title: Higuchi Ichiyō

text:
là bút hiệu của nhà văn người Nhật . Bà là một trong những nhà văn quan trọng đầu tiên thời Minh Trị (1868 – 1912) và là nhà văn nữ chuyên nghiệp đầu tiên của văn chương hiện đại Nhật Bản. Với sở trường là truyện ngắn, nghiệp văn dù khá ngắn ngủi vì tuổi đời bà không dài (24 tuổi) nhưng các tác phẩm của Higuchi Ichiyō đã có những ảnh hưởng nhất định đến nền văn học Nhật Bản và bà vẫn được công chúng đáng giá cao đền ngày nay.

Tiểu sử
Tên khai sinh của bà là Higuchi Natsu. Bà sinh ra ở Tokyo trong một gia đình vốn làm nông gốc từ Kofu, Yamanashi. Cha bà đã vật lộn để mua tước vị samurai quèn nhưng lại thành công cốc vì hệ thống giai cấp bị xoá bỏ dưới thời Minh Trị.

Năm 1881, khi bà 9 tuổi, bà tốt nghiệp tiểu học Oume và tốt nghiệp thủ khoa sau 2 năm. Năm 14 tuổi, bà bắt đầu học thi ca cổ điển ở Haginoya, một trong những trường dạy làm thơ danh giá nhất nhờ vào tư tưởng tiến bộ của người cha. Tại đây, hằng tuần có những tiết học về thơ của các thi sĩ thời Heian và các bài giảng về văn học Nhật. Xuất thân bình dân làm bà luôn cảm thấy lạc lõng với các học sinh đến từ các gia đình giàu có khác. Không những thế, bà còn bị cận thị, nhỏ con và tóc thưa. Tuy nhiên, không vì vậy mà năng khiếu của bà bị ảnh hưởng.

Ý định viết văn của Higuchi Ichiyō bắt đầu thành hình khi bà bắt đầu viết nhật ký một cách nghiêm túc. Cuốn nhật ký miêu tả sự tự ti, e dè và cái nghèo của gia đình dần trở nên dày đến hàng trăm trang.

Sự nghiệp văn học

Sau khi cha mất năm Ichiyo 17 tuổi, hôn ước của Ichiyo và Shibuya Saburō bị hủy bỏ do gia đình bà lâm vào cảnh nợ nần, không kham nổi món tiền cưới quá cao theo yêu cầu của nhà trai. Bà, mẹ và em gái làm may vá, giặt mướn và nhiều công việc khác để kiếm sống qua ngày. Sau khi chứng kiến bạn học của mình - Miyake Kaho - thành danh, Higuchi quyết chí trở thành nhà văn để phụ giúp gia đình. Bút hiệu Ichiyō (一葉 Nhất Diệp) được bà sử dụng từ năm 1891 có nghĩa là "một chiếc lá", ám chỉ đến cọng lau đơn độc mà Bồ đề Đạt Ma dùng để vượt sông Dương Tử.<ref>Một mùa thơ dại’’, giới thiệu bởi Nhật Chiêu. Phương Nam Book & Nhà xuất bản Hội nhà văn. 2013</ref>

Những truyện đầu tiên ra đời khoảng của bà chịu nhiều ảnh hưởng từ thơ ca thời kì Heian, với tình tiết và phát triển nhân vật thì ít mà cảm xúc tư tưởng thì nhiều. Tuy nhiên, đến truyện Umoregi ("Sự mờ nhạt") đăng trên tạp chí Miyako no Hana ("Hoa thủ đô") năm 1892, bà mới bắt đầu được công nhận là một nhà văn mới hứa hẹn.

Năm 1893, ba mẹ con Higuchi Ichiyō chuyển đến sống ở gần khu đèn đỏ Yoshiwara khét tiếng ở Tokyo. Thời gian sống tại nơi này đã cung cấp cho bà chất liệu cho các truyện ngắn sau này như Takekurabe (nghĩa là "So vai", bản dịch của An Nhiên là "Một mùa thơ dại"). Trong giai đoạn văn nghiệp chín mùi (1894 – 1896), bà không chỉ chịu ảnh hưởng từ trải nghiệm sống gần khu đèn đỏ, suy nghiệm về thân phận phụ nữ mà còn từ Saikaku Ihara, một nhà văn sống ở thế kỷ 17 với tư tưởng đưa cả những nhân vật thấp kém, hèn mọn vào văn chương của mình. Những truyện trong giai đoạn này gồm có "Ōtsugomori" (Ngày cuối năm), "Nigorie" (Khe nước đục), "Wakare-michi" (Những ngả rẽ), "Jūsan'ya" (Đêm mười ba) and "Takekurabe" (Một mùa thơ dại). Hai truyện sau được xem là những áng văn hay nhất của bà.

Về cuối đời, bà mắc bệnh lao giống như cha và anh trai mình nên đã mất ngày 23 tháng 11 năm 1896, hưởng dương 24 tuổi. Tuy cuộc đời ngắn ngủi, bà đã để lại một lượng tác phẩm đáng kể. Tất cả là 21 tập tiểu thuyết ngắn và gần 4000 bài thơ tanka. Ngoài ra bà còn có một tập sách dạy phụ nữ viết thư (nhan đề Tsūzoku shokanbun, có giá trị văn học đáng kể) cũng như một số tùy bút. Đó là chưa kể tập nhật ký bà ghi chép mọi việc xảy ra từ tuổi 15 cho đến lúc cuối đời.

Những nhân vật có vai trò quan trọng với tác giả
Cha bà
Ông là người đã phát hiện tài năng của Higuchi Ichiyō và cho bà theo học làm thơ nhằm phát huy năng khiếu của bà.
Nakarai Tōsui
Nhà văn và nhà báo tờ Mainichi, Nakarai Tōsui đã nhận Higuchi Ichiyō làm đệ tử và bà bắt đầu viết tiểu thuyết năm bà 19 tuổi. Ông là người lập nên tạp chí Musashino, nơi mà bà đăng những sáng tác đầu tay như "Anh đào đêm", "Mưa tháng năm", "Dải dây thắt ống tay áo". Bà đem lòng yêu Nakarai nhưng tình cảm của bà không được đền đáp. Bên cạnh đó, do những điều tiếng riêng tư xung quanh Nakarai Tōsui mà hai người cắt đứt liên lạc nhau, vì thế Higuchi bị mất cảm hứng sáng tác suốt một thời gian dẫu cho tên tuổi bà đã được hai tạp chí danh tiếng để ý tới (Miyako no Hana và Bungakkai) và các truyện của bà ("Umoregi", "Akatsukiyo", "Yuki no Hi") lần lượt được đăng và gây tiếng vang nhất định trên hai tạp chí này.
Tạp chí Bungakukai
Nhờ làm việc bên những nhà văn chịu ảnh hưởng văn học ngoại quốc của nhóm tạp chí Bungakukai (文學界, văn các học giả) như Kitamura Tōkoku (1868-1894), Shimazaki Toson (1872-1943), Ueda Bin (1874-1916)… mà bà có cơ hội phát triển khả năng của mình cùng với vốn liếng văn học cổ điển Nhật Bản và văn học cận đại thời Edo được học từ trước nữa.

Tác phẩm chọn lọc

 "Anh đào đêm" (闇桜, Musashino 3/1892）
 "Giọt sương chia ly" (別れ霜, "Kaishin" 4/1892）
 "Dải dây thắt ống tay áo" (たま欅, Musashino 4/1892）
 "Mưa tháng năm" (五月雨, Musashino 7/1892）
 "Kyōdzukue" (経づくえ, Koyo Shimpō 10/1892）
 "Sự mờ nhạt", "Cuộc đời vùi chôn" (うもれ木, Miyako no Hana 11/1892）
 "Đêm trăng đỏ" (暁月夜, Miyako no Hana 2/1893）
 "Ngày tuyết" (雪の日3/1893 Bungakukai）
 "Tiếng đàn" (琴の音, Bungakukai 12/1893）
 "Hanagomori" (花ごもり, Bungakukai 2/1894）
 "Đêm tối" (暗夜, Bungakkai 7/1894）
 "Ngày cuối năm" (大つごもり, Bungakukai 12/1894）
 "Một mùa thơ dại" (たけくらべ, Bungakukai 1/1895 – 1/1896）
 "Nokimoru Tsuki" (軒もる月Mainichi Shimbun 4/1895）
 "Mây trôi đi" (ゆく雲, Taiyou 5/1895）
 "Ve sầu" (うつせみ, Dokubai Shimbun 8/1895）
 "Khe nước đục" (にごりえ, Bungei Kurabu 9/1895）
 "Đêm mười ba" (十三夜, Bungei Kurabu 12/1895）
 "Đứa trẻ này" (この子, Nippon naikatei 1/1896年）
 "Những ngả rẽ" (わかれ道, Kokumin notomo 1/1896)
 "Urashi" (裏紫,Shinbundan 2/1896）
 "Warekara" (われから, Bungei Kurabu 5/1896）
Bản dịch tiếng Việt
 Một mùa thơ dại (Phương Nam Book & Hội nhà văn gồm năm truyện "Anh đào đêm", "Đêm mười ba", "Khe nước đục", "Một mùa thơ dại".

Vinh danh

Năm 2004, hình ảnh bà được đưa vào tờ tiền mệnh giá 5000 yên Nhật. Bà trở thành người phụ nữ thứ ba được vinh danh trên một tờ tiền, sau Thiên hoàng Jingū (1881) và Murasaki Shikibu (2000). Vì hình hai nhân vật kia chỉ là hình vẽ, bà là phụ nữ đầu tiên được đưa hình chính thức lên tiền Nhật. Những truyện nổi tiếng nhất và kể cả cuộc đời bà cũng được chuyển thể thành phim.

Chú thích

Tham khảo
 Robert Lyons Danly. A study of Higuchi Ichiyō. Yale University, 1980.
 Robert Lyons Danly. In the Shade of Spring Leaves: The Life and Writings of Higuchi Ichiyō. New Haven: Yale University Press, 1981.
 Yukiko Tanaka. Women writers of Meiji and Taishō Japan: their lives, works and critical reception, 1868-1926.'' McFarland, 2000.
 HIGUCHI ICHIYÔ (樋口一葉): Nhà văn nữ chuyên nghiệp đầu tiên của Nhật Bản

Liên kết ngoài
 Tác phẩm của Higuchi Ichiyō trên Aozora Bunko
 J'Lit | Tác giả: Higuchi Ichiyō | Books from Japan
 Higuchi Ichiyō's grave

Nhà văn Nhật Bản
Người Tokyo
Chết vì bệnh lao
Tiểu thuyết gia Nhật
Mất thế kỷ 19 do bệnh lao


title: Camtasia

text:
Camtasia (Camtasia Studio và Camtasia for Mac) là ứng dụng quay phim, ghi lại các video trên màn hình đồng thời giúp người dùng tạo và chỉnh sửa các Video chất lượng cao để lưu trữ trên CD-ROM và các thiết bị cầm tay, hoặc chia sẻ dễ dàng trên các mạng xã hội do TechSmith phát hành. Ứng dụng hỗ trợ cho một loạt các chuẩn video khác nhau phù hợp cho từng mục đích sử dụng.

Camtasia bao gồm 2 phần chính:

 Camtasia Recorder: Dùng để quay phim màn hình, camera và ghi âm.
 Camtasia Editor: Dùng để chỉnh sưa đoạn video đã quay. bao gồm các hiệu ứng với các công cụ chỉnh sửa chuyên nghiệp

Chú thích

Liên kết ngoài
 Camtasia

Phần mềm cho Windows


title: Ormoc

text:
Ormoc là một thành phố ở tỉnh Leyte, Philippines. Theo điều tra nhân khẩu năm 2010, thành phố có 191.200 cư dân. Ormoc là trung tâm kinh tế, văn hóa, thương mại và giao thông của tây bộ Leyte. Ormoc là một thành phố hợp thành độc lập, không chịu sự chỉnh đốn từ chính quyền tỉnh Leyte. Tuy nhiên, thành phố là một phần của Khu vực bầu cử Quốc hội số IV của Leyte cùng với Albuera, Kanaga, Merida, và Isabel. Tên gọi của thành phố bắt nguồn từ ogmok, một thuật ngữ tiếng Visaya cổ có nghĩa là "vùng đất thấp".

Barangay
Ormoc được phân thành 110 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính thức của chính quyền thành phố Ormoc
Trang thông tin du lịch chính thức của Ormoc

Leyte
Thành phố của Philippines


title: Desolation Row

text:
Desolation row (tạm dịch "Miền đơn độc") là một ca khúc được viết và hát bởi Bob Dylan năm 1965. Nó được ghi âm vào ngày 4 tháng 8 năm 1965 và được đưa vào làm ca khúc cuối trong album thứ sáu của Dylan, Highway 61 Revisited. Nó được biết đến với độ dài (11:21) và phần lời kỳ lạ mà Dylan thiêu dệt bằng các nhân vật từ lịch sử, viễn tưởng, Kinh thánh và sáng tạo riêng của mình.

Ghi âm

"Miền đơn độc" là ca khúc đầu tiên được ghi âm trong suốt buổi tối muộn vào ngày 29 tháng 7 năm 1965 với Hervey Brooks chơi bass và Al Kooperon chơi guitar điện. Bản này cuối cùng xuất hiện trong The Bootlef Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack. Vào ngày 2 tháng 8, Dylan đã ghi âm hơn năm bản thu "Miền đơn độc".

Bản thu trong album Highway 61 Revisited được ghi âm vào ngay 4 tháng 8 năm 1965 ở Studio Columbia ở New York. Tay bass trụ cột ở Nashville Charlie McCoy tình cờ đang ở New York được nhà sản xuất Bob Johnston mời cùng chơi ứng biến phần guitar acoustic và Russ Savakus chơi bass. Polizzotti tin rằng phần nhiều thành công của ca khúc là sự đóng góp của McCoy: Khi mà phần lời mang tính bao quát của Dylan và giai điệu đầy thôi miên phác họa những bức tranh sơn dầu bao la thì McCoy đánh bóng chúng".

Biểu diễn

Dylan biểu diễn "Miền đơn độc" lần đầu tại Forest Hills Music Festival tại Queen, New York vào ngày 28 tháng 8 năm 1965, sau vụ chuyển sang chơi nhạc cụ điện gây tranh cãi tại Newport Folk Festival. Nó là một phần màn biểu diễn acoustic của Dylan trước khi chơi cùng ban nhạc sử dụng nhạc cụ điện của ông. Hình ảnh thay thế và đoàn người cưỡi ngựa của các nhân vật lịch sử theo phong cách Kafka được đưa ra với tiếng cười.

Bản thu live được đưa vào MTV Unplugged và Live 1966 của Dylan. Ca khúc vẫn được biểu diễn trong buổi diễn live vào ngày 19 tháng 11 năm 2012.

Tham khảo

Liên kết ngoài
"Desolation Row", complete song lyrics
Rolling Stone article on "Desolation Row" as the 185th Greatest Song of All Time

Bài hát của Bob Dylan
Bài hát năm 1965
Bài hát viết bởi Bob Dylan


title: Viện đại học

text:
Viện đại học (tiếng Anh: university; La-tinh: universitas), có khi gọi là đại học, là một cơ sở giáo dục đại học và nghiên cứu, cung cấp giáo dục bậc đại học và sau đại học và có thẩm quyền cấp bằng trong nhiều lĩnh vực học thuật khác nhau. Viện đại học thường bao gồm một trường đại học khai phóng và khoa học và các trường chuyên nghiệp và sau đại học. Một viện đại học khác một trường đại học ở chỗ nó thường lớn hơn, có chương trình học rộng hơn, và ngoài bằng cử nhân ra thì còn trao các văn bằng sau đại học và chuyên nghiệp. University trong tiếng Anh có gốc từ cụm từ La-tinh universitas magistrorum et scholarium (cộng đồng những nhà giáo và học giả). Trong tiếng Việt, viện có nghĩa là nơi, sở.

Ở Việt Nam, tên gọi "đại học," với nghĩa cụ thể là một cơ sở hay cơ cấu giáo dục đại học, chỉ được chính quyền Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam sử dụng chính thức từ đầu thập niên 1990 để đặt tên cho một mô hình cơ sở giáo dục đại học mới, gần giống mô hình "viện đại học" thời Việt Nam Cộng hòa hay "university" ở Bắc Mỹ và Tây Âu, trên cơ sở gộp một số trường đại học đơn ngành (theo mô hình phân mảnh ngành học của Liên Xô) lại với nhau. Từ university trong tiếng Anh có khi còn được dịch ra tiếng Việt là "trường đại học" (xem thêm bài Trường đại học).

Bài này nói về cơ sở giáo dục đại học theo mô hình viện đại học ở châu Âu thời trung cổ và được các vùng khác trên thế giới đem áp dụng trong thời cận đại. Về các trung tâm học tập bậc cao thời cổ đại, chẳng hạn Học viện Platon do triết gia Platon thành lập khoảng năm 387 trước Tây lịch hay các viện đại học Puspagiri, Nalanda, Vikramshila, và Taxila thuộc Ấn Độ cổ đại, xem bài Các cơ sở học tập bậc cao thời cổ đại.

Tự do học thuật

Một phần quan trọng trong định nghĩa một viện đại học là khái niệm tự do học thuật. Bằng chứng đầu tiên được ghi nhận về quyền tự do học thuật xuất hiện từ thời kỳ đầu của viện đại học đầu tiên - Viện Đại học Bologna. Viện đại học này thông qua một hiến chương gọi là Constitutio Habita, vào năm 1158 hoặc 1155, theo đó bảo đảm quyền đi lại tự do của các học giả vì lợi ích giáo dục. Việc này được xem như là nguồn gốc của tự do học thuật. Ngày này, tự do học thuật được định nghĩa là quyền tự do giảng dạy, học tập, và theo đuổi tri thức và nghiên cứu của giảng viên và sinh viên mà không bị can thiệp một cách vô lý hay bị luật pháp nhà nước, quy định của cơ sở giáo dục, hay áp lực của công chúng giới hạn. Quyền tự do học thuật được thừa nhận rộng rãi trên khắp thế giới. Ngày 18 tháng 9 năm 1988, 388 viện trưởng các viện đại học ký vào Magna Charta Universitatum, một tuyên bố xác lập những quyền và những giá trị căn bản của viện đại học, nhân kỷ niệm 900 năm ngày thành lập Viện Đại học Bologna. Số viện đại học từ khắp nơi trên thế giới ký tên vào Magna Charta Universitatum ngày càng nhiều.

Lịch sử

Những viện đại học ban đầu

Các viện đại học hiện đại có nguồn gốc từ các trường học thời trung cổ gọi là studium generale (nơi học tập chung), thu nhận sinh viên từ khắp châu Âu. Những trường ra đời sớm nhất vốn được thành lập nhằm đào tạo các giáo sĩ và tu sĩ với chương trình học rộng hơn những gì được dạy trong các trường của tu viện và nhà thờ chính tòa. Việc thu nhận các học giả ngoại quốc vào học khiến cho các studium trở nên khác biệt so với các trường học khai sinh ra nó.

Cơ sở giáo dục phương Tây đầu tiên có thể được gọi là viện đại học là một trường y khoa nổi tiếng thành lập ở Salerno, Ý, vào thế kỷ thứ 9. Trường này thu hút sinh viên từ khắp châu Âu. Tuy nhiên, nó vẫn chỉ là một trường y khoa. Viện đại học thực sự đầu tiên là Viện Đại học Bologna thành lập ở Bologna, Ý, cuối thế kỷ 11. Nó trở thành một cơ sở giáo dục được nhiều người kính trọng, nhất là trong lĩnh vực luật tôn giáo và luật dân sự. Viện đại học đầu tiên ra đời ở Bắc Âu là Viện Đại học Paris, thành lập trong khoảng 1150 đến 1170. Viện đại học này nổi tiếng về giảng dạy thần học, và nó trở thành hình mẫu cho các viện đại học khác ở Bắc Âu, chẳng hạn như Viện Đại học Oxford ở Anh thành lập vào cuối thế kỷ 12. Các viện đại học Paris và Oxford bao gồm các trường đại học vốn là nơi ở dành cho các học giả.

Những viện đại học ban đầu này là những đoàn thể sinh viên và giảng viên, được các giáo hoàng, hoàng đế, và nhà vua ban quyền. Viện Đại học Napoli, do Hoàng đế Frederick II thành lập vào năm 1224 ở Ý, là cơ sở đầu tiên được thành lập dưới thẩm quyền của một hoàng đế, trong khi Viện Đại học Toulouse, do Giáo hoàng Grêgôriô IX lập ra vào năm 1229 ở Pháp, là cơ sở đầu tiên được thành lập qua một sắc lệnh của giáo hoàng. Những viện đại học này được quyền tự trị, miễn là họ không dạy vô thần và dị giáo. Sinh viên và giảng viên cùng nhau tự bầu ra viện trưởng. Tuy nhiên, như cái giá phải trả cho sự độc lập, họ phải tự lo kinh phí. Do đó mà các giảng viên phải thu học phí, và để đảm bảo cuộc sống, họ phải làm hài lòng sinh viên. Những viện đại học ban đầu này không có những tòa nhà cố định và có rất ít tài sản chung, do đó mà các sinh viên và giảng viên bất mãn có thể chuyển đến nơi khác và thiết lập một nơi học tập mới. Lịch sử Viện Đại học Cambridge bắt đầu như thế vào năm 1209 khi có một số sinh viên bất mãn chuyển từ Oxford đến Cambridge; hai mươi năm sau, Oxford đón nhận những sinh viên từ Viện Đại học Paris chuyển sang.

Từ thế kỷ 13 trở đi, các viện đại học được thiết lập ở nhiều thành phố lớn ở châu Âu: Montpellier (đầu thế kỷ 13) và Aix-en-Provence (1409) ở Pháp; Padua (1222), Rome (1303), và Florence (1321) ở Ý; Salamanca (1218) ở Tây Ban Nha; Prague (1348) và Viên (1365) ở Trung Âu; Heidelberg (1386), Leipzig (1409), Freiburg (1457), và Tübingen (1477) ở phần đất nay là nước Đức; Louvain (1425), nay thuộc Bỉ; và Saint Andrews (1411) và Glasgow (1451) ở Scotland. Cho đến cuối thế kỷ 18, hầu hết các viện đại học có chương trình học cốt lõi dựa trên bảy môn khai phóng (tiếng Anh: liberal arts): ngữ pháp, luận lý học, hùng biện, hình học, số học, thiên văn học, và âm nhạc. Sinh viên tốt nghiệp sau đó theo học ở một trong những phân khoa chuyên nghiệp về y khoa, luật, và thần học. Các kỳ thi cuối khóa cực kỳ khắc nghiệt, hầu hết sinh viên thi rớt.

Cải cách Tin Lành và Phản Cải cách ở châu Âu

Phong trào Cải cách Tin Lành ở thế kỷ 16 cùng hệ quả của nó là phong trào Phản Cải cách đã ảnh hưởng đến các viện đại học ở châu Âu theo những cách khác nhau. Ở các bang của nước Đức, các viện đại học mới của những người theo Tin Lành được thành lập, những cơ sở giáo dục cũ cũng bị những người Tin Lành tiếp quản; trong khi nhiều viện đại học của Công giáo Rôma trở thành những người bảo vệ kiên định nền học tập truyền thống gắn liền với Giáo hội Công giáo. Đến thế kỷ 17, cả các viện đại học Công giáo lẫn các viện đại học Tin Lành đều trở nên quá chú tâm đến việc bảo vệ các giáo lý tôn giáo và do đó thiếu quan tâm đến khoa học, một chủ đề bắt đầu phát triển khắp châu Âu. Những môn học mới không được khuyến khích, do vậy nhiều viện đại học trên đà đi xuống. Tuy vậy, những cơ sở giáo dục mới tiếp tục được thiết lập trong khoảng thời gian này, bao gồm những viện đại học ở Edinburgh (1583), Leiden (1575), và Strasbourg (1621).

Viện đại học hiện đại đầu tiên ra đời ở Halle, Đức, do những người theo phái Luther thành lập vào năm 1694. Đây là một trong những cơ sở giáo dục đầu tiên từ bỏ mọi giáo điều tôn giáo chính thống, và chỉ chú tâm nghiên cứu tri thức duy lý và khách quan. Đây là viện đại học đầu tiên mà giảng viên giảng bài bằng tiếng Đức (ngôn ngữ bản địa) thay vì tiếng La-tinh. Những đổi mới của Viện Đại học Halle (nay là Viện Đại học Halle-Wittenberg) sau này được Viện Đại học Göttingen (1737) cũng như hầu hết các viện đại học khác ở Đức và nhiều viện đại học ở Hoa Kỳ đón nhận.

Vào cuối thế kỷ 18 và thế kỷ 19, tôn giáo dần dà mất đi vị thế thống trị khi các viện đại học châu Âu trở thành các cơ sở học tập và nghiên cứu hiện đại, chương trình giảng dạy và hoạt động quản trị trở nên thế tục hóa. Những xu hướng này tiêu biểu ở Viện Đại học Berlin (1809), nơi mà người ta nghiên cứu trong phòng thí nghiệm thay vì phỏng đoán; những giáo điều thần học và triết học, và những giáo điều truyền thống khác được xem xét dưới cái nhìn khách quan và nghiêm túc. Đây cũng là nơi tiên phong trong việc thiết lập những tiêu chuẩn hiện đại về tự do học thuật. Mô hình viện đại học của Đức như là một phức hợp các trường sau đại học thực hiện nghiên cứu cao cấp đã tạo ảnh hưởng ra khắp thế giới.

Những viện đại học đầu tiên ở Tây Bán Cầu

Những viện đại học đầu tiên ở Tây Bán Cầu do những người Tây Ban Nha thiết lập: Viện Đại học Santo Domingo (1538) ở phần đất nay là Cộng hòa Dominica và Viện Đại học Michoacán (1539) ở México. Những cơ sở giáo dục đại học đầu tiên của Hoa Kỳ là các trường đại học hệ bốn năm: Harvard (1636), William & Mary (1693), Yale (1701), Princeton (1746), và King’s College (1754; nay là Viện Đại học Columbia). Hầu hết những trường đại học Hoa Kỳ đầu tiên do các hội đoàn tôn giáo thành lập, và hầu hết sau đó phát triển lên thành những viện đại học thực sự. Một trong những viện đại học lâu đời nhất ở Canada là Viện Đại học Toronto, được thành lập với tên King’s College vào năm 1827.

Khi Hoa Kỳ mở rộng biên cương về phía Tây, hàng trăm trường đại học mới được thành lập. Các trường và viện đại học Hoa Kỳ có xu hướng theo mô hình của Đức, mong muốn kết hợp lý tưởng tự do học thuật với truyền thống bản địa nhấn mạnh đến việc mang lại cơ hội giáo dục cho nhiều người. Những cơ sở giáo dục như vậy ở Hoa Kỳ phát triển nở rộ nhờ Luật Morrill ban hành vào năm 1862, theo đó chính quyền liên bang cấp đất cho các tiểu bang để thành lập mới những cơ sở giáo dục chuyên về cơ khí và nông nghiệp. Nhiều "trường đại học được cấp đất" ra đời từ điều luật này, rồi trong số đó phát triển nên Viện Công nghệ Massachusetts, Viện Đại học Cornell, và các viện đại học công lập ở Illinois, Wisconsin, và Minnesota.

Tái tổ chức, thế tục hóa, và hiện đại hóa

Một số nước châu Âu trong thế kỷ 19 đã tái tổ chức và thế tục hóa các viện đại học của mình, đáng chú ý có các nước Ý (1870), Tây Ban Nha (1876), và Pháp (1896). Các viện đại học ở các quốc gia này và những nước châu Âu khác trở thành những cơ sở nhận kinh phí từ nhà nước là chủ yếu. Phụ nữ bắt đầu được thu nhận vào các viện đại học trong nửa sau thế kỷ 19. Trong khi đó, chương trình học của các viện đại học cũng tiếp tục thay đổi. Ngôn ngữ và văn học hiện đại được thêm vào, và trong nhiều trường hợp hất cẳng, La-tinh, tiếng Hy Lạp, và thần học. Các ngành khoa học như vật lý, hóa học, sinh học, và kỹ thuật cũng được đưa vào chương trình học, và đến đầu thế kỷ 20 thì các ngành học mới như kinh tế học, khoa học chính trị, tâm lý học, và xã hội học cũng được giảng dạy.

Vào cuối thế kỷ 19 và thế kỷ 20, Anh và Pháp thiết lập các viện đại học ở nhiều trong số những thuộc địa của mình ở Nam Á, Đông Nam Á, và châu Phi. Hầu hết các quốc gia độc lập khai sinh từ những thuộc địa này giữa thế kỷ 20 mở rộng hệ thống viện đại học của họ theo các mô hình của châu Âu hay Hoa Kỳ, thường với sự trợ giúp kinh tế và kỹ thuật từ những nước trước đây là chủ thuộc địa, các nước công nghiệp, và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới. Các viện đại học ở Nhật Bản, Trung Quốc, và Nga cũng thay đổi do yêu cầu hiện đại hóa. Ở Ấn Độ, một số viện đại học được ra đời trước khi nước này độc lập, chẳng hạn như Viện Đại học Banaras Hindu (1916) và Viện Đại học Visva-Bharati (do Rabindranath Tagore thành lập năm 1921), được thiết lập như là những mô hình thay thế cho mô hình của phương Tây. Các viện đại học (hay trường đại học tổng hợp) quốc gia ở Moskva (1755) và St. Petersburg (1819) là những cơ sở giáo dục được thiết lập lâu đời và vẫn giữ được vị thế sáng giá của mình ở Nga. Viện Đại học Tokyo (1877) và Viện Đại học Kyōto (1897) là những cơ sở giáo dục danh tiếng ở Nhật; ở Trung Quốc thì có Viện Đại học Bắc Kinh (1898).

Những viện đại học hiện đại

Các viện đại học hiện đại có thể được các chính quyền quốc gia, chính quyền bang, hay chính quyền tỉnh chu cấp tài chính, hoặc phụ thuộc phần lớn vào số tiền học phí do sinh viên đóng. Một viện đại học nội trú hiện đại điển hình có thể có hơn 20.000 sinh viên, gồm các sinh viên bậc đại học và sau đại học trong toàn bộ các ngành nghệ thuật và nhân văn, toán, khoa học xã hội, các ngành khoa học vật lý, sinh học và trái đất, và nhiều lĩnh vực công nghệ. Các viện đại học không phải nội trú, ảo, và mở có thể có nhiều hơn 100.000 sinh viên theo học các khóa học để lấy văn bằng hoặc học mà không lấy bằng. Một số các viện đại học này dựa theo mô hình của Viện Đại học Mở (Open University, 1969) ở Anh. Các viện đại học là nhà cung cấp chính các chương trình đào tạo bậc sau đại học trong hầu hết các lĩnh vực chuyên nghiệp.

Cơ cấu tổ chức

Mặc dù mỗi cơ sở giáo dục được tổ chức theo một cách khác nhau, hầu hết các viện đại học trên thế giới có một hội đồng quản trị (board of trustees), một viện trưởng (president, chancellor, hay rector), ít nhất một phó viện trưởng, và các hiệu trưởng, trưởng phân khoa, hay giám đốc (dean) của các đơn vị thành viên. Viện đại học thường chia thành một số các phân khoa đại học (faculty), trường đại học (college), và/hoặc trường (school); nhỏ hơn các đơn vị vừa kể là khoa (department).

Viện đại học và đại học ở Việt Nam

Viện đại học là tên gọi của hầu hết các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam dưới chính thể Việt Nam Cộng hòa, ví dụ: Viện Đại học Sài Gòn, Viện Đại học Huế, Viện Đại học Đà Lạt, Viện Đại học Vạn Hạnh. Đây là mô hình tương tự như university của Hoa Kỳ và Tây Âu, cùng với nó là hệ thống đào tạo theo tín chỉ. Mỗi viện đại học bao gồm nhiều phân khoa đại học (thường gọi tắt là phân khoa) hoặc trường hay trường đại học. Trong mỗi phân khoa hay trường có các ngành; mỗi ngành tương ứng với một ban (tương đương với đơn vị khoa hiện nay). Giáo dục Việt Nam thời Liên bang Đông Dương có một cơ sở giáo dục theo mô hình viện đại học là Viện Đại học Đông Dương (Université Indochinoise) thành lập vào năm 1907; sau 1945 đổi tên thành Viện Đại học Hà Nội. Việt Nam hiện nay không có cơ sở giáo dục nào mà tên chính thức chứa từ "viện đại học".

Ở miền Nam Việt Nam trước 1975 còn có mô hình viện đại học bách khoa. Đây là một cơ sở giáo dục đại học đa ngành và đa lĩnh vực tương tự như mô hình viện đại học, nhưng chú trọng hơn đến các ngành thực tiễn. Năm 1973, Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức được thành lập dựa theo mô hình polytechnic university ở California, Hoa Kỳ. Đây là viện đại học bách khoa duy nhất từng tồn tại ở Việt Nam. Trong thời gian đầu, Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức có các trường đại học chuyên về nông nghiệp, kỹ thuật, giáo dục kỹ thuật, khoa học tự nhiên và nhân văn, kinh tế và quản trị, và thiết kế đô thị; ngoài ra còn có trường đào tạo sau đại học. Các trường này được gom chung lại trong một khuôn viên rộng lớn, tạo một môi trường gợi hứng cho tri thức suy luận, với một cảnh trí được thiết kế nhằm nâng cao óc sáng tạo; quản lý hành chính tập trung để tăng hiệu năng và giảm chi phí.

Từ đầu thập niên 1990, Việt Nam lập ra các đại học quốc gia và đại học cấp vùng bằng cách gộp một số trường đại học đang tồn tại độc lập lại với nhau. Hiện nay Việt Nam có hai đại học quốc gia là Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, và ba đại học vùng là Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng và Đại học Thái Nguyên.

Phân loại

Ở Hoa Kỳ, không có một định nghĩa tiêu chuẩn mang tính toàn quốc nào cho tên gọi university, mặc dù từ university thường được dùng để chỉ những cơ sở có định hướng nghiên cứu và trước đây dành cho những cơ sở giáo dục và nghiên cứu có cấp bằng tiến sĩ. Một số tiểu bang, chẳng hạn Massachusetts, chỉ cấp tên gọi university cho cơ sở giáo dục đại học nào trao bằng tiến sĩ trong ít nhất hai ngành học. Ở Anh, Privy Council là cơ quan chịu trách nhiệm cho phép hay không cho phép một cơ sở giáo dục sử dụng từ university trong tên gọi của mình, chiếu theo Luật Giáo dục sau trung học 1992 (Further and Higher Education Act 1992).

Ở Việt Nam hiện nay, các "đại học" bao gồm các "đại học vùng" và các "đại học quốc gia". Luật Giáo dục Đại học 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2018) định nghĩa: "Đại học là cơ sở giáo dục đại học đào tạo, nghiên cứu nhiều lĩnh vực, được cơ cấu tổ chức theo quy định của Luật này; các đơn vị cấu thành đại học cùng thống nhất thực hiện mục tiêu, sứ mạng, nhiệm vụ chung". Các cơ sở giáo dục đại học khác có các tên gọi: trường đại học, học viện, trường cao đẳng,...

Cách dùng thông dụng

Khi nhắc đến một giai đoạn trong đời người, người Việt nói "Thời tôi học đại học..." chứ ít khi nói "Thời tôi học ở viện đại học..." hay "Thời tôi học trường đại học..." Với ý tương tự, trong tiếng Anh Mỹ người ta nói "When I was in college..." chứ ít khi nói "When I was at university..."

Chú thích

Đọc thêm

  Nguyên tác:

  Nguyên tác:
 Luận án Tiến sĩ.
 Douglass, John A. and Todd Greenspan, eds.

 Hồ Tú Bảo và các cộng sự (2006).  Thời đại mới, số 9, tháng 11/2006.
 Nguyễn Thiện Tống (2013).  Giáo dục Việt Nam, ngày 14/09/2013.

Liên kết ngoài

 The Origin of Universities  (Nguồn gốc các viện đại học). Bản liệt kê của GS. Jerome Bump ở Viện Đại học Texas-Austin.
 League of European Research Universities  (Liên đoàn các Viện Đại học Nghiên cứu châu Âu). Có các bài viết về giáo dục đại học nói chung, chẳng hạn "What are Universities for?"  (09/2008)
 Giáo dục các nước . Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục. Có một số chương sách rút từ cuốn Kỷ yếu Đại học Humboldt 200 năm.
 Ethical Principles in University Teaching . Society for Teaching and Learning in Higher Education (Canada). Bản dịch tiếng Việt: Những nguyên tắc đạo đức trong giảng dạy đại học  (Tia Sáng, 01/2009).
 Top World Universities (Những viện đại học hàng đầu thế giới). U.S. News & World Report.
 Thông tin giáo dục Pháp , Vương quốc Anh, Đức, và Hoa Kỳ  trên trang mạng của cơ quan ngoại giao và văn hóa các nước này tại Việt Nam.

Giáo dục đại học
Giáo dục theo giai đoạn
Trường đại học và cao đẳng


title: MAVEN

text:
Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN (MAVEN)
MAVEN là một tàu thăm dò không người lái thám hiểm Sao Hỏa của NASA. Tàu không gian này đã được phóng bằng lửa Atlas V 401 vào ngày 18/11/2013 từ trạm phóng của không quân Hoa Kỳ tại mũi Canaveral, bang Florida, Hoa Kỳ. Nhiệm vụ của nó nhằm nghiên cứu bầu khí quyển và nước trên Sao Hỏa. MAVEN đã đi vào quỹ đạo elip quanh Sao Hỏa:24 p.m. PDT (10:24 p.m. EDT) ngày 21 tháng 9 năm 2014 (tức 8:24 a.m. ngày 22/9/2014 tính theo giờ Việt Nam.

Trong thời gian hoạt động trên quỹ đạo quanh Sao Hỏa, MAVEN chủ yếu bay cao 6000 km so với bề mặt Sao Hỏa nhưng sẽ có 5 lần lao xuống ở khoảng cách 125 km để tiến hành thăm dò bầu khí quyển Sao Hỏa ở các độ cao khác nhau.

MAVEN được trang bị ba thiết bị:
Thiết bị đo gió Mặt Trời và tầng điện ly do Phòng thí nghiệm khoa học không gian, Đại học California tại Berkeley thiết kế.
Một bộ cảm biến từ xa, do Phòng thí nghiệm vật lý không gian và khí quyển, Đại học Colorado thiết kế, nhằm xác định các đặc tính chung của thượng tầng khí quyển và tầng điện ly.
Quang phổ kế khối lượng ion và khí gas tự nhiên, do NASA phát triển.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 MAVEN - NASA
 MAVEN - JPL
 MAVEN - University of Colorado Boulder
 Integration of MAVEN Propellant Tank - NASA
 SpaceflightNow MAVEN mission status center

Du hành không gian năm 2013
Khoa học và công nghệ Hoa Kỳ
Hoa Kỳ năm 2013
Thám hiểm Sao Hỏa
Tàu không gian
Vệ tinh nhân tạo
Vật thể trong hệ Mặt Trời
Tàu thăm dò vũ trụ NASA


title: IRAP RMS Suite

text:
Roxar RMS (tên đầy đủ The Roxar RMS Suite) là một bộ phần mềm dành cho việc lập mô hình địa chất và bể chứa dầu. Nó được thiết kế chủ yếu để sử dụng trong ngành công nghiệp dầu khí, giúp các kỹ sư thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau để xây dựng một mô hình bể chứa hiệu quả và đáng tin cậy. Các tiến trình công việc của phần mềm này bao gồm các đoạn mã lập trình nội bộ, chúng có thể giả lập một số mô hình nhất định, thay đổi một tham số trong khi vẫn giữ nguyên phần còn lại của mô hình.

Roxar RMS được tạo ra bởi công ty Geomatic AS, phát triển bởi công ty Roxar AS (người mua lại Geomatic AS), chạy trên nền Linux hoặc Microsoft Windows.

Chú thích

Liên kết ngoài
- RMS Software Releases
- Roxar Reservoir Management Software

Phần mềm


title: Abdulla Yameen

text:
Abdulla Yameen Abdul Gayoom  () là một chính khách Maldives thuộc Đảng Tiến bộ Maldives, đồng thời là Tổng thống thứ sáu của Maldives. Ông được bầu làm Tổng thống Maldives trong cuộc bầu cử và tái đắc cử trong cuộc bầu cử tháng 11 năm 2013, giành được hơn 51,3% số phiếu, ông Nasheed chỉ nhận được 48,6%. Ông sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 17 tháng 11 năm 2018 sau thất bại của mình trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2018, trong đó ông đã tìm cách giành được nhiệm kỳ 5 năm thứ hai.

Ông Yameen là anh em cùng cha khác mẹ với cựu Tổng thống Maumoon Abdul Gayoom, là một thành viên cấp cao trong đảng Tiến bộ Maldives của ông Gayoom.

Chú thích

Liên kết ngoài
Abdulla Yameen sworn in as new Maldivian president  at The Times of India
Yameen sworn in as president of the Maldives at BBC
18 tháng 11 năm 2013/an-maldives-inaugurate/5097988 Maldivian president Abdulla Yameen inaugurated after Mohamed Nasheed's shock defeat at ABC News (Australia)

Sinh năm 1959
Tổng thống Maldives
Nhân vật còn sống
Nam giới Maldives


title: Lepidosiren paradoxa

text:
Cá phổi Nam Mỹ (tên khoa học: Lepidosiren paradoxa) là loài cá phổi duy nhất được tìm thấy trong các đầm lầy và vùng nước chảy chậm của Amazon, Paraguay, và hạ lưu sông Paraná ở Nam Mỹ. Đáng chú ý như là một loài cá thở không khí bắt buộc, nó là thành viên duy nhất của chi Lepidosiren cũng như của họ Lepidosirenidae. Tương đối ít thông tin về loài cá này. Các tên gọi thông thường khác trong tiếng Anh là American mud-fish (cá bùn Mỹ) và scaly salamanderfish (cá kỳ giông vảy). Trong tiếng Bồ Đào Nha, nó còn được gọi là piramboia, pirarucu-bóia, traíra-bóia, và caramuru.

Lepidosiren paradoxa chưa trưởng thành ăn côn trùng và ấu trùng ốc, trong khi cá trưởng thành ăn tạp, bổ sung thêm tảo và tôm tép vào khẩu phần ăn của chúng, nghiền nát chúng bằng những tấm răng được khoáng hóa mạnh. Môi trường sống bình thường của cá biến mất trong mùa khô, vì vậy nó chui sâu vào bùn và tạo ra một khoang có chiều sâu khoảng 30–50 cm, để lại một vài lỗ trên bề mặt để lấy không khí. Trong thời gian ngủ hè này, chúng tạo ra một lớp chất nhầy giữ độ ẫm, và làm chậm sự trao đổi chất của chúng xuống rất nhiều.

Chú thích

Tham khảo

Cá Brasil
P
Hóa thạch sống
Động vật được mô tả năm 1837
Cá phổi


title: Coober Pedy

text:
Coober Pedy là một thị trấn ở phía bắc Nam Úc. Thị trấn này được mệnh danh là thủ đô opal của thế giới do sản lượng lớn opal được khai thác ở đây. Dân số năm 2011 là 1695 người. Coober Pedy nổi tiếng với các công trình ngầm, hầu hết đều sống dưới lòng đất, nơi họ xây dựng những nhà thờ, nhà hàng, khách sạn. Cư dân sống dưới lòng đất để tránh khí hậu sa mạc khắc nghiệt với ánh nắng mặt trời chói chang.
Tên của vùng đất Coober Pedy xuất phát từ thuật ngữ của thổ dân địa phương "kupa piti", có nghĩa là "hang của người da trắng dưới lòng đất.

Tham khảo


title: Vasily Aleksandrovich Arkhipov

text:
Vasili Aleksandrovich Arkhipov (; sinh ngày 30 tháng 1 năm 1926 - mất ngày 19 tháng 8 năm 1998) là một sĩ quan hải quân Liên Xô. Arkhipov là một trong ba sĩ quan chỉ huy cấp cao của tàu ngầm hạt nhân tấn công B-59 của Liên Xô.

Cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 thường được cho là điểm lịch sử mà tại đó các nguy cơ chiến tranh thế giới thứ ba đã đạt mức gần nhất, và Robert McNamara tuyên bố rằng nếu không nhờ Vasili Arkhipov, người đã ngăn chặn một đợt phóng ngư lôi hạt nhân từ tàu ngầm B-59 của Liên Xô tại thời điểm nóng bỏng nhất của cuộc khủng hoảng, chiến tranh thế giới III sẽ nổ ra, ông này đã phát biểu tại hội nghị khủng hoảng tên lửa Cuba Havana, "Một người được gọi tên là Vasili Arkhipov đã cứu thế giới."

Chú thích

Liên kết ngoài
Arkhipov Archive
PBS special on the crisis

Phó đô đốc Liên Xô


title: Belle (Người đẹp và quái vật)

text:
Belle là một nhân vật hư cấu xuất hiện trong bộ phim hoạt hình chiếu rạp thứ 30 của Walt Disney Pictures, Người đẹp và quái thú (1991). Nàng sau đó cũng xuất hiện trong các midquel của phim là Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas (1997), Belle's Magical World (1998) và Belle's Tales of Friendship (1999). Belle ban đầu do Paige O'Hara lồng tiếng từ năm 1991 tới 2011, người đã tới thử giọng cho vai diễn này sau khi cô đọc được tin tuyển diễn viên đăng trên báo The New York Times. Năm 2011, Disney thay O'Hara bằng Julie Nathanson.

Sáng tạo bởi nhà viết kịch Linda Woolverton, Belle do họa sĩ James Baxter và Mark Henn thiết kế hoạt hình. Nàng sống cùng cha mình, một nhà sáng chế tên là Maurice, tại một thị trấn nhỏ ở Pháp. Trong khi được coi là người con gái đẹp nhất làng, thì đồng thời Belle cũng thường bị chế giễu bởi nàng thích đọc sách và có lối sống không theo khuôn mẫu. Được một chàng thợ săn đẹp trai nhưng kiêu ngạo tên là Gaston theo đuổi, nhưng Belle lại tỏ ra không hề thích thú gì với anh ta; mà nàng luôn mong ước được rời bỏ cuộc sống nơi tỉnh lẻ của mình để đi phiêu lưu. Khi cha nàng bị Quái thú bắt giữ, Belle đã dũng cảm hy sinh tự do của bản thân để cứu cha, và dần dần đã học cách chấp nhận và cuối cùng là yêu Quái thú, tình yêu ấy cuối cùng đã giải thoát Quái thú khỏi lời nguyền kéo dài nhiều năm.

Dựa trên nhân vật nữ chính trong câu chuyện cổ tích "Người đẹp và quái thú" của Jeanne-Marie Leprince de Beaumont, Woolverton đã phát triển Belle thành một nhân vật mạnh mẽ hơn trong phiên bản chuyển thể thành phim của Disney. Thêm vào đó, Woolverton lấy cảm hứng từ diễn xuất của Katharine Hepburn trong vai nhân vật Jo March của bộ phim Little Women (1933). Thành công của Người đẹp và quái thú đã dẫn tới quyết định sản xuất một vở nhạc kịch Broadway dựa trên bộ phim, và Susan Egan là người đầu tiên đảm nhiệm vai diễn Belle trong vở nhạc kịch. Belle là thành viên thứ năm của thương hiệu Những nàng công chúa Disney.

Belle nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ các nhà phê bình, trong đó nhiều người khen ngợi trí thông minh, hiện đại và lòng dũng cảm của nàng, và so sánh nàng với một Công chúa Disney trước đó là Ariel trong phim Nàng tiên cá (1989). Những đánh giá từ các nhà hoạt động vì quyền phụ nữ cũng tương đối tích cực, họ ca ngợi sự hiểu biết, tự lập, ít phụ thuộc vào lễ giáo, cùng với đó là những mục tiêu của nàng trong cuộc sống không có liên quan gì đến hôn nhân, một điểm khác với các công chúa Disney trước đây. Belle là nữ nhân vật hoạt hình duy nhất nhận được một đề cử từ Viện phim Mỹ (American Film Institute) cho danh sách Danh sách 100 anh hùng và kẻ phản diện (100 Years...100 Heroes and Villains) của tổ chức này.

Quá trình phát triển

Các bản phác thảo đầu tiên
Sau thành công của bộ phim hoạt hình chiếu rạp đầu tiên của Walt Disney Production Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn (1937), Walt Disney đã vài lần tìm cách chuyển thể truyện cổ tích "Người đẹp và quái thú" của Jeanne-Marie Leprince de Beaumont sang một bộ phim hoạt hình chiếu rạp hoàn chỉnh. Tuy nhiên tất cả các nỗ lực thực hiện bộ phim sau đó đều bị huỷ bỏ, sau khi các nhà làm phim thấy đó thật sự là một thử thách lớn khi phim đi đến giai đoạn phát triển cốt truyện và nhân vật. Phải đến sau khi hãng phim phát hành hai bộ phim thành công lớn đầu tiên sau nhiều năm, đó là Who Framed Roger Rabbit trong năm 1988 và nối tiếp là Nàng tiên cá vào năm 1989, thì quá trình sản xuất mới bắt đầu đi theo hướng chuyển thể câu chuyện sang một bộ phim nhạc kịch. Nhà viết kịch bản Linda Woolverton được mời đến viết kịch bản cho bộ phim (và đây cũng là kịch bản đầu tay của bà) – lần đầu tiên một bộ phim hoạt hình Disney thuê một nhà viết kịch bản phim riêng, còn trước đó, cốt truyện được viết dưới dạng storyboard. Woolverton, người coi Người đẹp và quái thú là một "bước đột phá lớn" của mình, cũng đã đi vào lịch sử khi trở thành người phụ nữ đầu tiên tự tay viết toàn bộ một kịch bản phim Disney.

Mặc dù một cuộn cốt truyện ban đầu đã được hoàn thành từ năm 1987 dưới sự chỉ dẫn của Richard Purdum, bộ phim đã bị yêu cầu huỷ bỏ và bắt đầu lại từ một đống lộn xộn bởi CEO của Disney Jeffrey Katzenberg vì ông thích tạo nên "một bộ phim nhạc kịch theo phong cách Broadway với nữ nhân vật chính mạnh mẽ ", đề xuất một "sự thay đổi lớn về vai trò của nữ giới" so với câu chuyện cổ tích gốc bằng cách tạo ra một nữ nhân vật chính "khác biệt so với các nhân vật nữ chuẩn mực của Disney ". Khi được mời, Woolverton phải đối mặt với nhiệm vụ tạo ra một nhân vật nữ chính thông minh, quyết đoán và tự lập, người cuối cùng sẽ được đón nhận nồng nhiệt hơn các nữ nhân vật chính của Disney trước đó, như Ariel trong Nàng tiên cá, sự thể hiện mà một số nhà phê bình cảm thấy hơi có một chút "phân biệt về giới". Quyết tâm tạo nên một nhân vật nữ chính "muốn làm một điều gì đó hơn là chỉ chờ đợi hoàng tử của mình đến ", Woolverton, không muốn bị ảnh hưởng bởi phiên bản chuyển thể thành phim năm 1946 của Jean Cocteau, từ chối xem nó mà thay vào đó lấy cảm hứng từ nhân vật Jo March trong sách Little Women, được thể hiện trong phiên bản chuyển thể thành phim năm 1933 bởi nữ diễn viên người Mỹ Katharine Hepburn. Lấy cảm hứng từ niềm yêu thích đọc sách của chính bản thân mình và nhân vật Jo, Woolverton quyết định sắp đặt những tính cách tương tự cho Belle nhằm thể hiện "rằng cô ấy sẵn lòng tiếp nhận những điều mới mẻ" và "tiếp thu những khái niệm và ý tưởng mới." Nhằm tránh biến Belle thành hiện thân của vẻ đẹp hoàn thiện, Woolverton nghĩ thêm "một khoảng tóc nhỏ xoã xuống khuôn mặt", một trong số ít thứ mà bà cho phép mình viết về dáng vẻ bề ngoài của Belle.

Trong câu chuyện cổ tích ban đầu, Belle bị ép phải thế chỗ cho cha mình làm tù nhân của Quái thú. Woolverton cảm thấy cần thiết phải để cho Belle giống một nhân vật mạnh mẽ hơn, dũng cảm hơn và ưa phiêu lưu khám phá hơn so với cách mà nàng được miêu tả trong truyện; và đã quyết định thay đổi cốt truyện, viết lại kịch bản để cho Belle không chỉ mạo hiểm đi khỏi làng tìm người cha bị mất tích, mà còn khi khám phá ra nơi ông ở, nàng đã đối chất với Quái thú và tự nguyện hy sinh, thuyết phục Quái thú bắt mình làm tù nhân để đổi lấy việc trả tự do cho cha, và hứa sẽ ở với Quái thú suốt đời.

Lồng tiếng

Ban đầu, các đạo diễn cân nhắc lựa chọn nữ diễn viên Jodi Benson, người lồng tiếng cho Ariel trong phim Nàng tiên cá, để lồng tiếng cho Belle, nhưng cảm thấy giọng cô "giống giọng Mỹ quá." Miêu tả Belle là "một người phụ nữ đi trước thời đại của mình", các nhà làm phim cuối cùng đã quyết định rằng họ muốn Belle có một chất giọng giống phụ nữ trưởng thành (mặc dù nàng còn trẻ) và phải nghe "lớn trước tuổi." Nữ diễn viên Paige O'Hara đã biết về bộ phim hoạt hình sắp tới của Disney Người đẹp và quái thú qua một bài viết trên báo The New York Times. Khi nghe tin hãng phim đang tổ chức thử giọng cho nhân vật nữ chính của bộ phim và đặc biệt muốn tìm các diễn viên ở Broadway, O'Hara, một nữ diễn viên Broadway đang làm việc tại New York lúc bấy giờ, đã liên hệ với người quản lý của mình nhờ sắp xếp cho cô một buổi thử giọng.

O'Hara thử giọng cho vai diễn này tổng cộng năm lần, đối mặt với khoảng 500 ứng viên khác. Ở buổi thử giọng đầu tiên, O'Hara được đơn giản yêu cầu hát một bài hát cô tự chọn và cô đã biểu diễn tác phẩm "Heaven Help My Heart" trong vở nhạc kịch Broadway Chess. Cho rằng các nhà làm phim "có lẽ muốn... thấy giọng [cô] nghe giống với Nàng Bạch Tuyết" trong phim Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn, O'Hara nói với giọng cao hơn bình thường. Tuy nhiên, cô đã chữa lại khi các nhà làm phim yêu cầu cô nói bằng chất giọng tự nhiên của mình, và giải thích với cô rằng, "Chúng tôi yêu thích chất giọng của bạn. Chúng tôi muốn bạn thể hiện nó như chính mình." Không lâu sau buổi thử giọng thứ năm và cũng là buổi cuối cùng, O'Hara nhận được một cuộc điện thoại từ Disney vào đúng ngày sinh nhật của mình, thông báo rằng cô đã được chọn cho vai diễn đó. Cô luôn tin rằng việc nhà viết lời bài hát Howard Ashman yêu thích phần biểu diễn của cô trong băng thu âm các nhạc phẩm của diễn viên của vở nhạc kịch Broadway Showboat có đóng góp quan trọng trong việc cô nhận được vai diễn này.

Woolverton thích thú với việc chất giọng của nữ diễn viên 30 tuổi  O'Hara nghe "trưởng thành hơn " so với một nàng công chúa Disney truyền thống. Đồng đạo diễn Kirk Wise tỏ ra hết sức hài lòng với chất giọng của O'Hara, liên tưởng tới chất giọng của nữ diễn viên Judy Garland. Cùng với việc liên tục nhắc O'Hara không được thay đổi âm vực của giọng mình bởi họ muốn Belle nghe "thật sự chân thực ", O'Hara trải qua nhiều khó khăn trong việc điều khiển mức âm lượng giọng nói của cô bởi cô chủ yếu là một nữ diễn viên sân khấu, một công việc đòi hỏi các diễn viên phải thể hiện rõ giọng nói của mình. Cô nói với tờ The Guardian rằng để giải quyết khó khăn này, "Tôi phải [nói giọng] mềm dịu đi và dùng micro." O'Hara cũng thường sáng tạo thêm lời thoại không có trong kịch bản gốc. Tuy nhiên, không có phần nào trong số đó được đưa vào bản phim cuối cùng bởi nó nghe "quá hiện đại". Theo yêu cầu đặc biệt của O'Hara và nam diễn viên cùng giữ vai chính Robby Benson, người lồng tiếng cho Quái thú, các nhà làm phim đã đồng ý một quyết định tốn tiền và tốn thời gian đó là cho phép họ thu âm lời thoại cùng nhau. O'Hara sau đó công nhận rằng việc được có cơ hội làm việc sát sao với Benson đã cải thiện nhiều phần trình diễn của cô.

Từ sau khi phim Người đẹp và quái vật được phát hành vào tháng 11 năm 1991, O'Hara đã có một số lần trở lại Công ty Walt Disney để lồng tiếng cho Belle trong nhiều sản phẩm truyền thông và hàng hoá, bao gồm cả các phần sau của phim được phát hành trực tiếp dưới dạng băng video, Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas (1997), Belle's Magical World (1998) and Belle's Tales of Friendship (1999), cùng với nhiều sản phẩm trò chơi điện tử như series Kingdom Hearts và một số bản thu âm và video liên quan tới thương hiệu Những nàng công chúa Disney. Cùng với đó, O'Hara được Disney mời tới biểu diễn bài hát "Belle" tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 64 vào năm 1992. O'Hara được coi là "nhân viên chính trong 20 năm" của hãng phim. Vào năm 2011, O'Hara chính thức được thay thế bởi nữ diễn viên Julie Nathanson, người lồng tiếng cho nhân vật Belle lần đầu tiên trong trò chơi điện tử Kinect Disneyland Adventures (2011). O'Hara nói với tờ Las Vegas Review-Journal rằng tin cô bị thay thế đã thực sự khiến cô thất vọng bởi cô đang mong muốn được thu âm lại hầu hết các đoạn đối thoại của Belle nhằm chứng tỏ với công ty rằng mình vẫn có khả năng lồng tiếng cho nhân vật này. Tuy nhiên, O'Hara cuối cùng cũng thừa nhận rằng cô thấy công việc này khá khó khăn, bởi chất giọng của cô đã thay đổi trong suốt quãng thời gian 20 năm.

Thiết kế và tính cách

Các họa sĩ giám sát cho nhân vật Belle gồm James Baxter và Mark Henn. Thiết kế nàng với mái tóc nâu và đôi mắt nâu đỏ, họ cố gắng làm vẻ bề ngoài của Belle trông giống người châu Âu hơn Ariel trong phim Nàng tiên cá bằng cách thiết kế nàng với đôi môi đầy đặn hơn, mắt nhỏ hơn và lông mày đậm hơn. Baxter giải thích rằng Belle lớn hơn Ariel vài tuổi và, thêm vào đó, "biết nhiều về thế giới hơn bởi nàng luôn luôn đọc sách." Theo cuốn Directory of World Cinema: American Hollywood (Danh bạ điện ảnh thế giới: Hollywood của Mỹ của tác giả Lincoln Geraghty, bề ngoài của Belle trong Người đẹp và quái thú được lấy mẫu từ vai diễn bị chỉ trích Dorothy Gale của nữ diễn viên Judy Garland trong phim The Wizard of Oz (1939) và màn trình diễn của Julie Andrews trong vai Maria von Trapp với bộ phim The Sound of Music (1965). O'Hara tiết lộ rằng, trong các bản thiết kế khái niệm sơ khai đầu tiên, Belle trông "quá hoàn hảo", ví dáng vẻ bề ngoài của nàng với của các nữ diễn viên Elizabeth Taylor và Angelina Jolie. Nữ diễn viên và người mẫu Sherri Stoner đóng vai trò người mẫu biểu diễn cho Belle, cung cấp các hình ảnh người đóng tham khảo cho các họa sĩ hoạt hình khi họ vẽ nhân vật này. Xu hướng Belle thường liên tục vuốt tóc ra khỏi mặt là một cử chỉ lấy cảm hứng từ cả Stoner và O'Hara. "Tôi thường xuyên làm thế và một số cử chỉ cá nhân khác mà họ nhanh tay nắm bắt được ", cô nói với tờ The Guardian.

Nhà sản xuất Don Hahn trả lời tờ The Boston Globe rằng Belle, trong câu chuyện cổ tích ban đầu của Beaumont, là một nhân vật "cực kỳ bị động ", có nhiều nét tương đồng với các nữ nhân vật chính trong các truyện cổ tích như Người đẹp ngủ trong rừng và Cô bé Lọ Lem, cũng như với nữ diễn viên và nhà hoạt động vì quyền động vật Hoa Kỳ Doris Day. Các tác giả mong muốn làm Belle trông giống một nhân vật hoạt hình "có tính ba chiều" hơn bằng cách mang tới cho nàng "khát khao và hy vọng bên cạnh tình yêu và hôn nhân đơn thuần" và mở rộng, phát triển cốt truyện, thêm cho nàng "tính ham đọc sách và hay tò mò ". O'Hara giải thích rằng các tác giả "quyết định…giữ lại vẻ đẹp cho [Belle] nhưng tinh nhanh hơn, khác biệt và dễ nhận ra hơn." Cả O'Hara và Woolverton đều ủng hộ sự thông minh và niềm yêu thích sách vở trong tính cách của Belle. Woolverton, người được coi là đã "nhào nặn" nên nhân vật, miêu tả Belle là "một người phụ nữ rất mạnh mẽ, thông minh, can đảm " đã "đánh đổi sự tự do, thứ nàng đã vô cùng mong muốn ngay từ đầu phim, để cứu cha mình." Woolverton tiếp tục, "Là một người say mê đọc sách, nên Belle đã có một quan điểm sống rõ ràng cho cuộc đời mình và không cần thiết phải có một người con trai nào đưa nàng tới đó ". O'Hara cảm thấy cô và Belle có những nét tương đồng trong tính cách. Cô nói với tờ Boxoffice, "Tôi cũng thường hay có một chút lập dị giống Belle...Tôi thích thú vì cô ấy không đi tìm một người đàn ông cho cuộc sống mơ ước của mình—mà cô đi tìm kiến thức, tìm những cuộc phiêu lưu và tìm một cuộc sống tốt hơn cho cha và cho chính mình ".

Xuất hiện

Trong phim

Người đẹp và quái thú

Người đẹp và quái thú (Beauty and the Beast) được phát hành tại các rạp vào năm 1991, đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên của nhân vật Belle. Trong phim, nàng là một cô gái yêu thích sách vở và tỏ ra chán chường với cuộc sống nơi tỉnh lẻ của mình. Bị một kẻ đi săn đẹp trai nhưng kiêu ngạo tên là Gaston theo đuổi một cách thô bạo, mà bản thân cũng chẳng ưa thích anh ta, Belle mơ ước được rời khỏi ngôi làng truyền thống của nàng để đi phiêu lưu. Khi người cha, một nhà sáng chế, của nàng, Maurice không thấy quay trở về sau khi đi một cuộc hội chợ của tỉnh, Belle đã đi tìm ông. Được con ngựa của mình, Phillipe, dẫn tới một lâu đài tối ẩn chứa đầy bất trắc, nàng nhận ra rằng Maurice đã bị giam dưới hầm bởi một con quái thú gớm ghiếc. Tuyệt vọng, Belle cầu xin người đang giam cầm bố mình, Quái thú, thả ông ra, và đồng ý lấy tự do của chính mình thế chỗ cho cha. Quái thú thả Maurice về nhà, với điều kiện Belle phải ở với nó mãi mãi.

Các gia nhân của lâu đài, gồm toàn những đồ vật biết nói bị phù phép đã động viên Quái thú phải đối xử với Belle giống như với một vị khách hơn là một tù nhân, cho phép nàng được đi dạo thoải mái trong lâu đài. Vì tò mò, Belle đã bỏ ngoài tai những lời cảnh báo của Quái thú vào xem căn phòng cấm ở phía cánh Tây lâu đài. Tức giận, Quái thú đuổi nàng đi ngay và Belle sợ hãi chạy trốn khỏi lâu đài. Khi chạy về nhà qua cánh rừng ngập tuyết, Belle bị một đàn sói đói ăn tấn công. Quái thú tới vừa kịp lúc để đánh đuổi bọn sói đi nhưng sau đó khuỵu xuống vì bị thương. Thấy không thể bỏ mặc nó được, Belle mang Quái thú trở lại lâu đài và ở đó nàng đã chăm sóc vết thương cho nó và cảm ơn nó đã cứu nàng. Sự rộng lượng và khoan dung của Belle đã làm Quái thú cảm động, và nó bắt đầu cư xử lịch thiệp hơn với nàng. Dần dần, Belle và Quái thú trở thành bạn của nhau.

Quái thú ngày càng yêu Belle thắm thiết, nhưng lo sợ rằng mình sẽ không nhận lại được tình cảm của nàng. Với sự cho phép của Quái thú, Belle trở về làng chăm sóc cho người cha đang đau ốm. Về nhà, Gaston đe doạ sẽ đưa Maurice vào trại tâm thần nếu Belle vẫn tiếp tục từ chối lấy anh ta. Sau khi Belle chứng tỏ sự tồn tại của Quái thú, Gaston, nhận ra rằng Belle đã đem lòng yêu Quái thú, bèn dẫn đầu một đám đông dần làng đang giận dữ và tiến đến lâu đài, định sẽ giết Quái thú vì ghen tuông. Trong khi phần lớn dân làng đã bị những đồ vật chịu lời nguyền trong nhà đánh lui, thì Gaston lại tìm được Quái thú và tấn công nó. Một trận đánh đã diễn ra trên mái nhà, nhưng Quái thú, đau khổ vì Belle đã bỏ đi, nên không còn tâm trí mà chống trả nữa. Tới lúc Belle quay lại, sức mạnh của Quái thú như sống lại và nó đứng dậy đánh trả. Tuy nhiên, cũng vì Belle đã cảm hoá nên Quái thú không giết Gaston mà chỉ yêu cầu hắn rời khỏi lâu đài. Nhưng Belle và Quái thú cũng chỉ có những giây phút đoàn tụ ngắn ngủi, bởi Gaston đã lén đâm Quái thú từ sau lưng, nhưng sau đó hắn đã mất thăng bằng, ngã xuống từ trên mái nhà và chết. Belle cố giúp Quái thú, nhưng chàng đã không chịu nổi vết thương và qua đời trong vòng tay của nàng. Ngay trước khi cánh hoa cuối cùng của bông hồng kỳ diệu rụng xuống, Belle đã thổ lộ tình yêu của mình với Quái thú, và lời nguyền được hoá giải. Quái thú được cứu sống và trở lại hình hài một chàng hoàng tử đẹp trai; những người hầu của chàng là những đồ vật bị bùa chú cũng trở lại thành người, và họ sống hạnh phúc bên nhau mãi mãi.

Người đẹp và quái thú: Lời nguyền đêm Giáng sinh

Phần tiếp theo của câu chuyện lấy bối cảnh từ phân đoạn những ngày đông tháng giá trong phim Người đẹp và quái thú ban đầu, kể về những cố gắng của Belle nhằm mang trở lại lâu đài một nghi lễ mà Quái thú ghét nhất: lễ Giáng sinh, bởi đó là ngày bà phù thủy đặt ra lời nguyền lên chàng.

Không may, một chiếc đàn organ tên là Forte trong lâu đài quyết tâm làm tất cả những gì có thể để lời nguyền không bị phá bỏ, bởi nó nghĩ rằng nếu lời nguyền được giải, Quái thú sẽ không còn tốt với nó nữa. Vậy nên, nó chính là một vật cản lớn với dự định của Belle. Sau một vài lần nàng cố gắng thuyết phục, cuối cùng Quái thú cũng đồng ý với ý tưởng tổ chức lễ Giáng sinh và cho phép Belle chuẩn bị cho buổi lễ, mặc dù trong lòng Quái thú vẫn không thích ngày này.

Nghe theo lời khuyên của Forte, Belle vào rừng tìm một cái cây thích hợp cho lễ Giáng sinh, nhưng nàng bị ngã xuống lớp băng mỏng và suýt chết đuối. May thay, Quái thú đã kịp cứu nàng, nhưng chàng rất tức giận với Belle bởi một lời nói dối của Forte: rằng nàng đang cố bỏ rơi chàng. Belle bị giam trong ngục tối, nhưng sau đó Quái thú tìm thấy một cuốn sách ở căn phòng phía Tây mà trước đó Belle đã viết tặng chàng, thế là Quái thú quyết định thả nàng. Họ lại tiếp tục cùng nhau chuẩn bị cho lễ Giáng sinh.

Tên Forte cố chấp tiếp tục tìm cách đánh sập toà lâu đài với Bản giao hưởng số 5 của Beethoven để ngăn không cho lời nguyền được hoá giải và giết chết tất cả mọi người. May thay, Quái thú kịp thời ngăn hắn lại bằng cách đập tan các phím đàn thành ngàn mảnh. Giáng sinh cuối cùng cũng tới, và câu chuyện được tiếp nối sang bữa tiệc thực sự diễn ra một năm sau đó. Belle được Hoàng tử tặng cho một món quà: đó là một bông hồng.

Người đẹp và quái thú: Thế giới kỳ diệu của Belle

Trong bộ phim này, Belle là nhân vật người duy nhất. Nàng gặp gỡ ba đồ vật mới bị phù phép là Webster, Crane và LePlume và bắt đầu tìm cách giải quyết các rắc rối xảy ra trong bốn phần nhỏ của phim.

Câu chuyện tình bạn của Belle

Theo lời kể của Belle, nàng sở hữu và làm việc tại cửa hàng sách và âm nhạc của mình ở Pháp. Một nhóm các bạn nhỏ đến cửa hàng, háo hức được nghe Belle kể chuyện, vì nàng được biết đến là một người kể chuyện rất hay. Belle đồng ý kể một câu chuyện, và trong lúc nghe kể lũ trẻ cũng chơi các trò chơi và học thêm được một số bài học về cuộc sống. Belle kể câu chuyện của hai bộ phim hoạt hình cổ điển của Disney, Ba Chú Lợn Con và Những Chàng Khờ, và lũ trẻ vừa nghe vừa giúp Belle dọn dẹp cửa hàng. Nàng cũng đọc truyện Con gà mái thông minh và Morris Con Nai Nhỏ, nhưng Shawn và Harmony sẽ không giúp làm món ớt cho nhóm. Trong suốt thời gian đó, Belle cũng cùng hát và giao lưu với lũ trẻ.

Paige O'Hara tiếp tục đảm nhận việc lồng tiếng cho nhân vật Belle, còn Lyndsey McLeod thực hiện vai diễn này trong các phân cảnh đời thực.

Truyền hình

Hát cho tôi nghe một câu chuyện với Belle

Nhân vật Belle ngoài đời thực, do Lyndsey McLeod đóng, sống ở Pháp và sở hữu một cửa hàng sách và nhạc riêng của mình. Giúp đỡ cô ở đây có Lewis và Carol, hai con mọt sách kỳ diệu. Ngoài ra ở cửa hàng còn có chú mèo Harmony. Các trẻ em địa phương thường tới thăm hiệu sách và được nghe Belle kể (hoặc hát) những câu chuyện, thường trong đó lồng ghép một bài học đạo đức thích hợp với tình huống đang xảy ra trong cửa hàng hoặc với lũ trẻ.

Vở nhạc kịch Broadway

Belle xuất hiện trong vở nhạc kịch Broadway chuyển thể từ bộ phim, Người đẹp và quái thú, bắt đầu công chiếu tại Nhà hát Palace vào ngày 18 tháng 4 năm 1994, và kết thúc tại Nhà hát Lunt-Fontanne ngày 29 tháng 7 năm 2007 và được thay thế bằng vở nhạc kịch tiếp theo của Disney Theatrical Productions, Nàng tiên cá. Vai diễn Belle đầu tiên do nữ diễn viên người Mỹ Susan Egan đảm nhận, người ban đầu chỉ miễn cưỡng thử vai cho Người đẹp và quái thú vì "[cô] nghĩ rằng thật là một ý tưởng tồi tệ khi Disney đưa một bộ phim hoạt hình lên sân khấu Broadway". Tuy nhiên, người quản lý của cô lại cho rằng đó là một ý tưởng rất hay, và đã thuyết phục được cô. Cùng thời gian đó, Egan nhận được một số lời gọi lại từ một số tác phẩm nhạc kịch Broadway khác nhau, bao gồm My Fair Lady, Carousel, và Grease, mà "cô thấy hứng thú hơn nhiều." Egan cuối cùng đã chọn Người đẹp và quái thú bởi "ước mơ [của cô] là được làm người đầu tiên đảm nhận một vai diễn nào đó." Trước buổi thử vai, Egan chưa xem bộ phim Người đẹp và quái thú và "chẳng có gì để tham khảo cho buổi thử vai ngoài năng khiếu sáng tạo sẵn có của bản thân." Egan nói, "thật ngạc nhiên, việc chưa từng xem phim đã giúp tôi rất nhiều." Egan sau đó tham gia lồng tiếng cho nhân vật Megara trong bộ phim hoạt hình chiếu rạp năm 1997 của Disney, Hercules.

Đã có tổng cộng mười bảy diễn viên đảm nhiệm nhân vật Belle ở Broadway, trong đó có các ca sĩ thu âm Debbie Gibson và Toni Braxton, diễn viên chính của series truyền hình The Sopranos Jamie-Lynn Sigler, và hai nữ diễn viên của Disney Channel, Christy Carlson Romano và Anneliese van der Pol. Diễn viên Sarah Litzsinger, vốn đảm nhận nhiệm vụ diễn viên thay thế cho nữ diễn viên Andrea McArdle tới khi cô rời vở diễn này vào tháng 12 năm 2000, hiện giữ kỷ lục là người đóng vai Belle lâu nhất ở Broadway. Van der Pol, người đóng vai chính trong bộ phim của Disney Channel That's So Raven, là diễn viên cuối cùng diễn vai Belle ở Broadway.

Năm 1998, ca sĩ R&B Toni Braxton lần đầu tiên xuất hiện trên sân khấu Broadway khi cô đảm nhiệm vai diễn Belle thay cho nữ diễn viên Kim Huber. Braxton quyết định theo đuổi sự nghiệp diễn xuất khi gặp phải một loạt những bất đồng với hãng thu âm của mình, từ chối lời mời tham gia vai chính trong phim Why Do Fools Fall In Love (1998) để chọn vai Belle ở Broadway, hy vọng rằng điều đó sẽ giúp "[cô] thấy vui hơn một chút." Braxton được công nhận là nữ diễn viên người Mỹ gốc Phi duy nhất đóng vai Belle trong lịch sử mười ba năm của vở nhạc kịch này. Bài hát của Belle "A Change in Me" đã không có mặt trong vở diễn cho tới khi Braxton đến. Ca khúc này do hai nhà soạn nhạc Alan Menken và Tim Rice viết riêng cho Braxton và cuối cùng đã được đón nhận tích cực đến mức đã được đưa vào danh sách ca khúc của vở kịch ngay sau đó. Theo tờ The Huffington Post, phần thể hiện của Braxton trong Người đẹp và quái thú đã nhận được "những lời khen ngợi nồng nhiệt". Trong thời gian diễn vai Belle ở Broadway, Braxton bị một fan nam "cuồng" lén theo dõi. Braxton nói với báo The Daily Beast, "Tôi không muốn gọi anh ta là một kẻ theo dõi, nhưng thật sự đó là một người hâm mộ quá, quá cuồng nhiệt." Kẻ theo dõi này được cho là đã "tấn công" Braxton với những e-mail và thư đe doạ. Vì lý do an toàn, Braxton buộc phải mặc đồ cải trang toàn bộ khi đến và rời khỏi Nhà hát Palace, theo cô là một nhân viên an ninh. Cô cũng phải rời khỏi nhà hát bằng cửa chính, giảm số buổi diễn hàng tuần từ tám xuống bảy, và từ chối ký tặng người hâm mộ đến xem biểu diễn. Kẻ được cho là đã theo dõi cô cuối cùng cũng đã bị bắt và buộc tội quấy rối người khác.

Hàng hoá và các sản phẩm phụ

Belle là một thành viên của Những nàng công chúa Disney, một thương hiệu truyền thông hướng tới những khách hàng là các bé gái. Thương hiệu này giới thiệu nhiều loại hàng hoá phong phú, bao gồm tạp chí, đồ chơi, các bộ sưu tập nhạc và phim, trò chơi điện tử, cùng các mặt hàng quần áo.

Belle cũng xuất hiện ở công viên Walt Disney Parks and Resorts. Nàng có một địa điểm riêng dành cho các cuộc gặp gỡ và trò chuyện trực tiếp ở khu Magic Kingdom thuộc công viên giải trí Walt Disney World có tên gọi Storytime with Belle (Giờ kể chuyện cùng Belle), hoạt động từ năm 1999 đến 2010, nơi Belle và các vị khách tới thăm công viên cùng kể lại một câu chuyện phổ biến nào đó. Năm 2012, một địa điểm mới được mở cửa ở Magic Kingdom có tên Be Our Guest Restaurant, tại đây sẽ có một toà lâu đài giống như trong bộ phim, cùng với nhà của Belle, ngôi làng của nàng, và quán rượu của Gaston.

Belle góp mặt trong series phim hoạt hình TV có tên gọi Disney's House of Mouse (Nhà của Chuột của Disney) và bộ phim phát hành dưới dạng băng đĩa từ series trên, Snowed in at the House of Mouse. Trong series truyền hình, Belle được lồng tiếng bởi nữ diễn viên và ca sĩ người Mỹ Jodi Benson, còn O'Hara đảm nhiệm công việc này trong bộ phim thứ hai. Nàng còn là một trong bảy Nàng công chúa của Trái tim (Princesses of Heart) của series trò chơi điện tử Kingdom Hearts. Một phiên bản đời thực của Belle xuất hiện trong vai nhân vật chính trong series truyền hình của đài ABC Ngày xửa ngày xưa (Once Upon a Time), ở đó nàng là người tình của Rumplestiltskin (nhân vật Quái thú của show truyền hình này). Vai diễn nàng do nữ diễn viên người Australia Emilie de Ravin thực hiện. Series phim Sofia the First cũng có vai diễn khách mời của Belle trong một tập phim công chiếu năm 2013. Vào tháng 1 năm 2015, nữ diễn viên người Anh Emma Watson thông báo vào vai Belle trong trong chuyển thể điện ảnh do người thật đóng, dự kiến phát hành vào năm 2017.

Bộ ảnh Disney Dream Portrait Series

Công ty Walt Disney mời nữ diễn viên từng giành giải Oscar người Tây Ban Nha Penélope Cruz làm người mẫu cho nhân vật Belle trong phiên bản dành cho phim Người đẹp và quái thú của bộ ảnh Disney Dream Portrait Series do nhiếp ảnh gia Annie Leibovitz thực hiện. Công ty cũng mời nam diễn viên người Mỹ Jeff Bridges đóng vai Hoàng tử Adam. Báo Daily Mail miêu tả chi tiết bức ảnh như sau: Cruz "mặc chiếc váy dạ hội màu vàng lộng lẫy của Belle và được hoàng tử của mình nhấc bổng lên cao," bên dòng chữ "Nơi một khoảnh khắc của vẻ đẹp sẽ tồn tại mãi mãi." ()

Phản hồi và các giải thưởng

Phản hồi từ giới chuyên môn

Belle đã giành được những lời khen ngợi và phản hồi rất tích cực từ gần như tất cả các nhà phê bình phim và giải trí trên thế giới. Hal Hinson của báo The Washington Post miêu tả nàng là một nhân vật "hấp dẫn và thuyết phục", một người "trưởng thành hơn, nữ tính hơn và quyến rũ hơn" các nhân vật nữ chính trước đây của Disney, cũng như là "một cô gái thực tế hơn Ariel, nàng yêu sách vở, tháo vát và có cách nghĩ của riêng mình." Jennie Punter của tờ The Globe and Mail cũng dành những lời khen cho nhân vật này, miêu tả Belle là "một nhân vật nữ chính thông minh và dũng cảm – 'một cô gái biết trông nom mọi việc'", và "là sức hấp dẫn chính của phim Người đẹp và quái thú". Emma Cochrane của tạp chí Empire viết rằng Belle là "một nhân vật nữ chính không kém gì nam giới, vẻ đẹp của nàng tròn trịa hơn bất cứ nhân vật nào khác của Disney trước đây." Vicki Arkoff của kênh truyền hình TLC nhấn mạnh vào tính cách của Belle, miêu tả nàng là một nữ nhân vật chính "thông minh" và "sắc sảo", cùng với Ariel trước đó, đã "phá vỡ khuôn mẫu những nàng công chúa thụ động trước đây của Disney."

Marc Bernardin của tờ Entertainment Weekly nhận xét tích cực về Belle, nhấn mạnh tính tự chủ của nàng và gọi nàng là "người hùng" của phim "Người đẹp và quái thú". "Cuộc hành trình của Belle không đòi hỏi nàng phải làm một con tốt trên bàn cờ, hay một đồ vật hoặc một nạn nhân nào đó ", Bernardin viết. Bernardin cũng cho rằng Belle là nhân vật đã góp phần đưa Người đẹp và quái thú trở thành tác phẩm "xuất sắc nhất" trong số "các phim hoạt hình công chúa của Disney". David Nusair của trang About.com viết rằng lòng dũng cảm của Belle là "không thể không thán phục". James Berardinelli của ReelViews khen ngợi Belle, miêu tả nàng là một nhân vật nữ chính "kiên quyết, tự chủ và thông minh". Christian Blauvelt của báo Entertainment Weekly viết, "Không giống như các nhân vật nữ chính trước đây của Disney phải chờ hoàng tử của mình đến cứu, chính Belle không những cứu mạng Quái thú, mà nàng còn cứu cả tâm hồn chàng." Các nhà phê bình của AllMovie Don Kaye và Perry Seibert đều dành những lời tán dương cho nhân vật này. Trong khi Kaye viết rằng cả Belle và Quái thú đều là "những con người phức tạp, họ đã bỏ qua các khuôn mẫu vốn có và thay đổi chính mình trong suốt chiều dài câu chuyện" và "chân thực hơn hầu hết các bộ phim người đóng", thì bài nhận xét của Seibert viết, "Bản thân Belle đã tránh được lối cũ bao quanh các nhân vật nữ chính của Disney. Tình yêu của nàng dành cho Quái thú thật bất ngờ và không thể đoán trước, phần lớn là do nàng luôn ao ước được tự chủ và phiêu lưu, chứ không tìm đến lãng mạn." Seibert tiếp tục, "nàng là một nhân vật nữ chính mạnh mẽ, nàng có được tình yêu nhờ sự dịu dàng, thực lòng và biết nghĩ tới người khác; và nàng cũng đã không bỏ qua những điều đó chỉ vì sự quyến rũ của nhân vật nam chính." Common Sense Media ca ngợi Belle là "một trong những nhân vật nữ chính thông minh và tự lập nhất của Disney."

Nữ diễn viên lồng tiếng Paige O'Hara cũng được đặc biệt ca ngợi với phần thể hiện của mình trong vai Belle. Theo tạp chí Variety, Belle được "Paige O’Hara lồng tiếng một cách thật lộng lẫy". Nhà phê bình phim Joe Leydon của Variety cũng nói rằng Belle được "Paige O’Hara lồng tiếng một cách thật ngọt ngào". Stephen Whitty của báo The Star-Ledger cũng có quan điểm tương tự, "Paige O’Hara mang tới cho nhân vật chính một chất giọng soprano tuyệt đẹp".

Giải thưởng và tầm ảnh hưởng
Belle đã được công nhận rộng rãi qua vai diễn có tính biểu tượng và mẫu mực của nàng trong phim Người đẹp và quái thú. Một số nhà phê bình điện ảnh đã gọi nàng là một hình mẫu nhân vật tiêu biểu, mang đến sự thay đổi quan trọng trong cách tái hiện các nhân vật phụ nữ của Disney vốn gây nhiều tranh cãi, đồng thời làm giảm những lời chỉ trích và suy diễn xung quanh thương hiệu truyền thông Những nàng công chúa Disney. Tác giả David Nusair của trang About.com viết rằng Belle "đã cập nhật một cách hiệu quả những công thức vốn có cho một nàng công chúa sang một thế hệ hoàn toàn mới", trong khi Ashley Terrill của tạp chí Elle đã gọi nhân vật này là "nhân vật nữ chính năng động đầu tiên" của Disney. Tạp chí Boxoffice khen ngợi Belle là "Nhân vật nữ chính Thông minh nhất của Disney". Justin Humphreys của báo The Hook bày tỏ quan điểm, "Belle giữ được danh hiệu nàng công chúa thành công nhất bởi sau này người ta vẫn có thể nhớ và liên hệ tới nàng." Nhà báo Charles Solomon của tờ Los Angeles Times gọi Belle là một trong bốn nàng công chúa Disney "gan dạ" có trách nhiệm "phá vỡ những ràng buộc của truyền thống" (cùng với Ariel, Pocahontas và Jasmine). Elina Bolokhova của tạp chí Parenting bình luận rằng "sự dũng cảm và tính tự lập [của Belle] đã giúp nàng định nghĩa lại một nàng công chúa Disney phải như thế nào". Một nhà báo của The Atlantic, Lindsay Lowe đồng tình với bài viết của Bolokhova, miêu tả Belle là một nhân vật nữ chính "ương ngạnh" và "quyết đoán" đã mang tới sự thay đổi trong "một trang sử dài lệ thuộc vào những nhân vật nữ chính dễ bảo và ngoan ngoãn".

Năm 2003, Belle được đề cử vào danh sách 100 anh hùng và kẻ phản diện (AFI's 100 Years...100 Heroes and Villains) của Viện phim Mỹ, và hiện vẫn là nữ ứng cử viên duy nhất đến từ một bộ phim hoạt hình của danh sách này. Năm 2013, nhà báo Stephanie Goldberg của báo CNN nhắc tới Belle trong bài báo của cô "Merida trong Nàng công chúa tóc xù và các nữ nhân vật chính trong hoạt hình khác", một bài viết nhằm chọn ra nhân vật nữ chính tự chủ và anh hùng nhất trong hoạt hình Disney theo quan điểm của Goldberg. Tác giả miêu tả Belle là một nhân vật nữ chính "hiểu biết và dũng cảm", người đã "chăm lo cho cha mình, khuất phục được một gã trai kiêu ngạo và dạy một hoàng tử bị bùa chú biết phép tắc khi ngồi vào bàn ăn". Sau đó cũng trong năm 2013, Jessica Best của tờ Daily Mirror xếp nhân vật này ở vị trí thứ hai trong bài báo "Disney at 90: The 20 most iconic Disney characters" (Disney trong thập niên 90: 20 nhân vật tiêu biểu nhất của Disney), miêu tả Belle là một "bức chân dung của lòng dũng cảm, nàng đã dạy chúng ta biết nhìn thấu qua vẻ bề ngoài và luôn chiến đấu vì những gì chúng ta tin tưởng." Theo một danh sách công bố bởi Viện Công nghệ Georgia (Georgia Institute of Technology), Belle đứng thứ tư trong số những nhân vật xuất sắc nhất của Disney. Hơn nữa, nàng là nhân vật nữ được đánh giá cao nhất trong bài viết này. Belle cũng nhận được nhiều sự công nhận và giải thưởng quan trọng cho ngoại hình của mình. Vào năm 2008, tập đoàn UGO Entertainment, Inc xếp nhân vật này ở vị trí thứ 64 trong bài viết "Những nhân vật hoạt hình nóng bỏng nhất". Năm 2011, Dimas Sanfiorenzo của tạp chí Complex xếp Belle ở vị trí thứ mười bốn trog danh sách "25 nữ nhân vật hoạt hình nóng bỏng nhất mọi thời đại" của mình. Năm 2012, nhà báo Annie Barrett của tờ Entertainment Weekly đánh giá mái tóc của Belle ở vị trí thứ năm trong bài viết "Những nàng công chúa Disney: Đánh giá mái tóc của họ, những việc nên -- và không nên làm!" trên tạp chí này, ca ngợi thiết kế đơn giản mà cũng rất phức tạp.

Năm 1998, nữ diễn viên lồng tiếng Paige O'Hara được đề cử Giải Annie cho cá nhân lồng tiếng xuất sắc của một nữ diễn viên trong tác phẩm hoạt hình chiếu rạp (Annie Award for Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production) qua màn thể hiện lại nhân vật này trong phần tiếp theo của phim Belle's Magical World. Để kỷ niệm phần thể hiện của cô trong phim Người đẹp và quái thú cũng như những đóng góp chung của cô cho Công ty Walt Disney, O'Hara được trao giải thưởng Huyền thoại của Disney tại triển lãm D23 Expo vào ngày 19 tháng 8 năm 2011. Trong bài phát biểu nhận giải của mình, O'Hara bày tỏ sự biết ơn tới nhà sản xuất Don Hahn, hai nhà soạn nhạc Alan Menken và Howard Ashman, nhà viết kịch bản Linda Woolverton, hai đạo diễn Kirk Wise và Gary Trousdale, cùng với các họa sĩ giám sát James Baxter và Mark Henn. Cô cũng gửi lời cảm ơn tới người bạn cùng đảm nhiệm vai chính với mình, Robby Benson, và những người hâm mộ.

Belle thể hiện ca khúc mở đầu trong phim Người đẹp và quái thú, "Belle". Được nhắc tới trong bài hát "I Want" của phim, "Belle" nhận được một đề cử giải Oscar cho Ca khúc trong phim hay nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 64 năm 1992, nhưng cuối cùng để mất vào tay bài hát chủ đề của phim Người đẹp và quái thú. Cộng đồng LiveJournal Oh No They Didn't xếp "Belle" ở vị trí thứ hai mươi trong danh sách "25 bài hát của Disney hay nhất mọi thời đại".

Phản hồi từ các nhà hoạt động nữ quyền
Trong nhiều năm, Công ty Walt Disney đã bị chỉ trích vì cách tái hiện các nhân vật nữ trong những tác phẩm phim của họ. Tuy nhiên, các nhà hoạt động vì nữ quyền trong ngành công nghiệp truyền thông và tin tức hầu hết đều có những ý kiến phản hồi tích cực về Belle. Cathy Schmidt của báo Daily Campus đã có một bài phân tích tích cực về nhân vật này, gọi nàng cùng với Ariel trong Nàng tiên cá là "sự khởi đầu cho những nàng công chúa Disney hiện đại hơn." Schmidt ca ngợi vai trò của Belle trong Người đẹp và quái thú, viết rằng, "Belle đã dạy cho chúng ta thấy rằng một người phụ nữ hiền dịu và ngọt ngào có thể biến một người đàn ông nóng tính và kém cư xử thành một trang quân tử như thế nào." Tương tự như vậy, Judith Welikala của báo The Independent cũng nêu lên những nét tương đồng giữa Belle và Ariel. Cô viết, "Giống như Ariel, Belle là một cô gái cá tính hơn nhiều so với các nàng công chúa của Disney trước đây. Sẵn sàng thể hiện quan điểm của mình và kiên quyết bảo vệ những chính kiến đó, nàng đã khuất phục được chàng trai Gaston cùng làng, kẻ luôn muốn biến nàng thành một chiến lợi phẩm của hắn." Welikala cũng tán dương Belle đã "nhìn thấu qua vẻ bề ngoài của Quái thú", nhưng lại chỉ trích vì nàng "đã tan chảy trở lại thành một người vợ bình thường khi chàng biến thành một hoàng tử đẹp trai." Tara Aquino của tạp chí Complex viết rằng Belle là "một kiểu nhà nữ quyền vậy... một người có học, tự lập, và có những tiêu chuẩn của riêng mình đủ cao để không dành trọn tình cảm cho một anh chàng đẹp trai mà thô lỗ ở thị trấn." Aquino tiếp tục, "Thay vào đó, nàng đã lao vào vòng tay của chàng trai trong hình dạng một con quái thú đang bị tổn thương, người đã thử thách nàng và cư xử tôn trọng với nàng." Sonia Saraiya của trang Nerve xếp Belle ở vị trí thứ sáu trên mười nàng công chúa Disney trong bái viết "Xếp hạng: Những nàng công chúa Disney từ thấp đến cao về mức độ bình đẳng với nam giới nhất" (Ranked: Disney Princesses From Least To Most Feminist). So sánh Belle với Ariel, Saraiya viết, "bạn có ấn tượng rằng những lời nói thô lỗ của Belle không phải do tính nổi loạn của tuổi thiếu niên, mà là sự sắc sảo trong nhận thức." Saraiya ca ngợi Belle đã dám chống lại "những mong đợi của dân làng về cuộc đời và tương lai sau này của nàng", cho rằng nàng là "nàng công chúa đầu tiên bày tỏ sự hoài nghi của mình về cuộc sống hôn nhân." Cô công nhận việc Belle hy sinh tự do của mình để cứu cha là một việc làm dũng cảm, nhưng cũng nói rằng đó "có vẻ không phải một bước đi vì nữ giới", chỉ trích nàng ở cuối phim đã rơi vào vòng tay "một chàng trai gia trưởng."

Các học giả và nhà báo học thuật nói chung đều có ý kiến từ trung bình đến tích cực về Belle. Trong bài viết "Người đẹp và những nàng Belle: Cuộc tranh luận về nữ giới và nữ quyền ở Disneyland" () của mình, Allison Craven, làm việc cho European Journal of Women's Studies, ca ngợi Disney đã thay đổi câu chuyện cổ tích gốc để thể hiện nhân vật Belle một cách mạnh mẽ và bình đẳng hơn với nam giới. Craven viết, "Belle là một cô gái thực tế, khá khắt khe với con trai, và có một chút nữ quyền hơn." Ngược lại, June Cummins, viết cho tạp chí Children's Literature Association Quarterly, có một bài nhận xét tiêu cực về nhân vật, chỉ trích bộ phim đã "gieo vào những khán giả nhỏ niềm tin rằng hạnh phúc thực sự cho phụ nữ chỉ tồn tại trong tay những chàng hoàng tử". Trong một bài viết của mình, Lara Sumera của tờ Quarterly Review of Film and Video cũng đưa ra những nhận xét tương tự. Vanessa Matyas, viết cho tạp chí Graduate Major Research Papers and Multimedia Projects của Đại học McMaster, đánh giá về Belle một cách tương đối tích cực trong bài viết "Tale as Old as Time: A Textual Analysis of Race and Gender in Disney Princess Films". Cô nhắc đến trong Người đẹp và quái thú có "một bước ngoặt...khi người đàn ông không còn có toàn quyền với phụ nữ và quyền lực của hai người trong mối quan hệ trở nên...được chia sẻ hơn."

Tham khảo

Liên kết ngoài

Belle trên trang Disney.com

Nhân vật công chúa Disney
Người Pháp giả tưởng
Nhân vật Kingdom Hearts
Nhân vật trong phim Người đẹp và quái thú của Disney
Nhân vật giả tưởng ra mắt năm 1991


title: Cryptobranchoidea

text:
Cryptobranchoidea là một phân bộ của bộ có đuôi được tìm thấy ở Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đài Loan và Nhật Bản. Chúng được biết đến như kỳ nhông nguyên thủy, trái ngược với Salamandroidea, hay kỳ nhông cấp cao.

Phân loại
Phân bộ này hiện nay chỉ chứa hai họ. Các họ khác đã bị tuyệt chủng trong quá khứ và chỉ được biết đến như hóa thạch.
Cryptobranchidae
Hynobiidae

Tham khảo

Bộ Có đuôi


title: Hà Nội, Hà Nội

text:
Hà Nội, Hà Nội () là một bộ phim điện ảnh hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng và Lý Vỹ. Phim được sản xuất năm 2006, phát hành tại Trung Quốc năm 2007 và tại Việt Nam năm 2008.

Nội dung
Trong chiến tranh một người vợ Trung Quốc và người chồng Việt Nam phải chịu cảnh lý tán. Năm 1968, người vợ mang theo đứa con riêng của chồng trở về Trung Quốc lánh nạn, trong suốt gần 40 năm sau đó bà không một lần có dịp trở lại Việt Nam. Cũng từng ấy thời gian, bà sống trong nỗi ân hận dày vò vì để mất tích đứa con riêng mà chồng đã gửi gắm. Thương bà, đứa cháu gái quyết định khăn gói sang Việt Nam tìm ông, người mà cô chỉ được biết đến qua cuốn nhật ký Hà Nội, Hà Nội của bà. Sang đến Việt Nam, cô gặp một chàng hướng dẫn viên, ban đầu cô bị anh chàng lừa gạt nhưng đó hai người dần bảy sinh tình cảm với nhau.

Diễn viên
 Can Đình Đình vai Tô Tô / Vũ Hương (Bà của Tô Tô)
 Tuấn Tú vai Sơn (chồng Vũ Hương)
 Minh Tiệp vai Dân
 Hoàng Hải vai Trọng
 Quách Thu Phương

Giải thưởng

Sản xuất

Kịch bản
Tháng 9 năm 2004, nhà văn Hà Phạm Phú có chuyến công tác Vân Nam, khi biết các nhà làm phim Trung Quốc còn mơ hồ về đời sống, văn hóa của Việt Nam, ông Phú và các đồng nghiệp nảy sinh ý tưởng làm một bộ phim về Việt Nam cho người Trung Quốc xem. Hai kịch bản Khát chữ của Đào Quang Thép và Nội tình muôn năm của Lê Ngọc Minh, được dịch gửi sang Trung Quốc nhờ tư vấn. Các nhà làm phim Trung Quốc đề nghị sử dụng Nội tình muôn năm, cuối năm 2014, phía Trung Quốc cử người sang hỗ trợ sửa kịch bản cho phù hợp với khán giả bên đấy. Đến giữa năm 2014, kịch bản chính thức được hoàn thành.

Kinh phí
Vốn đầu tư dự tính là 400.000USD, mỗi bên sẽ chi trả một nửa, nhưng phía Việt Nam không chuẩn bị kịp nên phía Trung Quốc chi trả trước, dùng cho quá trình quay phim, phía Việt Nam sẽ chi trả cho phần hậu kỳ. Bộ phim dự kiến bấm máy vào tháng 10 năm 2005. Trong thời gian quay bấm máy đã có một sự cố đã xảy ra. Trước đấy, phó giám đốc phụ trách bên phía Trung Quốc là Trình Úc Nho đã tự ý vay được khoản tiền dùng làm kinh phí sản xuất ban đầu, nhưng trong thời gian quay những cảnh đầu, Trình thống báo rằng bên cho vay muốn lấy lại tiền, Trình chỉ là đảng viên dự bị, một cán bộ trẻ; đầu năm 2016, Trình bị thay thế, khoản vay mượn không được Hãng phim Vân Nam phê duyệt nên họ không chịu trách nhiệm. Đạo diễn Trương Kinh nhiều lần thuyết phục các lãnh đạo Hãng phim Vân Nam, cuối cùng đoàn được phê duyệt cho vay tiền từ Công ty Ốc Sâm, nhờ vậy đoàn làm phim mới dựng được những bản phim đầu tiên.

Tuyển diễn viên
Vào ăm 2005, Can Đình Đình đang tham gia bộ phim Thiên Hỏa ở Khúc Tĩnh, Vân Nam thì được đạo diễn Trương Tinh liên hệ, mời cô tham gia dự án Hà Nội - Hà Nội. Đạo diễn Trương Kinh đã bay từ Bắc Kinh đến tận phim trường tìm cô, nhưng vì công việc bộn bề nên cô từ chối, cô gấp rút sắp xếp xong nhiệm vụ với đoàn phim Thiên Hỏa thì Trương Kinh thông báo đã tìm được người thay thế. Can Đình Đình đã nỗ lực thuyết phục và cuối cùng, Trương Tinh quyết định lùi lịch quay để chờ cô.

Quay phim
Bộ phim bấm máy từ ngày ngày 9 tháng 1 năm 2006 tại Hà Nội, đến tháng 3 cùng năm thì quay xong và được xử lý hậu kỳ tại Bắc Kinh. Dù chưa ra mắt khán giả nhưng bộ phim đã giành giải Cánh Diều Vàng lần thứ IV vào tháng 6 và giải Bông Sen vào tháng 11 năm 2007.

Phát hành
Tháng 7 năm 2006 dựng và hòa âm xong, “Hà Nội, Hà Nội” được đưa duyệt tại Hội đồng duyệt phim quốc gia Trung Quốc, và được phê duyệt, cho phép phát hành.

Ngày 16 tháng 8 năm 2006, bộ phim được trình duyệt tại Hội đồng duyệt phim quốc gia Việt Nam. Hội đồng đã đánh giá cao, ra quyết định cho phát hành trên toàn quốc và ở nước ngoài. Ngày 16 tháng 9 năm 2006, Cục Quản lí điện ảnh, Tổng cục Điện ảnh - Phát thanh- Truyền hình Trung Quốc có Thông tri giới thiệu danh mục các phim ưu tú sản xuất năm 2006 gửi các Sở Văn hóa và Cục Điện ảnh các địa phương, yêu cầu tuyên truyền phát hành và tổ chức chiếu nhân dịp “11 tuần lễ vàng” và kỉ niệm 70 năm hoàn thành thắng lợi cuộc Trường chinh. Trong danh sách 10 phim ưu tú do Cục điện ảnh Trung Quốc giới thiệu có “Hà Nội, Hà Nội”!

Bộ phim được công chiếu tại Bắc Kinh từ ngày 6 tháng 6 năm 2007, trước đó đã được công chiếu tại một số tỉnh phía Nam Trung Quốc.

Ngày 24 tháng 10 năm 2007, ông Hà Phạm Phú, diễn viên Minh Tiệp và Quỳnh Hoa được mời đưa bộ phim tham dự giới thiệu phim mới ưu tú tại Liên hoan phim Kim kê- Bách hoa lần thứ 15 tại Hàng Châu, Trung Quốc.

Ngày 21 tháng 3 năm 2008, bộ phim chính thức ra rạp nhưng không thể áp đảo các "bom tấn" đến từ nước ngoài và phải rút khỏi các rạp sau hai tuần. Lý do chính được cho là nhà sản xuất đã thờ ơ trong việc quảng cáo vì bộ phim đã dành được những giải thưởng lớn trong nước.

Tham khảo

1.'Hà Nội, Hà Nội' - bản tình ca hạnh phúc

Liên kết ngoài

Phim do Bùi Tuấn Dũng đạo diễn
Phim của Hãng phim Hội Nhà Văn
Phim Việt Nam
Phim Trung Quốc
Phim lấy bối cảnh ở Hà Nội
Phim quay tại Việt Nam
Phim giành giải Bông sen vàng
Phim giành giải Cánh diều vàng
Phim lãng mạn
Phim năm 2005


title: Hợp chất vô cơ

text:
Hợp chất vô cơ là những hợp chất hóa học không có mặt nguyên tử carbon, ngoại trừ khí CO, khí CO2, axit H2CO3 và các muối carbonat, hydrocarbonat và các carbide kim loại. Chúng thường được xem là kết quả của sự tổng hợp từ các quá trình địa chất, trong khi hợp chất hữu cơ thường liên quan đến các quá trình sinh học. Các nhà hóa học hữu cơ truyền thống thường xem bất kỳ phân tử nào có chứa carbon là một hợp chất hữu cơ, và như vậy, hóa học vô cơ được mặc định là nghiên cứu về các phân tử không có carbon.

Một bể chứa vật chất hữu cơ luôn liên kết với các mô sống qua quá trình trao đổi chất.

Sự khác biệt giữa hợp chất vô cơ và hữu cơ không phải lúc nào cũng rõ ràng. Ví dụ, một số nhà khoa học xem một môi trường mở (chẳng hạn như sinh quyển) là phần mở rộng của cuộc sống, và từ quan điểm này có thể coi CO2 trong khí quyển là một hợp chất hữu cơ.

Liên hiệp Hóa học Thuần túy và Ứng dụng Quốc tế (IUPAC), một tổ chức có những thuật ngữ hóa học được công nhận rộng rãi, không công bố định nghĩa về vô cơ hay hữu cơ. Những quan điểm khác nhau vẫn được chấp nhận tùy theo góc nhìn mà người ta đánh giá và quan sát sự vật.

Trong hóa học hiện đại
Các hợp chất vô cơ có thể được xác định một cách chính thức thông qua việc tham chiếu đến hợp chất hữu cơ tương ứng. Hợp chất hữu cơ tức là có chứa liên kết carbon trong đó có ít nhất một nguyên tử carbon liên kết hóa trị với một nguyên tử loại khác (thường là Hydro, Oxy, hoặc Nitơ). Các hợp chất không chứa carbon, theo truyền thống, được coi là vô cơ. Khi xem xét hóa học vô cơ trong cuộc sống, có thể thấy rằng nhiều hình thái sống trong tự nhiên bản chất là không phải là một hợp chất, mà chỉ là các ion (ví dụ như protein, DNA và RNA). Các ion natri, chloride, và phosphat là rất cần thiết cho cuộc sống, cũng như một số phân tử vô cơ như axit carbonic, Nitơ, carbon dioxide, nước và Oxy. Ngoài các ion và  (organometallic).

Hợp chất vô cơ chứa carbon
Nhiều hợp chất có chứa carbon vẫn được xem là vô cơ, chủ yếu là các thành phần có cả trong tự nhiên lẫn hóa học, ví dụ như carbon monoxide, carbon dioxide, carbonat, xyanua, xyanat, carbide và thyoxyanat. Tuy nhiên, những người làm việc liên quan đến chúng không quan tâm đến sự chính xác nghiêm ngặt của các định nghĩa.

Trong khoáng vật học
Các khoáng vật oxide và sulfide được xem là hoàn toàn vô cơ, mặc dù chúng có thể có nguồn gốc sinh học. Trong thực tế hầu hết thành phần của Trái Đất là vô cơ. Mặc dù các thành phần của lớp vỏ Trái Đất đã được làm sáng tỏ, các quá trình khoáng hóa và thành phần sâu của manti vẫn còn đang được nghiên cứu.

Chú thích

Hợp chất vô cơ


title: Thư viện Công cộng Seattle

text:
Thư viện Công cộng Seattle (tiếng Anh:Seattle Public Library) là một hệ thống thư viện ở Seattle, tiểu bang Washington, Hoa Kỳ..
Thư viện được chính thức thành lập năm 1890, mặc dù người ta đã dự định thành lập thư viện này vào năm 1868. Hệ thống có 26 chi nhánh, phần lớn chi nhánh được đặt tên theo quận và phường nơi chúng tọa lạc. Tại thời điểm năm 2011, hệ thống thư viện này có 930.000 đầu sách.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Shelf Talk: The Seattle Public Library blog
 Guide to the Seattle Public Library Annual Reports 1894-(ongoing)

Seattle
Thư viện Hoa Kỳ
Thư viện công cộng
Công trình xây dựng Seattle


title: Lasiognathus amphirhamphus

text:
Lasiognathus amphirhamphus là một loài cá được tìm thấy ở đồng bằng Madeira Abyssal ở trung tâm phía đông Đại Tây Dương, nơi nó xuất hiện ở độ sâu từ 1.200 đến 1.305 mét (3.900 đến 4.281 ft). Con cái của loài này phát triển đến độ dài 15,7 cm (6,2 in). Loài này có đặc điểm là chỉ có hai (như trái ngược với ba) móc xương trên tua mồi, nó có sắc tố nhẹ.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 2005


title: Chim họa mi (truyện thần kỳ)

text:
"Chim họa mi" (tiếng Đan Mạch: "Nattergalen") là một truyện thần kỳ của nhà văn người Đan Mạch Hans Christian Andersen về một hoàng đế thích tiếng leng keng của một con chim giả có trang bị bộ máy phát ra tiếng kêu hơn là tiếng hót của con chim họa mi thật. Khi hoàng đế gần chết thì tiếng hót của chim họa mi đã phục hồi sức khỏe cho ông ta. Truyện này đã được hoan nghênh khi xuất bản ở Copenhagen năm 1843 trong Nye Eventyr. Første Bind. Første Samling. 1844, và được cho là đã lấy cảm hứng từ mối tình đơn phương của tác giả đối với nữ ca sĩ opera Jenny Lind, một "chim họa mi Thụy Điển".  Truyện này đã được chuyển thể thành opera, múa Ba Lê, nhạc kịch, kịch truyền hình và phim hoạt hình.

Tóm tắt cốt truyện
Hoàng đế Trung Hoa biết rằng một trong những điều đẹp nhất trong vương quốc của mình là tiếng hót của chim họa mi. Khi ông ra lệnh mang chim họa mi tới, thì một người giúp việc nhà bếp (là người duy nhất tại triều đình biết chỗ ở của con chim) dẫn các quan trong triều tới một khu rừng gần đó, nơi có con chim họa mi. Chim họa mi đồng ý xuất hiện tại cung điện của hoàng đế. Hoàng đế rất vui mừng với tiếng hót của chim họa mi nên ông nuôi giữ chim họa mi trong lồng.

Khi Hoàng đế được biếu một con chim họa mi giả có trang bị hộp máy phát ra tiếng nhạc thì ông không còn quan tâm tới chim họa mi thật, nên thả nó về rừng. Con chim bằng máy cuối cùng bị hư do sử dụng quá nhiều. Ít năm sau Hoàng đế bị ốm nặng. Chim họa mi thật biết được tình trạng đau yếu của Hoàng đế nên trở về cung điện. Thần chết rất xúc động bởi tiếng hót của chim họa mi nên bỏ ra đi và hoàng đế hồi phục sức khỏe. Chim họa mi đồng ý hót cho hoàng đế nghe mọi sự việc diễn ra trong đế chế, nên ông được gọi là hoàng đế khôn ngoan nhất từ xưa đến nay.

Quá trình sáng tác và xuất bản
Theo nhật ký năm 1843 của Andersen thì truyện "Chim họa mi" được sáng tác trong ngày 11 và 12 tháng 10 năm 1843, và "bắt đầu viết ở công viên giải trí Tivoli", một công viên giải trí ở trung tâm Copenhagen với các hoa văn trang trí kiểu Trung Quốc, được khai trương trong mùa hè năm 1843.

Trong cuộc đời của mình, Andersen chưa bao giờ du hành về phía đông Copenhagen xa hơn Athens (Hy Lạp) và Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ).  Sự hiểu biết về Trung Quốc của ông chỉ hạn chế trong những Chinoiserie của châu Âu, một phong cách nghệ thuật trang trí được ưa chuộng từ thế kỷ thứ 17 tới thế kỷ thứ 19.

Truyện này được nhà xuất bản C.A. Reitzel xuất bản lần đầu ở Copenhagen ngày 11.11.1843 trong tập đầu của tuyển tập "Nye Eventyr" (Những truyện thần kỳ mới). Tập này gồm các truyện "Engelen" (Thiên thần), "Kjærestefolkene" (Những kẻ yêu nhau) và "Chú vịt con xấu xí". Truyện chim họa mi được giới phê bình rất hoan nghênh, và sự thành công cũng như danh tiếng của Andersen càng tăng thêm. Truyện này được in lại trong tập Fairy Tales ngày 18.12.1849 và in lại lần nữa trong tập 1 của Fairy Tales and Stories ngày 15.12.1862.

Jenny Lind

Andersen đã viết trong The True Story of My Life xuất bản năm 1847: "Qua Jenny Lind, lần đầu tiên tôi mới cảm nhận được sự thiêng liêng của nghệ thuật. Qua cô mà tôi được biết rằng người ta phải quên chính bản thân mình trong việc phục vụ Đấng tối cao. Không có sách nào, người nào – ngoài Jenny Lind - đã có ảnh hưởng lớn khiến cho tôi trở nên nhà thơ danh giá hơn".

Andersen gặp nữ ca sĩ opera người Thụy Điển Jenny Lind (1820–1887) trong năm 1840, và yêu nữ ca sĩ này trong một mối tình đơn phương. Jenny Lind thích có một mối quan hệ thuần khiết (phi nhục dục) với Andersen, và đã viết cho ông ta vào năm 1844: "Xin Chúa chúc lành và bảo vệ anh trai của em là mong muốn chân thành của người em gái thân yêu của anh". Jenny Lind là con gái ngoài hôn thú của một nữ giáo viên, và là người tự lập thành công như một ca sĩ đẳng cấp thế giới ở tuổi 18 với giọng nữ cao mạnh mẽ của cô. Truyện "Chim họa mi" của Andersen thường được coi là một tặng phẩm mà ông dành cho cô.

Truyện "Chim họa mi" khiến cho Jenny Lind được gọi là Chim họa mi Thụy Điển trước khi cô trở thành một siêu sao quốc tế và nhà từ thiện giàu có ở châu Âu và Hoa Kỳ. Thật kỳ lạ, truyện "chim họa mi" đã trở thành một hiện thực cho Jenny Lind trong các năm 1848-1849, khi cô yêu nhà soạn nhạc Ba Lan Frédéric Chopin (1810-1849). Những thư của ông tiết lộ rằng ông cảm thấy "tốt hơn" khi cô hát cho ông, và Jenny Lind sắp xếp một buổi hòa nhạc ở Luân Đôn để gây quỹ cho một bệnh viện chữa trị bệnh lao. Jenny Lind đã tìm cách kết hôn với Chopin ở Paris trong tháng 5 năm 1849 nhưng không thành công. Ngay sau đó, cô đã phải chạy trốn khỏi trận dịch tả, nhưng quay trở lại Paris ngay trước khi ông qua đời vì bệnh lao vào ngày 17.10.1849. Jenny Lind đã dành quãng đời còn lại của mình để gìn giữ di sản của Chopin. Cô viết cho Andersen ngày 23.11.1871 từ Firenze: "Tôi sẽ sung sướng được chết cho tình yêu đầu tiên và cuối cùng, tình yêu sâu sắc nhất và tinh khiết nhất của tôi".

Có một thuyết khác cho rằng Andersen - người có cha ruột bị chết vì bệnh lao - có thể đã lấy cảm hứng từ bài "Ode to Nightingale" (1819),một bài thơ mà John Keats đã viết trong nỗi đau đớn về cái chết vì bệnh lao của người anh (em) trai mình là Tom. Keats thậm chí gợi lên một hoàng đế:

"Thou was not born for death, immortal Bird!

No hungry generations tread thee down

The Voice I hear this passing night was heard

In ancient days by emperor and clown".

(Ngươi không được sinh ra để chết, hỡi con chim bất tử !

Không có các thế hệ đói đạp lên ngươi

Tiếng nói tôi nghe đêm đã qua này đã được nghe

Trong những ngày xưa bởi hoàng đế và anh hề).

Keats chết vì bệnh lao vào năm 1821, và được chôn cất tại Roma, một thành phố vẫn tiếp tục mê hoặc Andersen lâu dài sau chuyến thăm đầu tiên của ông vào năm 1833.

Bình luận
Lars Bo Jensen đã chỉ trích thuyết cho rằng Hans Christian Andersen viết truyện này vì Jenny Lind: "... để đánh giá Andersen chỉ từ một quan điểm về tiểu sử là rút gọn nền văn học lớn và đầy thử thách thành những ghi chú trong sổ ghi chú. Vì vậy, thật là một điều đáng tiếc khi coi truyện "Chim họa mi" chỉ đơn giản là câu chuyện về niềm đam mê của Andersen đối với ca sĩ Jenny Lind, khi cũng quan trọng là phải tập trung vào điều mà truyện này nói về nghệ thuật, tình yêu, thiên nhiên, sự tồn tại, cuộc sống và cái chết, hoặc vào cách duy nhất đẹp và rất độc đáo trong đó những vấn đề này được xử lý. Những tác phẩm của Andersen là lớn lao, nhưng làm cho chúng có vẻ nhỏ đã trở thành thông lệ. Nhiệm vụ của những người phiên dịch đã và vẫn là giải thích tác phẩm và cuộc sống của Hans Christian Andersen để điều chỉnh hình ảnh này và tìm cách miêu tả ông như một nhà thơ suy tư".
Jeffrey và Diane Crone Frank đã lưu ý rằng truyện thần kỳ này "là chắc chắn lấy cảm hứng từ lòng say mê của Andersen đối với Jenny Lind, người đang trở nên nổi tiếng khắp châu Âu và Hoa Kỳ như là một chim họa mi của Thụy Điển. Ông đã thấy cô ấy vào mùa thu đó, khi cô trình diễn tại Copenhagen. Công viên giải trí Tivoli nổi tiếng của Copenhagen khai trương trong mùa thu đó, và kiểu trang trí độc đáo theo phong cách Trung Quốc của công viên này thậm chí còn rõ rệt hơn so với ngày nay. Andersen đã từng là khách tại lễ khai mạc trong tháng 8 và trở lại thăm công viên lần thứ hai trong tháng 10. Trong nhật ký của mình đêm đó ông viết: "Tại Công viên giải trí Tivoli. Bắt đầu truyện thần kỳ của Trung Quốc". Ông đã hoàn thành truyện này trong 2 ngày".
Heidi Anne Heiner trên SurLaLune Fairy Tales đã nhận xét: "Chủ đề của truyện về (cái) "thực" và (cái) "nhân tạo/cơ khí" thậm chí đã trở nên thích hợp hơn kể từ năm 1844 khi cuộc cách mạng công nghiệp đã dẫn đến nhiều và nhiều hơn nữa trí tuệ nhân tạo, máy móc, cùng các công nghệ khác. Câu chuyện đạt tới sự cay đắng thấm thía hơn trong thời đại của âm nhạc thâu băng".

Chuyển thể
Truyện này đã gợi hứng cho việc sáng tác nhiều bản chuyển thể nổi tiếng.
Một trong những chuyển thể nổi tiếng nhất là opera Le Rossignol (1914, rev. 1962) của nhà soạn nhạc người Nga Igor Stravinsky gồm 3 hồi với libretto (lời) của Stravinsky và Stepan Mitusov. "The Song of the Nightingale ", một bài thơ giai điệu giao hưởng 20 phút được xây dựng bởi Stravinsky từ bản dàn bè của opera vào năm 1917 và đi kèm với một vở ballet được trình bày vào năm 1920 bởi đoàn Ballets Russes của Sergei Diaghilev với cảnh dựng của Henri Matisse và biên đạo múa của Léonide Massine.
Có 2 phim hoạt hình đáng chú ý được sản xuất dựa trên truyện này: Phim rối bóng (shadow puppet) "The Chinese Nightingale" năm 1927 của Lotte Reiniger, và phim hoạt hình "The Emperor's Nightingale" năm 1948 của Jiří Trnka (Tiệp Khắc).
Vở nhạc kịch Nightingale: A New Musical (dưới hình thức opera dành cho thiếu nhi) của nhà soạn nhạc Charles Strouse có suất diễn khai trương ở London ngày 18.12.1982 với diễn viên chính Sarah Brightman.
Trên truyền hình, truyện này được chuyển thể cho Shelley Duvall's Faerie Tale Theatre năm 1983 với Mick Jagger trong vai hoàng đế, Bud Cort vai nhạc quan, Barbara Hershey vai người giúp việc nhà bếp, Edward James Olmos vai tể tướng, và Shelley Duvall vai Chim họa mi và người kể truyện.
Một chim họa mi cơ khí được sử dụng trong game phiêu lưu King's Quest VI: Heir Today, Gone Tomorrow phát hành ngày 30.9.1992 của công ty sản xuất video-game Sierra Entertainment thay chim họa mi thật cho công chúa.

Tiền kỷ niệm

Năm 2007, Ngân hàng quốc gia Đan Mạch phát hành đồng tiền kim loại 10 krone Đan Mạch làm tiền kỷ niệm truyện "Chim họa mi".

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "Nattergalen" : Văn bản gốc bằng tiếng Đan Mạch
 "The Nightingale": bản dịch tiếng Anh của Jean Hersholt
 "Did the emperor suffer from tuberculosis?", bài luận viết ngày 17 tháng 3 năm 2005 do Cecilia Jorgensen nghiên cứu và viết cho for World Tuberculosis Day.

Truyện ngắn năm 1843
Truyện cổ tích
Tác phẩm của Hans Christian Andersen
Tác phẩm văn học với các sự vật được nhân hoá


title: Dơi khoang

text:
Dơi khoang (tên khoa học Niumbaha superba) là một loài dơi quý hiếm trong họ Vespertilionidae. Chúng được phát hiện đầu tiên tại Cộng hòa Dân chủ Congo và được Hayman mô tả năm 1939. Tại thời điểm đó, loài này đã được đặt trong chi Glauconycteris dưới tên Glauconycteris superba. Nó được theo dõi năm 2013 tại Nam Sudan, chỉ có năm cá thể được ghi lại, dơi khoang được xác định là một chi mới hoàn toàn, Niumbaha, tên sau zande có nghĩa là "hiếm".

Loài này được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ghana và Nam Sudan. Môi trường sống tự nhiên của nó là nhiệt đới khô hoặc rừng cận nhiệt đới và rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 New Striped Bat Species Looks Like a Tiny Flying Bulldog, Wired

S
Động vật được mô tả năm 1939
S
S


title: Oxy hóa khử

text:
Phản ứng oxy hóa khử hay dưỡng hóa bao gồm tất cả các phản ứng hóa học trong đó các nguyên tử có trạng thái oxy hóa thay đổi, phản ứng oxy hóa khử thường liên quan đến việc chuyển giao điện tử (electron) giữa các đối tượng hóa học.

Có quá trình oxy hóa khử đơn giản, chẳng hạn như quá trình oxy hóa của cacbon tạo ra khí carbon dioxide (CO2) hay sự khử cacbon bằng hydro sinh ra khí methan (CH4), hoặc cũng có thể là một quá trình phức tạp như việc oxy hóa glucose (C6H12O6) trong cơ thể người thông qua một loạt quá trình phức tạp di chuyển các điện tử.

Thuật ngữ "oxy hóa khử" xuất phát từ hai khái niệm liên quan đến việc di chuyển các điện tử: sự khử và sự oxy hóa. Nó có thể được giải thích một cách đơn giản như sau:
Quá trình oxy hóa là sự mất đi các điện tử hoặc sự tăng trạng thái oxy hóa gây ra bởi một phân tử, nguyên tử, hoặc ion.
Quá trình khử là sự tăng thêm các điện tử hoặc sự giảm trạng thái oxy hóa gây ra bởi một phân tử, nguyên tử, hoặc ion.

Chất oxy hóa
Chất có khả năng oxy hóa các chất khác (làm cho chúng mất các điện tử) được gọi là chất oxy hóa. Các chất này loại bỏ các điện tử của một chất khác, nên được gọi là "khử".

Chất oxy hóa thường là các chất hóa học có trạng thái oxy hóa cao (ví dụ như H2O2, , CrO3, , OsO4, , ,…) hay chứa các nguyên tố có độ âm điện cao (như O2, F2, Cl2, Br2) nên dễ lấy được các điện tử bằng cách oxy hóa chất khác.

Chất khử
Chất có khả năng khử chất khác (làm cho chúng nhận các điện tử) được gọi là chất khử. Chúng chuyển điện tử cho một chất khác, và do đó tự nó bị oxy hóa.

Chất khử trong hóa học rất đa dạng. Những nguyên tố kim loại điện dương như lithi, natri, magie, stronti, kẽm, nhôm… là những tác nhân khử tốt. Các kim loại này cho đi điện tử một cách dễ dàng. Các chất chuyển hydro như NaBH4 và LiAlH4 được sử dụng rộng rãi trong hóa học hữu cơ, chủ yếu trong việc khử các hợp chất cacbonyl để tạo ra rượu. Một phương pháp khử khác kết hợp việc sử dụng khí hydro (H2) với những chất xúc tác palađi, platin hoặc niken. Việc khử dùng xúc tác được sử dụng chủ yếu trong việc khử liên kết đôi hoặc ba nguyên tử cacbon.

Tham khảo

Liên kết ngoài

O


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014 – Khu vực châu Phi (Vòng 3)

text:
Dưới đây là bài chi tiết về Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Phi (vòng 3).

Mười đội đầu bảng từ vòng 2 đã được rút ra thành 5 cặp đấu theo thể thức sân nhà - sân khách.

Algeria, Cameroon, Ghana, Bờ Biển Ngà và Nigeria giành chiến thắng và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Hạt giống
Kết quả bốc thăm hạt giống dựa trên bảng xếp hạng FIFA được công bố vào ngày 12 tháng 9 năm 2013.(shown below, with their second-round groups in small brackets).

Kết quả
Lễ bốc thăm phân cặp play-off được tổ chức vào ngày 16 tháng 9 năm 2013 ở Giza, Ai Cập. Các trận đấu diễn ra vào các ngày 11–15 tháng 10 và 15–19 tháng 11 năm 2013.
Tiêu chí xếp hạng

Nếu đội hòa nhau sau loạt hai trận đấu (trên cơ sở kết quả, bàn thắng ghi được, luật bàn thắng sân khách), sau đó một hệ thống Cup sẽ có hiệu lực.

 Định dạng vòng play-off:
Sau khi kết thúc hiệp đấu thứ hai (tức là 90 phút thời gian quy định), 30 phút của hiệp phụ sẽ được thực hiện (2 x 15 phút)
Bàn thắng ghi được trong thời gian hiệp phụ sẽ được quyết định.

a) Đội ghi số lượng lớn hơn các bàn thắng.
b) Nếu cả hai đội đều ghi bàn, sau đó nhóm nghiên cứu với bàn thắng.

Nếu không có bàn thắng được ghi trong hiệp phụ, loạt đá luân lưu 11m sẽ được áp dụng, như được mô tả trong luật của các trận đấu.

|}

Bờ Biển Ngà thắng với tổng tỉ số 4–2 và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Nigeria thắng với tổng tỉ số 4–1 và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Cameroon thắng với tổng tỉ số 4–1 và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Ghana thắng với tổng tỉ số 7–3 on và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Tổng tỉ số là 3-3. Algeria thắng bằng luật bàn thắng sân khách và giành quyền tham dự World Cup 2014.

Danh sách cầu thủ ghi bàn
2 bàn

  Salomon Kalou
  Jean Makoun

  Asamoah Gyan

  Emmanuel Emenike

1 bàn

  Madjid Bougherra
  Sofiane Feghouli
  Carl Medjani
  Aristide Bancé
  Djakaridja Koné
  Jonathan Pitroipa
  Pierre Webó

  Benjamin Moukandjo
  Didier Drogba
  Mohamed Aboutrika
  Mohamed Nagy Gedo
  Amr Zaki
  Behailu Assefa
  Kevin-Prince Boateng

  Abdul Majeed Waris
  Sulley Muntari
  Christian Atsu
  Victor Moses
  Victor Obinna
  Papiss Cissé
  Moussa Sow
  Ahmed Akaïchi

phản lưới nhà
  Wael Gomaa (trong trận gặp )
  Ludovic Sané (trong trận gặp )

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Results and schedule (FIFA.com version)
Results and schedule (CAFonline.com version)

Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Phi