title: Lãnh thổ Colorado

text:
Lãnh thổ Colorado (tiếng Anh: Colorado Territory hay Territory of Colorado) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 28 tháng 2 năm 1861 cho đến ngày 1 tháng 8 năm 1876 khi nó được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Colorado.

Lãnh thổ được tổ chức vào lúc có cơn sốt vàng Pike's Peak kéo dài từ 1858–1861. Cơn sốt vàng này đã giúp thiết lập khu định cư tập trung lớn đầu tiên của người da trắng tại vùng này. Đạo luật tổ chức thành lập lãnh thổ được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua và được tổng thống James Buchanan ký ngày 28 tháng 2 năm 1861 trong lúc có các vụ ly khai của các tiểu bang miền Nam Hoa Kỳ mà tạo thành cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Các ranh giới của Lãnh thổ Colorado tương đồng với ranh giới của Tiểu bang Colorado hiện tại. Việc tổ chức lãnh thổ đã giúp củng cố sự kiểm soát của phe liên bang đối với khu vực giàu khoáng sản thuộc Rặng Thạch Sơn. Vấn đề trở thành một tiểu bang từng được xem là khá hiện thực nhưng tham vọng trở thành tiểu bang bị ngăn chặn vào cuối năm 1865 bởi sự phủ quyết của tổng thống Andrew Johnson. Vấn đề trở thành tiểu bang là một vấn đề thường được đem ra bàn luận suốt thời chính phủ Ulysses Grant. Tổng thống Grant luôn kêu gọi cho phép lãnh thổ trở thành một tiểu bang trước một quốc hội không mấy quan tâm đến vấn đề này trong Thời đại Tái thiết Hoa Kỳ sau nội chiến. Lãnh thổ Colorado ngưng tồn tại khi tiểu bang Colorado được phép gia nhập liên bang vào năm 1876.

Mô tả
Lãnh thổ được tổ chức từ đất đai nằm trong Rặng Thạch Sơn trên hai phía của Đường phân thủy Lục địa Bắc Mỹ và hợp nhất khu vực có cơn sốt vàng Pikes Peak xảy ra hai năm trước đó. Bên phía đông của đường phân thủy lục địa, lãnh thổ mới này bao trùm phần phía tây của Lãnh thổ Kansas cũng như một số phần phía nam của Lãnh thổ Nebraska và một mảnh nhỏ đông bắc của Lãnh thổ New Mexico. Bên phía tây đường đường phân thủy lục địa, lãnh thổ bao trùm phần lớn miền đông Lãnh thổ Utah là nơi người bản địa Ute và Shoshoni kiểm soát chặt chẽ. Bình nguyên phía đông có hai bộ tộc Cheyenne và Arapaho kiểm soát tương đối lỏng lẻo cũng như có sự hiện diện của người bản địa Pawnee, Comanche và Kiowa. Năm 1861, mười ngày trước khi thành lập lãnh thổ, người bản địa Arapaho và Cheyenne đồng ý với Hoa Kỳ từ bỏ phần lớn khu vực của họ tại bình nguyên cho người định cư da trắng nhưng vẫn được phép sống trong các khu vực truyền thống lớn hơn của họ miễn sao họ có thể dung hòa với người khai nghiệp da trắng gần trại của họ. Vào cuối Nội chiến Hoa Kỳ năm 1865, sự hiện diện của người bản địa Mỹ gần như biến mất khỏi vùng cao nguyên.

Lịch sử
Vùng đất mà sau đó trở thành Lãnh thổ Colorado ban đầu nằm dưới chủ quyền của Hoa Kỳ trong ba giai đoạn: Cấu địa Louisiana của năm 1803 được điều chỉnh theo sau Hiệp định Adams-Onis năm 1819, Sáp nhập Texas năm 1845, và Nhượng địa Mexico năm 1848. Các tuyên bố chủ quyền về đất đai của Cộng hòa Texas thì đáng gây tranh cãi. Ranh giới giữa Hoa Kỳ và Mexico được tái xác định qua Hiệp định Guadalupe Hidalgo và cuối Chiến tranh Mỹ-Mexico năm 1848, và các ranh giới sau cùng của tiểu bang Texas bởi Thỏa hiệp 1850 của Quốc hội Hoa Kỳ.

Dân số người bản địa Mỹ
Ban đầu, vùng đất bao trùm Lãnh thổ Colorado chủ yếu có người bản địa Ute sinh sống từ phía tây Colorado lên đến cao nguyên phía đông, và người bản địa Anasazi tại tây nam, miền nam và một phần ở đông nam Colorado. Người bản địa Comanche và Jicarilla Apache cũng chính thức cai quản các phần đất đông nam của Colorado. Người bản địa Arapaho và Cheyenne sinh sống tại phần đông bắc và viễn đông.

Thám hiểm bởi những người không phải bản địa
Các nhà thám hiểm xưa nhất từ châu Âu đến thăm khu vực này là người Tây Ban Nha như Francisco Vásquez de Coronado tuy rằng đoàn thám hiểm của Coronado năm 1540–42 chỉ đi ngang qua ranh giới tương lai của Lãnh thổ Colorado ở phía nam và đông nam. Năm 1776, Francisco Atanasio Domínguez và Silvestre Vélez de Escalante thám hiểm miền nam Colorado trong đoàn thám hiểm Dominguez-Escalante.

Các cuộc thám hiểm nổi bật khác còn có: cuộc thám hiểm Pike năm 1806–07 của Zebulon Pike, chuyến du hành dọc theo bờ bắc sông Platte năm 1820 của Stephen H. Long đến nơi sau này có tên là Longs Peak, cuộc hành trình của John C. Frémont năm 1845–46, và cuộc hành trình khảo sát địa lý của John Wesley Powell.

Các khu định cư xưa, mậu dịch, và khai khoáng

Năm 1779, thống đốc de Anza của New Mexico đánh bại người bản địa Comanche dưới quyền chỉ huy của Cuerno Verde tại tây nam Colorado. Năm 1786, de Anza giải hòa với người bản địa Comanche để thành lập một liên minh chống người bản địa Apache.

Một nhóm người Cherokee vượt sông South Platte và các thung lũng sông Cache la Poudre trên đường đến California vào năm 1848 trong thời cơn sốt vàng California. Họ báo cáo tìm thấy vàng tại khu vực sông South Platte và các sông nhánh khi họ đi dọc theo các ngọn núi. Tại miền nam, trong thung lũng San Luis, các gia đình Mexico xưa tự xây dựng cuộc sống trên các vùng đất rông lớn mà chính phủ Mexico cấp cho họ (về sau bị Hoa Kỳ tranh chấp).

Trong đầu thế kỷ 19, phía trên thung lũng sông South Platte có những người đánh bẫy thú xâm nhập nhưng họ không lập ra khu định cư lâu dài nào. Phong trào định cư lâu dài đầu tiên của người Mỹ trong khu vực bắt đầu khi Đạo luật Kansas-Nebraska ra đời năm 1854. Đạo luật này cho phép tuyên bố chủ quyền tư hữu đất đai. Trong số các dân định cư thiết lập chủ quyền đất đai tại đây là các cựu thợ đánh bẫy thú. Họ quay trở lại vùng đất mà họ từng đánh bẫy thú trước đây.

Năm 1858, Green Russell và một nhóm người quê quán ở Georgia nghe lời đồn về vàng tại vùng sông South Platte từ người bản địa Cherokee sau khi họ quay về từ California. Họ liền khởi hành đi tìm vàng tại khu vực mà người bản địa mô tả. Mùa hè năm đó, họ tìm thấy một trại tìm vàng Auraria ở nơi hợp lưu của sông South Platte và lạch Cherry. Những người Georgia rời khỏi khu vực để về tiểu bang nhà trong mùa đông năm sau. Tại đồn Bent dọc theo sông Arkansas, Russell nói với William Larimer, Jr., một nhà đầu cơ đất ở Kansas, về chỗ đãi vàng họ tìm thấy. Larimer nhận thấy đó là cơ hội để lợi đụng tìm thế để đầu cơ vì thế vội vã đến Auraria. Tháng 11 năm 1858, ông đưa ra tuyên bố chủ quyền đối với một khu vực bên kia lạch Cherry từ Auraria và đặt tên cho nó là "Denver City" để vinh danh James W. Denver, thống đốc đương thời của Lãnh thổ Kansas. Larimer không có ý định tự đãi vàng mà ông muốn đề xướng xây dựng thị trấn mới và bán các bất động sản cho những người đi đào vàng.

Kế hoạch đề xướng xây dựng thị trấn mới của Larimer gần như thành công ngay lập tức. Đến mùa xuân sau, phía tây Lãnh thổ Kansas dọc theo sông South Platte có rất đông người đào vàng tập trung đào xới lòng sông. Sự kiện này được biết với tên gọi là Cơn sốt vàng Colorado. Những người đến trước di chuyển nhanh lên thượng nguồn vào các ngọn núi, tìm nguồn vàng để đãi và thành lập các trại đãi vàng tại Black Hawk và Central City. Một nhóm đối thủ trong đó có William A.H. Loveland thiết lập thị trấn Golden tại chân các ngọn núi ở phía tây Denver với ý định cung ứng các hàng hóa cần thiết cho dòng người tìm vàng.

Khát vọng lập lãnh thổ

Phong trào thành lập lãnh thổ bên trong ranh giới hiện tại của tiểu bang Colorado gần như theo sau ngay lập tức. Các công dân của Denver và Golden hối thúc vùng mới được định cư được lên địa vị lãnh thổ trong vòng một năm sau khi thành lập các thị trấn. Phong trào này được đề xướng bởi William Byers, nhà xuất bản của tờ báo Rocky Mountain News, và bởi Larimer, người hy vọng trở thành thống đốc đầu tiên của lãnh thổ. Năm 1859, một phong trào đề xướng thành lập Lãnh thổ Jefferson không chính thức được ra mắt. Tổ chức này gởi các thỉnh cầu để xin Quốc hội Hoa Kỳ công nhận họ là một tổ chức chính thức.

Quốc hội không chờ đợi lâu, ban sự công nhận cho phong trào, một phần là vì thấy được sự hứa hẹn của một vùng đất rộng lớn giàu khoáng sản. Lãnh thổ được chính thức tổ chức bởi một đạo luật của quốc hội vào ngày 28 tháng 2 năm 1861 từ đất đai trước kia từng là một phần của các lãnh thổ sau: Lãnh thổ Kansas, Lãnh thổ Nebraska, Lãnh thổ Utah, và Lãnh thổ New Mexico. Theo thực tế thì lãnh thổ này mở cửa cho chế độ nô lệ theo Phán quyết Dred Scott năm 1857, nhưng vấn đề không đơn giản vì cuộc Nội chiến Hoa Kỳ đang tới gần và vì đa số người dân trong lãnh thổ có thái độ ủng hộ phe liên bang. Tên "Colorado" được chọn cho lãnh thổ. Nó từng được thượng nghị sĩ Henry S. Foote đề nghị trước đó vào năm 1850 làm tên cho một tiểu bang đáng lẽ được thành lập từ đất đai của tiểu bang California ngày nay tại phía nam vĩ tuyến 35° 45'. Thật đáng thất vọng cho người dân Denver, thị trấn Golden trở thành thủ phủ lãnh thổ.

Những năm Nội chiến Hoa Kỳ

Trong Nội chiến Hoa Kỳ, làn sóng người tìm vàng mới đến lãnh thổ giảm dần. Nhiều người rời bỏ để về miền đông tham chiến. Những người gốc từ tiểu bang Missouri còn lại đã thành lập hai trung đoàn tình nguyện cũng nhưng nội vệ binh. Tuy giống như đang đóng quân trong phạm vi ngoại biên chiến trường nhưng các trung đoàn của Colorado tự thấy mình đang trong một vị trí hết sức quan trọng vào năm 1862 sau cuộc xâm nhập của Liên minh miền Nam Hoa Kỳ vào Lãnh thổ New Mexico do tướng Henry Sibley chỉ huy cùng với một lực lượng người Texas. Chiến dịch New Mexico của Sibley có ý định như trận mở đầu cho cuộc xâm nhập vào Lãnh thổ Colorado lên phía bắc đến đồn Laramie, cắt đường tiếp tế giữa California và phần còn lại của phe liên bang miền Bắc Hoa Kỳ. Binh sĩ Colorado dưới quyền tư lệnh của tướng Edward Canby và John M. Chivington đánh bại lực lượng của Sibley tại trận Glorieta Pass, phá tan chiến lược của phe liên minh miền Nam Hoa Kỳ.

Chiến tranh Colorado giữa Hoa Kỳ và người bản địa Cheyenne và Arapaho
Năm 1851, theo Hiệp định Fort Laramie, Hoa Kỳ hứa cho người bản địa Cheyenne và Arapaho kiểm soát vùng bình nguyên phía đông của Colorado giữa sông North Platte và sông Arkansas theo hướng đông từ Rặng Thạch Sơn. Điều khoản 4 của Hiệp ước Fort Laramie cũng cho phép công dân Hoa Kỳ sống hợp pháp trong hay đi qua các lãnh thổ mới lập của người bản địa Mỹ. Kể từ khi hiệp định được thông qua trước khi hệ thống đường sắt xuất hiện và trước khi tìm thấy vàng trong vùng, một ít người da trắng đã mạo hiểm đến định cư tại khu vực mà ngày nay là Colorado. Vào thập niên 1860, vì cơn sốt vàng Colorado và sự xâm nhập của người đi khai khẩn đất về phía tây vào đất của người bản địa Mỹ nên mối quan hệ giữa người Mỹ và người bản địa trở nên tệ hại. Ngày 18 tháng 2 năm 1861, theo Hiệp định Fort Wise, một số tù trưởng người Cheyenne và Arapaho đồng ý với các dân biểu Hoa Kỳ về việc nhượng lại phần lớn đất đai mà 10 năm về trước đã được quyết định để lại cho các bộ lạc người bản địa, để làm các khu định cư của người da trắng. Người bản địa chỉ còn giữ lại một số mảnh đất vụn từ các vùng đất đai ban đầu của mình nằm giữa sông Arkansas và lạch Sand Creek. Phần đất đai vụn này được chia cho các thành viên cá nhân của các bộ lạc, mỗi người nhận được khoảng  đất. Theo hiệp ước, Hoa Kỳ mong muốn người bản địa Mỹ đinh cư trong các khu dành riêng mới lập như những nông gia. Hoa Kỳ đồng ý trả cho các bộ lạc tổng cộng là $30.000 mỗi năm trong thời gian 15 năm và ngoài ra còn cung cấp một nhà máy gỗ, một hoặc nhiều xưởng cơ khí, nhà ở cho một người thông dịch, và một kỷ sư nhà máy gỗ..

Một số đông đồng hương của các tù trưởng phản đối và phất lờ hiệp định. Họ tuyên bố rằng các tù trưởng không có quyền ký kết hay nhận hối lộ để ký kết. Họ trở nên ngày càng thù địch hơn với người da trắng đang xâm lấn đất săn bắn của họ. Căng thẳng lên cao vào năm 1862 khi thống đốc lãnh thổ Colorado là John Evans thành lập nội vệ binh gồm nhiều trung đoàn người tình nguyện của Colorado trở về sau nội chiến và mạnh tay chống lại những người bản địa bị tố cáo là kẻ trộm. Ngày 21 tháng 8 năm 1864, một nhóm 30 người bản địa Mỹ tấn công 4 thành viên kỵ binh Colorado khi họ bao chặn các con bò đi lạc. Ba thành viên quay trở về được nhưng người thứ tư mất tích. Người này là Conrad Moschel, được tìm thấy vài ngày sau đó với các vết đạn và mũi tên. Người này cũng bị lột da đầu theo kiểu hành hình của người bản địa Cheyenne. Hành động gây hấn của các chiến binh người Cheyenne càng làm dân chúng Colorado tức giận. Sau một số vụ đụng độ nhỏ mà sau này được gọi là Chiến tranh Colorado vào tháng 11 năm 1864, một lực lượng gồm 800 binh sĩ thuộc nội vệ binh Colorado, sau khi uống rượu quá chén, đã tấn công một trại của người Cheyenne và Arapaho tại lạch Sand, giết chết khoảng từ 150 đến 200 người bản địa, phần đông là người già và trẻ em. Vụ thảm sát Sand Creek hay 'Vụ thảm sát người bản địa Cheyenne'
dẫn đến các cuộc điều trần chính thức bởi Ủy ban Lưởng viện Quốc hội Hoa Kỳ đặc trách Chỉ đạo Chiến tranh vào tháng 3 và tháng 4 năm 1865. Sau các buổi điều trần, bản báo cáo ngày 4 tháng 5 năm 1865 của Ủy ban Lưỡng viện Quốc hội mô tả hành động của đại tá John Chivington và quân tình nguyện của ông là ‘bẩn thủi, đê tiện, tàn nhẩn, hèn hạ’.

Tuy nhiên, công lý chưa bao giờ được thực thi đối với những người có trách nhiệm cho vụ thảm sát. Cuộc chiến vẫn tiếp tục cho đến khi những người bản địa Arapaho, Cheyenne, Kiowa và Comanche cuối cùng bị đuổi ra khỏi Lãnh thổ Colorado vào Oklahoma.

Phong trào cho địa vị tiểu bang

Sau nội chiến, một phong trào được hình thành với mục tiêu kêu gọi lãnh thổ được phép trở thành một tiểu bang. Cuối năm 1865, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua đạo luật nhận lãnh thổ vào liên bang nhưng bị tổng thống Andrew Johnson phủ quyết. Trong 11 năm kế tiếp, phong trào kêu gọi chấp thuận lãnh thổ thành tiểu bang bị dậm chân tại chỗ sau một số lần tưởng như thành công. Tổng thống Grant đề xướng cho phép lãnh thổ trở thành một tiểu bang vào năm 1870 nhưng quốc hội vẫn không hành động.

Trong lúc đó, lãnh thổ từ nhận thấy rằng mình bị đe dọa vì thiết hệ thống đường sắt. Vào cuối thập niên 1860, nhiều người tại Denver bán sản nghiệp của mình và di chuyển về phía đông đến các cộng đồng thuộc Lãnh thổ Dakota như Laramie và Cheyenne. Các cộng đồng này nằm dọc theo hệ thống đường sắt liên lục địa. Vì phải đối mặt với việc dân số giảm dần tại các thị trấn và vùng xung quanh các thị trấn nên người dân của Denver góp vốn và xây dựng tuyến đường sắt Denver Thái Bình Dương đi hướng bắc đến Cheyenne để đưa hệ thống đường sắt kết nối với Denver. Tuyến đường sắt Kansas Thái Bình Dương đến Denver được hoàn tất hai tháng sau đó. Hành động này giúp cũng cố vai trò của Denver như một vùng đô thị cấp vùng trong tương lai. Cuối cùng lãnh thổ được nhận vào liên bang để trở thành một tiểu bang vào năm 1876.

Các thủ phủ lãnh thổ

Ba cộng đồng xưa nhất của Colorado có vinh dự phục vụ trong vai trò thủ phủ của Lãnh thổ Colorado:

Colorado City (1861–63)
Golden City (1863–69)
Denver City (1869–76)

Xem thêm
Thỏa hiệp 1850
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Chiến tranh Mỹ-Mexico, 1846–1848
Hiệp định Guadalupe Hidalgo, 1848
Xứ Pike's Peak
Cơn sốt vàng Pike's Peak, 1858–1861
Rặng Thạch Sơn
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Các lãnh thổ của Tây Ban Nha bao trùm đất đai mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Colorado:
Las Californias, 1768–1804
Alta California, 1804–1821
Santa Fé de Nuevo Méjico, 1598–1821
Luisiana, 1764–1803
Lãnh thổ của Pháp bao trùm đất đai mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Colorado:
Louisiane, 1682–1764 và 1803
Các lãnh thổ của México bao trùm đất đai mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Colorado:
Alta California, 1821–1848
Santa Fé de Nuevo México, 1821–1848
Vùng đất bị Cộng hòa Texas tuyên bố chủ quyền, 1836–1845
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm đất đai mà sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Colorado:
Cấu địa Louisiana, 1803–1804
Địa khu Louisiana, 1804–1805
Lãnh thổ Louisiana, 1805–1812
Lãnh thổ Missouri, 1812–1821
Hiệp định Adams-Onís, 1819
Nhượng địa Mexico, 1848
Tiểu bang Deseret, 1849–1850 (bất hợp lệ)
Lãnh thổ Utah, 1850–1896
Lãnh thổ New Mexico, 1850–1912
Lãnh thổ Kansas, 1854–1861
Lãnh thổ Nebraska, 1854–1867
Lãnh thổ Jefferson, 1859–1861 (bất hợp lệ)
Tiểu bang Hoa Kỳ được thành lập từ Lãnh thổ Colorado:
Tiểu bang Colorado, 1876

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Report of the United States Congress Joint Committee on the Conduct of the War, 1865 at University of Michigan Digital Library Production Service, University of Michigan

Lịch sử tiền bang Colorado
Lịch sử Colorado
Colorado
Khởi đầu năm 1861
Chấm dứt năm 1876


title: NFASC

text:
Neurofascin là một protein người được mã hóa bằng gen NFASC.

Gen này mã hóa một phân tử kết dính tế bào globulin miễn dịch họ L1 với các vùng IGcam và fibronectin phức tạp.

Tham khảo

Đọc thêm

Protein người


title: 34738 Hulbert

text:
34738 Hulbert (2001 QV71) là một tiểu hành tinh vành đai được khám phá vào ngày 20 tháng 08 năm 2001 bởi C. Wolfe ở Terre Haute.

Tham khảo

JPL Small-Body Database Browser on 34738 Hulbert

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2001


title: Barbucca

text:
Barbucca là một chi cá có ở vùng Đông Nam Á. Chúng trước đây xếp trong họ Balitoridae, nhưng từ năm 2012 đã được tách ra thành một họ mới đơn loài là Họ Cá chạch suối đuôi gai (Barbuccidae). Chúng là chi duy nhất trong họ này.

Các loài
Hiện tại các nhà sinh vật học mới chỉ ghi nhận hai loài trong chi này:
 Barbucca diabolica T. R. Roberts, 1989
 Barbucca elongata Vasil'eva & Vasil'ev, 2013

Chú thích

Tham khảo

Họ Cá chạch suối đuôi gai


title: Bàu Bàng

text:
Bàu Bàng là một huyện nằm ở phía bắc tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý

Huyện Bàu Bàng nằm ở phía bắc tỉnh Bình Dương, cách thành phố Thủ Dầu Một 32 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 62 km về phía bắc theo Quốc lộ 13, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Phú Giáo
Phía tây giáp huyện Dầu Tiếng
Phía nam giáp thị xã Bến Cát và huyện Bắc Tân Uyên
Phía bắc giáp thị xã Chơn Thành, tỉnh Bình Phước.

Huyện Bàu Bàng có diện tích 340,02 km², dân số năm 2021 là 105.371 người, mật độ dân số đạt 310 người/km².

Hành chính
Huyện Bàu Bàng có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Lai Uyên (huyện lỵ) và 6 xã: Cây Trường II, Hưng Hòa, Lai Hưng, Long Nguyên, Tân Hưng, Trừ Văn Thố.

Lịch sử
Huyện được thành lập vào ngày 29 tháng 12 năm 2013 theo Nghị quyết số 136/NQ-CP của Chính phủ, trên cơ sở 7 xã còn lại của huyện Bến Cát cũ là: Cây Trường II, Hưng Hòa, Lai Hưng, Lai Uyên, Long Nguyên, Tân Hưng và Trừ Văn Thố.

Khi mới thành lập, huyện có 33.915,69 ha diện tích tự nhiên, 82.024 người với 7 xã trực thuộc. Huyện lỵ đặt tại xã Lai Uyên.

Ngày 11 tháng 7 năm 2018, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 535/NQ-UBTVQH14. Theo đó, thành lập thị trấn Lai Uyên (thị trấn huyện lỵ huyện Bàu Bàng) trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Lai Uyên.

Huyện Bàu Bàng có 1 thị trấn và 6 xã như hiện nay.

Kinh tế - xã hội

Giáo dục
Toàn huyện có 28 trường công lập, trong đó có 1 trường trung học phổ thông, 6 trường trung học cơ sở, 11 trường tiểu học, 10 trường mầm non công lập. Ngoài ra còn có 5 trường mầm non ngoài công lập.

Giao thông

Đường bộ
Đường quốc gia: Bao gồm quốc lộ 13 và đường Hồ Chí Minh.

 Quốc lộ 13 thuộc đường loại I quy mô 6 làn xe. Đây là trục giao thông xương sống của tỉnh Bình Dương, kết nối các khu công nghiệp phía Nam với các khu công nghiệp, khu đô thị và vùng nguyên liệu, nông thôn phía Bắc tỉnh Bình Dương. Đây cũng là tuyến giao thông thông suốt nối từ cửa khẩu Hoa Lư đi các tỉnh Bình Dương, Bình Phước và kết thúc tại TP.HCM.
 Đường Hồ Chí Minh: Đoạn từ ranh tỉnh Bình Phước đến ranh huyện Dầu Tiếng dài 10,67km, bước đầu cơ bản đã hình thành tuyến, giải phóng mặt bằng và rải cấp phối đá răm.
 Mới đây, TP.HCM và Bình Phước đã thống nhất về chủ trương xây dựng cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành dài 73km, quy mô 6-8 làn xe với tổng vốn đầu tư 28.200-33.800 tỷ đồng. Huyện Bàu bàng sẽ là khu vực hưởng lợi trực tiếp từ cao tốc này.

Đường tỉnh: Bao gồm các tuyến đường tạo lực Mỹ Phước – Bàu Bàng, ĐT.741B, ĐT.745A, ĐT.745C, ĐT.749C, ĐT.750. Hệ thống đường tỉnh đi qua địa bàn đã và đang được nâng cấp đầu tư mở rộng theo lộ giới quy hoạch, có vai trò giảm tải cho quốc lộ 13, đồng thời kết nối với các huyện khác trong tỉnh, giữa khu công nghiệp Bàu Bàng với các khu công nghiệp khác trong tỉnh, kết nối đến các điểm nhà ga, bến cảng, thúc đẩy lưu thông, trao đổi hàng hóa.

 Đường tạo lực Mỹ Phước – Bàu Bàng vừa được thông xe toàn tuyến, có chiều dài 10,9km đi qua huyện Bàu Bàng (6,8km) và thị xã Bến Cát (4,1km).
 Đường ĐT.741B: Điểm đầu Ngã 3 Bố Lá (giáp ĐT.741), điểm cuối Ngã 3 tượng đài chiến thắng Bàu Bàng (giáp quốc lộ 13) đi qua xã Hưng Hòa, Tân Hưng và thị trấn Lai Uyên.
 Đường ĐT.749A: Đường trục phía Tây huyện kết nối trung tâm thị xã Bến Cát về phía Nam và huyện Dầu Tiếng về phía Bắc. Đây là tuyến đường động lực giao lưu kinh tế, thương mại hàng hóa góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phát triển đô thị.
 Đường ĐT.749C: Điểm đầu Ngã 3 ấp Bàu Bàng (giáp quốc lộ 13), điểm cuối ngã 3 suối Đòn Gánh (giáp ĐT.749A) tuyến đường trục Đông Tây kết nối trung tâm huyện, khu đô thị công nghiệp Bàu Bàng với trung tâm xã Long Nguyên. Hai tuyến đường ĐT.749C và ĐT.749A là trục giao thông theo hướng Đông Tây và Bắc Nam của xã Long Nguyên, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của xã, thúc đẩy nhanh quá trình phát triển đô thị.
 Đường ĐT.750: Trục đường Đông Tây phía Bắc của huyện đi qua địa bàn các xã Cây Trường II, Trừ Văn Thố, Lai Uyên kết nối huyện Dầu Tiếng về phía Tây và huyện Phú Giáo về phía Đông. Tuyến đường này đóng vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của các xã phía Bắc huyện, trong tương lai sẽ đấu nối với tuyến đường Hồ Chí Minh.

Đường huyện: Đường huyện có 13 tuyến với chiều dài 80,47km, tỷ lệ bê tông hóa, nhựa hóa đạt 100%, chất lượng mặt đường từ trung bình đến tốt. Bên cạnh đó còn có các tuyến đường nằm trong khu công nghiệp và đô thị Bàu Bàng do Becamex đầu tư đã được xây dựng với hệ thống hạ tầng hoàn thiện.

Đường giao thông nông thôn của các xã có tổng cộng 617 tuyến với chiều dài 448,93km, đến nay đã được nhựa hóa và bê tông hóa 151,6km, đạt 33,8%.

Huyện đang lên kế hoạch mở các tuyến giao thông mới: đường Đông Tây 1, đường Bắc Nam 1, đường Tây quốc lộ 13, đồng thời nâng cấp, mở rộng các tuyến đường: ĐT.741B, ĐT.745A, ĐT.745C, ĐT.749A, ĐT.749C, ĐT.750, đường Bắc Tân Uyên – Phú Giáo – Bàu Bàng, đường tạo lực Mỹ Phước – Bàu Bàng (đã thông xe), đường Vành đai 5.

Chú thích

Xem thêm


title: Bắc Tân Uyên

text:
Bắc Tân Uyên là một huyện thuộc tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Bắc Tân Uyên nằm ở phía đông của tỉnh Bình Dương, nằm cách thành phố Thủ Dầu Một khoảng 34 km về phía đông bắc, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 48 km, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai
Phía tây giáp thành phố Tân Uyên và thị xã Bến Cát
Phía bắc giáp huyện Phú Giáo và huyện Bàu Bàng.

Huyện Bắc Tân Uyên có diện tích 400,31 km², dân số năm 2021 là 87.532 người, mật độ dân số đạt 220 người/km².

Hành chính

Huyện Bắc Tân Uyên có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Tân Thành (huyện lỵ), Tân Bình và 8 xã: Bình Mỹ, Đất Cuốc, Hiếu Liêm, Lạc An, Tân Định, Tân Lập, Tân Mỹ, Thường Tân.

Lịch sử
Huyện được thành lập vào ngày 29 tháng 12 năm 2013 theo Nghị quyết số 136/NQ-CP của Chính phủ, trên cơ sở 10 xã còn lại của huyện Tân Uyên cũ: Bình Mỹ, Đất Cuốc, Hiếu Liêm, Lạc An, Tân Bình, Tân Định, Tân Lập, Tân Mỹ, Tân Thành và Thường Tân.

Khi mới thành lập, huyện có 40.087,67 ha diện tích tự nhiên, 58.439 người với 10 xã trực thuộc. Huyện lỵ đặt tại xã Tân Thành.

Ngày 11 tháng 7 năm 2018, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 535/NQ-UBTVQH14. Theo đó, thành lập thị trấn Tân Thành, thị trấn huyện lỵ huyện Bắc Tân Uyên trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Tân Thành.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1110/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021). Theo đó, thành lập thị trấn Tân Bình trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Tân Bình.

Huyện Bắc Tân Uyên có 2 thị trấn và 8 xã như hiện nay.

Danh nhân
Huỳnh Văn Nghệ - nhà thơ, thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Quê xã Thường Tân
Trần Văn Nam - Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương. Quê xã Bình Mỹ.

Chú thích

Tham khảo


title: Mạnh Sưởng (Hậu Thục)

text:
Mạnh Sưởng () (919–12 tháng 7, 965), sơ danh Mạnh Nhân Tán (孟仁贊), tự Bảo Nguyên (保元), được Tống Thái Tổ truy thụy hiệu là Sở Cung Hiếu Vương (楚恭孝王), là hoàng đế thứ hai và cuối cùng của nước Hậu Thục thời Ngũ Đại Thập Quốc tại Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 934 cho đến khi quốc gia bị triều Tống chinh phục vào năm 965.

Trong hơn ba thập niên ông trị vì, Hậu Thục phần lớn được hưởng sự thái bình. Quốc gia trở thành một trong các trung tâm về nghệ thuật và văn học, chúng phát triển mạnh mẽ với sự bảo trợ của triều đình. Hậu Thục cũng nằm trong số các vương quốc phương nam ổn định nhất, song lại đình đốn về quân sự và chính trị. Khi triều Tống thay thế triều Hậu Chu tại Trung Nguyên vào năm 960, hoàng đế khai quốc của triều Tống là Tống Thái Tổ tiến hành công cuộc thống nhất Trung Hoa. Quân Tống buộc Mạnh Sưởng phải đầu hàng vào năm 965.

Thân thế
Mạnh Nhân Tán sinh tháng 11 âm lịch năm Kỉ Mão (919) tại Thái Nguyên. Cha ông là Mạnh Tri Tường, đương thời là giáo luyện sứ dưới quyền Tấn vương Lý Tồn Úc, và được Lý Tồn Úc cho kết hôn với một người trong vương thất. Tuy nhiên, Mạnh Nhân Tán lại do một phụ nữ họ Lý khác sinh ra, người này nguyên là thiếp của Lý Tồn Úc, song được tặng cho Mạnh Tri Tường làm thiếp. Ông là con thứ ba của Mạnh Tri Tường.

Thời Hậu Đường
Năm 923, Lý Tồn Úc xưng là hoàng đế của triều Hậu Đường, tức Hậu Đường Trang Tông, sau đó thôn tính Hậu Lương. Năm 925, Hậu Đường Trang Tông khiển quân đi chinh phục nước Tiền Thục ở tây nam. Sau đó, Hậu Đường Trang Tông bổ nhiệm Mạnh Tri Tường là Tây Xuyên tiết độ sứ, cai quản một lãnh thổ lớn của Tiền Thục lúc trước. Tuy nhiên, một thời gian ngắn sau, toàn lãnh thổ Hậu Đường ngập chìm trong nội loạn, và Hậu Đường Trang Tông bị sát hại trong một cuộc binh biến tại kinh thành Lạc Dương vào năm 926. Kế vị Hậu Đường Trang Tông là Lý Tự Nguyên, tức Hậu Đường Minh Tông.

Mạnh Tri Tường có mâu thuẫn với chính quyền một thời gian ngắn sau đó, đặc biệt là với Xu mật sứ An Trọng Hối (安重誨) đầy quyền lực, vị quan này nghi ngờ cả Mạnh Tri Tường (do có quan hệ hôn nhân với họ hàng của Hậu Đường Trang Tông) và Đông Xuyên tiết độ sứ Đổng Chương (董璋). Căng thẳng bắt đầu leo thang, đặc biệt là sau khi Mạnh Tri Tường hành quyết Tây Xuyên đô giám Lý Nghiêm (李嚴) do Hậu Đường Minh Tông phái đến, vào năm 927. Đương thời, Mạnh Tri Tường sai người đi hộ tống thê là Quỳnh Hoa trưởng công chúa, cùng mẹ con Mạnh Nhân Tán đến Tây Xuyên. Khi họ đến Phượng Tường, tin tức về việc Mạnh Tri Tường hành hình Lý Nghiêm đã lan đến đây. Phượng Tường tiết độ sứ Lý Tòng Nghiễm do vậy giữ họ lại Phượng Tường một thời gian, song Hậu Đường Minh Tông sau đó ban lệnh cho phép học tiếp tục đến Tây Xuyên. (Tuy nhiên, con trai của Quỳnh Hoa trưởng công chúa có vẻ như không được phép trở về Tây Xuyên.) Mạnh Nhân Tán được nhận định là thông minh khi còn thiếu niên, sau khi đến Tây Xuyên thì được trao chức Hành quân tư mã trong quân đội Tây Xuyên.

Thời Mạnh Tri Tường trị vì Hậu Thục
Mạnh Tri Tường sau đó củng cố sự kiểm soát đối với đất Thục, đoạt lấy Đông Xuyên và các đạo lân cận. Tháng 3 dương lịch năm 934, một thời gian ngắn sau khi Hậu Đường Minh Tông qua đời, Mạnh Tri Tường xưng làm hoàng đế của Thục (được sử sách gọi là Hậu Thục). Hậu Thục ban cho Mạnh Tri Tường các chức kiểm giáo thái bảo, Đông Xuyên tiết độ sứ, Sùng Thánh cung sứ, và Đồng trung thư môn hạ bình chương sự.

Trong khi đó, Mạnh Tri Tường được thuật lại lại là bị đột quỵ từ một năm trước đó, bệnh tình này càng trở nên nặng. Ngày Giáp Tý (26) tháng 7 ÂL năm Giáp Ngọ (7 tháng 9 năm 934), Mạnh Tri Tường lập Mạnh Nhân Tán làm Thái tử, giám quốc. Ngoài ra, Mạnh Tri Tường cũng hạ chiếu lệnh triệu Tư không/Đồng bình chương sự Triệu Quý Lương (趙季良), Vũ Tín tiết độ sứ Lý Nhân Hãn (李仁罕), Bảo Ninh tiết độ sứ Triệu Đình Ẩn, Xu mật sứ Vương Xử Hồi (王處回), Phủng thánh khống hạc đô chỉ huy sứ Trương Công Đạc (張公鐸), Phụng loan túc vệ chỉ huy phó sứ Hầu Hoàng Thực (侯弘實) đến thụ khiển chiếu phụ chính. Đêm hôm đó, Mạnh Tri Tường qua đời. Ngày Bính Dần (28) tháng 7, tuyên di chiếu, mệnh Thái tử Nhân Tán đổi tên thành Sưởng. Ngày Đinh Mão (29) tháng 7 (tức 10 tháng 9, 934, Mạnh Sưởng tức hoàng đế vị. Khi đó ông 16 tuổi (âm).

Trị vì

Trị vì thời kỳ đầu
Ngay sau khi Mạnh Sưởng lên ngôi, vào tháng 9 âm lịch, Lý Nhân Hãn nhất quyết đòi được chỉ huy lục quân. Mạnh Sưởng thoạt đầu bất đắc dĩ chấp thuận, thăng Lý Nhân Hãn cai quản lục quân vào ngày Giáp Dần (17) tháng 9 (tức 27 tháng 10), cho Triệu Đình Ấn làm phó. Tuy nhiên, sang tháng 10 ÂL, Trương Công Đạc và một vài thân tín khác của Mạnh Sưởng buộc tội Lý Nhân Hãn có ý đồ khác, Mạnh Tri Tường quyết định bắt giữ Lý Nhân Hãn khi người này nhập triều, sau đó hạ chiếu trừ khử Lý Nhân Hãn cùng kỳ tử Lý Kế Hoành (李繼宏) và một vài tùy tòng khác. Chiêu Vũ tiết độ sứ Lý Triệu (李肇) trước đó mặc dù biết Mạnh Sưởng tức hoàng đế vị song không chịu nhập triều, song trước diễn biến này, Lý Triệu thay đổi thái độ và trở nên rất phục tùng. Các thân tín của thuyết phục Mạnh Sưởng giết Lý Triệu vì tội ngạo mạn, song Mạnh Sưởng chỉ buộc Lý Triệu trí sĩ.

Ngày Mậu Dần tháng 2 năm Ất Mùi (20 tháng 3 năm 935), Mạnh Sưởng tôn sinh mẫu Lý thị làm hoàng thái hậu. Trong năm đó, hoàng đế của Hậu Đường là Lý Tòng Kha cố gắng khôi phục quyền quản lý đối với Sơn Nam Tây đạo- là nơi hàng phục Hậu Thục trong những ngày cuối Mạnh Tri Tường trị vì. Tuy nhiên, cuộc tiến công này bị tướng Hậu Thục Lý Diên Hậu (李延厚) đẩy lui.

Năm 936, Thạch Kính Đường soán vị Lý Tòng Kha, triều Hậu Đường kết thúc. Thạch Kính Đường lập nên triều Hậu Tấn, tức Hậu Tấn Cao Tổ, và đến năm 937 thì khiển sứ sang Hậu Thục thông báo sự việc cho Mạnh Sưởng. Mạnh Sưởng viết thư hồi đáp, dùng lễ giữa hai nước ngang hàng.

Tháng 8 ÂL năm 939, chư hầu của Hậu Thục là Khê châu thứ sử Bành Sĩ Sầu (彭士愁) dẫn hơn vạn người Man tiến công hai châu Thìn và Lễ của Sở (chư hầu chính thức của Hậu Tấn), Bành Sĩ Sầu khiển sứ sang Hậu Thục cầu viện để tiến quân hơn nữa. Tuy nhiên, Mạnh Sưởng thấy chiến dịch diễn ra quá xa nên không đồng ý. Sau đó, lực lượng do Sở vương Mã Hi Phạm (馬希範) phái đi giành được thắng lợi trước Bành Sĩ Sầu. Bành Sĩ Sầu đầu hàng Sở vào tháng giêng ÂL năm sau, lãnh thổ của người nay rơi vào tay Sở.

Kể từ khi Hậu Thục kiến quốc, các đại tướng thường được ban chức tiết độ sứ song vẫn ở lại kinh thành Thành Đô để tiếp tục giám sát các hoạt động của cấm binh. Điều này dẫn đến việc họ sao lãng quản trị các đạo, giao lại công việc cho liêu tá, song những người này thường xuyên tham nhũng và không lo liệu chính sự. Mạnh Sưởng nhận thấy được tệ này, và ngày Bính Thìn (26) tháng 2 năm Tân Sửu (26 tháng 3 năm 941), ông tiến hành cải thiện tình hình bằng cách tước các chức tiết độ sứ của Triệu Đình Ẩn, Vương Xử Hồi, và Trương Công Đạc, 'thăng' họ làm kiểm giáo quan. Đến ngày Giáp Tuất (14) tháng 3 (tức 13 tháng 4), ông khiển năm sĩ đại phu đến làm chủ năm quân.

Hè năm 941, Sơn Nam Đông đạo tiết độ sứ An Tòng Tiến (安從進) của Hậu Tấn mưu phản chống Hậu Tấn Cao Tổ, An Tòng Tiến khiển sứ phụng biểu cho Hậu Thục cầu viện, thỉnh cầu Hậu Thục tiến công Kim châu và Thương châu của Hậu Tấn để phân tán quân lực của Hậu Tấn. Sau khi thảo luận với quần thần, Mạnh Sưởng quyết định rằng việc khiển một đội quân nhỏ về bản chất là không giúp đỡ cho An Tòng Hiến, và nếu khiển một đội quân lớn thì sẽ gặp phải các vấn đề lớn về hậu cần. Do đó, Mạnh Sưởng từ chối viện trợ cho An Tòng Tiến. (An Tòng Tiến sau đó chiến bại và tự sát.)

Năm 943, Mạnh Sưởng ban một chiếu chỉ tiến hành chọn lựa mỹ nữ trong thiên hạ để sung vào hậu cung, độ tuổi giới hạn là 13-20 (âm). Lão bách tính bị náo động, nhiều gia đình nhanh chóng cho nữ nhi của nhà mình xuất giá để tránh phải tham gia tuyển chọn, gọi là 'kinh hôn'. Khi Tân Tân huyện lệnh Trần Cập Chi (陳及之) dâng thư khuyến gián, viên quan này được Mạnh Sưởng biểu dương, song vẫn không đình chỉ quá trình chinh thu. Sau khi chinh thu, số cung nữ tăng lên nhiều, Mạnh Sưởng phân họ thành 14 cấp như chiêu nghi, chiêu dung, chiêu hoa, bảo phương, bảo y, an thần, an tất, an tình, tu dung, tu ái, tu quyên.

Ngày Mậu Tuất (25) tháng 1 năm Giáp Thìn (21 tháng 2 năm 944), Mạnh Sưởng đảo ngược cải cách trước đây của mình khi phục hồi việc cho tướng lĩnh tể tướng được diêu lĩnh tiết độ sứ.

Sang tháng 2 ÂL 944, Thành Nghĩa quân chỉ huy sứ Vương Quân Hoài (王君懷) suất sở bộ hơn một nghìn người phản Hậu Tấn hàng Hậu Thục, và tình nguyện dẫn đường cho quân đội Hậu Thục chiếm Giai châu và Thành châu hiện nay. Tuy nhiên, quân Hậu Thục thất bại trước quân Tần châu của Hậu Tấn vào tháng 3 ÂL.

Thời kỳ trị vì giữa
Tháng 12 âm lịch năm Bính Ngọ (tháng 1 năm 947), quân Khiết Đan do Thái Tông hoàng đế Da Luật Đức Quang chỉ huy tiến đến kinh thành Khai Phong của Hậu Tấn, Hoàng đế Hậu Tấn Thạch Trọng Quý (người kế vị Thạch Kính Đường) đầu hàng Khiết Đan vào ngày Quý Dậu (17) tháng 12 (tức 11 tháng 1). Hầu hết các tiết độ sứ của Hậu Tấn nhanh chóng quy phục hoàng đế Khiết Đan. Tuy nhiên, tháng giêng âm lịch năm sau, Hùng Vũ tiết độ sứ Hà Trọng Kiến (何重建) trảm một sứ giả Khiết Đan và đem lãnh địa của mình (gồm ba châu Tần, Thành, Giai) hàng Hậu Thục. Sang 1 tháng 2 âm lịch (24/2), Da Luật Đức Quang tuyên bố mình là hoàng đế hợp pháp của cả người Hán và người Khiết Đan, xưng là Đại Liêu. Ngày Ất Sửu (9) cùng tháng (4/3), Hà Trọng Kiến thỉnh cho quân Hậu Thục cùng quân Giai-Thành tiếng công Phượng châu, ngày hôm sau Mạnh Sưởng cho 3700 lính đến. Ngày Ất Hợi (20) tháng 4 (13/5), Phượng châu phòng ngự sứ Thạch Phượng Quân (石奉頵) — một thành viên của hoàng tộc Hậu Tấn — cũng đem châu của mình đầu hàng Hậu Thục.

Tuy nhiên, do hoàng đế triều Liêu không cai trị tốt, nhiều cuộc nổi dậy của người Hán nổ ra, mạnh nhất trong số đó là của cựu tướng Hậu Tấn Lưu Tri Viễn, người này xưng là hoàng đế của triều Hậu Hán vào ngày Tân Mùi (15) tháng 2 (tức 10 tháng 3). Lưu Tri Viễn nhanh chóng giành quyền kiểm soát hầu hết lãnh thổ cũ của Hậu Tấn, còn Liêu Thái Tông triệt thoái về bắc và qua đời cùng năm. Tấn Xương tiết độ sứ Triệu Khuông Tán (趙匡贊) do Liêu bổ nhiệm là con của đại tướng Liêu Triệu Diên Thọ (趙延壽), Triệu Khuông Tán lo sợ sẽ không được hoàng đế của Hậu Hán dung thứ, vì vậy vào tháng 10 ÂL khiển sứ hàng Hậu Thục. Theo thỉnh cầu của Triệu Khuông Tán, ngày Canh Dần (10) tháng 12 (23 tháng 1 năm 948), Mạnh Sưởng cho hàng tướng Hậu Tấn là Tiết độ sứ Trương Kiền Chiêu (張虔釗) đem 5 vạn quân đi viện trợ Triệu Khuông Tán. Ông cũng lệnh cho Xu mật sứ Vương Xử Hồi viết thư chiêu dụ Phượng Tường tiết độ sứ Hầu Ích (侯益). Hầu Ích chấp thuận, quân Hậu Thục tiến gần tới thủ phủ của Tấn Dương, sẵn sàng sáp nhập thêm một lượng lớn lãnh thổ. Tuy nhiên, sang tháng giêng, Tấn Dương tiết độ phán quan Lý Thứ (李恕) thuyết phục Triệu Khuông Tán đổi ý và quay sang quy phục Hậu Hán; Triệu Khuông Tán khiển Lý Thứ đến kinh thành Khai Phong của Hậu Hán để cầu xin Lưu Tri Viễn tha thứ. Hay tin Triệu Khuông Tán đổi ý, Hầu Ích cũng khiển sứ giả đến chỗ Lưu Tri Viễn để xin tha thứ. Lưu Tri Viễn khiển Vương Cảnh Sùng (王景崇) đem quân hướng về Tấn Xương và Phượng Tường để chuẩn bị cho trận đánh với quân Hậu Thục, vởi chỉ thị tấn công Triệu Khuông Tán và Hầu Ích nếu như họ lại đổi ý. Tuy nhiên, Triệu Khuông Tán nhanh chóng dời đến Khai Phong, còn Hầu Ích sau khi lưỡng lự cũng làm như vậy, quân của Vương Cảnh Sùng nay chiếm được cả hai lãnh địa này. Sau đó, tướng Lý Đình Khuê của Hậu Thục đến Trường An, biết tin Triệu Khuông Tán đến Khai Phong thì muốn trở về, Vương Cảnh Sùng đón đánh Lý Đình Khuê ở Tử Ngọ Cốc. Trương Kiền Chiêu đến Bảo Kê, chư tướng chọn cách án binh không tiến. Quân Thục sau đó chiến bại trước Vương Cảnh Sùng trong một vài trận chiến nhỏ, và triệt thoái, kết thúc hy vọng giành được một lãnh thổ rộng vào đương thời.

Tuy nhiên, một cơ hội đoạt thêm lãnh thổ lại tiến đến ngay sau đó. Hầu Ích đến Khai Phong và tặng nhiều quà cho các quan chủ chốt mà Lưu Tri Viễn trước lúc qua đời đã giao phó giúp đỡ thiếu hoàng đế Lưu Thừa Hựu, Hầu Ích có được ảnh hưởng lớn trong triều đình Hậu Hán, được giữ chức Khai Phong doãn vào Bính Dần (17) tháng 3 (28 tháng 4 năm 948). Bực tức trước việc Vương Cảnh Sùng trước đó từng định giết mình, Hầu Ích tung tin đồn làm tổn hại đến thanh danh của Vương Cảnh Sùng. Vương Cảnh Sùng hay tin thì bất an. Hơn nữa, đương thời có hai cuộc nổi dậy nổ ra chống lại triều đình Hậu Hán: Hộ Quốc tiết độ sứ kiêm Trung thư lệnh Lý Thủ Trinh (李守貞) nổi dậy từ lãnh địa của mình còn Triệu Tư Oản (趙思綰) nổi dậy tại Trường An. Do đó, Vương Cảnh Sùng cũng quyết định nổi dậy, liên kết với Lý Thủ Trinh và Triệu Tư Oản, trong khi cũng khiển sứ giả đế quy phục Hậu Thục, Triệu Tư Oản cũng làm vậy. Hậu Thục cử quân nhằm viện trợ cho Vương Cảnh Sùng và Triệu Tư Oản, song quân Hậu Thục ban đầu bị tướng Hậu Hán là Triệu Huy (趙暉) cho quân tập kích và đẩy lui vào tháng 9 ÂL. Sang tháng 10 ÂL, Mạnh Sưởng cử một đội quân lớn hơn dưới quyền chỉ huy của Sơn Nam Tây đạo tiết độ sứ An Tư Khiêm (安思謙) nhằm viện trợ Vương Cảnh Sùng và Triệu Tư Oản, bất chấp việc Đồng bình chương sự Vô Chiêu Duệ (毋昭裔) nói rằng việc này quá nguy hiểm. Đội quân của An Tư Khiêm sa lầy ở mặt trận với Hậu Hán, và đến khi cạn lương thảo thì buộc phải triệt thoái. Không còn hy vọng Hậu Thục cứu viện trong khi bị Triệu Huy bao vây, Vương Cảnh Sùng tự sát vào tháng 12 ÂL năm sau. Triệu Tư Oản đầu hàng song sau đó bị tướng Quách Tòng Nghĩa (郭從義) bắt giữ và hành hình.

Trong khi quân Hậu Thục giao chiến với quân Hậu Hán, trong nội bộ triều đình Hậu Thục diễn ra một cuộc cải tổ. Đồng bình chương sự Trương Nghiệp (張業) là người ngạo mạn và xa xỉ, cưỡng đoạt tài sản của nhiều người, gây nên phẫn uất. Trương Nghiệp cũng che chở những kẻ trốn án tử trong tư đệ, giam người nợ tiền mình vào ngục. Hữu khuông thánh đô chỉ huy sứ Tôn Hán Thiều (孫漢韶) có thù với Trương Nghiệp, do vậy mật cáo Trương Nghiệp cùng con trai là Trương Kế Chiêu (張繼昭) mưu phản. Mạnh Sưởng tin theo lời của Tôn Hán Thiều, ngày Giáp Tý (17) tháng 7 (24 tháng 8 năm 948), Mạnh Sưởng cho tráng sĩ giết Trương Nghiệp khi người này nhập triều, hạ chiếu kể tội. Trong khi đó, An Tư Khiêm cũng đưa ra các cáo buộc tương tự với Vương Xử Hồi và Triệu Đình Ẩn, song Mạnh Sưởng không nỡ giết và cho phép họ được trí sĩ. Cho rằng có nhiều điều bị che giấu khi Trương Nghiệp và Vương Xử Hồi chấp chính, Mạnh Sưởng vào ngày Kỉ Mùi (14) tháng 9 (18/10/948) bắt đầu cho đặt 'quỹ hàm', sau đổi thành 'hiến nạp hàm', cho phép người dân mật báo cho ông bằng cách đặt thư từ vào trong hộp. Lý Hạo (李昊) và Từ Quang Phổ (徐光溥) thay thế vị trí tể tướng của Trương Nghiệp (song ngay sau đó Từ Quang Phổ bị bãi chức do bị cáo buộc trêu ghẹo con gái của hoàng đế khai quốc Tiền Thục Vương Kiến), song không ai được kế nhiệm chức xu mật sứ của Vương Xử Hồi. Mạnh Sưởng muốn lập hai thân tín là Phổ phong khố sứ Cao Diên Chiêu (高延昭) và Trà tửu khố sứ Vương Chiêu Viễn (王昭遠) làm xu mật sứ, song họ bị cho là không đủ thâm niên, do vậy ông ban cho họ làm 'thông tấu sứ' và làm chủ công việc của xu mật viện. Vương Chiêu Viễn còn được cho phép lấy tiền bạc từ phủ khố theo ý muốn, miễn kế toán.

Tháng 8 ÂL năm 950, Mạnh Sưởng phong vương cho hoàng đệ và hoàng tử.

Tháng 4 ÂL 951, theo ý của Cao Diên Chiêu, Mạnh Sưởng cho người này được miễn làm chủ xu mật viện. Mạnh Sưởng cho họ hàng của mình là Y Thẩm Chinh làm chủ xu mật viện. Mạnh Sưởng tin tưởng giao phó nhiều chính sự lớn nhỏ cho Y Thẩm Chinh. Y Thẩm Chinh là người có tham vọng và cần mẫn, song cũng tham lam và xa xỉ. Y Thẩm Chinh và Vương Chiêu Viễn giám sát phần lớn việc triều chính, nền chính trị của Hậu Thục do vậy mà dần lụn bại.

Ngày Đinh Dậu (13) tháng 6 năm Nhâm Tý (7 tháng 7 năm 952), một trận lụt lớn xảy ra tại kinh đô Thành Đô của Hậu Thục, làm hơn 5.000 người chết chìm và khiến hơn 1.000 nhà bị phá hủy. Thậm chí bốn thất của Thái Miếu cũng bị hư hỏng. Ngày Mậu Tuất, tức ngày sau đó, Mạnh Sưởng ban lệnh đại xá và cứu tế cho những nhà chịu thủy tai.

Công bộ thượng thư, phán Vũ Đức quân Thiệu Diên Quân (邵延鈞) bất lễ với Giám áp Vương Thừa Phi (王承丕), Thừa Phi âm mưu làm loạn. Ngày Tân Sửu (18) tháng 8 (9/9), Vương Thừa Phi đưa Chỉ huy sứ Tôn Khâm (孫欽) — người không biết về âm mưu — đến gặp Thiệu Diên Quân. Khi gặp mặt, Vương Thừa Phi lệnh thuộc hạ sát hại Thiệu Diên Quân và tàn sát gia đình của người này, xưng rằng mình phụng chiếu xử trí quân phủ. Tôn Khâm ban đầu tin tưởng Vương Thừa Phi, song sau đó phát hiện ra không có chiếu thư như vậy nên quyết định bỏ trốn và huy động quân đội. Họ tấn công và bắt giữ Vương Thừa Phi, sau đó hành hình và đưa thủ cấp của Vương Thừa Phi đến Thành Đô.

Từ thời Đường đến đương thời, các học hiệu sở tại trở nên hoang phế, Vô Chiêu Duệ tự bỏ tiền ra xây dựng học quán, đồng thời thỉnh khắc bản ấn "Cửu Kinh", Mạnh Sưởng chấp thuận. Do vậy, văn học tại Hậu Thục phục thịnh.

Trong khi đó, người Thục tức giận trước việc An Tư Khiêm vu cáo khiến Trương Nghiệp bị hành hình và việc phế Triệu Đình Ẩn. Người ta cũng đổ lỗi cho An Tư Khiêm về thất bại của quân đội Hậu Thục khi cứu viện Vương Cảnh Sùng. Khi An Tư Khiêm đang là Tả khuông thánh mã bộ chỉ huy sứ, cung môn tăng cường thủ vệ, và An Tư Khiêm cho rằng Mạnh Sưởng làm vậy vì nghi ngờ mình. Hơn nữa, An Tư Khiêm khi quản lý túc vệ thường dùng cách giết sĩ tốt để lập uy. Những lần khi An Tư Khiêm quyết định đuổi vệ sĩ do không hài lòng, và Mạnh Sưởng bác bỏ quyết định của An Tư Khiêm mà giữ các vệ sĩ đó lại, thì sau đó An Tư Khiêm thường tìm cách để các vệ sĩ đó bị giết. Mạnh Sưởng tin vào cáo buộc của Hàn lâm sứ Vương Tảo (王藻) rằng An Tư Khiêm oán giận mà mưu làm phản, ngày Đinh Tị (12) tháng 2 năm Giáp Dần (19 tháng 3 năm 954), ông sai người giết chết An Tư Khiêm và ba người con trai. Đến 1 tháng 3 (6 tháng 4), ông cũng bãi quân chức của Phủng thánh khống hạc đô chỉ huy sứ Tôn Hán Thiều. Cấm binh được phân cho 10 tướng lĩnh quản lý.

Thời kỳ trị vì cuối
Đến năm 955, Mạnh Sưởng biết được rằng Hoàng đế Quách Vinh của triều Hậu Chu (thay thế Hậu Hán) đang lên kế hoạch xâm chiếm để phục hồi quyền kiểm soát với các châu Phượng, Tần, Thành và Giai. Mạnh Sưởng lập kế khiến Khách tỉnh sứ Triệu Quý Trát (趙季札) đến các châu này để xem xét việc phòng bị biên cảnh. Triệu Quý Trát xưa nay vốn tự cho rằng mình là người văn võ tài lược, trước khi dời khỏi Thành Đô có tấu với Mạnh Sưởng rằng Hùng Vũ tiết độ sứ Hàn Kế Huân (韓繼勳) Phượng châu thứ sử Vương Vạn Địch (王萬迪) không đủ tài để chế ngự đại địch (tức Hậu Chu). Khi Mạnh Sưởng hỏi ai có thể đến đó đảm đương, Triệu Quý Trát tự thỉnh để mình đảm nhiệm. Do đó, vào ngày Bính Thân (27) tháng 3 (tức 22 tháng 4), Mạnh Sưởng bổ nhiệm Triệu Quý Trát làm Hùng Vũ giám quân sứ, lại cho người này dẫn theo 1000 túc vệ tinh binh. Ngày Bính Thìn (18) tháng 4 (tức 12 tháng 5), Mạnh Sưởng cũng mệnh cho Vương Chiêu Viễn khảo sát thành trại và giáp binh ở biên giới phía bắc.

Đến ngày 1 tháng 5 ÂL (tức 24 tháng 5), Hậu Chu bắt đầu tiến công. Quân Hậu Chu nằm dưới quyền chỉ huy của Phượng Tường tiết độ sứ Vương Cảnh (王景) và Trấn An tiết độ sứ Hướng Huấn (向訓). Triệu Quý Trát đến Đức Dương thì biết tin quân Hậu Chu tiến vào biên cảnh, người này sợ hãi và tự mình chạy về phía tây. Đến ngày Đinh Hợi (20) cùng tháng (tức 12 tháng 6), Triệu Quý Trát về đến Thành Đô, dân chúng trong thành khiếp sợ do nghĩ rằng quân Hậu Thục thua chạy. Khi Mạnh Sưởng hỏi cơ sự, Triệu Quý Trát không ứng đáp được. Mạnh Sưởng tức giận và cho xử trảm Triệu Quý Trát vào ngày Giáp Ngọ (27) tại Sùng Lễ môn. Trước đó, ngày Mậu Dần (11) tháng 5 (tức 3 tháng 6), Mạnh Sưởng phong Lý Đình Khuê (李廷珪) làm Bắc lộ hành doanh đô thống và Cao Ngạn Trù (高彥儔) làm Chiêu thảo sứ, sai họ đem quân đi giao chiến với Hậu Chu. Ngày Đinh Mùi (10) tháng 6 (2 tháng 7), Mạnh Sưởng khiển sứ sang Bắc Hán và Nam Đường để đề nghị cùng xuất binh chế ngự Bắc Chu, quân chủ hai nước đều đồng ý, song không thấy ghi chép rằng họ thực sự tiến hành các hành động.

Trong khi đó, quân Hậu Thục ban đầu có thể đẩy lui được cuộc tiến công của Hậu Chu, song sau khi Vương Cảnh bắt được Nhiễm viện sứ Vương Loan (王巒) của Hậu Thục vào tháng 8 ÂL, quân Hậu Thục trở nên hoang mang sợ hãi, buộc Lý Đình Khuê và Cao Ngạn Trù phải triệt thoái. Hàn Kế Huân sau đó bỏ Tần châu và chạy về Thành Đô; Quan sát phán cung Triệu Tần (趙玭) dâng thành hàng Hậu Chu. Sau đó, Thành châu và Giai châu cũng đầu hàng. Mạnh Sưởng sợ hãi, đến tháng 10 ÂL thì đưa thư cho Quách Vinh thỉnh hòa, trong thư tự xưng là "Đại Thục hoàng đế", Quách Vinh không đáp lại. Mạnh Sưởng càng thêm sợ hãi, cho tụ binh lương ở Kiếm Môn quan và Bạch Đế thành nhằm phòng thủ. Chiến tranh khiến ngân khố suy kiệt, Mạnh Sưởng cho đúc tiền sắt, đánh thuế trong nước bằng đồ sắt, khiến dân rất khốn khổ. (Tuy nhiên, Quách Vinh sau đó tiến công vào Nam Đường và không tiếp tục tiến công Hậu Thục.)

Ngày Giáp Dần (21) tháng 3 năm Bính Thìn (4 tháng 5 năm 956), Mạnh Sưởng bổ nhiệm Lý Đình Khuê làm Tả hữu vệ thánh chư quân mã bộ đô chỉ huy sứ, tổng chỉ huy cấm binh, song vẫn phân cấm binh cho 10 tướng lĩnh quản lý. Trong khi đó, nhiều người Thục cho rằng Lý Đình Khuê là tướng bại trận, không thích hợp để quản lý việc binh. Do vậy vào tháng 5 ÂL năm sau, Lý Đình Khuê tự thỉnh được bãi chức, đến ngày Ất Sửu (10) tháng 6 (9 tháng 7 năm 957) thì Mạnh Sưởng bãi quân chức của Lý Đình Khuê. Lý thái hậu nhận thấy người quản lý việc binh phần nhiều không giao cho đúng người, bà nói với Mạnh Sưởng:

Tuy nhiên, Mạnh Sưởng không nghe theo lời của bà.

Vài nghìn quân Hậu Thục bị Hậu Chu bắt được ở Tần châu và Phương châu được lập thành Hoài Ân quân (懷恩軍), ngày Ất Hợi (18) tháng 4 ÂL năm đó (tức 20 tháng 5 năm 957), Hậu Chu cho hơn 800 tướng sĩ Hoài Ân quân trở về Hậu Thục dưới quyền Chỉ huy sứ Tiêu Tri Viễn (蕭知遠). Khi Hoài Ân quân đến Thành Đô, Mạnh Sưởng cũng trao trả 80 tù binh là sĩ quan Hậu Chu về đông, viết thư tạ, thỉnh hai nước thông hảo. Tuy nhiên, Quách Vinh cho là Mạnh Sưởng vẫn 'kháng lễ' nên không đáp lại. Khi Mạnh Sưởng biết chuyện, ông tức giận và nói, "Trẫm là Thiên tử khi giao tự thiên địa thì ngươi vẫn còn làm tặc, sao ngươi dám làm vậy?"

Ngày Giáp Thìn (22) tháng 1 năm Mậu Ngọ (tức 23 tháng 2 năm 958), Hữu bổ khuyết Chương Cửu Linh (章九齡) khi yết kiến Mạnh Sưởng nói rằng chính sự bất trị là do lũ gian nịnh trong triều. Khi Mạnh Sưởng hỏi gian nịnh là ai, Chương Cửu Linh trả lời là Lý Hạo và Vương Chiêu Viễn. Mạnh Sưởng tức giận, cho là Chương Cửu Linh hủy xích đại thần, biếm người này làm Duy châu lục sự tham quân.

Trong khi đó, Nam Bình vương Cao Bảo Dung (một chư hầu của Hậu Chu) nhiều lần đưa thư cho Mạnh Sưởng, khuyên ông xưng thần với Hậu Chu. Còn Quách Uy thì sau khi kết thúc chiến dịch chống Nam Đường (kết quả Nam Đường xưng thần và cắt đất phía bắc Trường Giang cho Hậu Chu), lại tiến hành chuẩn bị cho chiến dịch nữa chống Hậu Thục. Mạnh Sưởng quan tâm nghiêm túc đến vấn đề này, nghị với các đại thần. Các đại thần cho rằng giang sơn Thục hiểm trở thuận lợi cho phòng thủ và họ sẵn sàng tử vệ xã tắc. Do đó, ngày Đinh Dậu (20) tháng 10 (tức 3 tháng 12), Mạnh Sưởng mệnh Lý Hạo thảo thư cho Cao Bảo Dung, hết lời cự tuyệt. Sau đó, Cao Bảo Dung thỉnh Quách Uy phạt Hậu Thục. Để chuẩn bị chống lại cuộc xâm nhập sắp tới của Hậu Chu, vào tháng 11 ÂL, Mạnh Sưởng bổ nhiệm các tướng lĩnh Triệu Sùng Thao, Mạnh Di Nghiệp (孟貽業), Triệu Tư Tiến (趙思進), và Cao Ngạn Trù trấn giữ các tuyến đường vào Thục. Tuy nhiên, khi chiến dịch chưa diễn ra, Quách Uy lâm bệnh và qua đời vào hè năm 959. Tuy thế, người dân Hậu Thục hoảng sợ trước viễn cảnh cuộc xâm nhập. Đô quan lang trung Từ Cập Phủ (徐及甫) tự phụ vì nghiệp quan trường không được như ý, thấy cơ hội này thì âm mưu kết đảng và tôn cháu của Vương Kiến là Thiếu phủ thiếu giám Vương Lệnh Nghi (王令儀) làm chủ để làm phản. Tuy nhiên, đến khi biết chắc rằng Hậu Chu không tiến công, trong đảng có người cáo giác, Từ Cập Phủ tự sát, Mạnh Sưởng ban chết cho Vương Lệnh Nghi vào ngày Giáp Ngọ (24) tháng 12 (tức 24 tháng 1 năm 960). Sau khi Quách Uy qua đời, tướng Hậu Chu là Triệu Khuông Dận tiến hành chính biến và soán vị, lập ra triều Tống, tức Tống Thái Tổ.

Tháng 2 năm Nhâm Tuất (962), Mạnh Sưởng lập trưởng tử Mạnh Huyền Triết là hoàng thái tử.

Cũng trong năm đó, Mạnh Sưởng mệnh quan viên truy đốc tiền thuế thiếu của 4 trấn 16 châu trong lãnh thổ. Long Du (huyện) lệnh Tứ Thuần (四淳) thượng sớ khuyến gián, cho rằng thúc ép hơn nữa sẽ chỉ khiến dân thêm gắng nặng và hại cho quốc gia, song Mạnh Sưởng không nghe theo.

Mất nước
Năm 963, hoàng đế của triều Tống lên kế hoạch tiến hành tấn công tiêu diệt Bắc Hán. Tuy nhiên, tướng Trương Huy (張暉) không tán thành việc này, cho rằng vùng biên giới với Bắc Hán trước đó bị phá hoại nặng nề do chiến loạn, đương thời chưa đủ sức làm hậu phương cho một cuộc xâm nhập Bắc Hán. Ngày Canh Tý tháng 4 năm Quý Hợi (tức 14 tháng 5 năm 963), Tống Thái Tổ bổ nhiệm Trương Huy làm Phượng châu đoàn luyện sứ, kiêm Tây diện hành doanh tuần kiểm hào trại sứ, chuẩn bị cho việc phạt Thục. Tể tướng Hậu Thục Lý Hạo nghi ngờ rằng quân Tống sẽ sớm tiến đến và lo ngại Hậu Thục khó mà chống lại được, đề xuất Hậu Thục cống nạp cho Tống. Tuy nhiên, Vương Chiêu Viễn hết sức phản đối, Mạnh Sưởng do vậy lại hạ lệnh chuẩn bị phòng thủ chống lại cuộc xâm nhập.

Năm 964, theo ý của Vương Chiêu Viễn, Mạnh Sưởng khiển Tôn Ngộ, Triệu Ngạn Thao, Dương Quyên bí mật đem thư sang cho Bắc Hán chủ Lưu Quân, đề nghị đồng thời tấn công phủ đầu Tống. Tuy nhiên, khi vào đến đất Tống, Triệu Ngạn Thao lại đem thư dâng cho Tống Thái Tổ. Tống Thái Tổ nhận được thư thì vui cười nói "Cuộc tây thảo của ta có danh rồi", đồng thời tha cho Tôn Ngộ và Dương Quyên, lệnh cho ba người vẽ lại hình thế sông núi, những vị trí phòng thủ của Hậu Thục. Ngày Giáp Tuất (2) tháng 11 (tức 8 tháng 12), Tống Thái Tổ bổ nhiệm Vương Toàn Bân (王全斌) làm Phượng châu lộ đô bộ thự, thống suất lộ quân qua Phượng châu ở mặt bắc Hậu Thục; Lưu Quang Nghĩa (劉光義) làm Quy châu lộ phó đô bộ thự, thống suất lộ quân qua Quy châu ở mặt đông của Hậu Thục; tổng cộng có 6 vạn bộ binh và kị binh.

Hay tin quân Tống đến, Mạnh Sưởng bổ nhiệm Vương Chiêu Viễn làm Tây Nam hành doanh đô thống, Triệu Sùng Thao làm Đô giám, Hàn Bảo Chính làm Chiêu thảo sứ, Lý Tiến (李進) làm Phó chiêu thảo sứ, suất binh cự chiến. Vương Chiêu Viễn vốn cho rằng mình có tài phương lược, tại lễ xuất quân người này tự so sánh mình với Thừa tướng Gia Cát Lượng của Thục Hán thời Tam Quốc, tự cho rằng không những có thể địch lại quân Tống mà còn có thể đoạt lấy Trung Nguyên. Không lâu sau, tướng Tống là Lại Diên Đức (吏延德) bắt được Hàn Bảo Chính và Lý Tiến, quân Hậu Thục dưới quyền Vương Chiêu Viễn liên tiếp bại trận. Tháng giêng năm Ất Sửu, lo sợ trước việc Vương Chiêu Viễn bại trận, Mạnh Sưởng mộ binh trấn thủ Kiếm Môn quan, mệnh Thái tử Mạnh Huyền Triết làm nguyên soái, Lý Đình Khuê và Trương Huệ An (張惠安) làm phó, cầm đầu hơn vạn giáp binh. Tuy nhiên, trước khi quân của Mạnh Huyền Triết có thể tiến đến Kiếm Môn quan, quân của Vương Toàn Bân đã vượt qua được cửa ải này và cắt đứt đường trở về Thành Đô của Vương Chiêu Viễn. Vương Chiêu Viễn cố gắng giao chiến với Vương Toàn Bân, song thất bại, Vương Chiêu Viễn và Triệu Sùng Thao đều bị bắt. Mạnh Huyền Triết biết tin Kiếm Môn quan bị phá, quyết định đưa quân trở về Thành Đô.

Hay tin Vương Chiêu Viễn và Triệu Sùng Thao bị bắt, Mạnh Sưởng kinh hoàng và ban đầu không biết phải làm thế nào. Ông hỏi ý các đại thần còn lại. Lão thướng Thạch Phụng Quần (石奉頵) chủ trương phòng thủ Thành Đô, cho rằng quân Tống không thể bao vây lâu dài. Tuy nhiên, Mạnh Sưởng bác bỏ ý kiến này, nói rằng:

Theo chủ trương của Lý Hạo, Mạnh Sưởng mệnh Lý Hạo thảo biểu đầu hàng. Ngày Kỉ Mão (11) tháng 1 (7) tháng 1 (11 tháng 2), Mạnh Sưởng khiển Y Thẩm Chinh đem biểu đến chỗ quân Tống. Ngày Ất Dậu (13) tháng 1 (17 tháng 2), Y Thẩm Chinh mang biểu đầu hàng của Mạnh Sưởng đến chỗ Vương Toàn Bân, Vương Toàn Bân chấp thuận và khiển Khang Diên Trạch (康延澤) đến Thành Đô để đảm bảo với Mạnh Sưởng rằng ông được an toàn. Ngày Tân Mão cùng tháng (23 tháng 2), Vương Toàn Bân đến Thành Đô, Mạnh Sưởng đầu hàng, Hậu Thục diệt vong.

Sau khi hàng Tống
Lúc đầu hàng, Mạnh Sưởng cùng em là Nhã vương Mạnh Nhân Chí (孟仁贄) đến Khai Phong phụng biểu cầu ai, trong biểu của Mạnh Sưởng có đoạn "tự lượng quá cữu, thượng thiết ưu nghi." (tức lo sợ vì mắc nhiều lỗi). Tống Thái Tổ hạ chiếu trả lời rằng "đã tự cầu đa phúc, nay trừ bỏ hết sai trái khi trước. Trẫm không nuốt lời. Ngươi đừng quá lo." Chiếu không đề tên húy của Mạnh Sưởng, gọi Lý thái hậu là "quốc mẫu".

Vào tháng 3 ÂL 965, Mạnh Sưởng cùng quan thuộc và gia tộc bắt đầu hành trình đến Khai Phong, xuôi theo Trường Giang. Khi đến Giang Lăng, họ được ban cho ngựa và xe ngựa. Mạnh Sưởng đến Khai Phong vào tháng 5 ÂL, ngày Bính Tuất (17), tức 18 tháng 6, Tống Thái Tổ mở lễ lớn, Mạnh Sưởng cùng những người Hậu Thục khác mặc áo trắng chờ tội bên ngoài Minh Đức môn, Tống Thái Tổ một lần nữa hạ chiếu tha tội. Ngày Giáp Thìn (5) tháng 6 (6 tháng 7), Tống Thái Tổ phong Mạnh Sưởng làm Khai phủ nghi đồng tam ty, kiểm giáo thái sư, Trung thư lệnh, Tần quốc công. Ngày Canh Tuất (11) cùng tháng (12 tháng 7), Mạnh Sưởng qua đời. Tống Thái Tổ chuyết triều năm ngày, truy tặng Mạnh Sưởng là Thượng thư lệnh, truy phong là Sở vương, truy thụy Cung Hiếu. Sau khi Mạnh Sưởng qua đời, Lý thái hậu không khóc song ngừng ăn và cũng mất sau đó vài ngày.

Gia đình

Hậu phi
Trương Thái Hoa (張太華), là phi được Mạnh Sưởng sủng nhất, bị sét đánh chết khi cùng Mạnh Sưởng đến Thanh Thành Sơn.
Từ quý phi, hay Hoa Nhị phu nhân, là phi được Mạnh Sưởng sủng nhất sau khi Trương Thái Hoa mất.

Tử
Hoàng thái tử Mạnh Huyền Triết (孟玄喆) (937-991), sau làm quan và tướng cho Tống
Bao vương Mạnh Huyền Giác (孟玄珏) (?-992, sau làm tướng cho Tống
Mạnh Huyền Bảo (944-950), truy thụy Toại vương

Nữ
 Một công chúa gả cho Y Sùng Độ (伊崇度)- con của Y Thẩm Trưng (伊審徵)
 Một công chúa gả cho Hàn Sùng Toại (韓崇遂)- con của Hàn Bảo Chính (韓保正)
 Một công chúa gả cho Triệu Văn Lượng (趙文亮)- con của Triệu Sùng Thao (趙崇韜)
 Phượng Nghi công chúa, gả cho Lý Hiếu Liên (李孝連)- con của Lý Hạo (李昊)
 Loan Quốc công chúa, gả cho Vô Khắc Cung (毋克恭)- con của Vô Chiêu Duệ (毋昭裔)
 Một công chúa gả cho Triệu Thừa Hú (趙承煦)- con của Triệu Phổ

Chú thích

Tham khảo

|- style="text-align: center;"

|-

Sinh năm 919
Mất năm 965
Vua Ngũ đại Thập quốc
Hậu Thục
Vua Hậu Thục
Nhân vật chính trị nhà Tống
Nhân vật Ngũ đại Thập quốc
Người từ Thái Nguyên, Sơn Tây
Nhà thơ Hậu Thục


title: Cestoda

text:
{{Bảng phân loại
| fossil_range = {{fossilrange|270|0|ref=<ref name="Paula2013">[http://www.sciencedaily.com/releases/2013/01/130130184200.htm "Tapeworm Eggs Discovered in 270-Million-Year-Old Fossil Shark Feces", ScienceDaily, ngày 30 tháng 1 năm 2013]</ref>}}
| image =  Taenia saginata adult 5260 lores.jpg
| image_caption = Taenia saginata| regnum = Animalia
| phylum = Platyhelminthes
| classis = Cestoda
| subdivision_ranks = Phân lớp và bộ
| subdivision=
Cestodaria
Amphilinidea
Gyrocotylidea
Eucestoda
Aporidea
Caryophyllidea
Cyclophyllidea
Diphyllidea
Lecanicephalidea
Litobothridea
Nippotaeniidea
Proteocephalidea
Pseudophyllidea
Spathebothriidea
Tetraphyllidea
Trypanorhyncha
}}
Cestoda (Cestoidea) là tên được đặt cho một lớp giun dẹp ký sinh trùng, thường được gọi là sán dây, của ngành Platyhelminthes. Các thành viên sống trong đường tiêu hóa của động vật có xương sống như người lớn, và cá thể chưa trưởng thành thường sống trong cơ thể nhiều động vật. Hơn một nghìn loài đã được mô tả, và tất cả các loài động vật có xương sống có thể bị ký sinh bởi ít nhất một loài sán dây.

T. saginata, sán dây bò, có thể phát triển lên đến 20 m (65 ft); loài lớn nhất, sán dây cá voi Polygonoporus giganticus'', có thể phát triển đến hơn 30  m (100 ft).

Xem thêm
 Phân loại giới Động vật

Tham khảo

Liên kết ngoài

Knol.google.com
How Disgusting are Tapeworms?  Article from TalktotheVet.com
Tapeworm

Lớp Sán dây
Cestoda


title: Hymenolepis diminuta

text:
Hymenolepis diminuta, cũng được biết đến như Sán dây chuột, là một loài Hymenolepis. Nó có trứng và proglottids lớn hơn H. nana và lây nhiễm động vật có vú sử dụng côn trùng như vật chủ trung gian. Cấu trúc lớn dài 20–60 cm và proglottid trưởng thành tương tự như của H. nana, ngoại trừ nó lớn hơn.

H. diminuta phổ biến trên toàn thế giới, nhưng chỉ có vài trăm trường hợp người đã được báo cáo. Một số ca đã từng được báo cáo ở Úc, Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, và Ý. Ở các nước như Malaysia, Thái Lan, Jamaica, Indonesia, tỷ lệ cao hơn.

Tham khảo

Hymenolepis (chi sán)
Lớp Sán dây


title: Cai Lậy (định hướng)

text:
Cai Lậy có thể là một trong số các địa danh tại tỉnh Tiền Giang sau đây:

 Thị xã Cai Lậy
 Huyện Cai Lậy
 Thị trấn cũ Cai Lậy, huyện lỵ huyện Cai Lậy đến năm 2013; nay tương ứng với địa bàn Phường 5 và một phần các phường 1, 2, 4 thuộc thị xã Cai Lậy
 Huyện Cai Lậy Bắc, Cai Lậy Nam thuộc tỉnh Mỹ Tho trong giai đoạn 1971-1975

Tiền Giang


title: Hemiphyllodactylus zugi

text:
Thạch sùng dẹp (Danh pháp khoa học: zug Hemiphyllodactylus zugi) là một loài Tắc kè được phát hiện ở Cao Bằng, Việt Nam năm 2013. Tên loài được đặt theo tên nhà nghiên cứu về bò sát công tác tại Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử Tự nhiên thuộc Viện Smithsonian, George R. Zug

Tham khảo

Liên kết ngoài

 A new species of Hemiphyllodactylus (Reptilia: Gekkonidae) from northern Vietnam Zootaxa 3736 (1): 089–098. ISSN 1175-5334 (online edition) cập nhật 11/11/2013  Zoobank

 Thêm một loài thằn lằn mới cho Việt Nam và Khoa học  Văn Bằng, SIE 11/11/2013
 Thằn lằn mới ở Cao Bằng Tân Trung, VnExpress, 25/11/2013 16:06 GMT+7

Z
Động vật bò sát Việt Nam
Động vật đặc hữu Việt Nam
Cao Bằng
Động vật được mô tả năm 2013


title: Harold Jeffreys

text:
Sir Harold Jeffreys, FRS (22 tháng 4 năm 1891 – 18 thảng, 1989) là một nhà toán học, thống kê học, địa vật lý học, và nhà thiên văn học. Quyển sách của ông Lý thuyết xác suất, được xuất bản đầu tiên năm 1939, đã đóng vai trò quan trọng trong sự hồi sinh của quan điểm của Bayesian về xác suất.

Giáo dục
Jeffreys sinh tại Fatfield, Washington, Quận Durham, Anh. Ông học tại Armstrong College ở Newcastle upon Tyne, sau đó theo học Đại học Durham, và University of London External Programme.

Tham khảo

Đọc thêm
 David Howie, "Interpreting Probability: Controversies and Developments in the Early Twentieth Century" (Cambridge University Press, 2002)
 Maria Carla Galavotti. "Harold Jeffreys' Probabilistic Epistemology: Between Logicism And Subjectivism". British Journal for the Philosophy of Science, 54(1):43–57 (March 2003). (A review of Jeffreys' approach to probability; includes remarks on R.A. Fisher, Frank P. Ramsey, and Bruno de Finetti. Also online: )
 Bertha Swirles, Reminiscences and Discoveries: Harold Jeffreys from 1891 to 1940, Notes and Records of the Royal Society of London, Vol. 46, No. 2, pp. 301–308 (1992).

Liên kết ngoài
 Photographs of Harold Jeffreys at Emilio Segrè Visual Archives, American Institute of Physics.
 Biography of Vetlesen Prize Winner – Sir Harold Jeffreys
 Harold Jeffreys as a Statistician

Sinh năm 1891
Mất năm 1989
Nhà toán học thế kỷ 20
Hội viên Hội Hoàng gia
Nhà thiên văn Anh
Nhà toán học Anh


title: Chi Nghiến

text:
Burretiodendron là một chi thực vật có hoa. Theo truyền thống nó được xếp trong họ Tiliaceae, nhưng gần đây nó được APG đưa vào trong họ Malvaceae mở rộng và phần lớn các hệ thống phân loại gần đây nhất đều theo cách phân loại này của APG. Nó chứa một số loài trước đây xếp trong chi Pentace (không có quan hệ quá gần). Vì thế, Parapentace Gagnep. có thể là từ đồng nghĩa của Burretiodendron thay vì là của Pentace.

Các loài
 Burretiodendron brilletii Kosterm.: Kiêng, quang
 Burretiodendron esquirolii  (H.Lév.) Rehder
 Burretiodendron hsienmu W.Y.Chun & F.C.How: Nghiến, nghiến đỏ, nghiến trứng, kiêng mật, kiêng đỏ. Tuy nhiên, Sách đỏ IUCN tra cứu ngày 31-12-2013 vẫn ghi nhận B. tonkinense là loài khác biệt với B. hsienmu, trong đó B. hsienmu chỉ có ở Trung Quốc (Quảng Tây, Vân Nam) còn B. tonkinense có ở miền bắc Việt Nam và Quảng Tây, Vân Nam.
 Burretiodendron kydiifolium Y.C.Hsu & R.Zhuge
 Burretiodendron obconicum W.Y.Chun & F.C.How
 Burretiodendron siamense Kosterm.
 Burretiodendron yunnanense Kosterm.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Nghiến Burretiodendron tonkinense trên trang SVRVN


title: Lâu đài Raby

text:
Lâu đài Raby là một lâu đài gần Staindrop tại vùng Durham, nước Anh. Lâu đài nằm trong công viên hươu rộng . Lâu đài được xây dựng bởi John Neville, 3rd Baron Neville de Raby, vào khoảng thời gian giữa năm 1367 và năm 1390.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Raby Castle – Official site
Bibliography of sources relating to Raby Castle
 English Heritage: Images of England, listing and architectural details
 Structures of the North East

Gia tộc Vane


title: Cai Lậy (thị xã)

text:
Cai Lậy là một thị xã nằm ở phía tây tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị xã Cai Lậy nằm ở phía tây tỉnh Tiền Giang, cách thành phố Mỹ Tho khoảng 30 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 90 km, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp huyện Châu Thành
 Phía tây và phía nam giáp huyện Cai Lậy
 Phía bắc giáp huyện Tân Phước.

Thị xã Cai Lậy có diện tích 14.018,95 ha và dân số là 143.050 người (tính đến năm 2017).

Hành chính
Thị xã Cai Lậy có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: 1, 2, 3, 4, 5, Nhị Mỹ và 10 xã: Long Khánh, Mỹ Hạnh Đông, Mỹ Hạnh Trung, Mỹ Phước Tây, Nhị Quý, Phú Quý, Tân Bình, Tân Hội, Tân Phú, Thanh Hoà.

Lịch sử

Nguồn gốc địa danh Cai Lậy
Cai Lậy ban đầu chỉ là tên một giồng cát nằm ở ấp Hữu Hòa (ngày nay thuộc phường 1, thị xã Cai Lậy) do ông Cai cơ Ngô Tấn Lễ chỉ huy khai khẩn. Cai cơ Ngô Tấn Lễ là tướng của chúa Nguyễn Ánh, dưới quyền Võ Tánh. Từ Cai Lễ nói trại thành Cai Lậy. Chợ Cai Lậy được lập từ cuối thế kỷ XVIII.

Ban đầu, địa danh Cai Lậy chỉ là tên một ngôi chợ tại thôn Thanh Sơn (sau này là làng Thanh Sơn) thuộc tỉnh Định Tường và sau đó là tỉnh Mỹ Tho. Sau này, thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Cai Lậy do lấy theo tên gọi Cai Lậy vốn là nơi đặt quận lỵ.

Trước năm 2014
Thị xã Cai Lậy trước đây vốn thuộc huyện Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho và từ năm 1976 thuộc tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Trước năm 2014, thị xã Cai Lậy ngày nay là một phần huyện Cai Lậy. Huyện lỵ huyện Cai Lậy khi đó là thị trấn Cai Lậy (nay tương ứng với phường 5 và một phần các phường 1, 2 và 4).

Ngày 27 tháng 8 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 792/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Cai Lậy là đô thị loại IV.

Từ năm 2014 đến nay
Ngày 26 tháng 12 năm 2013, Chính phủ Việt Nam ban hành nghị quyết số 130/NQ-CP điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cai Lậy để thành lập thị xã Cai Lậy. Nội dung Nghị quyết về việc thành lập thị xã Cai Lậy như sau:

1. Thành lập thị xã Cai Lậy thuộc tỉnh Tiền Giang trên cơ sở điều chỉnh 14.018,95 ha diện tích tự nhiên và 123.775 người của huyện Cai Lậy (bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Cai Lậy và 11 xã Mỹ Phước Tây, Mỹ Hạnh Đông, Mỹ Hạnh Trung, Tân Phú, Tân Bình, Tân Hội, Nhị Mỹ, Nhị Quý, Thanh Hòa, Phú Quý, Long Khánh).

2. Thành lập các phường 1, 2, 3, 4, 5 thuộc thị xã Cai Lậy trên cơ sở giải thể thị trấn Cai Lậy và điều chỉnh địa giới hành chính 2 xã Nhị Mỹ, Tân Bình.

3. Chuyển phần diện tích và dân số còn lại của xã Nhị Mỹ thạnh phường Nhị Mỹ.

Sau khi thành lập, thị xã Cai Lậy có 6 phường và 10 xã như hiện nay.

Ngày 18 tháng 2 năm 2020, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 171/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Cai Lậy là đô thị loại III.

Kinh tế
Thị xã Cai Lậy là trung tâm kinh tế, chính trị - xã hội quan trọng của khu vực phía tây tỉnh Tiền Giang, là cực đối trọng kinh tế với thị xã Gò Công.

Thị xã Cai Lậy từ lâu được biết đến là trung tâm mua bán, trao đổi hàng hóa sầm uất của khu vực Đồng Tháp Mười.

Giao thông
Có quốc lộ 1A và đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận đi qua.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bản đồ hành chính Thị xã Cai Lậy
Thành lập thị xã Cai Lậy

Đô thị Việt Nam loại III


title: Lâu đài Leeds

text:
Lâu đài Leeds tọa lạc tại hạt Kent, Anh, cách thành phố lịch sử Maidstone  về phía đông nam. Năm 1086, một lâu đài được xây dựng tại nơi hiện giờ là Lâu đài Leeds. Vào thế kỷ thứ XIII, lâu đài thuộc quyền sở hữu của Vua Edward I và trở thành nơi lui tới yêu thích của ông. Đến thế kỷ XVI, Henry VIII dành tặng lâu đài cho người vợ đầu của mình, Catalina của Aragón.

Lâu đài Leeds ngày nay có niên đại từ thế kỷ XIX, được xây dựng trên các cồn, được hình thành bởi dòng sông Len ở phía đông làng Leeds. Tòa lâu đài được mở cửa đón công chúng từ năm 1976.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official site
Bibliography of sources related to Leeds Castle

Lâu đài ở Kent
Lâu đài nước
Mê cung


title: Kim Woo-bin

text:
Kim Hyun-joong (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1989), thường được biết đến với nghệ danh Kim Woo-bin, là một diễn viên và người mẫu Hàn Quốc.

Sự nghiệp
Kim Woo Bin ra mắt sàn diễn thời trang vào năm 2009 và xuất hiện trên prêt-à-porter và bộ sưu tập Seoul Fashion Week cho đến nay.

Với tên nghệ danh Kim Woo Bin, anh bắt đầu tham gia diễn xuất vào năm 2011, và đóng vai chính trong một drama kì bí White Christmas và sitcom trên truyền hình cáp Vampire Idol. Sau đó anh đã đóng một bộ phim hài lãng mạn A Gentleman's Dignity, Kim gia nhập vào dàn diễn viên mới nổi trong một bộ phim tuổi teen School 2013. Tiếp theo đó là vai trong phim của Kim Eun-sook bộ phim thời thượng cao cấp The Inheritors in 2013.

Vai diễn đầu tiên trên màn rộng của anh là bộ phim Friend 2, phần tiếp theo của Kwak Kyung-taek trong phim 2001 box office hit.

Anh đã trở thành MC cho chương trình âm nhạc M! Countdown bắt đầu từ 15 tháng 8 năm 2013. Anh là một trong những MC chương trình SBS Drama Awards 2013 vào 31 tháng 12 cùng với Lee Hwi-jae và Lee Bo-young.

Ngày 22/07/2015, Anh công khai hẹn hò với nữ diễn viên Shin Min-Ah

Ngày 24/5/2017, Theo báo chí đưa tin thì nam diễn viên được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vòm họng. Do được chẩn đoán sớm nên hiện tại anh đang điều trị bệnh bằng thuốc và hoá chất. Từ lúc phát hiện bệnh, đến quá trình điều trị và đến hiện tại (năm 2018), bạn gái của anh, nữ diễn viên Shin Min Ah luôn ở bên chăm sóc và động viên tinh thần của anh rất nhiều. Theo thông tin thì anh đã trải qua các cuộc điều trị, tuy có hao gầy nhưng tình trạng sức khoẻ của anh đang tốt dần lên.

Phim truyền hình
Drama Special "White Christmas" (KBS2, 2011) - Kang Mi-reu
Drama Special "Cupid Factory" (KBS2, 2011) - Roy
Vampire Idol (MBN, 2011) - Woo-bin
A Gentleman's Dignity (SBS, 2012) - Kim Dong-hyub
To the Beautiful You (SBS, 2012) - John Kim (khách mời, tập 9-10)
School 2013 (KBS2, 2012) - Park Heung-soo
The Inheritors (SBS, 2013)
Love Cell
The Heirs - Choi Young Do
Splash Splash Love
"Uncontrollably Fond" (KBS2, 2016) -Shin Joon-Young
Blues nơi đảo xanh (2022)

Phim điện ảnh
Runway Cop (2012)
Friend 2 (2013) - Han Sung-hoon
School 2013 (2013)
Experts (2014)
The Con Artists (2014)
Twenty (2015)
The technicians (2015)
Twenty (2015)
Alienoid: Cuộc chiến xuyên không (2022)

Chương trình thực tế

MC
M! Countdown (Mnet, 2013)

Khách mời
Korea's Next Top Model, Cycle 2 (Onstyle, 2011)
Lord of the Ring (MBC, 2012, tập 1)
Running Man (SBS, 2013, tập 138)
Running Man (SBS, 2013, tập 166)
Hello Talk Show (KBS, 2013, tập 115)
Hwasin – Controller of the Heart (SBS, 2013, tập 7)
Mnet Wide Starcam (Mnet, 2013)
M! Countdown (Mnet, 2013, tập 329-330)
 Running Man (SBS, 2014, tập 188, tập 189, tập 191)
 Four sons and one daughter(MBC, tập 12)
 Log style (tập 3,tập4)
 Running man (SBS 2014, tập 225)
 Running Man (SBS, 2015, tập 240)

Music videos
2EYES - "Don't Mess With Me" (2013)

Quảng cáo
Samsung Securities (2010)
K-Food (2012)
Cass Beer (2013)
Buckaroo Jeans (2013)
Binggrae Banana Milk (2013)
Gatsby Hair Wax (2013)
Trugen (2013)
Lotte International Cooking Snacks (2013)
Diadora (2013)
Domino's Pizza (2014,2015)
Sieg (2014)
Powerade (2015)
Mercury Textile (2014)
MERRELL (2015)
Olive Young (2014)
Bottega Verde (2014,2015)

Chương trình thời trang

Lone Costume, 2006 (Debut)
Seoul F/W, 2008
Seoul F/W, 2009
Pret a Porter S/S, 2009
Seoul collection S/S, 2009
Maxim Fashion Show, 2009
Seoul collection F/W, 2010
Seoul collection S/S, 2010
Pret a Porter F/W, 2011
Seoul collection F/W, 2011
Pret a Porter S/S, 2011
Seoul collection S/S, 2011
Seoul Fashion Week D.GNAK by Kang D., 2011
Seoul Fashion Week Vanhart di Albazar, 2012
Seoul Fashion Week Dominic’s Way, 2012
Seoul Fashion Week D.GNAK by Kang D., 2012
Seoul Fashion Week Vanhart di Albazar by Jung Du Young, 2013
Seoul Fashion Week D.GNAK by Kang D., 2013
Seoul Fashion Week Dominic’s Way, 2013
Seoul Fashion Week F/W 2013: Kim Seo Ryong Homme, 2013
Guess Underwear Launching Show
Lie Sang Bong
Porsche
Louis Quatorze show
Loewe

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết

 Kim Woo-bin trên Instagram

Người mẫu Hàn Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Người Seoul
Tín hữu Công giáo Hàn Quốc
Nghệ sĩ SidusHQ
Nam diễn viên Hàn Quốc thế kỷ 21


title: Led Zeppelin (album)

text:
Led Zeppelin là album phòng thu đầu tay của ban nhạc rock người Anh, Led Zeppelin. Album được thu vào tháng 10 năm 1968 tại phòng thu Olympic Studios ở London và được phát hành bởi hãng Atlantic Records ngày 12 tháng 1 năm 1969 tại Anh, và ngày 31 tháng 3 tại Mỹ. Với sự đóng góp của mỗi thành viên trong nhóm, album là sự pha trộn giữa blues và rock. Album cũng mang tới một số lượng lớn người hâm mộ cho ban nhạc – những người mang âm thanh của hard rock gắn liền với phong trào phản văn hóa tới 2 bên bờ Đại Tây Dương.

Cho dù album này hầu hết nhận được những đánh giá chuyên môn tiêu cực, nhìn chung đây vẫn là một sản phẩm thành công để rồi sau đó các đánh giá dần trở nên tích cực hơn. Năm 2003, Led Zeppelin được xếp hạng 29 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone và giữ nguyên vị trí này vào năm 2012. Năm 2004, album được vinh danh tại Grammy Hall of Fame.

Hoàn cảnh ra đời

Tháng 8 năm 1968, The Yardbirds chính thức tan rã. Jimmy Page là thành viên duy nhất còn lại của ban nhạc, được quyền hợp pháp sử dụng tên cũng như giải quyết những hợp đồng về tour diễn của nhóm tại Scandinavia. Page muốn thành lập ban nhạc của riêng mình và liền tuyển tay bass John Paul Jones, ca sĩ Robert Plant và tay trống John Bonham. Tháng 9 năm 1968, họ đi tour tại Scandinavia dưới tên The New Yardbirds, trình diễn nhiều ca khúc từ thời The Yardbirds cùng vài sáng tác mới như "Communication Breakdown", "I Can't Quit You Baby", "You Shook Me", "Babe I'm Gonna Leave You" và "How Many More Times". Sau khi quay trở lại Anh vào tháng 10 cùng năm, Page quyết định đổi tên nhóm thành Led Zeppelin, tất cả cùng tới phòng thu Olympic Studios tại London để thực hiện album đầu tay của ban nhạc mới.

Thu âm và sản xuất

Thu âm
Trong bài phỏng vấn năm 1990, Page nói rằng album này được thực hiện trong vòng khoảng 36 giờ (được rải rác trong nhiều tuần) tại phòng thu (tính cả thời gian trộn âm), và anh biết rõ điều này qua việc nhớ hóa đơn số tiền phải trả. Một trong những lý do chính mà đợt thu không phải kéo dài là vì hầu hết những nhạc cụ cần thiết cho album đều đã được ban nhạc thử nghiệm và hòa âm trong tour diễn tại Scandinavia vào tháng 9 năm 1968. Page giải thích: "[Ban nhạc] đã hoàn chỉnh dần phần hòa âm kể từ tour diễn tại Scandinavia và tôi biết những âm thanh mà tôi cần. Tất cả chúng đều xuất hiện đồng thời một cách khó tin."

Do ban nhạc chưa ký hợp đồng với nhãn đĩa Atlantic Records, quản lý riêng của Page và Plant, Peter Grant, đã trả toàn bộ số tiền thuê phòng thu, vậy nên họ cũng không muốn phải tốn kém vì mất nhiều thời gian tại đó. Trong một bài phỏng vấn khác, Page cho rằng việc tự bỏ tiền túi ra sản xuất đã đảm bảo việc tự do sáng tác "Tôi muốn việc sáng tác phải như một chiếc gọng kìm, bởi vì tôi đã biết chính xác những gì tôi muốn trong khoảng thời gian này. Thực tế, tôi đã đầu tư và thu âm hoàn chỉnh album thứ nhất trước khi tới với Atlantic... Đó không phải là thứ gì lạ lẫm một khi bạn muốn đi trước trong việc thực hiện album – chúng tôi đã tới Atlantic với những cuốn băng trong tay... Câu trả lời của Atlantic là rất tích cực, ý tôi là họ đã ký hợp đồng với chúng tôi, phải không?"

Tổng số tiền mà ban nhạc phải trả cho phòng thu là vào khoảng 1.782£. Nhà nghiên cứu Dave Lewis ghi nhận "The Beatles từng chỉ mất 12 tiếng để thực hiện album đầu tay tại Abbey Road; rõ ràng rất ít khi phòng thu được sử dụng một cách hợp lý nhất về mặt kinh tế. Album đầu tay của Led Zeppelin đã kiếm về được tới 3,5 triệu £, tức là tương đương tới 2.000 lần kinh phí mà họ đã đầu tư cho nó!"

Để thu âm album, Page đã sử dụng chiếc guitar Fender Telecaster được vẽ theo phong cách psychedelic – món quà từ Jeff Beck sau khi anh thực hiện lời hứa đưa Page vào The Yardbirds vào năm 1965 để thay thế lead guitar Eric Clapton. Đây cũng là điều khác biệt so với những chiếc guitar mà sau này Page sử dụng trong các album của nhóm (hầu hết là thuộc dòng Gibson Les Paul). Anh chơi guitar qua bộ lọc âm Supro. Ngoài chiếc Fender, anh còn dùng cả chiếc Gibson J-200 mượn từ người bạn Big Jim Sullivan để chơi những phần guitar acoustic. Với ca khúc "Your Time Is Gonna Come", Page chơi chiếc Fender 10-dây sắt có chỉnh lại cao độ cho phù hợp.

Sản xuất
Led Zeppelin được sản xuất bởi Jimmy Page và được chỉnh âm bởi kỹ thuật viên Glyn Johns – người từng cộng tác với The Beatles, The Rolling Stones và The Who. Theo Page, "album đầu tay thực ra là một album trực tiếp, thực sự là thế vì chúng tôi muốn như thế. Dĩ nhiên là có phần ghi đè, nhưng phần thu gốc là hoàn toàn được ghi trực tiếp." Page cũng sử dụng không gian phòng thu để tạo nốt lặng và hiệu ứng cho các bản thu – một trong những cải tiến kỹ thuật mà anh mới học được. Cho tới cuối những năm 60, hầu hết các nghệ sĩ vẫn thu âm bằng cách đặt micro ngay trước trống và máy chỉnh âm. Với Led Zeppelin, Page đề xuất việc bố trí thêm một micro khác xa hơn (cách khoảng 12 feet) và chỉnh sửa âm thanh cân bằng giữa 2 micro. Bằng kỹ thuật "cân bằng khoảng cách" này, Page chính là một trong những người đi tiên phong của kỹ thuật thu "âm thanh vọng": điều chỉnh khoảng cách âm thanh của một nốt thu từ những địa điểm khác nhau trong phòng thu.

Một trong những kỹ thuật quan trọng khác đó là việc "chế biến" phần hát của Plant. Trong bài phỏng vấn tạp chí Guitar World vào năm 1998, Page nhấn mạnh: "Giọng của Plant là rất khỏe, và vì vậy cần phải chỉnh sửa trong một vài ca khúc. Thực tế thì chúng tôi ưu tiên việc làm loãng tiếng." Trong "You Shook Me", Page đã sử dụng kỹ thuật "tiếng vọng ngược" làm cho tiếng vọng được nghe trước phần hát chính. Kỹ thuật này được này được thực hiện bằng cách bố trí băng thâu và ghi tiếng vọng như một phần thâu đè, rồi sau đó bật phần băng tiếng vọng sao cho nó được phát trước phần hát chính.

Đây cũng là một trong những album đầu tiên phát hành chỉ với định dạng stereo. Vào thời điểm đó, thông thường các nghệ sĩ vẫn sản xuất song song cả hai đinh dạng mono và stereo.

Bìa đĩa
Phần ảnh bìa được chọn bởi Page, vốn là hình chụp đen trắng nổi tiếng của thảm họa Hindenburg. Bức ảnh cũng chính là lời giải thích tên gọi của nhóm: khi Page, Beck, Keith Moon và John Entwistle khi từng thảo luận về việc thành lập một ban nhạc mới, Moon đã nói đùa "Nó phải như kiểu một quả khí cầu hàng đầu!" và Entwistle đáp lại "... phải rồi, một lead zeppelin!" Phần bìa sau của album là bức hình chụp ban nhạc bởi cựu thành viên của The Yardbirds, Chris Dreja. Phần thiết kế toàn bộ album được hoàn thiện bởi George Hardie, người cũng được tin tưởng thiết kế cho các album sau này của nhóm.

Hardie nhớ lại rằng ban đầu anh định thiết kế cho album với ảnh bìa là hình biểu tượng của một hộp đêm ở San Francisco với hình ảnh một chiếc khí cầu đang bay trong mây. Page phản đối ý tưởng này, song nó vẫn được bố trí ở phần bìa mặt sau của 2 album đầu tiên của Led Zeppelin và cũng trong nhiều hoạt động quảng cáo. Trong những tuần đầu tiên phát hành tại Anh, phần bìa album có tên ban nhạc cùng với logo của hãng Atlantic, tất cả đều mang màu xanh ngọc. Sau khi bản phát hành được đồng nhất thành màu da cam vào vài năm sau, ấn bản xanh ngọc này trở thành đồ sưu tầm được ưa chuộng.

Album nhận được nhiều sự chú ý khi vào tháng 2 năm 1970 tại Copenhagen trong tour diễn vòng quanh châu Âu của mình, ban nhạc bị gán với cái tên "The Nobs" vì vướng phải những vấn đề pháp lý với vị quý tộc Eva von Zeppelin – người phát minh và sản xuất ra khí cầu hàng không "zeppelin". Zeppelin sau khi thấy hình ảnh của chiếc tàu LZ 129 Hindenburg trên ảnh bìa album đã đe dọa bằng biện pháp ngăn phát sóng nó qua đài phát thanh. Năm 2001, Gret Kot viết trên tạp chí Rolling Stone: "Phần bìa của Led Zeppelin... đã trưng hình chiếc khí cầu Hindenburg, với mọi thứ vinh quang tột đỉnh của nó, bị thiêu cháy trong ngọn lửa. Hình ảnh đó chính là một minh họa xuất sắc cho những gì bên trong album: tình dục, thảm họa và cả những sự bùng nổ."

Sáng tác
Các ca khúc "Good Times Bad Times", "Dazed and Confused" và "Communication Breakdown" đã trình bày một thứ rock vô cùng dữ dội vốn không phổ biến trong thời kỳ cuối thập niên 60. Led Zeppelin cũng đã giới thiệu kỹ thuật chơi guitar acoustic dây sắt của Page trong "Black Mountain Side", cùng với đó là sự kết hợp hài hòa giữa acoustic và guitar điện trong "Babe I'm Gonna Leave You". Việc đề tựa sáng tác "Black Mountainside" cho Page đã gây nên tranh cãi suốt nhiều năm vì nó bị cho là lấy ý tưởng từ ca khúc nhạc folk nổi tiếng "Black Water Side" của Bert Jansch.

"Dazed and Confused" được lấy cảm hứng từ ca khúc cùng tên năm 1967 của Jake Holmes được coi là hạt nhân của cả album. Ca khúc được trình bày với những đoạn chạy bass của Jones, phần chơi trống của Bonham cùng những đoạn riff và solo guitar bởi Page. Đây cũng là ca khúc mà Page chơi guitar với cây vĩ của đàn violon (ý tưởng mà Page nghe theo nghệ sĩ David McCallum Sr. khi họ tình cờ gặp nhau trong phòng thu). Kỹ thuật này sau đó cũng được áp dụng trong "How Many More Times" – ca khúc lấy đoạn riff và phách theo giai điệu Bolero nổi tiếng.

Rất nhiều ca khúc thời kỳ đầu của ban nhạc được dựa theo khuôn mẫu của nhạc blues, và album cũng có những sáng tác của các nhạc sĩ khác: "You Shook Me" và "I Can't Quit You Baby" được viết bởi nhạc sĩ nhạc blues Willie Dixon, và đặc biệt "Babe I'm Gonna Leave You". Với ca khúc này, Page đã lầm tưởng bản hát nhạc folk theo bản thu của Joan Baez là bản gốc, nhưng rồi ban nhạc đã phải chỉnh sửa sau khi biết đây là một sáng tác của Anne Bredon từ những năm 50. Trong "You Shook Me", phần hát của Plant được bám theo phần guitar của Page – một trong những kỹ thuật kinh điển nhất của nhạc blues.

Beck từng thu âm ca khúc "You Shook Me" trong album của mình, Truth, và buộc tội Page đã ăn cắp ý tưởng của anh. Cùng John Paul Jones và Keith Moon, Page đã tham gia sáng tác, chơi và hòa âm cho ca khúc "Beck's Bolero" – ca khúc không lời của album Truth mà sau đó được Led Zeppelin lấy giai điệu để chơi nháp cho "How Many More Times". Điểm tương đồng duy nhất giữa chúng là đoạn riff gần giống nhau giữa Beck và Page – những nghệ sĩ cùng chơi cho The Yardbirds và là những người bạn thân từ thuở ấu thơ. Thực tế, chính Page là người đề nghị với Beck về việc gia nhập The Yardbirds ở vị trí guitar sau sự chia tay của Clapton.

Trong buổi phỏng vấn vào năm 1975, Page nói về những cảm hứng của riêng anh đối với âm nhạc trong album: "Về mặt hình thức, chúng tôi đều gần với nhạc blues. Tôi thực cảm thấy dồi dào ý tưởng từ những đoạn riff của The Yardbirds. Lúc mà Jeff ra đi, tôi đã phải đối mặt với hàng loạt điều mới lạ. Đó là những gì mà Eric đã áp đặt với sự dữ dội mà Beck muốn theo đuổi; và có lẽ nó còn khó khăn hơn đối với tôi bởi vì tay guitar thứ yếu là tôi giờ đã phải chơi guitar chính trong ban nhạc mới. Tôi bị áp lực khi phải tự viết đoạn riff. Trong bản LP đầu tay, tôi vẫn còn bị ảnh hưởng từ những ngày xa xưa. Tôi nghĩ nó cũng đã cho thấy một chút gì đó... Hiển nhiên là sẽ phải có ai đó chơi guitar lead, và chúng tôi đã phải cùng nhau chơi nháp sau đó suốt 6 tháng. Trong bản LP thứ hai, bạn đã bắt đầu nhận ra được thương hiệu của nhóm."

Plant cũng được ghi cho việc chơi "bass tạm thời" trong album. Trong bài phỏng vấn với tờ Rolling Stone vào năm 1995, Plant cũng nhắc lại câu chuyện này: "Thực tế, tôi từng là một tay bass tạm thời. Trong Led Zeppelin I, điều đó được ghi ngay cạnh tên tôi: hát chính, harmonica và bass tạm thời. Thật sự là rất tạm thời – chắc chỉ 1 lần, kể từ năm 1968. Một cái tên Chúa trời lại được xuất hiện ở bìa như vậy thật vui. Tôi đảm bảo rằng Jonesy [John Paul Jones] không thích điều này. Nhưng tôi chắc rằng cứ mỗi khi cậu ấy thấy bực là sẽ nói vì tôi từng chơi bass."

Danh sách ca khúc

"How Many More Times" thực tế còn kèm theo một ca khúc khác (không ghi tên) là "The Hunter", sáng tác bởi Booker T. Jones, Steve Cropper, Duck Dunn, Al Jackson, Jr. và Carl Wells vào năm 1967, được trình bày lần đầu bởi Albert King. Các ấn bản LP sau này đều chỉnh sửa "How Many More Times" còn 3:30.

Có nhiều nguồn cho rằng Plant đã tham gia tích cực vào việc sáng tác song không được ghi tên vì những ràng buộc hợp đồng cũ với hãng CBS Records. Câu chuyện này được nhắc tới bởi Mick Wall, tác giả cuốn hồi ký về ban nhạc When Giants Walked the Earth.

Một số băng cassette đã thay đổi thứ tự các ca khúc của album. Trong một số ấn phẩm, mặt A được bắt đầu với "Your Time Is Gonna Come" và kết thúc với "How Many More Times", trong khi mặt B được bắt đầu với "Good Times Bad Times" và kết thúc với "Dazed and Confused".

Thành phần tham gia sản xuất
 Led Zeppelin
 Jimmy Page – guitar acoustic, guitar điện và guitar pedal steel, hát nền, sản xuất.
 Robert Plant – hát chính, harmonica, bass.
 John Bonham – trống, định âm, timpani, hát nền.
 John Paul Jones – bass, organ, hát nền.

Nghệ sĩ khách mời
 Viram Jasani – tabla trong "Black Mountain Side".

Sản xuất
 Barry Diament – chỉnh âm CD năm 1986.
 Chris Dreja – ảnh nền bìa đĩa mặt sau.
 Peter Grant – giám đốc âm nhạc.
 George Hardie – thiết kế bìa đĩa
 Glyn Johns – kỹ thuật viên âm thanh.
 George Marino – chỉnh âm CD.

Đánh giá
{{Album reviews
| rev1 = Allmusic
| rev1score =
| rev2 = Blender
| rev2score =
| rev3 = Entertainment Weekly
| rev3score = (A−)
| rev4 = Oz
| rev4score = tích cực
| rev5 = Q| rev5score =
| rev6 = Rolling Stone (1969)
| rev6score = tiêu cực
| rev7 = Rolling Stone (2001)
| rev7score =
| rev8 = The Rolling Stone Album Guide| rev8score =
| rev9 = Piero Scaruffi
| rev9score = (7.5/10)
| rev10 = Sputnikmusic
| rev10score =
}}
Album được quảng bá với khẩu hiệu "Led Zeppelin – the only way to fly". Ban đầu, các nhận xét đều rất tiêu cực. Trong một bài viết ngắn gọn, Rolling Stone cho rằng ban nhạc "có vẻ sinh đôi với Jeff Beck Group, nhưng không thể nói rằng họ vẫn vậy hay tốt hơn chính họ 3 tháng trước đây... Nếu họ muốn làm tất cả để khỏa lấp khoảng trống kể từ Cream, có lẽ họ nên tìm một nhà sản xuất, một nhà thiết kế và những nhạc cụ tương xứng hơn với tài năng của họ."Mat Snow, "Apocalypse Then", Q magazine, December 1990, pp. 74–82. Tờ tạp chí cũng gọi Plant là "bản sao chép của Rod Stewart, song không gây hưng phấn bằng".

John Paul Jones sau này nhớ lại: "Chúng tôi thường xuyên muốn né tránh báo chí. Chẳng ai lại muốn tìm hiểu về chúng tôi vì bất kể lý do gì. Chúng tôi qua Mỹ rồi thấy Rolling Stone đánh giá về album đầu tay, và nó như kiểu nói về một ban nhạc Anh dở hơi. Không thể tin được. Với tất cả sự ngây thơ chúng tôi nghĩ đã làm một album tốt và mọi thứ đều mỹ mãn, và cái thứ độc hại đó thì lại bắt đầu phát tán. Chúng tôi không thể hiểu vì sao hay chúng tôi đã làm gì với họ nữa. Kể từ đó chúng tôi dần lảng tránh báo chí, nó như kiểu câu chuyện gà-và-trứng vậy. Chúng tôi từ chối họ, và họ cũng có quyền từ chối chúng tôi. Có lẽ chính vì chúng tôi đã thực hiện rất nhiều buổi diễn thành công nên các đánh giá mới dần trở nên tích cực như vậy."Nhà báo Cameron Crowe sau này có ghi chép lại: "Đó là thời kỳ của những siêu nhóm nhạc, những siêu ban nhạc – những người có thể làm lu mờ mọi thứ, còn Led Zeppelin bắt đầu hành trình khám phá bản thân để ngược dòng chứng minh sự đúng đắn với con đường của mình." Tuy nhiên, đánh giá của báo chí lại không hoàn toàn tiêu cực. Tại Anh, album nhận được những lời động viên rất rõ ràng từ Melody Maker. Trong bài báo có nhan đề "Vinh quang của Jimmy Page - Led Zeppelin chính là câu chuyện để bàn tán", Chris Welch viết: "Thứ âm nhạc của họ không hoàn toàn là blues cho dù họ đã phần nào chơi theo nó. Họ đã cố gắng tránh hình ảnh yếu đuối bạc nhược của hầu hết những ban nhạc blues người Anh."Thực tế, album đã có được thành công thương mại rất đáng kể. Album được dự định phát hành tại Mỹ vào ngày 12 tháng 1 năm 1969, một phần cho chiến dịch quảng bá tour diễn Bắc Mỹ đầu tiên của nhóm. Trước đó, Atlantic Records cũng đã cho phát hành khoảng 100 đĩa cho các nhà phát hành, nhà báo và đài phát thanh. Với vài đánh giá tích cực, cùng phản ứng nhìn chung rất tốt sau tour diễn của ban nhạc, album đã được tới 50.000 đĩa đặt hàng. Sau 2 tháng phát hành, Led Zeppelin cũng đã có được vị trí tại Billboard Top 10. Album còn nằm trong bảng xếp hạng này 73 tuần, còn tại Anh là 79 tuần. Tính tới năm 1975, khoảng 7 triệu đĩa đã được bán hết.

 Tôn vinh
Thành công và những đánh giá ngày nay về Led Zeppelin là không thể kể hết, kể cả với những đơn vị từng đánh giá ban đầu album một cách tiêu cực. Chẳng hạn, tạp chí Rolling Stone vào năm 2006 đã viết: "[Album] thực sự không giống với bất kể điều gì khác. Phần hòa âm của nó có tính tạo hình hơn Cream hay Jimi Hendrix, còn phần nhạc của nó thì không ngổn ngang như Iron Butterfly hay khoa trương như Vanilla Fudge. Có lẽ thứ gần gũi với nó nhất chính là sản phẩm của MC5 hay The Stooges – cả hai đều tới từ Michigan – song không 1 ai trong số đó có thể so sánh về tính trang nhã hay năng lực với Led Zeppelin, không phải vì Led Zeppelin có những ảnh hưởng chính trị, xã hội và xúc cảm hơn các ban nhạc kia. Những gì mà ban nhạc làm, thực sự, đã tạo nên niềm hi vọng cho số lượng lớn người nghe nhạc."Theo Lewis, "thời gian không thể hủy hoại được chất lượng của một trong những album xuất sắc nhất. Có cả những sự thúc gấp và mê đắm về phần trình diễn vốn là một sự cuốn hút vĩnh hằng. 9 ca khúc đã tạo nên một tập hợp sức mạnh với sự năng động huyền ảo... Và đừng quên rằng với album này, Page dường như đã chọn lựa được riff chính là chìa khóa cho các sáng tác của mình."Năm 2003, VH1 đã bình chọn đây là album xuất sắc thứ 44 của mọi thời đại, trong khi tạp chí Rolling Stone xếp Led Zeppelin'' ở vị trí số 29 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất". Album cũng được coi là một trong những bước ngoặt quan trọng trong sự ra đời và phát triển của hard rock và heavy metal.

Danh hiệu

* không có thứ tự cụ thể

Xếp hạng
Album

Đĩa đơn

Chứng chỉ

(*) Doanh thu chỉ tính bản chỉnh âm.

Đọc thêm
 The Yardbirds
 Danh sách đĩa nhạc của Led Zeppelin

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài

Album của Led Zeppelin
Album đầu tay năm 1969
Album của Polydor Records
Album của Warner Music Group


title: Mặt Trận (phim)

text:
Mặt trận (Hangul: 고지전; Romaja quốc ngữ: Gojijeon; MR: Kojijŏn; tựa tiếng Anh: The Front Line) là một bộ phim điện ảnh Hàn Quốc sản xuất năm 2011, lấy bối cảnh cuối cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953). Đây là bộ phim thứ ba của đạo diễn Jang Hoon, sau khi hoàn thành phim Secret Reunion và Rough Cut. Bộ phim đã được Hàn Quốc đề cử tham dự giải Oscar lần thứ 84 cho phim nước ngoài hay nhất, nhưng không đoạt giải. Bộ phim giành được bốn giải Grand Bell Awards, trong đó có "Phim hay nhất".

Nội dung
Năm 1950, hai người bạn thân trong quân đội Hàn Quốc là Eun-pyo và Soo-hyeok bị quân Triều Tiên bắt được. Một viên sĩ quan Triều Tiên quyết định tha mạng cho họ và thả họ ra.

Năm 1953, hai phía Hàn Quốc và Triều Tiên đang trong thời gian đàm phán về việc ngừng bắn. Họ tranh cãi nhau ngọn đồi Aerok là của phe nào, vì ngọn đồi cứ liên tục thay đổi chủ, những người đàm phán còn không biết rõ phe nào đã chiếm được nó.

Eun-pyo bây giờ đã lên chức Trung úy, anh được cử đến tiền tuyến để điều tra về việc một sĩ quan Hàn Quốc bị sát hại. Eun-pyo bất ngờ khi gặp lại Soo-hyeok. Soo-hyeok cũng lên chức Trung úy và đang là một trong những chỉ huy ở đây. Eun-pyo ở lại để chiến đấu cùng đại đội của Soo-hyeok.

Những trận đánh vẫn diễn ra liên tục trên đồi Aerok. Viên sĩ quan Triều Tiên năm xưa cũng có mặt ở mặt trận này. Quân Hàn Quốc đã chiếm được đồi, nhưng quân Triều Tiên được sự trợ giúp từ quân Trung Quốc đã tái chiếm ngọn đồi.

Hàng ngàn quân Trung Quốc sử dụng chiến thuật biển người tấn công lên vị trí của Hàn Quốc trên đồi. Viên chỉ huy Hàn Quốc cương quyết không chịu rút lui, Soo-hyeok đã bắn chết gã chỉ huy này và lên làm chỉ huy. Soo-hyeok ra lệnh cho binh lính rút lui vào rừng. Ở trong rừng, Soo-hyeok bị một nữ xạ thủ bắn tỉa của Triều Tiên giết chết.

Eun-pyo rất buồn sau cái chết của Soo-hyeok, anh cõng xác Soo-hyeok về căn cứ Hàn Quốc. Quân Trung Quốc sau đó giao ngọn đồi Aerok lại cho quân Triều Tiên kiểm soát.

Trên radio thông báo rằng hiệp định ngừng bắn đã được ký, mọi người đều vui mừng vì nghĩ chiến tranh đã kết thúc. Nhưng thực ra 12 giờ nữa hiệp định ngừng bắn mới có hiệu lực, và các người lính vẫn phải chiến đấu tiếp.

Ban chỉ huy của cả hai phe kêu gọi binh lính hãy tấn công một lần cuối cùng để giành lại từng tấc đất. Eun-pyo cùng lực lượng Hàn Quốc còn lại đánh lên ngọn đồi.

Các binh lính lần lượt hi sinh, chỉ còn một mình Eun-pyo. Eun-pyo đi vào hang của Hàn Quốc, ngồi nói chuyện với viên sĩ quan Triều Tiên đang bị thương. Trên radio thông báo hiệp định ngừng bắn đã có hiệu lực, Eun-pyo và viên sĩ quan kia nghe xong thì cười. Viên sĩ quan kia chết vì vết thương trên bụng, còn Eun-pyo đi ra khỏi hang.

Eun-pyo đi xuống khỏi ngọn đồi, xung quanh anh là hàng trăm xác chết của cả hai phe.

Diễn viên
 Shin Ha-kyun vai Kang Eun-pyo
 Go Soo vai Kim Soo-hyeok
 Lee Je-hoon vai Shin Il-young
 Ryu Seung-soo vai Oh Gi-yeong
 Ko Chang-seok vai Yang Hyo-sam
 Kim Ok-bin vai Cha Tae-gyeong
 Ryu Seung-ryong vai Hyeon Jeong-yoon
 Lee David vai Nam Seong-shik
 Jo Min-ho vai Lính điện đài
 Han Seong-yong vai Người chỉ huy tiểu đội
 Jo Jin-woong vai Yoo Jae-ho
 Park Yeong-seo vai Hwang Seon-cheol

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức (tiếng Hàn Quốc)
 Trang web chính thức (tiếng Nhật)
 The Front Line tại Internet Movie Database
 The Front Line tại HanCinema
 The Front Line tại KMDb
 Danh sách súng trong phim.
 Trailer phim.

Phim năm 2011
Phim Hàn Quốc
Phim tiếng Triều Tiên
Phim chiến tranh Hàn Quốc
Phim hành động Hàn Quốc
Phim tuyên truyền Hàn Quốc
Phim lịch sử
Phim về chiến tranh Triều Tiên
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1950
Phim lấy bối cảnh năm 1950
Phim lấy bối cảnh năm 1953
Phim hành động thập niên 2010
Phim chiến tranh thập niên 2010


title: Trematoda

text:
Trematoda là một lớp trong ngành Giun dẹp (Platyhelminthes). Nó bao gồm hai nhóm giun dẹp ký sinh, được gọi là sán lá.

Chúng là loài ký sinh bên trong động vật thân mềm và động vật có xương sống. Đa số các loài sán lá có vòng đời phức tạp với ít nhất hai vật chủ. Vật chủ chính, nơi sán lá sinh sản hữu tính, là động vật có xương sống. Vật chủ trung gian xảy ra sinh sản vô tính thường là ốc sên.

Phân loại và đa dạng sinh học
Trematoda hay sán lá bao gồm 18.000 tới 24.000 loài, được chia thành hai phân lớp. Gần như tất cả loài sán lá là ký sinh trùng của động vật thân mềm và động vật có xương. Nhóm Aspidogastrea nhỏ hơn, bao gồm khoảng 100 loài, là loài ký sinh bắt buộc của động vật thân mềm và cũng có thể lây nhiễm sang các loài rùa và cá, bao gồm các loài cá sụn. Nhóm Digenea, phần lớn của các loài sán lá, là ký sinh trùng bắt buộc của cả động vật thân mềm và động vật có xương, nhưng hiếm khi xảy ra ở các loài cá sụn.

Hai lớp ký sinh khác, Monogenea và Cestoda, là các lớp chị em trong Neodermata, một nhóm của Rhabditophoran Platyhelminthes.

Xem thêm
 Phân loại giới Động vật

Chú thích

Tham khảo

 Earthlife
 BioLib
 ZipcodeZoo
 Aspidogastrea knol I
 Aspidogastrea knol II
 Aspidogastrea knol III
 Trematoda knol

Động vật ký sinh


title: Clonorchis sinensis

text:
Clonorchis sinensis, Sán lá gan Trung Quốc là một loài sán lá gan người trong lớp Trematoda, ngành Platyhelminthes. Loài ký sinh trùng sống trong gan của con người, và được tìm thấy chủ yếu ở ống dẫn mật và túi mật, ăn mật. Những con vật này, được cho là giun ký sinh trùng phổ biến thứ ba trên thế giới, là loài đặc hữu của Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan, và Đông Nam Á, hiện đang lây nhiễm khoảng 30.000.000 người. 85% các trường hợp được tìm thấy ở Trung Quốc.

Đây là sán lá nhân phổ biến nhất ở châu Á, và vẫn đang lan truyền Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam và cũng nhu Nga, với 200 triệu người có nguy cơ lây nhiễm. Nghiên cứu gần đây đã chứng minh rằng nó có khả năng gây ung thư gan và ống dẫn mật, và trong thực tế, Cơ quan Nghiên cứu Quốc tế về Ung thư đã phân loại nó như là một nhóm sinh học gây ung thư vào năm 2009.

Vòng đời

Trứng của C. sinensis có chứa miracidium (ấu trùng có lông) phát triển thành các dạng trưởng thành, trôi nổi trong nước ngọt cho đến khi bị ăn bởi một con ốc.

Vật chủ trung gian đầu tiên
Ốc nước ngọt Parafossarulus manchouricus - danh pháp đồng nghĩa: Parafossarulus striatulus, thường được dùng như vật chủ trung gian đầu tiên cho C. sinensis ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Nga.

Ốc vật chủ khác bao gồm:

 Bithynia longicornis - đồng nghĩa: Alocinma longicornis - ở Trung Quốc
 Bithynia fuchsiana - ở Trung Quốc
 Bithynia misella - ở Trung Quốc
 Parafossarulus anomalosiralis - ở Trung Quốc
 Melanoides tuberculata - ở Trung Quốc
 Semisulcospira libertina - ở Trung Quốc
 Assiminea lutea - ở Trung Quốc
 Tarebia granifera - ở Đài Loan, Trung Quốc

Một khi đã ở bên trong cơ thể ốc, ấu trùng có đuôi nở ra từ trứng và phát triển ký sinh bên trong ốc. Ấu trùng có lông phát triển thành một bào tử nang, nơi sẽ trở thfnh cho sự sinh sản của redia (dạng ấu trùng thứ ba của sán lá ký sinh) trong giai đoạn tiếp theo. Các redia tự chúng sẽ là nơi diễn ra sinh sản vô tính của ấu trùng có đuôi bơi tự do. Hệ thống sinh sản vô tính này cho phép nhân số mũ các cá thể ấu trùng có đuôi từ một ấu trùng có đuôi. Điều này hỗ trợ các Clonorchis trong sinh sản, bởi vì nó cho phép các ấu trùng có đuôi tận dụng một cơ hội bị ăn thịt một cách thụ động bởi một con ốc trước khi trứng chết.

Một khi redia trưởng thành, đã phát triển bên trong cơ thể ốc cho đến thời điểm này, chúng tích cực lách ra khỏi cơ thể ốc để vào môi trường nước ngọt.

Vật chủ trung gian thứ hai
Ở đó, thay vì chờ đợi để được dùng bởi một vật chủ (như trường hợp trong giai đoạn trứng của chúng), nó tìm ra một con cá. Đào vào cơ thể cá, chúng lại trở thành ký sinh trùng của vật chủ mới của chúng.

Một khi bên trong cơ cá, ấu trùng có đuôi tạo ra một túi bao (kén sán) để bảo vệ chúng. Túi bao bảo vệ này sẽ rất hữu dụng khi cá được tiêu thụ bởi một người.

Vật chủ chính
Túi bao có khả năng chống axit cho phép kén sán tránh bị tiêu hóa bởi axit dạ dày của con người, và cho phép các kén sán tới được ruột non mà không hề hấn gì. Tới ruột non, kén sán hướng về phía gan của con người, nơi sẽ trở thành môi trường sống cuối cùng của nó. Clonorchis ăn mật người được tạo ra bởi gan. Trong gan của con người, Clonorchis trưởng thành đạt giai đoạn sinh sản vô tính mà chúng đẻ trứng mỗi 1-30 giây.

Xem thêm
Danh sách các ký sinh trùng (con người)

Tham khảo

Liên kết ngoài

WHO
Animal Diversity Web
Centers for Disease Control and Prevention
Encyclopedia of Life
Discovery of Clonorchis Sinensis
Centre for Food Safety
 Video of Clonorchis sinensis infestation in the Images in Clinical Medicine section of the New England Journal of Medicine, ngày 17 tháng 4 năm 2008

S
Động vật được mô tả năm 1907
Động vật ký sinh


title: Chó săn Rampur

text:
Chó săn Rampur là một giống chó săn thuộc kiểu chó săn Greyhound có nguồn gốc từ khu vực Rampur của miền Bắc Ấn Độ, nằm giữa Delhi và Bareilly. Những con chó săn Rampur thuộc nhóm chó săn đuổi. Ở Tây Bắc của Ấn Độ nó thường được mô tả là giống cho săn đuổi có bộ lông mượt mà.

Nó là giốnng chó săn được ưa chuộng của Maharajah để kiểm soát chó rừng, còn được sử dụng để săn sư tử, săn hổ, săn báo. Một bài kiểm tra lòng dũng cảm cho một con chó săn duy nhất để đánh nhau với một chó rừng lưng vàng. Những con Rampur được lai tạo, chọn giống để phù hợp với những cuộc đua tốc độ cao ở khoảng cách rất xa, do đó chúng có khả năng chịu đựng áp lực và bền bỉ một cách tuyệt vời.

Cấu tạo
Chiều dài từ vai đến gốc đuôi là khoảng 36 inch, ngực sâu ở phía trước nhưng không quá rộng với xương sườn rất cong. Đuôi dài và thon hơi cong lên trên chúng từ 24 -27 của chiều dài. Chu vi của cổ khoảng 12 inch và cơ bắp khá phát triển. Chiều dài của hàm là 9 inch và hàm khá mạnh mẽ với một vết cắn hình cắt kéo khi táp trúng. Con đực cao khoảng 60–75 cm (24–30 in), con cái đo 55–60 cm (22–24 in) về chiều cao. Chúng nặng khoảng 27-30kg (60-65 lb).

Chúng có kích thước tương tự như Greyhound, nhưng rộng hơn và cơ bắp hơn, cái đầu tương tự như đầu của chó lông xoáy Rhodesian. Nó có một hộp sọ bằng phẳng và một mũi nhọn, tai vểnh cao, ngón chân của chúng rất khớp nối và linh hoạt, thậm chí có thể uốn cong về phía sau một chút. Khả năng cơ động này sẽ giúp cung cấp cho chúng một sự cân bằng như mèo. Màu mắt thay đổi từ màu vàng sang màu nâu vàng. Vết cắn của chúng là vô cùng mạnh mẽ.

Tập tính
Chúng có thói quen sạch sẽ và rất có tình cảm với chủ. Mặc dù vậy, chó săn Rampur vẫn là giống chó có tập tính lãnh thổ và quyết liệt bảo vệ của gia đình của nó, nó cũng là một giống chó mạnh mẽ và không dễ bị nhiều vấn đề sinh lý. Chó săn Rampur thường một giống chó khỏe mạnh và sống lâu, và hiếm gặp các căn bệnh di truyền. Rampur có thể sống đến mười lăm năm

Ngày nay, với sự cáo chung của Đế quốc Ấn Độ và các quyền động vật trỗi dậy, săn heo rừng không còn là một hoạt động chủ yếu là người dân nông thôn của Ấn Độ. Họ săn chúng với những con chó cho nguồn thực phẩm hoặc để thoát khỏi các loài gây hại, chứ không phải là một trò tiêu khiển (như Maharajas đã làm). Nó được giữ chủ yếu để săn chó rừng và cũng được sử dụng để được sử dụng để săn sư tử, săn hổ và báo

Chú thích

Tham khảo

Chó
Giống chó