title: Giuse Nguyễn Năng

text:
Giuse Nguyễn Năng (sinh 1953) là một Giám mục người Việt Nam của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm nhận vai trò Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam và là Tổng Giám mục Trưởng của Giáo tỉnh Sài Gòn. Ông cũng từng đảm nhận vai trò Giám mục Chính tòa và Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phát Diệm, Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục hai nhiệm kì (2016–2019; 2019–2022). Khẩu hiệu giám mục của ông là "Hiệp Thông – Phục Vụ".

Giám mục Năng sinh năm 1953 tại Ninh Bình, sau đó năm 1954 di cư cùng gia đình vào Đồng Nai. Sau quá trình tu học dài hạn kéo dài từ năm 1963 đến năm 1978, vì hoàn cảnh thời thế, ông tạm ngừng việc tu học và đến phụ giúp Tu hội Tông Đồ Nhỏ tại Bạch Lâm, Thống Nhất, Đồng Nai và hỗ trợ mục vụ tại xứ Thuận Hòa, Biên Hòa trong vòng một năm trước khi truyền chức linh mục tháng 6 năm 1990.

Giai đoạn đầu đời linh mục, linh mục Nguyễn Năng được bổ nhiệm làm linh mục chính xứ Thuận Hoà, sau đó được cử đi du học Roma năm 1998. Bốn năm du học kết thúc, linh mục Năng trở về với bằng Tiến sĩ Thần học Tín lý. Từ năm 2003, ông đặc trách chủng sinh Giáo phận Xuân Lộc và từ năm 2006 là Giám đốc Đại chủng viện Xuân Lộc.

Cuối tháng 7 năm 2009, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Giuse Nguyễn Năng làm giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm. Lễ tấn phong cho tân giám mục cử hành tại Nhà thờ chính tòa Phát Diệm vào ngày 8 tháng 9 năm 2009. Ngày 19 tháng 10 năm 2019, Tòa Thánh công bố thông tin bổ nhiệm Giám mục Năng làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông chính thức nhậm chức Tổng giám mục tại Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn vào ngày 11 tháng 12.

Trong Đại hội lần thứ 15 của Hội đồng Giám mục Việt Nam diễn ra đầu tháng 10 năm 2022 tại Hà Nội, các Giám mục trong Hội đồng đã bầu chọn Tổng giám mục Nguyễn Năng đảm nhận chức vụ Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2022–2025.

Thân thế và tu tập
Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng sinh ngày 24 tháng 11 năm 1953 tại giáo xứ Phúc Nhạc, xã Khánh Nhạc, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, thuộc Giáo phận Phát Diệm. Từ năm 1954 đến năm 1973, gia đình cậu bé Năng định cư tại Giáo xứ Bạch Lâm, thuộc xã Gia Tân, quận Kiệm Tân, tỉnh Long Khánh, nay thuộc xã Gia Tân 2, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, thuộc Giáo phận Xuân Lộc. Nguyễn Năng là cháu của linh mục Antôn Vũ Sĩ Hoằng (1937-2023; linh mục Hoằng là cậu ruột).

Nguyễn Năng là con trai trưởng của ông Giuse Nguyễn Văn Tài (qua đời năm 1998) làm nghề tài xế và chủ xe và bà Maria Vũ Thị Ngũ (qua đời năm 1985). Hai ông bà thân sinh có 10 người con, trong đó có 5 người con trai và 3 người con gái, 2 người con khác đã mất. Ngoài Nguyễn Năng, út nam trong gia đình cũng đi theo con đường tu trì, là linh mục Phaolô Nguyễn Ngọc Phương.

Thuở thiếu thời, Nguyễn Năng làm giúp lễ tại Nhà thờ Bạch Lâm, hạt Gia Kiệm và có thiên hướng theo con đường tu trì. Gia đình cho cậu gia nhập Tiểu Chủng Viện Sài Gòn, bắt đầu từ năm dự bị 1962 tại nhà Vũng Tàu và các năm sau tại Sài Gòn, học tại Tiểu chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Nguyễn Năng học tại đây đến năm 1970 thì tốt nghiệp. Linh mục Nicola Vũ Gia Đệ lúc này làm linh mục giáo sư Tiểu chủng viện Sài Gòn nhận Nguyễn Năng làm nghĩa tử và chăm sóc tận tình. Kể từ năm 1965, tân Giáo phận Xuân Lộc được tách ra khỏi Tổng giáo phận Sài Gòn, chủng sinh Năng trở thành chủng sinh của giáo phận mới này. Trong thời gian học tiểu chủng viện, Nguyễn Năng luôn là một chủng sinh xuất sắc, luôn có mặt trong top 5 của lớp.

Sau khi tốt nghiệp Tiểu chủng viện, chủng sinh Nguyễn Năng nhập học tại Giáo hoàng Học viện Thánh Piô X Đà Lạt. Sau một năm dự bị và 4 năm học Triết học, giữa năm 1974, ông đậu cử nhân Triết học. Năm 1974, chủng sinh Năng đến giáo xứ Hà Nội (Hố Nai, Biên Hòa) để hỗ trợ công việc mục vụ (giúp xứ) và kết thúc năm giúp xứ vào mùa hè năm 1975 và về học tại Giáo hoàng Học viện ngày 2 tháng 6 năm 1975, học Thần học cho đến ngày 9 tháng 8 năm 1977 khi Giáo hoàng học viện bị giải thể. Cùng lớp tại Giáo hoàng Học viện với chủng sinh Nguyễn Năng, còn có ba chủng sinh khác sau trở thành giám mục, là Cosma Hoàng Văn Đạt, Giuse Nguyễn Chí Linh, và Mátthêu Nguyễn Văn Khôi. Trên chuyến xe chở chủng sinh Năng từ học viện trở về gia đình vào năm 1978, chủng sinh Nguyễn Năng đã sáng tác bài bài hát “ Tình Chúa trung kiên”, một bài hát vẫn được cho phổ biến tại nhiều chủng viện [tại Việt Nam].

Sau khi tạm dừng việc tu học vì hoàn cảnh, chủng sinh Nguyễn Năng phụ giúp Tu Hội Tông Đồ Nhỏ ở Giáo xứ Bạch Lâm, Thống Nhất, Đồng Nai cho đến năm 1988. Trong thời gian này, ông cũng lao động hỗ trợ gia đình: trồng rau, nuôi heo, sấy chuối. Sau đó, từ năm 1989 cho đến khi được phong chức linh mục, chủng sinh Năng phụ giúp xứ Thuận Hoà, Biên Hòa.

Linh mục

Ngày 9 tháng 6 năm 1990, Nguyễn Năng thụ phong linh mục tại Nhà thờ chánh tòa Xuân Lộc. Khẩu hiệu của tân linh mục là: Vì Ngài, con xin thánh hiến chính mình con (Ga 17, 19). Sau khi được thụ phong, tân linh mục Giuse được bổ nhiệm làm linh mục chánh xứ Thuận Hòa, Biên Hòa, và ông giữ chức vụ này đến năm 1998. Năm 1998, Giáo phận Xuân Lộc cử linh mục Giuse Nguyễn Năng đi du học Roma, và ông đã trở về Việt Nam với văn bằng Tiến sĩ Thần học Tín lý năm 2002.

Sau khi về Việt Nam, từ năm 2003 đến năm 2005, linh mục Giuse Năng được chọn làm linh mục đặc trách Chủng sinh Xuân Lộc. Năm 2006, Giám mục Giáo phận Xuân Lộc chọn ông làm Giám đốc Đại chủng viện Thánh Giuse Xuân Lộc.

Giám mục

Bổ nhiệm và thăm viếng
Từ ngày 25 tháng 7 năm 2009, Giáo hoàng Biển Đức XVI bổ nhiệm linh mục Giuse Nguyễn Năng, hiện đang là Giám đốc Đại Chủng viện Xuân Lộc, làm Giám mục chính tòa Phát Diệm. Cùng được công bố với tin tức này, liên quan đến Giáo hội Công giáo Việt Nam còn có các tân giám mục quản lý các giáo phận khác như giám mục Giuse Vũ Duy Thống làm giám mục Giáo phận Phan Thiết, giám mục phụ tá Giáo phận Bùi Chu Phêrô Nguyễn Văn Đệ làm giám mục Giáo phận Thái Bình và linh mục Giáo phận Xuân Lộc Tôma Vũ Đình Hiệu làm giám mục phụ tá giáo phận Xuân Lộc. Sau khi tông sắc bổ nhiệm được công bố, tất cả các nhà thờ thuộc Giáo phận Phát Diệm đã kéo chuông loan tin mừng bổ nhiệm tân giám mục vào sáng ngày Chủ nhật 26 tháng 7. Giám mục Nguyễn Năng chọn khẩu hiệu "Hiệp Thông và Phục Vụ". Ông là Giám mục thứ 100 của hàng Giám mục Việt Nam và là Giám mục thứ 13 tốt nghiệp từ Giáo hoàng Học viện Piô X.

Nói về cảm xúc cá nhân sau khi tin tức bổ nhiệm giám mục chính thức được công bố, tân giám mục Nguyễn Năng cho biết ông ngỡ ngàng với trách nhiệm và những khó khăn. Ông cho rằng ông cũng như các linh mục khác chỉ mong ước làm linh mục, không mong đợi làm giám mục và ông chấp nhận lời mời trở thành giám mục vì tinh thần của Giáo hội Công giáo. Giám mục Nguyễn Năng cũng cho rằng tất cả là nhờ ơn từ Thiên Chúa, nhưng có những ơn ông thích và cũng có những ơn ông không thích. Ngoài ra, ông cũng bày tỏ sự lo lắng của mình, ngại ngùng khi phải rời xa giáo phận Xuân Lộc, nơi ông gắn bó hơn 50 năm trong cuộc đời. Nói về Giáo phận Phát Diệm, ông cho biết dù sinh ra tại đây nhưng ông không biết nhiều về quê hương và có kiến thức qua sách vở và những chuyến thăm quê hương với tư cách là khách du lịch. Giám mục Năng cho rằng ông phải học trở thành người Phát Diệm qua các phong tục tập quán, văn hoá,...

Giải thích về khẩu hiệu Giám mục: Hiệp Thông – Phục Vụ, giám mục Nguyễn Năng dẫn giải rằng theo sách công vụ Tông Đồ, Hiệp thông (koinonia) và Phục vụ (diakonia) là hai yếu tố nòng cốt làm thành đời sống của Giáo hội Công giáo với mục đích làm chứng (marturia) cho Sự phục sinh của Giêsu. Ông cho rằng muốn làm chứng cho Thiên Chúa, Giáo hội Công giáo cần phải hiệp thông và phục vụ. Hiệp thông với Thiên Chúa Ba Ngôi, các thành phần giáo dân và những người ngoài tôn giáo. Nói về nửa khẩu hiệu là "Phục vụ", ông cho rằng Giáo hội Công giáo được sai đến để phục vụ con người. Các thành phần trong giáo phận cần dấn thân phát triển môi trường xã hội trong nhiều khía cạnh.Nói về hình ảnh biểu tượng huy hiệu, giám mục Năng trình bày rằng hình ảnh ba người giang tay liên kết với nhau để làm thành chữ H-T tức là Hiệp Thông, đồng thời gợi nhắc Tam quan của Phương đình Nhà thờ Chính toà Phát Diệm. Ông cho rằng hình ảnh biểu tượng này nhằm toát lên sự hiệp thông của giáo hội tại địa phương. Về hình ảnh thánh giá, ông cho biết vị trí nằm giữa huy hiệu tượng trưng cho Thánh giá Đức Kitô nằm ở trung tâm đời sống Giáo hội và bao trùm mọi sinh hoạt của Giáo Hội, kèm màu nền đỏ biểu trưng cho sự sống khởi nguồn từ thánh giá.

Ngay sau khi tin bổ nhiệm chính thức được công bố, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, Giám quản Tông Toà Giáo phận Phát Diệm có thư gửi cộng đồng giáo dân Giáo phận Phát Diệm nhằm mục đích tin tức về tân giám mục Nguyễn Năng. Ngay ngày 27 tháng 7, phái đoàn Giáo phận Phát Diệm do giám quản Nguyễn Chí Linh dẫn đầu đã đến chào thăm tân giám mục, đang ở tại Đại chủng viện Thánh Giuse Xuân Lộc. Tại buổi gặp mặt, giám mục Linh đã trao các biểu tượng giáo phận cho vị tân giám mục như: bản đồ giáo phận, con dấu giáo phận, cuốn tự thuật về các Linh mục và các Thầy phó tế. Đồng thời, giám mục Linh cũng trao tặng tân giám mục các phẩm phục chức giám mục: mũ mitra, mũ zucchetto, gậy Mục tử, thánh giá đeo ngực, nhẫn giám mục. Tại buổi gặp này, giám mục Nguyễn Chí Linh cũng bàn giao nhiệm vụ giám mục tại Phát Diệm cho tân giám mục Tân cử. Giám mục Nguyễn Năng kêu gọi mọi người cộng tác với mình để phát triển Giáo phận Phát Diệm về mọi phương diện.

Giám mục Nguyễn Năng thực hiện chuyến viếng thăm Giáo phận Phát Diệm kéo dài từ ngày 10 đến ngày 13 tháng 8 năm 2009. Ông đáp xuống sân bay Nội Bài trưa ngày 10 tháng 8. Sau khi đến Hà Nội, đoàn đến chào thăm Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt và giám mục phụ tá Lôrensô Chu Văn Minh sau đó về Toà giám mục Phát Diệm. Trong những ngày này, giám mục Nguyễn Năng đến thăm các địa điểm quan trọng thuộc giáo phận: giáo xứ Hảo Nho, nơi đầu tiên thừa sai linh mục Alexandre De Rhodes đến địa phận Phát Diệm, dòng Mến Thánh Giá Lưu Phương Phát Diệm, nhà thờ chính tòa Phát Diệm, nhà xứ Phát Diệm, thăm các linh mục hưu dưỡng tại nhà hưu Phát Diệm. Ông cũng có buổi gặp mặt với linh mục đoàn và nghi thức bàn giao từ giám mục Nguyễn Chí Linh. Ngày 12 tháng 8 năm 2009, phái đoàn giáo phận do hai giám mục đến chào thăm và cảm ơn các cấp chính quyền tỉnh Ninh Bình, huyện Kim Sơn và thị trấn Phát Diệm.

Nhậm chức và quản lý

Giám mục Nguyễn Năng chính thức về Giáo phận Phát Diệm vào ngày 24 tháng 8 năm 2009. Trên đường về Toà giám mục Phát Diệm, ông có đến thăm một số giáo xứ như giáo xứ Ninh Bình, Phúc Nhạc.

Lễ tấn phong Giám mục cho tân giám mục Nguyễn Năng được tổ chức vào lúc 8 giờ 30 phút ngày thứ ba ngày 8 tháng 9 năm 2009 tại Nhà thờ chính tòa Phát Diệm. Trong nghi thức truyền chức của giám mục Năng, vị chủ phong là giám mục Đa Minh Nguyễn Chu Trinh, giám mục chính tòa Giáo phận Xuân Lộc. Hai giám mục phụ phong là Giuse Nguyễn Chí Linh, giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa, nguyên giám quản Giáo phận Phát Diệm và nguyên Giám mục Giáo phận Phát Diệm là Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến. Khoảng 20.000 giáo dân đã tham gia lễ tấn phong.

Sau lễ tấn phong hai ngày, giám mục Nguyễn Năng dẫn đoàn linh mục Giáo phận Phát Diệm đến thăm Giáo phận Thanh Hoá nhằm gửi lời cảm ơn giám mục giáo phận này là Nguyễn Chí Linh đã chăm sóc mục vụ cho Giáo phận Phát Diệm trong tư cách Giám quản Tông Toà trong suốt hai năm.

Trong vụ việc mâu thuẫn giữa chính quyền Việt Nam và các giáo dân tại giáo xứ Đồng Chiêm, các giám mục giáo tỉnh Hà Nội, trong đó có giám mục Giuse Nguyễn Năng đồng ký tên bày tỏ tình liên đới với các giáo dân trong vụ việc này. Bức thư được ký ngày 8 tháng 1 năm 2010.

Giám mục Nguyễn Năng có chuyến đi Hoa Kỳ kéo dài hơn một tháng từ ngày 3 tháng 5 đến ngày 15 tháng 6 năm 2012 với mục đích thăm và sinh hoạt mục vụ các linh mục và tu sĩ nam nữ cũng như giáo dân gốc Giáo phận Phát Diệm sinh sống tại đây. Tháng 10 năm 2012, giám mục Nguyễn Năng tham gia Thượng Hội đồng Giám mục về Tân Phúc Âm Hóa tổ chức tại Roma. Ông sau đó có tên trong danh sách các nghị phụ sang thăm Syria để chứng kiến tận mắt tình hình chiến tranh tại quốc gia này.

Năm 2013, giám mục Nguyễn Năng được Hội đồng giám mục chọn làm Chủ tịch Ủy ban Giáo lý Đức Tin thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kì 2013 – 2016.

Trước hiện tượng gọi là Sứ Điệp Từ Trời len lỏi vào các nhóm cầu nguyện, nhiều người lan truyền và xuất hiện cả trong bài giảng thánh lễ Công giáo, Giám mục Nguyễn Năng trên cương vị Chủ tịch Uỷ ban Giáo lý Đức Tin trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam đã ấn ký thông báo đề ngày 14 tháng 4 năm 2015. Nội dung thông cáo nhận định nội dung các sứ điệp trên có các tác giả ẩn danh, gieo rắc hoang mang, có nhiều điều không phù hợp với đức tin Công giáo: tin vào học thuyết ngàn năm đã bị bác bỏ; ủng hộ Giáo hoàng Biển Đức XVI, xúc phạm giáo hoàng Phanxicô; lẫn lộn giữa sự thật và sai lầm trong các vấn đề mầu nhiệm Đức Kitô, Huấn quyền, bí tích, luân lý. Từ đó, Giám mục Năng nhắc nhở các giáo hữu không đọc, không phổ biến và không rao giảng về các sứ điệp trên. Tháng 5 năm 2016, trong chuyến thăm mục vụ tại miền nam bang California, Hoa Kỳ, giám mục Nguyễn Năng đã đến thăm trụ sở toà báo Công giáo Hải ngoại VietCatholic và gặp linh mục Gioan Trần Công Nghị, giám đốc VietCatholic.

Ngày 5 tháng 10 năm 2016, Đại hội lần thứ XIII của Hội đồng Giám mục Việt Nam bầu chọn giám mục Nguyễn Năng giữ chức vụ Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kì 2016 – 2019.

Giữa tháng 1 năm 2018, giám mục Nguyễn Năng và các linh mục giáo phận đón tiếp phái đoàn ngoại giao Tòa Thánh viếng thăm Giáo phận Phát Diệm. Đoàn ngoại giao do Thứ trưởng Ngoại giao Tòa Thánh, Đức ông Antoine Camilleri dẫn đầu. Trong kỳ Hội nghị thường niên lần II của Hội đồng Giám mục Việt Nam được tổ chức tại Giáo phận Mỹ Tho, ngày 27 tháng 9 năm 2018, ông và Hồng y Tổng giám mục Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn cùng Tổng giám mục Đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam Marek Zalewski đến viếng cố Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Trần Đại Quang tại Nhà tang lễ Quốc gia ở Hà Nội.

Nêu lên quan điểm trên trang tin Thánh bộ Gia đình và Sự sống, Giám mục Nguyễn Năng đánh giá tình hình tại Việt Nam là gia tăng tình trạng ly thân và ly dị, chủ nghĩa duy vật ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống các gia đình.

Năm 2018, có nhiều tin đồn cho rằng giám mục Nguyễn Năng sẽ về Tổng giáo phận Hà Nội làm Tổng giám mục, tin này sau đó không diễn ra như đồn đoán. Cuối tháng 8 năm 2019, lại rộ lên tin đồn giám mục Nguyễn Năng về Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh làm Tổng giám mục. Linh mục Gioan Trần Công Nghị cho rằng các tin đồn bổ nhiệm giám mục tung ra sau các cuộc gặp gỡ Nhóm làm việc chung Việt Nam – Toà Thánh thường không chính xác. Linh mục Nghị khuyến khích giáo dân cầu nguyện và chờ tin bổ nhiệm từ Toà Thánh, tránh rao tin đồn có thể ảnh hưởng đến các giám mục được thuyên chuyển.

Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XIV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại Trung tâm Mục vụ Giáo phận Hải Phòng vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2019. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng. Kết quả, các giám mục tiếp tục chọn Giám mục Nguyễn Năng đảm trách vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2019 - 2022.

Trong thời kỳ giám mục, ông cũng viết lời cho bài hát "Loan báo Tin Mừng", cộng tác với phần nhạc do Thế Thông biên soạn.

Tổng giám mục

Tin bổ nhiệm và những công việc đầu tiên

Ngày 19 tháng 10 năm 2019, Tòa Thánh chọn Giám mục Năng làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông cũng kiêm nhiệm vai trò Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phát Diệm. Trong văn thư gửi đến cộng đồng giáo dân Tổng giáo phận, Giám quản Tông Tòa Giuse Đỗ Mạnh Hùng đã loan tin về việc bổ nhiệm vị Tổng giám mục thứ tư của Tổng giáo phận. Giám mục Hùng kêu gọi giáo dân cảm tạ Thiên Chúa và Giáo hoàng Phanxicô đã sớm bổ nhiệm giám mục cho giáo phận. Dù là người gốc giáo phận Phát Diệm, nhưng với việc đi theo con đường tu trì từ thuở thiếu thời tại Sài Gòn, việc bổ nhiệm quản lý Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh thực tế chỉ là một sự "trở về" đối với tân tổng giám mục.

Chức vụ Giám quản Tông Tòa của giám mục Đỗ Mạnh Hùng, theo giáo luật Công giáo duy trì đến khi Tân Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng nhậm chức. Thời gian tổ chức lễ nhậm chức sẽ được công bố sau. Thông báo từ Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn cách thức đọc Kinh nguyện Thánh Thể áp dụng trong Tổng giáo phận này không đọc tên Tân Tổng giám mục và chỉ đọc khi vị này nhậm chức. Tòa giám mục Phát Diệm cũng ra thông cáo, trong đó hướng dẫn sửa đổi cách đọc kinh nguyện trên, xướng danh giám mục Nguyễn Năng với hàm Tổng giám mục, chức vị Giám quản Tông Tòa.

Ngày 21 tháng 10 năm 2019, phái đoàn Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh đến Giáo phận Phát Diệm nhằm chào mừng Tân Tổng giám mục. Phái đoàn dẫn đầu bởi Giám quản Tông Tòa Đỗ Mạnh Hùng, giám mục phụ tá Louis Nguyễn Anh Tuấn. Tham dự đoàn có các linh mục gồm linh mục Tổng Đại diện Inhaxiô Hồ Văn Xuân, linh mục Chưởng ấn, Chánh Văn phòng Phêrô Kiều Công Tùng và Ban truyền thông Tổng giáo phận. Đi cùng đoàn còn có Chánh văn phòng Hội đồng Giám mục Việt Nam Giuse Đào Nguyên Vũ và linh mục Giuse Phạm Bá Lãm đại diện linh mục gốc Phát Diệm tại miền Nam. Sau khi nhận được lời chúc mừng, Tổng giám mục Nguyễn Năng kêu gọi mọi người cầu nguyện cho ông trong sứ vụ mới. Chia sẻ với phái đoàn Tổng giáo phận trong chuyến thăm, Tổng giám mục Nguyễn Năng cho biết dù đã đón nhiều lượt khách, ông cảm thấy cảm giác hôm nay rất hồi hộp và chưa có tiền lệ. Nói về việc bổ nhiệm về Tổng giáo phận, Tổng giám mục Nguyễn Năng cho rằng đây là một sự bất ngờ nhưng phải đón nhận với sự vâng phục của một tín hữu Công giáo với Giáo hoàng.

Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng trả lời phỏng vấn Ban truyền thông Tổng giáo phận Sài Gòn tại phòng khách Giáo phận Phát Diệm vào ngày 21 tháng 10 năm 2019. Video phỏng vấn được công bố trên trang YouTube Tổng giáo phận Sài Gòn ngày 23 tháng 10. Khi được hỏi về cảm nhận khi đón nhận tin tức công bố bổ nhiệm về làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng giám mục Năng trả lời ông cho rằng việc sẵn sàng đón nhận sự bổ nhiệm của các vị bề trên. Ông cho biết tại Giáo phận Phát Diệm đang có chương trình mục vụ dự định sẽ tốn nhiều thời gian. Ông cho rằng mình cũng có nhiều ưu tư nhưng tin vào Chúa Thánh Thần để đón nhận nhiệm vụ mới. Khi được hỏi về chặng đường sắp đến trong việc kiêm nhiệm hai giáo phận xa cách hơn 1.500 km, Tổng giám mục Nguyễn Năng cho rằng đây cũng là một trở ngại vì sức con người luôn giới hạn. Ông cho rằng việc kiêm nhiệm này rất khó vì ông phải dành thời gian làm quen và tìm hiểu Tổng giáo phận Thành phố và công việc chính cũng tại Tổng giáo phận. Tổng giám mục Năng cho rằng ông sẽ sắp xếp đến Giáo phận Phát Diệm khi có thể để các hoạt động mục vụ không đình trệ trong thời gian chờ Tòa thánh bổ nhiệm tân giám mục Phát Diệm. Tổng giám mục Nguyễn Năng cho rằng tin bổ nhiệm đột ngột và còn chương trình mục vụ quan trọng cần hoàn tất tại Giáo phận Phát Diệm nên ông dự định ngày 11 tháng 12 sẽ nhận sứ vụ tại Tổng giáo phận.

Ngày 26 tháng 10 năm 2019, Tổng giám mục Nguyễn Năng dùng quyền Giám quản Tông Tòa Phát Diệm ký văn thư bổ nhiệm linh mục Đại diện Giám quản và Phó Đại diện Giám quản. Hai chức vụ này lần lượt trao cho các linh mục Antôn Phan Văn Tự và Phêrô Nguyễn Văn Hiện. Trong văn thư nêu rõ vai trò của hai linh mục này: linh mục Tự đóng vai trò như một linh mục Tổng đại diện có quyền hành pháp còn linh mục Hiện được thừa ủy quyền đặc trách vấn đề ngoại vụ. Hai ngày sau đó, chiều ngày 28 tháng 10, ông lên đường thăm Trụ sở Giáo phận Phát Diệm tại Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Sáng ngày 29, Tân Tổng giám mục Nguyễn Năng đến thăm Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Sài Gòn và gặp gỡ Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, tiếp đó ông đến thăm Tòa Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và trao đổi về lịch trình những ngày sắp đến (lễ nhậm chức) và dùng bữa trưa tại đây.Tổng giám mục Tân cử Nguyễn Năng có bài phỏng vấn với kênh truyền thông Công giáo VietCatholic, và bài phỏng vấn này đã được đăng tải vào ngày 15 tháng 11 năm 2019. Nói về vấn đề cảm xúc khi đón nhận tin bổ nhiệm, Nguyễn Năng cho biết khi được Tòa Thánh tham vấn ý kiến, ông trả lời rằng với vai trò là một giám mục, ông cần phải tuân lời Giáo hoàng. Nhắc đến khẩu hiệu “Hiệp thông và Phục vụ" và đường hướng mục vụ trong vai trò mới, Tổng giám mục Năng bày tỏ mong muốn giáo dân Tổng giáo phận sống hiệp thông với nhau và phục vụ con người và xã hội. Khi được hỏi về những trăn trở trong việc mục vụ đối với Tổng giáo phận lớn, Nguyễn Năng cho rằng ông có kinh nghiệm 10 năm làm giám mục, nhưng môi trường và đời sống tôn giáo của Phát Diệm khác với Thành phố Hồ Chí Minh. Ông lo lắng việc làm cách nào để phát huy hết tiềm năng của họ. Ngoài ra, những vấn đề về đời sống hưởng thụ vật chất, coi nhẹ đời sống tinh thần, vấn đề di dân cũng là mối bận tâm của Tổng giám mục Năng. Được phỏng vấn với câu hỏi đặt ra là người đời thường nói Càng cao danh vọng càng đầy gian nan, Nguyễn Năng cho biết đối với đời sống môn đệ Đức Kitô, nhận lãnh trách nhiệm quan trọng đồng nghĩa với việc đi xuống làm người phục vụ. Nhắn nhủ đến giáo dân và VietCatholic, Tổng giám mục Nguyễn Năng cho biết trong sự phát triển của thời đại thông tin, giáo dân cần nhận định sáng suốt, đừng để các tin giả chi phối bản thân.

Nghi thức nhậm chức
Trong thông cáo đề ngày 21 tháng 11 của Tòa Tổng giám mục, Linh mục trưởng Ban Tổ chức Inhaxiô Hồ Văn Xuân mời gọi các linh mục thuộc Tổng giáo phận tham gia đồng tế trong lễ nhậm chức của Tân Tổng giám mục, loan báo về việc chỉ mời các đại diện tu sĩ và giáo dân do chỗ trong nhà thờ có giới hạn và đề nghị các linh mục báo tin về việc giới hạn chỗ ngồi cho giáo dân biết để họ thông cảm. Linh mục Xuân cũng cho biết, lễ nhận tòa sẽ được Ban Truyền Thông truyền hình trực tiếp. Về bữa ăn sau lễ nhậm chức, linh mục Xuân cho biết là linh mục Tổng giáo phận sẽ ăn cùng Tân Tổng giám mục sau vào dịp Tất niên. Trong bữa tiệc ngay sau khi kết thúc lễ nhậm chức chỉ mời một số linh mục trong Ban Tư vấn, linh mục hạt trưởng, một số tu sĩ và giáo dân đại diện của Tổng giáo phận, lý do của việc này là nhường lại cho các khách từ Giáo phận Xuân Lộc và Giáo phận Phát Diệm.

Nhằm chuẩn bị cho chuyến đi đến Tổng giáo phận Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh, rạng sáng ngày 30 tháng 11, Giám mục Nguyễn Năng dâng lễ kính thánh Công giáo Anrê Tông đồ tại nhà nguyện Tòa Giám mục Phát Diệm. Sau thánh lễ này, lúc 5 giờ 15 phút, Tổng giám mục Năng và các linh mục tháp tùng rời Tòa giám mục Phát Diệm. Phái đoàn của Tân Tổng giám mục và phái đoàn gồm 10 linh mục đi từ Hà Nội đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất trưa cùng ngày. Đón tiếp phái đoàn có linh mục Inhaxiô Hồ Văn Xuân và 11 linh mục từ Tổng giáo phận Thành phố. Sau đó, xe đưa tân Tổng giám mục về Tòa Tổng giám mục Tổng giáo phận. Tại đây, Giám quản Tông Tòa Đỗ Mạnh Hùng, giám mục Luy Nguyễn Anh Tuấn, các linh mục và các nhân viên tại đây đã chào đón Tân Tổng giám mục. Sau đó, Tổng giám mục Nguyễn Năng cũng đến Nhà nguyện cổ Tổng giáo phận Sài Gòn. Kể từ ngày này, Tổng giám mục Nguyễn Năng chính thức chuyển đến sinh sống tại Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông cũng đã có cuộc gặp ngắn với vị tiền nhiệm là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn tại phòng khách Tòa Tổng giám mục.

Sáng ngày 2 tháng 12 năm 2019, Tân Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng đã đến thăm Tòa Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Trong chuyến thăm, giám quản Tông Tòa Giuse Đỗ Mạnh Hùng giới thiệu các giáo điểm trong Tổng giáo phận và các phòng ban tại Tòa Tổng giám mục.

Vào lúc 18 giờ ngày 10 tháng 12 năm 2019, nghi thức tuyên xưng đức tin của Tân Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng được cử hành tại Nhà nguyện Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Nghi thức có sự hiện diện của Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski, 16 giám mục, các linh mục, tu sĩ, các thân nhân và một số đại diện các đoàn thể trong Tổng giáo phận. Bên cạnh việc tuyên xưng đức tin, vị Tân Tổng giám mục cũng tuyên thệ sẽ thực thi mọi điều luật và chu toàn chức vụ mới cách tốt nhất. Nghi thức kết thúc vào lúc 18 giờ 45 phút.

Như dự kiến, thánh lễ nhậm chức của Tân Tổng giám mục Nguyễn Năng được diễn ra vào lúc 8 giờ 30 phút sáng ngày 11 tháng 12 năm 2019 tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn và được phát trực tuyến trên kênh YouTube của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Trong buổi nhậm chức, ông cảm ơn mọi người hiện diện trong thánh lễ và xin ơn ngoan ngoãn vâng theo Chúa Thánh Thần. Thánh lễ nhậm chức của Tân Tổng giám mục Nguyễn Năng kết thúc vào lúc 11 giờ sáng cùng ngày.

Mục vụ năm 2020
Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, Tổng giám mục Nguyễn Năng đã ra nhiều thư mục vụ gửi đến giáo dân Tổng giáo phận. Ngày 5 tháng 2 năm 2020, Tổng giám mục Năng ấn ký thư mục vụ đầu tiên nói về bệnh dịch Covid-19, trong bối cảnh sau thư mục vụ của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Trong thư, Tổng giám mục Năng kêu gọi giáo dân thực hiện tuần cửu nhật để cầu nguyện cho tình hình bệnh dịch có thuốc chữa và mọi người không bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, ông còn kêu gọi giáo hữu sống công chính theo Phúc Âm Kitô giáo, dành ngày lễ kính Đức Mẹ Lộ Đức - ngày lễ cầu cho bệnh nhân để ăn chay, thực thi các việc từ thiện xã hội và cầu nguyện. Một tháng sau đó, ngày 6 tháng 3, Tổng giám mục Nguyễn Năng tiếp tục công bố thư mục vụ mới về chủ đề dịch bệnh Covid. Ngoài đề nghị giáo dân cầu nguyện, ông yêu cầu tín đồ Công giáo thuộc Tổng giáo phận thực hiện các khuyến cáo của chính quyền, các cơ quan chức năng. Ông loan tin nhiều giáo xứ đã thực hiện các biện pháp phòng dịch như phun thuốc sát trùng nhà thờ trước và sau lễ Chủ nhật. Ngoài nhắc nhở các biện pháp của Hội đồng Giám mục về các mục vụ thông thường, Tổng giám mục Nguyễn Năng công bố các biện pháp bổ sung khi cử hành Bí tích Hòa Giải, cử hành mục vụ Thứ Sáu Tuần Thánh, Chúa Nhật Lễ Lá và lễ Lòng Chúa Thương Xót. Tổng giám mục khuyến cáo giáo dân nên cần trọng và liên lạc các tổ chức Uỷ ban Mặt trận để được hỗ trợ. Tòa Tổng giám mục, qua thông cáo ngày 10 tháng 3 do linh mục Tổng Đại diện thay lời Tổng giám mục Nguyễn Năng công bố tạm hoãn các việc giảng dạy giáo lý Công giáo trong địa bàn Tổng giáo phận từ ngày 15 tháng 3 năm 2020 cho đến khi có thông báo mới. Thông cáo ngày 19 tháng 3, ngoài các biện pháp được nhắc đến trong các thư chung trước, Tổng giám mục Nguyễn Năng còn thông báo chi tiết hơn đến các sinh hoạt mục vụ, ví dụ như tĩnh tâm Mùa Chay, không cho phép giải tội tập thể, hạn chế số người tham gia nghi thức giải tội (Bí tích Hòa giải), một số miễn trừ về tham dự thánh lễ Công giáo, việc cử hành lễ của linh mục, Tuần Thánh,...

Ngày 25 tháng 3 năm 2020, Tổng Giám mục Nguyễn Năng ra thư chung gửi giáo dân, thông cáo tạm đình chỉ tất cả thánh lễ Công giáo với sự tham dự của giáo dân trong Tổng giáo phận kể từ 16 giờ chiều ngày hôm sau (tức 26 tháng 3 năm 2020) cho đến khi có thông cáo mới. Về chi tiết của thông cáo, Tổng giám mục Năng cho biết các thánh lễ chỉ cử hành riêng mà không có sự tham gia của giáo dân, vẫn cho phép mở cửa các nhà thờ để tín hữu đến cầu nguyện, kêu gọi ý thức thực hành các sinh hoạt tôn giáo trong gia đình, cử hành lễ an táng với số giáo dân là họ hàng gần, đề nghị tạm hoãn các lễ cưới. Tổng giám mục Nguyễn Năng nhận định đây là một quyết định khó khăn và chưa từng có tiền lệ. Ông đề nghị giáo dân cùng người dân cộng tác để tránh tình hình dịch bệnh tăng cao, thể hiện tinh thần trách nhiệm của mình. Với quyết định trên từ Tổng giám mục Năng, Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh trở thành giáo phận đầu tiên ở Việt Nam tạm dừng sinh hoạt tôn giáo với sự tham dự của cộng đồng. Thừa lệnh Tổng giám mục Nguyễn Năng, linh mục Phêrô Kiều Công Tùng, Chưởng ấn Tòa Tổng giám mục đã ấn ký văn bản công bố các quyết định điều chỉnh sinh hoạt mục vụ Công giáo trên địa bàn Tổng giáo phận trong Tuần Thánh. Văn thư này được ký ngày 1 tháng 4 năm 2020.

Trả lời phỏng vấn của kênh truyền thông Tổng giáo phận Sài Gòn, Tổng giám mục Nguyễn Năng vào ngày 31 tháng 3. Tổng giám mục Năng cho biết vì ý thức được sự nguy hiểm của virus, ông đã khuyến khích giáo dân ý thức về trách nhiệm của một người công dân trong xã hội. Nói về những suy nghĩ cá nhân của mình, Tổng giám mục Năng cho rằng chính vì sự thiếu vắng của các thánh lễ trực tiếp sẽ khơi dậy sự khao khát tham dự thánh lễ trực tiếp với tinh thần đức tin tăng cao. Ông bày tỏ sự lo lắng về việc đóng của các dịch vụ xã hội không cần thiết vì những người khó khăn, kiếm sống qua ngày như những người bán rong, bán vé số,... Ông cho biết đã bàn thảo với các linh mục và ban Caritas Tổng giáo phận. Tổng giám mục Nguyễn Năng đánh giá đây là một vấn đề quá lớn và đề nghị mọi người chung tay hỗ trợ. Ông loan tin sẽ nhờ công ty chuyên sản xuất phần ăn công nghiệp và công ty này đã quyết định hỗ trợ một phần ăn 20.000 đồng, đã có những nhà tài trợ các bữa ăn, tổng công suất 5.000 suất ăn một ngày. Ông mong muốn sẽ nhận được sự hỗ trợ của nhiều nhà tài trợ khác. Tổng giám mục Năng kêu gọi giáo dân chia sẻ với những người khó khăn trong những việc cụ thể: hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ bữa ăn, hỗ trợ tiền lương,...  Tổng giám mục Năng cho rằng với những khó khăn của dịch bệnh, cần làm lan tỏa tinh thần bác ái, lòng nhân ái của Kitô giáo.

Ngày 23 tháng 4 năm 2020, giãn cách xã hội được nới lỏng. Đại diện Tòa Tổng giám mục là linh mục Chưởng ấn Kiều Công Tùng công bố quyết định giữ nguyên thông cáo ngày 9 tháng 3 năm 2020 của Tổng giám mục Nguyễn Năng. Căn cứ vào thông báo của Văn phòng Chính phủ và Văn thư của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 5, thừa lệnh Tổng giám mục Năng, linh mục Tổng Đại diện Hồ Văn Xuân đã ký văn thư cho phép sinh hoạt mục vụ bình thường trở lại trên địa bàn Tổng giáo phận Sài Gòn và có hiệu lực từ ngày 9 tháng 5.

Hoạt động năm 2021-nay

Nghi thức trao dây Pallium cho Tổng giám mục Nguyễn Năng được cử hành vào sáng ngày 19 tháng 2 năm 2022 tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn. Trong Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XV từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 10 năm 2022 tại Hà Nội, các giám mục Việt Nam bầu chọn Tổng giám mục Nguyễn Năng làm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2022–2025. Ngày 7 tháng 8 năm 2023, ông đã đón tiếp Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đến thăm Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Tông truyền
Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng được tấn phong giám mục năm 2009, thời Giáo hoàng Biển Đức XVI, bởi:
 Giám mục chủ phong: Đa Minh Nguyễn Chu Trinh, giám mục chính tòa Giáo phận Xuân Lộc.
 Hai giám mục phụ phong: Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa và Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm.

Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng là Giám mục chủ phong cho giám mục:
 Năm 2023, giám mục Giuse Bùi Công Trác, hiện đang là giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
 Năm 2023, giám mục Phêrô Kiều Công Tùng, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Phát Diệm.

Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng là Giám mục phụ phong cho các giám mục:
 Năm 2010, giám mục Mátthêu Nguyễn Văn Khôi, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Qui Nhơn.
 Năm 2013, giám mục Phêrô Nguyễn Văn Viên, hiện đang là giám mục Phụ tá Giáo phận Vinh.
 Năm 2017, giám mục Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Đà Lạt.
 Năm 2017, giám mục Gioan Đỗ Văn Ngân, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Xuân Lộc.
 Năm 2018, giám mục Giuse Nguyễn Đức Cường, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Thanh Hóa.
 Năm 2021, giám mục Giuse Đỗ Quang Khang, hiện đang là giám mục Chính tòa Giáo phận Bắc Ninh.

Tóm tắt chức vụ

Xem thêm
Danh sách giám mục người Việt
Danh sách giám mục Việt Nam còn sống theo tuổi

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 Phát Diệm: Chuyến bay đã cất cánh, Dân Chúa USA
 Hoà giải: con đường tiến đến hiệp thông, Dân Chúa USA
 Đôi nét về vị Tổng Giám mục thứ 4 của TGP. TPHCM, báo Công giáo và Dân tộc
 Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng qua lời kể của một người thầy, báo Công giáo và Dân tộc.
 Visiting Vietnamese bishop finds community ‘full of faith in Jesus’, Georgia Bulletin, Tổng giáo phận Atlanta, Hoa Kỳ.

Giám mục Công giáo người Việt
Sinh viên Giáo hoàng Học viện Thánh Piô X Đà Lạt
Người Ninh Bình
Giám mục Công giáo thế kỉ 21
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Dân tộc biển

text:
Dân tộc biển (Sea Peoples hay Peoples of the Sea) được cho là một liên minh hải tặc xuất hiện vào cuối thời kỳ đồ đồng, có thể có nguồn gốc từ phía tây Anatolia (phần đất thuộc châu Á của Thổ Nhĩ Kỳ) hoặc từ phía nam châu Âu, cụ thể là khu vực Biển Aegea. Họ là những người di chuyển quanh vùng Địa Trung Hải và đã từng tấn công Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Canaan, Síp và Ai Cập cổ đại. Tuy nhiên các nhà sử học có rất ít thông tin về Dân tộc biển, do các thông tin có được từ các thư tịch cổ và qua nghiên cứu khảo cổ học là rất ít, vì vậy danh tính thực của họ vẫn chỉ là phỏng đoán.

Các tài liệu về Dân tộc biển chủ yếu được ghi chép vào giai đoạn cuối của Vương triều thứ 19 và trong 8 năm trị vì của Pharaon Ramesses III thuộc Vương triều thứ 20, khi họ cố gắng xâm lược lãnh thổ Ai Cập. Pharaon Merneptah nhắc đến Dân tộc biển bằng cụm từ "các quốc gia (hay dân tộc) ngoại bang của biển" (tiếng Ai Cập n3 ḫ3s.wt n<.t> p3 ym) trên bức chạm khắc lớn tại khu vực đền Karnak. Hầu hết các học giả đều cho rằng Dân tộc biển đã xâm lược cả khu vực Hatti và khu vực Levant.

Các Dân tộc biển được người Ai Cập cổ ghi nhận bao gồm tộc Ekwesh, có thể là một nhóm người Hy Lạp cổ đại; tộc Teresh; tộc Tyrrhenians, có thể là tổ tiên người Etruscans; tộc Lukka, một dân tộc vùng Anatolia có thể là tiền thân của người Lycia và tiếng Lycian; tộc Sherden, có thể là một dân tộc vùng Sardinia; tộc Shekelesh, có thể là dân tộc Sicels thuộc đảo Sicily, Italia; tộc Peleset, có thể là biến âm Ai Cập của tộc Philistines đến từ đảo Crete, và là tộc lớn duy nhất thuộc Dân tộc biển đã tới định cư tại khu vực Levant.

Chú thích

Lịch sử Địa Trung Hải
Levant cổ đại
Ai Cập cổ đại


title: Hương thảo

text:
Hương thảo（香草）hay Mê điệt hương (迷迭香）, tên khoa học Rosmarinus officinalis, là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Mô tả
Theo trang Y học cổ truyền Tuệ Tĩnh, hương thảo là loài cây nhỏ cao 1-2m, phân nhánh và mọc thành bụi. Lá nhiều, hẹp, hình dải, dai, có mép gập xuống, không cuống, màu xanh sẫm và nhẵn ở trên, phủ lông rải rác màu trắng ở mặt dưới. Hoa xếp 2-10 ở các vòng lá, dài cỡ 1 cm, màu lam nhạt hơi có màu hoa cà với những chấm tím ở phía trong các thuỳ. Toàn cây có mùi rất thơm.

Phân bổ
Cây bản địa vùng Địa Trung Hải, được trồng nhiều ở Nam Âu châu, Tây Á và Bắc Phi trước đây. Tại Việt Nam cây được nhập trồng ở một số tỉnh miền Trung và miền Nam (theo A. Pételot). Thường trồng bằng cách giâm cành hay gieo hạt.

Cây thích hợp với khí hậu nhiều nắng, khô ráo nhưng không quá nóng. Đất trồng phải thoát nước tốt.Ngoài ra,hương thảo còn được dùng để làm thức ăn,thuốc và tinh dầu.

Thành phần hóa học
Cây chứa tinh dầu và tanin. Tinh dầu (0,5% ở cây khô, 1,1-2% ở lá, 1,4% ở hoa) mà thành phần gồm có a-pinen (tới 80%), terpen, borneol, acetat bornyl, camphor, cineol và một sesquiterpen (caryophyllen). Nếu mới cất, tinh dầu là một chất lỏng không màu hay vàng vàng, về sau sẫm dần và cứng lại, có thể hòa tan vào rượu theo bất kỳ tỷ lệ nào. Cây chứa choline, một glucosid không tan trong nước, một saponosid acid, các acid hữu cơ (citric, glycolic, glyeeric) và hai heterosid là romaside và romarinoside; còn có acid rosmarinic.

Ứng dụng
Hương thảo tỏa mùi hương nồng,có mùi the the như bạc hà. Bộ phận sử dụng được của hương thảo là ngọn cây với lá. Khi thu hoạch ở quy mô lớn, người ta có thể cắt các ngọn cây có hoa đem phơi hay sấy khô, đập lấy lá. Cũng có thể cắt các cành tươi không hoa hoặc tỉa lá để dùng ở quy mô nhỏ. Hương thảo dùng để trang trí, cải thiện sức khỏe, nấu ăn, ngăn muỗi, đặc biệt hương thảo còn giúp loại bỏ căng thẳng, tăng cường trí nhớ, giúp tinh thần sảng khoái, tinh dầu của cây kích thích phát triển trí não của con người, giúp con người làm việc tốt hơn, trẻ hoạt bát hơn, học tốt hơn và nhanh thuộc bài hơn,và lá cây còn được dùng để làm thức ăn.

Ẩm thực
Lá tươi hay lá khô đều được dùng làm gia vị trong ẩm thực. Cành cây được sử dụng làm que xiên trong các món nướng BBQ, lá được gia vào món beefsteak, đặc biệt thích hợp khi khử mùi các loại thịt đỏ như thịt cừu, thịt bò thậm chí các loại thịt rừng có mùi như thịt nai, heo mọi. Các món thuần Âu như cừu nướng áp chảo, đút lò, nướng nguyên tảng, đến cừu hầm đều có thể sử dụng hương thảo. Các loại thịt trắng như thịt lợn, thịt gà, các loại rau củ quả như khoai tây, cà rốt cũng có thể sử dụng hương thảo cho ra các món rất thơm ngon. Ở Việt Nam, hương thảo còn dùng cho món luộc, sốt, nấu, hấp.Ở nước Úc, họ dùng hương thảo để rắc lên cá hồi và cho vào lò nướng.

Y tế
Hương thảo có vị chát, nóng, mùi thơm nồng, hơi se, có tính tẩy uế và chuyển máu. Dùng với liều thấp, nó gây sự dồn máu ở các cơ quan vùng bụng và kích thích sự tiết dạ dày và ruột; nó cũng lợi tiểu. Với liều cao, nó gây co thắt và chóng mặt. Tinh dầu có tác dụng thông ruột, lợi mật và lợi tiểu. Người ta biết được tác dụng của hương thảo là do sự có mặt của acid rosmarinic và các flavonoid, nó cũng có những tính chất chống oxy hóa cũng do có acid rosmarinic. Hương thảo còn được biết với công dụng giúp con người tư duy và ghi nhớ tốt hơn. Nhóm hợp chất terpene trong tinh dầu hương thảo ngăn chặn sự phân hủy của acetylcholine (C7H17NO3) – một chất truyền dẫn thần kinh. Acetylcholine tham gia vào quá trình truyền dẫn xung thần kinh trong cơ thể, chất này tồn tại càng lâu thì khả năng ghi nhớ, tư duy của con người càng tăng.

Ở châu Âu người ta cũng dùng lá hương thảo làm pommat và thuốc xoa trị thấp khớp và đau nửa đầu. Nước hãm (nấu một nắm lá trong ½ lít nước để chiết hết thuốc) dùng rửa các vết thương nhiễm trùng và lâu khỏi. Dùng trong nước hãm này dùng lợi tiểu và gây tiết mật.

Chú thích

Hình ảnh

Liên kết ngoài

O
Thực vật được mô tả năm 1753
Thảo mộc
Thực vật Ý
Thực vật Địa Trung Hải
Cây thuốc
Thực vật Hy Lạp
Thực vật vườn châu Âu
Cây dùng làm bonsai


title: Chi Đậu ván

text:
Chi Đậu ván, tên khoa học Lablab, là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.

Các loài
 Lablab prostrata R.Br.
 Lablab purpureus (L.) Sweet

Chú thích

Liên kết ngoài

 Forzza, R. C. 2010. Lista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010 . Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro.
 Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
 Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
 Zamora Villalobos, N. 2010. Fabaceae. 119(5): 395–775. In B. E. Hammel, M. H. Grayum, C. Herrera & N. Zamora Villalobos (eds.) Man. Pl. Costa Rica. Missouri Botanical Garden, St. Louis.
 Flora of China Editorial Committee. 2010. Flora of China (Fabaceae). 10: 1–642. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.

Chi thực vật


title: Hải nhân (định hướng)

text:
Hải nhân có thể chỉ:
Một liên minh hải tặc xuất hiện tại Địa Trung Hải cuối thời kỳ đồ đồng: Hải nhân
Một xã thuộc thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam: xã Hải Nhân.


title: Hatti (lãnh thổ)

text:
Hatti là tên một vùng đất cổ thuộc khu vực trung tâm Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Đây là nơi sinh sống của nhóm người Hattians, nhóm người cổ đại đã định cư tại Hatti từ trước thời vương triều Akkadian của vua Sargon Đại đế (thế kỷ 23 trước Công Nguyên). Tới khoảng năm 2000-1700 trước Công Nguyên, nhóm người Hattians dần dần bị sáp nhập vào dân tộc Ấn-Âu Hittites, dân tộc sau đó gắn liền với vùng đất Hatti.

Chú thích


title: Hatti (định hướng)

text:
Hatti có thể chỉ:
Một vùng đất cổ nằm tại trung tâm Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay: Hatti
Một thị trấn thống kê (census town) của quận Raichur thuộc bang Karnataka, Ấn Độ: Hatti.


title: Ioannes VIII Palaiologos

text:
Ioannes VIII Palaiologos hoặc Palaeologus (, Iōannēs VIII Palaiologos, 18 tháng 12, 1392 – 31 tháng 10, 1448), là vị Hoàng đế Đông La Mã áp chót, trị vì từ năm 1425 đến 1448.

Tiểu sử

Ioannes VIII Palaiologos là con trưởng của Hoàng đế Manuel II Palaiologos và Hoàng hậu Helena Dragaš- con gái của hoàng thân Serbia Konstantinos Dragaš. Ông liên hợp với cha mình khi là đồng hoàng đế từ trước năm 1416 và trở thành hoàng đế duy nhất vào năm 1425.

Tháng 6 năm 1422, Ioannes VIII Palaiologos trực tiếp giám sát việc bảo vệ kinh thành Constantinopolis trong một cuộc bao vây của Murad II, nhưng phải chấp nhận việc để mất Thessaloniki mà anh trai của ông Andronikos đã trao cho Venezia vào năm 1423. Để đảm bảo cho việc bảo vệ chống lại Đế quốc Ottoman, ông đã tới thăm Đức Giáo hoàng Eugene IV và đồng ý hợp nhất cả hai giáo hội Công giáo La Mã và Chính Thống giáo Đông phương. Sự hợp nhất này đã được phê duyệt tại Hội đồng Florence năm 1439 mà Ioannes đã tham dự với 700 người theo hầu gồm Thượng phụ Joseph II thành Constantinopolis và George Gemistos Plethon, một nhà triết học phái Tân Plato có ảnh hưởng đến các viện nghiên cứu của Ý. Tuy vậy sự hợp nhất đã thất bại do sự phản đối ở Constantinopolis, nhưng nhờ hành vi thận trọng của mình đối với Đế quốc Ottoman mà ông đã thành công trong việc giữ được quyền kiểm soát thành phố.

Ioannes VIII Palaiologos đã đặt người em Konstantinos XI, từng giữ chức nhiếp chính ở Constantinopolis từ năm 1437-1439, làm người kế nhiệm. Bất chấp những mưu đồ soán vị của người em út Demetrios Palaiologos mà ngôi vị của Konstantinos XI vẫn được đảm bảo, ít lâu sau thì Ioannes VIII qua đời ở Constantinopolis vào năm 1448, Konstantinos XI dưới sự phò trợ của triều thần đã chính thức kế thừa ngôi vị, trở thành vị hoàng đế cuối cùng của Đế quốc Đông La Mã.

Hôn nhân
Ông từng kết hôn ba lần. Cuộc hôn nhân đầu tiên là với Anna xứ Moskva, con gái của Đại Công tước Basil I xứ Moskva (1389-1425) và Sophia của Lithuania vào năm 1414. Bà mất vào tháng 8 năm 1417 vì bệnh dịch hạch.

Cuộc hôn nhân thứ hai được sự sắp đặt của cha ông Manuel II và Đức Giáo hoàng Martin V với Sophia xứ Montferrat vào năm 1421. Cô là con gái của Theodore II, Hầu tước xứ Montferrat và người vợ thứ hai của ông Joanna xứ Bar. Joanna là con gái của Robert I, Công tước xứ Bar và Marie Valois. Ông bà ngoại của cô là Jean II của Pháp và Bonne của Bohemia.

Cuộc hôn nhân thứ ba của ông được sự sắp đặt của vị Hồng y tương lai Bessarion với Maria xứ Trebizond năm 1427. Cô là con gái của Alexios IV xứ Trebizond và Theodora Kantakouzene. Bà qua đời vào mùa đông năm 1439 cũng vì bệnh dịch hạch. Cả ba lần kết hôn của ông đều không có con.

Ảnh hưởng văn hóa
Ông nổi tiếng vì được một số họa sĩ vẽ chân dung nhân dịp chuyến thăm Ý. Có lẽ một trong những bức chân dung nổi tiếng nhất của ông là bức tranh của họa sĩ Benozzo Gozzoli, treo trên bức tường phía nam Nhà nguyện Magi, tại Palazzo Medici-Riccardi, ở Florence. Theo một số giải thích, Ioannes VIII có thể được vẽ chân dung trong bức Đánh roi của Piero della Francesca. Một bức chân dung của Ioannes còn xuất hiện trong một bản thảo tại Tu viện Thánh Catherine ở Núi Sinai.

Tổ tiên

</center>

Tham khảo
 Harris, Jonathan, The End of Byzantium. New Haven and London: Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
 Lazaris, Stavros, "L’empereur Jean VIII Paléologue vu par Pisanello lors du concile de Ferrare – Florence", Byzantinische Forschungen, 29, 2007, p. 293-324
 Nicol, Donald M., The Last Centuries of Byzantium. Cambridge: Cambridge University Press, 1993, 2nd edition. ISBN 0-521-43991-4

Từ điển Oxford về Byzantium, 1991.

Sinh năm 1392
Mất năm 1448
Ioannes 08
Cải đạo từ Chính Thống giáo Đông phương sang Công giáo
Cải đạo sang Công giáo Đông phương
Công giáo Đông phương Hy Lạp
Ioannes 08
Ioannes 08
Ioannes 08
Chiến tranh Đông La Mã –Ottoman


title: Andronikos V Palaiologos

text:
Andronikos V Palaiologos (hoặc Andronicus V Palaeologus) () (1400 – 1407) là đồng hoàng đế của Đế quốc Đông La Mã với cha mình Ioannes VII Palaiologos.

Tiểu sử
Andronikos V Palaiologos được biết là đứa con trai duy nhất  của Hoàng đế Ioannes VII Palaiologos và Irene Gattilusio, con gái của Francesco Gattilusio. Vào lúc cậu bé vừa sinh ra đời thì Ioannes VII đã là nhiếp chính của Đế quốc Đông La Mã cho người chú Manuel II Palaiologos. Vào một ngày không rõ, có lẽ sau khi cha của cậu định cư ở Thessaloniki, Andronikos V được tuyên bố là đồng hoàng đế trên danh nghĩa vào khoảng năm 1403/1404. Tuy nhiên ấu đế lại mất sớm hơn cha mình có lẽ vào khoảng năm 1407. Tình hình chính sự của cả hai cha con Ioannes VII và Andronikos V là hoàn toàn danh dự và họ phải là đồng hoàng đế có tài trị quốc (mặc dù Ioannes VII đã trị vì khi là hoàng đế vào năm 1390 và là nhiếp chính vương ở Constantinopolis từ năm 1399 đến 1403).

Tham khảo

Từ điển Oxford về Byzantium, Oxford University Press, 1991.
G. Dennis, "An unknown Byzantine Emperor", JÖBG 16 (1967)
N. Oikonomides, "John VII Palaeologus and the Ivory Pyxis at Dumbarton Oaks", DOP 31 (1977)

Sinh năm 1400
Mất năm 1407
Vương triều Palaiologos
Quân chủ Chính Thống giáo phương Đông
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 15
Hoàng đế nhỏ Đông La Mã


title: Hoàng đế quân nhân

text:
Hoàng đế quân nhân (còn gọi là "Hoàng đế chiến binh") là một Hoàng đế La Mã chiếm được quyền lực nhờ vào việc chỉ huy quân đội. Những hoàng đế quân nhân đặc biệt phổ biến trong khoảng thời kỳ từ năm 235-284, trong cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba. Có khoảng mười bốn hoàng đế quân nhân cầm quyền trong 33 năm, tạo ra một triều đại trung bình mỗi người khoảng từ một đến gần hai năm. Kết quả là tạo nên sự bất ổn trong bộ máy chính quyền và các cuộc nội chiến đẫm máu và bạo loạn liên miên đã gần như đe dọa hủy hoại Đế quốc La Mã từ bên trong và dễ bị tấn công từ bên ngoài.

Tổng quan
Không giống như các hoàng đế trước đây lên nắm quyền trong các cuộc đảo chính quân sự (như Vespasianus và Septimius Severus, cả hai đều xuất thân từ tầng lớp hiệp sĩ trung lưu truyền thống), những hoàng đế quân nhân đều xuất thân từ tầng lớp bình dân cấp thấp (thường đến từ các vùng đất xa xôi của đế chế); vị hoàng đế quân nhân đầu tiên là Maximinus Thrax đã bắt đầu theo đường binh nghiệp của mình từ khi còn là một người lính nhập ngũ. Một hoàng đế quân nhân không thể tự hào về cái tên gia đình nổi bật hoặc một sự nghiệp thành công như một quý tộc hay công chức; đúng hơn là ông chỉ có lấy binh nghiệp ra để tự tiến cử. và ảnh hưởng duy nhất của ông chính là những hàng gươm giáo của binh sĩ dưới trướng. Một số các vị hoàng đế sĩ tốt là thành viên của tầng lớp hiệp sĩ đã tìm cách leo lên đến một vị trí đủ ảnh hưởng trong binh đoàn của họ rằng các binh sĩ sẽ ủng hộ cái giá của một chiếc hoàng bào, dù cho đây là một công việc nguy hiểm bởi vì những người lính có thể rút sự ủng hộ của họ bất cứ lúc nào và có thể chuyển nó đến một nhà lãnh đạo quân sự trông có vẻ hứa hẹn hơn vào thời điểm đó.

Bởi vì các hoàng đế quân nhân thường là những viên chỉ huy đóng quân ở biên giới, hành động lật đổ hoàng đế trị vì và tự mình thâu tóm quyền hành để lại những khoảng trống lớn trong việc phòng thủ biên giới của đế chế, khoảng trống này rất dễ bị kẻ thù của La Mã khai thác, dẫn đến sự xâm nhập của các bộ tộc German vào lãnh thổ của đế chế trong thập niên 260, vì thế chính quyền đã cho xây dựng dãy tường thành Aurelianus xung quanh Roma nhằm ngăn ngừa hiểm họa ngoại xâm. Các hoàng đế quân nhân còn sử dụng tiền nhà nước để chi trả lương cho quân đội của mình, không hoàng đế nào nắm quyền bằng sức mạnh của binh sĩ đủ sức cho phép binh sĩ của mình trở nên bất mãn, như những chiến binh sống chết là nhờ thanh kiếm và hậu quả là những công trình công cộng và cơ sở hạ tầng rơi vào đống đổ nát. Để đáp ứng nhu cầu mua chuộc binh sĩ của họ ngày càng lớn, nhà nước thường chỉ đơn giản là tịch thu tài sản riêng, gây tổn hại nền kinh tế và đẩy lạm phát lên cao.

Hệ thống của đế chế sắp sửa trên bờ vực sụp đổ hoàn toàn vào năm 284 khi xuất hiện một hoàng đế quân nhân khác, một viên chỉ huy kỵ binh có tên Diocletianus lên nắm quyền và khoác hoàng bào. Diocletianus đã cho tiến hành một số cải cách nhằm ổn định đế quốc và bộ máy chính quyền, bao gồm cả một hệ thống bộ tứ các hoàng đế gọi là Tứ đầu chế, dẫn đến chấm dứt cuộc khủng hoảng thế kỷ thứ ba và mở ra kỷ nguyên độc tôn hoàng đế trong lịch sử La Mã. Mặc dù các hoàng đế vẫn mặc hoàng bào dựa trên cơ sở sức mạnh quân sự (ví dụ như Constantinus I, Valentinianus I và Theodosius I), hiện tượng các hoàng đế quân nhân lần lượt nối nhau qua đời dần được các quyền thần và tướng lĩnh thay thế vào cuối thời đế quốc như StIlyicho, Constantius III, Flavius Aëtius, Avitus, Ricimer, Gundobad, Flavius Orestes và cuối cùng là Odoacer, mới thực sự là những người nắm đại quyền quân sự trong tay và trị vì đế chế như một vị tướng quân trong triều khống chế vị vua bù nhìn yếu kém thay vì tự mình lên ngôi hoàng đế.

Danh sách

Tham khảo

Hoàng đế La Mã
Đế quốc La Mã
Lịch sử La Mã


title: Thiết đậu

text:
Thiết đậu hay còn gọi đậu lăng (danh pháp khoa học: Lens culinaris), là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Friedrich Kasimir Medikus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1787.

Thiết đậu là một phần của chế độ ăn của con người từ thời kỳ đồ đá mới tiền gốm, là một trong những cây họ đậu đầu tiên được thuần hóa ở vùng Cận Đông. Bằng chứng khảo cổ cho thấy con người đã ăn đậu lăng 9.500 đến 13.000 năm trước đây.

Loài này có quả đậu ăn được. Nó là cây mọc thành bụi rậm rạp, sống một năm, cao khoảng  với các hạt hình thấu kính. Mỗi quả đậu thường chứa 2 hạt.

Các giống thiết đậu gieo trồng có nguồn gốc từ phân loài hoang dã L. culinaris subsp. orientalis, mặc dù các phân loài khác cũng có thể đóng góp một số gen. Không giống như tổ tiên hoang dại, thiết đậu thuần hóa có quả đậu không nứt và hạt không ngủ đông.

Phân loài
Lens culinaris subsp. microsperma (Baumg.) N.F.Mattos, 1971
Lens culinaris subsp. odemensis (Ladiz.) M.E.Ferguson, Maxted, van Slageren & L.D.Robertson, 2000
Lens culinaris subsp. orientalis (Boiss.) Ponert, 1972
Lens culinaris subsp. tomentosus (Ladiz.) M.E.Ferguson, Maxted, van Slageren & L.D.Robertson, 2000

Sản xuất

Năm 2016, sản xuất đậu lăng toàn cầu là 6,3 triệu tấn, với Canada chiếm 51% và Ấn Độ chiếm 17% sản lượng toàn cầu (xem bảng).

Saskatchewan là khu vực sản xuất lớn nhất tại Canada (95% sản lượng toàn Canada). Năm 2016, Thống kê Canada thông báo sản lượng đạt 3,2 triệu tấn, thu hoạch từ diện tích .

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Crop Wild Relatives Inventory reliable information source on where and what to conserve ex-situ, regarding Lens genepool
 All types of lentils & uses
 Lentils - Country Production, Consumption, Exports, and Imports Statistics
 Alternative Field Crops Manual: Lentil

Nghiên cứu thêm
Alan Davidson, The Oxford Companion to Food. ISBN 0-19-211579-0
 S S Yadav et al. Lentil: An Ancient Crop for Modern Times. (2007). Springer Verlag. ISBN 9781402063121.

C
Quả đậu ăn được
Thực vật được mô tả năm 1787

Tôi cũng không rành lắm về đậu lăng, chỉ biết đậu lăng ăn rất ngon


title: Các hóa chất thực vật trong thực phẩm

text:
Hóa chất thực vật, hay phytochemical, là những hóa chất tự nhiên (natural substances) có nguồn gốc và tồn tại trong thực vật (trái cây, rau, đậu, ngũ cốc và các loại hạt) được chứng minh là có những tác dụng dược lý, ích lợi khác nhau đối với sức khỏe dựa trên nhiều kết quả, báo cáo nghiên cứu về những lợi ích sức khỏe đem lại từ chế độ ăn nhiều thực vật. Dựa trên cơ sở đó, các nghiên cứu y học hiện nay tập trung vào việc xác định xem liệu các chất dinh dưỡng hoặc các hóa chất thực vật cần thiết cụ thể có những tác dụng cụ thể gì đối với sức khỏe.

Dưới đây là danh sách các phytochemical có mặt trong các thực phẩm tiêu dùng phổ biến:

Các Terpenoid (isoprenoid)

Các Carotenoid (Các tetraterpenoid)

Các Carotene
Màu da cam.
 α-Carotene – đến vitamin A .
 β-Carotene – đến vitamin A .
 γ-Carotene - đến vitamin A,
 δ-Carotene
 Lycopene .
 Neurosporene
 Phytofluene .
 Phytoene .

Các Xanthophyll
Màu vàng.
 Canthaxanthin .
 Cryptoxanthin đến vitamin A .
 Zeaxanthin .
 Astaxanthin .
 Lutein .
 Rubixanthin .

Các Triterpenoid
 Các Saponin .
 Oleanolic acid .
 Ursolic acid .
 Betulinic acid .
 Moronic acid - Rhus javanica (a sumac), mistletoe

Các Monoterpene
 Limonene .
 Perillyl alcohol .

Các Steroid
 Các Phytosterol .
 Campesterol .
 beta Sitosterol .
 gamma sitosterol
 Stigmasterol .
 Tocopherols (vitamin E)

Các hợp chất Phenol

Các monophenol tự nhiên
 Apiole .
 Carnosol .
 Carvacrol .
 Dillapiole .
 Rosemarinol .

Các Polyphenol

Các Flavonoid
Sắc tố đỏ, xanh, tím
 Các Flavonol
 Quercetin .
 Gingerol .
 Kaempferol .
 Myricetin .
 Fisetin .
 Rutin .
 Isorhamnetin .
 Flavanones
 Hesperidin .
 Naringenin .
 Silybin .
 Eriodictyol
 Các Flavone
 Acacetin .
 Apigenin .
 Chrysin .
 Diosmetin .
 Tangeritin .
 Luteolin .
 Flavan-3-ols (flavanols)
 Catechins .
 (+)-Catechin
 (+)-Gallocatechin
 (-)-Epicatechin
 (-)-Epigallocatechin
 (-)-Epigallocatechin gallate (EGCG) .
 (-)-Epicatechin 3-gallate
 Theaflavin .
 Theaflavin-3-gallate
 Theaflavin-3'-gallate
 Theaflavin-3,3'-digallate
 Các Thearubigin.
 Các Proanthocyanidin.
 Các Flavanonol
 Các Anthocyanidin (các flavonal) hoặc các Anthocyanin  .
 Pelargonidin .
 Peonidin .
 Cyanidin .
 Delphinidin .
 Malvidin .
 Petunidin

Các Isoflavonoid
 Isoflavones (phytoestrogens) sử dụng khung 3-phenylchromen-4-one (không được thay thế bởi nhóm hydroxyl ở carbon vị trí số 2) .
 Daidzein (formononetin)
 Genistein (biochanin A)
 Glycitein
 Isoflavanes.
 Isoflavandiols.
 Isoflavenes.
 Pterocarpans hoặc Coumestans (phytoestrogens)
 Coumestrol .

Flavonolignan
 Silymarin .

Các Lignan
Gồm các phytoestrogen .
 Matairesinol .
 Secoisolariciresinol .
 Pinoresinol và lariciresinol  .

Các Stilbenoid
Resveratrol .
Pterostilbene .
Piceatannol .
Pinosylvin

Các Curcuminoid
 Curcumin (oxy hóa thành vanillin) .

Các tannin

Các tannin thủy phân
Còn gọi là hydrolysable tannin
 Ellagitannin .
 Punicalagin .
 Castalagin
 Vescalagin
 Castalins
 Casuarictin
 Grandinin
 Punicalin
 Roburin A
 Tellimagrandin II
 Terflavin B
Gallotannin
Digalloyl glucose
1,3,6-Trigalloyl glucose

Các tannin ngưng tụ
Còn gọi là condensed tannin
 Proanthocyanidins .
 Polyflavonoid tannin
 Catechol-type tannin
 Pyrocatecollic type tannin
 Flavolan

Các Phlorotannin
.

Các Flavono-ellagitannin
.

Các axit vòng thơm

Các axit Phenol
 Salicylic acid .
 Vanillin .
 Gallic acid .
 Ellagic acid .
 Tannic acid .

Các axit Hydroxycinnamic
 Caffeic acid .
 Chlorogenic acid .
 Cinnamic acid .
 Ferulic acid .
 Coumarin .

Các Phenylethanoid
 Tyrosol .
 Hydroxytyrosol .
 Oleocanthal .
 Oleuropein .

Các hợp chất nhóm phenol khác
 Capsaicin .
 Gingerol .
 Các Alkylresorcinol .

Các hợp chất Glucosinolate

Tiền thân của isothiocyanates
 Sinigrin (tiền thân của allyl isothiocyanate) .
 Glucotropaeolin (tiền thân của benzyl isothiocyanate)
 Gluconasturtiin (tiền thân của phenethyl isothiocyanate)
 Glucoraphanin (tiền thân của sulforaphane) .

Các dẫn xuất Aglycone
 Dithiolthiones (isothiocyanates)
Sulforaphane - như Glucoraphanin
 Allyl isothiocyanate
 Benzyl Isothiocyanate
Phenethyl Isothiocyanate
Oxazolidine-2-thiones
Nitriles
Thiocyanates

Các hợp chất Organosulfide/ Organosulfur
 Polysulfides (các hợp chất allium)
 Allyl methyl trisulfide .
Các Sulfide
 Diallyl disulfide như Allyl methyl trisulfide.

Các hợp chất Indole
 Indole-3-carbinol .
 3,3'-Diindolylmethane hoặc DIM - như Indole-3-carbinol
 Allicin - tỏi
 Alliin - tỏi
 Allyl isothiocyanate .
 Piperine - hồ tiêu
 Syn-propanethial-S-oxit .

Các Betalain
 Các Betacyanin
 betanin .
 isobetanin - như betanin
 probetanin - như betanin
 neobetanin - như betanin
 Betaxanthins (non glycosidic versions)
 Indicaxanthin .
 Vulgaxanthin .

Các Chlorophyll
 Chlorophyllin

Các axit hữu cơ khác

Các axit vòng đơn
 Phytic acid (inositol hexaphosphate) .
 Quinic acid
 Oxalic acid .
 Tartaric acid .
 Anacardic acid .
 Caftaric acid
 Coutaric acid
 Fertaric acid

Các cacbonhydrat

Các monosaccharide
Hexose .
Pentose .

Các polysaccharide
Beta-glucan
Chitin .
Lentinan .
Fructan
Inulins .
Lignin .
Pectins .

Các chất ức chế protease
 Protease inhibitors .

Bảo tồn phytochemical trong thực phẩm khi chế biến

Xem thêm
 Chất dinh dưỡng
 Chất dinh dưỡng thiết yếu
 Danh sách chất dinh dưỡng đa lượng
 Danh sách chất dinh dưỡng vi lượng
 Suy dinh dưỡng

Chú thích

Danh sách hóa học


title: Phạm Nam Tào

text:
Phạm Nam Tào là một Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông sinh tại Xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an Việt Nam.

Năm 2007, ông được thăng quân hàm từ Thiếu tướng lên Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam cùng 11 người khác là Trần Đại Quang, Trương Hòa Bình, Đặng Văn Hiếu, Trịnh Lương Hy, Hoàng Đức Chính, Sơn Cang, Lê Văn Thành, Phạm Văn Đức, Nguyễn Xuân Xinh, Vũ Hải Triều, Nguyễn Văn Thắng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Về thăm "vùng đất tướng" , Báo Quảng Ngãi.

Tướng lĩnh Công an nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2000
Người Quảng Ngãi
Người họ Phạm tại Việt Nam


title: Cá sấu mõm dài

text:
Cá sấu mõm dài có thể là:

 Một tên gọi khác của Cá láng đốm.
 Tên của Họ Cá sấu mõm dài.


title: Blow Me (One Last Kiss)

text:
"Blow Me (One Last Kiss)" là một bài hát của ca sĩ - nhạc sĩ thu âm người Mỹ Pink, được phát hành làm đĩa đơn mở đường cho album phòng thu thứ sáu của cô, The Truth About Love. Bài hát được lên kế hoạch phát hành vào ngày 9 tháng 7 năm 2012 nhưng sau đó được dời lịch phát hành lên trước một tuần vì bị rò rỉ trên mạng. Được sản xuất bởi Greg Kurstin, bài hát được đánh giá chuyên môn cao và thể hiện phong cách cổ điển của Pink. Cùng với "Blow Me (One Last Kiss)", tại thời điểm đó Pink đã trở thành nghệ sĩ nữ thứ ba có nhiều bài hát lọt top 10 nhất tính từ năm 2000, chỉ sau Rihanna và Beyonce, với 12 bài hát lọt top 10 tại Hoa Kỳ. Nó cũng đã có một bước nhảy lớn tại bảng xếp hạng Hot 100 khi nhảy từ vị trí 58 lên vị trí 9 chỉ trong hai tuần sau khi được quảng bá và phát hành trên iTunes Store. Video âm nhạc chính thức cho "Blow Me (One Last Kiss)", một video đen trắng, được đạo diễn bởi Dave Meyers, người đã cộng tác lâu năm với Pink và đạo diễn cho hơn một nửa trên tổng số 33 video trong sự nghiệp của cô. Nó được ra mắt chính thức vào ngày 26 tháng 7 năm 2012 trên MTV và Vevo.

Vào tháng 3 năm 2013, trong một cuộc thăm dò trực tuyến của tạp chí Billboard cho danh hiệu "Bài hát của tháng 3" ("March Madness") thì "Blow Me" về hạng 3, đứng sau "Scream & Shout" của will.i.am & Britney Spears và "Stronger (What Doesn't Kill You)" của Kelly Clarkson. Nó cũng trở thành bài hát mở đầu cho lần phát hành thứ 44 của album Now That's What I Call Music!, tên gọi của loạt album được phát hành tại Mỹ và nhiều nước khác trên toàn thế giới.

Bối cảnh
Ngày 7 tháng 10 năm 2011, RCA Music Group thông báo rằng hãng đĩa Jive Records sẽ tan rã cùng với Arista và J Records. Cùng với sự tan rã này, Pink cùng những nghệ sĩ thu âm khác đã ký hợp đồng với các hãng thu âm, trong tương lai sẽ phát hành mọi sản phẩm âm nhạc thông qua RCA Records. Năm 2011, Joe Riccitelli, giám đốc của hãng đĩa, đã thông báo rằng Pink đang chuẩn bị bước vào phòng thu để bắt tay thực hiện album thứ sáu của cô ấy và nó sẽ được phát hành vào tháng 9 năm 2012. Ngày 29 tháng 2 năm 2012, trên trang cá nhân Twitter của mình, Pink khẳng định rằng hiện cô đang trong quá trình viết lời cho những bản thu âm mới. Ngày 19 tháng 6 năm 2012, Pink công bố thông qua một đoạn video trên Twitter rằng đĩa đơn đầu tiên sắp phát hành của cô mang tên "Blow Me (One Last Kiss)" và rằng nó sẽ được phát hành chình thức vào ngày 9 tháng 7 năm 2012. Cô nói thêm: "Tôi nghĩ bạn sẽ thích nó bởi vì tôi thực sự thích nó và tôi nghĩ nó đủ cho tất cả chúng ta". Tuy nhiên, phiên bản nghe thử của bài hát bị rò rỉ trực tuyến vào ngày 1 tháng 7 năm 2012, trước một tuần so với ngày phát hành dự kiến. Ngày hôm sau, 2 tháng 7 năm 2012, bài hát được phát hành chính thức trên trang web của Pink và tài khoản Youtube của cô ấy. Ngày 4 tháng 7 năm 2012, Pink thông báo album phòng thu thứ sáu của cô sẽ mang tên The Truth About Love.

Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Billboard vào tháng 8 năm 2012, Greg Kurstin đã tiết lộ rằng anh và ca sĩ đã gắp một vài rắc rối về việc đặt tên cho các bài hát trong album. Nhà sản xuất làm việc với Pink đã làm việc với cường độ cao trong vòng 9 ngày và kết quả thu được là 6 bài hát. Trong đó một bài hát với chủ đề chia tay, nó như là sự trao quyền trong phong cách của "So What"; bài hát đã được sáng tác và thu âm trong vòng một ngày nhưng nó cần một tiêu đề. "Cô ấy không ngừng nhắc tới cụm từ "Hãy ném vào trong chiếc khăn" và đó là một trong những điều chúng tôi trao đổi, "Đó có phải thật sự là lời bài hát?". Kurstin nhớ lại: "Và thế là tôi trở lại với cái tên Blow Me… One Last Kiss và chúng tôi thật sự vui mừng. Hầu hết thời gian làm việc với Pink, cô ấy có một cá tính mạnh mẽ và sự mạnh mẽ ấy được cô ấy đưa vào trong lời bài hát và tôi thực sự không muốn ảnh hưởng đến cô ấy. Tôi để cô ấy làm những gì cô ấy muốn. Và đó có thể là lần duy nhất tôi làm như vậy".

Sáng tác
"Blow Me (One Last Kiss)" là một bài hát nhạc electropop và dance-pop với nhịp tempo nhanh. Bài hát mang âm hưởng của thể loại nhạc dance và có độ dài 4 phút 16 giây, được sản xuất bởi Greg Kurstin. Bài hát bắt đầu bằng giai điệu nhạc điện tử trước khi chuyển sang pop rock; về cơ bản giai điệu bài hát được lấy mẫu từ bài hát "Float On" của ban nhạc indie rock người Mỹ, Modest Mouse. Jessica Sager nhận xét: "từ sự hòa âm,phong cách tiếng trống rock đến giọng hát mang đậm chất 'Raise Your Glass' xuyên suốt chiều dài bài hát thật sự là một thứ rượu gây nghiện" và nói rằng bài hát là "sự đặc sắc của Pink". Bài hát cũng được gọi là "Pink cổ điển" với một "điệp khúc swear-jar-worthy" và một sự thay đổi đột ngột tông mà chỉ có những ca sĩ như cô ấy mới làm được". Tuy nhiên, về nhạc lý, bài hát không đổi khóa; nó vẫn giữ nguyên khóa chính là khóa sol (G) trong suốt bài nhạc. "Blow Me (One Last Kiss)" được viết bằng khóa chính là khóa sol với một nhịp độ vừa phải là 114 nhịp trên phút (BPM). Giọng hát của Pink kéo dài trong khoảng từ E3 đến G5, và bài hát theo sau là một dãy nốt G6–G–Bm–Em–C.

Tiếp nhận
"Blow Me (One Last Kiss)" nhận được nhiều lời khen ngợi từ các nhà phê bình âm nhạc và một số người đã so sánh sự tương đồng của nó với bài hát "Stronger (What Doesn't Kill You)" của Kelly Clarkson cũng được sản xuất bởi Greg Kurstin. Andrew Hampp từ tạp chí Billboard đã đưa ra đánh giá tích cực cho bài hát khi cho nó số điểm 85 trên 100 và nói rằng: "bài hát như là sự trao quyền trong phong cách của "So What" và coi đó là "lời chào đón sự quay trở lại hình mẫu của Pink trong thời gian mà mọi người từ Adam Lambert đến Clarkson đang lựa chọn thể loại nhạc của cô". Danielle Levy đến từ một ấn phẩm âm nhạc đã viết: "Năng động và đầy hận thù hơn bao giờ hết, "Blow Me (One Last Kiss)" thật sự là một nụ hôn đầy năng lượng mạnh mẽ đến từ một ngôi sao nhạc pop kỳ cựu". Jessica Sager đến từ PopCrush cũng đã đưa ra nhiều nhận xét tích cực cho bài hát, đánh giá bài hát 4.5/5 sao và nói rằng "một ca khúc lý tưởng cho danh sách bài hát với chủ đề chia tay và nó làm cho những trái tim tan vỡ cảm thấy tốt hơn"..

Kathy McCabe từ tờ Herald Sun đưa ra nhiều ý kiến tích cực cho bài hát: "Nếu Pink cần bất kỳ bằng chứng nào chứng minh cô ấy là một ngôi sao nhạc pop quốc tế thì cô ấy đã có được nó khi đĩa đơn mới nhất của cô bị rò rỉ trên phạm vi toàn cầu một tuần trước khi được phát hành". Tanner Stransky từ tờ Entertainment Weekly thì xem bài hát như "một cái gì đó mà Kelly Clarkson có thể sử dụng trong album của cô ấy" và với "những chấn động, những góc cạnh trên khuôn mặt" là những "đặc điểm riêng của Pink". Contessa Gayles của AOL Music cũng nhận xét bài hát một cách tích cực, viết rằng giọng hát của Pink như "dấu ấn trên một đĩa nhạc gây nghiện, một viên thuốc gây nghiện thực sự". Robbie Daw từ trang web Idolator nhận xét rằng Pink "luôn luôn ở trong một trạng thái tuyệt nhất, hoàn hảo nhất khi cô kết hợp giọng hát mạnh mẽ của mình với lời của bài hát. Ông ấy hoàn thành những đánh giá của mình bằng cách ghi nhận bài hát "là sản phẩm được sản xuất bởi Max Martin - nhà sản xuất âm nhạc của Pink".

Diễn biến xếp hạng
"Blow Me (One Last Kiss)" xuất hiện đầu tiên bảng xếp hạng của Úc ngày 16 tháng 7 năm 2012 ngay tại vị trí quán quân. Bài hát đạt hạng 8 tại bảng xếp hạng New Zealand Top 40. Nó xuất hiện lần đầu tại Canadian Hot 100 ở vị trí thứ 13. Tại Ireland, bài hát xuất hiện ở vị trí 23 trong tuần đầu tiên tại bảng xếp hạng Ireland. Tại Vương Quốc Anh, vào ngày 9 tháng 9 năm 2012, bài hát có mặt tại vị trí thứ 3 ngay trong tuần đầu tiên nhờ vào lượng tiêu thụ hơn 70.000 bản, đứng sau "Let Me Love You (Until You Learn to Love Yourself)" của Ne-Yo và "Hall of Fame" của ban nhạc The Script. Mặc dù không giành được quán quân tại thị trường Anh quốc nhưng tại thị trường Scotland bài hát đã dành vị trí quán quân ngay tuần đầu tiên.

Tại Hoa Kỳ, bài hát xuất hiện đầu tiên tại vị trí 58 tại bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và vươn lên cao nhất tại vị trí thứ 5. Tính đến tháng 7 năm 2012, Pink trở thành nữ nghệ sĩ thứ ba có nhiều đĩa đơn top 10 nhất tại Mỹ tính từ sau năm 2000, cô chỉ đứng sau Rihanna (24 đĩa đơn) và Beyoncé (14 đĩa đơn). Bài hát vươn lên ngôi đầu tại German Airplay Chart và trở thành đĩa đơn liên tiếp thứ 10 của Pink quán quân và đã phá vỡ kỷ lục cho nghệ sĩ có nhiều No.1 nhất tại Đức. Ở Nam Phi, bài hát cũng xuất hiện tại South African Airplay Chart với vị trí á quân. Tại Billboard's Dance/Mix Show Airplay, bài hát đã mang về cho Pink quán quân thứ 4 tại bảng xếp hạng này. Tính đến tháng 7 năm 2013, bài hát đã tiêu thụ 2.164.000 bản chỉ tính riêng tại thị trường Mỹ.

Video âm nhạc
Video âm nhạc cho "Blow Me (One Last Kiss)" được ra mắt vào lúc 19h50' ngày 26 tháng 7 năm 2012 thông qua MTV và Vevo. Video được đạo diễn bởi Dave Meyers, người từng cộng tác lâu năm với Pink trong hầu hết các sản phẩm âm nhạc của cô. Phiên bản có màu chính thức của video bị rò rỉ trực tuyến vào ngày 31 tháng 8 và nó chính thức được đăng trên kênh Vevo của Pink vào ngày 5 tháng 9 năm 2012. Video được hoàn thành chỉ với hai màu đen trắng và những dòng chữ dùng trong video được viết bằng tiếng Pháp.

Video bắt đầu với hình ảnh Pink cùng người yêu của mình (Sebastian de la Forza) đang tận hưởng một chuyến picnic bên nhau. Khi họ chuẩn bị hôn nhau thì bất ngờ bị gián đoạn khi chàng trai nghe máy điện thoại của một cô gái khác. Pink hất ly rượu vang đỏ vào mặt anh ta và bỏ đi. Sau đó cô gặp một người đàn ông (Alexander Ercheverria) đi trên chiếc xe máy và cô theo anh ta về nhà. Ở tại đó, anh ta vẽ chân dung của Pink, còn cô thì nhìn qua cửa sổ thấy rất nhiều khách đến dự bữa tiệc mà người đàn ông tổ chức. Trong bữa tiệc, cô khiêu vũ với một cô gái khác cho đến khi bị người đàn ông đã đưa cô về nhà làm gián đoạn. Trong phân đoạn này, Pink mặc một bộ đồ vest với mái tóc được chải chuốt. Người đàn ông kia quỳ xuống trước mặt Pink và cô gái kia (Mosh) để cầu hôn. Pink chấp nhận lời cầu hôn và chìa ngón tay ra nhưng cuối cùng trở nên thất vọng khi lời cầu hôn của người đàn ông là dành cho cô gái kia. Trong lễ cưới của họ, Pink mặc một bộ đồ màu đen như thể cô đang đi dự một đám tang. Bỗng nhiên một chiếc xe đạp bay xuất hiện và mang theo đó một quả bóng hình trái tim. Khi quả bóng nổ, một thứ chất lỏng màu đỏ rơi xuống, dính lên cơ thể những người tham gia lễ cưới còn Pink thì múa hát vui vẻ. Đoạn cuối, Pink leo lên chiếc xe đạp và họ bay cùng nhau đến hết video; băng qua các cánh đồng, qua hoàng hôn và qua một ngọn đồi trên chiếc xe đạp bay với đôi cánh đại bàng.

Một phiên bản màu của video cũng đã được phát hành. James Montgomery của MTV đã động viên những người hâm mộ của Pink rằng: "Dù Pink nói cô ấy đã thay đổi nhưng video 'Blow Me' đã chứng minh điều ngược lại. Nó vẫn mang sự giận dữ lại có tính hài hước với mức độ gần ngang những video trước kia của cô".

Biểu diễn trực tiếp
"Blow Me (One Last Kiss)" được Pink biểu diễn trực tiếp lần đầu tiên tại lễ trao giải MTV Video Music Awards 2012 diễn ra tại Trung tâm Staples, Los Angeles. Trong phần biểu diễn, Pink đã mặc quần đen, áo sơ mi trắng và có mái tóc ngắn màu bạch kim.

Danh sánh đĩa nhạc
 Tải nhạc kỹ thuật số
 "Blow Me (One Last Kiss)" — 4:16
"Blow Me (One Last Kiss) (Fred Falke Radio Edit)

 CD
 "Blow Me (One Last Kiss)" — 4:16
 "The King Is Dead but the Queen Is Alive" (Pink, Billy Mann, Butch Walker, Niklas "Nikey" Olovson, Robin Lynch) — 3:44

Nơi ghi âm và đội ngũ sản xuất
Ghi âm
 Phần kỹ thuật tại Trung tâm Sáng tạo Earthstar, Venice, California, và tại Echo Studios, Los Angeles, California
 Mix nhạc tại MixStar Studios, Virginia Beach, Virginia

Đội ngũ sản xuất
 Pink - viết lời
 Greg Kurstin - viết lời, sản xuất, keyboard, guitar, bass
 Jesse Shatkin - kỹ thuật
 Serban Ghenea - mix nhạc
 John Hanes - kỹ thuật mix nhạc
 Phil Seaford - kỹ sư âm nhạc, trợ lý

Bảng xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Lượng tiêu thụ

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát năm 2012
Bài hát của Pink
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Top 40
Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
Video âm nhạc đen trắng
Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay
Video âm nhạc do Dave Meyers đạo diễn
Bài hát sản xuất bởi Greg Kurstin
Bài hát viết bởi Greg Kurstin
Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)


title: Mạc Vân thi xã

text:
Mạc Vân thi xã hay Tùng Vân thi xã là một tao đàn thơ văn do Tuy Lý Vương Nguyễn Phúc Miên Trinh và Tùng Thiện Vương Nguyễn Phúc Miên Thẩm nhà Nguyễn đồng sáng lập. Đây là một hội thơ nổi tiếng của Cố đô Huế ngày xưa. Hội thơ này thường họp tại Ký Thưởng Viên (hiện nay là phủ Tuy Lý Vương trong Thành phố Huế).

Người đứng đầu thi đàn này là Tùng Thiện Vương Miên Thẩm, còn được gọi là "Tao đàn nguyên súy". Ông Miên Thẩm là người nổi tiếng tấm lòng chân thực, khiêm tốn, phóng khoáng; không hề phân biệt địa vị, tuổi tác hay sang hèn. Nhờ vậy Tùng Vân xã (còn được gọi là Mặc Vân thi xã) tập hợp được nhiều danh sĩ đương thời, trong đó có Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát, Hà Tôn Quyền, Phan Thanh Giản, Nguyễn Đăng Giai... và nhiều hoàng thân quý tộc, các anh em của Tùng Thiện Vương như Thọ Xuân Vương Miên Định, Hàm Thuận Quận Công Miên Thủ, Tuy Lý Vương Miên Trinh, Tương An Quận Vương Miên Bửu, Hoằng Hóa Quận Vương Miên Triện,...

Tao đàn hoạt động khá sôi nổi, có nhiền áng thơ văn hay. Nhiều người đương thời đã so sáng nó với Hội Tao Đàn của vua Lê Thánh Tông triều Hậu Lê. Nhân Sùng Khánh, là một danh sĩ cũng Trung Quốc, từng đến thăm" Mạc Vân Thi Xã" ở "Ký Thưởng Viên"; ông có viết mấy đoạn thơ tặng ông Nguyên Thẩm như sau:
Phân tài trực bách Ngụy Tào Thực
Ái khách cách siêu Tề Mạnh Thường.
Dịch nghĩa:
So tài năng chẳng kém gì Tào Thực thời Ngụy
Yêu khách còn hơn cả Mạnh Thường thời Tề

Chú thích

Văn học Việt Nam thời Nguyễn
Hội thơ văn Việt Nam
Lịch sử văn học Việt Nam
Thừa Thiên Huế


title: Tucker XP-57

text:
Tucker XP-57 là tên định danh của một loại máy bay tiêm kích hạng nhẹ đề xuất dành cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAC) vào năm 1940.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-57)

Xem thêm

Tham khảo

P-57
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Northrop F-15 Reporter

text:
Northrop F-15 Reporter (sau là RF-61) là một loại máy bay trinh sát không ảnh không vũ trang. Dựa trên loại tiêm kích đêm Northrop P-61 Black Widow, đây là loại máy bay trinh sát không ảnh sử dụng động cơ piston cuối cùng được thiết kế chế tạo cho Không quân Hoa Kỳ.

Biến thể

XF-15.
XF-15A
F-15A Reporter
RF-61C Reporter

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (P-61B-20-NO)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Balous, Miroslav. Northrop P-61 Black Widow & F-15 Reporter(bilingual Czech and English). Prague, Czechia: MBI Publications, 2nd edition 2003. ISBN 80-86524-04-3.
 Bridgeman, Leonard. "The Northrop Black Widow." Jane’s Fighting Aircraft of World War II. London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
 Davis, Larry and Dave Menard. P-61 Black Widow in Action (Aircraft number 106). Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, Inc., 1990. ISBN 0-89747-248-9.
 Jackson, Robert. The Encyclopedia of Military Aircraft. Bath, UK: Parragon Publishing, 2006. ISBN 1-4054-2465-6.

 Johnsen, Frederick A. Darkly Dangerous: The Northrop P-61 Black Widow Night Fighter. Washington, DC: Bomber Books, 1981. ISBN 0-284-34247-6 .
 Kolln, Jeff. Northrop's Night Hunter: P-61 Black Widow. North Branch, MN: Specialty Press, 2008. ISBN 1-58007-122-8.
 Kolln, Jeff. The 421st Night Fighter Squadron in World War II. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military Books, 2001. ISBN 0-7643-1306-1.
 Pape, Garry R., John M. and Donna Campbell. Northrop P-61 Black Widow - The Complete History and Combat Record. St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1991. ISBN 0-87938-509-X.
 Pape, Garry R. and Ronald C. Harrison. Queen of the Midnight Skies: The Story of America's Air Force Night Fighters. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publishing, 1992. ISBN 0-88740-415-4.
 Shulenberger, Eric. Deny Them the Night Sky - A History of the 548th Night Fighter Squadron. Seattle, Washington: Shulenberger Publishing, 2005. ISBN 978-0-9767355-0-2.
 Thompson, Warren. P-61 Black Widow Units of World War 2. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1998. ISBN 1-85532-725-2.
 Thompson, Warren. Northrop P-61 Black Widow: WarbirdTech Volume 15. North Branch, MN: Specialty Press, 1998. ISBN 0-933424-80-9.
 Thompson, Warren. "Northrop P-61 Black Widow". Wings of Fame. Volume 15, 1999, pp. 36–101. London: Aerospace. ISBN 1-86184-033-0.
 Wilson, Stewart. Aircraft of WWII. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty. Ltd., 1998. ISBN 1-875671-35-8.
 Zbiegniewski, Andre R. 421 NFS 1943–1947 (Bilingual Polish and English). Lublin, Poland: Kagero, 2004. ISBN 83-89088-47-9.

Liên kết ngoài

 Joe Baugher's F-15 page
 Baugher P-61 index page
 P-61 Restoration Project at the Mid-Atlantic Air Museum in Reading, Pennsylvania.
 Warbirds Resource Group
 Warbird Registry: P-61 Black Widow

F-015 Reporter
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Vultee XP-68 Tornado

text:
Vultee XP-68 Tornado là một mẫu máy bay tiêm kích đánh chặn tầng cao đề xuất của Hoa Kỳ. Nó được thiết kế dựa trên loại XP-54 Swoose Goose, được trang bị động cơ Wright R-2160 Tornado.

Xem thêm

Tham khảo

 Andrade, John M. U.S. Military Aircraft Designations and Serials since 1909. Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Counties Publications, 1979. ISBN 0-904597-21-0 (Hardcover), ISBN 0-904597-22-9 (Softcover).
 Angelucci, Enzo and Peter Bowers. The American Fighter, The Definite Guide to American Fighter Aircraft from 1917 to the Present. New York: Orion Books, 1987. ISBN 0-517-56588-9.
 Thompson, Jonathan. Vultee Aircraft 1932–1947. Santa Ana, CA; Narkiewicz/Thompson, 1992. ISBN 0-913322-02-4.
 Wagner, Ray. American Combat Planes of the 20th Century: A Comprehensive Reference. Reno, Nevada: Jack Bacon & Co, 2004. ISBN 0-930083-17-2.

Liên kết ngoài
 Vultee XP-68 Fact Sheet at the National Museum of the USAF
 Vultee XP-68

XP-68
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Curtiss XP-71

text:
Curtiss XP-71 là một loại máy bay tiêm kích hộ tống hạng nặng đề xuất, dành cho không quân Hoa Kỳ năm 1941.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-71, theo thiết kế)

Xem thêm

Tham khảo
Chú thích

Tài liệu

 Dorr, Robert F. and Donald, David. Fighters of the United States Air Force. London: Temple, 1990. ISBN 0-600-55094-X.
 Jones, Lloyd S. U.S. Fighters: Army-Air Force 1925 to 1980s. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1975. ISBN 0-8168-9200-8.

Liên kết ngoài

P-71
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Warszewiczia

text:
Warszewiczia là một chi thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Các loài trong chi này phân bố ở Trung và Nam Mỹ.

Tên chi được đặt theo tên Józef Warszewicz, một nhà sưu tập hoa lan và người chăm sóc vườn thực vật ở Kraków, Ba Lan.

Loài
 Warszewiczia ambigua
 Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia macrophylla, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia maynensis, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia poeppigiana, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia pulcherrima, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia schomburgkiana, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia splendens, đồng nghĩa của Warszewiczia coccinea
 Warszewiczia peltata
 Warszewiczia cordata
 Warszewiczia elata
 Warszewiczia longistaminea
 Warszewiczia obovata, đồng nghĩa của Calycophyllum obovatum
 Warszewiczia schwackei
 Warszewiczia uxpanapensis
 Warszewiczia uxpanapensis subsp. meridionalis

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật Caribe
Thực vật Trung Mỹ


title: Bell XP-76

text:
Bell P-76 là tên định danh đề xuất dành cho kiểu sản xuất bắt nguồn từ mẫu máy bay XP-39E, một mẫu thử máy bay tiêm kích 1 động cơ của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-76)

Xem thêm

Tham khảo
Chú thích

Tài liệu

Bowers, Peter M. "Airborne Cobra Pt.II". Airpower magazine, Vol.9, No.1, January 1979.

P-076
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Cá nhiều vây đốm

text:
Cá nhiều vây đốm (tên khoa học Polypterus weeksii) là một loài cá trong họ Polypteridae, nó được tìm thấy trong lưu vực trung tâm của sông Congo. Nó phát triển đến khoảng 54 cm chiều dài từ đầu đến đuôi.

Chú thích

Tham khảo

W
Động vật được mô tả năm 1898


Giải Maurice Genevoix của Viện hàn lâm Pháp (tiếng Pháp: Prix de l'Académie française Maurice-Genevoix) là một giải thưởng văn học hàng năm của Viện hàn lâm Pháp được thành lập năm 2004.

Giải này dành cho một tác phẩm minh họa những giá trị đạo đức và nhân bản đã hướng dẫn Maurice Genevoix – thư ký vĩnh viễn của Viện hàn lâm Pháp – trong cuộc sống và trong các tác phẩm của ông.

Những người đoạt giải
 2004: Daniel Maximin, tác phẩm Tu, c'est l'enfance
 2005: Stéphane Audeguy, tác phẩm La Théorie des nuages
 2006: Brina Svit, tác phẩm Un cœur de trop
 2007: Jacques Godbout, tác phẩm La Concierge du Panthéon
 2008: Marie Didier, tác phẩm Morte-saison sur la ficelle et autres récits
 2009: Pierre Oster, tác phẩm Pratique de l'éloge
 2010: Kenneth White, tác phẩm Les Affinités extrêmes
 2011: Alain Borer, tác phẩm Le Ciel et la Carte. Carnet de voyage dans les mers du Sud à bord de La Boudeuse
 2012: Thierry Laget, tác phẩm La Lanterne d'Aristote
 2013: Jean-Loup Trassard, tác phẩm L'Homme des haies

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.academie-francaise.fr/prix-de-lacademie-francaise-maurice-genevoix-0

Giải thưởng văn học Pháp
Khởi đầu năm 2004


title: Cá chình mỏ dẽ đuôi cộc

text:
Cyema atrum là một loài cá nước sâu trong họ Cyematidae. Nó là thành viên duy nhất trong chi của nó, với chiều dài tối đa 15 cm. Nó được tìm thấy trên toàn cầu ở độ sâu 330 mét đến 5.100 mét.

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1878


title: Józef Warszewicz

text:
Józef Warszewicz Ritter von Rawicz (8 tháng 9 (?) 1812, Vilnius - 29 tháng 12 năm 1866, Cracow) là một nhà thực vật học, nhà sưu tập động và thực vật và là người làm vườn người Ba Lan.

Các phân loại tiêu biểu

Các chi Warscewiczella Rchb.f., Warszewiczia và Warscaea Szlach. (đồng nghĩa của Cyclopogon) được đặt theo tên ông cũnh như nhiều loài khác, như:

 Gymnogramma warscewiczii Mett. (Adiantaceae)
 Hippeastrum warscewiczianum A.Dietr. (Amaryllidaceae)
 Anthurium warscewiczii K.Koch (Araceae)
 Philodendron warszewiczii K. Koch & C.D. Bouché (Araceae)
 Nunnezharria warscewicziana Kuntze (Arecaceae)
 Callaeolepium warscewiczii H.Karst. (Asclepiadaceae)
 Begonia warscewiczii Neuman (Begoniaceae)
 Lamproconus warscewiczii Lem. (Bromeliaceae)
 Lobelia warscewiczii Vatke (Campanulaceae)
 Anguria warscewiczii Hook. (Cucurbitaceae)
 Columnea warscewicziana Klotzsch & Hanst. (Gesneriaceae)
 Calathea warscewiczii Körn. (Marantaceae)
 Ugni warscewiczii O.Berg (Myrtaceae)
 Cattleya warscewiczii Rchb.f. (Orchidaceae)
 Fernandezia warscewiczii Schltr. (Orchidaceae)
 Miltonia warscewiczii Rchb.f. (Orchidaceae)
 Odontoglossum warscewiczianum Hemsl. (Orchidaceae)
 Phragmipedium warscewiczianum (Rchb.f.) Garay (Orchidaceae)
 Esenbeckia warscewiczii Engl. (Rutaceae)
 Alonsoa warscewiczii Regel (Scrophulariaceae)
 Iochroma warscewiczii Regel (Solanaceae)
 Tropaeolum warscewiczii Buchenau (Tropaeolaceae)

Tham khảo

Sinh năm 1812
Mất năm 1866
Nhà thực vật học Ba Lan
Kỵ sĩ Ba Lan
Nhà điểu học
Nhà thực vật học với tên viết tắt


title: Cá chó phương nam

text:
Cá chó phương nam (tên khoa học: Esox flaviae) là một loài cá nước ngọt có môi trường sống hạn chế ở vùng nước ngọt Nam Âu. Như cá chó phương bắc, cá chó phương nam là một loài cực kỳ quan trọng cho nghề cá giải trí và thương mại, và vai trò của nó như là động vật ăn thịt hàng đầu trong các hệ sinh thái nước ngọt.

Loài này được miêu tả khoa học bởi hai nhóm nghiên cứu độc lập. Miêu tả của Bianco & Delmastro được công bố sớm hơn, vì vậy được thừa nhận, trong khi miêu tả của Lucentini, Esox flaviae, được xem là đồng nghĩa. Họ kiểm tra rõ ràng giả thuyết rằng những kiểu hình khác nhau của cá chó, bị cô lập về mặt địa lý ở châu Âu, có thể đại diện cho hai thực thể tiến hóa khác nhau. Cụ thể, các tác giả phân tích sự khác biệt về kiểu hình và di truyền bằng cách lấy mẫu một số cá thể từ các quần thể khác nhau của cá chó châu Âu. Họ đã thử nghiệm các khác biệt thống kê về biểu hiện chung của các mẫu da và các đặc trưng định lượng, như số lượng vảy ở đường bên. Họ đã áp dụng phương pháp tiếp cận hợp nhất đối với phát sinh chủng loài mtADN và đánh giá mức độ pha trộn lịch sử, thử nghiệm các khác biệt di truyền tổng thể từ tính đa hình của chiều dài đoạn khuếch đại (AFLP).

Các tác giả đề nghị ngừng nuôi cá chó ở miền nam châu Âu với cá giống là cá chó phương bắc du nhập từ các nước châu Âu khác, vì điều này có thể tác động đáng kể tới sự sinh tồn của loài mới được phát hiện này trong phạm vi bản địa của nó.

Chú thích

Tham khảo
 Bianco, P. G. & Delmastro, G. B. (2011): Recenti novità tassonomiche riguardanti i pesci d’acqua dolce autoctoni in Italia e descrizione di una nuova specie di luccio. Researches on Wildlife Conservation (IGF publ.), 2 (suppl.): 1–13. [http://www.lulu.com/items/volume_71/11553000/11553185/1/print/10932089_volume.pdf PDF]

 Esox cisalpinus FishBase

F
Động vật được mô tả năm 2011
Cá nước ngọt châu Âu


title: Cá chó phương bắc

text:
Cá chó phương bắc (tên khoa học Esox lucius), gọi đơn giản là cá chó ở Anh, Ireland, hầu hết các vùng của Hoa Kỳ, hoặc jackfish tại Canada hoặc chỉ đơn giản là "Northern" tại vùng Trung Tây Thượng của Hoa Kỳ), là một loài cá ăn thịt của chi Esox. Chúng là loài điển hình của vùng nước lợ và nước ngọt ở Bắc bán cầu.

Chú thích

Tham khảo

 Broughton, Bruno. "A Review of the Scientific Basis for Pike Culls" . N.p., 2000.
 Craig, John F. ed. Pike: Biology and Exploitation. Chapman & Hall, London. 1996 pp. 1.
 Eddy S, Surber T. Northern Game Fishes Univ. of Michigan Press, 1943.
 La Monte Fancesca. North American Game Fishes Doubleday & Company, Inc. 1950 pp. 126.
 Weed Alfred C. Pike, Pickerel, and Muskellunge. Field Museum of Natural History, Chicago, Dept. of Zoology, Leaflet No. 9, 52 pp., 8 plates.

L
Động vật được mô tả năm 1758
Cá Canada
Cá Mỹ
Cá Nga
Cá Trung Quốc
Cá Ngũ Đại Hồ
Cá Bắc Mỹ
Cá biển Caspi
Cá châu Á
Cá châu Âu
Cá nước lạnh
Cá nước ngọt Bắc Cực
Cá nước ngọt châu Âu
Cá Thái Bình Dương


title: Bộ Cá dây

text:
Bộ Cá dây (danh pháp khoa học: Zeiformes) là một bộ cá vây tia sinh sống ngoài biển. Bộ bao gồm khoảng 33 loài trong 6 họ, chủ yếu là các loại cá biển sâu.

Miệng lớn, với hàm có thể làm căng phồng, và không có xương bướm ổ mắt. Các vây chậu có 5-10 tia vây mềm, 5-10 gai vây lưng và 4 gai vây hậu môn. Chúng có kích thước dao động từ nhỏ ở cá dây lùn (Macrurocyttus acanthopodus) chỉ dài 43 mm (1,7 inch), tới lớn ở cá dây Cape (Zeus capensis), dài tới 90 cm (35 inch).

Phân loại
Phân loại dưới đây lấy theo James et al. (2003)
 Phân bộ Cyttoidei
 Họ † Cretazeidae Tyler, Bronzi & Ghiandoni, 2000
 Họ † Cretazeidae Tyler, Bronzi & Ghiandoni 2000
 Họ † Archaeozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Archaeozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Protozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Protozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ Cyttidae Giinther, 1860: 1 chi, 3 loài.
 Cyttus
 Phân bộ Zeioidei
 Họ † Isozenidae Schwarzhans, 1996
 Họ Oreosomatidae Bleeker, 1859: 4 chi, 10 loài.
 Phân họ Pseudocyttinae Bleeker, 1859
 Pseudocyttus
 Phân họ Oreosomatinae Bleeker, 1859
 Oreosoma
 Neocyttus
 Allocyttus
 Họ Parazenidae Greenwood et al., 1966: 3 chi, 4 loài.
 Phân họ Parazeninae Greenwood et al., 1966
 Parazen
 Phân họ Cyttopsinae Greenwood et al., 1966
 Cyttopsis Stethopristes Họ Zenionidae Myers, 1960: 3 chi, 7 loài.
 Zenion Capromimus Cyttomimus Họ Grammicolepididae Poey, 1873: 3 chi, 3 loài.
 Phân họ Macrurocyttinae Myers, 1960 (trước đây là Macrurocyttidae)
 Macrurocyttus Phân họ Grammicolepidinae Poey, 1873
 Xenolepidichthys Grammicolepis Họ Zeidae Latreille, 1825: 2 chi, 6 loài cá dây.
 Zeus ZenopsisPhát sinh chủng loài
Bộ Zeiformes bao gồm các họ sau: Zeidae, Parazenidae, Zeniontidae, Oreosomatidae, Grammicolepidae. Trong bài báo năm 1966 về mối quan hệ phát sinh chủng loài của cá xương thật sự, P. H. Greenwood và ctv đã gộp cả cá thoi (Caproidae) vào Zeiformes, nhưng họ không đưa ra chứng cứ hỗ trợ cho việc gán ghép này. Heemstra loại Caproidae khỏi bộ Zeiformes trong sửa đổi phân loại năm 1980 của ông đối với các loài cá dây ở Nam Phi, và trong sách Smiths' Sea Fishes'' năm 1986 (, Margaret M. Smith, Phillip C. Heemstra), Heemstra đã gộp Caproidae vào bộ Perciformes.

Các mối quan hệ phát sinh chủng loài của Zeiformes được Johnson và Patterson diễn giải trong bài báo công bố năm 1993 về các mối quan hệ phát sinh chủng loài của cá dạng cá vược (percomorph). Họ công nhận Zeiformes như một đơn vị phân loại đơn ngành.

Johnson và Patterson coi Zeiformes là đơn vị phân loại chị em với nhóm bao gồm Beryciformes và một tổ hợp lớn các loài cá tia vây gai được biết đến như là "percomorpha", bao gồm Perciformes, Pleuronectiformes, Tetraodontiformes, Scorpaeniformes, Dactylopteriformes, Synbranchiformes, Elassomatidae, Gasterosteriformes, Mugiloidei và Atherinomorpha (Atheriniformes, Beloniformes, Cyprinodontiformes) .

Phân tích trình tự ADN gần đây cho thấy họ hàng gần của cá dây là bộ Cá tuyết (Gadiformes).

Liên kết ngoài

Tham khảo


title: U nang vú

text:
U nang vú là một túi chứa đầy dịch, trông giống như một bọng nước, phát triển ở giữa mô tuyến vú, với mặt ngoài nhẵn và có rãnh ở mặt trong. Điển hình gặp ở phụ nữ tầm 30, 40, đầu 50 tuổi và phổ biến nhất ở phụ nữ tiền mãn kinh. Chúng thường xuất hiện ngay trước thời kỳ mãn kinh và biến mất ở thời kỳ mãn kinh.
U nang thường không có hại hay nguy hiểm nhưng nó có thể gây khó chịu và đau.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây ra u nang vú vẫn chưa biết rõ. Một số bằng chứng cho thấy estrogen thừa trong cơ thể có thể kích thích các mô vú và do đó nó đóng vai trò nhất định trong việc phát triển u nang vú.
Những phụ nữ sử dụng liệu pháp hormone thay thế thường dễ bị u nang.

Triệu chứng
• Một khối u, cục tròn hoặc bầu dục, mịn, dễ dàng di chuyển.
• Thường thấy ở một vú, nhưng có thể ảnh hưởng đến cả hai vú cùng một lúc.
• Đau ngực hoặc đau ở khu vực có các khối u vú.
• Tăng kích thước khối u vú và đau vú ngay trước kì kinh nguyệt
• Giảm kích thước khối u vú và giảm các dấu hiệu và triệu chứng khác sau kì kinh nguyệt.
• Có một hoặc nhiều u nang vú không làm tăng nguy cơ ung thư vú. Nhưng sự có mặt của u nang vú có thể cản trở khả năng phát hiện các khối u vú mới hoặc thay đổi bất thường khác.

Chẩn đoán

• Khám vú
Kiểm tra thể chất các khối u vú và kiểm tra các vùng có vấn đề khác ở vú. Tuy nhiên khám vú vẫn không thể kết luận khối u đó là một u nang, do vậy,cần làm một thử nghiệm khác, hoặc là một bài kiểm tra hình ảnh hoặc chọc hút bằng kim nhỏ.

• Nhũ ảnh
Là hình ảnh tia X của vú. Chụp nhũ ảnh có thể chỉ ra tổn thương rất nhỏ khoảng 0.5 cm. Nên chụp nhũ ảnh khi thấy 1 khối u hoặc những khó chịu khác ở vú.

• Siêu âm
Kỹ thuật này hầu hết được dùng để quan sát vùng đặc biệt, nếu chúng ta biết có khối u ở vú, thì có thể dùng siêu âm để có thêm thông tin về khối u. Siêu âm giúp xác định u chứa đầy dịch(u nang) hay u rắn(u tuyến xơ, giả u vú, ung thư vú).

• Sinh thiết
Có 4 phương pháp sau
– Sinh thiết hút kim nhỏ: sử dụng 1kim rất nhỏ để lấy chất dịch hoặc tế bào trực tiếp từ khối u để đánh giá.
– Sinh thiết kim lõi: sử dụng 1 ống kim lớn hơn, có thể lấy một xi lanh mô từ khối u để phân tích.
– Rạch sinh thiết: lấy đi một phần của khối u để đánh giá.
– Sinh thiết cắt bỏ: phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u để đánh giá

Điều trị
Thông thường, các u nang không cần điều trị hay theo dõi. Nhiều nang tự biến mất và không phải lo lắng. Nếu u nang gây khó chịu nhiều thì mới tiến hành điều trị.

• Sinh thiết và thoát dịch
Đầu tiên, bác sĩ xác định vị trí u nang và giữ nó ổn định. Tiếp đến, chèn một kim nhỏ vào khối u vú và rút dịch u nang. Thông thường, sinh thiết kim được thực hiện bằng cách sử dụng siêu âm để hướng dẫn vị trí chính xác của kim.

• Sử dụng hormone
Sử dụng thuốc tránh thai để điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt có thể giúp làm giảm sự tái phát của u nang vú. Ngừng liệu pháp hormone thay thế trong những năm sau mãn kinh sẽ làm giảm sự hình thành các khố u nang.
Hiện nay, có rất nhiều các vị thuốc thiên nhiên có tác dụng điều hòa kinh nguyệt, tác dụng kiểu estrogen như đương quy, hương phụ, xuyên khung (Nhũ ngọc)...

• Phẫu thuật
Phẫu thuật cắt bỏ u nang vú là cần thiết đối với một số trường hợp bất thường.

Chú thích

Tham khảo
• Cẩm nang Vú và các bệnh về Vú, Susan Love, 2010
• 100 câu hỏi và câu trả lời về ung thư vú, Zora K. Brown
• http://www.mayoclinic.com/health/breastcysts/DS01071/DSECTION=causes
• http://www.thewomens.org.au/.../BreastCare/cysts_English.pdf
• http://www.cpmc.org/services/women/breast/breast_cyst.html
• http://www.breastcancercare.org.uk/breast-cancer-information/benign-breast-conditions/breast-cysts

Y học
Bệnh liên quan đến vú


title: Chùa Thiên Bửu (thượng)

text:
Chùa Thiên Bửu (thượng) là một ngôi chùa cổ tọa lạc tại thôn Điềm Tịnh, xã Ninh Phụng, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Chùa do Hòa thượng Tế Hiển - Bửu Dương khai sơn vào khoảng triều Lê Cảnh Hưng, trước năm 1763 (1)

Kiến trúc
Chùa được kiến trúc theo kiểu chữ "Môn" gồm Chánh điện, Đông lang, Tây lang. Chánh điện có 3 gian, bài trí tôn nghiêm. Gian giữa ngôi chánh điện đặt pho tượng Phật Thích Ca ngồi cao lớn sơn son thếp vàng, cùng nhiều tượng Phật khác như Phật A Di Đà, Phật Di Lặc... Gian bên trái thờ đức Quán Thế Âm Bồ Tát, gian bên phải thờ Ông, tức Quan Công. Nhà Tây thờ vị sơ Tổ Thiền tông Bồ Đề Đạt Ma, cùng bài vị của Tổ khai sơn và các vị trụ trì.

Các câu đối trong chùa
Trong chùa có các câu đối:

Trước tiền đường của Tổ Phước Tường:

Thiên đạo hoằng khai, thiên cá tu hành thiên cá đắc

Bảo vân quảng nhuận thất trùng lan thuẫn thất trùng tu.

Tạm dịch:

Chánh pháp mở ra, ngàn kẻ tu hành ngàn kẻ được
Mây lành toả khắp, bảy hàng cây báu bảy hàng tu.

Trước sân:

Điềm lãng phất khai kim thế giới

Tịnh trần lộ xuất ngọc lâu đài.

Tạm dịch:

Sóng lặng mở toang kìa cực lạc

Bụi trong ra khỏi cảnh ta bà.

Trước cổng tam quan:

Thiên nhân cung kính Thế Tôn, phước huệ viên dung khai giác lộ.

Bửu địa trang nghiêm Phật tổ. nhân duyên thành tựu khải từ môn

Tạm dịch

Trời người cung kính Thế Tôn phước huệ tròn đầy mở đường giác

Đất quý trang nghiêm cõi Phật, duyên lành viên mãn khải từ môn
Cổng bên phải "Bồ Đề Viện" có câu đối "Đáo thử thiền môn yếu dĩ từ bi khởi niệm"
Cổng bên trái: "Bát Nhã Môn" với câu đối "Đăng ư giác địa duy kỳ hỉ xả vi tâm"
Đúng là:
Đi đến của chùa đem lòng hỉ xã.
Bước vào cảnh Phật giữ dạ từ bi.

Tháp Bửu Dương

Tháp Bửu Dương là nơi an nghỉ của tổ sư khai sơn Hoà thượng Tế Hiển - Bửu Dương, cấu trúc hình chữ kim bát giác đứng trên bệ đế tám cạnh. Tháp cao 5,5m, trên đỉnh có mô hình hoa sen đỡ bầu rượu, tất cả có 7 tầng vị chi 56 mặt và 56 góc, 56 góc của tháp gắn 56 đầu rồng. Chung quanh tháp bao bọc bờ thành cao 1m rộng 6 tấc, bốn góc thành xây đắp 4 hoa sen. Tầng trên cùng, ba mặt trước trang trí hình lưỡng long tranh châu, các mặt chung quanh còn lại đắp hình những linh vật kỳ lân phụng hoàng. Kế dưới là tầng có 40 mặt chạm trổ chữ bùa, hình mai lan cúc trúc… Tầng dưới cùng phía trước đặt tấm bia, 7 mặt còn lại khắc các bài kệ bài tán bằng thể ngũ ngôn hay bát cú.

Chú thích và tham khảo

 Thích Ngộ Tánh

Chùa tại Khánh Hòa


title: Gobiesociformes

text:
Gobiesociformes là một bộ cá vây tia, bao gồm một họ duy nhất là Gobiesocidae với 47 chi và khoảng 160 loài đã biết. Phần lớn các loài là cá biển, được tìm thấy trong vùng nước nông của Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Chúng là những loài cá sống ở tận đáy, một số nơi trú ẩn trong các loài nhím biển hoặc huệ biển. Trong phân loại của Betancur et al. (2014) thì họ Gobiesocidae/bộ Gobiesociformes (trong vai trò của phân bộ Gobiesocoidei) được xếp trong bộ Blenniiformes, nhưng trong phân loại năm 2017 thì các tác giả lại công nhận bộ này.

Phân họ và chi

Danh sách lấy theo FishBase:

Phân họ Cheilobranchinae
 Alabes
Phân họ Gobiesocinae
 Acyrtops
 Acyrtus
 Apletodon
 Arcos
 Aspasma
 Aspasmichthys
 Aspasmodes
 Aspasmogaster
 Briggsia
 Chorisochismus
 Cochleoceps
 Conidens
 Creocele
 Dellichthys
 Derilissus
 Diademichthys
 Diplecogaster
 Diplocrepis
 Discotrema
 Eckloniaichthys
 Gastrocyathus
 Gastrocymba
 Gastroscyphus
 Gobiesox
 Gouania
 Gymnoscyphus
 Haplocylix
 Kopua
 Lecanogaster
 Lepadichthys
 Lepadicyathus
 Lepadogaster
 Liobranchia
 Lissonanchus
 Modicus
 Opeatogenys
 Parvicrepis
 Pherallodichthys
 Pherallodiscus
 Pherallodus
 Posidonichthys
 Propherallodus
 Rimicola
 Sicyases
 Tomicodon
 Trachelochismus

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ sau đây vẽ theo Betancur et al. (2013, 2014, 2017):

Tham khảo