title: Dận Lễ

text:
Doãn Lễ (chữ Hán: 允禮; ; 24 tháng 3, 1697 - 21 tháng 3, 1738), Ái Tân Giác La, tự Tuyết Song (雪窗), hiệu Xuân Hòa chủ nhân (春和主人), thất danh Tự Đắc viên (自得园), Xuân Hòa đường (春和堂), Tĩnh Viễn trai (静远斋), là hoàng tử thứ 17 tính trong số những người con sống tới tuổi trưởng thành của Thanh Thánh Tổ Khang Hi Đế. Người Mãn Châu Chính Hồng kỳ, thuộc Hữu dực cận chi Chính Hồng kỳ Đệ nhất tộc.

Tiểu sử
Hoàng tử Doãn Lễ nguyên tên là Dận Lễ (胤禮), sinh vào giờ Dần ngày 2 tháng 3 (âm lịch) năm Khang Hi thứ 36 (1697), là người con duy nhất của Thuần Dụ Cần phi Trần thị, xuất thân người Hán. Ngay từ thuở nhỏ, ông đã bộc lộ là một người thông minh, học giỏi nhưng khác với các Hoàng tử khác ông không hề có tham vọng với ngai vàng. Ông được đánh giá là một người khôn ngoan và cẩn trọng, có nhiều đóng góp cho triều đình. Khi Ung Chính Đế lên ngôi, ông đổi tên thành Doãn Lễ để tránh phạm huý. Năm Khang Hi thứ 60 (1721), tháng 10, ông được giao quản lý sự vụ Trung Chính điện (中正殿). Cũng trong khoảng thời gian cuối thời Khang Hi này, ông được phong làm Cố Sơn Bối tử.

Năm Ung Chính nguyên niên (1723), tháng 4, ông được ban tước Đa La Quả Quận vương (多羅果郡王). Phong hiệu "Quả" của Doãn Lễ, Mãn văn là 「kengse」, ý là "Quyết đoán", "Quả cảm"; phủ đệ của ông nằm ở cửa Tây của Đông Quan viên (東官園) phía thành Đông, Bắc Kinh. Phủ chia làm hai bộ phận là Tây lộ cùng Đông lộ, lấy Tây lộ làm chủ thể, cửa chính 5 gian, chính điện 7 gian, điện thờ phụ 7 gian, hậu điện 5 gian, tẩm điện cùng Hậu trảo điện đều 7 gian. Phía Đông có khu sinh hoạt, trong đó có có hoa viên. Tháng 5 cùng năm, ông được giao quản lý sự vụ Ngự thư xứ của Võ Anh điện. Đến tháng 7, ông thay quyền Hữu dực Tiền phong Thống lĩnh và Hộ quân Thống lĩnh, trở thành Nghị chính Vương Đại thần. Cũng trong năm nay, ông bắt đầu thay quyền xử lý sự vụ Đô thống Hán quân Tương Lam kỳ.

Năm thứ 2 (1724), tháng giêng, ông chính thức nhậm chức Đô thống Hán quân Tương Lam kỳ. Tháng 5 thì điều làm Đô thống Mãn Châu Tương Hồng kỳ. Năm thứ 3 (1725), tháng 8, ông được giao quản lý sự vụ của Thượng thư Lý Phiên viện. Cũng trong tháng này, ông được tăng bổng lộc và cận vệ lên hàng Thân vương vì sự siêng năng và trung thực. 1 năm sau, ông được giao quản lý sự vụ Đô thống Mãn Châu Tương Lam kỳ và kiêm quản Quốc tử giám. Năm thứ 6 (1728), tháng 2, ông được thăng làm Hòa Thạc Quả Thân vương (和碩果親王) và được bổ nhiệm vào Quân cơ xứ, cơ quan quyền lực bậc nhất thời nhà Thanh lúc bấy giờ. Với cương vị Quân cơ đại thần, ông được giao các nhiệm vụ quan trong như hộ tống Đạt Lai Đạt Ma trở về Tây Tạng và kiểm tra quân đội đóng trên đường đi. Ông cũng được biết đến là một nhà bảo trợ và học giả của Phật giáo Tây Tạng. Tháng 9 cùng năm, Doãn Lễ được giao quản lý sự vụ Thượng dụ xứ (上谕处) và kiêm quản Đô thống Mông Cổ Tương Lam kỳ.

Năm thứ 7 (1729), tháng 7, ông chịu trách nhiệm tổng lý sự vụ Công bộ Thượng thư. 1 năm sau, ông lần lượt quản lý sự vụ Viên Minh Viên Bát kỳ binh đinh và Hộ bộ Tam khố. Đến năm thứ 12 (1734), ông trở thành Tông lệnh, đứng đầu Tông Nhân phủ, và kiêm quản sự vụ Hộ bộ. Khi Ung Chính Đế băng hà, Doãn Lễ là một trong những người được mệnh phụ chính, tổng lý sự vụ giúp Càn Long Đế vừa lên ngôi. Năm Càn Long thứ 3 (1738), ngày 2 tháng 2 (âm lịch), Quả Thân vương Doãn Lễ qua đời khi 42 tuổi, được truy phong thụy hiệu là Nghị (毅). Ông được táng ở Thượng Nhạc Các trang (上岳各莊) tại huyện Dễ, tỉnh Hà Bắc.

Tương quan
Nhìn chung, Quả Nghị Thân vương Doãn Lễ là một người em khá được trọng dụng của Ung Chính Đế, địa vị có thể tương đương một chi Di Hiền Thân vương Dận Tường và Trang Khác Thân vương Doãn Lộc. Sinh thời Doãn Lễ đặc biệt yêu thích và có tài năng trong các lĩnh vực thư pháp và thơ ca. Ngoài ra, ông cũng rất yêu thích du lịch và đã đi thăm gần hết các ngọn núi nổi tiếng ở Tứ Xuyên. Vì giỏi thư họa và thi từ, Doãn Lễ có các tác phẩm như "Tĩnh Viễn trai thi tập" (靜遠齋詩集) không phân quyển, "Xuân Hòa đường thi tập" (春和堂詩集) 2 quyển, "Phụng sứ ký hành thi" (奉使紀行詩) 1 quyển, "Xuân Hòa đường kỷ ân thi" (春和堂紀恩詩) 1 quyển, "Tuyết song tạp vịnh" (雪窗雜詠) 1 quyển cùng "Xuân Hòa đường toàn tập" (春和堂全集) 8 quyển.

Khi còn sống, Doãn Lễ chỉ có một con trai, nhưng cũng chết yểu, khi ông qua đời thì đã hoàn toàn tuyệt tự. Càn Long Đế hạ chỉ: ["Quả Thân vương hoăng thệ. Trẫm niệm tình thân, tước vị nên nối tiếp truyền đời, nhưng Vương qua đời lại không con, làm sao có thể kế tục truyền tước được. Nay mệnh Trang Thân vương, Hòa Thân vương, Thận Quận vương, Đại học sĩ Ngạc Nhĩ Thái và Trương Đình Ngọc hội nghị cụ tấu"]. Sau, các đại thần kiến nghị đem em út của Càn Long Đế là Hoàng lục tử Hoằng Chiêm làm kế tự cho Quả vương phủ, Cao Tông ra chỉ dụ: ["Phụng vấn Hoàng thái hậu, theo Hoàng thái hậu ý chỉ, cũng như có kiến nghị từ các Vương đại thần, nay lệnh Lục a ca Hoằng Chiêm tập phong Quả Thân vương"]. Do vậy Hoằng Chiêm nhập Quả vương phủ, trở thành Kế tổ của dòng dõi này.

Quả vương phủ một chi nhập kỳ, được phân đến "Hữu dực cận chi Chính Hồng kỳ đệ nhất tộc", cùng một kỳ tịch với Thành vương phủ (hậu duệ Vĩnh Tinh), Bối lặc Vĩnh Cơ phủ và Chung vương phủ (hậu duệ Dịch Hỗ). Về sau, Quả vương phủ nam duệ không có nhiều, trên phương diện lịch sử cũng không thấy điều gì nổi trội. Từ năm 1937, hậu duệ nam giới của Quả vương phủ lưu lại chỉ còn 10 người, sau đó cũng không thấy tung tích, có khả năng đã hoàn toàn tuyệt tự. Phủ đệ về sau cũng bị trao cho Thụy Thân vương Miên Hân, một chi Quả vương phủ phải dọn đến Mạnh Đoan hồ đồng (孟端胡同).

Gia quyến

Thê thiếp
 Đích Phúc tấn: Nữu Hỗ Lộc thị (鈕祜祿氏), con gái của Quả Nghị công A Linh A (阿靈阿), cháu gái của Át Tất Long.
 Trắc Phúc tấn: Mạnh thị (孟氏), con gái của Đạt Sắc (達色).
 Hậu duệ:
 Trưởng tử (1732), sinh giờ Tuất ngày 16 tháng 4 năm Ung Chính thứ 10, qua đời ngày 8 tháng 10 cùng năm, khi được 6 tháng tuổi, mẹ là Mạnh thị.
 Trưởng nữ (1734 - 1735), chết non, mẹ là Mạnh thị.
 Con thừa tự: Quả Cung Quận vương Hoằng Chiêm, con trai thứ 10 của Ung Chính Đế.

Phim ảnh
Được diễn bởi Lý Đông Học trong bộ phim Chân Hoàn truyện (2012).

Xem thêm
 Quý tộc nhà Thanh
 Dận Đào
 Dận Tường

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu

Hoàng tử nhà Thanh
Thân vương tông thất nhà Thanh
Quả Thân vương
Người Mãn Châu Chính Hồng kỳ


title: Cá dao kính

text:
Cá dao kính (tên khoa học Eigenmannia virescens) là một loài cá yếu điện tìm thấy ở Nam Mỹ. Nó được bán trên thị trường như một loài cá cảnh.

Phân bố
Loài này được phân bố rộng rãi trong các con sông của Nam Mỹ. Phạm vi của họ kéo dài từ lưu vực sông Magdalena ở Colombia đến Rio de La Plata ở Argentina, bao gồm Peru, Bolivia, Paraguay, Uruguay, Brasil, Venezuela, Guyana và Suriname.

Chú thích

Tham khảo

V
Cá nước ngọt Nam Mỹ
V
Động vật được mô tả năm 1847


title: Súng trường Gras

text:
Súng trường Gras kiểu 1874 do Basile Gras thiết kế và là súng trường tiêu chuẩn của quân đội Pháp từ 1874-1886 với nhiều phiên bản. Súng trường Gras đã được quân đội Pháp sử dụng khi xâm lược Việt Nam cuối thế kỉ 19 và một số được trang bị cho lính thuộc địa người Việt. Do tình trạng thiếu vũ khí nghiêm trọng nên trong giai đoạn đầu Kháng chiến chống Pháp, súng trường Gras vẫn được Quân đội Nhân dân Việt Nam tận dụng để chiến đấu. Súng nạp đạn rời từng viên từ đuôi nòng nên được gọi là "khai hậu".

Mô tả

Súng trường Gras sử dụng cỡ đạn 11mm và sử dụng thuốc súng đen có trọng lượng 25 gram. Là vũ khí mạnh mẽ và có thể sử dụng cận chiến tốt, nhưng không có ổ đạn, do đó chỉ có thể bắn một phát bắn sau khi nạp. Súng có thể được gắn lưỡi lê vào đầu nòng, cho nên được gọi là "1874 "Gras" Sword Bayonet". Về sau súng được thay thế bằng súng trường Lebel năm 1886 - khẩu súng trường đầu tiên sử dụng thuốc súng không khói. Trong khi đó, đã có khoảng 400.000 Gras súng được sản xuất.

Các hộp đạn Gras được sản xuất để đáp ứng với sự phát triển của hộp đạn thiết kế bởi Đại tá Boxer năm 1866 (hộp đạn Boxer), và những năm 1870 Đế quốc Anh dựa trên mẫu này để chế tạo khẩu Martini-Henry. Những người sau đó đã bắt chước theo súng này để làm ra những khẩu súng khác.

Quân đội Hy Lạp đã thông qua việc sử dụng Gras trong năm 1877, và nó được sử dụng trong tất cả các cuộc xung đột tới tận Chiến tranh Thế giới Thứ hai. Nó đã trở thành vũ khí được ưa chuộng của lực lượng du kích Hy Lạp, từ các cuộc nổi dậy khác nhau đối với Đế chế Ottoman cho kháng chiến chống Đức, và trở thành huyền thoại. Được thêm vào trong tiếng Hy Lạp, các grades  (γκράδες) là từ thông tục áp dụng cho tất cả các khẩu súng trường trong nửa đầu của thế kỷ 20. Được sản xuất bởi xưởng vũ khí d'Armes de Saint-Étienne, một trong những nhà máy sản xuất vũ khí của các chính phủ Pháp. Tuy nhiên hầu hết các súng Gras (60.000) được sử dụng bởi quân đội Hy Lạp đã được sản xuất theo giấy phép của Steyr ở Áo.

Súng trường Gras là một phần cảm hứng cho sự phát triển của súng Murata của Nhật Bản, loại súng đầu tiên được sản xuất và cung cấp trong nước của Nhật Bản.

Do tình trạng thiếu vũ khí trong Thế chiến thứ nhất, Pháp gửi 450.000 súng Gras cho Nga. Pháp cũng chuyển đổi 146.000 súng trường bắn 8mm Lebel trong năm 1914. Những khẩu Súng trường Gras đã được sử dụng bởi quân đội Hy Lạp tới tận cuối năm 1941 trong trận Crete.

Súng trường Cao Thắng
Theo nhà sử học Việt Nam Phạm Văn Sơn, một tướng lĩnh Việt Nam trong cuộc khởi nghĩa Hương Khê tên là Cao Thắng, đã phụ trách sản xuất một phiên bản súng theo thiết kế "mẫu súng trường bắn nhanh năm 1874 của Pháp".

Thấy nghĩa quân trang bị thiếu thốn, Cao Thắng ngày đêm suy nghĩ cách chế được một khẩu súng trường dựa theo kiểu của Pháp. Một hôm, nghĩa quân phục kích, tiêu diệt một toán lính gồm hai viên quan Pháp và 15 lính Việt mang súng áp tải một hòm bạc để phát lương cho lính đóng ở đồn Phố Châu. Thu được 17 khẩu súng trường, hơn 600 viên đạn và mấy nghìn đồng bạc. Có súng Pháp, Cao Thắng đã tập trung những thợ rèn giỏi nghiên cứu và rèn đúc theo mẫu.

Đề cập đến việc Cao Thắng rèn đúc vũ khí, sử gia Phạm Văn Sơn viết:Một sự khó khăn nhất bấy giờ đối với nghĩa quân là vấn đề vũ khí. Kinh nghiệm cho thấy gươm giáo, gậy guộc không chống nổi súng đồng...Cho nên Cao Thắng liền nghĩ cách chế tạo súng đạn...Trong một trận giáp chiến trên đường Nghệ An-Hương Sơn, Cao Thắng đoạt được 17 khẩu súng trường bắn mau của quân Pháp...Ông liền cho thợ rèn ở hai làng là Vân Chàng và Trung Lương (Hà Tĩnh) lấy súng làm mẫu... Sau mấy tháng ròng đúc được 350 khẩu như hệt kiểu súng năm 1874 của Pháp...<ref>Lược theo 'Việt sử tân biên (sách đã dẫn, tr. 147). Tuy nhiên "vì nòng súng không xẻ rãnh, cho nên đạn không đi xa được" (lời của đại úy Charles Gosselin. Việt Nam sử lược trích dẫn lại, tr. 566).</ref>

Cao Thắng đã tháo một khẩu súng ra thành từng mảnh, xem xét kích thước, công dụng của từng bộ phận, rồi đốc thúc thợ rèn cứ theo đúng kích thước mà làm, nếu hỏng thì rèn lại… cho đến kỳ được mới thôi. Sắt làm súng được thu gom trong nhân dân, còn vỏ đạn thì góp nhặt những mâm đồng, nồi đồng đập dẹp, dát mỏng mà cuốn lại. Thuốc súng thì dùng từ diêm tiêu đào tìm trong hang núi. Riêng nòng súng thì phải làm từ gọng ô. Sau hai tháng, Cao Thắng cùng với những người thợ đã chế tạo được 350 súng trường kiểu Pháp.

Đại úy Ch. Gosselin trong quyển sách L’Empire d’Annam (Đế quốc An Nam) đã viết: “Các khẩu súng kiểu 1874 này được sản xuất bí mật tại những địa điểm mà chúng ta không phát hiện ra được và với một khối lượng rất nhiều. Tôi đã mang về Pháp vài khẩu súng này, chúng giống về tất cả mọi phương diện so với những khẩu súng do các công binh xưởng của chúng ta sản xuất… Chúng chỉ khác với những khẩu súng của chúng ta về hai điểm mà thôi: Lò xo xoáy ốc được tôi chưa đủ và lòng súng không có xẻ rãnh; hậu quả của điều này là đạn đi không xa. Tuy nhiên, những khẩu súng này đã bắn chết rất nhiều binh lính và sĩ quan người Âu và binh lính người bản xứ”''

Súng của Cao Thắng có 2 hạn chế: Đầu tiên, lò xo kim hỏa làm bằng gọng ô, chỉ bắn được 6 phát thì bị nhiệt độ cao làm yếu đi, không bắn được tiếp, nên cứ bắn 6 phát lại phải rót nước vào lò xo để bắn tiếp. Nhược điểm thứ 2 là nòng súng không có rãnh xoắn, nên độ chính xác thấp hơn súng nguyên mẫu. Dẫu vậy thì súng cũng đã vượt trội hơn súng hỏa mai và mọi loại súng nòng trơn nạp đạn từ miệng nòng hồi giữa thế kỷ 19, có nhiều điểm còn tiên tiến hơn súng trường Chassepot (loại súng mà quân Pháp sử dụng giai đoạn 1865-1873). Ở cự ly tác chiến dưới 200 mét thì súng Cao Thắng chỉ kém chút ít so với súng trường Gras Model 1874 mà quân Pháp dùng khi đó.

Le Normand ước lượng là tổng số vũ khí do nghĩa quân khởi nghĩa Hương Khê tự sản xuất và sử dụng cho đến 1895 là từ 1.200 đến 1.300 khẩu. Nếu tính cả số thiệt hại và phá huỷ do quân Pháp gây ra nhiều lần khi tấn công vào các căn cứ địa của nghĩa quân, thì tổng số vũ khí do nghĩa quân chế tạo được lên đến hàng ngàn khẩu. Sau khi đàn áp xong cuộc khởi nghĩa, tháng 1 năm 1897, thực dân Pháp đã thu được 403 khẩu súng, 328 nòng súng, 103 súng hỏa mai.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 A History of Greek Military Equipment (1821-today): Gras rifle

Súng trường Pháp
Súng trường cổ


title: Ngô Quân Miện

text:
Ngô Quân Miện (1925-2008) là nhà thơ, nhà văn, dịch giả, quê Hà Tây. Hội viên Hội nhà văn Việt Nam (1979). Tổng biên tập báo Độc lập; Uỷ viên BCH Hội nhà báo Việt Nam.

Tiểu sử, sự nghiệp
Nhà văn Ngô Quân Miện sinh ngày 27/9/1925 tại Khê Thượng, xã Sơn Đà, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây (Hà Nội), cùng xóm với cụ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Ông là con một ông đồ nho dự khoa thi hương cuối cùng.Ông học ở trường làng, trường huyện rồi học trung học ở thị xã Sơn Tây

Ông có thơ và truyện in báo lúc 14 tuổi vào năm 1939 trên báo Tin mới với 2 tác phẩm viết cho thiếu nhi. Trước tháng 8-1945, Ngô Quân Miện học trung học canh nông, cán bộ kỹ thuật canh nông. Sau hòa bình 1954, ông học tại chức khoa Ngữ văn, viết báo, viết văn từ khi trong kháng chiến chống Pháp.

Ông từng làm Tổng biên tập báo Độc lập, ủy viên BCH Hội Nhà báo Việt Nam khóa IV, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1979).

Ông có nhiều bài thơ, văn được đăng trong sách tiếng Việt cho học sinh tiểu học.

Tác phẩm
Thể loại: Thơ, truyện ngắn, bút ký, văn học dịch.

Ông có các tác phẩm tiêu biểu như:

_Ngoài vườn lan (1939)

_Qua cầu sông Đuống (1960-1961)

_Tặng anh công nhân xây dựng (1960-1961)

_Bông Hoa cỏ (1981)

_Đất ngọn nguồn (1982)

_Bay chuyền (1976)

_Ngày cưới (1961)

_Gương mặt Hồ Tây (1979)

_Hoa đồng (1978)

_Chú bé nhặt bông gạo (1994)

_Mưa nắng tình yêu (1990)

_Maria tới Paris (1993)

_Núi Đôi (Tập thơ 1991)

_Con mèo ú tim (1996)

Tham khảo

Người Hà Tây
Nhà thơ Việt Nam


title: Mola alexandrini

text:
Mola ramsayi, là một loài cá thuộc họ Molidae. Nó liên quan chặt chẽ đến Mola mola, và được tìm thấy tại Nam bán cầu.

Mô tả
Mola ramsayi có một cái miệng tương đối nhỏ và răng của nó hợp nhất thành một cái mỏ vẹt. Nó có thể đạt chiều dài tới 3,3 mét (11 ft).

Phân bố
Mola ramsayi được tìm thấy ở phía Tây Nam Thái Bình Dương, đặc biệt là xung quanh Úc và New Zealand và Đông Nam Thái Bình Dương xung quanh Chile. Phạm vi của nó cũng kéo dài đến khu vực Đông Nam Đại Tây Dương gần Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

R


title: Wëllem IV của Luxembourg

text:
William IV (ngày 22 tháng 4 năm 1852 - ngày 25 tháng 2 năm 1912) trị vì Luxembourg với vị trí Đại Công tước từ 17 tháng 11 năm 1905 cho đến khi ông qua đời. Ông kế vị cha mình, Adolphe của Luxembourg. Ông còn nắm giữ tước hiệu Công tước xứ Nassau.

William IV là một tín đồ Tin Lành, tôn giáo của Nhà Nassau. Ông kết hôn với Công chúa Marie Anne của Bồ Đào Nha, kể từ đó William IV và tất cả các Đại công tước Luxembourg trở thành những con chiên của Công giáo.

Tham khảo

Liên kết
Grand-Ducal House of Luxembourg

Đại công tước Luxembourg
Công tước xứ Nassau


title: Adolphe của Luxembourg

text:
Adolphe của Luxembourg (; 24 tháng 07 năm 1817 - 17 tháng 11 năm 1905) là vị quân chủ đầu tiên của Luxembourg từ Nhà Nassau-Weilburg.

Ông nguyên tên là Adolph Wilhelm Carl August Friedrich xứ Nassau-Weilburg (), con trai của công tước Wilhelm I xứ Nassau và người vợ đầu tiên, công nương Luise xứ Sachsen-Hildburghausen. Em gái của Adolphe, Sophia, là vợ của Oscar II của Thụy Điển.

Tham khảo

Đại công tước Luxembourg
Công tước xứ Nassau


title: Cá bống đầu bò

text:
Cá bống đầu bò (tên khoa học Cottus gobio) là một loài cá nước ngọt ở châu Âu, chủ yếu là ở các sông. Nó là một thành viên của họ Cottidae.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1758
Cá châu Âu
Cá nước ngọt châu Âu


title: Cá láng nhiệt đới

text:
Cá láng nhiệt đới, tên khoa học Atractosteus tropicus, là một loài cá được tìm thấy ở nước ngọt từ miền nam México đến Costa Rica, báo cáo đạt đến độ dài lên đến 1,25 m trong tự nhiên (mặc dù thường nhỏ hơn nhiều trong điều kiện nuôi nhốt). Cá thể nặng nhất được biết đến khối lượng từ 2,89 kg (6,4 lb). Cá láng nhiệt đới trông rất giống Lepisosteus osseus về màu sắc và các đốm, nhưng có thể được phân biệt bởi mõm ngắn, rộng hơn. Chế độ ăn uống của cá láng nhiệt đới bao gồm chủ yếu là các loài cichlidae và cá.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1863


title: Đại công tước Luxembourg

text:
Đại công tước Luxembourg (; ; ) là tước hiệu của vị quân chủ Đại công quốc Luxembourg. Khởi đầu từ một bá quốc chư hầu của Đế quốc La Mã Thần thánh, Luxembourg đã phát triển và được công nhận tư cách đại công quốc kể từ ngày 15 tháng 3 năm 1815, trong cùng một liên minh cá nhân với Hà Lan cho đến năm 1890, trở thành một quốc gia độc lập, có chủ quyền như ngày nay.

Kể từ khi lập quốc từ năm 1815, đã có 9 vị quân chủ giữ tước vị Đại công tước Luxembourg, gồm cả vị quân chủ đương kim: Đại công tước Henri. Trong đó có 3 người là quân chủ Hà Lan và 2 nữ đại công tước.

Các Đại công tước Luxembourg

Vương triều Orange-Nassau

Vương triều Nassau-Weilburg

Tước hiệu đầy đủ của Đại công tước Henri
Tước hiệu đầy đủ của Đại Công tước Henri: "Nhờ Ơn Sủng của Thiên Chúa, Đại Công tước của Luxembourg, Công tước xứ Nassau, Bá tước xứ Palatine của sông Rhine, Bá tước của Sayn, Königstein, Katzenelnbogen và Diez, Burgrave của Hammerstein, Lãnh chúa của Mahlberg, Wiesbaden, Idstein, Merenberg, Limburg và Eppstein. "tuy nhiên, lưu ý rằng rất nhiều các danh hiệu được tổ chức mà không liên quan đến các quy tắc nghiêm ngặt của thừa kế.

Xem thêm
 Danh sách quân chủ Luxembourg

Tham khảo

Liên kết
 www.monarchie.lu (French only)

Danh sách vua
Đại công tước Luxembourg
Nguyên thủ quốc gia
Quân chủ lập hiến


title: Mahlberg

text:
Mahlberg là một thị trấn ở Ortenaukreis, phía Tây Baden-Württemberg, Đức. Nó nằm 8 km về phía tây nam của Lahr.

Tham khảo


title: Cá bướm châu Phi

text:
Cá bướm châu Phi hay Cá bướm nước ngọt, tên khoa học Pantodon buchholzi, là loài duy nhất trong chi đơn loài Pantodon, họ Pantodontidae trong bộ Osteoglossiformes. Nó không có liên quan chặt chẽ với họ Cá bướm.

Mô tả và tập tính
Cá bướm nước ngọt là loài các nhỏ, không lớn hơn 13 cm, có vây ngực rất lớn. Chúng có bong bóng lớn và nhiều mạch máu cho phép chúng có thể thở bằng không khí trên mặt nước. Cá bướm nước ngọt là loài cá ăn thịt, thức ăn chủ yếu là các loài côn trùng và cá nhỏ hơn.

Cá bướm nước ngọt là thợ săn mặt nước chuyên nghiệp. Mắt của chúng hướng thẳng lên mặt nước, miệng thì thích hợp để bắt con mồi nhỏ trên mặt nước. Nếu tốc độ trong nước đủ nhanh, Cá bướm nước ngọt có thể nhảy và lướt một đoạn ngắn trên mặt nước để tránh bị ăn thịt. Nó cũng vẫy vây ngực khi lướt trên mặt nước do các cơ ngực đặc trưng, khả năng này khiến cho chúng có tên là Cá bướm nước ngọt.

Khi Cá bướm nước ngọt đẻ trứng, chúng sinh ra một lượng trứng lớn nổi trên mặt nước. Sự thụ tinh trứng được cho là từ trong bụng cá. Trứng nở sau khoảng bảy ngày.

Phân bố
Cá bướm nước ngọt được tìm thấy trong vùng nước tù có tính acid nhẹ ở Tây Phi. Chúng cần nhiệt độ quanh năm 73-86 °F (23–30 °C). Chúng được tìm thấy trong các vùng nước tù hoặc có dòng chảy yếu và có nhiều cây thủy sinh trên mặt nước. Chúng thường được nhìn thấy trong hồ Chad, lưu vực sông Congo, khắp vùng hạ lưu Niger, Cameroon, Ogooue, và Thượng lưu Zambezi. Chúng cũng đã được tìm thấy ở châu thổ sông Niger, hạ lưu Ogun, và hạ lưu sông Cross (sông Oyono).

Trong hồ thủy sinh
Cá bướm nước ngọt được nuôi trong các hồ thủy sinh lớn, mỗi hồ chỉ nên nuôi một con vì Cá bướm nước ngọt có thể tấn công nhau hoặc các loài các mặt nước khác. Mặt hồ phải được đậy kín do Cá bướm nước ngọt có tập tính nhảy. Chúng sẽ sống tốt hơn với cây thủy sinh, đặc biệt là các loài cây nổi gần bề mặt nước, tạo nơi trú ẩn sẽ làm giảm stress. Chúng thích hợp với môi trường nước có pH 6,9-7,1, và KH 1-10. Trong hồ thủy sinh, Cá bướm nước ngọt có thể phát triển tới 13 cm. Không nên nuôi Cá bướm nước ngọt chung với các loài cá có đặc tính ăn/rỉa vây hoặc các loài hay tấn công khác. Cá bướm nước ngọt ăn bất cứ con các nào vừa miệng của nó, vì vậy nên đảm bảo kích thước hồ sao cho các tầng giữa và các tầng đáy không chạm mặt chúng. Chúng thường không ăn thức ăn công nghiệp, tốt nhất là cho chúng ăn dế hoặc côn trùng sống hay đóng hộp. Chúng thích nước tĩnh, vì vậy hệ thống lọc không nên quá mạnh.

Chú thích

Tham khảo

 Innes, Dr William T., EXOTIC AQUARIUM FISHES, Innes Publishing Co. Philadelphia, 1935

B
Cá châu Phi
Động vật được mô tả năm 1877


title: Arapaima leptosoma

text:
Arapaima leptosoma là một loài cá nước ngọt mới được phát hiện đặc hữu của khu dự trữ Mamiraua ở Brasil. Nó có một gốc đuôi sâu so với các loài khác trong chi của nó. Nó là thành viên mới nhất của Arapaima được mô tả từ năm 1847. Loài thành viên của chi Arapaima là loài cá nước ngọt lớn nhất ở Nam Mỹ. Cũng giống như các thành viên khác của chi Arapaima, loài cá này có thể hít thở không khí.

Chú thích

Tham khảo

L
Hóa thạch sống
Động vật được mô tả năm 2013


title: Găng

text:
Găng có thể là:
Găng tay, còn gọi là bao tay, tất tay.
Tên gọi của một số loài thực vật thuộc họ Thiến thảo:
Tên cụ thể chỉ loài Aidia chantonea, hoặc chi Aidia nói chung;
Tên gọi của chi thực vật Canthium;
Tên gọi của chi thực vật Fagerlindia;
Tên gọi của chi thực vật Oxyceros;
Tên gọi của chi thực vật Randia;
Tên gọi của chi thực vật Rothmannia;
Tên Việt hóa của Gantt (Henry Gantt) như trong sơ đồ Gantt;


title: Randia (thực vật)

text:
Randia, tên tiếng Việt găng, tên tiếng Anh indigoberry, là một chi các loài cây bụi hoặc cây nhỡ trong họ Thiến thảo (Rubiaceae) sống ở vùng tân nhiệt đới. Danh lục thực vật quốc tế (IPNI) liệt kê tổng cộng 738 danh pháp thuộc chi, bao gồm cả danh pháp đồng nghĩa. Một số loài bản địa Úc đã được xếp lại vào chi Atractocarpus. Trong số đó có các loài cây trồng trong vườn như Atractocarpus chartaceus và A. fitzalanii.

Carl Linnaeus đặt tên Randia để tưởng nhớ Isaac Rand.

Một số loài tiêu biểu

Trước đây thuộc chi

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Randia tại CSDL của USDA PLANTS.


title: Randia

text:
Randia có thể là tên của:
Chi các loài chim: Randia;
Chi các loài thực vật: Randia;

Randia


title: Các ngày nghỉ lễ ở Hàn Quốc

text:
Các ngày nghỉ lễ ở Hàn Quốc là những ngày nghỉ lễ do luật pháp Hàn Quốc quy định. Vào ngày nghỉ lễ, các văn phòng cơ quan chính phủ và trường học công lập đóng cửa, trừ doanh nghiệp nhà nước. Từ đó, các công ty hay tập đoàn tư nhân có quyền ký thỏa ước tập thể quy định về việc đi làm vào ngày nghỉ lễ.

Hàn Quốc không áp dụng ngày nghỉ thay thế, nghĩa là không được nghỉ bù ngày khác nếu ngày nghỉ lễ rơi vào cuối tuần. Tháng 4 năm 2013, có nguồn tin cho biết một tiểu ban trong Quốc hội Hàn Quốc đã thông qua một luật cho phép nghỉ bù nếu ngày lễ rơi vào thứ Bảy hoặc Chủ nhật.

Các ngày nghỉ lễ theo quy định của luật Hàn Quốc là: Ngày Chủ nhật, các ngày nghỉ lễ quốc gia gồm Ngày Độc lập, Ngày Giải phóng, Ngày Lập quốc và Ngày Hàn ngữ, Ngày 1 tháng 1, Tết âm lịch (gồm ngày cuối tháng Chạp, ngày 1 tháng Giêng và ngày 2 tháng Giêng), Ngày Phật đản, Ngày Thiếu nhi, Ngày Tưởng niệm, Tết Trung thu (ba ngày 14, 15 và 16 tháng 8 âm lịch), Ngày Giáng sinh, Ngày bầu cử chính thức và ngày khác do Chính phủ Hàn Quốc quy định.

Danh sách ngày nghỉ lễ

Những ngày nghỉ lễ trước đây

Niên biểu thiết lập
 4 tháng 6 năm 1946: thiết lập các ngày nghỉ lễ đầu tiên
 8 tháng 9 năm 1950: chỉ định Ngày Liên Hợp Quốc (24 tháng 10) làm ngày nghỉ lễ
 19 tháng 4 năm 1956: thiết lập Ngày Tưởng niệm làm ngày nghỉ lễ
 27 tháng 3 năm 1959: thiết lập hệ thống ngày nghỉ lễ thay thế (nếu ngày nghỉ lễ rơi vào Chủ nhật thì ngày kế tiếp sẽ là ngày nghỉ lễ)
 30 tháng 12 năm 1960: hủy hệ thống ngày nghỉ lễ thay thế
 27 tháng 1 năm 1975: chỉ định Ngày Thiếu nhi, Ngày Phật đản làm ngày nghỉ lễ
 3 tháng 9 năm 1976: bỏ Ngày Liên Hợp Quốc, thêm Ngày Quân lực (1 tháng 10) làm ngày nghỉ lễ
 21 tháng 1 năm 1985: thêm Tết âm lịch (khi đó còn gọi là Ngày Dân gian) vào danh sách ngày nghỉ lễ
 11 tháng 9 năm 1986: thêm Tết Trung thu làm ngày nghỉ lễ
 1 tháng 2 năm 1989: đổi tên Ngày Dân gian thành Tết âm lịch; quy định số ngày nghỉ lễ của Tết Trung thu và Tết âm lịch là ba ngày.
 5 tháng 11 năm 1990: Ngày Quân lực và Ngày Hàn ngữ không còn là ngày nghỉ lễ
 18 tháng 12 năm 1998: bỏ ngày 2 tháng 1
 30 tháng 6 năm 2005: chỉ định Ngày Trồng cây và Ngày Hiến pháp làm ngày nghỉ lễ. Ngày Hiến pháp không còn là ngày nghỉ lễ từ năm 2008.
 6 tháng 9 năm 2006: thêm Ngày bầu cử
 28 tháng 12 năm 2012: chuyển Ngày Hàn ngữ từ 28 tháng 12 sang 9 tháng 10.

Chú thích

Danh sách (Hàn Quốc)
Văn hóa Hàn Quốc


title: Basile Gras

text:
Basile Gras (sinh ngày 2 tháng 1 năm 1836 - mất ngày 14 tháng 4 năm 1901) là một người lính, nhà phát minh và là một Thống tướng quân đội Pháp, người đã tạo ra súng trường Gras vào năm 1874..

Chú thích

Sinh năm 1836
Mất năm 1901
Sinh viên trường Bách khoa Paris
Thiếu tướng Pháp


title: Danh sách báo chí

text:
Bên dưới là danh sách liệt kê các tờ báo được phân loại theo lục địa.

Châu Phi

Châu Á

Châu Âu

Bắc Mỹ

Châu Đại dương

Nam Mỹ

Tham khảo

Danh sách báo chí


title: Danh sách báo chí Nga

text:
Báo chí quốc gia

Hàng ngày
 Komsomolskaya Pravda (Комсомольская правда), bản rộng
 Moskovsky Komsomolets (Московский комсомолец), bản rộng
 Izvestia (Известия), bản rộng
 Rossiyskaya Gazeta (Российская газета), bản rộng
 Kommersant (Коммерсантъ), bản rộng
 Trud (Труд)
 Moskovskiye Novosti (Московские новости)
 Nezavisimaya Gazeta (Независимая газета), bản rộng
 Novye Izvestiya (Новые Известия), bản rộng
 Vedomosti (Ведомости), broadsheet
 RBK hàng ngày (РБК hàng ngày), bản rộng
 Sport Express (Спорт-Экспресс), bản rộng
 Sovetsky Sport (Советский спорт), bản rộng

1 đến 4 tờ một tuần

 Argumenty i Fakty (Аргументы и Факты), hàng tuần
 Argumenty Nedeli (Аргументы недели), hàng tuần
 Novaya Gazeta (Новая газета), 3 tờ một tuần
 Zhizn (Жизнь), hàng tuần
 Kultura (newspaper) (Культура), hàng tuần

Danh sách chi tiết

Tham khảo

Nga
Báo chí Nga


title: James Meade

text:
James Edward Meade (23 tháng 6 năm 1907 – 22 tháng 12 năm 1995) là một nhà kinh tế học người Anh và là người đồng đoạt giải thưởng Nobel về khoa học kinh tế năm 1977 cùng với nhà kinh tế học Thụy Điển là Bertil Ohlin "cho những đóng góp của họ mở đường cho lý thuyết về thương mại quốc tế và chuyển dịch vốn quốc tế."

Meade sinh ra tại Swanage, Dorset. Ông học tại Malvern College và tiếp tục học ở Oriel College, Oxford năm 1926 để theo đuổi Greats, nhưng sau đó chuyển sang học triết học, kinh tế và chính trị; và ông đã đạt được một số thành tựu nổi bật đầu tiên. Mối quan tâm của ông đối với kinh tế tăng lên sau khi ông học sau đại học tại Trinity College, Cambridge (1930–31), ở đây ông đã tổ chức các cuộc thảo luận thường xuyên với các nhà kinh tế hàng đầu vào thời đó như Dennis Robertson và John Maynard Keynes.

Sau khi làm việc trong Hội quốc liên và Văn phòng nội các, ông là nhà kinh tế hàng đầu trong những năm đầu của chính phủ Attlee, trước khi nhận làm giáo sư tại LSE (1947–57) và Cambridge (1957-1967).

Tuổi trẻ và giáo dục
Meade chuyển lên sống tại thành bố Bath,Somerset ở phía tây nam nước Anh. Ông học tại của trường Lambrook tại Berkshire từ năm 1917 tới 1921, tại đây ông được học ngôn ngữ Hy Lạp và Latinh. Trong thời gian học tập tại Oriel College Oxford, vào cuối năm thứ hai Meade đã chuyển từ Greats sang triết học, chính trị và kinh tế; đây là khái niệm rất mới vào thời điểm đó, có thể bắt đầu chỉ từ năm 1921. Mối quan tâm của Meade về kinh tế lớn dần do nhiều lý do.

Ông coi tình trạng thất nghiệp nặng nề ở Vương quốc Anh trong thời kỳ giữa hai cuộc thế chiến là một mối đe dọa và tệ nạn xã hội. Cùng với C. H. Douglas, ông đã đưa ra phương thuốc chữa trị cho tệ nạn này.

Năm 1930 Meade nhận được học bổng tại Hertford college, Oxford. Tại đây ông nhận được sự lựa chọn về việc tiếp tục nghiên cứu của ông về kinh tế như một sinh viên cao học. Giai đoạn 1930–31 Meade gia nhập Trinity College, Cambridge sau khi được mời bởi Dennis Robertson, ông gặp Robertson thông qua người dì tuyệt vời của mình.

Khi ở Cambridge, Meade trở thành bạn thân với Richard Kahn, Piero Sraffa, Joan Robinson và Austin Robinson, hình thành một vòng tròn Cambridge (Cambridge Circus) để thảo luận về kinh tế. Họ cùng nhau bắt đầu thảo luận về công trình của Keynes mang tên Một luận án về tiền. Mỗi cuối tuần Keynes sẽ tới và trình bày với thảo luận của nhóm trong tuần do Kahn thực hiện. Họ cùng thảo luận về các lý thuyết với Keynes khi họ gặp nhau vào các tối tứ 2 tại câu lạc bộ kinh tế chính trị tại phòng của Keynes ở King's College.

Sự nghiệp
Meade làm giảng viên tại Hertford College, Oxford vào năm 1931 và tiếp tục cho đến năm 1937. Meade cùng với những người đam mê trẻ tuổi như Roy Harrod, Henry Phelps Brown, Charlie Hitch, Robert Hall, Lindley Fraser, Maurice Allen và Eric Hargreaves, gia sư cũ của ông tại Oriel College, bắt đầu các khái niệm về giảng dạy kinh tế như một môn học thường xuyên để kiểm tra, đây là môn học tương đói mới tại Oxford. Meade được giao nhiệm vụ với trách nhiệm giảng dạy toàn bộ chủ đề của lý thuyết kinh tế. Kinh tế về thất nghiệp hàng loạt và kinh tế quốc dân là mối quan tâm riêng của Meade. Tại thời điểm đó Oxford đã có một nhánh lớn của Hội quốc liên với Gilbert Murray làm chủ tịch và Margaret Wilson làm thư ký, sau này chính Margaret Wilson sẽ kết hôn với Meade. Meade là thành viên của bộ phận kinh tế của Hội quốc liên tại Geneva năm 1937. Ông là biên tập viên chính của tạp chí "Khảo sát kinh tế thế giới" và xuất bản các ấn bản số 17 và 18.

Tháng 4 năm 1940, Meade bị buộc phải rời Geneva về Anh với gia đình (ông có 3 đứa con) do chiến tranh. Ông trở thành một thành viên của Phòng kinh tế thuộc Ban ư ký Nội các chiến tranh ở Anh và tiếp tục làm việc tại đó cho đến năm 1947, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc năm 1946. Meade tham gia với Lionel Robbins và Keynes, họ cùng nhau sử dụng bộ phận này để giải quyết các vấn đề kinh tế hàng ngày, từ hệ thống phân phối tới chính sách giá cả của các công ty quốc hữu hóa. Meade trở thành giáo sư thương mại tại Trường kinh tế London năm 1947, tại đây khoa kinh tế do Lionel Robbins đứng đầu. Trong khi ở Oxford, Meade đã viết một cuốn sách giáo khoa ngắn có tiêu đề "Giới thiệu về chính sách và phân tích kinh tế". Meade tin rằng đó là thời gian để viết lại cuốn sách trong khi giảng dạy kinh tế quốc tế, chính xác hơn lý thuyết về chính sách kinh tế quốc tế. Meade tiếp tục viết tiếp hai cuốn sách có tựa đề Cán cân thanh toán (1951) và Thương mại và phúc lợi (1955).

Các công trình đã xuất bản
Các cuốn sách của ông bao gồm:
 Lý thuyết về chính sách kinh tế quốc tế Cán cân thanh toán (1951)
 Lý thuyết về chính sách kinh tế quốc tế Thương mại và Phúc lợi (1955)
 Nguyên lý của Kinh tế chính trị (1965–76)
 The Intelligent Radical's Guide To Economic Policy (1975)
 Tự do, bình đẳng và hiệu quả (1993)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Obituary, The Independent
 Obituary, The New York Times
 "Pathbreaking contribution to the theory of international trade and international capital movements"
 Short autobiography by James Meade
 Catalogue of the Meade papers at the Archives Division  of the Trường kinh tế London.

 http://time.dufe.edu.cn/mingrendt/meade.pdf

Nhà kinh tế học Anh
Người đoạt giải Nobel Kinh tế
Cựu sinh viên Trinity College, Cambridge
Cựu sinh viên Oriel College, Oxford
Sinh năm 1907
Mất năm 1995
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Nhà kinh tế học Vương quốc Liên hiệp Anh
Người Anh đoạt giải Nobel


title: Julia Domna

text:
Julia Domna (170 – 217) là một thành viên của nhà Severus thuộc Đế quốc La Mã. Hoàng hậu và vợ của Hoàng đế La Mã Lucius Septimius Severus và là mẹ của Hoàng đế Caracalla và Geta, Julia được xem là một trong những người phụ nữ quan trọng nhất từng thực thi quyền hành đằng sau ngai vàng của đế chế.

Tiểu sử

Julia xuất thân từ một gia đình người Syria, được cho là có gốc gác Ả Rập, ở thành phố Emesa (nay là Homs). Bà là con gái út của vị đại tư tế Gaius Julius Bassianus và chị cả của mình là Julia Maesa. Tổ tiên của bà là các vị Vua Giáo Sĩ của một trong những ngôi đền nổi tiếng thờ thần Elagabalus (syr. Ilāh hag-Gabal). Do gia đình sở hữu nguồn tài sản to lớn nên đã sớm tiến lên trở thành tầng lớp quý tộc nguyên lão La Mã. Trước khi kết hôn, Julia đã thừa kế bất động sản của ông bác là Julius Agrippa, nguyên chỉ huy Centurion.

Vào cuối những năm 180, Julia kết hôn với Hoàng đế tương lai Septimius Severus, thường được coi là có gốc gác Punic. Cuộc hôn nhân khá hạnh phúc và Severus rất mực yêu thương vợ và cả quan điểm chính trị của bà, kể từ lúc bà hay tìm đọc và quan tâm đến triết học. Họ có hai người con trai là Lucius Septimius Bassianus (Caracalla) sinh năm 188 và Publius Septimius Geta năm 189. Cũng do sự yêu mến triết học mà Julia đã ra sức bảo vệ các triết gia và bảo trợ cho sự phát triển triết học ở Roma, bất chấp thái độ thù địch với nó của các vị hoàng đế tiền nhiệm.

Khi Severus trở thành hoàng đế vào năm 193 (còn gọi là "Năm của năm vị Hoàng đế"), ông phải lao vào một cuộc nội chiến để đánh dẹp các đối thủ như Pescennius Niger và Clodius Albinus. Julia tháp tùng cùng chồng mình trong chiến dịch phía đông của ông, được coi là một ngoại lệ khi phụ nữ La Mã cổ đại thường ở tại Roma để chờ đợi chồng họ. Tuy nhiên, bà vẫn gắn bó với hoàng đế và trong số những bằng chứng biểu thị tình cảm và sự ủng hộ là việc đúc những đồng tiền xu với chân dung của Julia và danh hiệu mater castrorum (người mẹ của quân doanh)

Khi đã là Hoàng hậu, Julia thường tham gia vào các mưu đồ trong cung và có khá nhiều kẻ thù chính trị đã cáo buộc bà về tội phản quốc và tội ngoại tình, dù chẳng có lời cáo buộc nào được chứng minh. Severus vẫn tiếp tục ủng hộ người vợ của mình và cố nài bà tháp tùng trong chiến dịch chống lại người Briton trên đảo Anh được bắt đầu vào năm 208. Khi Severus mất vào năm 211 ở Eboracum (York), Julia trở thành trung gian hòa giải giữa hai người con Caracalla và Geta, đều trị vì như đồng hoàng đế, theo như mong muốn của Severus được thể hiện trong di chúc của ông. Thế nhưng cả hai người bọn họ đều không ưa gì nhau và cãi nhau thường xuyên. Ít lâu sau Geta bị binh lính của Caracalla giết chết trong cùng năm đó.

Caracalla giờ đây là vị hoàng đế duy nhất, nhưng mối quan hệ của ông với mẹ mình gặp nhiều khó khăn như được chứng thực từ các nguồn sử liệu, có thể là do ông có liên quan đến vụ sát hại Geta. Tuy nhiên, Julia vẫn đi theo Caracalla trong chiến dịch chống lại Đế chế Parthia vào năm 217. Trong chuyến đi này, Caracalla đã bị ám sát và được Macrinus kế thừa ngôi vị. Julia có thể đã chọn cách tự sát sau khi nghe tin về cuộc nổi loạn, dù có một số khác cho rằng nhiều khả năng là bà đã qua đời vì bệnh ung thư vú. Thi thể của Julia được đưa đến Roma và được đặt trong Sepulcrum C. et L. Caesaris (có lẽ là một buồng riêng biệt trong Lăng Augustus). Tuy sau này cả hài cốt của bà lẫn Geta đã được người chị gái Julia Maesa đào lên cho chuyển đến Lăng Hadrian. Viện Nguyên lão vì muốn lấy lòng Julia Maesa nên đã quyết định phong thần cho Julia Domna.

Apollonius
Nếu không vì Julia, thì giới sử học hẳn sẽ có rất ít thông tin ngày nay về Apollonius xứ Tyana trong huyền thoại. Đó là chỉ thị của Julia mà Philostratus đã viết nên tác phẩm nổi tiếng của ông là Cuộc đời của Apollonius, đến với độc giả trong hình hài đầy đủ gần hai ngàn năm sau. Julia được cho là đã chết trước khi Philostratus có thể hoàn thành tác phẩm gồm tám tập của ông.

Xem thêm
Gia phả nhà Severus
Phụ nữ thời La Mã cổ đại

Chú thích

Tham khảo

 Minaud, Gérard, Les vies de 12 femmes d’empereur romain - Devoirs, Intrigues & Voluptés , Paris, L’Harmattan, 2012, ch. 9,  La vie de Julia Domna, femme de Septime Sévère, p. 211-242.
B. Levick, Julia Domna: Syrian Empress, Routledge, 2007

Phụ nữ La Mã cổ đại trong chiến tranh
Phụ nữ La Mã cổ đại tự sát
Người Ả Rập
Người được phong thần
Người đến từ Homs
Hoàng gia Emesa
Iulii
Hoàng hậu La Mã
Triều đại Severus
Người La Mã gốc Syria
Sinh năm 170
Mất năm 217
Người La Mã thế kỷ 2
Người La Mã thế kỷ 3
Damnatio memoriae


title: Mikhael IX Palaiologos

text:
Mikhael IX Palaiologos hoặc Palaeologus (, Mikhaēl IX Palaiologos), (17 tháng 4, 1277 – 12 tháng 10, 1320), trị vì như là đồng Hoàng đế Đông La Mã với đế hiệu chính thức vào năm 1294/1295–1320. Mikhael IX là con trưởng của Andronikos II Palaiologos và Anna của Hungary (1260-1281), con gái István V của Hungary.

Tiểu sử
Mikhael IX Palaiologos được phong làm đồng hoàng đế vào năm 1281 và đăng quang vào năm 1294 hoặc 1295. Vào năm 1300, ông được cử làm người chỉ huy nhóm lính đánh thuê Alania chống lại người Thổ ở Tiểu Á, từ năm 1304 đến 1305 ông được giao nhiệm vụ quan hệ với Trung đội Catalan nổi loạn. Sau khi giết viên chỉ huy của Catalan Roger de Flor, Mikhael IX dẫn đại quân Đông La Mã (được tăng cường thêm người Thổ và 5–8,000 người Alania) thảo phạt quân Catalan nhưng đại bại trong trận Apros. Mikhael IX Palaiologos cuối cùng vẫn không thành công trong cuộc chiến chống lại Theodore Svetoslav của Bulgaria vào năm 1307, đành phải cầu hòa vào năm 1307 và gả con gái của mình cho hoàng đế Bulgaria. Năm 1311, Mikhael IX bị Osman I đánh bại nên phải về hưu tại Thessaloniki, Hy Lạp cho đến khi mất vào năm 1320.

Gia đình
Mikhael IX Palaiologos kết hôn với Rita của Armenia (đổi tên là Maria, về sau là nữ tu Xene), con gái Vua Leo III của Armenia và Nữ hoàng Keran của Armenia vào ngày 16 tháng 1 năm 1294. Với cuộc hôn nhân này mà Mikhael IX có tới vài đứa con gồm:
 Andronikos III Palaiologos
 Manuel Palaiologos, despotēs
 Anna Palaiologina, kết hôn với Thomas I Komnenos Doukas và sau là Nicholas Orsini.
 Theodora Palaiologina, kết hôn với Theodore Svetoslav of Bulgaria và sau là Mikhael Asen III của Bulgaria.

Tổ tiên

Tham khảo

 Từ điển Oxford về Byzantium, Oxford University Press, 1991.

[43 tuổi]

Sinh năm 1278
Mất năm 1320
Mikhael 09
Quân chủ Chính Thống giáo phương Đông
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 13
Mikhael 09
Nhân vật Đông La Mã trong chiến tranh Đông La Mã–Bulgaria
Hoàng đế Đông La Mã cấp dưới
Chiến tranh Đông La Mã–Ottoman


title: Konstans II

text:
Konstans II () (7 tháng 11, 630 – 15 tháng 9, 668), còn gọi là Konstantinos Râu (Kōnstantinos Pogonatos), là Hoàng đế Đông La Mã từ năm 641 đến 668. Ông là vị hoàng đế cuối cùng giữ chức chấp chính quan vào năm 642. Konstans là một biệt danh mang ý nghĩa nhỏ bé của Hoàng đế, ông được rửa tội thành Herakleios và cai trị chính thức dưới cái tên Konstantinos. Biệt danh xuất hiện trong các thư tịch của Đông La Mã và đã trở thành chuẩn mực trong sử học hiện đại.

Triều đại

Gia thế
Konstans là con trai của Hoàng đế Konstantinos III và Hoàng hậu Gregoria. Do những tin đồn rằng Heraklonas và Martina đã đầu độc Konstantinos III, nên ông được phong làm đồng hoàng đế vào năm 641. Cuối năm đó chú của ông bị phế truất chỉ còn lại Konstans II là hoàng đế duy nhất. Konstans quyết định tự mình cai trị để loại trừ người chú và sự bảo vệ của binh sĩ dưới quyền tướng Valentinus. Dù hoàng đế đã sớm ngỏ ý với Viện Nguyên lão bằng một bài diễn văn đổ lỗi cho Heraklonas và Martina tội mưu sát cha mình,người cai trị dưới quyền nhiếp chính của các nguyên lão dưới sự lãnh đạo của Thượng phụ Paul II thành Constantinopolis. Vào năm 644 tướng Valentinus cố gắng tự mình nắm quyền nhưng không thành công.

Thù trong giặc ngoài

Dưới thời Konstans, Đông La Mã đã hoàn toàn rút khỏi Ai Cập vào năm 642, Caliph Othman còn tung ra nhiều cuộc tấn công vào các đảo trên vùng biển Địa Trung Hải và biển Aegea. Một hạm đội Đông La Mã dưới sự chỉ huy của đô đốc Manuel đã chiếm lại Alexandria vào năm 645, nhưng sau một chiến thắng của người Hồi giáo vào năm sau đã buộc nhà cầm quyền phải từ bỏ nơi này. Tình hình càng thêm phức tạp do cuộc bạo động chống đối phái Lạc giáo Monothelite của các giáo sĩ phía tây và cuộc nổi loạn có liên quan của viên trấn thủ Carthage là Gregory the Patrician. Sau này rơi vào cuộc chiến chống lại quân đội của Caliph Othman và vùng này vẫn còn là một nước chư hầu dưới trướng Caliphate cho đến khi người Hồi giáo mắc vào nội chiến và quyền cai trị của đế quốc mới được lập lại.

Konstans đã cố gắng hướng sự dung hòa trong cuộc tranh cãi giữa Giáo hội Chính Thống giáo và phái Lạc giáo Monothelite bằng cách từ chối đàn áp và ngăn cấm thảo luận thêm về bản chất của Chúa Giêsu bằng sắc lệnh được ban hành vào năm 648. Tuy nhiên, thỏa hiệp trên danh nghĩa này chỉ làm hài lòng số ít người tham gia nhiệt tình trong vụ tranh cãi.

Trong khi đó, bước tiến quân của Caliphate vẫn tiếp tục không ngừng. Năm 647 họ tiến vào xứ Armenia và Cappadocia và tàn phá Caesarea Mazaca. Cùng năm đó, họ đột kích tỉnh châu Phi và giết chết viên trấn thủ Gregory. Năm 648 người Ả Rập tiến hành đột kích vào Phrygia và sang năm 649 thì phát động một cuộc viễn chinh bằng hải quân đầu tiên vào đảo Crete. Người Ả Rập còn tung ra một cuộc tấn công quy mô lớn vào Cilicia và Isauria từ năm 650–651 đã buộc Hoàng đế phải tiến hành đàm phán với thống đốc Syria của Caliph Othman là Muawiyah. Thỏa thuận đình chiến sau đó cho phép đế quốc có một khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn ngủi và khiến cho Konstans giữ được phần phía tây của Armenia.

Tuy nhiên vào năm 654, Muawiyah đã cho nối lại các cuộc đột kích trên biển và cướp phá đảo Rhodes. Konstans bèn cầm đầu một hạm đội tấn công người Hồi giáo tại Phoinike (còn gọi là Lycia) vào năm 655 trong trận các cột buồm, nhưng ông đã bị đánh bại khiến Đông La Mã mất tới 500 chiến thuyền trong trận đánh, ngay cả Hoàng đế suýt nữa mất mạng. Trước trận chiến, nhà biên niên sử Theophanes the Confessor có nói Hoàng đế đã nằm mơ được tới ở Thessaloniki; giấc mơ này dự báo thất bại của ông trong cuộc chiến với người Ả Rập bởi vì từ Thessaloniki cũng tương tự như câu "thes allo niken", có nghĩa là "chiến thắng đã thuộc về kẻ khác (quân địch)". Caliph Othman đã chuẩn bị mở đợt tiến công thành Constantinopolis nhưng ông đã không thể thực hiện kế hoạch khi cuộc nội chiến giữa hai phe phái Sunni và Shi'a trong tương lai nổ ra vào năm 656. Năm 658, với biên giới phía đông ít chịu áp lực hơn, Konstans đã tiến quân đánh bại người Slavơ ở vùng Balkan, tạm thời khẳng định lại một số ý định về sự cai trị của Đông La Mã lên họ và cho tái định cư một số đó ở Tiểu Á (khoảng năm 649 hoặc 667). Năm 659, ông mở chiến dịch quân sự xa tận phía đông, tận dụng lợi thế của một cuộc nổi loạn chống lại Caliphate ở Media. Cùng năm đó ông ký kết hiệp ước hòa bình với người Ả Rập.

Vấn đề nội trị
Giờ đây Konstans có thể chuyển hướng sang các vấn đề của giáo hội một lần nữa. Giáo hoàng Martin I đã lên án cả phái Lạc giáo Monothelite và những nỗ lực của Konstans nhằm ngăn chặn các cuộc tranh luận về nó (Chiếu chỉ Konstans) trong Công đồng Lateran năm 649. Hoàng đế liền ra lệnh cho viên trấn thủ Ravenna phải bắt giữ Giáo hoàng ngay lập tức. Quan trấn thủ Olympius được tự mình bỏ qua nhiệm vụ này nhưng người kế nhiệm ông là Theodore I Calliopas đã thực hiện vụ việc này vào năm 653. Giáo hoàng Martin bị đưa đến Constantinopolis và bị kết án như một tội phạm, rồi cuối cùng bị lưu đày đến Cherson cho đến khi mất vào năm 655.

Konstans ngày càng trở nên lo sợ rằng hoàng đệ Theodosius có thể truất phế ông, do đó ông buộc phải ép Theodosius đi tu và về sau ra tay trừ khử luôn vào năm 660. Các con của Konstans gồm Konstantinos, Herakleios và Tiberios đã phải liên kết trị vì kể từ sau những năm 650. Tuy nhiên, để tránh sự căm ghét của dân chúng Constantinopolis, Konstans quyết định rời khỏi thủ đô và di dời đến ở Siracusa trên đảo Sicilia.

Từ đó vào năm 663, hoàng đế đã mở một cuộc tấn công chống lại Công quốc Benevento của người Lombard mà lãnh địa bao trùm hầu hết miền Nam nước Ý. Nhân cơ hội vua Grimoald I xứ Benevento của người Lombard đang bận đánh đuổi quân Frank từ Neustria, Konstans mang quân đổ bộ tại Taranto và bao vây Lucera cùng Benevento. Tuy nhiên do quân địch kháng cự dữ dội nên buộc Konstans phải rút về Napoli. Trong cuộc hành quân từ Benevento tới Napoli, Konstans II đã bị Bá tước Capua là Mitolas đánh bại gần Pugna. Konstans vội vàng ra lệnh cho đại tướng Saburrus dẫn quân quay lại tấn công người Lombard nhưng ông đã bị quân Benevento chặn đánh tại Forino, nằm giữa Avellino và Salerno, khiến cho đại quân Đông La Mã thiệt hại nặng phải từ bỏ ý định chiếm đóng.

Năm 663, Konstans đến viếng thăm Roma trong mười hai ngày, ông được xem là vị hoàng đế duy nhất đặt chân đến Roma kể từ khi Romulus Augustus bị phế truất từ hai thế kỷ trước và đã được nhận sự đón tiếp vinh dự lớn lao của Giáo hoàng Vitalian (657-672). Dù có mối quan hệ thân thiện với Vitalian, Konstans vẫn ra sức chiếm đoạt các công trình của Tòa Thánh bao gồm cả Đền Pantheon, các đồ trang trí bằng đồng và cho chở về Constantinopolis, tới năm 666 còn tuyên bố rằng Giáo hoàng La Mã không có thẩm quyền đối với Tổng Giám mục Ravenna, kể từ khi thành phố này là trụ sở của quan trấn thủ, đại diện trực tiếp của hoàng đế. Kế đến ông chuyển sang ở Calabria và Sardinia được đánh dấu bởi việc tước đoạt và yêu cầu đồ tuế cống khiến các phe cánh ở Ý hết sức bất mãn. Cũng theo Warren Treadgold, theme (tên gọi quận thời Đông La Mã) đầu tiên được tạo ra từ năm 659-661 dưới thời Konstans II.

Qua đời và kế vị
Tin đồn rằng ông sẽ di chuyển thủ đô của Đế chế đến Siracusa có thể là nguyên nhân khiến Konstans mất mạng. Ngày 15 tháng 9 năm 668, hoàng đế đã bị các quan thị vệ ám sát trong phòng tắm của mình. Hoàng tử Konstantinos lên ngôi lấy đế hiệu là Konstantinos IV. Một vụ soán ngôi trong chốc lát của Mezezios ở Sicilia đã sớm bị tân Hoàng đế trấn áp không nương tay.

Gia đình
Với vợ Fausta, con gái của nhà quý tộc Valentinus, Konstans II có tới ba người con:
 Konstantinos IV, sau kế vị ông làm Hoàng đế
 Herakleios, đồng hoàng đế từ 659-681
 Tiberios, co-emperor từ 659-681

Chú thích

Tham khảo

 The Oxford Dictionary of Byzantium, Nhà xuất bản Đại học Oxford, 1991.
Liber Pontificalis
Paul the Deacon, Historia Langobardorum, Book V

Liên kết ngoài

Sinh năm 630
Mất năm 668
Nhà Herakleios
Ấu đế thời Trung Cổ
Chấp chính quan La Mã
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 7
Hoàng đế Đông La Mã bị ám sát
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã


title: Ga Phnôm Pênh

text:
Ga Phnôm Pênh hay Ga Hoàng gia Phnôm Pênh là ga đường sắt chính ở thủ đô Phnôm Pênh, Campuchia. Nhà ga nằm kế bên Trường Đại học Y và Đại học Quản lý Quốc gia và Đại sứ quán Canada.

Các dịch vụ tàu chở khách theo lịch trình giữa Phnôm Pênh và Sihanoukville đã được nối lại vào tháng 5 năm 2016 sau khi bị đình chỉ trong 14 năm.  Sau đó, nhiều chuyến tàu chở khách tiếp tục hoạt động trở lại. Kể từ tháng 5 năm 2021, có lịch trình xe lửa chạy tuyến giữa Phnôm Pênh đến Krong Pursat, Krong Battambang, Krong Sisophon và Poipet. Sẽ có hẳn cả một dịch vụ xe lửa chở khách từ Phnôm Pênh đến Bangkok vào năm 2022.

Tháng 4 năm 2018, các chuyến tàu do hãng Đường sắt Hoàng gia điều hành bắt đầu chạy tốc hành từ Sân bay quốc tế Phnôm Pênh đến ga Phnôm Pênh. Tính đến năm 2019, Đường sắt Hoàng gia chạy 44 chuyến tàu mỗi ngày và 15–16 chuyến tàu chở hàng đến Sihanoukville và Poipet.

Thi công
Quá trình xây dựng nhà ga bị mùa mưa gây cản trở. "Do đó, một bước tiến đáng kể đã được thực hiện trong năm đầu tiên và vào năm 1931, Công ty đã tập trung mọi nỗ lực của mình vào một mặt vào nhà ga Phnôm Pênh, bao gồm ke ga, các tòa nhà và cơ sở vật chất, có tầm quan trọng đặc biệt, và thứ hai là vào nguồn cung cấp dằn. Trong khi đó, thiên nhiên thường trở thành mối hiểm họa ở Campuchia, đã trở thành công cụ hỗ trợ chính chống lại các kỹ sư bằng cách bồi thêm đất đắp và được thảm thực vật củng cố. Thời tiết tốt đã quay trở lại, công việc tích cực được nối lại với việc khôi phục những đoạn đường đắp cao và san lấp mặt bằng".

Lịch sử
Ga Phnôm Pênh được xây dựng vào năm 1932 bằng bê tông cốt thép để phục vụ tuyến đường sắt đến Battambang. Ngày 28–30 tháng 9 năm 1960, hai mươi mốt nhà lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Campuchia (KPRP) đã tổ chức hội nghị bí mật tại nhà ga này. Hội nghị dẫn đến việc đảng bị đổi tên thành Đảng Lao động Campuchia (WPK). Dưới thời Campuchia Dân chủ, hội nghị chủ chốt này về sau dự kiến lấy đó làm ngày thành lập đảng. Cuộc họp quan trọng đầu tiên của giới lãnh đạo Khmer Đỏ gồm có Pol Pot được tổ chức tại nhà ga này vào tháng 4 năm 1975, sau khi Phnôm Pênh thất thủ mà chính tại đó người Mỹ đã quyết định tiến hành chiến dịch di tản ra khỏi thành phố này.

Xem thêm
Vận tải đường sắt tại Campuchia

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Wikimapia Ga Phnôm Pênh
Lịch trình Xe lửa Campuchia

Nhà ga Campuchia
Giao thông Phnôm Pênh
Nhà ga mở cửa vào 1932
Công trình xây dựng Phnôm Pênh
Khởi đầu năm 1932 ở Campuchia
Công trình xây dựng hoàn thành năm 1932


title: Giành lại Constantinopolis (1261)

text:
Cuộc tái chiếm Constantinopolis năm 1261 được quân lính của Đế quốc Nicaea, nhà nước kế thừa mạnh mẽ nhất của Đông La Mã thực hiện. Qua đó, Đế quốc Đông La Mã đã được trung hưng trong khi Đế chế Latinh cùng các chư hầu của mình ở Hy Lạp lần lượt sụp đổ.

Bối cảnh
Năm 1204, như một trong những hậu quả của cuộc Thập Tự Chinh thứ Tư, Constantinopolis bị cướp bóc và chiếm đóng, kéo theo đó là sự sụp đổ của Đế quốc Đông La Mã. Thập Tự Quân chia cắt lãnh thổ của Đế quốc Đông La Mã thành nhiều quốc gia Latinh nhỏ hơn, lớn nhất là Đế chế Latinh. Tuy nhiên, phần lớn lãnh thổ Đông La Mã vẫn còn được các hoàng thân Đông La Mã kiểm soát và họ lần lượt giương cờ đứng lên chống lại kẻ thù, đồng thời xây dựng các vương quốc của riêng mình họ: Lãnh địa Bá vương Epirus, Đế quốc Trebizond và Đế quốc Nicaea. Đặc biệt là Đế quốc Nicaea, đế quốc đã mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình ở Anatolia và tiến tới gần sát kinh thành Constantinopolis.

Mùa hè năm 1261, nhiếp chính và hoàng đế của Nicaea, Michael VIII Palaiologos bắt đầu chuẩn bị cho cuộc chiến giành lại Constantinopolis. Bước đầu tiên, ông thực hiện một liên minh với Cộng hòa Genoa, cam kết sẽ cùng Genoa chống lại thành Venice trong chiến tranh Saint Sabas, nhằm cân bằng sức mạnh hải quân trên biển với hải quân Venice đang bảo vệ vùng biển của Constantinopolis. Tháng 7 năm ấy, ông thực hiện bước thứ hai bằng việc cử tướng quân Alexios Strategopoulos đem 800 quân lính, chủ yếu là lính đánh thuê Cuman và bộ binh tiến vào Tharce nhằm gây rối loạn hậu phương của người Latinh và kiểm tra các hàng phòng thủ của thành phố Constantinopolis. Sau khi vượt qua biển Marmara, Alexios ra lệnh hạ trại ở Silivri. Tại đây, một số người Hy Lạp trung thành với Đông La Mã đã báo cho ông biết rằng đa số quân đội Latinh và hạm đội Venice đã được điều tới tấn công pháo đài của đảo Dafnusiya ở Bosporus, và Constantinopolis chỉ có khoảng 1000 quân bảo vệ. Đồng thời, họ cũng chỉ cho Alexios một lối vào bí mật giữa các bức tường thành của thành phố, cho phép một só ít binh lính của ông có thể lẻn vào trong thành phố dễ dàng. Với Alexios, đây là cơ hội vàng không thể bỏ qua vì thế ông ra lệnh cho đội quân của mình thẳng hướng Constantinopolis.

Trận chiến

Cuộc tấn công vào thành phố hoàn toàn không được định sẵn, tuy nhiên Alexios vẫn gửi phó tướng của ông đến Nicaea báo cáo tình hình. Đêm ngày 25 tháng 7 năm 1261, quân trinh sát của Alexios tiến vào thành phố thông qua một lối vào bí mật và mở Cổng Silivriyskie ra cho số quân còn lại vào thành. Rạng sáng ngày 26 tháng 6, quân Nicaea tràn vào thành phố và áp đảo các binh lính Latinh vừa mới tỉnh giấc. Để tăng thêm nỗi sợ hãi cho kẻ thù, Alexios ra lệnh cho bính sĩ leo lên các mái nhà của Constantniopolis rồi bắn tên tẩm lửa thiêu cháy các tàu thuyền Venice đang neo đậu trong Golden Horn. Những người dân Hy Lạp nhanh chóng xuống đường hân hoan, hô to: "Hoàng đế Michael Vạn Tuế", "Đế quốc La Mã Vạn Tuế",... Khi hoàng đế Latinh Baldwin II bị đánh thức và nhận tin rằng thành phố bị tấn công, ông vội cố gắng tập hợp nhũng binh lính người Pháp đang rất uể oải lại song vô hiệu. Không ai biết được gì về các lực lượng Nicaea đang tấn công Constantinopolis, do đó, hoàng đế cho rằng người Hy Lạp đang tấn công thành phố bằng một đội quân lớn. Cuối cùng, Baldwin đã chạy trốn đến đảo Euboea bằng tàu của một thương nhân Venice.. Những người dân Latinh và Venice nhốn nháo chạy dến cảng biển Golden Horn, hy vọng có thể chạy trốn lên các tàu thuyền.

Khoảng 1000 người Pháp đã cố gắng kháng cự giữ các vị trí của họ, rồi cuối cùng tháo chạy vào ẩn náu trong các tu viện và cống nước. Người Hy Lạp nhân từ đã tha mạng cho họ rồi áp tải họ xuống các tàu sắp rời đi. Cùng ngày, tàn quân Pháp bị đánh bại và mất tinh thần bỏ chạy được đến đảo Euboea nhưng không phải ai cũng may mắn như họ, trong 30 tàu Venice rời đi có rất nhiều người chết vì đói trước khi xuống được đất liền. Quân Latinh lúc này ngay lập tức đã lên tàu đi tới thành phố, hy vọng có thể giành lại được Constantinopolis. Tuy nhiên, không ai biết bất cứ thông tin gì lực lượng Đông La Mã đã chiếm thành phố, vì thế tướng Alexios đã cố gắng tạo ra sự xuất hiện của một quân đội rất lớn. Những người dân địa phương vui mừng chào đón sự thất bại của người Latinh, đã cải trang thành binh sĩ và cầm vũ khí đứng lên trên các bức tường. Và khi các tàu Latinh tiến gần đến tường thành, họ thấy rất nhiều binh lính đứng trên tháp canh và các bức tường, cùng tên và đạn lửa bắn ra như mưa. Sợ phải chịu một thất bại nặng nề, tàn quân Pháp đi thuyền tới Italia để báo cáo những tin tức khủng khiếp cho phương Tây về sự sụp đổ của Đế chế Latinh..

Hệ quả

Sau khi giành lại Constantinopolis, Alexios Strategopoulos gửi sứ thần tới Michael báo tin đã chiếm được thành phố. Ngày 15 tháng 8 năm 1261, Michael cùng đoàn quân chiến thắng của mình tiến vào Constantinopolis qua cổng Golden Gate. Sau đó, ông đi tới tu viện Studion trong nhà thờ Hagia Sophia, nơi ông gặp Stratigopul và Thượng Phụ Arsenius..

Xem thêm
 Mikhael VIII Palaiologos
 Alexios Strategopoulos
 Constantinopolis

Chú thích

Tham khảo
 Акрополит Г. Летопись логофета Георгия Акрополита

Năm 1261

en:Alexios Strategopoulos#Recapture of Constantinople


title: London College of Music

text:
London College of Music (LCM) (tên tiếng việt: trường Cao đẳng Âm nhạc Luân Đôn) là một viện âm nhạc tại đặt tại phía tây thành phố Luân Đôn thuộc Vương Quốc Anh. Trường London College of Music là một trong tám trường trực thuộc trường Đại học West London.

Trường Cao đẳng Âm nhạc Luân Đôn được thành lập vào năm 1887 và tồn tại với tư cách là một học viên âm nhạc độc lập đặt tại đường Great Marlborough Street ở trung tâm Luân Đôn cho tới năm 1991. Sau đó, trường chuyển cơ sở đến quận Ealing và trở thành một trường thành viên của Đại học West London.

Trường có hệ thống kiểm định âm nhạc riêng gọi là London College of Music Examinations (thường được gọi tắt là LCM Examinations). Đây là một trong bốn cục khảo thí âm nhạc duy nhất trên toàn lãnh thổ Vương Quốc Anh được kiểm định và công nhận bởi Hệ thống Kiểm Định Chất Lượng Giáo dục Anh Quốc. Cục khảo thí LCM Examinations của trường nổi tiếng nhờ có được nhiều chuyên gia uy tín trong lĩnh vực âm nhạc và âm thanh.

Sinh viên tốt nghiệp của trường hầu như được tuyển dụng ở nhiều vị trí cao trong lĩnh vực âm nhạc ở nhiều nước trên thế giới đặc biệt là Mĩ và Vương Quốc Anh. Nhiều người trở thành danh ca huyền thoại. Nổi bật nhất là ca sĩ Freddie Mercury, trưởng nhóm nhạc Rock Queen theo học ở trường vào những năm 60. Tên của ông sau này đã được đặt cho một quán pub trong hội sinh viên của trường như một sự tôn vinh.

Ngoài ra, còn có ca sĩ Pete Townshend của nhóm nhạc The Who. Nhà sản xuất âm nhạc Alex da Kid theo học ngành công nghệ âm nhạc, được đề cử nhiều giải thưởng Grammy và người sản xuất âm nhạc cho các ca sĩ như Eminem, Radioactive. Ca sĩ Matt Tong thành viên của nhóm Bloc Party từng theo học ngành Biểu diễn âm nhạc ở đây.

Bên cạnh đó, còn có Matthew Hodson người sáng lập ra viện âm nhạc London Synthesis Orchestra. Kỹ sư âm nhạc James Buttery của Viện Âm nhạc Hoàng Gia (Royal College of Music), nhà sản xuất Robert Orton (từng làm việc với các nhóm nhạc Trevor Horn, The Police và được trao tặng 2 giải Grammy cho các bản ghi âm với Lady Gaga).

Nhà sản xuất âm nhạc John Webber với nhiều giải thưởng Grammy qua các năm, từng sản xuất âm nhạc cho Ian Prince & The Swingle Singers, Nerina Pallot và Mr Hudson.

Tham khảo

 London College of Music website
 LCM Examinations website
 University of West London website

Cơ sở giáo dục thành lập năm 1887
Trường âm nhạc ở Luân Đôn
Trường sân khấu ở Luân Đôn
Giáo dục nghệ thuật biểu diễn Luân Đôn
Khởi đầu năm 1887 ở Anh


title: JS Ise (DDH-182)

text:
JDS Ise DDH-182 là một tàu khu trục thuộc lớp tàu khu trục mang máy bay trực thăng Hyūga của Lực lượng Tự vệ Biển Nhật Bản (JMSDF). Đây là con tàu thứ 2 được đặt tên là Ise, chiếc đầu tiên là thiết giáp hạm Ise thuộc biên chế Hải quân Đế quốc Nhật Bản bị chìm trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Con tàu được đóng bởi công ty IHI Marine United và đưa vào phục vụ ngày 16 tháng 3 năm 2011.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tàu khu trục
Tàu khu trục Nhật Bản


title: JS Hyūga (DDH-181)

text:
JDS Hyūga DDH-181 là một tàu khu trục thuộc lớp tàu khu trục mang máy bay trực thăng Hyūga của Lực lượng Tự vệ Biển Nhật Bản. Con tàu được đóng bởi công ty IHI Marine United và đưa vào phục vụ ngày 18 tháng 3 năm 2009.

Tàu này chuyển giao vật tư, cứu trợ thiên tai trong trận động đất và sóng thần năm 2011 ở Tohoku.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tàu khu trục
Tàu khu trục Nhật Bản


title: 12 Angry Men (phim 1957)

text:
12 Angry Men (tạm dịch: 12 người đàn ông giận dữ) là một bộ phim Mỹ sản xuất năm 1957, được chuyển thể từ vở kịch truyền hình cùng tên của Reginald Rose. Bộ phim được chính Rose viết kịch bản và sản xuất, và do Sidney Lumet đạo diễn. 12 Angry Men là một phim thể loại tòa án kể về một bồi thẩm đoàn có 12 người đàn ông đang bàn thảo về tội trạng của một bị cáo. Tại Hoa Kỳ, trong hầu hết các phiên xử hình sự qua bồi thẩm đoàn, tất cả các bồi thẩm viên phải nhất trí khi kết luận bị cáo có tội hay vô tội. Bộ phim đặc biệt ở điểm gần như chỉ dùng một bối cảnh: trừ một đoạn mở đầu xảy ra trước tòa án và một đoạn ngắn ở trong phòng vệ sinh, toàn bộ bộ phim diễn ra trong một phòng họp bồi thẩm. Trong toàn bộ 96 phút của bộ phim, chỉ 3 phút diễn ra ngoài phòng này.

Bộ phim miêu tả những phương pháp đi đến sự đồng thuận, cũng như những sự khó khăn trong quá trình này, trong một nhóm người có nhiều cá tính khác nhau cộng thêm cá tính mạnh và mâu thuẫn lẫn nhau. Trừ hai bồi thẩm trao đổi tên trước khi rời tòa án ở cuối phim, trong phim không sử dụng tên nhân vật nào: bị cáo được gọi là "thằng nhỏ" và các nhân chứng được gọi là "ông già", và "bà ở bên kia đường".

Đến năm 2007, 12 Angry Men được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ chọn lưu trữ vào Viện lưu trữ phim Quốc gia vì sự "quan trọng trong lĩnh vực văn hóa, Lịch sử, hay thẩm mỹ" của nó.

Cốt truyện
Câu chuyện bắt đầu ở một tòa án ở Thành phố New York, nơi một thanh niên 18 tuổi từ một khu ổ chuột đang bị xét xử vì tội đâm chết người cha. Đến lúc bồi thẩm đoàn phải đưa phán quyết, quan toà yêu cầu đoàn bồi thẩm xác định bị cáo có tội hay không, và thông báo thêm rằng nếu họ kết tội, bị cáo sẽ phải chịu hình phạt tử hình.

Ban bồi thẩm được đưa đến một phòng riêng, lúc đầu họ bỏ ra một thời gian ngắn để nói lời xã giao trước khi bắt đầu công việc. Có thể thấy rõ vào đầu các bồi thẩm viên đã quyết định rằng bị cáo có tội, và họ có ý định đưa phán quyết này mà không cần bàn thảo - chỉ trừ một người là Bồi thẩm #8 (Henry Fonda, người duy nhất biểu quyết "vô tội" trong cuộc biểu quyết đầu tiên. Ông ta giải thích rằng đây là một việc hệ trọng cho nên không thể đưa ra phán quyết mà không bàn thảo. Lá phiếu của ông đã làm tức giận các bồi thẩm viên khác, đặc biệt là Bồi thẩm #7 (Jack Warden), người đang để tâm trí vào một trận bóng chày tối hôm đó, và Bồi thẩm #10 (Ed Begley), người tin rằng hầu hết mọi người xuất thân từ các khu ổ chuột có khả năng phạm tội cao hơn người bình thường.

Phần còn lại của bộ phim tập trung của miêu tả những khó khăn của ban bồi thẩm trong việc đi đến một phán quyết nhất trí. Trong khi một số các viên bồi thẩm có những định kiến cá nhân, Bồi thẩm #8 cho rằng các chứng cứ trong trường hợp này là gián tiếp, và rằng bị cáo đáng được có một cuộc thảo luận công bằng. Ông đặt câu hỏi về tính chính xác và độ tin cậy của hai nhân chứng duy nhất trong án mạng, sự "hiếm hoi" của hung khí (một con dao xếp thông thường mà ông cũng có một cái y hệt), và các trường hợp nghi vấn nói chung (bao gồm cả một con tàu trên đường tàu xe lửa cao đi ngang qua vào thời điểm xảy ra án mạng). Ông cũng cho rằng lương tâm ông không cho phép ông bỏ phiếu "có tội" khi ông cảm thấy có sự nghi ngờ hợp lý về khả năng gây án của bị cáo.

Sau khi lập luận qua nhiều luận điểm mà không nhận được sự phản ứng tích cực từ những người khác, Bồi thẩm #8 miễn cưỡng đồng ý rằng ông đã chỉ làm treo bồi thẩm đoàn (hung-jury - một bồi thẩm đoàn mà trong đó họ không thể nào đưa ra được một phán quyết đồng thuận do đó phải tái xử). Tuy nhiên để tôn trọng ý kiến những người còn lại, ông đề nghị bỏ phiếu thêm một lần nữa, lần này bằng cách bỏ phiếu kín. Ông đề xuất rằng ông sẽ không bỏ phiếu, và nếu 11 bồi thẩm viên khác vẫn còn nhất trí trong một cuộc bỏ phiếu có tội, ông sẽ bằng lòng với quyết định của họ. Cuộc bỏ phiếu bí mật được diễn ra, và một phiếu "vô tội" khác xuất hiện. Bồi thẩm #3 tỏ ra tức giận và cáo buộc Bồi thẩm #5 - người xuất thân từ một khu ổ chuột - đã đổi phiếu do cảm thông đối với trẻ em khu ổ chuột. Tuy nhiên, Bồi thẩm #9 (Joseph Sweeney) tiết lộ rằng chính ông ta thay đổi phiếu của mình, vì ông cảm thấy rằng các luận điểm của Bồi thẩm #8 xứng đáng được thảo luận thêm.

Bồi thẩm viên #8 đưa ra một lập luận thuyết phục rằng một trong hai nhân chứng, một người đàn ông cao tuổi, người tuyên bố đã nghe thằng nhỏ hét lên: "Tôi sẽ giết ông" trước khi vụ án mạng xảy ra, không thể nghe lời nói rõ ràng như ông đã khai;cũng như cho rằng người ta thường nói "Tao sẽ giết mày" khi họ thật sự không có ý định giết người. Bồi thẩm #5 đổi lá phiếu của mình thành "vô tội". Ngay sau đó, Bồi thẩm #11 (George Voskovec) đặt câu hỏi về sự hợp lý của việc bị cáo thoát khỏi hiện trường trước khi lau chùi vết vân tay ra khỏi con dao, rồi sau đó trở lại hiện trường ba tiếng sau để lấy con dao (vẫn còn nằm trên ngực người cha);sau đó ông thay đổi lá phiếu.

Bồi thẩm viên #7 nhắc đến tuyên bố của ông già: sau khi nghe tiếng xác người cha rớt xuống sàn nhà, ông đã đi đến cửa căn hộ và nhìn thấy bị cáo chạy ra khỏi tòa nhà từ cửa trong vòng 15 giây. Các bồi thẩm viên #5, #6, và #8 đặt câu hỏi về sự xác thực của tuyên bố này, vì nhân chứng này từng bị đột quỵ cho nên không thể đi lại dễ dàng. Sau một cuộc thử nghiệm, bồi thẩm đoàn kết luận rằng nhân chứng không thể đi đến cửa nhà kịp thời để nhìn thấy hung thủ chạy ra. Bồi thẩm viên #8 kết luận rằng ông già cho rằng bị cáo chạy ra chỉ dựa vào những gì mình nghe được trước đó. Bồi thẩm viên #3, ngày càng tỏ ra bực bội trong quá trình này và trong cơn tức giận đã nói "Hắn phải chết! Hắn đang trượt ra khỏi tầm tay chúng ta!" Bồi thẩm viên #8 mắng lại ông ta, cho rằng ông là một "người trả thù công cộng tự xưng" và gọi ông là một người thích thú với những trò tàn ác, cho rằng ông chỉ muốn bị cáo chết vì lý do cá nhân chứ không phải vì sự thật. Bồi thẩm viên #3 hét lên "Ta sẽ giết hắn!" và nhào tới Bồi thẩm #8, nhưng bị hai người khác cản lại. Bồi thẩm viên #8 bình tĩnh nói "Ông thật sự không muốn giết tôi chứ, có đúng không?", và chứng minh luận điểm mà ông đã đưa ra trước đó.

Bồi thẩm viên #2 (John Fiedler) và Bồi thẩm viên #6 (Edward Binns) cũng đổi ý thành "vô tội", do đó số phiếu vào thời điểm này là đồng đều (6-6). Sau đó, một trận mưa bão quét qua thành phố, khiến trận bóng chày mà bồi thẩm viên #7 muốn đi xem có nguy cơ bị hủy bỏ.

Bồi thẩm viên #4 (E. G. Marshall) cho rằng ông không tin vào cớ vắng mặt của bị cáo (đang xem phim trong rạp cùng với bạn bè vào thời điểm xảy ra án mạng), vì thằng nhỏ không nhớ được đã coi phim gì ba tiếng sau đó. Bồi thẩm viên #8 giải thích rằng trong lúc bị xúc động người ta dễ quên nhiều điều, và thử thách bồi thẩm viên #4 có nhớ được những gì đã xảy ra hôm trước không. Bồi thẩm viên #4 có thể nhớ được nhưng cũng gặp không ít khó khăn, và #8 chỉ ra rằng lúc đó ông không bị stress cho nên không có lý do gì để mà nghĩ rằng thằng nhỏ có thể nhớ được đã xem phim gì.

Bồi thẩm viên #2 đặt câu hỏi về tuyên bố của phía công tố cho rằng bị cáo đã đâm dao xuống nạn nhân, trong khi bị cáo thấp hơn nạn nhân cả foot. Bồi thẩm viên #3 và Bồi thẩm viên #8 thực hiện một cuộc thử nghiệm để xem thử một người thấp hơn có thể đâm xuống một người cao hơn hay không. Cuộc thử nghiệm cho thấy việc đó có thể được, nhưng bồi thẩm viên #5 giải thích rằng vì ông lớn lên trong một khu vực có nhiều trận đấu nhau bằng dao, ông biết rõ một người thấp hơn sẽ không đời nào cầm dao một cách như thế để có một nhát dao đi xuống, vì đó là một tư thế rất vụng về và mất thời gian. Ngược lại, một người thấp hơn đối phương sẽ đâm một nhát dao đi lên. Khám phá này đã làm củng cố hơn ý tưởng rằng bị cáo là vô tội.

Ngày càng mất kiên nhẫn, bồi thẩm viên #7 đổi lá phiếu của mình để kết thúc cuộc bàn thảo;việc này đã khiến ông bị bồi thẩm viên #3 và #11 tức giận, hai người đang có ý tưởng khác nhau. Bồi thẩm viên #11, một người nhập cư có vẻ rất ái quốc cho rằng #7 đã coi thường lá phiếu của mình, và cuối cùng #7 cũng cho rằng ông cũng thật sự tin rằng bị cáo là vô tội.

Lần lượt bồi thẩm viên #12 (Robert Webber) và #1 (Martin Balsam) cũng thay đổi lá phiếu của mình, chỉ để lại ba người: bồi thẩm viên #3, #4, và #10. Bực tức vì diễn biến của cuộc bàn thảo, Bồi thẩm viên #10 bắt đầu một cơn thịnh nộ và cho rằng không thể tin tưởng được những người từ khu ổ chuột, và họ không hơn loài cầm thú cũng giết hại lẫn nhau để giải trí. Bồi thẩm viên #5 cảm thấy xúc phạm và quay lưng lại;từng người một cũng bắt đầu quay lưng đối với Bồi thẩm viên #10. Bị xáo trộn vì phản ứng này, Bồi thẩm viên #10 tiếp tục trong một giọng nói và cử chỉ càng giảm dần, và cuối cùng kết thúc bằng "Hãy nghe tôi nói. Hãy nghe...". Bồi thẩm viên #4, người duy nhất chưa quay lưng, trả lời, "Tôi đã nghe rồi. Bây giờ ông hãy ngồi xuống và đừng mở miệng nữa." Trong khi #10 đi đến một góc phòng một mình, #8 nói trong một giọng nhỏ nhẹ về những cái hại của định kiến, và các bồi thẩm viên khác bắt đầu trở lại ghế ngồi của mình.

Khi được hỏi tại sao họ vẫn muốn kết án bị cáo trong khi có những nghi ngờ có lý, Bồi thẩm viên #4 nói rằng mặc dù các chứng cứ khác đã có nghi vấn, vẫn còn có một nhân chứng khác đã chứng kiến án mạng từ cửa sổ trong phòng mình từ phía bên kia đường (qua một chiếc tàu đang đi ngang qua). Sau khi điều này được nhắc đến, #12 đổi ý kiến và tỷ lệ phiếu trở thành 8-4.

Sau đó bồi thẩm viên #9, sau khi thấy Bồi thẩm viên #4 chùi mũi (vì bị đôi kính chạm vào), nhận thức rằng nhân chứng đó, cũng như #4, cũng đeo kính vì bà cũng có dấu hiệu chùi mũi vào cùng chỗ, nhưng bà không mang kính đến tòa án vì lý do thẩm mỹ, Bồi thẩm viên #8 hỏi Bồi thẩm viên #4 ông có mang kính khi đi ngủ không, và #4 trả lời không, chẳng ai làm việc đó. Bồi thẩm viên #8 giải thích rằng không có lý do gì để tin tưởng rằng nhân chứng đó đang mang kính trong lúc đang ngủ, và chỉ ra rằng vì án mạng xảy ra rất nhanh, bà không đủ thời gian để mà đeo kính vào. Sau đó, các bồi thẩm viên #12, #10, và #4 đều đổi lá phiếu của mình thành "vô tội".

Vào lúc này, người duy nhất cho rằng bị cáo có tội là #3. Bồi thẩm viên #3 đưa ra nhiều luận điểm, nhưng cuối cùng nói "Thằng nhóc hư hỏng... Mày phá hỏng đời mày rồi--!" Việc này biểu lộ rằng ông có quan hệ xấu với người con trai của mình, và việc này là lý do chính mà ông muốn bị cáo có tội. Ông mất bình tĩnh, xé một bức hình của mình với đứa con, rồi bật khóc và đổi lá phiếu của mình thành "vô tội". Cuối cùng, tất cả các bồi thẩm viên đã đồng thuận với phán quyết "vô tội".

Sau khi các bồi thẩm viên rời khỏi căn phòng, Bồi thẩm viên #8 giúp #3 đi ra. Bộ phim kết thúc khi hai bồi thẩm viên #8 (Davis) và #9 (McCardle) trao đổi danh tính, và các bồi thẩm viên rời khỏi tòa án để về lại cuộc sống hằng ngày của mình.

Các nhân vật

Nhân vật khác không ghi tên
 Rudy Bond vai Quan tòa
 James Kelly vai Người canh gác
 Billy Nelson vai Nhân viên tòa án
 John Savoca vai Bị cáo

Sản xuất
Kịch bản của Reginald Rose ban đầu được viết cho truyền hình (với Diễn viên chính là Robert Cummings trong vai bồi thẩm viên #8) và được trình chiếu trên chương trình Studio One của CBS vào tháng 9 năm 1955. Băng kinescope của diễn xuất đó đã được khám phá lại vào năm 2003 sau nhiều năm thất lạc. Cuộc trình diễn diễn ra tại Chelsea Studios ở Thành phố New York.

Sự thành công của chương trình truyền hình đã dẫn đến sự chuyển thể thành phim. Sidney Lumet, người trước đó từng đạo diễn những kịch phim truyền hình như Alcoa Hour và Studio One, được Henry Fonda và Rose mời đạo diễn phim. 12 Angry Men là bộ phim điện ảnh đầu tiên của Lumet, và đối với Fonda và Rose (hai nhà đồng sản xuất), đây là bộ phim duy nhất mà họ làm nhà sản xuất. Fonda sau đó nói rằng ông sẽ không bao giờ sản xuất một bộ phim nào nữa.

Việc quay phim được hoàn tất trong vòng 3 tuần với tổng chi phí là 340.000 USD (khoảng 2,5 triệu USD nếu điều chỉnh cho lạm phát).

Vào đoạn đầu phim, các máy quay hình được đặt ở vị trí cao và dùng ống kính góc rộng để tạo cảm giác khoảng cách giữa các nhân vật, như càng về sau thì tiêu cự của các ống kính càng giảm dần. Đến cuối phim, hầu như mỗi nhân vật đều được quay gần bằng ống kính telephoto từ một góc độ thấp hơn, làm giảm độ sâu trường ảnh. Lumet vốn là một đạo diễn nhiếp ảnh, cho biết rằng ông có ý định làm như vậy để tạo một cảm giác chứng sợ không gian hẹp (claustrophobia).

Đón nhận

Giới phê bình
Khi mới ra mắt, 12 Angry Men được đón nhận nồng nhiệt từ giới phê bình. A. H. Weiler của tờ The New York Times viết rằng "Nó đã tạo nên một kịch bản căng thẳng, hấp dẫn, và thúc giục mà có phạm vi xa hơn bối cảnh căn phòng nhỏ của bồi thẩm đoàn của nó." Về các nhân vật chính, ông nhận xét "diễn xuất của họ có đủ sức mạnh và kích động để khiến khán giả say mê." Tuy nhiên, bộ phim có doanh thu thấp Với sự ra đời của phim màu và, phim màn ảnh rộng, bộ phim đen trắng này không thể cạnh tranh nổi. Bộ phim không được biết đến nhiều cho đến khi nó được bắt đầu chiếu trên truyền hình.

Di sản
Ngày nay nó được xem là một bộ phim kinh điển được cả khán giả và giới phê bình khen ngợi: Roger Ebert liệt kê nó trong danh sách "Những bộ phim vĩ đại". Viện phim Mỹ (AFI) liệt kê Bồi thẩm viên 8, do Henry Fonda diễn xuất, là nhân vật thứ 28 trong danh sách 50 anh hùng vĩ đại nhất trong điện ảnh Mỹ thế kỷ 20. AFI cũng liệt kê bộ phim trong vị trí số 42 trong danh sách 100 phim truyền cảm hứng, thứ 88 trong danh sách phim ly kỳ nhất và thứ 87 trong danh sách 100 phim hay nhất trong 100 năm qua. Đến tháng 10 năm 2013, bộ phim vẫn nhận số điểm 100% trong các phê bình trên Rotten Tomatoes. Trong năm 2011, bộ phim đứng thứ nhì trong các phim được chiếu nhiều nhất tại các trường trung học Anh.

Các danh sách trong Viện phim Mỹ:
100 phim hay nhất – Đề cử
100 phim rùng rợn và ly kỳ – Vị trí 88
 100 anh hùng và kẻ phản diện: Bồi thẩm số 8 – Người hùng thứ 28
100 phim truyền cảm hứng – Vị trí 42
AFI's 100 Years... 100 Movies (10th Anniversary Edition) – Vị trí 87
10 phim trong 10 thể loại – Phim chính kịch tòa án #2

Giải thưởng
Bộ phim được đề cử Giải Oscar trong các thể loại Đạo diễn xuất sắc nhất, Phim hay nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất. Trong cả ba thể loại nó thua phim The Bridge on the River Kwai. Tại Liên hoan phim quốc tế Berlin lần thứ 7, bộ phim giành giải thưởng Gấu Vàng. Nó cũng giành giải Grand Prix của Hội Nhà phê bình phim Bỉ.

Ảnh hưởng văn hóa
Tại một buổi chiếu phim ở Trường luật Đại học Fordham, thẩm phán Sonia Sotomayor của Tối cao pháp viện Hoa Kỳ nói rằng bà đã chịu ảnh hưởng từ bộ phim khi xem nó trong lúc học đại học, khiến bà muốn theo luật. Bà nhận cảm hứng từ lời nói của bồi thẩm viên số 11 vốn là một người nhập cư, về lòng tôn kính của ông đối với hệ thống tư pháp Mỹ. Bà cũng cho biết rằng, trong lúc làm quan tòa trong các tòa án cấp dưới, bà đôi khi hướng dẫn các bồi thẩm không làm theo phim, vì hầu hết các kết luận của bồi thẩm đoàn trong phim chỉ dựa vào suy đoán chứ không phải sự thật. Sotomayor nói rằng các sự kiện như việc bồi thẩm viên #8 tự đưa một con dao vào việc bàn thảo, hoặc đưa nghiên cứu từ ngoài vào, và cuối cùng là việc bồi thẩm đoàn đã suy đoán nhiều điều sẽ không được cho phép trong một bồi thẩm đoàn trong đời thật, và sẽ dẫn đến một vụ xử án sai.

Bộ phim cũng có ảnh hưởng ngoài Hoa Kỳ. Trong một bộ phim Kōki Mitani năm 1991, 12 Nin no Yasashii Nihonjin: 12 Gentle Japanese, cũng kể lại câu chuyện ở nước Nhật Bản cũng có một hệ thống bồi thẩm đoàn tương tự.

Tham khảo

Đọc thêm
 Making Movies, by Sidney Lumet. (c) 1995, ISBN 978-0-679-75660-6
 In depth analysis compared with research on actual jury behaviour.
 The New York Times, ngày 15 tháng 4 năm 1957, "12 Angry Men", review by A. H. Weiler
 Readings on Twelve Angry Men, by Russ Munyan, Greenhaven Press, 2000, ISBN 978-0-7377-0313-9
 Chandler, David. "The Transmission model of communication" Communication as Perspective Theory. Sage publications. Đại học Ohio, 2006.
 Lanham, Richard. "Introduction: The Domain of Style analyzing prose". (New York, NY: Continuum, 2003)

Liên kết ngoài

Criterion Collection Essay bởi Thane Rosenbaum

Phim năm 1957
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim trắng đen
Phim về tòa án
Phim đạo diễn đầu tay
Phân biệt đối xử trong các tác phẩm giả tưởng
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ
Phim dựa theo kịch


title: 12 Angry Men

text:
12 Angry Men hoặc Twelve Angry Men là tên một vở kịch. Nó có thể là:
 "Twelve Angry Men" (Westinghouse Studio One)
 Twelve Angry Men (kịch)
 12 Angry Men (phim 1957)
 12 Angry Men (phim 1997)

Tham khảo

Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim tiếng Anh
Phim trắng đen
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ


title: Grumman HU-16 Albatross

text:
Grumman HU-16 Albatross là một loại tàu bay lưỡng cư hai động cơ, được Không quân Hoa Kỳ, Hải quân Hoa Kỳ và Cảnh sát biển Hoa Kỳ sử dụng. Nhiệm vụ chủ yếu của nó là tìm kiếm cứu nạn dân sự và quân sự. Không quân định danh là SA-16, hải quân và cảnh sát biển Hoa Kỳ định danh là JR2F-1 và UF-1. Nó được tái định danh là HU-16 năm 1962.

Biến thể

XJR2F-1
HU-16A (tên gốc SA-16A)
HU-16A (tên gốc UF-1)
HU-16B (tên gốc SA-16A)
SHU-16B (HU-16B hoán cải cho tác chiến chống ngầm)
HU-16C (tên gốc UF-1)
LU-16C (tên gốc UF-1L)
TU-16C (tên gốc UF-1T)
HU-16D (tên gốc UF-1)
HU-16D (tên gốc UF-2)
HU-16E (tên gốc UF-1G)
HU-16E (tên gốc SA-16A)
G-111 (tên gốc SA-16A)
CSR-110

Quốc gia sử dụng

Không quân Argentina
Hải quân Argentina

Không quân Brazil

Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Chile
Hải quân Chile

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

 Hải quân Đức

 Không quân Hy Lạp

 Cảnh sát biển Iceland

Không quân Indonesia
Hải quân Indonesia

Không quân Italy

Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản

Không quân Hoàng gia Malaysia

Không quân Mexico

 Không quân Hoàng gia Na Uy

 Không quân Pakistan
 Hải quân Pakistan - Binh chủng không quân hải quân Pakistan

Không quân Peru

 Không quân Philippine
 Hải quân Philippine

Không quân Bồ Đào Nha

Không quân Tây Ban Nha

 Hải quân Hoàng gia Thái Lan

 Không quân Hoa Kỳ
Tuần duyên Hoa Kỳ
 Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (HU-16B)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Historical Aircraft page  on Northrop Grumman Web Site
 HU-16 history, including other designations
 The Grumman Albatross Site
 Summary at Coast Guard Historian's site

U-016 Albatross
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay thủy bộ
Máy bay chiến đấu
Máy bay dân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay trinh sát
Máy bay tuần tra
Máy bay cứu hộ quân sự
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam


title: Christoper AG-1

text:
Christopher AG-1 là một dự án tàu bay đột kích của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II, nhưng dự án này đã bị hủy bỏ vào tháng 9 năm 1943.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

AG-1
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Tàu lượn
Máy bay cường kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Timm AG-2

text:
Timm AG-2 là một dự án tàu lượn đột kích của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II, nhưng dự án này đã bị hủy bỏ vào tháng 9 năm 1943.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

AG-2
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Tàu lượn
Máy bay cường kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Cornelius XBG-3

text:
Cornelius XBG-3 là một loại tàu lượn mang bom của Hoa Kỳ, được Cornelius Aircraft Corporation phát triển cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

BG-3
Máy bay không người lái Hoa Kỳ 1940–1949
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Tàu lượn
Máy bay không người lái Hoa Kỳ
Máy bay cánh giữa
Máy bay cánh mũi
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Nam Khê (định hướng)

text:
Nam Khê có thể là tên của các địa danh sau:
 Quận (khu) Nam Khê thuộc thành phố Nghi Tân, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc
 Phường Nam Khê thuộc thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam


Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Trung Quốc () là đội tuyển bóng đá nữ đại diện cho Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa tại các giải đấu bóng đá nữ quốc tế dưới sự quản lý của Hiệp hôi bóng đá Trung Quốc (CFA) .

Là một trong 5 đội tuyển mạnh vượt trội ở châu Á (cùng Nhật Bản, Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên, Úc), đội tuyển bóng đá nữ Trung Quốc đã giành huy chương bạc tại Thế vận hội Mùa hè 1996 và Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 1999. Đội cũng đã có 9 lần vô địch tại Cúp bóng đá nữ châu Á (giữ kỷ lục) và 3 lần giành Huy chương vàng tại Asian Games.

Cầu thủ
Đội hình 23 cầu thủ dự World Cup nữ 2019. Số trận đấu tính tới ngày 25 tháng 6 năm 2019 sau trận gặp .

Kỷ lục

Chơi nhiều trận nhất

Ghi nhiều bàn thắng nhất

Huấn luyện viên

  Tùng Giả Dư (1984–1988)
  Thương Thụy Hoa (1988–1991)
  Mã Nguyên An (1991–2001)
  Mã Lương Hành (2002–2003)
  Trương Hải Đào (2003–2004)
  Vương Hải Minh (2004–2005)
  Bồi Ân Tài (2005)
  Mã Lương Hành (2005–2006)
  Vương Hải Minh (tạm quyền) (2007)
  Marika Domanski-Lyfors (2007)
  Élisabeth Loisel (2007–2008)
  Thương Thụy Hoa (2008–2010)
  Lý Tiêu Bâng (2011–2012)
  Hách Vĩ (2012–2015)
  Bruno Bini (2015–2017)
 Sigurður Ragnar Eyjólfsson (2017–2018)
 Giả Tú Toàn (2018–)

Trận đấu

Giải đấu

Giải vô địch bóng đá nữ thế giới
Đội từng giữ kỷ lục giữ sạch lưới nhà 442 phút liên tục tại các trận thuộc giải Vô địch Thế giới cho đến 26 tháng 9 năm 2007 khi kỷ lục này bị Đức phá vỡ nhờ thắng Na Uy 3-0 trong trận bán kết giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2007.

Cúp bóng đá nữ châu Á

Thế vận hội Mùa hè

Đại hội Thể thao châu Á

Cúp bóng đá Đông Á

Danh hiệu
Giải vô địch bóng đá nữ thế giới
Á quân (1): 1999
Thế vận hội Mùa hè
Á quân (1): 1996
Cúp Algarve
Vô địch (2): 1999, 2002
Á quân (2): 1997, 2003
Hạng 3 (3): 1996, 2000, 2001
Cúp bóng đá nữ châu Á
Vô địch (9): 1986, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2006, 2022
Á quân (2): 2003, 2008
Hạng 3 (2): 2001, 2014
Đại hội Thể thao châu Á
Vô địch (3): 1990, 1994, 1998
Á quân (1): 2002
Hạng 3 (1): 2006
Cúp bóng đá nữ Đông Á
Á quân (1): 2010
Hạng 3 (1): 2008

Đối đầu
; chỉ tính các trận đấu Hạng A  của FIFA.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành tích trên FIFA

Trung Quốc
Bóng đá

Thể thao nữ


title: Danh sách núi thuộc Andes

text:
Dưới đây là danh sách các núi có độ cao trên 4.000 m thuộc Andes.

Tham khảo

Andes
Andes


title: Cá ban giô

text:
Cá ban giô (tên khoa học: Banjos banjos) là một loài cá dạng cá vược (Percomorpha), cũng là loài duy nhất của chi Banjos và họ Banjosidae. Theo truyền thống họ này xếp trong bộ Perciformes, năm 2013 được Ricardo Betancur-R et al. tách ra ở vị trí không xác định trong nhánh Percomorphaceae. Trong phiên bản ngày 30-7-2014 họ này được xếp trong bộ Pempheriformes.

Phân bố
Cá ban giô là cá biển, sinh sống ở vùng nước duyên hải miền tây Thái Bình Dương, từ miền nam Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên tới Biển Đông, được ghi nhận là có ở vùng biển ven Indonesia và quần đảo Chesterfield. Nó là loài sống ở đáy, tại độ sâu từ 50 tới 400m.

Đặc điểm
Tổng số gai vây lưng: 10; tia vây lưng mềm: 11; gai vây hậu môn: 3; tia vây hậu môn mềm: 7. Thân cao và dẹp hai bên. Gai vây lưng thứ ba và gai vây hậu môn thứ hai đặc biệt dài và cứng. Thân có màu nâu xám đồng nhất và vây lưng mềm có 1 đốm đen. Các vây đứng có viền mép trắng. Vây đuôi hơi có khía. Đầu nhọn gần như dốc thẳng xuống. Cơ quan đường bên phát triển đầy đủ. Nó có thể dài tới 20 cm (8 inch).

Ghi chú

Liên kết ngoài

B
Động vật được mô tả năm 1846


title: Tổng cục du lịch Hàn Quốc

text:
Tổng cục du lịch Hàn Quốc (KTO) là một tổ chức trực thuộc Bộ Văn hóa và Du lịch Hàn Quốc. Được giao nhiệm vụ thúc đẩy ngành công nghiệp du lịch của Hàn Quốc.

 KTO được thành lập vào năm 1962 với mục tiêu thu hút khách du lịch nước ngoài đến Hàn Quốc. Bắt đầu từ những năm 1980, xúc tiến du lịch trong nước cũng đã trở thành một chức năng của KTO.
 Lượng khách du lịch đạt hơn 6 triệu vào năm 2006 và du lịch công nghiệp được cho là một trong những yếu tố có ảnh hưởng đến nền kinh tế Hàn Quốc.

Chức năng hoạt động

 Chương trình khuyến mãi để thu hút khách du lịch trong nước.
 Nghiên cứu và phát triển công nghệ du lịch để nuôi dưỡng ngành công nghiệp du lịch.
 Phối hợp với chính quyền địa phương và các ngành công nghiệp du lịch.
 Phát triển khu du lịch và tư vấn.

Quá trình hoạt động

 1961: Luật Xúc tiến du lịch được ban hành.
 1962: Tổng công ty Du lịch Quốc tế (ITC) được thành lập để thúc đẩy ngành công nghiệp du lịch của Hàn Quốc thông qua việc quản lý các khách sạn lớn, taxi và Cục Du lịch Hàn Quốc, cũng như đào tạo nguồn nhân lực để hỗ trợ thương mại du lịch.
 1968: Số lượng du khách nước ngoài đến Hàn Quốc đặt con số 100.000.
 1969: Viện Khách sạn được mở ra với văn phòng nước ngoài đầu tiên đặt tại Tokyo.
 1971: Phát triển khi nghỉ dưỡng hồ Bomun tại Gyeongju.
 1978: Hàn Quốc thu hút hơn một triệu du khách nước ngoài.
 1982: Tổng công ty du lịch quốc tế được đổi tên thành Tổng công ty Du lịch quốc gia Hàn Quốc (KNTC).
 1988: Số lượng du khách nước ngoài vượt quá hai triệu.
 1991: Số lượng du khách nước ngoài vượt quá ba triệu người.
 1996: Tên của tổ chức được thay đổi từ Tổng công ty Du lịch Quốc gia Hàn Quốc thành Tổng cục du lịch Hàn Quốc.
 1998: Bắt đầu mở tour du lịch núi du lịch kim cương Kumgangsan.
 2000: Hàn Quốc thu hút năm triệu lượt khách nước ngoài.
 2003: Làn sóng Hallyu trở thành chủ đề chính của KTO khi quảng bá hình ảnh ra nước ngoài. Và cũng năm này, KTO đặt văn phòng chi nhánh tại Los Angeles và New York của Hoa Kỳ.
 2005: KTO cải tổ cơ cấu tổ chức. KTO và Hàn Quốc thu hút 6,5 triệu du khách đến từ nước ngoài đến với Hàn Quốc.

Đại sứ

 2009: Lee Jun Ki
 Chiến dịch VisitKorea 2010–2012: Bae Yong Joon
 2011: Park Si-hoo, Jung Ryeo Won, Super Junior và SNSD
 2012: Kim Soo Hyun
 2013: PSY
 2014: BIGBANG, PSY, 2NE1, Super Junior, Miss A, T-ara, Beast và EXO
 2015: Lee Min Ho
 2016: Song Joong Ki
 2017: Lee Jong Suk
 2018: Nhóm EXO

Ngoài ra còn có nữ ca sĩ Mỹ Linh từng được bổ nhiệm làm Đại sứ du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam trong năm 2011.

KTO tại Việt Nam

 Tổng cục Du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam (KTO Việt Nam) được thành lập vào ngày 1/4/2011 tại Hà Nội nhằm quảng bá cho du lịch Hàn Quốc nói riêng và thúc đẩy các hoạt động giao lưu, du lịch giữa hai quốc gia Hàn Quốc và Việt Nam nói chung.
 Mục tiêu KTO xúc tiến phát triển các sản phẩm du lịch Hàn Quốc với việc cung cấp thông tin về các sản phẩm du lịch như: các sự kiện lớn liên quan đến du lịch Hàn Quốc, du lịch MICE, Du lịch khen thưởng, Du lịch y tế, Du lịch mua sắm...

Các hoạt động của KTO tại Việt Nam

 Hội chợ ẩm thực Hàn Quốc 2013 tại Thành phố Hồ Chí Minh
 Giới thiệu Du lịch tỉnh Gangwon
 Cuộc thi Ấn tượng Hàn Quốc
 Cuộc thi Kpop tại Việt Nam
 Amazing Photo Tour - hành trình Hàn Quốc
 Cuộc thi "Wiki Korea theo phong cách Việt"
 Psy’s Wiki Korea Dictionary
 Cuộc thi nhảy cover Gangnamstyle

Xem thêm
 Làn sóng Hàn Quốc (Hallyu)
 Sở Du lịch Seoul

Tham khảo

Liên kết ngoài
VisitKorea (KTO) trang chủ (tiếng Anh)
Trang chủ KTO Việt Nam
Cuộc thi Ấn tượng Hàn Quốc
Cuộc thi Amazing Photo Tour - hành trình Hàn Quốc

Du lịch Hàn Quốc
Chính phủ Hàn Quốc


title: Cầu Gayang

text:
Cầu Gangdong là cây cầu bắc qua sông Hán, Hàn Quốc, nối liền quận Gangseo với quận Mapo. Cầu được hoàn thành vào năm 2002.

Chú thích

Cầu tại Hàn Quốc
Sơ khai tòa nhà hoặc kiến trúc Hàn Quốc


title: François Jacob

text:
François Jacob (17 tháng 6 năm 1920 – 19 tháng 4 năm 2013) là một nhà sinh học người Pháp, người đã cùng với Jacques Monod đưa ra ý tưởng kiểm soát các mức enzyme trong mọi tế bào thông qua việc điều chỉnh phiên mã. Ông đã được trao Giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1965 chung với Jacques Monod và André Lwoff.

Thời niên thiếu
Jacob là con trai duy nhất của Simon, một nhà buôn, và Thérèse (Franck) Jacob, ở Nancy, Pháp. Là một cậu bé hay tò mò, Jacob đã tập đọc chữ từ lúc còn bé. Albert Franck, ông ngoại của Jacob, một viên tướng 4 sao, là hình ảnh gương mẫu cho Jacob lúc còn bé. Năm 7 tuổi Jacob bắt đầu vào học ở trường Lycée Carnot trong 10 năm. Trong quyển tự truyện, ông mô tả ấn tượng của mình về trường này như "một cái lồng chim". Khoảng năm 1934 ông đã bị nhóm thanh thiếu niên khuynh hữu ở trường này thù ghét. Ông mô tả cha mình như một "người tuân thủ tôn giáo", còn mẹ ông và những người khác trong gia đình là những "người Do Thái thế tục". Ngay sau khi làm lễ bar mitzvah, ông đã trở thành người vô thần.

Mặc dù thích (và có năng khiếu về) môn Vật lý học và Toán học, nhưng Jacob sợ viễn cảnh phải học thêm 2 năm để chuẩn bị thi vào Trường Bách khoa Paris. Thay vào đó, sau khi quan sát một ca giải phẫu, Jacob đã chọn vào học ngành Y học.

Trong thời Đức Quốc xã chiếm đóng Pháp và ngay sau cái chết của mẹ, Jacob đã rời Pháp đi sang Anh theo phong trào kháng chiến chống Đức. Năm 1940 Jacob, lúc đó mới chỉ học hết năm thứ hai ngành Y, đã gia nhập đại đội quân y của Sư đoàn 2 Thiết giáp của Pháp. Năm 1944, ông bị thương trong một trận oanh kích của Không quân Đức, và ngày 1 tháng 8 năm 1944 ông trở về Paris lúc đó đã được giải phóng. Ông đã được thưởng Huân chương Giải phóng, cũng như Bắc Đẩu Bội tinh và croix de guerre (chiến công bội tinh) cho thời gian phục vụ trong Quân đội.

Sau khi bình phục, Jacob trở lại trường Y khoa, bắt đầu nghiên cứu tyrothricin  và học các phương pháp trong quá trình nghiên cứu vi khuẩn. Ông hoàn thành một luận án mà ông mô tả là "việc sao chép công trình của Mỹ " về tính hiệu quả của thuốc kháng sinh chống các sự nhiễm trùng từng vùng cơ thể, và đậu bằng tiến sĩ y khoa năm 1947. Mặc dù rất thích sự nghiệp nghiên cứu, nhưng sau khi tham dự một hội nghị về vi khuẩn học trong mùa hè năm 1947, ông đã không dám lao vào nghiên cứu vì cảm thấy mình còn kém hiểu biết trong lãnh vực này. Thay vào đó, ông xin làm việc ở trung tâm Cabanel, nơi ông đã làm luận án nghiên cứu của mình; công việc mới của ông tại đây là sản xuất thuốc kháng sinh tyrothricin. Sau đó, trung tâm này đã ký hợp đồng biến các xưởng sản xuất thuốc súng thành nơi sản xuất thuốc penicillin (dù vậy việc này đã tỏ ra là không thể được).

Sự nghiệp nghiên cứu
Năm 1961 Jacob và Jacques Monod nảy ra ý tưởng cho rằng việc kiểm soát các mức enzyme biểu hiện gen trong các tế bào là kết quả của việc điều chỉnh phiên mã của các chuỗi DNA. Các ý tưởng và thí nghiệm của họ đã tạo động lực cho việc xuất hiện lãnh vực sinh học phát triển của phân tử, và nhất là của sự điều chỉnh phiên mã (transcriptional regulation).

Trong nhiều năm người ta đã biết rằng tế bào vi khuẩn và những tế bào khác có thể đáp ứng với các điều kiện bên ngoài bằng việc điều chỉnh các mức enzyme chuyển hóa (metabolic enzyme) chủ yếu của chúng, và hoạt động của những enzyme này. Chẳng hạn như, nếu một vi khuẩn ở trong một broth (tương đương món súp) chứa lactoza, thay cho glucose đường đơn giản hơn, nó sẽ tự thích nghi với nhu cầu để:

 Nhập lactoza
 Chẻ lactoza thành những thành phần glucose và galactose
 Biến galactose thành glucose.

Người ta cũng biết rằng chính việc các tế bào gia tăng sản xuất các enzyme đã làm những bước này khi hướng về lactoza, thay vì lúc nào cũng sản xuất lãng phí những enzyme này. Các nghiên cứu về việc kiểm soát hoạt động của enzyme được tiến hành nhờ các lý thuyết về tác động dị lập thể (allosteric) của các phân tử nhỏ lên chính phân tử enzyme (mở hoặc tắt nó), tuy nhiên thời đó đã không biết rõ phương pháp kiểm soát việc sản xuất enzyme.

Với việc xác định sớm cấu trúc và tầm quan trọng chủ yếu của DNA, đã trở nên rõ ràng là mọi protein đều được sản xuất theo một cách từ mã gen của chúng, và rằng bước này có thể tạo ra một điểm kiểm soát then chốt. Jacob và Monod đã có những phát hiện về lý thuyết và thí nghiệm quan trọng chỉ ra rằng trong trường hợp hệ thống lactoza nêu trên (trong vi khuẩn E. coli), có những protein đặc thù để ức chế việc phiên mã DNA sang sản phẩm của nó (RNA, mà lần lượt được giải mã thành protein).

Protein ức chế này được tạo ra trong mọi tế bào, kết nối trực tiếp với DNA ở gen mà nó kiểm soát, và ngăn ngừa trên thực tế bộ máy phiên mã không cho tiếp cận DNA. Trong sự hiện diện của lactoza, protein này trói buộc lactoza, làm cho lactoza không còn khả năng liên kết với DNA, và việc ức chế phiên mã được nâng lên. Bằng cách này, một vòng thông tin phản hồi mạnh được xây dựng cho phép bộ sản phẩm protein lactoza tiêu hóa chỉ được thực hiện khi cần thiết.

Việc điều chỉnh hoạt động của gen đã được mở rộng trong rất nhiều phân ngành sinh học phân tử. Các nhà nghiên cứu hiện nay tìm thấy các sự kiện điều chỉnh ở mọi mức độ có thể nhận thức được trong các quá trình thể hiện thông tin di truyền. Trong bộ gen tương đối đơn giản của men bánh mì, (saccharomyces cerevisiae), có 405 trong số 6.419 gen mã hóa protein tham gia trực tiếp vào việc kiểm soát phiên mã, so với 1.938 là enzyme.

Đời tư
Jacob kết hôn với Lise Bloch. Họ có bốn người con.

Năm 1999 Jacob tái hôn với Geneviève Barrier.

Giải thưởng và vinh dự
 Giải Charles Léopold Mayer của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp (1962)
 Giải Nobel Sinh lý và Y khoa chung với André Lwoff và Jacques Monod (1965)
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp (1977)
 Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất (1982)
 Giải Lewis Thomas (1996)
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Pháp Ghế số 38 (1996)
 Viện sĩ Viện hàn lâm châu Âu
 Huân chương giải phóng

Xuất bản phẩm
 Jacob, François; E. L. Wollman. Sexuality and the Genetics of Bacteria. Academic Press, 1961
 Jacob, François. The Possible & The Actual. Pantheon Books, 1982 ISBN 9780295958880
 Jacob, François. The Statue Within: An Autobiography by, translated from the 1987 French edition by Franklin Philip. Basic Books, 1988. ISBN 978-0-465-08223-0; new edition: 9780879694760
 Jacob, François. The Logic of Life. translated from the 1976 French edition by Princeton University Press, 1993 ISBN 0394472462
 Jacob, François. Of Flies, Mice and Men, translated from the French edition and published by Harvard University Press, 1998 ISBN 9780674631113
Jacob, F.; Perrin, D.; Sánchez, C.; Monod, J.; Edelstein, S. (2005). "The operon: A group of genes with expression coordinated by an operator. C.R.Acad. Sci. Paris 250 (1960) 1727-1729". Comptes rendus biologies 328 (6): 514–520.PMID 15999435.
Ullmann, A.; Jacob, F.; Monod, J. (1968). "On the subunit structure of wild-type versus complemented beta-galactosidase of Escherichia coli". Journal of Molecular Biology 32 (1): 1–13. doi:10.1016/0022-2836(68)90140-X. PMID 4868117.
Ullmann, A.; Jacob, F.; Monod, J. (1967). "Characterization by in vitro complementation of a peptide corresponding to an operator-proximal segment of the beta-galactosidase structural gene of Escherichia coli". Journal of Molecular Biology 24(2): 339–343. doi:10.1016/0022-2836(67)90341-5. PMID 5339877.
Ullmann, A.; Perrin, D.; Jacob, F.; Monod, J. (1965). "Identification, by in vitro complementation and purification, of a peptide fraction of Escherichia coli beta-galactosidase". Journal of Molecular Biology 12 (3): 918–923. doi:10.1016/S0022-2836(65)80338-2. PMID 4285628.
Willson, C.; Perrin, D.; Cohn, M.; Jacob, F.; Monod, J. (1964). "Non-Inducible Mutants of the Regulator Gene in the "lactose" System of Escherichia Coli". Journal of Molecular Biology 8: 582–592. doi:10.1016/S0022-2836(64)80013-9.PMID 14153528.
Jacob, F.; Ullman, A.; Monod, J. (1964). "The Promotor, A Genetic Element Necessary to the Expression of an Operon". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 258: 3125–3128. PMID 14143651.
Jacob, F.; Monod, J. (1964). "Biochemical and Genetic Mechanisms of Regulation in the Bacterial Cell". Bulletin de la Societe de chimie biologique 46: 1499–1532. PMID 14270538.
Monod, J.; Changeux, J.; Jacob, F. (1963). "Allosteric proteins and cellular control systems". Journal of Molecular Biology 6: 306–329. doi:10.1016/S0022-2836(63)80091-1. PMID 13936070.
Jacob, F.; Sussman, R.; Monod, J. (1962). "On the nature of the repressor ensuring the immunity of lysogenic bacteria". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 254: 4214–4216. PMID 14036499.
Jacob, F.; Monod, J. (1961). "Genetic regulatory mechanisms in the synthesis of proteins". Journal of Molecular Biology 3: 318–356. doi:10.1016/S0022-2836(61)80072-7. PMID 13718526.
Monod, J.; Jacob, F. (1961). "Teleonomic mechanisms in cellular metabolism, growth, and differentiation". Cold Spring Harbor symposia on quantitative biology 26: 389–401. PMID 14475415.
Perrin, D.; Jacob, F.; Monod, J. (1960). "Induced biosynthesis of a genetically modified protein not presenting affinity for the inductor". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 251: 155–157.PMID 13734531.
Buttin, G.; Jacob, F.; Monod, J. (1960). "Constituent synthesis of galactokinase following the development of lambda bacteriophages in Escherichia coli K 12". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 250: 2471–2473. PMID 13806544.
Jacob, F.; Perrin, D.; Sanchez, C.; Monod, J. (Feb 1960). "Operon: a group of genes with the expression coordinated by an operator". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 250 (6): 1727–1729.doi:10.1016/j.crvi.2005.04.005. ISSN 0001-4036. PMID 14406329.
Jacob, F.; Monod, J. (1959). "Genes of structure and genes of regulation in the biosynthesis of proteins". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 249: 1282–1284. PMID 14406327.
Pardee, A.; Jacob, F.; Monod, J. (1958). "The role of the inducible alleles and the constrtutive alleles in the synthesis of beta-galactosidase in zygotes of Escherichia coli". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 246 (21): 3125–3128. PMID 13547552.
Jacob, F.; Torriani, A.; Monod, J. (1951). "Effect of ultraviolet rays on the biosynthesis of galactosidase and on the multiplication of T2 bacteriophage in Escherichia coli". Comptes rendus hebdomadaires des seances de l'Academie des sciences 233 (20): 1230–1232. PMID 14905606.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nobel biography
François Jacob tells his life story at Web of Stories (video)
L'Académie française
Notice biographique sur le site de l’Académie française
Notice biographique des Compagnons de la Libération , avec le récit de ses actes de bravoure.
Discoveries concerning genetic control of enzyme and virus synthesis.

Sinh năm 1920
Mất năm 2013
Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
Nhà di truyền học
Người Pháp gốc Do Thái
Nhà sinh học phân tử
Viện sĩ Viện hàn lâm Pháp
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Pháp đoạt giải Nobel
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp