống phóng ngư lôi phía sau được thay bằng một khẩu pháo 12 pounder phòng không. Cùng với tàu chị em , nó đã đánh chìm tàu ngầm U-boat U-32 vào ngày 30 tháng 10. Đến ngày 1 tháng 12, nó hộ tống chiếc tàu khu trục Canada HMCS Saguenay bị trúng ngư lôi đi đến Barrow-in-Furness để sửa chữa. Highlander bắt đầu một đợt tái trang bị kéo dài tại xưởng tàu của hãng Hawthorn Leslie ở Hebburn từ ngày 30 tháng 1 đến ngày 23 tháng 3 năm 1941. Sau khi hoàn tất, nó được điều động một thời gian ngắn sang Lực lượng H tại Gibraltar trước khi tiếp tục đi đến Freetown, Sierra Leone để bắt đầu làm nhiệm vụ hộ tống cùng Chi hạm đội Khu trục 18 tại đây. Nó ở lại đây cho đến tháng 8, khi nó được chuyển đến nơi nó được phân về Đội hộ tống 28 trực thuộc Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây.

Highlander được tái trang bị và nâng cấp vũ khí từ ngày 2 tháng 2 đến ngày 18 tháng 3 năm 1942 tại Tilbury. Nó trở thành soái hạm của Đội hộ tống B-4 và được phân về Lực lượng Hộ tống Giữa đại dương sau khi hoàn tất việc tái trang bị. Nó và các tàu tháp tùng đã bảo vệ Đoàn tàu SC 122 trải qua một trong những trận chiến hộ tống vận tải lớn nhất chiến tranh vào tháng 3 năm 1943; nó bị các tàu ngầm U-boat U-441 và U-608 tấn công bất thành trong trận này. Con tàu trải qua một đợt tái trang bị lớn tại Troon từ ngày 28 tháng 12 năm 1943 đến ngày 12 tháng 4 năm 1944, vốn bị kéo dài do nó bị hư hại bởi va chạm với một tàu kéo. Sau khi hoàn tất, nó gia nhập trở lại đội của nó và ở lại cho đến tháng 9, khi nó được chuyển sang Đội hộ tống B-2 và trở thành soái hạm đôi này. Highlander bị hư hại mũi tàu vào ngày 15 tháng 4 năm 1945 do va chạm băng; nó phải được cho kéo đến vịnh Bulls, Newfoundland để sửa chữa tạm thời, rồi được sửa chữa triệt để tại St. John's gần đó từ ngày 17 tháng 4 đến ngày 24 tháng 7. Con tàu đi đến Portsmouth năm ngày sau, rồi sau đó lại lên đường đi Rosyth để phục vụ như một tàu mục tiêu cho việc huấn luyện máy bay. Highlander được đưa về lực lượng dự bị từ ngày 19 tháng 1 năm 1946 và được chấp thuận cho tháo dỡ vào ngày 19 tháng 2, và bị bán vào ngày 27 tháng 5, nhưng công việc tháo dỡ chỉ bắt đầu tiến hành từ tháng 5 năm 1947.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp tàu khu trục Jurua
Lớp tàu khu trục G và H
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế chiến II