title: Phaolô Nguyễn Đình Nhiên

text:
Phaolô Nguyễn Đình Nhiên (1891 (1895) – 1969) là một Giám mục Công giáo Việt Nam. Ông từng đảm nhiệm vai trò Giám mục phó của Giáo phận Vinh trong khoảng thời gian từ năm 1963 đến năm 1969. Khẩu hiệu Giám mục của ông là Lẽ sống của tôi là Đức Kitô.

Giám mục Nguyễn Đình Nhiên sinh tại Hà Tĩnh và có tên khai sinh là Chính. Từ thuở thiếu thời, cậu bé Chính được giáo sĩ Masson Nghiêm nhận làm con nuôi và đổi tên thành Nhiên. Sau quá trình học tập Tiểu chủng viện, chủng sinh Nhiên được gửi đến Penang để du học và trở về Việt Nam năm 1926.

Thụ phong linh mục tháng 4 năm 1927, Nguyễn Đình Nhiên được bổ nhiệm thực hiện công tác mục vụ tại nhiều nơi khác nhau, nổi bật là các vai trò tại Tiểu chủng viện, Giám đốc Đại chủng viện và Tổng Đại diện giáo phận. Linh mục Nguyễn Đình Nhiên được chọn làm giám mục năm 1963 và được tấn phong giám mục vào trung tuần tháng 3 năm 1963. Giám mục Nhiên sống cùng giáo dân trong hoàn cảnh khó khăn về vật chất và tinh thần và trọng thương trong trận không kích của Mỹ năm 1969. Ông qua đời sau trận không kích này không lâu.

Một số tài liệu cho rằng tên ông là Trần Đình Nhiên cũng như vai trò chính thức trong cương vị giám mục của ông là Giám mục phụ tá Giáo phận Vinh.

Thiếu thời và tu nghiệp
Phaolô Nguyễn Đình Nhiên sinh ngày 10 tháng 10 năm 1891 (hoặc năm 1895) tại Tân Lập, trong một gia đình Nho phong xứ Thổ Hoàng, nay thuộc xã Phương Mỹ, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, thuộc Giáo phận Vinh (nay khu vực này thuộc Giáo phận Hà Tĩnh). Có tài liệu cho rằng ông sinh ngày 20 tháng 10 năm 1891. Thân phụ ông có tên thánh là Phaolô và thân mẫu ông là bà Maria Lụa. Tên khai sinh của ông là Phaolô Nguyễn Đình Chính.

Năm 13 hoặc 14 tuổi, cậu bé Chính trở thành con nuôi của thừa sai Masson Nghiêm, được cho theo học Tiểu Chủng viện Xã Đoài, cùng lớp với Gioan Baotixita Trần Hữu Đức và đổi tên thành Nhiên. Năm 1915, Nguyễn Đình Nhiên hoàn tất chương trình tiểu chủng viện hỗ trợ mục vụ xứ Xã Đoài dưới sự quản lý của linh mục Phaolô Chương. Năm 1918, chủng sinh Nhiên được bổ nhiệm giữ chức Quản lý Chủng viện và từ năm 1919 kiêm nhiệm thêm chức giáo sư chủng viện.

Năm 1920, Nguyễn Đình Nhiên cùng một chủng sinh khác là Gioan Baotixita Trần Hữu Đức du học Rôma. Họ đến Rôma qua đường Penang, tuy vậy nhận được tin tức Rôma ngừng nhận sinh viên mới nên nhận được yêu cầu du học Penang và học tại đây trong khoảng thời gian 6 năm. Hai chủng sinh này trở về Việt Nam năm 1926. Một tư liệu khác cho rằng tháng 6 năm 1922, hai chủng sinh Nhiên và Đức được cho đi du học tại Chủng viện Penang, một Đại chủng viện danh tiếng nhất Đông Nam Á.

Thời kỳ linh mục
Ngày 2 tháng 4 năm 1927, chủng sinh Phaolô Nguyễn Đình Nhiên và Trần Hữu Đức được giám mục Địa phận Vinh André Léonce Joseph Eloy Bắc phong chức linh mục tại Xã Đoài. Sau khi được truyền chức linh mục, ông được bổ nhiệm làm linh mục chính xứ Kẻ Gai (Nghệ An), sau đó chuyển làm quyền chính xứ giáo xứ Mỹ Yên.

Chỉ đảm nhận các chức vụ cũ trong khoảng thời gian ngắn sau khi truyền chức linh mục, tháng 8 năm 1927, linh mục Nguyễn Đình Nhiên được bổ nhiệm giữ chức linh mục phó xứ giáo xứ Làng Truông, hỗ trợ linh mục Trị. Năm 1928, ông đảm nhận vai trò quản xứ Cầu Rầm (Vinh) và đầu năm 1929 được điều chuyển làm giáo sư Tiểu chủng viện.

Sau 11 năm giảng dạy tại tiểu chủng viện, năm 1940, linh mục Nguyễn Đình Nhiên được bổ nhiệm giữ chức linh mục Quản xứ Yên Đại, Nghệ An trong thời gian ngắn trước khi điều chuyển làm linh mục quản xứ Thọ Ninh thuộc tỉnh Hà Tĩnh vào năm 1941. Ba năm sau đó, linh mục Nhiên được bổ nhiệm làm linh mục quản xứ Mỹ Dụ trước khi được điều về lại Thọ Ninh bốn tháng sau đó.

Tháng 8 năm 1945, linh mục Nguyễn Đình Nhiên về Xã Đoài giữ chức Quản lý và kể từ cuối năm 1946, linh mục này được điều chuyển giữ chức linh mục quản hạt Ngàn Sâu, huyện Hương Khê, Hà Tĩnh. Năm 1954, ông được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Đại chủng viện Xã Đoài và giữ chức vụ này cho đến năm 1963.

Năm 1961, Giám mục giáo phận Vinh Gioan Baotixita Trần Hữu Đức bổ nhiệm linh mục Nguyễn Đình Nhiên làm Tổng Đại diện giáo phận.

Thăng quyền Giám mục
Năm 1963, do đề nghị của hàng Giáo phẩm, Giám mục Vinh Gioan Baotixita Trần Hữu Đức đã chọn người bạn cố tri của mình là Phaolô Nguyễn Đình Nhiên làm Giám mục phó. Catholic Hierachy cho rằng ngày 5 tháng 2 năm 1963, Tòa Thánh thông báo việc bổ nhiệm linh mục Phaolô Nguyễn Đình Nhiên làm Giám mục Phó giáo phận Vinh. Niên giám Công giáo Việt Nam 2016 cho rằng ông đắc cử vị trí giám mục phó hai ngày trước khi được tấn phong, ngày 13 tháng 3 năm 1963. Việc chọn lựa giám mục phó giáo phận Vinh nhưng chọn một linh mục đồng hương, đồng khóa vì linh mục Nhiên là một linh mục nổi bật vì giữ các vai trò trọng yếu trong giáo phận như Tổng Đại diện và Giám đốc Đại chủng viện.

Lễ tấn phong giám mục cho vị tân giám mục diễn ra vào ngày 15 tháng 3 cùng năm, do giám mục chính tòa Gioan Baotixita Trần Hữu Đức chủ phong, theo thông tin từ Catholic Hierachy và Sách Niên giám Công giáo Việt Nam 2016. Theo trích dẫn từ Catholic News Service, số ngày 24 tháng 6 năm 1963 thì ngày tấn phong là ngày 15 tháng 5. Việc tấn phong cho ông cũng được ghi nhận là vào tháng 5 trong một bản tin khác.

Theo nguồn tin từ Đại chủng viện Thánh Phanxicô Xaviê (tên thường gọi là Đại chủng viện Vinh - Thanh), trong thời gian làm giám mục phó, giám mục Nguyễn Đình Nhiên không còn đảm nhận vai trò Giám đốc Đại chủng viện Xã Đoài. Do trong thời gian chiến tranh ác liệt, cộng với không khí kỳ thị lương giáo, cùng những áp lực về vật chất và tinh thần, cộng với tuổi già, làm ông mắc thêm chứng bệnh đau dạ dày, nên phải xin phép về dưỡng bệnh tại xứ Bùi Ngoã.

Các nhà thờ thường bị bom đạn tàn phá, giám mục Phó Nguyễn Đình Nhiên bị gãy tay trong cuộc không kích đầu năm 1969. Ít lâu sau, ông trở về làm Giám đốc Đại chủng viện vì trường thiếu linh mục coi sóc và qua đời ở Bùi Ngõa thuộc Xã Đoài vào ngày 24 tháng 3 năm 1969.

Tông truyền
Giám mục Phaolô Nguyễn Đình Nhiên được tấn phong giám mục năm 1963, thời Giáo hoàng Gioan XXIII, bởi:
Giám mục Chủ phong: Gioan Baotixita Trần Hữu Đức, giám mục chính tòa Giáo phận Vinh.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Chú thích
Nguồn dẫn

Sách

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt
 Giáo phận Vinh

Liên kết ngoài
 ghi nhầm là Giám mục Phaolô Nguyễn Đình Nhiên
 Giám mục Trần Đình Nhiên

Giám mục Công giáo người Việt
Người Hà Tĩnh


title: Vincenzo Galilei

text:
Vincenzo Galilei (khoảng 1520 – 2 tháng 7 năm 1591) là một nghệ sĩ chơi đàn lute, nhà soạn nhạc và lý thuyết âm nhạc, cha đẻ của nhà thiên văn học, nhà vật lý nổi tiếng Galileo Galilei và nhà soạn nhạc, bậc thầy đàn lute Michelagnolo Galilei. Ông là một trong những nhân vật nổi bật trong đời sống âm nhạc Ý hậu kỳ Phục Hưng, và đã đóng góp đáng kể cho cuộc cách mạng âm nhạc mở đầu thời đại Baroque.

Vincenzo, khi nghiên cứu về cao độ và độ căng dây đàn, đã thực hiện mô tả toán học phi tuyến đầu tiên về một hiện tượng tự nhiên được biết đến trong lịch sử. Đây là một mở rộng của truyền thống Pythagore, nhưng đã đi ra ngoài truyền thống này. Nhiều nhà nghiên cứu ghi nhận ông đã hướng hoạt động của con trai ông, Galileo, ra khỏi toán học trừu tượng, thuần túy và hướng tới thực nghiệm sử dụng các mô tả toán học định lượng về kết quả- một hướng đi tối quan trọng trong lịch sử vật lý, và khoa học tự nhiên nói chung.

Tiểu sử

Vincenzo Galilei sinh khoảng năm 1520 ở Santa Maria a Monte (Toscana), và bắt đầu học đàn lute khi còn khá trẻ. Khoảng trước năm 1562 ông chuyển tới Pisa, nơi ông cưới con gái một gia đình quý tộc. Năm 1564 Galileo ra đời, sau đó là 5 hoặc 6 đứa con khác, trong đó có Michelagnolo, sinh năm 1575, sau cũng trở thành một tay chơi lute xuất sắc và nhà soạn nhạc.

Vincenzo chơi đàn lute rất điêu luyện, và từ khi rất trẻ đã thu hút sự chú ý của những nhà bảo trợ quyền lực và nhiều quan hệ. Năm 1563 ông gặp Gioseffo Zarlino, nhà lý thuyết âm nhạc quan trọng nhất của thế kỷ 16 ở Venezia và bắt đầu theo học ông này. Sau đó ông trở nên quan tâm tới nỗ lực phục dựng âm nhạc và kịch cổ đại Hy Lạp, thông qua sự gắn bó với Florentine Camerata(một nhóm các nhà thơ, nhạc sĩ và trí thức do Bá tước Giovanni de' Bardi đứng đầu) cũng như mối liên lạc với Girolamo Mei, học giả lỗi lạc nhất thời đó về âm nhạc cổ Hy Lạp. Khoảng những năm 1570 ông quan tâm tới lý thuyết âm nhạc và sáng tác và bắt đầu dịch về hướng này. Một trong những đóng góp lớn quan trọng nhất của ông liên quan tới nghiên cứu về sự nghịch tai: ông có một quan niệm hầu như hiện đại, cho phép vượt qua sự nghịch tai "nếu giọng chảy mượt mà" cũng như sự nghịch tai trên nhịp, như là sự ngắt quãng, cái ông gọi là "sự nghịch tai cốt yếu". Điều này mô tả cách hành nhạc Baroque, đặc biệt khi ông định nghĩa các quy luật giải quyết sự ngắt quãng bằng một quãng cách sơ bộ khỏi rồi quay trở lại nốt giải quyết mong đợi.

Ngoài ra, gần cuối đời ông có những khám phá quan trọng về âm học, đặc biệt liên quan tới mặt vật lý của các dây dao động và các cột khí trong nhạc cụ. Ông phát hiện ra rằng trong khi tỉ lệ giữa các quãng là tỉ lệ với chiều dài các dây-chẳng hạn, một quãng năm hoàn hảo có tỉ lệ 3:2- nó thay đổi theo căn bậc hai của độ căng trên dây (và căn bậc ba của cột khí lõm). Trong trường hợp các sợi dây được chỉnh cho một quãng năm hoàn hảo, các khối lượng trên chúng cần có tỉ lệ 9:4 để đạt được tỉ lệ 3:2 hoàn hảo.

Việc sử dụng các đoạn hát nói trong opera được ghi nhận rộng rãi cho Vicenzo Galilei, bởi ông là một trong những đầu tiên phát triển độc xướng, phong cách âm nhạc gần gũi nhất với các đoạn hát nói trên.

Galilei đã viết hai cuốn sách về madrigal (một thể nhạc trữ tình ngắn), cũng như âm nhạc cho đàn lute, và một khối lượng đáng kể thanh nhạc và độc tấu lute, trong đó loại sau (độc tấu lute) được xem là đóng góp quan trọng nhất của ông vì nó ảnh hưởng nhiều cách khác nhau tới phong cách sơ kỳ Baroque.

Chú thích

Xem thêm
Galileo Galilei
Vincenzo Gamba

Tham khảo
Claude Palisca: "Vincenzo Galilei", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed ngày 7 tháng 3 năm 2007), (subscription access)
Article Vincenzo Galilei, in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. ISBN 1-56159-174-2 [Retrieved 2004-05-27]
[see also: galileo.rice.edu Retrieved 2011-12-01]
Gustave Reese, Music in the Renaissance. New York, W.W. Norton & Co., 1954. ISBN 0-393-09530-4
The Concise Edition of Baker's Biographical Dictionary of Musicians, 8th ed. Revised by Nicolas Slonimsky. New York, Schirmer Books, 1993. ISBN 0-02-872416-X [Retrieved 2004-05-27]

Liên kết ngoài
Free scores at the Mutopia Project

Sách của Vincenzo Galilei
Dialogo di Vincentio Galilei... della musica antica, et della moderna published by Giorgio Marescotti, 1581
Fronimo Dialogo

Mất năm 1591
Nhà soạn nhạc Phục Hưng
Sinh thập niên 1520
Nhà soạn nhạc Ý


title: John Ambler

text:
John Kenneth Ambler (sinh ngày 6 tháng 6 năm 1924 tại Sussex, qua đời ngày 31 tháng 5 năm 2008) là một doanh nhân người Anh đã kết hôn với công chúa Margaretha của Thụy Điển. Cha ông là thuyền trưởng Charles Ambler (1896-1954) và mẹ là Louise Cullen (1895-1980).

công chúa Margaretha và John Ambler đã kết hôn trong nhà thờ Gärdslösa, Öland, vào ngày 30 tháng 6 năm 1964. Cặp đôi này sau đó sống ở Anh, đầu tiên ở Luân Đôn và sau đó Chippinghurst Manor bên ngoài Oxford. Họ có ba người con: Sybilla Louise (sinh ở London, 14 tháng 4 năm 1965), Charles Edward (sinh ở London, 14 tháng 7 năm 1966) và James Patrick (sinh ở Oxford, ngày 10 tháng 6 năm 1967).

Trong nhiều năm John Ambler là một giám đốc của Atlas Express Ltd (trong đó cung cấp trên toàn quốc dịch vụ chuyển phát bưu kiện) và giám đốc điều hành của Atlas Air Express. Vợ chồng ly thân vào năm 1996, nhưng vẫn tiếp tục sống với nhau. Ambler có sức khỏe kém trong 10 năm cuối đời và sông sống trong nhà dưỡng lão ở Oxfordshire.

Tham khảo

Doanh nhân Anh
Vương thất Thụy Điển
Sinh năm 1924
Mất năm 2008
Quân chủ Thụy Điển


title: Giải quần vợt Wimbledon 2013 - Đơn nam

text:
Giải quần vợt Wimbledon 2013 nội dung đơn nam. Andy Murray đã trở thành người quốc gia Anh đầu tiên vô địch.

Hạt giống

 Novak Djokovic (Chung kết)
 Andy Murray (Vô địch)
 Roger Federer (Vòng hai)
 David Ferrer (Tứ kết)
 Rafael Nadal (Vòng một)
 Jo-Wilfried Tsonga (Second round, retired because of a left knee injury)
 Tomáš Berdych (Tứ kết)
 Juan Martín del Potro (Bán kết)
 Richard Gasquet (Vòng ba)
 Marin Čilić (Vòng hai, withdrew because of a left knee injury)
 Stanislas Wawrinka (Vòng mọt)
 Kei Nishikori (Vòng ba)
 Tommy Haas (Vòng bốn)
 Janko Tipsarević (First round)
 Nicolás Almagro (Third round)
 Philipp Kohlschreiber (First round, retired because of fatigue)

 Milos Raonic (Vòng hai)
 John Isner (Second round, retired because of a left knee injury)
 Gilles Simon (First round)
 Mikhail Youzhny (Fourth round)
 Sam Querrey (First round)
 Juan Mónaco (Third round)
 Andreas Seppi (Fourth round)
 Jerzy Janowicz (Bán kết)
 Benoît Paire (Vòng ba)
 Alexandr Dolgopolov (Vòng ba)
 Kevin Anderson (Vòng ba)
 Jérémy Chardy (Third round)
 Grigor Dimitrov (Vòng hai)
 Fabio Fognini (First round)
 Julien Benneteau (Vòng hai)
 Tommy Robredo (Vòng ba)

Kết quả

Chung kết

Top half

Nhóm 1

Nhóm 2
{{16TeamBracket-Compact-Tennis5

| RD1-seed01=9
| RD1-team01= R Gasquet
| RD1-score01-1=62
| RD1-score01-2=6
| RD1-score01-3=7
| RD1-score01-4=6
| RD1-score01-5=
| RD1-seed02=
| RD1-team02= M Granollers
| RD1-score02-1=77
| RD1-score02-2=4
| RD1-score02-3=5
| RD1-score02-4=4
| RD1-score02-5=

| RD1-seed03=
| RD1-team03= A Haider-Maurer
| RD1-score03-1=66
| RD1-score03-2=5
| RD1-score03-3=1
| RD1-score03-4=
| RD1-score03-5=
| RD1-seed04=Q
| RD1-team04= G Soeda
| RD1-score04-1=78
| RD1-score04-2=7
| RD1-score04-3=6
| RD1-score04-4=
| RD1-score04-5=

| RD1-seed05=
| RD1-team05= J Blake
| RD1-score05-1=6
| RD1-score05-2=6
| RD1-score05-3=6
| RD1-score05-4=
| RD1-score05-5=
| RD1-seed06=
| RD1-team06= T de Bakker
| RD1-score06-1=1
| RD1-score06-2=3
| RD1-score06-3=2
| RD1-score06-4=
| RD1-score06-5=

| RD1-seed07=
| RD1-team07= B Tomic
| RD1-score07-1=78
| RD1-score07-2=77
| RD1-score07-3=3
| RD1-score07-4=2
| RD1-score07-5=6
| RD1-seed08=21
| RD1-team08= S Querrey
| RD1-score08-1=66
| RD1-score08-2=63
| RD1-score08-3=6
| RD1-score08-4=6
| RD1-score08-5=3

| RD1-seed09=27
| RD1-team09= K Anderson
| RD1-score09-1=6
| RD1-score09-2=6
| RD1-score09-3=6
| RD1-score09-4=
| RD1-score09-5=
| RD1-seed10=LL
| RD1-team10= O Rochus
| RD1-score10-1=4
| RD1-score10-2=2
| RD1-score10-3=1
| RD1-score10-4=
| RD1-score10-5=

| RD1-seed11=
| RD1-team11= P Petzschner
| RD1-score11-1=3
| RD1-score11-2=66
| RD1-score11-3=0
| RD1-score11-4=
| RD1-score11-5=
| RD1-seed12=Q
| RD1-team12= M Przysiężny
| RD1-score12-1=6
| RD1-score12-2=78
| RD1-score12-3=6
| RD1-score12-4=
| RD1-score12-5=

| RD1-seed13=
| RD1-team13= D Brands
| RD1-score13-1=77
| RD1-score13-2=64
| RD1-score13-3=65
| RD1-score13-4=6
| RD1-score13-5=6
| RD1-seed14=
| RD1-team14=
| RD1-score14-1=65
| RD1-score14-2=77
| RD1-score14-3=77
| RD1-score14-4=1
| RD1-score14-5=4

| RD1-seed15=
| RD1-team15= M Kližan
| RD1-score15-1=3
| RD1-score15-2=4
| RD1-score15-3=4
| RD1-score15-4=
| RD1-score15-5=
| RD1-seed16=7
| RD1-team16= T Berdych
| RD1-score16-1=6
| RD1-score16-2=6
| RD1-score16-3=6
| RD1-score16-4=
| RD1-score16-5=

| RD2-seed01=9
| RD2-team01= R Gasquet
| RD2-score01-1=6
| RD2-score01-2=6
| RD2-score01-3=65
| RD2-score01-4=6
| RD2-score01-5=
| RD2-seed02=Q
| RD2-team02= G Soeda
| RD2-score02-1=0
| RD2-score02-2=3
| RD2-score02-3=77
| RD2-score02-4=3
| RD2-score02-5=

| RD2-seed03=
| RD2-team03= J Blake
| RD2-score03-1=3
| RD2-score03-2=4
| RD2-score03-3=5
| RD2-score03-4=
| RD2-score03-5=
| RD2-seed04=
| RD2-team04= B Tomic
| RD2-score04-1=6
| RD2-score04-2=6
| RD2-score04-3=7
| RD2-score04-4=
| RD2-score04-5=

| RD2-seed05=27
| RD2-team05= K Anderson
| RD2-score05-1=6
| RD2-score05-2=77
| RD2-score05-3=6
| RD2-score05-4=
| RD2-score05-5=
| RD2-seed06=Q
| RD2-team06=
| RD2-score06-1=4
| RD2-score06-2=62
| RD2-score06-3=4
| RD2-score06-4=
| RD2-score06-5=

| RD2-seed07=
| RD2-team07= D Brands
| RD2-score07-1=66
| RD2-score07-2=4
| RD2-score07-3=2
| RD2-score07-4=
| RD2-score07-5=
| RD2-seed08=7
| RD2-team08= T Berdych
| RD2-score08-1=78
| RD2-score08-2=6
| RD2-score08-3=6
| RD2-score08-4=
| RD2-score08-5=

| RD3-seed01=9
| RD3-team01= R Gasquet
| RD3-score01-1=67
| RD3-score01-2=7
| RD3-score01-3=5
| RD3-score01-4=65
| RD3-score01-5=
| RD3-seed02=
| RD3-team02= B Tomic
| RD3-score02-1=79
| RD3-score02-2=5
| RD3-score02-3=7
| RD3-score02-4=77
| RD3-score02-5=

| RD3-seed03=27
| RD3-team03=
| RD3-score03-1=6
| RD3-score03-2=3
| RD3-score03-3=4
| RD3-score03-4=5
| RD3-score03-5=
| RD3-seed04=7
| RD3-team04= T Berdych
| RD3-score04-1=3
| RD3-score04-2=6
| RD3-score04-3=6
| RD3-score04-4=7
| RD3-score04-5=

| RD4-seed01=
| RD4-team01= B Tomic
| RD4-score01-1=64
| RD4-score01-2=77
| RD4-score01-3=4
| RD4-score01-4=4
| RD4-score01-5=
| RD4-seed02=7
| RD4-team02=
| RD4-score02-1=77
| RD4-score02-2=65
| RD4-score02-3=6
| RD4-score02-4=6
| RD4-score02-5=
}}

Nhóm 3

| RD3-score04-1=7
| RD3-score04-2=77
| RD3-score04-3=6
| RD3-score04-4=
| RD3-score04-5=

| RD4-seed01=23
| RD4-team01= A Seppi
| RD4-score01-1=4
| RD4-score01-2=62
| RD4-score01-3=3
| RD4-score01-4=
| RD4-score01-5=
| RD4-seed02=8
| RD4-team02=

Bottom half

Nhóm 5
{{16TeamBracket-Compact-Tennis5

| RD1-seed01=5
| RD1-team01= R Nadal
| RD1-score01-1=64
| RD1-score01-2=68
| RD1-score01-3=4
| RD1-score01-4=
| RD1-score01-5=
| RD1-seed02=
| RD1-team02= S Darcis
| RD1-score02-1=77
| RD1-score02-2=710
| RD1-score02-3=6
| RD1-score02-4=
| RD1-score02-5=

| RD1-seed03=
| RD1-team03= Ł Kubot
| RD1-score03-1=6
| RD1-score03-2=7
| RD1-score03-3=6
| RD1-score03-4=
| RD1-score03-5=
| RD1-seed04=
| RD1-team04= I Andreev
| RD1-score04-1=1
| RD1-score04-2=5
| RD1-score04-3=2
| RD1-score04-4=
| RD1-score04-5=

| RD1-seed05=Q
| RD1-team05= S Robert
| RD1-score05-1=6
| RD1-score05-2=77
| RD1-score05-3=7
| RD1-score05-4=
| RD1-score05-5=
| RD1-seed06=
| RD1-team06= A Falla
| RD1-score06-1=3
| RD1-score06-2=65
| RD1-score06-3=5
| RD1-score06-4=
| RD1-score06-5=

| RD1-seed07=
| RD1-team07= A Ungur
| RD1-score07-1=4
| RD1-score07-2=6
| RD1-score07-3=3
| RD1-score07-4=1
| RD1-score07-5=
| RD1-seed08=25
| RD1-team08= B Paire
| RD1-score08-1=6
| RD1-score08-2=4
| RD1-score08-3=6
| RD1-score08-4=6
| RD1-score08-5=

| RD1-seed09=18
| RD1-team09= J Isner
| RD1-score09-1=6
| RD1-score09-2=77
| RD1-score09-3=77
| RD1-score09-4=
| RD1-score09-5=
| RD1-seed10=
| RD1-team10= E Donskoy
| RD1-score10-1=1
| RD1-score10-2=65
| RD1-score10-3=63
| RD1-score10-4=
| RD1-score10-5=

| RD1-seed11=
| RD1-team11= P Andújar
| RD1-score11-1=1
| RD1-score11-2=2
| RD1-score11-3=3
| RD1-score11-4=
| RD1-score11-5=
| RD1-seed12=
| RD1-team12= A Mannarino
| RD1-score12-1=6
| RD1-score12-2=6
| RD1-score12-3=6
| RD1-score12-4=
| RD1-score12-5=

| RD1-seed13=Q
| RD1-team13= D Brown
| RD1-score13-1=6
| RD1-score13-2=6
| RD1-score13-3=6
| RD1-score13-4=
| RD1-score13-5=
| RD1-seed14=
| RD1-team14=
| RD1-score14-1=3
| RD1-score14-2=3
| RD1-score14-3=3
| RD1-score14-4=
| RD1-score14-5=

| RD1-seed15=
| RD1-team15= L Hewitt
| RD1-score15-1=6
| RD1-score15-2=7
| RD1-score15-3=6
| RD1-score15-4=
| RD1-score15-5=
| RD1-seed16=11
| RD1-team16= S Wawrinka
| RD1-score16-1=4
| RD1-score16-2=5
| RD1-score16-3=3
| RD1-score16-4=
| RD1-score16-5=

| RD2-seed01=
| RD2-team01= S Darcis
| RD2-score01-1=
| RD2-score01-2=
| RD2-score01-3=
| RD2-score01-4=
| RD2-score01-5=
| RD2-seed02=
| RD2-team02= Ł Kubot
| RD2-score02-1=w/o
| RD2-score02-2=
| RD2-score02-3=
| RD2-score02-4=
| RD2-score02-5=

| RD2-seed03=Q
| RD2-team03= S Robert
| RD2-score03-1=4
| RD2-score03-2=5
| RD2-score03-3=4
| RD2-score03-4=
| RD2-score03-5=
| RD2-seed04=25
| RD2-team04= B Paire
| RD2-score04-1=6
| RD2-score04-2=7
| RD2-score04-3=6
| RD2-score04-4=
| RD2-score04-5=

| RD2-seed05=18
| RD2-team05= J Isner
| RD2-score05-1=1r
| RD2-score05-2=
| RD2-score05-3=
| RD2-score05-4=
| RD2-score05-5=
| RD2-seed06=
| RD2-team06=| RD2-score06-1=1
| RD2-score06-2=
| RD2-score06-3=
| RD2-score06-4=
| RD2-score06-5=

| RD2-seed07=Q
| RD2-team07= D Brown
| RD2-score07-1=6
| RD2-score07-2=6
| RD2-score07-3=63
| RD2-score07-4=6
| RD2-score07-5=
| RD2-seed08=
| RD2-team08= L Hewitt
| RD2-score08-1=4
| RD2-score08-2=4
| RD2-score08-3=77
| RD2-score08-4=2
| RD2-score08-5=

| RD3-seed01=
| RD3-team01= Ł Kubot
| RD3-score01-1=6
| RD3-score01-2=6
| RD3-score01-3=6
| RD3-score01-4=
| RD3-score01-5=
| RD3-seed02=25
| RD3-team02= B Paire
| RD3-score02-1=1
| RD3-score02-2=3
| RD3-score02-3=4
| RD3-score02-4=
| RD3-score02-5=

| RD3-seed03=
| RD3-team03=

Nhóm 6
{{16TeamBracket-Compact-Tennis5

| RD1-seed01=15
| RD1-team01= N Almagro
| RD1-score01-1=6
| RD1-score01-2=77
| RD1-score01-3=7
| RD1-score01-4=
| RD1-score01-5=
| RD1-seed02=
| RD1-team02= J Zopp
| RD1-score02-1=4
| RD1-score02-2=62
| RD1-score02-3=5
| RD1-score02-4=
| RD1-score02-5=

| RD1-seed03=
| RD1-team03= M Matosevic
| RD1-score03-1=1
| RD1-score03-2=6
| RD1-score03-3=4
| RD1-score03-4=3
| RD1-score03-5=
| RD1-seed04=
| RD1-team04= G Rufin
| RD1-score04-1=6
| RD1-score04-2=4
| RD1-score04-3=6
| RD1-score04-4=6
| RD1-score04-5=

| RD1-seed05=
| RD1-team05= R Štepánek
| RD1-score05-1=6
| RD1-score05-2=6
| RD1-score05-3=6
| RD1-score05-4=
| RD1-score05-5=
| RD1-seed06=Q
| RD1-team06= M Reid
| RD1-score06-1=2
| RD1-score06-2=2
| RD1-score06-3=4
| RD1-score06-4=
| RD1-score06-5=

| RD1-seed07=WC
| RD1-team07= K Edmund
| RD1-score07-1=2
| RD1-score07-2=2
| RD1-score07-3=4
| RD1-score07-4=
| RD1-score07-5=
| RD1-seed08=24
| RD1-team08= J Janowicz
| RD1-score08-1=6
| RD1-score08-2=6
| RD1-score08-3=6
| RD1-score08-4=
| RD1-score08-5=

| RD1-seed09=30
| RD1-team09= F Fognini
| RD1-score09-1=77
| RD1-score09-2=5
| RD1-score09-3=3
| RD1-score09-4=2
| RD1-score09-5=
| RD1-seed10=
| RD1-team10= J Melzer
| RD1-score10-1=65
| RD1-score10-2=7
| RD1-score10-3=6
| RD1-score10-4=6
| RD1-score10-5=

| RD1-seed11=Q
| RD1-team11= J Reister
| RD1-score11-1=6
| RD1-score11-2=4
| RD1-score11-3=77
| RD1-score11-4=64
| RD1-score11-5=6
| RD1-seed12=
| RD1-team12= L Rosol
| RD1-score12-1=3
| RD1-score12-2=6
| RD1-score12-3=65
| RD1-score12-4=77
| RD1-score12-5=4

| RD1-seed13=
| RD1-team13=
| RD1-score13-1=4
| RD1-score13-2=0
| RD1-score13-3=4
| RD1-score13-4=
| RD1-score13-5=
| RD1-seed14=
| RD1-team14= S Stakhovsky
| RD1-score14-1=6
| RD1-score14-2=6
| RD1-score14-3=6
| RD1-score14-4=
| RD1-score14-5=

| RD1-seed15=
| RD1-team15= V Hănescu
| RD1-score15-1=3
| RD1-score15-2=2
| RD1-score15-3=0
| RD1-score15-4=
| RD1-score15-5=
| RD1-seed16=3
| RD1-team16= R Federer
| RD1-score16-1=6
| RD1-score16-2=6
| RD1-score16-3=6
| RD1-score16-4=
| RD1-score16-5=

| RD2-seed01=15
| RD2-team01= N Almagro
| RD2-score01-1=7
| RD2-score01-2=66
| RD2-score01-3=6
| RD2-score01-4=6
| RD2-score01-5=
| RD2-seed02=
| RD2-team02= G Rufin
| RD2-score02-1=5
| RD2-score02-2=78
| RD2-score02-3=3
| RD2-score02-4=4
| RD2-score02-5=

| RD2-seed03=
| RD2-team03= R Štepánek
| RD2-score03-1=2
| RD2-score03-2=3r
| RD2-score03-3=
| RD2-score03-4=
| RD2-score03-5=
| RD2-seed04=24
| RD2-team04= J Janowicz
| RD2-score04-1=6
| RD2-score04-2=5
| RD2-score04-3=
| RD2-score04-4=
| RD2-score04-5=

| RD2-seed05=
| RD2-team05= J Melzer
| RD2-score05-1=3
| RD2-score05-2=77
| RD2-score05-3=77
| RD2-score05-4=6
| RD2-score05-5=
| RD2-seed06=Q
| RD2-team06= J Reister
| RD2-score06-1=6
| RD2-score06-2=62
| RD2-score06-3=65
| RD2-score06-4=2
| RD2-score06-5=

| RD2-seed07=
| RD2-team07={{nowrap| S Stakhovsky}}
| RD2-score07-1=65
| RD2-score07-2=77
| RD2-score07-3=7
| RD2-score07-4=77
| RD2-score07-5=
| RD2-seed08=3
| RD2-team08= R Federer
| RD2-score08-1=77
| RD2-score08-2=65
| RD2-score08-3=5
| RD2-score08-4=65
| RD2-score08-5=

| RD3-seed01=15
| RD3-team01= N Almagro
| RD3-score01-1=66
| RD3-score01-2=3
| RD3-score01-3=4
| RD3-score01-4=
| RD3-score01-5=
| RD3-seed02=24
| RD3-team02= J Janowicz
| RD3-score02-1=78
| RD3-score02-2=6
| RD3-score02-3=6
| RD3-score02-4=
| RD3-score02-5=

| RD3-seed03=
| RD3-team03= J Melzer| RD3-score03-1=6
| RD3-score03-2=2
| RD3-score03-3=7
| RD3-score03-4=6| RD3-score03-5=
| RD3-seed04=
| RD3-team04=
| RD3-score04-1=2
| RD3-score04-2=6
| RD3-score04-3=5
| RD3-score04-4=3
| RD3-score04-5=

| RD4-seed01= 24
| RD4-team01=

Nhóm 7

Nhóm 8

Chú thích

Liên kết ngoài

Đơn nam
Giải Vô địch Wimbledon theo năm – Đơn nam


title: Bão Wayne (1986)

text:
Bão Wayne, được biết đến ở Philippines với tên gọi Bão Miding, hay bão số 5 năm 1986 tại Việt Nam, là một trong những xoáy thuận nhiệt đới tồn tại lâu nhất từng ghi nhận được trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Đây là một trong những cơn bão có đường đi phức tạp, dị thường và khó dự báo nhất trong lịch sử ngành khí tượng khi nó đi lòng vòng không theo quy luật nào trên Biển Đông và một chút ngoài khơi Thái Bình Dương trong khoảng thời gian 22 ngày giữa tháng 8 và tháng 9 năm 1986. Wayne đạt cường độ tối đa là bão cấp 2 trong thang bão Saffir-Simpson và nó đã gây mưa lớn khắp Philippines, Đài Loan, Đông Nam Trung Quốc, đảo Hải Nam, Việt Nam và Lào. Tại Hồng Kông, các tín hiệu cảnh báo khác nhau đã được phát đi ba lần do quỹ đạo bất thường của Wayne. Bão đổ bộ Thái Bình, Hà Nam Ninh rạng sáng 6/9/1986, gây gió mạnh và mưa lớn diện rộng ở Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ.

Lịch sử khí tượng

Wayne bắt đầu hình thành trong một rãnh gió mùa trên Biển Đông vào ngày 16 tháng 8 năm 1986. Ban đầu, nó trôi dạt về phía Tây Nam, rồi sau đó đi vòng một vòng lên phía Tây Bắc, mạnh lên thành bão nhiệt đới trong ngày 18. Wayne, một cơn bão gắn liền trong rãnh gió mùa suốt quãng đời, tiếp đó chuyển hướng Đông Bắc do tác động từ một rãnh thấp và tiếp tục mạnh lên thành một cơn bão cuồng phong vào ngày 19 theo Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC), và vào ngày 20 theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA). Tại thời điểm 2 giờ chiều ngày hôm đó, con tàu M. V. Fossarus đã ghi nhận được vận tốc gió 78 knot (144 km/giờ) ở vị trí ngay sát phía Tây tâm bão. Wayne ngày một tiến đến gần nhưng cuối cùng nó vẫn duy trì ngoài khơi vùng Đông Nam Trung Quốc, và cơn bão đã tấn công Đài Loan sau khi đạt đỉnh với vận tốc gió duy trì 10 phút tối đa là 140 km/giờ (theo JMA). Tiếp đó, một áp cao cận nhiệt mới hình thành buộc Wayne phải di chuyển về phía Tây rồi đến Tây Nam, vượt qua eo biển Luzon, nơi mà nó đã mạnh trở lại thành bão cuồng phong trong một thời gian ngắn theo như JTWC. Tuy nhiên, JMA đã không nâng cấp Wayne thành bão cuồng phong trong quãng thời gian đó.

Một thời gian sau, độ đứt gió theo chiều thẳng đứng đã khiến Wayne suy yếu thành áp thấp nhiệt đới vào ngày 25 theo JTWC, và vào ngày 26 theo JMA, khi cơn bão bắt đầu chuyển động xoáy xung quanh hoàn lưu của bão Vera ở phía Bắc. Áp thấp nhiệt đới Wayne tăng tốc về phía Đông Bắc, vượt qua Biển Đông, và mạnh lên thành bão nhiệt đới một lần nữa vào ngày 27 tháng 8. Tiếp theo, áp cao ở phía Bắc buộc Wayne di chuyển xuống phía Nam, và đó là thời điểm mà nó mạnh lên thành bão cuồng phong vào ngày 30 theo JTWC, và vào ngày 31 theo JMA. Wayne đã đi sát qua vùng Bắc Luzon trong ngày 2 tháng 9 với sức gió 140 km/giờ rồi quay sang hướng Tây. Đến ngày 3 tháng 9 JMA giáng cấp Wayne xuống còn bão nhiệt đới trước khi nó lại mạnh lên thành bão cuồng phong trong sáng sớm ngày mùng 4. Cũng trong ngày hôm đó, Wayne đã đạt một đỉnh cường độ thứ hai với vận tốc gió 85 knot (155 km/giờ) theo JTWC và 70 knot (130 km/giờ) theo JMA. Một thời gian sau, vùng tâm bão đã di chuyển qua ngay sát phía Bắc Hải Khẩu, nơi mà áp suất ghi nhận giảm xuống mức 970,1 hPa (28,65 inHg). Sau đó Wayne đi vào vịnh Bắc Bộ, đổ bộ vào đất liền các tỉnh Thái Bình, Hà Nam Ninh (Tâm bão đi qua phía Bắc trạm Văn Lý, tỉnh Nam Định ngày nay) thuộc miền Bắc nước ta vào cuối ngày hôm đó (rạng sáng 6/9 theo giờ Việt Nam) với cường độ cấp 12. Cơn bão tan trong ngày hôm sau trên đất liền khu vực biên giới Việt-Lào, sau 85 thông báo của JTWC, và nó đã trở thành hệ thống tồn tại lâu nhất trên Tây Bắc Thái Bình Dương từng ghi nhận được trong lịch sử.

Chuẩn bị
Tại Hồng Kông, tín hiệu cảnh báo mức 1 được phát đi vào thời điểm 11:30 trưa ngày 19 tháng 8. Khi Wayne tiến đến gần, tín hiệu cảnh báo đã được nâng lên thành mức 3 vào 11:00 trưa ngày 20. Trong lần tiếp cận đầu tiên của cơn bão, tín hiệu cảnh báo bão mức 8 đã được ban hành vào 10 giờ tối cùng ngày. Đến khi những cơn gió đã lắng bớt, tín hiệu mức 3 đã quay trở lại thay thế cho tín hiệu 8 tại thời điểm 2 giờ sáng ngày 21 tháng 8, và mọi tín hiệu đã được hạ thấp vào lúc 5 giờ sáng ngày hôm đó. Khi Wayne tiến đến lần thứ 2, tín hiệu mức 1 được phát đi lúc 11:45 trưa ngày 25 tháng 8; sau đó mọi tín hiệu lại được hạ xuống vào 2:35 chiều ngày 26. Với lần đe dọa thứ ba của cơn bão, tín hiệu 1 được phát đi lúc 1:30 sáng, và nâng lên thành mức 3 lúc 3:00 chiều ngày 4 tháng 9. Sau khi Wayne đi qua một lần nữa, các tín hiệu được hạ xuống lần cuối cùng lúc 2:10 chiều ngày 5 tháng 9.

Tác động
Trong quá trình vượt qua Đài Loan, cơn bão đã khiến 63 người chết, làm sập 12.000 ngôi nhà, và đánh chìm hàng ngàn tàu cá. Tổng thiệt hại tại đất nước này là 360 triệu USD (USD 1996). Quỹ đạo kỳ lạ của Wayne là phù hợp để nó mang những trận mưa xối xả đến khắp các khu vực Philippines, Đài Loan, vùng Đông Nam Trung Quốc, đảo Hải Nam, và Việt Nam. Ở Hồng Kông đã ghi nhận được gió giật với vận tốc 144 km/giờ tại Tate's Cairn (một đỉnh núi có độ cao 583 m). Tổng lượng mưa tích lũy tại Tây Cống là 295 mm sau ba lần cơn bão tiếp cận Hong Kong. Còn tại Căn cứ Không quân Clark ở Philippines, tổng lượng mưa ghi nhận được là 523,5 mm. Đồng thời đã có 36 người thiệt mạng ở quốc gia này. Tại Việt Nam, đảo Bạch Long Vĩ có gió mạnh cấp 13 (40 m/s), Thái Bình có gió mạnh cấp 12 giật cấp 13 (35 m/s giật 40 m/s), Nam Định có gió mạnh cấp 11 giật cấp 12 (32 m/s giật 35 m/s), Cửa Ông (Quảng Ninh) có gió mạnh cấp 12, Phù Liễn có gió cấp 10 giật cấp 12, thủ đô Hà Nội có gió cấp 7 giật cấp 9. Có tất cả 490 người thiệt mạng cùng hàng chục ngàn người mất nhà cửa. Tổng thiệt hại chung do bão là 399 triệu USD (USD 1986). Bất chấp tác động gây ra đến nhiều địa điểm cùng quỹ đạo và thời gian tồn tại bất thường, cái tên Wayne đã không bị khai tử, và được sử dụng lại vào mùa bão năm 1989.

Xem thêm

Bão Nari (2001)
Bão Sơn Tinh (2012)
Bão Usagi (2013)
Bão Krosa (2019)

Tham khảo

Bão tại Philippines
Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1986
Bão tại Hồng Kông
Bão tại Đài Loan
Typhoon
Bão tại Việt Nam
Bão tại Trung Quốc


title: Ngọc Hương

text:
Ngọc Hương tên thật là Trần Thị Ngọc Hương, sinh ngày 5 tháng 04 năm 1985 tại Thành phố Hồ Chí Minh, là một người dẫn chương trình của Việt Nam. Cô dẫn rất nhiều chương trình truyền hình đã và đang phát sóng trên các kênh VTV3, VTV9, HTV7, HTV9, THVL1 như chương trình Món ngon mỗi ngày trên HTV7, Vầng trăng cổ nhạc trên HTV9,
Sức sống Việt trên VTV3, Chuyện thật như đùa trên VTV9, Cuộc sống tôi yêu trên VTV9, Hạnh phúc quanh ta trên THVL1...

Tiểu sử và sự nghiệp
MC Ngọc Hương là Cử nhân chuyên ngành Đông Nam Á học tại Đại học Mở Bán công TP.HCM

Năm 2005, nhận thấy mình có khả năng ăn nói,giao tiếp tốt nên Ngọc Hương đăng ký tham gia khóa 25 chương trình đào tạo người dẫn chương trình của Nhà văn hóa Thanh Niên TP.HCM để thử sức với lĩnh vực MC. Đó chỉ là bước khởi đầu.

Sau lớp học này,Ngọc Hương được rất nhiều nơi mời cộng tác.Trong đó có chương trình Truyền hình Thanh niên trên HTV9, phát sóng vào tối thứ 6, lúc 9h20 một MC Ngọc Hương rất nhí nhảnh, dễ thương và duyên dáng từ tháng 5 - 2006 đến 7 - 2007.

Trong cuộc thi Người dẫn chương trình truyền hình năm 2007, Ngọc Hương đã giành giải Én bạc

Một số chương trình đã dẫn

Chương trình truyền hình
 Món ngon mỗi ngày 11h50 HTV7 mỗi ngày (2008 - 2011)
 Truyền hình thanh niên 22h thứ 2 HTV9 (2006 - 2011)
 Vầng trăng cổ nhạc trực tiếp HTV9 (2010 - 2011)
 Giọt nắng phù sa trực tiếp HTV9 (2009 - 2012)
 Sức sống Việt 6h30 VTV3 mỗi ngày (2009 - 2011)
 Chuyện thật như đùa 20h50 VTV9 mỗi ngày (2010 - 2011)
 Hạnh phúc quanh ta 20h thứ 4 THVL1 (2010 - 2012)
 Sống khỏe mỗi ngày 13h THVL1 mỗi ngày (đang phát sóng)
 Cuộc sống tôi yêu 19h45 thứ 2 - thứ 6 VTV9 (đang phát sóng)
 Một giờ mỗi ngày 20h15 Chủ nhật VTV9 (đang phát sóng)
 Cơm ấm nhà mình 11h50 T2-CN(đang phát sóng)

Các sự kiện đã dẫn
 Hội nghị khách hàng của các doanh nghiệp Hưng Phát Robina, Dược phẩm Á Âu, Friso, TCL, LG Vietnam, Samsung Vietnam, Sony Vietnam, UnitedPharma…
 Lễ khởi công, lễ khánh thành: Cầu Rạch Chiếc, Cầu Phú Long, đường Nam Kì Khởi Nghĩa, Các dự án của công ty Hoàng Quân…
 Hội thảo của các doanh nghiệp: Dell, Lenovo, IBM, HP…
 Livestream | Cảm ơn những tuyến đầu phòng, chống dịch Covid-19

Chú thích

Liên kết ngoài
 Giao lưu với MC Ngọc Hương
 Ai Thông Minh Hơn Học Sinh Lớp 5 - MC Ngoc Huong

Người Sài Gòn
Sinh năm 1985
Người dẫn chương trình Việt Nam
Nhân vật còn sống


title: Evil Genius

text:
Evil Genius là trò chơi điện tử thể loại chiến lược thời gian thật và mô phỏng xây dựng và quản lý do Elixir Studios phát triển và Sierra Entertainment phát hành cho hệ máy tính cá nhân. Trò chơi đã phát hành vào ngày 28 tháng 9 tháng 2004, Rebellion Developments đã mua giấy phép phân phối trò chơi này từ ngày 2 tháng 3 năm 2006.

Trò chơi xoay quanh một trong ba thiên tài độc ác có ý định thống trị thế giới và bắt đầu tiến hành xây dựng sào huyệt-căn cứ ngầm của mình tại một hòn đảo tách biệt và người chơi sẽ là một trong ba thiên tài này chứ không phải là phe thiện muốn ngăn chặn ý định đó. Người chơi sẽ xây dựng căn cứ sao cho hiệu quả nhất vì hòn đảo vốn khá nhỏ và không có nhiều không gian cũng như cử các nhân viên tội phạm của mình ra thế giới cho việc thực hiện các phi vụ khác nhau để có kinh phí xây dựng và thuê mướn. Cũng như tập đoàn tội ác này sẽ phải đương đầu với các lực lượng thực thi công lý của quốc tế gửi đến nếu quá manh động vì thế càng hạn chế kích động khi thời điểm quá nóng càng tốt nhưng vẫn phải duy trì sao cho danh tiếng có được thông qua các phi vụ của tập đoàn trên thế giới vẫn cao. Trò chơi sử dụng yếu tố hài hước làm chủ đạo vì thế nên dù là tập đoàn tội ác nhưng trong căn cứ luôn có các tình huống gây cười giúp thư giãn.

Trò chơi nhận được các đánh giá khác nhau, hầu hết là tích cực vì yếu tố hài hước và ý tưởng độc đáo của mình.

Tổng quan

Phát triển

Đón nhận
GameRankings và Metacritic đã đánh giá Evil Genius trung bình là 77% và 75% cũng như nói là "Nhìn chung đánh giá là tốt". Hầu hết các bài đánh giá khen yếu tố hài hước và ý tưởng độc đáo của trò chơi nhưng cũng nói là việc quản lý vi mô gây nhiều đến khó chịu và một số lỗi gây bực mình.

GameSpot đánh giá trò chơi là 7.3/10 với nhận xét "Evil Genius gợi nhớ lại ánh hào quang xưa của trò Dungeon Keeper do Bullfrog thực hiện. Không những với sào huyệt (sâu, rất sâu dưới lòng đất) mà còn đi theo con đường của một chúa tể bóng đêm với các yêu tinh, ma quỷ và các quái vật luôn sẵn sàng nghe lệnh. Có lẽ có vài sự khác nhau nhưng sự giống nhau thì cỏ thấy rõ thể thấy rõ".

EuroGamer đã đánh giá trò chơi là 7/10 với nhận xét "Dù chúng ta ngồi đây và phán, nhưng thật sự thì chúng ta không hề nổi nóng với những rắc rối của trò chơi. Chúng đúng là tệ trên các bài nhận xét nhưng chúng không ngăn việc chúng ta tận hưởng trò chơi, Evil Genius đã vượt qua chính những nhược điểm của mình và khiến chúng ta thỏa mãn.".

Âm nhạc của trò chơi đã được đề cử giải Nhạc nền xuất sắc nhất năm 2004 trong lễ trao giải phim và nghệ thuật truyền hình của viện hàn lâm Vương quốc Anh.

Liên kết ngoài
EvilPlanet.com – The Evil Genius community website
EvilPlanet Wiki  – The Evil Planet wiki
Trailer

Trò chơi điện tử năm 2004
Trò chơi điện tử chiến thuật
Trò chơi điện tử mô phỏng xây dựng và quản lý
Trò chơi trên Windows
Trò chơi chiến lược thời gian thực


title: Isco

text:
Francisco Román Alarcón Suárez (sinh ngày 21 tháng 4 năm 1992), được biết với tên là Isco (), là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp Tây Ban Nha đang chơi ở vị trí tiền vệ công cho Real Betis tại La Liga.

Isco khởi đầu sự nghiệp với câu lạc bộ Valencia. Từ năm 2011, anh chuyển sang thi đấu cho Malaga và sự nghiệp của anh có những dấu hiệu thăng tiến. Năm 2012, anh giành danh hiệu Golden Boy (giải thưởng dành cho cầu thủ dưới 21 tuổi xuất sắc nhất năm). Những màn trình diễn tốt khi khoác áo Malaga đã đưa anh đến với Real Madrid. Thời gian đầu ở Santiago Bernabéu, Isco không được ra sân nhiều. Tuy nhiên bằng lối chơi kỹ thuật hiệu quả đã giúp anh dần chiếm được lòng tin của các huấn luyện viên. Isco là nhân tố quan trọng trong chiến thuật của huấn luyện viên Zinédine Zidane giành 3 chức vô địch Champions League liên tiếp (2015–16, 2016–17, 2017–18).

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

1 Bao gồm Supercopa de España, UEFA Super Cup và FIFA Club World Cup.

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Valencia

 Tercera División Group VI: 2010–11

Real Madrid

 La Liga: 2016–17, 2019–20, 2021–22
 Copa del Rey: 2013–14
 Supercopa de España: 2017, 2019–20, 2021–22
 UEFA Champions League: 2013–14; 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2021-22
 UEFA Super Cup: 2014, 2016, 2017
 FIFA Club World Cup: 2014, 2016, 2017, 2018

Đội tuyển quốc gia
U21 Tây Ban Nha

 Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu: 2013

Cá nhân

 Cậu bé Vàng: 2012
 Cầu thủ xuất sắc nhất La Liga: 2012
 Đội hình tiêu biểu Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu: 2013
 Giải thưởng Bravo: 2014
 FIFA FIFPro World XI 2nd team: 2017
 FIFA FIFPro World XI 3rd team: 2018
 FIFA FIFPro World XI 5th team: 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài
Málaga official profile
BDFutbol profile
Futbolme profile

CiberChe biography
Transfermarkt profile

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012
Cầu thủ bóng đá Valencia CF
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha


title: Hermann von Strantz

text:
Hermann Christian Wilhelm von Strantz  (13 tháng 2 năm 1853 tại Nakel an der Netze – 3 tháng 11 năm 1936 tại Dessau) là một sĩ quan quân đội Phổ, từng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), sau này được phong cấp Thượng tướng Bộ binh. Trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918, ông tham gia chiến trường Verdun vào mùa hè năm 1916. Ông đã được trao tặng Huân chương Quân công, phần thưởng quân sự cao quý nhất của Vương quốc Phổ.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 13 tháng 2 năm 1853, là con trai của Thiếu tá Phổ Hans Friedrich Bogislav von Strantz (1820 – 1895) và bà Alexandra Friederike, tên khai sinh von Münnich (1829 – 1892).

Sau khi học xong các trường thiếu sinh quân ở Culm và Berlin, Hermann von Strantz đã gia nhập Trung đoàn Phóng lựu Vệ sĩ "Vua Friedrich Wilhelm III" (số 1 Brandenburg) số 8 với vai trò là một học viên sĩ quan cấp Portepee-Fähnrich vào ngày 2 tháng 8 năm 1870, khi cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, mới bùng nổ, rồi được phong quân hàm Thiếu úy vào ngày 2 tháng 1 năm 1871. Kể từ năm 1876 cho tới năm 1880, ông đã tham dự Học viện Quân sự tại kinh đô Berlin và được thăng cấp Trung úy ngày 18 tháng 10 năm 1879. Vào ngày 30 tháng 4 năm 1882, ông được bổ nhiệm vào Bộ Tổng tham mưu ở Berlin, sau đó vào ngày 21 tháng 4 năm 1883, ông được đổi làm sĩ quan phụ tá trong Lữ đoàn Bộ binh số 27, thuộc biên chế của Sư đoàn số 14. Sau khi được lên quân hàm Đại úy, vào ngày 15 tháng 4 năm 1886, ông lần lượt lãnh chức đại đội trưởng các Đại đội 1 (khinh binh) và 9 trong Tiểu đoàn Bắn súng hỏa mai của Trung đoàn Bộ binh Cận vệ số 1, đóng quân ở Potsdam. Ngày 22 tháng 3 năm 1891, ông được lên cấp Thiếu tá, và được thuyên chuyển vào Bộ Tổng tham mưu tại kinh đô Berlin. Sau đó, ngày 16 tháng 5 năm 1891, ông được ủy nhiệm vào Sư đoàn Cận vệ số 2 với cương vị là một sĩ quan Bộ Tổng tham mưu. Đến ngày 25 tháng 3 năm 1893, ông trở lại Trung đoàn Phóng lựu Vệ sĩ số 8 mà mình đã từng phục vụ trước đây, với cấp bậc Tiểu đoàn trưởng, tại Frankfurt an der Oder.

Vào ngày 22 tháng 3 năm 1897, ông được thăng cấp Thượng tá, và gia nhập bộ tham mưu của Trung đoàn Bộ binh Cận vệ số 8 ở Potsdam. Vào ngày 2 tháng 5 năm 1899, ông đến Berlin làm Trung đoàn trưởng tại Quận Dân binh III (Landwehr-Bezirk III). Năm sau (1900), ông được thăng quân hàm Đại tá vào ngày 27 tháng 1, rồi được bổ nhiệm làm Tư lệnh Trung đoàn Bộ binh Cận vệ số 2 vào ngày 28 tháng 4.

Vào năm 1903, ông được nhậm chức Tư lệnh của Lữ đoàn Bộ binh Cận vệ số 2 tại Potsdam, với cấp bậc Thiếu tướng. Vào ngày 16 tháng 10 năm 1906, ông được lên cấp Trung tướng và lãnh chức Tư lệnh của Sư đoàn (25) Đại Công quốc Hesse ở Darmstadt. Với quân hàm Thượng tướng Bộ binh, ông được bổ nhiệm làm Tướng tư lệnh của Quân đoàn V ở Posen vào tháng 4 năm 1911.

Chiến tranh thế giới thứ nhất
Trong thời binh, Quân đoàn V của ông trực thuộc Cục Thanh tra quân đội VIII, nhưng trong cuộc tổng động viên vào mùa hè năm 1914 khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, Quân đoàn V được đưa vào biên chế của Tập đoàn quân số 5 dưới quyền Thái tử Wilhelm, hình thành cánh trung tâm của các lực lượng thực hiện chiến dịch tấn công theo Kế hoạch Schlieffen vào tháng 8 năm 1914 trên Mặt trận phía Tây.

Phân bộ quân Strantz (được đặt theo tên von Strantz khi ông đang giữ chức chỉ huy, nhưng sau được đổi tên thành Phân bộ quân C) được thành lập vào ngày 18 tháng 9 năm 1914, ở cánh trái (phía nam) của Tập đoàn quân số 5. Ban đầu phân bộ quân này bao gồm Quân đoàn V và Quân đoàn III Vương quốc Bayern, điều khiển nửa tá sư đoàn. Đồng thời, Strantz vẫn tại nhiệm chức Tư lệnh của Quân đoàn V nhưng được thay mặt bởi một Sư trưởng dưới quyền mình trong việc chỉ đạo quân đoàn này. Phân bộ quân của Strantz tham chiến tại khu vực giữa các sông Meuse và Moselle trên Mặt trận phía Tây, và đặt bản doanh tại lâu đài Moncel ở Jarny, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle của Pháp.

Mùa hè năm 1916, các lực lượng dưới quyền tướng Strantz đã tham chiến tại Verdun, nơi họ được lệnh đánh chiếm Pháo đài Troyon từ tay quân Pháp và tiến hành vượt sông Meuse. Một trong các sĩ quan tham mưu của ông ở Verdun là viên đại úy 36 tuổi Wilhelm List, về sau là chỉ huy một cụm tập đoàn quân của Lục quân Đức Quốc xã trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai. Strantz giữ chức chỉ huy phân bộ quân mang tên mình cho đến ngày 2 tháng 2 năm 1917, khi ông xuất ngũ (), và được thay thế bởi tướng Max von Boehn. Đồng thời, ông được phong chức Trưởng Đại tá của Trung đoàn Bộ binh số 50 (số 3 Hạ Schlesien).

Vào năm 1891, Hermann von Strantz thành hôn với Elisabeth von Ende (1870 – 1936).

Phong thưởng
 Huân chương Thập tự Sắt (1870) hạng II
 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng I đính kèm bó sồi
 Huân chương Vương miện hạng I
 Giải thưởng phục vụ (Dienstauszeichnungskreuz) Phổ
 Chỉ huy hạng I Huân chương Gia tộc Albrecht Gấu
 Đại Thập tự của Huân chương Zähringer Löwen
 Đại Thập tự của Huân chương Chiến công của Bayern
 Đại Thập tự của Huân chương Heinrich Sư tử
 Đại Thập tự của Huân chương Philipp Cao thượng
 Đại Chỉ huy của Huân chương Greifen
 Chỉ huy hạng II Huân chương Gia tộc Công quốc Sachsen-Ernestine
 Huân chương Thập tự Sắt (1914) hạng I
 Huân chương Quân công vào ngày 22 tháng 8 năm 1915
 Đại Sĩ quan Huân chương Leopold
 Đại Thập tự của Huân chương Quân công Bulgaria
 Sĩ quan Quân đoàn danh dự của Pháp
 Đại Chỉ huy của Huân chương Chúa Cứu thế
 Thụy bảo chương hạng II
 Chỉ huy (Komtur) Huân chương Thánh Mauritius và Lazarus
 Đại Sĩ quan Huân chương Vương miện của Ý
 Chỉ huy Huân chương Kitô của Bồ Đào Nha
 Huân chương Thánh Anna hạng I của Nga
 Đại Thập tự Huân chương Quân công của Bồ Đào Nha
 Ông được cấp bằng Tiến sĩ Danh dự (Dr. jur. h. c.) của Trường Đại học Friedrich Wilhelm ở Berlin vào năm 1917
 Từ năm 1936 đến năm 1945, có một trại binh ở Landsberg an der Warthe mang tên "Doanh trại Tướng von Strantz"

Chú thích

Tham khảo

 [Feldzeitung] Zwischen Maas und Mosel. Armee-Abteilung von Strantz, hrsg. vom Oberkommando der Armee-Abteilung von Strantz, Siegburg ca. 1914-1917
 Holm Kirsten, Das sowjetische Speziallager Nr. 4 Landsberg/Warthe, hrsg. von der Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora, Göttingen 2005 ISBN 3-89244-952-X
 Hans Friedrich von Ehrenkrook, Genealogisches Handbuch der adeligen Häuser. Adelige Häuser A Band IV. (= Genealogisches Handbuch des Adels, Band 22 der Gesamtreihe), Glücksburg 1960.
 Hanns Möller: Die Geschichte der Ritter des Ordens „pour le merite" im Weltkrieg 1914-1918 - Abschnitt: General der Infanterie von Strantz; Deutsches Wehrkundearchiv 2007, DW-34001-00

Liên kết ngoài
 Biography on "The Prussian Machine"

|-

Tướng Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Tướng Đức
Sinh năm 1853
Mất năm 1936
Người tỉnh Posen
Người Nakło nad Notecią
Người nhận Huân chương Thập tự Sắt
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ
Người nhận Pour le Mérite
Người nhận Huân chương Vương miện Phổ hạng I
Người nhận Huân chương Zähringer Löwen (Đại Thập tự
Người nhận Huân chương Ghi công Đại Công quốc Hesse
Người nhận Huân chương Chiến công Bayern
Thành viên Quân đoàn danh dự Pháp
Người nhận Huân chương Thánh Anna
Người nhận Huân chương Leopold
Người nhận Huân chương Vương miện Ý (Đại Chỉ huy)


title: Cyclotron

text:
Cyclotron là một loại máy gia tốc hạt do Ernest Lawrence phát minh vào năm 1929–1930 tại Đại học California, Berkeley, và được cấp bằng sáng chế vào năm 1932. Cyclotron gia tốc các hạt tích điện hướng ra ngoài từ tâm của một buồng chân không hình trụ phẳng dọc theo đường xoắn ốc. Các hạt được giữ theo quỹ đạo xoắn ốc bằng từ trường tĩnh và được gia tốc bằng điện trường thay đổi nhanh chóng. Lawrence đã được trao giải Nobel Vật lý năm 1939 cho phát minh này.

Cyclotron là máy gia tốc "theo chu kỳ" được phát minh đầu tiên trên thế giới. Các máy gia tốc chính trước khi phát triển cyclotron là các máy gia tốc hạt tĩnh điện, chẳng hạn như máy phát Cockcroft–Walton và máy phát Van de Graaff. Trong những máy gia tốc này, các hạt sẽ chỉ đi qua một điện trường đang gia tốc một lần. Do đó, năng lượng mà các hạt thu được bị giới hạn bởi điện thế cực đại có thể đạt được trên vùng gia tốc. Tiềm năng này lần lượt bị hạn chế bởi sự cố tĩnh điện lên đến vài triệu vôn. Ngược lại, trong một cyclotron, các hạt gặp vùng gia tốc nhiều lần bằng cách đi theo đường xoắn ốc, do đó năng lượng đầu ra có thể gấp nhiều lần năng lượng thu được trong một bước gia tốc.

Cyclotron là công nghệ máy gia tốc hạt mạnh nhất cho đến những năm 1950, khi chúng bị synchrotron vượt mặt. Tuy nhiên, chúng vẫn được sử dụng rộng rãi để tạo ra các chùm hạt cho y học hạt nhân và nghiên cứu cơ bản. Tính đến năm 2020, gần 1.500 cyclotron đã được sử dụng trên toàn thế giới để sản xuất hạt nhân phóng xạ cho y học hạt nhân. Ngoài ra, cyclotron có thể được sử dụng cho liệu pháp hạt, trong đó các chùm hạt được áp dụng trực tiếp cho bệnh nhân.

Lịch sử

Vào cuối năm 1928 và đầu năm 1929, nhà vật lý người Hungary Leó Szilárd đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế ở Đức (sau đó bị bỏ rơi) cho máy gia tốc tuyến tính, cyclotron và betatron. Trong những ứng dụng này, Szilárd trở thành người đầu tiên thảo luận về điều kiện cộng hưởng (cái mà ngày nay được gọi là tần số cyclotron) cho một thiết bị gia tốc tròn. Vài tháng sau, vào đầu mùa hè năm 1929, Ernest Lawrence đã hình thành khái niệm cyclotron một cách độc lập sau khi đọc một bài báo của Rolf Widerøe mô tả một máy gia tốc ống trôi. Ông xuất bản một bài báo trên tạp chí Science năm 1930, và được cấp bằng sáng chế cho thiết bị vào năm 1932.

Để chế tạo thiết bị đầu tiên như vậy, Lawrence đã sử dụng các nam châm điện lớn được tái chế từ các bộ chuyển đổi hồ quang lỗi thời do Công ty Điện báo Liên bang cung cấp. Ông được hỗ trợ bởi một sinh viên tốt nghiệp, M. Stanley Livingston Máy cyclotron hoạt động đầu tiên của họ bắt đầu hoạt động vào tháng 1 năm 1931. Máy này có bán kính  và gia tốc các proton tới năng lượng lên tới 80 keV.

Tại Phòng thí nghiệm Bức xạ trong khuôn viên của Đại học California, Berkeley (nay là Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley), Lawrence và các cộng tác viên của ông đã tiếp tục chế tạo một loạt cyclotron là những máy gia tốc mạnh nhất trên thế giới vào thời điểm đó; máy  4,8 MeV (1932), máy  8 MeV (1937) và máy  16 MeV (1939). Lawrence nhận giải Nobel Vật lý năm 1939 cho việc phát minh và phát triển cyclotron cũng như các kết quả đạt được với nó.

Máy cyclotron châu Âu đầu tiên được chế tạo ở Liên Xô tại khoa vật lý của Viện Radium VG Khlopin ở Leningrad, do Vitaly Khlopin  đứng đầu. Máy móc Leningrad này lần đầu tiên được đề xuất vào năm 1932 bởi George Gamow và Lev Mysovskii  và được lắp đặt và đi vào hoạt động vào năm 1937.

Hai cyclotron được chế tạo ở Đức Quốc xã. Cái đầu tiên được chế tạo vào năm 1937, trong phòng thí nghiệm của Otto Hahn tại Viện Kaiser Wilhelm ở Berlin, và cũng được Rudolf Fleischmann sử dụng. Đây là máy cyclotron đầu tiên có hệ số nhân Greinacher để tăng điện áp lên 2,8 MV và dòng điện 3 mA. Một cyclotron thứ hai được chế tạo ở Heidelberg dưới sự giám sát của Walther Bothe và Wolfgang Gentner, với sự hỗ trợ từ Heereswaffenamt, và bắt đầu hoạt động vào năm 1943.

Vào cuối những năm 1930, rõ ràng là có một giới hạn thực tế đối với năng lượng chùm tia có thể đạt được với thiết kế cyclotron truyền thống, do ảnh hưởng của thuyết tương đối đặc biệt. Khi các hạt đạt tốc độ tương đối tính, khối lượng hiệu dụng của chúng tăng lên, điều này làm cho tần số cộng hưởng của một từ trường nhất định thay đổi. Để giải quyết vấn đề này và đạt được năng lượng chùm tia cao hơn bằng cách sử dụng cyclotron, hai phương pháp chính đã được thực hiện, synchrocyclotron (giữ từ trường không đổi, nhưng giảm tần số gia tốc) và cyclotron đẳng thời (giữ tần số gia tốc không đổi, nhưng thay đổi từ trường).

Nhóm của Lawrence đã chế tạo một trong những synchrocyclotron đầu tiên vào năm 1946. Chiếc máy  này cuối cùng đã đạt được năng lượng chùm tối đa là 350 MeV đối với proton. Tuy nhiên, synchrocyclotron chịu cường độ chùm tia thấp (< 1 µA) và phải được vận hành ở chế độ "xung", làm giảm thêm tổng chùm tia khả dụng. Do đó, chúng nhanh chóng bị các cyclotron đẳng thời vượt mặt về mức độ phổ biến.

Cyclotron đẳng thời đầu tiên (không phải là các nguyên mẫu được phân loại) được chế tạo bởi F. Heyn và KT Khoe ở Delft, Hà Lan, vào năm 1956. Các cyclotron đẳng thời ban đầu bị giới hạn ở năng lượng ~50 MeV mỗi nucleon, nhưng khi chế tạo và thiết kế kỹ thuật dần dần được cải thiện, việc chế tạo các cyclotron "khu vực xoắn ốc" cho phép tăng tốc và điều khiển các chùm tia mạnh hơn. Những phát triển sau này bao gồm việc sử dụng các nam châm siêu dẫn mạnh hơn và tách các nam châm thành các khu vực riêng biệt, trái ngược với một nam châm lớn duy nhất.

Cấu tạo

Nguyên lý hoạt động

Trong máy gia tốc hạt, các hạt tích điện được gia tốc bằng cách đặt một điện trường qua một khe hở. Lực tác dụng lên hạt đi qua khe này được cho bởi định luật lực Lorentz:

trong đó:  là điện tích trên hạt,  là điện trường,  là vận tốc của hạt và  là mật độ từ thông. Không thể gia tốc các hạt chỉ bằng từ trường tĩnh, vì lực từ luôn tác dụng vuông góc với hướng chuyển động, và do đó chỉ có thể thay đổi hướng của hạt chứ không thể thay đổi tốc độ.

Trong thực tế, cường độ của một điện trường không thay đổi có thể đặt qua một khe hở bị giới hạn bởi nhu cầu tránh sự đánh thủng tĩnh điện.  Như vậy, các máy gia tốc hạt hiện đại sử dụng điện trường (tần số vô tuyến) xoay chiều để tăng tốc. Do trường xoay chiều ngang qua một khe hở chỉ cung cấp gia tốc theo hướng thuận trong một phần chu kỳ của nó, nên các hạt trong máy gia tốc RF di chuyển theo chùm, thay vì dòng liên tục. Trong máy gia tốc hạt tuyến tính, để một chùm "nhìn thấy" điện áp chuyển tiếp mỗi khi nó đi qua một khe hở, các khe hở phải được đặt ngày càng xa nhau, để bù cho tốc độ ngày càng tăng của hạt.

Ngược lại, một cyclotron sử dụng một từ trường để bẻ cong quỹ đạo của các hạt thành hình xoắn ốc, do đó cho phép sử dụng cùng một khoảng trống nhiều lần để tăng tốc một chùm đơn lẻ. Khi chùm xoắn ốc hướng ra ngoài, khoảng cách ngày càng tăng giữa các lần đi qua của khoảng trống được cân bằng chính xác với sự gia tăng tốc độ, do đó, mỗi lần một chùm sẽ đến được khoảng cách tại cùng một điểm trong chu kỳ RF.

Tần số mà một hạt sẽ quay quanh trong một từ trường vuông góc được gọi là tần số cyclotron, và trong trường hợp phi tương đối tính, chỉ phụ thuộc vào điện tích và khối lượng của hạt, và cường độ của từ trường:

trong đó:  là tần số (tuyến tính),  là điện tích của hạt,  là độ lớn của từ trường vuông góc với mặt phẳng mà hạt đang chuyển động và  là khối lượng của hạt. Tính chất mà tần số không phụ thuộc vào vận tốc của hạt là thứ cho phép sử dụng một khe hở duy nhất, cố định để gia tốc một hạt chuyển động theo hình xoắn ốc.

Nguyên lý cyclotron
Giả sử lúc đầu ta có một hạt mang điện tích dương xuất phát từ một điểm rất gần với tâm máy cyclotron và đi vào một hộp. Người ta phải điều chỉnh nguồn điện để cho lúc đó cái hộp ấy tích điện âm, còn hộp còn lại tích điện dương. Lúc này lực Lorentz xuất hiện và làm cho hạt chuyển động theo nửa đường tròn trong hộp có điện tích dương. Khi hộp vừa đến cạnh thẳng của cái hộp đó thì nguồn đổi chiều, tức là hộp mang điện tích dương bây giờ thì mang điện tích âm và ngược lại. Vì vậy, khi đi vào khoảng hẹp giữa hai cạnh thẳng của chúng, điện trường sẽ tăng tốc cho hạt. Và tiếp theo, nó lại di chuyển sang hộp vừa mang điện tích dương và lực Lorentz lại làm nhiệm vụ như trên. Nhưng thay vì như cũ, bán kính của nửa đường tròn quỹ đạo lúc này lớn hơn trước. Cần biết một điều rằng, vận tốc của hạt càng lớn thì bán kính quỹ đạo càng lớn. Tuy vậy,thời gian chuyển động của hạt mang điện mà ta đang xét tới thì lại không phụ thuộc vào quỹ đạo. Thế nên, người ta điều chỉnh sao cho chu kỳ thay đổi cực của nguồn điện bằng 2 lần thời gian chuyển đông trên mỗi nửa đường tròn của hạt mang điện. Thế là quỹ đạo của hạt trong mỗi hộp có bán kính tăng dần, những khi hạt đi vào khoảng hẹp thì điện trường ở đó thay đổi chiều (như đã nói ở trên), làm cho hạt được tăng tốc. Vì hạt được tăng tốc nhiều lần nên dần dần nó thu được vận tốc lớn.

Tuy có hữu ích như vậy, nhưng máy cyclotron có một nhược điểm mà hầu như máy gia tốc nào cũng mắc phải, đó là khi vận tốc của hạt rất lớn, do hiệu ứng tương đối tính, hạt có khối lượng thay đổi. Khi đó chu kỳ quay sẽ không cùng pha với hiệu điện thế của nguồn điện. Vì vậy, máy cyclotron chỉ có thể tăng tốc cho hạt tới một giới hạn nhất định nào đó.

Năng lượng hạt
Mỗi khi một hạt đi qua khe gia tốc trong cyclotron, nó được cung cấp một lực gia tốc bởi điện trường ngang qua khe, và năng lượng tổng thu được của hạt có thể được tính bằng cách nhân mức tăng trên mỗi lần đi qua với số lần hạt đi qua khe đó. khoảng cách.

Tuy nhiên, với số vòng quay thường cao, việc ước tính năng lượng thường đơn giản hơn bằng cách kết hợp phương trình tính tần số trong chuyển động tròn:

với phương trình tần số cyclotron để tính:

Do đó, động năng của các hạt có tốc độ  được tính bởi công thức:

trong đó:  là bán kính tại đó năng lượng được xác định. Do đó, giới hạn về năng lượng chùm tia có thể được tạo ra bởi một cyclotron nhất định phụ thuộc vào bán kính cực đại mà từ trường và các cấu trúc gia tốc có thể đạt tới, và vào cường độ cực đại của từ trường có thể đạt được.

Hệ số K
Trong phép tính gần đúng phi tương đối tính, động năng cực đại trên mỗi khối lượng nguyên tử của một cyclotron đã cho được tính bởi:

trong đó:  là điện tích cơ bản,  là sức mạnh của nam châm,  là bán kính tối đa của chùm tia,  là một đơn vị khối lượng nguyên tử,  là điện tích của các hạt chùm tia, và  là khối lượng nguyên tử của các hạt chùm tia. Giá trị của K được tính theo công thức:

Giá trị này được gọi là "hệ số K" và được sử dụng để mô tả năng lượng chùm tia cực đại của cyclotron. Nó đại diện cho năng lượng cực đại theo lý thuyết của các proton (với Q và A bằng 1) được gia tốc trong một cỗ máy nhất định.

Quỹ đạo hạt

Trong khi quỹ đạo theo sau bởi một hạt trong cyclotron thường được gọi là "xoắn ốc", nó được mô tả chính xác hơn là một loạt các cung có bán kính không đổi. Tốc độ hạt, và do đó bán kính quỹ đạo, chỉ tăng ở những khoảng trống gia tốc. Rời xa các vùng đó, hạt sẽ quay quanh (theo một xấp xỉ đầu tiên) ở một bán kính cố định.

Tuy nhiên, một hình xoắn ốc đơn giản có thể là một xấp xỉ hữu ích. Coi hạt nhận được năng lượng  trong mỗi vòng quay thì năng lượng của nó sau  vòng quay sẽ là:

Kết hợp nó với phương trình động năng của một hạt trong cyclotron cho công thức:

Đây là phương trình của một đường xoắn ốc Fermat.

Ổn định và lấy nét
Khi một chùm hạt di chuyển xung quanh một cyclotron, hai hiệu ứng có xu hướng làm cho các hạt của nó lan rộng ra. Đầu tiên chỉ đơn giản là các hạt được bơm vào từ nguồn ion có một số vị trí và vận tốc ban đầu. Sự lan truyền này có xu hướng được khuếch đại theo thời gian, làm cho các hạt di chuyển ra khỏi tâm chùm. Thứ hai là lực đẩy lẫn nhau của các hạt chùm tia do điện tích của chúng. Giữ cho các hạt hội tụ để tăng tốc đòi hỏi phải giới hạn các hạt trong mặt phẳng gia tốc (tiêu điểm trong mặt phẳng hoặc "dọc"), ngăn không cho chúng di chuyển vào trong hoặc ra ngoài khỏi quỹ đạo chính xác của chúng ("ngang" lấy nét) và giữ cho chúng được đồng bộ hóa với chu kỳ trường RF đang tăng tốc (lấy nét theo chiều dọc).

Ổn định ngang và lấy nét
Lấy nét trong mặt phẳng hoặc "dọc" thường đạt được bằng cách thay đổi từ trường xung quanh quỹ đạo, tức là với góc phương vị. Do đó, một cyclotron sử dụng phương pháp hội tụ này được gọi là cyclotron trường thay đổi theo phương vị (AVF). Sự thay đổi cường độ trường được cung cấp bằng cách định hình lõi thép của nam châm thành các cung. Giải pháp hội tụ chùm hạt này được đề xuất bởi L. H. Thomas vào năm 1938 và hầu như tất cả các cyclotron hiện đại đều sử dụng các trường thay đổi theo phương vị.

Việc lấy nét "ngang" xảy ra như một kết quả tự nhiên của chuyển động cyclotron. Vì đối với các hạt giống hệt nhau chuyển động vuông góc với một từ trường không đổi, bán kính cong quỹ đạo chỉ là một hàm của tốc độ của chúng, nên tất cả các hạt có cùng tốc độ sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn có cùng bán kính và hạt có quỹ đạo hơi sai sẽ đơn giản chuyển động trong một vòng tròn với một tâm hơi lệch. So với một hạt có quỹ đạo ở tâm, một hạt như vậy dường như trải qua một dao động ngang so với hạt ở tâm. Dao động này ổn định đối với các hạt có độ lệch nhỏ so với năng lượng tham chiếu.

Ổn định theo chiều dọc
Mức độ đồng bộ tức thời giữa hạt và trường RF được biểu thị bằng độ lệch pha giữa trường RF và hạt. Ở chế độ điều hòa thứ nhất (tức là các hạt thực hiện một vòng quay trên mỗi chu kỳ RF), đó là sự khác biệt giữa pha tức thời của trường RF và phương vị tức thời của hạt. Gia tốc nhanh nhất đạt được khi độ lệch pha bằng 90° (modulo 360°).  Đồng bộ hóa kém, tức là độ lệch pha xa giá trị này, dẫn đến hạt bị gia tốc chậm hoặc thậm chí bị giảm tốc (nằm ngoài phạm vi 0–180°).

Vì thời gian để một hạt hoàn thành một quỹ đạo chỉ phụ thuộc vào loại hạt, từ trường (có thể thay đổi theo bán kính) và hệ số Lorentz (xem ), cyclotron không có cơ chế hội tụ theo chiều dọc để giữ cho các hạt đồng bộ vào trường RF. Độ lệch pha mà hạt có tại thời điểm nó được đưa vào cyclotron, được bảo toàn trong suốt quá trình gia tốc, nhưng các sai số do sự khớp không hoàn hảo giữa tần số trường RF và tần số cyclotron ở một bán kính nhất định tích tụ trên đỉnh của nó. Việc hạt không được tiêm lệch pha trong khoảng ±20° so với giá trị tối ưu có thể làm cho khả năng tăng tốc của nó quá chậm và thời gian lưu lại trong cyclotron quá lâu. Kết quả là, trong nửa chặng đường của quá trình, độ lệch pha vượt ra ngoài phạm vi 0–180°, gia tốc chuyển thành giảm tốc và hạt không đạt được năng lượng mục tiêu. Việc nhóm các hạt thành các chùm được đồng bộ hóa chính xác trước khi tiêm chúng vào cyclotron, do đó làm tăng đáng kể hiệu quả tiêm.

Cân nhắc tượng đối tính
Trong phép tính gần đúng phi tương đối tính, tần số cyclotron không phụ thuộc vào tốc độ của hạt hoặc bán kính quỹ đạo của hạt. Khi chùm tia xoắn ốc ra bên ngoài, tần số quay không đổi và chùm tia tiếp tục tăng tốc khi nó di chuyển một khoảng cách lớn hơn trong cùng một khoảng thời gian. Trái ngược với sự gần đúng này, khi các hạt tiến gần đến tốc độ ánh sáng, tần số cyclotron giảm do sự thay đổi khối lượng tương đối tính. Sự thay đổi này tỷ lệ với hệ số Lorentz của hạt.

Khối lượng tương đối tính có thể được viết là:

Trong đó:
  là khối lượng nghỉ của hạt.
  là vận tốc tương đối.
  là hệ số Lorentz.
Thay thế điều này vào các phương trình cho tần số cyclotron và tần số góc sẽ cho:

Khi đó bán kính con quay của một hạt chuyển động trong từ trường tĩnh được cho bởi:

Biểu thị tốc độ trong phương trình này theo tần số và bán kính:

mang lại kết nối giữa cường độ từ trường, tần số và bán kính:

Phương pháp tiếp cận cyclotron tương đối tính

Cyclotron đồng bộ

Từ  tăng khi hạt đạt vận tốc tương đối tính, gia tốc của hạt tương đối tính đòi hỏi phải điều chỉnh cyclotron để đảm bảo hạt vượt qua khoảng cách tại cùng một điểm trong mỗi chu kỳ RF. Nếu tần số của điện trường gia tốc thay đổi trong khi từ trường được giữ không đổi, thì điều này dẫn đến synchrocyclotron.

Trong loại cyclotron này, tần số gia tốc thay đổi theo hàm của bán kính quỹ đạo hạt sao cho:

Sự giảm tần số gia tốc được điều chỉnh để phù hợp với sự gia tăng gamma đối với một từ trường không đổi.

Cyclotron đẳng thời

Thay vào đó, nếu từ trường thay đổi theo bán kính trong khi tần số của trường gia tốc được giữ không đổi, thì điều này dẫn đến cyclotron đẳng thời.

Việc giữ tần số không đổi cho phép các cyclotron đẳng thời hoạt động ở chế độ liên tục, khiến chúng có khả năng tạo ra dòng điện chùm lớn hơn nhiều so với synchrocyclotron. Mặt khác, vì sự khớp chính xác của tần số quỹ đạo với tần số trường gia tốc là trách nhiệm của sự biến đổi từ trường theo bán kính, nên sự biến thiên phải được điều chỉnh chính xác.

Máy gia tốc gradient xen kẽ trường cố định (FFA)

Một cách tiếp cận kết hợp từ trường tĩnh (như trong synchrocyclotron) và hội tụ gradient xen kẽ (như trong synchrotron) là máy gia tốc gradient xen kẽ trường cố định (FFA). Trong một cyclotron đẳng thời, từ trường được định hình bằng cách sử dụng các cực nam châm bằng thép được gia công chính xác. Biến thể này mang lại hiệu ứng tập trung khi các hạt đi qua các cạnh của các cực. Trong FFA, các nam châm riêng biệt có hướng xen kẽ được sử dụng để tập trung chùm tia bằng cách sử dụng nguyên tắc tập trung mạnh. Trường của nam châm hội tụ và uốn cong trong FFA không thay đổi theo thời gian, do đó buồng chùm tia vẫn phải đủ rộng để chứa bán kính chùm tia thay đổi trong trường của nam châm hội tụ khi chùm tia tăng tốc.

Phân loại

Các loại cyclotron
Có một số loại cyclotron cơ bản:

Các loại chùm tia
Các hạt cho chùm cyclotron được tạo ra trong các nguồn ion thuộc nhiều loại khác nhau.

Các loại mục tiêu
Để sử dụng chùm cyclotron, nó phải được hướng tới mục tiêu.

Cách sử dụng

Nghiên cứu cơ bản
Trong nhiều thập kỷ, cyclotron là nguồn cung cấp chùm năng lượng cao tốt nhất cho các thí nghiệm vật lý hạt nhân. Với sự ra đời của synchrotron hội tụ mạnh, cyclotron được thay thế thành máy gia tốc có khả năng tạo ra năng lượng cao nhất. Tuy nhiên, do tính nhỏ gọn của chúng, và do đó chi phí thấp hơn so với synchrotron năng lượng cao, cyclotron vẫn được sử dụng để tạo ra chùm tia cho nghiên cứu mà mục tiêu chính là không đạt được mức năng lượng tối đa có thể. Các thí nghiệm vật lý hạt nhân dựa trên cyclotron được sử dụng để đo các tính chất cơ bản của đồng vị (đặc biệt là đồng vị phóng xạ tồn tại trong thời gian ngắn) bao gồm chu kỳ bán rã, khối lượng, tiết diện tương tác và sơ đồ phân rã.

Sử dụng y tế

Sản xuất đồng vị phóng xạ
Các chùm cyclotron có thể được sử dụng để bắn phá các nguyên tử khác để tạo ra các đồng vị có thời gian sống ngắn với nhiều ứng dụng y tế, bao gồm chụp ảnh y tế và trị liệu bức xạ. Các đồng vị phát positron và gamma, chẳng hạn như fluor-18, carbon-11 và techneti-99m được sử dụng cho chụp ảnh PET và SPECT. Trong khi các đồng vị phóng xạ do cyclotron sản xuất được sử dụng rộng rãi cho mục đích chẩn đoán, thì việc sử dụng điều trị phần lớn vẫn đang được phát triển. Các đồng vị được đề xuất bao gồm astatin-211, paladi-103, rheni-186 và brom-77.

Liệu pháp chùm tia
Gợi ý đầu tiên rằng các proton năng lượng có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả được Robert R. Wilson đưa ra trong một bài báo xuất bản năm 1946 khi ông tham gia thiết kế Phòng thí nghiệm Cyclotron Harvard.

Chùm từ cyclotron có thể được sử dụng trong liệu pháp hạt để điều trị ung thư. Các chùm ion từ cyclotron có thể được sử dụng, như trong liệu pháp proton, để thâm nhập vào cơ thể và tiêu diệt các khối u do tổn thương bức xạ, đồng thời giảm thiểu tổn thương cho các mô khỏe mạnh trên đường đi của chúng.

Tính đến năm 2020, có khoảng 80 cơ sở trên toàn thế giới dành cho trị liệu bức xạ sử dụng chùm proton và ion nặng, bao gồm hỗn hợp cyclotron và synchrotron. Cyclotron chủ yếu được sử dụng cho các chùm proton, trong khi synchrotron được sử dụng để tạo ra các ion nặng hơn.

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm rõ ràng nhất của máy cyclotron so với máy gia tốc tuyến tính là do khoảng cách gia tốc giống nhau được sử dụng nhiều lần nên nó tiết kiệm không gian hơn và tiết kiệm chi phí hơn; các hạt có thể được đưa đến năng lượng cao hơn trong không gian ít hơn và với ít thiết bị hơn. Sự nhỏ gọn của cyclotron cũng làm giảm các chi phí khác, chẳng hạn như nền móng, che chắn bức xạ và tòa nhà bao quanh. Cyclotron có một trình điều khiển điện duy nhất, giúp tiết kiệm cả chi phí thiết bị và điện năng. Hơn nữa, cyclotron có thể tạo ra chùm hạt liên tục vào mục tiêu, do đó công suất trung bình truyền từ chùm hạt vào mục tiêu tương đối cao so với chùm xung của synchrotron.

Tuy nhiên, như đã thảo luận ở trên, phương pháp gia tốc tần số không đổi chỉ có thể thực hiện được khi các hạt được gia tốc xấp xỉ tuân theo các định luật chuyển động của Newton. Nếu các hạt trở nên đủ nhanh để các hiệu ứng tương đối tính trở nên quan trọng, thì chùm tia sẽ lệch pha với điện trường dao động và không thể nhận thêm bất kỳ gia tốc nào. Do đó, cyclotron cổ điển (trường và tần số không đổi) chỉ có khả năng gia tốc các hạt lên tới vài phần trăm tốc độ ánh sáng. Đồng bộ, đẳng thời và các loại cyclotron khác có thể khắc phục hạn chế này, với sự đánh đổi về độ phức tạp và chi phí tăng lên.

Một hạn chế nữa của cyclotron là do hiệu ứng điện tích không gian – lực đẩy lẫn nhau của các hạt trong chùm tia. Khi lượng hạt (dòng chùm) trong chùm cyclotron tăng lên, tác động của lực tĩnh điện ngày càng mạnh cho đến khi chúng phá vỡ quỹ đạo của các hạt lân cận. Điều này đặt ra một giới hạn chức năng đối với cường độ chùm tia, hoặc số lượng hạt có thể được gia tốc cùng một lúc, khác với năng lượng của chúng.

Ví dụ đáng chú ý

Công nghệ liên quan
Chuyển động xoắn ốc của các electron trong một buồng chân không hình trụ trong một từ trường ngang cũng được sử dụng trong máy phát cao tần (magnetron, một thiết bị tạo ra sóng vô tuyến tần số cao (vi ba). Trong máy phát cao tần, các electron bị từ trường uốn cong thành một đường tròn và chuyển động của chúng được sử dụng để kích thích các khoang cộng hưởng, tạo ra bức xạ điện từ.

Một betatron sử dụng sự thay đổi trong từ trường để tăng tốc các electron theo đường tròn. Mặc dù từ trường tĩnh không thể tạo ra gia tốc, vì lực luôn tác dụng vuông góc với hướng chuyển động của hạt, nhưng trường thay đổi có thể được sử dụng để tạo ra lực điện động theo cách tương tự như trong máy biến áp. Betatron được phát triển vào năm 1940, mặc dù ý tưởng này về cơ bản đã được đề xuất sớm hơn.

Máy synchrotron là một loại máy gia tốc hạt khác sử dụng nam châm để uốn các hạt thành một quỹ đạo tròn. Không giống như trong cyclotron, đường đi của hạt trong synchrotron có bán kính cố định. Các hạt trong synchrotron vượt qua các trạm gia tốc với tần suất tăng dần khi chúng nhanh hơn. Để bù đắp cho sự gia tăng tần số này, cả tần số của điện trường gia tốc được áp dụng và từ trường phải được tăng lên song song, dẫn đến phần "đồng bộ" của tên gọi.

Trong tiểu thuyết
Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ đã nổi tiếng yêu cầu rút các nhật báo về truyện tranh Siêu nhân vào tháng 4 năm 1945 vì đã để Siêu nhân bị bắn phá bằng bức xạ từ một cyclotron.

Trong bộ phim Biệt đội săn ma năm 1984, một cyclotron thu nhỏ tạo thành một phần của gói proton được sử dụng để bắt ma.

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm

 Về một cyclotron lân cận ở Anchorage, Alaska.
 Một thí nghiệm được thực hiện bởi Fred M. Niell, III vào năm cuối trung học (1994–1995) mà anh ấy đã giành được giải thưởng lớn chung cuộc trong ISEF.

Liên kết ngoài

Cơ sở vật chất hiện tại
 Cyclotron 88-Inch tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley.
 Máy gia tốc Proton PSI – cyclotron có chùm tia cao nhất hiện nay trên thế giới.
 Trung tâm khoa học dựa trên máy gia tốc RIKEN Nishina  – Ngôi nhà của cyclotron năng lượng cao nhất trên thế giới.
 Rutgers Cyclotron – Các sinh viên tại Đại học Rutgers đã chế tạo một cyclotron  1 MeV như một dự án cấp đại học, hiện được sử dụng cho khóa học phòng thí nghiệm sau đại học và cao học.
 TRIUMF – cyclotron đơn nam châm lớn nhất thế giới.

Lịch sử cyclotron
 Cyclotron của Ernest Lawrence Lịch sử phát triển cyclotron tại Phòng thí nghiệm Bức xạ Berkeley, nay là Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley
 Phòng thí nghiệm Cyclotron siêu dẫn quốc gia của Đại học Bang Michigan – Ngôi nhà của các cyclotron siêu dẫn K500 và K1200 được ghép nối; K500, máy cyclotron siêu dẫn đầu tiên, và K1200, trước đây là máy mạnh nhất thế giới.

Giới thiệu năm 1932
Phát minh của Hoa Kỳ
Máy gia tốc hạt


title: Quân đội Đế quốc La Mã

text:
Quân đội Đế quốc La Mã là lực lượng vũ trang được triển khai bởi các đế chế La Mã trong thời kỳ Nguyên thủ (30 TCN - 284). Theo người sáng lập-hoàng đế Augustus (trị vì 30 TCN - 14), các quân đoàn, được hình thành số khoảng 5.000 bộ binh hạng nặng được tuyển dụng từ các công dân La Mã. Các binh sĩ của quân đội đế quốc La Mã đều là những quân nhân chuyên nghiệp và họ tình nguyện tham gia phục vụ 25 năm trong quân ngũ. Nhiệm vụ chính của quân đội La Mã vào đầu thời kì đế quốc đầu đó là bảo vệ nền Thái bình La Mã (Pax Romana).  Ba bộ phận chính của quân đội đó là:

Các đơn vị đồn trú tại Rome, trong đó bao gồm cả lực lượng vệ binh hoàng gia và vigile, những người có vai trò như là cảnh sát và nhân viên cứu hỏa;
Quân đội ở các tỉnh, bao gồm cả các quân đoàn La Mã và các đạo quân trợ chiến được cung cấp bởi các tỉnh (auxilia);
Hải quân.

Trong và sau cuộc nội chiến, Octavianus giảm số lượng to lớn của các Binh đoàn Lê dương La Mã (gồm hơn 60 Binh đoàn) xuống còn 28 Binh đoàn - một con số dễ chấp nhận và kiểm soát hơn nhiều. Một số Binh đoàn bị ngờ vực về sự trung thành chỉ đơn giản là bị sa thải. Các Binh đoàn khác được hợp nhất - sự thật này được gợi nên qua biệt hiệu Gemina (Anh em song sinh).

Năm 9, các bộ tộc German tận diệt ba Binh đoàn La Mã trong trận rừng Teutoburg. Thảm họa này giảm số lượng các Binh đoàn xuống còn 25. Sau này, tổng số các Binh đoàn sẽ lại được tăng lên và trong vòng 300 năm sau, La Mã luôn luôn có chừng trên dưới 30 Binh đoàn.

Augustus cũng thành lập đội Cận vệ của Hoàng đế La Mã (Praetoriani): chín cohorts có vẻ là để gìn giữ nền hòa bình chung và đóng quân tại Ý. Được trả lương hậu hĩnh hơn các Binh đoàn, các Cận vệ cũng phục vụ ngắn hạn hơn; thay vì phục vụ theo thời gian tiêu chuẩn của các Binh đoàn là 25 năm, họ về phép sau 16 năm tại nhiệm.

Tuy quân trợ chiến (tiếng Latinh: auxilia = những hỗ trợ) không nổi danh các Binh đoàn, họ có tầm quan trọng không nhỏ. Khác với các Binh đoàn, quân trợ chiến được tuyển mộ từ người không có quyền công dân. Được tổ chức trong các đơn vị nhỏ hơn gồm toàn là lính cohort, họ được trả thù lao ít hơn các Binh đoàn, và sau 25 năm phục vụ trong quân đội, họ cùng các con mình được trao quyền công dân La Mã. Theo Tacitus quân trợ chiến cũng có số lượng xấp xỉ bằng các Binh đoàn. Từ thời điểm đó La Mã có 25 Binh đoàn với khoảng 5.000 lính, ta suy ra quân trợ chiến cũng có chừng khoảng 125.000 binh sĩ, vậy là có xấp xỉ 250 trung đoàn trợ chiến.

Sử liệu

Ngoại trừ đầu thế kỷ 1, các bằng chứng có tính chất văn học trong thời kỳ Nguyên thủ thực sự không đáng kể, có thể kể đến sự mất mát của một số lượng lớn các công trình nghiên cứu lịch sử đương thời. Từ cái nhìn về quân đội Đế quốc, các nguồn hữu ích thường được sử dụng nhiều nhất là: thứ nhất, các tác phẩm của tướng Gaius Julius Caesar như De Bello Gallico và De Bello Civili, bao gồm cuộc chinh phục xứ Gaul của mình (58-50 TCN) và cuộc nội chiến của ông chống lại kình địch Pompey (49-48 TCN) tương tự. Nói đúng ra, những cuộc chiến này đều diễn ra trước khi đế quốc La Mã được thành lập (bắt đầu từ năm 30 TCN), nhưng các chi tiết trong tác phẩm của Caesar mô tả thời gian cách giai đoạn đế quốc không xa, chúng đủ để cung cấp nhiều thông tin về cách tổ chức và chiến thuật vẫn còn liên quan đến các quân đoàn của đế quốc. Thứ hai, các tác phẩm của sử gia thời kỳ Đế quốc, Tacitus, viết khoảng năm 100 sau công nguyên. Đây là cuốn Annales, một biên niên sử của triều đại Julio-Claudian từ cái chết của người sáng lập, hoàng đế Augustus đến Nero (14-68 CN). Ngay cả điều này bị những khoảng trống lớn, chiếm khoảng một phần ba bản gốc, cuốn Historiae là phần tiếp theo của Annales, kéo dài cuốn biên niên đến cái chết của Domitianus (96 CN), trong đó chỉ có phần đầu tiên, có ghi chi tiết về cuộc nội chiến năm 68-9; và Agricola, một cuốn tiểu sử của cha vợ Tacitus, Gnaeus Julius Agricola, người từng làm thống đốc tỉnh Britannia (78-85 CN), người đã từng cố gắng chinh phục xứ Caledonia (Scotland) để sáp nhập vào La Mã. Nguồn văn học quan trọng thứ ba là De Re Militari, một luận thuyết về thực tiễn của quân đội La Mã của Vegetius, được viết vào khoảng năm 400 CN. Tác phẩm này có nhiều chi tiết hữu ích liên quan đến thời kỳ Nguyên thủ, nhưng những thông tin mà tác giả là không ghi ngày tháng và đôi khi không đáng tin cậy. Ngoài ra còn có các tác phẩm hữu ích là: Chiến tranh Do Thái của Josephus, các chi tiết về cuộc nổi dậy đầu tiên của người Do Thái vào năm 66-70 TCN được một trong những chỉ huy của người Do Thái kể lại, người đã đào thoát sang La Mã sau khi bị bắt, bài luận Acies contra Alanos (Ektaxis kata Alanon) bởi tác giả người Hy Lạp Arrianus, là thống đốc của tỉnh Cappadocia vào năm 135-138: tác phẩm mô tả một chiến dịch đẩy lùi một cuộc xâm lược vào tỉnh nhà bởi người Alan, một tộc người Iran sống ở khu vực Kavkaz. Nhưng hầu hết các nhà sử học La Mã thời bấy giờ đều chỉ có một cái nhìn rất hạn chế về các vấn đề của quân đội Đế quốc, vì các tác phẩm phần lớn chỉ mô tả các chiến dịch quân sự và nói rất ít về tổ chức quân đội, hậu cần và cuộc sống hàng ngày của binh lính. May mắn thay, các bằng chứng văn học ít ỏi và rời rạc đã được bổ sung bởi số lượng lớn chữ khắc trên đá và bằng chứng khảo cổ.

Quân đội Đế quốc La Mã là một tổ chức rất phức tạp. Các Hồ sơ tài chính tỉ mỉ đã được lưu giữ bởi các cornicularii (người giữ sách). Các hồ sơ chi tiết được lưu giữ trên tất cả các binh sĩ riêng lẻ và có bằng chứng về hệ thống nộp đơn. Ngay cả vấn đề nhỏ như việc binh sĩ yêu cầu praefectus của họ cho nghỉ phép (commeatus) cũng phải được gửi bằng văn bản.  Từ những bằng chứng được phát hiện tại Vindolanda, một pháo đài gần Trường thành Hadrianus, có thể được suy luận rằng chỉ tính riêng các đơn vị La Mã đồn trú ở tỉnh Britannia đã tạo ra hàng chục triệu trang tài liệu. Tuy nhiên, chỉ có một phần vô cùng nhỏ trong số tài liệu khổng lồ này đã sống sót, do sự phân hủy hữu cơ của các văn bản có chất lượng trung bình (gỗ, bảng sáp và giấy cói). Khu vực duy nhất của đế chế mà các tài liệu về quân đội còn tồn tại với số lượng đáng kể là Ai Cập, nơi có điều kiện đặc biệt khô đủ để ngăn chặn sự phân hủy. Giấy cói xuất xứ từ Ai Cập  thực sự là một nguồn sử liệu rất quan trọng cho nghiên cưu tổ chức và đời sống nội bộ của quân đội. Bảng sáp xứ Vindolanda, tài liệu ghi trên các tấm bảng bằng gỗ và bảo quản bằng các điều kiện thiếu oxy không bình thường, là một ngữ liệu hiếm hoi của tài liệu quân đội từ phía tây bắc của Đế chế. Chúng bao gồm một loạt thư từ và những bản ghi nhớ giữa các thành viên của ba trung đoàn phụ trợ đóng tại Vindolanda (85-122 CN). Chúng cung cấp một cái nhìn thoáng qua về giá trị của cuộc sống thực tế và các hoạt động của các đơn vị đồn trú ở một pháo đại phụ trợ.

Một số lượng lớn ngữ liệu đã được lưu giữ trên các vật liệu vô cơ như kim loại hoặc đá.

Có tầm quan trọng nổi bật là những bức phù điêu trên các tượng đài được dựng lên bởi hoàng đế để ghi lại những chiến công của mình. Ví dụ đáng chú ý nhất là cột Traianus tại Roma. Được xây dựng trong năm 112 để kỷ niệm cuộc chinh phạt xứ Dacia thành công (101-7) của chính Traianus, các phù điêu đã cung cấp chân dung toàn diện nhất và chi tiết về trang thiết bị của quân La Mã và thực tiễn hiện còn. Các ví dụ khác bao gồm Khải hoàn môn (xem Danh sách Khải hoàn môn La Mã). Một nguồn sử liệu lớn trên đá khác là các tấm bia mộ của những người lính La Mã được khai quật. Chúng thường có các phù điêu thể hiện các đối tượng trong trang phục chiến đấu cộng với một bản tóm tắt sự nghiệp của mình (tuổi tác, đơn vị phục vụ, quân hàm) được viết bằng chữ. Cũng rất quan trọng là nó đã thể hiện sự tâm huyết của người đi viếng mộ, và làm sáng tỏ niềm tin tôn giáo của họ.

Tài liệu kim loại đáng chú ý là văn bằng quân đội La Mã. Một văn bằng được viết trên một tấm bảng bằng đồng, được phát trong giai đoạn 50-212 CN (khi mà tất cả các cư dân tự do của đế chế La Mã đều được cấp quyền công dân) cho một người lính phụ trợ khi hết thời gian 25 năm tại ngũ của mình để chứng minh việc trao thưởng công dân đối với những người có chức quyền và gia đình của họ. Một lợi thế đặc biệt của văn bằng bằng đồng cho các sử gia là có thể xác định chính xác niên đại. Các văn bằng cũng thường liệt kê tên của một số đơn vị phụ trợ mà phục vụ trong cùng một tỉnh, đồng thời, dữ liệu quan trọng về việc triển khai các đơn vị phụ trợ ở các tỉnh khác nhau của đế quốc tại thời điểm khác nhau. Cũng thường được ghi là: Trung đoàn của người hưởng hoa lợi, tên chỉ huy trung đoàn, cấp bậc quân sự của người hưởng, tên của người thụ hưởng, tên của cha và nguồn gốc người hưởng (quốc gia, bộ lạc hay thành phố); tên của vợ người thụ hưởng và tên của cha và nguồn gốc cô ta và tên của đứa con được trao quyền công dân. Hơn 800 văn bằng đã được phục hồi, mặc dù hầu hết đều nằm trong tình trạng manh mún. (Tuy nhiên, đây chỉ là đại diện cho một phần vô cùng nhỏ trong số hàng trăm hàng ngàn văn bằng đã được ban hành. Ngoài sự ăn mòn tự nhiên, lý do chính cho tỷ lệ phục hồi thấp là do cuối thế kỷ 19, khi giá trị lịch sử của chúng đã được công nhận, những văn bằng thường bị nấu chảy do hạm lượng đồng chứa trong chúng - có lẽ phần lớn có lẽ các văn bằng bị nấu chảy đều xuất hiện sau năm 212).

Cuối cùng, một khối lượng thông tin đã được phát hiện sau khi một di chỉ khảo cổ được khai quật: Các pháo đài lê dương, pháo đài lính phụ trợ, trại diễu hành và các trạm báo hiệu khác nhau. Một ví dụ điển hình là pháo đài Vindolanda, nơi mà các cuộc khai quật bắt đầu vào những năm 1930 và tiếp tục trong năm 2012 (bởi cháu trai của người chỉ huy cuộc khai quật đầu tiên, Eric Birley). Cuộc khai quật này đã phát hiện ra chi tiết về bố cục và cơ sở vật chất của các trang di chỉ quân sự và những phần trang thiết bị quân sự còn sót.

Quy mô quân đội và chi phí
Ước tính toàn cầu đầu tiên về quy mô của quân đội triều đình trong các tài liệu cổ là Annales của Tacitus. Vào năm 23, ngay sau khi Augustus băng hà, trên toàn đế quốc có cả thảy 25 quân đoàn (khoảng 125.000 người) và "cùng một số lượng quân trợ chiến tương tự" trong khoảng 250 trung đoàn.

Từ cơ bản gồm khoảng 250.000 quân lính, quân đội Đế quốc đã phát triển nhanh chóng trong thế kỷ 1 và 2, gần như gấp đôi kích thước tới 450.000 vào cuối thời Septimius Severus (211 CN). Số lượng các quân đoàn tăng lên đến 33, và trung đoàn phụ trợ thậm chí tăng lên đến hơn 400 trung đoàn. Quân đội dưới Severus có thể đạt đến kích thước đỉnh điểm trong giai đoạn Nguyên thủ (30 TCN - 284).

Sử gia Edward Gibbon ước tính rằng kích thước của quân đội La Mã "có lẽ là hình thành một lực lượng thường trực gồm 375.000 người" vào thời điểm mà lãnh thổ của Đế quốc rộng hơn bao giờ hết trong thời trị vì của Hoàng đế Hadrianus (cai trị 117-138). Ước tính này có thể chỉ bao gồm lính lê dương và quân trợ chiến của quân đội La Mã.

Vào cuối thế kỷ thứ 3, có khả năng là quân số sụt giảm mạnh về do cái gọi là "khủng hoảng thế kỷ thứ ba" (235-70) một khoảng thời gian của nhiều cuộc nội chiến, những cuộc xâm lược của người rợ và trên tất cả, là bởi cuộc dịch hạch Cyprian, một đợt bùng phát bệnh đậu mùa có thể đã loại bỏ càng nhiều như một phần ba binh lính đang tại ngũ. Có thể là, vào năm 270 CN, số lượng binh lính của quân đội không lớn hơn nhiều so với thởi điểm năm 24 CN. Từ điểm thấp này có vẻ như là con số đã tăng lên đáng kể, ít nhất một phần ba, dưới thời Diocletianus (cai trị 284-305): Joannes Lydus cho rằng, tại một thời điểm nào đó trong triều đại của ông, quân đội có 389.704 binh sĩ - phục hồi được sức mạnh tổng lực như dưới triều Hadrianus.

Những kích thước của quân đội La Mã có thể chính xác trong thời kỳ Nguyên thủ có thể được tóm tắt như sau:

{| class = wikitable
|+ QUÂN SỐ LA MÃ 24–305 AD
! Quân đoàn!! Tiberius24 CN!! Hadriankh. 130 CN!! S. Severus211 CN!! Kết thúc KH¹ thế kỷ thứ 3kh. 270 CN!! Diocletianus284–305
|-
|Lê dương
|125,000
|155,000
|182,000
|
|
|-
|AUXILIA
|125.000
|218.000
|250.000
|
|
|-
|Cận vệ Hoàng đế
|~~5.000
|~~9.000
|~10.000
|
|
|-
|Tổng cộng
|255.000<ref>Implied by Tacitus Annales' IV.5</ref>
|382.000
|442.000
|290.000?
|390.000
 |}
Chú thích: Con số này dựa trên số lượng của các đơn vị chính thức (không thực tế) và loại trừ Hải quân La Mã gồm (30-40.000 quân sĩ) và người rợ foederati (tối thiểu 11.000).1: KH = Khủng hoảng

 Các đơn vị quân chính quy
 Cận vệ Praetoriani
Người kế nhiệm của Augustus, Tiberius (cai trị 14-37), đã bổ nhiệm chỉ huy duy nhất cho đội cận vệ Praetoriani: Sejanus 14-31, và Macro sau khi ông này bị chém vì bị kết tội phản quốc. Dưới sự ảnh hưởng của Sejanus, ai cũng hành động như cố vấn chính trị chính của ông, Tiberius quyết định tập trung nơi ăn nghỉ của tất cả các đội quân thuộc đội cận vệ Praetoriani thành một, cho xây dựng pháo đài quy mô cực to ở ngoại ô thành Roma, ngoài bức tường Servii. Được gọi là Castra Praetoria ("Doanh trại lính Praetoriani"), công việc xây dựng của nó được hoàn tất bởi 23 CN. Sau khi Tiberius băng hà, số lượng thái thú  trong nhiệm kỳ bình thường là hai, nhưng đôi khi chỉ có một hoặc thậm chí ba.

Vào 23 CN, có chín đội quân thuộc Cận vệ Praetoriani đang hiện diện.. Đây là có lẽ là kích thước tương tự như nhưng đội quân lê dương (480 người mỗi đội), với tổng số 4.320 binh sĩ. Mỗi đội được đặt dưới sự chỉ huy của một quan bảo dân, thông thường một cựu Centurio của một quân đoàn. Có vẻ như mỗi đội đều có chín mươi kỵ sĩ, cũng giống như kỵ binh lê dương, họ đều là thành viên của bộ binh centuriae, và được chia ra thành ba đội turmae, mỗi đội ba mươi người. Số lượng đội quân Cận vệ Praetoriani tăng lên đến con số mười hai đến dưới thời Claudius. Trong cuộc nội chiến 68-9, Vitellius đã giải tán đội quân hiện tại bởi vì ông không tin tưởng vào sự trung thành của họ và tuyển dụng 16 đội mới, số quân mỗi đội đều được tăng lên gấp đôi (tức là có chứa 800 người mỗi đội). Tuy nhiên, vào thời Vespasianus (cai trị 69-79), số đội giảm xuống chỉ còn chín như ban đầu (nhưng vẫn còn 800 người mỗi đội), sau đó tăng lên đến mười người dưới thời con trai ông, Domitianus (cai trị 81-96). Do đó, vào thời điểm này số quân lính tăng lên đến cỡ khoảng 8.000 người.

Có thể là Traianus (cai trị 98-117) đã thiết lập một đội kỵ binh riêng biệt trực thuộc quân Cận vệ, đội equites singulares Augusti ("Kỵ binh riêng của hoàng đế"). Một đội quân ưu tú tuyển chọn các alae tốt nhất tự đội quân phụ trợ (chỉ alae có nguồn gốc từ Batavi), singulares được giao nhiệm vụ hộ tống các hoàng đế trên chiến trường. Các đơn vị đã được tổ chức như một ala quân sự, có thể chứa tới 720 kỵ binh. Nằm dưới sự chỉ huy của một quan bảo dân, những người có thể báo cáo một trong các vị thái thú của cận vệ Praetoriani. Đây chỉ là trung đoàn Praetoriani duy nhất tiếp nhận những nhưng người lúc sinh ra chưa được cấp quyền công dân, tân binh được cấp quyền công dân ngay sau khi nhập ngũ và không cần phải hoàn thành 25 năm tại ngũ như đối với nhưng quân trợ chiến khác. Địa bàn chính của đơn vị được đặt tại doanh trại riếng trên đồi Caelian, tách biệt với Castra Praetoria. Đến thời điểm Hadrianus (cai trị 117-38), số lượng singulares đạt đến 1.000. Số lượng tiếp tục mở rộng đến 2.000 nhân mã trong những năm đầu thế kỷ thứ 3, dưới triều Septimius Severus, người đã xây dựng mới, căn cứ lớn hơn cho họ tại Roma, Castra nova equitum singularium''. Bởi vậy, con số khoảng 9.000 binh sĩ vào năm 100 đã tăng lên khoảng 10.000 dưới thời Severus.

Tham khảo

Quân đội La Mã cổ đại


title: Hành tinh Namek

text:
là một hành tinh hư cấu trong loạt truyện tranh và phim hoạt hình Bảy viên ngọc rồng. Có tọa độ tại 9045XY, nơi đây là hành tinh quê hương của Kami Kami (Thượng đế), Đại ma vương Piccolo, Dende, cùng với những người Namek khác.

Hành tinh này đã bị phá hủy trong cuộc chiến giữa Frieza và Sôn Gôku vào ngày 24 tháng 12 với thời gian tồn tại là 762 năm. Sau một năm sống tị nạn ở Trái Đất do hành tinh Namek cũ bị phá hủy, những người Namek được chuyển tới hành tinh Namek mới.

Chỉ số sức mạnh của người Namek khoảng 1,000-3,000.

Chú thích

Hành tinh hư cấu
Bảy viên ngọc rồng


title: Gà Hồ

text:
Gà Hồ là một giống gà quý ở Việt Nam, nuôi sống chủ yếu ở làng Lạc Thổ, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một trong những linh vật động vật của Việt Nam.

Đặc điểm
Gà Hồ có tầm vóc khá to so với các giống gà địa phương khác.Gà trống có hai màu lông chính là màu đen ánh xanh (mã lĩnh) và màu đỏ đậm (giống màu quả mận chín, mã mận). Một con gà trống được xác định là màu mã lĩnh hay màu mã mận khi trên thân gà màu lông nào chiếm đến 2/3 thì gọi màu đấy. Gà mái có ba màu lông là màu đất sét (mã thó), màu lông chim sẻ (mã sẻ) và màu vỏ quả nhãn khô (mã nhãn). Gà Hồ có đầu giống hình đầu con công hay còn gọi là "đầu công". Mào gà gọn giống hình múi chanh úp ngược hoặc hình quả dâu trên đầu, có màu đỏ. Còn đuôi gà thường xòe to như cái nơm, các lông đuôi bằng nhau. Mỗi khi những chú gà trống cất tiếng gáy, người ta dễ nhìn thấy cái đuôi nơm ấy. Cánh gà úp vào thân giống như hai vỏ chai úp vào thân gọi là cánh úp vỏ chai. Chân gà Hồ thường to, thấp, tròn (quản), có 3 hàng vẩy, vẩy chân mịn màu vỏ đỗ nành.

Gà trống có dáng cao, to và trường thân, lưng vuông, ngực nở rộng, trọng lượng của một chú gà trống khi trường thành nặng từ 4,5 - 5,5 kg. Trọng lượng của gà mái khi trưởng thành từ  3,5 - 4,0 kg. Do trọng lượng lớn, chậm chạp nên việc ấp trứng, nuôi con của gà mái rất vụng. Cũng vì thế mà trứng ấp không nở hết, số lượng gà con trong từng đàn cũng ít nhiều so với gà ri. Cũng theo ông Chung, gà Hồ và gà Đông Cảo của vùng Văn Giang, tỉnh Hưng Yên cũng có những điểm khác nhau về hình dáng. So với gà Hồ thì gà Đông Cảo dáng thấp hơn, chân to hơn, trọng lượng tối đa của một chú gà Đông Cảo cũng nhẹ hơn, chỉ đến khoảng 4,5 kg.

Bảo tồn và phát triển
Nhằm bảo tồn nguồn gen quý hiếm của gà Hồ, Trường Đại học Nông nghiệp I và Viện chăn nuôi quốc gia đã tài trợ kinh phí, đầu tư giúp đỡ đưa cán bộ về nằm vùng, theo dõi, gìn giữ, nuôi sinh sản. Hàng năm,hội thi gà Hồ được tổ chức thường niên vào các dịp đầu xuân.

Thị trường
Một con gà Hồ bóc trứng giá cỡ 120.000-150.000đ, một kg gà thịt khoảng năm rưỡi, hai năm tuổi giá từ 350.000-500.000đ/kg nên một con gà cũng khoảng 1,5-3 triệu đồng. Ấy vậy mà muốn ăn được thưởng thức một miếng thịt gà Hồ phải đặt từ lúc giêng, hai bởi không có nhiều, có sẵn mà bán. Mỗi con gà đã có cả "chồng gạch" đặt sẵn từ khi chúng còn chưa nhổ giò, bốc dáng.

Linh vật

Giống như con trâu, gà là một giống vật nuôi gần gũi và thân thiết với người dân Việt. Theo quan niệm dân gian, gà mang đủ năm đức tính tốt của người quân tử: Văn - Võ - Dũng - Nhân - Tín. Đặc biệt hơn, gà Hồ là một giống gà quý ở Việt Nam.

Biểu tượng vui được thiết kế với hình ảnh chú gà Hồ đang vươn mình đón nắng mặt trời như Thể thao Việt Nam hân hoan đón chào AIGs III. Chú gà mặc bộ trang phục thể thao khoẻ khoắn, với tay trái giang rộng đón chào bè bạn quốc tế, tay phải hình chữ V thể hiện niềm tin chiến thắng. Giữa áo là biểu tượng mặt trời đỏ OCA nằm sát cổ áo tạo thành hình tượng chiếc huy chương danh giá nhất của kỳ Đại hội. Chiếc huy chương này là niềm khát khao chiến thắng của các vãn động viên tham dự.

kí tên ;Huyy

Xem thêm
 Gà
 Gà Đông Tảo
 Bộ Cu cu

Chú thích

Liên kết ngoài

Giống gà
G


title: Công viên Kent Ridge

text:
Công viên Kent Ridge (Chinese: 肯特岗公园) với diện tích 47 ha, là công viên công cộng ở phía tây Singapore, nằm giữa Đại học Quốc gia Singapore và Công viên Khoa học Singapore. Do không bị ảnh hưởng của môi trường sống và đời sống thực vật nơi đây khá phong phú chính vì vậy nơi đây đã trở thành một địa điểm phổ biến cho người quan sát chim và du lịch sinh thái. Công viên chính thức khai trương vào năm 1954.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ngọn đồi trong công viên là một phần của những trận chiến ác liệt nhất và là nơi của Trung đoàn Mã Lai chiến đấu chống lại sự xâm lược của quân đội Nhật Bản trong trận Bukit Chandu (còn được gọi là trận chiến Pasir Panjang) từ ngày 12 đến 14 tháng 2 năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

 Reflections at Bukit Chandu war museum, Singapore.

Liên kết ngoài
Map of Kent Ridge Park
Interactive 360 degree view of Kent Ridge Park
Kent Ridge Commemorative Plaque
National Parks Board website
Reflections at Bukit Chandu website

Công viên ở Singapore


title: Aethionema

text:
Aethionema là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Các loài
Chi này gồm các loài:
Aethionema antitaurus
Aethionema cordifolia: Lebanon stonecress
Aethionema grandiflorum: Persian stonecress
Aethionema iberideum
Aethionema oppositifolium
Aethionema retsina
Aethionema saxatile (đồng nghĩa Aurinia saxatilis)
Aethionema thomasianum

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật Liban
Thực vật châu Á
Thực vật châu Âu


title: Alliaria

text:
Alliaria là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Các loài
Chi này có khoảng 95 loài, một vài loài chọn lọc được liệt kê dưới đây:
Alliaria acuminatissima
Alliaria acutángula
Alliaria albicans
Alliaria alliacea
Alliaria alliaria
Alliaria petiolata
Xem danh sách đầy đủ

Chú thích

Liên kết ngoài

Alliaria


title: Alyssoides

text:
Alyssoides là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Alyssopsis

text:
Alyssopsis là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Ammosperma

text:
Ammosperma là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Anchonium

text:
Anchonium là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Andrzeiowskia

text:
Andrzeiowskia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Aphragmus

text:
Aphragmus là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Aplanodes

text:
Aplanodes là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Arabidella

text:
Arabidella là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Arabidopsis

text:
Arabidopsis là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Danh sách loài
 Arabidopsis arenosa
 Arabidopsis arenosa subsp. borbasii
 Arabidopsis cebennensis
 Arabidopsis croatica
 Arabidopsis halleri
 Arabidopsis halleri subsp. gemmifera
 Arabidopsis halleri subsp. ovirensis
 Arabidopsis lyrata
 Arabidopsis lyrata subsp. kamchatica
 Arabidopsis lyrata subsp. petraea
 Arabidopsis neglecta
 Arabidopsis pedemontana
 Arabidopsis suecica
 Arabidopsis rupicola
 Arabidopsis thaliana
 Arabidopsis thaliana var. apetala
 Arabidopsis tibetica

Các loài đã chuyển đi
 Arabidopsis bactriana = Dielsiocharis bactriana
 Arabidopsis brevicaulis = Crucihimalaya himalaica
 Arabidopsis bursifolia = Beringia bursifolia
 Arabidopsis bursifolia var. beringensis
 Arabidopsis campestris = Crucihimalaya wallichii
 Arabidopsis drassiana =
 Arabidopsis dentata = Murbeckiella pinnatifida
 Arabidopsis erysimoides = Erysimum hedgeanum
 Arabidopsis eseptata = Olimarabidopsis umbrosa
 Arabidopsis gamosepala = Neotorularia gamosepala
 Arabidopsis glauca = Thellungiella salsuginea
 Arabidopsis griffithiana = Olimarabidopsis pumila
 Arabidopsis himalaica = Crucihimalaya himalaica
 Arabidopsis huetii = Murbeckiella huetii
 Arabidopsis kneuckeri = Crucihimalaya kneuckeri
 Arabidopsis korshinskyi = Olimarabidopsis cabulica
 Arabidopsis lasiocarpa = Crucihimalaya lasiocarpa
 Arabidopsis lasiocarpa var. micrantha
 Arabidopsis minutiflora = Ianhedgea minutiflora
 Arabidopsis mollis = Beringia bursifolia
 Arabidopsis mollissima = Crucihimalaya mollissima
 Arabidopsis mollissima var. glaberrima
 Arabidopsis monachorum = Crucihimalaya lasiocarpa
 Arabidopsis mongolica = Crucihimalaya mongolica
 Arabidopsis multicaulis = Arabis tibetica
 Arabidopsis novae-anglicae = Neotorularia humilis
 Arabidopsis nuda = Drabopsis nuda
 Arabidopsis ovczinnikovii = Crucihimalaya mollissima
 Arabidopsis parvula = Thellungiella parvula
 Arabidopsis pinnatifida = Murbeckiella pinnatifida
 Arabidopsis pumila = Olimarabidopsis pumila
 Arabidopsis pumila var. foliosa
 Arabidopsis pumila var. griffithiana
 Arabidopsis qiranica = Sisymbriopsis mollipila
 Arabidopsis richardsonii = Neotorularia humilis
 Arabidopsis russeliana = Crucihimalaya wallichii
 Arabidopsis salsugineum = Eutrema salsugineum
 Arabidopsis sarbalica = Crucihimalaya wallichii
 Arabidopsis schimperi = Robeschia schimperi
 Arabidopsis stenocarpa = Beringia bursifolia
 Arabidopsis stewartiana = Olimarabidopsis pumila
 Arabidopsis stricta = Crucihimalaya stricta
 Arabidopsis taraxacifolia = Crucihimalaya wallichii
 Arabidopsis tenuisiliqua = Arabis tenuisiliqua
 Arabidopsis tibetica = Arabis tibetica
 Arabidopsis tibetica = Crucihimalaya himalaica
 Arabidopsis toxophylla = Pseudoarabidopsis toxophylla
 Arabidopsis trichocarpa = Neotorularia humilis
 Arabidopsis trichopoda = Beringia bursifolia
 Arabidopsis tschuktschorum = Beringia bursifolia
 Arabidopsis tuemurnica = Neotorularia humilis
 Arabidopsis verna = Drabopsis nuda
 Arabidopsis virgata = Beringia bursifolia
 Arabidopsis wallichii = Crucihimalaya wallichii
 Arabidopsis yadungensis =

Chú thích

Tham khảo
 Al-Shehbaz, I. A., O'Kane, L. Steve:. Taxonomy and Phylogeny of Arabidopsis (Brassicaceae). The Arabidopsis Book: 1-22 (2002). online version.
 O'Kane Jr, S. L., & Al-Shehbaz, I. A. (1997). A synopsis of Arabidopsis (Brassicaceae): Novon 7: 323–327.
 Martin et al. (2002) Evolutionary analysis of Arabidopsis, cyanobacterial, and chloroplast genomes reveals plastid phylogeny and thousands of cyanobacterial genes in the nucleus. online version
 O'Kane Jr, S. L., & Al-Shehbaz, I. A. (2003). Phylogenetic position and generic limits of Arabidopsis (Brassicaceae) based on sequences of nuclear ribosomal DNA: Annals of the Missouri Botanical Garden 90 (4): 603-612

Liên kết ngoài

 Beschreibung der Gattung in der Flora of China.


title: Arabis

text:
Arabis là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Arcyosperma

text:
Arcyosperma là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Armoracia

text:
Armoracia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Aschersoniodoxa

text:
Aschersoniodoxa là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Asperuginoides

text:
Asperuginoides là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Asta

text:
Asta là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Atelanthera

text:
Atelanthera là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Athysanus

text:
Athysanus là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật Tây Hoa Kỳ
Thực vật được mô tả năm 1836


title: Aubrieta

text:
Aubrieta là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hoa
Thực vật vườn châu Á
Thực vật vườn châu Âu


title: Aurinia

text:
Aurinia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Baimashania

text:
Baimashania là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Ballantinia

text:
Ballantinia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Barbamine

text:
Barbamine là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Barbarea

text:
Barbarea là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Berteroa

text:
Berteroa là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Berteroella

text:
Berteroella là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Biscutella

text:
Biscutella là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Bivonaea

text:
Bivonaea là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Blennodia

text:
Blennodia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Boechera

text:
Boechera là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Boleum

text:
Boleum là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Boreava

text:
Boreava là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Bornmuellera

text:
Bornmuellera là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Borodinia

text:
Borodinia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Botschantzevia

text:
Botschantzevia là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Brachycarpaea

text:
Brachycarpaea là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Chi Cải

text:
Chi Cải (Brassica) là chi thực vật có hoa trong họ Cải. Một số loài trong chi này được gọi là cây mù tạc.

Loài
Các loài trong chi Cải này gồm:

 B. carinata: dùng sản xuất diesel sinh học
 B. elongata: mù tạc
 B. fruticulosa: Cải Địa Trung Hải
 B. juncea: mù tạc Ấn Độ
 B. napus: cải dầu, cải củ Thụy Điển (turnip Thụy Điển)
 B. narinosa:
 B. nigra: mù tạc đen
 B. oleracea: cải bắp dại, rau cải bắp, cải xoan, súp lơ
 B. perviridis
 B. rapa (syn B. campestris): cải củ turnip (turnip), cải thảo, cải thìa
 B. rupestris: mù tạc nâu
 B. septiceps: seventop turnip
 B. tournefortii: mù tạc châu Á

Các loài khác trước đây thuộc chi Brassica
 B. kaber (mù tạc dại)—xem Sinapis arvensis
 B. alba hay B. hirta (mù tạc vàng)—xem Sinapis alba
 B. geniculata (mù tạc bạc)—xem Hirschfeldia incana

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Braya

text:
Braya là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Brayopsis

text:
Brayopsis là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Bunias

text:
Bunias là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Cakile

text:
Cakile là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Các loài
, Plants of the World Online của Kew chấp nhận 7 loài:
Cakile arabica Velen.
Cakile arctica Pobed.
Cakile constricta Rodman
Cakile edentula (Bigelow) Hook.
Cakile geniculata (B.L.Rob.) Millsp.
Cakile lanceolata (Willd.) O.E.Schulz
Cakile maritima Scop.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Calepina

text:
Calepina là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Calymmatium

text:
Calymmatium là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Camelina

text:
Camelina là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Camelinopsis

text:
Camelinopsis là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Capsella

text:
Capsella là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Capsella
Họ Cải


title: Cardamine

text:
Cardamine là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải


title: Cardaria

text:
Cardaria là chi thực vật có hoa trong họ Cải.

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ Cải