title: Lợn rừng Thái Lan

text:
Lợn rừng Thái Lan (Danh pháp khoa học: Sus scrofa jubatus) là phân loài lợn rừng thuộc nhóm lợn rừng Ấn Độ phân bố tại miền Nam Thái Lan ở Eo đất Kra. Theo S.S Miler (1906) thì lợn rừng tại Thái Lan là phân loài Sus scrofa jubatus, trích lại bởi Kvisna Keo Sua Um và Phira Krai Xeng Xri, 2005, phân loài này cũng có tại Malaysia.

Hiện nay, tại Thái Lan hầu như tất cả các vườn quốc gia của họ đều có lợn rừng như: Chea Son National Park, Chaloem Phrakiat Thai Prachan National Park, Doi Chong National Park, Doi Inthanon National Park, Doi Luang National Park, Doi Phu Nang National Park, Doi Suthep-Pui National Park, Erawan National Park, Kaeng Chet Khwae National Park.

Đặc điểm

Ngoại hình
Lợn rừng Thái Lan có thân hình thon, mình mỏng, dáng cao, mặt nhọn hình tam giác, mõm dài, tai dựng đứng, nhỏ, mắt lồi trông dữ tợn, ở má có vệt lông màu trắng chạy vắt qua mũi. Mũi của lợn rừng Thái Lan rất thính, linh hoạt, mềm nhưng rất khỏe, chúng thường dùng mũi để đào bới, tìm thức ăn. Con đực có 4 nanh dài chĩa ra ngoài là phương tiện để kiếm thức ăn và là vũ khí thể hiện sức mạnh của chúng. Lông lợn rừng dài, cứng, màu lông nâu hoặc đen. Thường lỗ chân lông thành búi lông, mỗi búi có 3 gốc lông nhưng mỗi lỗ có một lông. Lông bờm màu đen đậm, mọc từ gáy dọc theo sống lưng cho đến mông. lợn rừng Thái có tai to, nằm ngang, mặt ngắn, gãy, thân tròn, mông nở, chân ngắn, móng chân choãi.

Con cái trưởng thành nặng 90 – 100 kg, con đực nặng từ 100 – 120 kg. Đuôi chúng nhỏ, ngắn, chỉ dài đến khoeo chân. Chân lợn rừng nhỏ thon, móng nhọn. Vai cao hơn hông. Lợn rừng cái có 2 dãy vú, mỗi dãy 5 núm vú, da rất dày. lợn con có bộ lông giống trái dưa gang (vệt lông màu trắng chạy dọc thân trên nền da màu đen hoặc nâu). Lợn mới đẻ ra đều có sọc dưa đó là các sọc vàng đến nâu trên nền lông sẫm hơn (nâu – đen), kéo dài từ vai tới mông và thường có 6 sọc. Khi lợn trên 2 tháng tuổi, các vệt sọc này không còn nữa, xuất hiện đám lông bạc vùng mắt và dưới yết hầu, lông bờm đã xuất hiện, lông toàn thân đã trở nên màu hung mốc. Các sọc này sẽ phai dần và khoảng đến 3-4 tháng tuổi sẽ mất hẳn. Lợn hậu bị đã có vạt lông bạc trắng trên má, lông sống lưng từ cổ vai đến giữa lưng có màu đậm hơn, đoạn chân liền với móng có màu đen.

Tại Thái Lan có 2 giống lợn rừng: nhóm giống mặt dài và nhóm mặt ngắn Lợn rừng mặt dài thì có tai to hơn, nằm ngang, mặt ngắn, gãy, thân tròn, mông nở, chân ngắn, móng chân choãi và mang một vài đặc điểm như thân to, tròn, tai ngang. Lợn mặt ngắn có đặc điểm là to con, màu đen, thân tròn, đẻ nhiều con. Loại này tương đối giống với con lai giữa lợn rừng Việt Nam hoặc lợn rừng Thái lai với các giống lợn đen ở vùng cao. Khi giao phối lợn rừng mặt dài và mặt ngắn, và sáu con đã đẻ ra, 3 trong đó là màu đen, và 3 là sọc dưa. Cho nên lợn Thái Lan mặt ngắn không phải là lợn rừng mà là là con của lợn rừng Thái với các giống lợn đen vùng núi Thái Lan. Lợn rừng Thái Lan trưởng thành ngoài các đặc điểm của lợn hậu bị, còn có các đặc điểm khá nổi bật là thân hình mảnh mai, chân cao, lông bờm dài, màu lông vàng – xám, lưng phẳng, bụng không sệ, tai bé, thẳng, mặt dài, mõm nhọn. Lợn già còn có răng nanh to. Lợn đực giống thì có dương vật bé, cà không to như các giống lợn trắng công nghiệp.

Sinh sản
Tỷ lệ sinh sản cao: 2, 5 lứa đẻ/năm, từ 5 -10 con/ lứa. Lợn rừng Thái Lan 7 - 8 tháng tuổi có thể trọng từ 40 – 60 kg với lợn cái có thể cho phối giống Thời gian mang thai giống lợn nhà (khoảng 114 ngày). Thời gian đẻ từ con đầu đến con cuối thì mất khoảng 2 – 4 giờ. Quá trình đẻ diễn ra theo tự nhiên, không cần sự giúp đỡ hoặc can thiệp của con người. Lợn rừng đẻ 2-2, 5 lứa/ năm, lứa đầu (con so) đẻ 3 – năm con, lứa rạ đẻ nhiều hơn (7 – 12 con). Lợn rừng sơ sinh có tầm vóc nhỏ, khối lượng bình quân 0,5 – 0,9 kg/con. Lợn 1-2 tháng tuổi: 5 – 10 kg, 3 - 4 tháng tuổi: 15 kg-20 kg, 8-12 tháng: 60 – 70 kg, khi trưởng thành: trên 100 kg. Số lợn sơ sinh từ 6-10 con/ổ. có nhiều con hung dữ, đẻ ở bụi rậm, hoặc tự làm chuồng.

Tập tính

Lợn rừng Thái Lan thường sống theo bầy đàn đông đến 50 con, sống dựa vào nhau để đảm bảo an toàn. Đây là loại lợn rừng khá hiền lành. Vì lợn rừng không chịu nắng nóng nên thường thích kiếm ăn về đêm, thích ngâm mình dưới bùn để thải nhiệt, đuổi côn trùng, ký sinh trùng trên da. Lợn rừng Thái Lan có khả năng thích ứng và đề kháng tốt với khí hậu nóng ẩm, ít bệnh tật, dễ thích ứng với điều kiện nuôi dưỡng và chăm sóc.

Lợn rừng Thái Lan là loài ăn tạp, dạ dày đơn, hệ thống tiêu hóa của động vật hoang dã nên có khả năng lợi dụng thức ăn tốt, tiêu tốn thức ăn vì phải cho ăn thêm trên một kg tăng trọng chỉ bằng 1/5 so với lợn nhà. Lợn rừng trong điều kiện hoang dã còn ăn cả côn trùng, giun, xác động vật chết hoặc bất kỳ thứ gì trong môi trường tự nhiên mà nó kiếm được. Ở Thái Lan, người ta hay lấy lá keo dậu tươi cho lợn rừng ăn vì cho rằng, lá keo dậu còn giúp lợn rừng tẩy được giun, sán. Nhiều người vẫn vớt bèo tây lên cho chúng ăn sống. Ngoài ra, các loại rau, cỏ, củ, quả, ngô, đậu, khoai, sắn... đều là thức ăn tốt cho lợn rừng.

Chúng là giống vật du cư sống theo bầy đàn cùng bộ lông sọc vằn màu xám nâu đặc trưng. Khi trưởng thành, những con đực tách bầy nhưng vẫn đi lẩn khuất, lầm lũi song song với bầy để bảo vệ. Vì sự tách bầy độc hành này chúng được là lục chiếc hay độc chiếc, theo Hán nghĩa, lục có nghĩa là chai sạn, chiếc có nghĩa là duy nhất. Heo lục chiếc thường mài nanh vào thân cây gỗ dầu chai. Để khi thân dầu chai tiết ra chất nhựa, heo lăn bộ lông cứng vào chất dẻo đó còn gọi là heo lăn chai. Khi nhựa dầu khô, bộ lông heo trở thành một thứ giáp cứng, để bảo vệ mình. Heo cái chỉ lo dẫn dắt heo con kiếm ăn, không quan tâm đến kẻ thù vì đã có heo lục chiếc bảo vệ từ xa.

Heo lục chiếc có bộ dáng mông thấp, đầu to. Chiếc đầu quá khổ có cặp nanh cứng và sắc luôn dựng ngược lên chờ đối thủ. Khi đối diện với một con heo lục chiếc trưởng thành, con hổ đôi khi thường cụp đuôi chạy thẳng sau một trận tử chiến. Với cặp nanh chĩa ngược kỳ quái và độ lì đòn kinh dị, heo lục chiếc thường hung hãn tấn công bất ngờ bất kỳ con vật nào ngay khi vừa giáp mặt. Khi đã chiến đấu thì nó không bao giờ bỏ chạy trước bất kỳ đối thủ nào, chiến đấu đến chết. Thợ săn rừng khi gặp heo lục chiếc thường trèo nhanh lên cây rồi mới tìm cách bắn hạ. Nếu chậm chân, hiếm khi toàn mạng sau cú tấn công dũng mãnh đầu tiên của con heo hiếu chiến, lì lợm. Thợ rừng chuyên nghiệp không sợ cọp, beo mà chỉ sợ bất chợt đụng phải heo rừng một mình, độc hành lục chiếc.

Lai giống

Lợn rừng Thái Lan lai nuôi lấy thịt được lấy giống từ quá trình lai tạo giữa lợn cái rừng Việt Nam với lợn đực rừng Thái Lan. Lợn rừng lai này dễ nuôi, có khả năng thích nghi với địa thế vùng đồi thấp, giống lợn này có nhiều ưu điểm hơn so với các giống lợn rừng thuần như số con sinh ra nhiều gấp 1,5 lần, tỷ lệ nuôi sống đến khi xuất chuồng đạt trên 90%. Mỗi năm lợn nái đẻ 2 lứa/con nái và mỗi lứa đẻ 6-7 con. Lợn thương phẩm được xuất chuồng sau 6 tháng, trọng lượng trung bình đạt khoảng 20 kg/con. Thịt lợn rừng lai có tỷ lệ nạc cao, chỉ có một lớp mỡ mỏng ngay dưới lớp bì, bì lợn giòn thơm.

Con lai F2 giữa lợn rừng Việt Nam và Thái Lan có khả năng sinh trưởng phát triển tốt, đã khắc phục được một số nhược điểm như: hung dữ, thịt khô, cứng, đẻ ít ở lợn rừng Việt và tỷ lệ mỡ cao ở lợn rừng Thái và có những đặc điểm nổi trội so với giống lợn rừng thuần, chất lượng thịt vẫn giữ được đặc thù của thịt lợn rừng nên đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng, vì vậy đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi. Lợn rừng lai có trọng lượng lớn, giá thành thịt cao hơn vì vậy hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5 lần so với lợn rừng thuần.

Trong văn hóa

Trong văn hóa, lợn rừng Thái Lan cũng được phản ánh, ở Thái Lan, nanh heo rừng là một trong những sản vật quý mang tính tâm linh. Người Thái Lan gọi nanh heo rừng là Sukhoi ni Sunhk nhưng nanh heo quý thì gọi là Mụ Kheo. Mụ Kheo là những chiếc nanh của heo lục chiếc, còn gọi là heo lăn chai được các pháp sư ếm bùa vào. Theo tín ngưỡng phương Đông, nanh heo lục chiếc có công năng đem lại may mắn trong kinh doanh cho người đeo.

Thời chiến tranh Đông Dương, nhiều người lính lùng tìm những chiếc nanh heo Mụ Kheo đeo trên cổ để đạn không xâm phạm. Họ tin rằng, ai đeo nanh heo Mụ Kheo, đạn bắn không trúng. Nhiều doanh nhân vẫn tin rằng, những chiếc nanh Mụ Kheo luôn đem lại những khoản hợp đồng kinh tế có lợi cho họ. Có Vòng tay nanh heo huyền thoại Ray A Mar hoặc Lay Mar của Khay Tha là tên một cao tăng nào đó tu luyện phép ở một đỉnh núi hiểm trở

Chú thích

Lợn rừng


title: Fueled by Ramen

text:
Fueled by Ramen là một hãng thu âm Mỹ mà hoạt động như một công ty con của Warner Music Group, và được phân phối bởi Atlantic Records. Được thành lập tại Gainesville, Florida, có trụ sở tại thành phố New York. Allmusic đã gọi nó là một trong những "chấn tâm của phong trào emo-pop".

Nghệ sĩ ký hợp đồng với Fueled by Ramen
Danh sách này được biên soạn dựa trên các thông tin tìm thấy trên trang web của Fueled by Ramen và đĩa nhạc của hãng đĩa.

Các nghệ sĩ hoạt động
 Cobra Starship
 Fun.
 Ghost Town
 Gym Class Heroes
 Oh Honey
 Panic! at the Disco
 Paramore
 Rome
 Travie McCoy
 Twenty One Pilots
 Vinyl Theatre
 Young the Giant
 One Ok Rock
All Time Low

Các nghệ sĩ ngừng hoạt động
 The Academy Is...
 Animal Chin
 Ann Beretta
 A Rocket to the Moon
 Cadillac Blindside
 The Causey Way
 Days Away
 Discount
 The Friday Night Boys
 Frodus
 Jay Simulation
 The Hippos
 The Impossibles
 Kane Hodder
 Kissing Chaos
 Limp
 Mid Carson July
 October Fall
 Pollen
 Powerspace
 Roy
 Slick Shoes
 Slowreader
 The Stereo
 Swank
 Teen Idols
 Whippersnapper
 The Æffect

Nghệ sĩ tạm thời gián đoạn
 Autopilot Off
 Blueline Medic
 Phantom Planet
 Recover

Cựu thành viên
 The A.K.A.s
 August Premier
 The Cab
 Cute Is What We Aim For
 Fall Out Boy
 Forgive Durden
 Foundation
 The Hush Sound
 The Impossibles
 Jersey
 Jimmy Eat World
 Less Than Jake
 Lifetime
 The Pietasters
 This Providence
 Punchline
 Sublime With Rome
 The Swellers
 VersaEmerge
 Yellowcard

Tham khảo

Hãng ghi âm Mỹ
Công ty có trụ sở tại thành phố New York
Atlantic Records


title: SM-65B Atlas

text:
SM-65B Atlas, hay Atlas B, còn được định danh là X-12 là một mẫu thử của tên lửa Atlas. Bay thử lần đầu ngày 19 tháng 7 năm 1958, Atlas B là phiên bản đầu tiên của rocket Atlas sử dụng thiết kế tầng và một nửa.

Xem thêm
 SM-65 Atlas

Tham khảo

Rocket và tên lửa
Atlas (rocket family)


title: Lợn rừng Malaysia

text:
Lợn rừng Malaysia hay Lợn rừng Mã Lai (Danh pháp khoa học: Sus scrofa vittatus) là một giống lợn có kích thước tương đối nhỏ mặt ngắn, mỏ dài phân bố tại bán đảo Mã Lai và Indonesia từ đảo Sumatra và Java cho tới phía Đông đảo Komodo Đây là loại lợn có mặt ngắn, lông thưa thớt với vạch trắng trên mõm. Có mặt tại vịnh Malaysia, và Indonesia từ Sumatra và Đông Java đến Komodo. Các loài phụ này có thể là các loài tách biệt nhưng có một số đặc điểm giống các phân loài lợn rừng ở Đông Nam Á.

Đặc điểm
Lợn Mã Lai khi trưởng thành trọng lượng lớn nhưng bụng không to, lưng thẳng, lông màu đen nâu và xám, mỏ dài. Chúng thường thích nghi với môi trường hoang dã và ăn tạp. Thức ăn hàng ngày của chúng có thể tận dụng các loại rau, củ, quả. Lợn rừng Mã Lai một năm đẻ 2 lứa, mỗi lứa 6-7 con, So với các loại gia súc, gia cầm khác thì loại giống heo rừng thuần mua về nuôi không hao hụt số lượng, Nuôi trong vòng 7-8 tháng thì trọng lượng heo rừng có thể đạt 20–25 kg, lợn rừng giống thuần này nuôi trọng lượng trên 10 kg là xuất bán được

Lợn rừng Mã Lai tính tình khá thuần, tuy nhiên chúng là loài hung dữ, không thân thiện với con người và sẽ tấn công khi bị kích động. Ở Mã Lai người ta có thói quen tìm kiếm được vận may bằng cách sờ vào đầu những con lợn rừng xuống kiếm ăn, Những con lợn rừng cũng kén chọn người tiếp cận, những người kém may mắn không thể đến gần được đàn lợn vì chúng sẽ chống lại một cách hung hãn.

Tham khảo
 Hemmer, H. (1990), Domestication: The Decline of Environmental Appreciation, Cambridge University Press, pp. 55–59, ISBN 0521341787
 Groves, C. (2008). Current views on the taxonomy and zoogeography of the genus Sus. pp. 15–29 in Albarella, U., Dobney, K, Ervynck, A. & Rowley-Conwy, P. Eds. (2008). Pigs and Humans: 10,000 Years of Interaction. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-920704-6
 Groves, C. P. et al. 1993. The Eurasian Suids Sus and Babyrousa. In Oliver, W. L. R., ed., Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan, 107-108. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, ISBN 2-8317-0141-4
 Oliver, W. L. R. et al. 1993. The Eurasian Wild Pig (Sus scrofa). In Oliver, W. L. R., ed., Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan, 112-121. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, ISBN 2-8317-0141-4

Chú thích

Lợn rừng
S
Động vật được mô tả năm 1828


title: SM-65A Atlas

text:
SM-65A Atlas, hay Atlas A, còn được định danh là X-11 là mẫu thử kích cỡ thực đầu tiên của tên lửa Atlas, bay lần đầu ngày 11 tháng 6 năm 1957.

Xem thêm
SM-65 Atlas

Tham khảo

Rocket và tên lửa
Atlas (rocket family)


title: Ryan X-13 Vertijet

text:
Ryan X-13 Vertijet (định danh công ty Model 69) là một mẫu máy bay cất hạ cánh thẳng đứng thử nghiệm của Hoa Kỳ trong thập niên 1950.

Tính năng kỹ chiến thuật (X-13)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Google books - Ryan X-13
Ryan X-13 photos at the San Diego Air & Space Museum Archives

X-13
Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1950–1959
Máy bay quân sự
Máy bay thử nghiệm
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay cánh tam giác
Máy bay tailsitter
Máy bay một động cơ phản lực


title: Bell X-14

text:
Bell X-14 (Bell Type 68) là một loại máy bay VTOL thử nghiệm của Hoa Kỳ trong thập niên 1950.

Tính năng kỹ chiến thuật (X-14A)

Xem thêm

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu

 Markman, Steve and William G. Holder. Straight Up: A History of Vertical Flight. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publications, 2000. ISBN 0-7643-1204-9.

X-014
Máy bay NASA
X-14, Bell
Máy bay quân sự
Máy bay thử nghiệm
Máy bay VTOL
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh giữa


title: North American X-15

text:
North American X-15 là một loại máy bay động cơ rocket của Không quân Hoa Kỳ và NASA. X-15 đạt vận tốc và độ cao kỷ lục vào đầu thập niên 1960.

Tính năng kỹ chiến thuật (X-15)

Xem thêm

Tham khảo
Chú thích

Tài liệu

 "SP-2000-4531: American X-Vehicles: An Inventory X-1 to X-50." NASA, June 2003.
 Davies, Mark. The Standard Handbook for Aeronautical and Astronautical Engineers. New York: McGraw-Hill Professional, 2003, First edition 2002. ISBN 978-0-07-136229-0.
  "Flight experience with shock impingement and interference heating on the X-15-2 research airplane 1968." NASA.
 Godwin, Robert, ed. X-15: The NASA Mission Reports. Burlington, Ontario: Apogee Books, 2001. ISBN 1-896522-65-3.
 Hallion, Dr. Richard P. "Saga of the Rocket Ships." AirEnthusiast Six, March–June 1978. Bromley, Kent, UK: Pilot Press Ltd.
 Jenkins, Dennis R. Space Shuttle: The History of the National Space Transportation System: The First 100 Missions, 3rd edition. Stillwater, Minnesota: Voyageur Press, 2001. ISBN 0-9633974-5-1.
 Käsmann, Ferdinand C.W. "Die schnellsten Jets der Welt". Weltrekord-Flugzeuge [World Speed Record Aircraft] (in German). Kolpingring, Germany: Aviatic Verlag, 1999. ISBN 3-925505-26-1.
 "Thermal protection system X-15A-2 Design report." NASA report 1968 (PDF format).
 Thompson, Milton O. and Neil Armstrong. At the Edge of Space: The X-15 Flight Program. Washington, DC: Smithsonian Institution Press, 1992. ISBN 1-56098-107-5.
 Tregaskis, Richard. X-15 Diary: The Story of America's First Space Ship. Lincoln, Nebraska: iUniverse.com, 2000. ISBN 0-595-00250-1.
 United States Air Force Museum Guidebook. Wright-Patterson AFB, Ohio: Air Force Museum Foundation, 1975.
 "X-15 research results with a selected bibliography." NASA report (PDF format).
 "X-15: Extending the Frontiers of Flight."  NASA (PDF format).

Liên kết ngoài

NASA
NASA's X-15 website
X-15 Research Results With a Selected Bibliography (NASA SP-60, 1965)
"Transiting from Air to Space: The North American X-15" (1998)
"Proceedings of the X-15 First Flight 30th Anniversary Celebration, ngày 8 tháng 6 năm 1989"
(PDF) Hypersonics Before the Shuttle: A Concise History of the X-15 Research Airplane (NASA SP-2000-4518, 2000)
Interview with Neil Armstrong about his experience in the X-15
X-15 Hypersonic Research Program (12.15.09)
X-15 photos at Dryden
X-15 movies at Dryden
Interactive X-15 portal by NASA  (uses Macromedia Flash)
Non-NASA
1955 Report No. NA-55-221 X-15 Advanced Research Airplane Design Summary (North American's X-15 proposal)

A Field Guide to American Spacecraft - Locations of X-15 aircraft
unofficial X-15 website
Encyclopedia Astronautica's X-15 chronology
Major Michael Adams Monument
X15 site in French, with detailed flight reports
Aerospace Legacy Foundation
X-15, X-15A-2 • Dimensional references, plans and images (Primary source: NASA Technical Reports)

Máy bay North American Aviation
Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1950–1959
Máy bay quân sự
Máy bay thử nghiệm
Máy bay một động cơ
Máy bay động cơ rocket
Máy bay phản lực
Máy bay cánh giữa
Máy bay không gian
Chương trình X-15


title: Yang Yo-seob

text:
Yang Yo-seob (, sinh ngày 5 tháng 1 năm 1990) là một ca sĩ, diễn viên nhạc kịch và CEO người Hàn Quốc, thành viên của nhóm nhạc nam nổi tiếng BEAST/HIGHLIGHT. Yoseob được mệnh danh là một trong những giọng ca chính xuất sắc nhất tại Hàn Quốc. Anh là cựu thực tập sinh của M - BOAT Ent., JYP Ent., debut dưới trướng CUBE Ent., sau khi hợp đồng kết thúc, anh và bốn thành viên còn lại của BEAST cùng rời đi, thành lập công ty Around Us Ent. để tự quản lý hoạt động của mình.

Tiểu sử
Từ bé Yoseob đã nhận được nhiều lời khen ngợi về giọng hát của mình và nuôi ước mơ trở thành một ca sĩ. Khi học cấp ba, anh đã tham gia vào ban nhạc rock khá nổi tiếng của trường (ca sĩ Lee Seung-gi cũng từng là thành viên của ban nhạc này).

Bắt đầu từ năm thứ ba trung học, Yoseob đã bắt đầu tham gia các buổi thử giọng, anh ra vào nhiều công ty giải trí khác nhau nhưng vẫn không có cơ hội được ra mắt chính thức. Năm 2005, Yoseob trở thành thực tập sinh của JYP, tại đây anh đã lần đầu tiên gặp gỡ hai thành viên cùng nhóm là Lee Gikwang và em út Son Dongwoon. Sau sáu tháng thực tập, JYP thông báo Yoseob bị loại. Yoseob đã khóc rất nhiều vào ngày hôm đó và cả những ngày sau đó nữa, trên đường rời khỏi công ty, Yoseob đã bắt gặp 2AM Jo Kwon và Gikwang, họ đã ôm anh vào lòng và an ủi anh rất lâu.

Anh cũng từng là thực tập sinh của M - BOAT Ent trong nhiều năm. Cùng các thực tập sinh khác, anh đã có nhiều màn trình diễn tại Monday Concert của công ty vào mỗi thứ hai hàng tuần. Anh thường song ca với Daniel, người sau này sẽ trở thành giọng ca chính của nhóm nhạc DALMATIAN. Video dạy tiếng Anh mang tên UCC Star do cả hai tự sản xuất cũng khá phổ biến trên mạng tại thời điểm đó. Người hâm mộ của họ thậm chí đã lập nên một fancafe chính thức mang tên Soulmate để ủng hộ hoạt động của cả hai, khi Daniel trở về Mỹ, Soulmate trở thành fancafe của riêng Yoseob và vẫn hoạt động cho đến ngày nay.

Đang khi Yoseob có ý định từ bỏ con đường ca hát của mình thì người bạn học cùng trường cấp ba, không ai khác đó là Lee Gikwang đã mời anh gia nhập một công ty chỉ mới được thành lập - CUBE Entertainment. Tại CUBE, anh lại lần nữa nhận được thông báo mình bị loại vì lý do ngoại hình không phù hợp với phong cách của nhóm, nhưng may mắn thay, ca sĩ Bi Rain đã nhìn ra năng lực của anh và đề nghị công ty giữ anh lại. Bên cạnh đó, Yoseob đã giới thiệu Jang Hyunseung, người tham gia cùng lớp học nhảy với anh đến thử giọng và nhờ đó Hyunseung trở thành một mẩu của BEAST và Trouble Maker. Ngày 4 tháng 4 năm 2009, Gikwang debut trước tất cả các thành viên khác với vai trò là nghệ sĩ solo, Yoseob cùng với Yoon Doojoon, Yong Junhyung trở thành những backup dancer của Gikwang trong MV và trên sân khấu, sau này khi trả lời phỏng vấn, Yoseob đã thừa nhận đó là khoảng thời gian khó khăn nhất trong sáu năm làm thực tập sinh đầy vất vả của anh.

Sự nghiệp
Ngày 25-11-2012, Yoseob đã phát hành album solo đầu tay là The First Collage. Bài hát chủ đề là "Caffeine" đạt vị trí số một trên nhiều bảng xếp hạng, xuất sắc giành Tripple Crown trên Music Bank. Bài hát đã giúp tài năng ca hát của nam ca sĩ được rộng rãi công chúng công nhận, tên tuổi của anh càng trở nên nổi tiếng tại thời kỳ này.

Cuối năm 2012 - đầu năm 2013, Yoseob trở thành thần tượng đầu tiên làm huấn luyện viên cho chương trình The Voice Kid Hàn Quốc và thành công dẫn dắt học trò của mình, “giọng ca buồn” Kim Myung Joo trở thành quán quân của chương trình.

Ngày 19-02-2018, anh phát hành mini album White, album solo thứ 2 sau 6 năm hoạt động. Ca khúc chủ đề với tên gọi "Where I Am Gone", lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Me Before You (2012) của nữ nhà văn Jojo Moyes. Ca khúc phát hành đã đạt được vị trí số 1 trên MNET và Naver. Ca khúc "Star" trong album cũng dành được nhiếu sự yêu thích của khán giả.

Ngày 9-4-2018, Yoseob trở thành DJ của chương trình Dream Radio cho đến trước khi nhập ngũ. Anh đã nhận được giải thưởng Tân binh hạng mục Radio năm 2018 do đài MBC trao tặng vì đã thực hiện xuất sắc vai trò DJ của mình.

Vào đúng ngày lên đường nhập ngũ, ngày 24-01-2019, Yoseob phát hành đĩa đơn kỹ thuật số 20 Full Moons bao gồm hai bài hát để gửi gắm những lời anh muốn nói đến 4 thành viên cùng nhóm và fan hâm mộ.

Ngày 20-09-2021, sau gần 12 năm debut, Yoseob phát hành full album đầu tiên mang tên Chocolate Box bao gồm 12 bài hát, tên album được đặt dựa trên câu thoại vô cùng ý nghĩa trong bộ phim Forrest Gump: “Mẹ tôi luôn luôn nói: Cuộc sống như một hộp socola. Con sẽ không bao giờ biết mình sẽ lấy được cái gì.” (“My mamma always said, Life was like a box of chocolates. You never know what you are gonna get.”). Ca khúc chủ đề "Brain" đã đạt vị trí cao trên nhiều nền tảng âm nhạc, trụ vững vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Bugs suốt 12 giờ. Chocolate Box cũng là album solo có số lượng bán ra trong tuần đầu tiên cao nhất từ trước đến nay của Yoseob.

Ngày 29-11-2021, Yoseob trở thành người mở màn cho dự án tái hiện lại những kiệt tác của nhạc sĩ Jo Young Soo bằng việc phát hành bản remake ca khúc First Snow, từng được hát bởi nhóm nhạc tiền bối SG Wannabe. Được biết, hitmaker Jo Young Soo đã quyết định mời Yoseob vì màn trình diễn cuối cùng của anh trên sân khấu King of Mask Singer với bài hát cũng mang tên First Snow, ông cũng nhận xét: "Thay vì nói về điểm mạnh của Yoseob thì tôi cho rằng nên nói Yoseob là ca sĩ không có khuyết điểm nào".

King of Mask Singer
Ngày 30-08-2020, Yoseob chính thức hoàn thành quá trình thực hiện nghĩa vụ quân sự của mình. Một tuần sau ngày xuất ngũ, anh xuất hiện trên chương trình King of Mask Singer với vai trò là ca sĩ giấu mặt, tên gọi là "Chú mèo bên bếp lửa" (Fireplace Cat). Anh đã giành chiến thắng 8 lần liên tiếp trong chương trình này, là idol đầu tiên giành được chiến thắng ngay lần đầu tiên tham gia, đứng thứ hai về số lần thắng trong số toàn bộ người chơi và đứng thứ nhất trong số các idol tham gia thi đấu.
Năm 2011, Yoseob gây được nhiều sự chú ý bởi màn trình diễn Mother đầy cảm xúc trên chương trình ca nhạc Immortal Song 2. Năm 2013, nữ ca sĩ opera từng đạt giải Grammy - Jo Sumi đã rất ấn tượng khi xem được màn trình diễn của anh nên đã mời Yoseob hát lại bài Mother một lần nữa và song ca cùng cô tại buổi hòa nhạc Part Concert 'La Fantasia của mình. Năm 2015, Yoseob được nghệ sĩ Jo Sumi mời tham gia vào mini album “DRAW” của cô. Năm 2016, Yoseob lần nữa song ca và còn biểu diễn solo hai ca khúc “The night of 1991” và “When cold night blew” của nghệ sĩ Park Hyo-shin tại buổi hòa nhạc đặc biệt của nghệ sĩ Jo Sumi do Bộ Quốc phòng Hàn Quốc tổ chức. Được biết, Yoseob là thần tượng duy nhất được giọng nữ cao nổi tiếng thế giới này mời hợp tác.

 Đời tư

Anh nhập ngũ vào ngày 24-01-2019, tham gia huấn luyện tại trại huấn luyện tập trung Non-san trong 4 tuần đầu và bắt đầu được đào tạo, phục vụ tại sở cảnh sát Kangdong với tư cách là cảnh sát nghĩa vụ. Ngày 30-9-2020, sau một năm bảy tháng bảy ngày, anh chính thức xuất ngũ.

 Nhạc kịch
Yoseob đã giành được danh hiệu "Ngôi sao nhạc kịch mới nổi" từ giải thưởng Golden Ticket Awards'' năm 2011. Anh cũng thường được mời đóng vai chính trong các vở nhạc kịch.

Nhạc phim

Sáng tác
Ba trong số bốn thành viên của Highlight đều có thể sáng tác nhạc. Trong đó, Yoseob thường xuyên hợp tác viết lời, sáng tác cùng người bạn học cùng cấp ba của mình là Gyuberlake. Yoseob thường  theo đuổi thể loại ballad và có rất nhiều bài hát anh dùng để gửi gắm tâm tư đến người hâm mộ của mình.

Liên kết ngoài
Yoseob trên Twitter
Yoseob trên Instagram

Sinh năm 1990
Ca sĩ K-pop
Ca sĩ tiếng Triều Tiên
Nhân vật còn sống
Người Seoul
Nam thần tượng Hàn Quốc
Tín hữu Kitô giáo Hàn Quốc
Nam ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Tín hữu Tin Lành Hàn Quốc
Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Highlight (nhóm nhạc)


title: Hóa thân (truyện)

text:
Hoá thân () là truyện vừa xuất bản năm 1915 bởi Franz Kafka. Đây được xem là một trong những tác phẩm văn học hư cấu có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất thế kỷ 20 và đã được đưa vào chương trình giảng dạy, nghiên cứu ở nhiều trường đại học ở phương Tây. Hoá thân bắt đầu khi Gregor Samsa, một nhân viên bán hàng, thức dậy và thấy mình đã biến hình thành một sinh vật to lớn, giống như côn trùng. Từ đó, Gregor Samsa phải nỗ lực để thích nghi với hình thù mới và cuộc sống mới là gánh nặng cho gia đình anh - họ vì sự hoá thân này mà chết khiếp và trở nên tàn nhẫn cả với chính người thân của mình. Franz Kafka chưa bao giờ giải thích cho sự hoá thân này, cả ở trong hay ngoài tác phẩm.

Sơ lược cốt truyện

Phần 1
Một hôm, Gregor Samsa - một người bán hàng, thức dậy và thấy mình biến hình thành một con ungeheures Ungeziefer (con bọ khổng lồ). Hãy còn tưởng đây chỉ là một giấc mơ, anh còn nghĩ ngợi về cuộc đời bán hàng thê lương của mình. Khi nhìn lên đồng hồ, anh nhận ra mình đã ngủ quá giờ nên đã lỡ chuyến tàu đi làm vào sáng sớm và suy nghĩ xem việc này sẽ có hậu quả gì. Gregor tức giận và lo lắng khi nhớ đến ông sếp không bao giờ chấp nhận lời giải thích, trình bày từ bất cứ nhân viên nào, bất kể họ có siêng năng đến đâu. Mẹ của Gregor gõ cửa vì con trai bà đi làm muộn hơn thường ngày, và Gregor trả lời mẹ đủ ngắn để  nhận ra rằng giọng anh đã thay đổi kì lạ, nghe the thé như một con bọ. Em gái Grete của anh thì thào qua cánh cửa gọi anh mở cửa nhưng không phản hồi đâm ra lo. Cả nhà tưởng anh bị ốm nên tất cả đều chạy đến cửa phòng anh. Gregor cố gắng ra khỏi giường nhưng không làm sao nhấc được cơ thể theo ý muốn. Trong lúc đó, nhận ra trưởng phòng và thư ký trưởng đã xuất hiện trước phòng anh (vì Gregor không điểm danh như thường lệ),  anh gọi ra rằng anh đang ra mở cửa.

Viên thư ký, thấy câu trả lời trễ nải của Gregor phiền phức, đã cảnh cáo anh hậu quả chuyện nghỉ làm một bữa và năng suất lao động gần đây của anh không như ý. Gregor phản đối và khăng khăng mình sắp ra mở cửa nhưng không ai bên kia cánh cửa hiểu anh nói gì, cho rằng anh đang bị bệnh rất nặng. Họ còn lo sợ đến mức định gọi thợ khóa đến. Cuối cùng, Gregor cũng mở được cánh cửa bằng miệng của mình và rối rít xin lỗi, thầm muốn mọi người không sợ hình dạng hiện giờ của mình.

Tuy nhiên, hoảng sợ bởi hình thù trước mặt họ, mẹ Gregor ngất xỉu, trưởng phòng chạy biến ra khỏi căn hộ. Gregor chạy theo trưởng phòng nhưng cha anh đã dùng gậy và tờ báo cuốn lại để lùa anh lại vào phòng. Sau đó, Gregor đã vô ý làm mình bị thương trên đường lùi vào, cha anh đóng sầm cửa lại. Phần Gregor thì quá kiệt sức nên đã ngủ thiếp đi.

Phần 2
Gregor tỉnh lại và nhận ra có ai đã mang sữa và bánh mì vào phòng mình. Thoạt nhiên anh vui vẻ nhưng nhanh chóng nhận ra mình không còn hứng uống sữa, nhưng lại có thể ăn ngon lành đồ ăn thừa đang ôi thiu đi mà cô em gái mang vào ngày hôm sau. Thế là bắt đầu nếp sinh hoạt mới: cô em đem đồ ăn, Gregor trốn dưới cái ghế dài vì lo hình dạng của mình sẽ làm em gái khiếp sợ. Anh nghe ngóng người nhà mình nói gì qua bức tường, thường là chuyện tiền nong vì Gregor không còn có thể làm việc nuôi họ nữa. Trước đó, Gregor đã quyết tâm gửi em gái đi học violin và định bụng thông báo vào dịp Giáng sinh năm đó, trước khi việc biến thân xảy ra. Tuy vậy, khi "cơn ác mộng" xảy ra anh đã không còn là trụ cột gia đình, ước mơ gửi em đi học đổ vỡ, lại không thể lên tiếng, điều này làm anh không còn nghĩ ngợi được gì nhiều. Mẹ Gregor muốn vào thăm con nhưng cha và em Gregor đã ngăn bà lại vì sợ bà lại ngất xỉu lần nữa.

Gregor càng ngày càng quen với thân hình mới của mình. Anh bắt đầu có sở thích leo tường và trần nhà. Nhận ra sở thích mới của anh trai, Grete quyết định bỏ đi một số đồ đạc và thay đổi nội thất căn phòng để anh mình có thêm không gian leo trèo. Cô và mẹ bắt đầu di chuyển đồ đạc đi nhưng Gregor lại thấy đau khổ vì hành động này. Anh cố cứu lấy bức tranh Venus in Furs trên tường thì mẹ anh khi nhìn thấy anh đang treo lủng lẳng đã ngất lịm. Grete gọi tên Gregor—lần đầu tiên ai đó nói thẳng với anh sau cuộc biến hình. Gregor chạy ra khỏi phòng đi vào bếp. Cha anh ném táo liên hồi vào anh và không may, một trái đã trúng chỗ hiểm trên lưng và dính luôn ở đó, khiến Gregor tê liệt suốt một tháng và khiến anh bị chấn thương vĩnh viễn. Gregor quay về phòng mình trong trạng thái bị thương nặng.

Phần 3
Một buổi tối nọ, bà lao công đã để cửa phòng Gregor mở trong khi những người khách trọ đang ngồi trong phòng khách. Grete được mời chơi đàn violin cho họ, còn Gregor thường tránh gặp mặt với bất cứ ai trong căn hộ thì hôm nay bò ra để nghe em gái đàn. Những người khách trọ sau khi đã biết tay nghề Grete trở nên thất vọng nhưng Gregor thì vẫn chăm chú lắng nghe. Một người khách phát hiện Gregor và tất cả khách đều hoảng hốt. Cha của Gregor cố lùa những vị khách về phòng mình nhưng ba người khách đều phản đối, đoạn tuyên bố họ sẽ chuyển ra ngoài ngay mà không trả tiền trọ vì điều kiện căn hộ quá tồi tàn.

Grete, lúc này đã phát nản chuyện chăm sóc ông anh dị hợm của mình, chợt nhận ra sự tồn tại của Gregor đã thành gánh nặng cho tất cả mọi người trong gia đình. Cô nói cha mẹ mình phải làm sao bỏ cái của nợ là Gregor đi, bằng không tất cả đều sẽ không được yên ổn. Người cha đồng ý, mong Gregor hiểu cho họ và hy vọng anh sẽ tự mình ra đi. Gregor thực chất hiểu tất cả và từ từ quay về phòng mình. Rồi từ đó, quyết tâm cứu rỗi gia đình mình, Gregor đã trút hơi thở cuối cùng.

Khi phát hiện ra Gregor đã chết, cả gia đình ai nấy đều thấy nhẹ nhõm. Người cha đuổi đám khách trọ ra, nhân tiện sa thải luôn bà lao công - người đã thủ tiêu xác của Gregor. Cả nhà họ bắt chuyến xe về đồng quê chơi, và trên đường họ bàn bạc chuyện tiền nong. Họ quyết định dọn đến ở một căn hộ nhỏ hơn để tiết kiệm tiền, vì họ không thể làm vậy khi Gregor còn sống. Trong chuyến đi ngắn ngủi này, ông bà Samsa nhận ra cô con gái Grete của mình, dù khó khăn gian khổ, đã trưởng thành thành một cô gái xinh đẹp. Họ còn nghĩ đến việc chọn chồng cho cô.

Nhân vật

Gregor Samsa
Gregor là nhân vật chính của truyện. Anh làm nghề bán hàng để nuôi gia đình. Sáng một ngày nọ, Gregor đã biến thân thành một con bọ. Sau khi biến hình, Gregor không còn khả năng lao động, buộc các thành viên khác phải tự thân làm việc.

Cái tên "Gregor Samsa" xuất phát từ những tác phẩm văn học mà Kafka từng đọc. Truyện chàng trai trẻ Renate Fuchs của nhà văn Đức-Do Thái Jakob Wassermann (1873–1934) là chính một kiểu người như Gregor Samsa. Tác giả Leopold von Sacher-Masoch cũng có tầm ảnh hưởng đến Kafka. Trong truyện Venus in Furs của ông, có lúc mà nhân vật chính phải sử dụng tên Gregor. Trong Hoá thân, Venus in Furs xuất hiện dưới hình thức là một bức tranh Gregor Samsa treo trên tường phòng ngủ. Chữ "Samsa" cũng giống "Kafka" về cách cấu tạo nguyên âm - phụ âm (chữ S đứng thứ nhất và bốn trong "Samsa", giống như chữ K trong Kafka; ở hai chữ, chữ A cùng đứng vị trí thứ hai và năm)<ref>[http://www.amrep.org Ryan McKittrick speaks with director Dominique Serrand and Gideon Lester about Amerika]</ref>

Grete Samsa
Grete là em gái của Gregor Samsa. Cô trở thành người săn sóc anh trai mình sau khi anh bị biến thân thành bọ. Khi Gregor còn là con người, hai anh em rất gần gũi, quan tâm yêu thương nhau. Sau khi Gregor biến thân, tình anh em nhanh chóng phai nhoà. Thoạt đầu, Grete còn tình nguyện săn sóc anh trai và lau dọn phòng cho anh, nhưng về sau, càng ngày cô càng kinh tởm hình thù của anh trai và chỉ mong rời phòng Gregor cho nhanh vì ghê sợ.

Cô có ước mơ được đi học ở nhạc viện, ước mơ mà Gregor đã định biến nó hành hiện thức. Gregor còn định tuyên bố dự định của mình vào hôm Giáng sinh. Khi Gregor không còn đi làm nữa, cô bắt đầu làm công việc bán hàng.

Ông Samsa
Ông Samsa là cha của Gregor và Grete. Sau khi Gregor biến thân và không còn khả năng chu cấp cho gia đình, ông phải trở lại làm việc để phụ giúp gia đình. Thái độ của ông đối với con trai vô cùng tàn nhẫn: ông khinh rẻ, thô bạo với Gregor và thậm chí, có thể là sợ hãi anh. Ông Samsa được cho là dựa trên hình mẫu cha của Kafka.
Bà Samsa
Bà Samsa là mẹ của Gregor và Grete. Thoạt đầu bà bị choáng váng trước sự biến hình của Gregor. Dẫu vậy, bà vẫn muốn vào phòng con trai song hoá ra nó lại vượt quá sức chịu đựng của bà. Thái độ của bà là sự mâu thuẫn giữa bản năng làm mẹ, sự cảm thông cho con và nỗi sợ hãi, ghê sợ hình hài mới của Gregor Samsa.

 Dịch thuật

Các dịch giả thường dịch từ Ungeziefer là côn trùng, nhưng thực ra không hẳn vậy. Trong nhóm tiếng Đức Cao Trung, Ungeziefer có nghĩa là "con vật chưa thanh tẩy, không hợp để hiến tế". và tục được dùng với nghĩa là bọ – một từ chung chung, không mang tính học thuật như côn trùng. Kafka không có ý cho Gregor là một con gì cụ thể, thay vào đó, chỉ muốn truyền tải nỗi khiếp sợ của Gregor trước sự biến thân của mình.

Tuy vậy trong lá thư gửi nhà xuất bản của mình ngày 25 tháng 10 năm 1915 bày tỏ mối quan ngại về hình bìa cho ấn bản đầu tiên, Kafka đã sử dụng từ "côn trùng".
"Không nên vẽ con côn trùng vào. Thậm chí không được cho ai thấy nó từ xa."Ungeziefer có lúc được dịch là "gián", "bọ hung", "bọ cánh cứng", và nhiều từ chuyên biệt khác. Từ "bọ hung" (Mistkäfer) thực chất được bà lao công sử dụng ở gần cuối truyện nhưng không xuất hiện trong lời dẫn. Ungeziefer ám chỉ sự cách biệt giữa Gregor và môi trường quanh anh: anh không sạch sẽ, nên anh phải bị cách ly.

Vladimir Nabokov, nhà văn, nhà phê bình văn học đồng thời cũng là một người nghiên cứu bướm, khẳng định Gregor Samsa không phải là một con gián, mà là một con bọ có cánh dưới lớp vỏ và có khả năng bay. Nabokov đã vẽ phác hoạ với ghi chú "chỉ dài hơn ba feet" ở trang đầu cuốn sách giảng dạy tiếng Anh của mình. Trong phần ghi chú về bài giảng đi kèm, Nabokov thảo luận Gregor đã bị biến hình thành con côn trùng nào và kết luận "Gregor chính xác ra không phải một con bọ hung. Anh ta chỉ là một con bọ cánh cứng lớn thôi."

Các chủ đề chính
Sự chế ngự của đồng tiền
Trước khi biến thân, Gregor là người duy nhất lao động và kiếm tiền nuôi cả nhà. Gia đình anh không thực sự xem anh là thành viên mà giống như nguồn thu nhập hơn. Khi Gregor không còn khả năng lao động, cả gia đình nháo nhào và gần như không còn chút tôn trọng nào dành cho anh bất chấp việc anh đã từng làm việc cật lực để chu cấp cho họ. Và như thế, anh bị khinh rẻ, đối xử thô bạo và bị bỏ mặc. Khi nhà Samsa bắt đầu làm việc, họ khó để liên lạc với nhau hơn. Họ ăn tối trong im lặng và cãi vã nhau chuyện tiền nong. Điểm mấu chốt ở đây là, những mệt mỏi từ công việc cộng với việc con người chỉ được coi trọng khi họ làm ra tiền khiến cho ai lao động cũng trở nên xa cách và khó lòng thiết lập quan hệ với người khác.
Nghĩa vụ với gia đình
Gregor căm ghét công việc của mình nhưng vẫn làm vì nghĩa vụ với gia đình. Sau khi Gregor biến thân, gia đình anh chỉ chăm sóc anh cầm chừng, đủ để anh còn sống và nhốt anh trong phòng. Nhưng đến cuối cùng, phòng anh chẳng ai chịu dọn và cô em gái thậm chí không quan tâm đến việc đem gì cho anh trai ăn, làm cốt để cho xong "nghĩa vụ". Khi không thể chịu đựng hơn nữa, cô tuyên bố gia đình đã làm xong nghĩa vụ với Gregor, do đó nên tống khứ anh đi.
Sự xa lạ
Trước khi biến thân, Gregor xa lạ với công việc, nhân cách, gia đình và cả cơ thể của mình (hầu như không nhận ra bản thân đã biến hình). Cuối cùng, việc quan tâm gia đình mình cũng trở thành thứ gì đó xa lạ với Gregor. Sau khi biến thân, Gregor cảm thấy lạc lõng trong căn phòng mình và thế giới xung quanh. Vì thế, anh không còn thấy được con phố ngoài cửa sổ. Hoá thân'' đã chỉ ra sự xa lạ, lạc lõng do trật tự xã hội hiện đại đem đến.

Cảm giác tội lỗi
Cảm giác tội lỗi là cảm giác rõ ràng nhất ở Gregor. Khi không còn lao động được thì dù không phải lỗi của anh, anh cảm thấy tội lỗi mỗi khi gia đình nhắc đến tiền và đau đớn khi mình đã không còn có thể chu cấp cho họ. Đến cuối truyện, anh chết cũng chỉ vì thấy tội lỗi vì mình là gánh nặng cho gia đình.

Cầm tù và giải thoát
Gregor vì muốn trả hết nợ cho gia đình mà làm việc, nhưng anh có mơ đến một ngày nợ trả hết, còn anh thì nghỉ công việc đáng ghét. Việc hoá thân hoá ra lại là phương tiện giải thoát anh khỏi công việc. Nhưng sự giải thoát này cũng không đem lại tự do cho Gregor. Trước anh bị cầm tù bởi công việc, sau thì bị cầm tù trong phòng bởi chính gia đình mình. Anh luôn là một tên nô lệ không hơn không kém. Thứ thực sự giải thoát anh hoá ra lại chính là cái chết.

Đánh mất nhân dạng
Trong căn phòng chỉ có một mình, Gregor cố gắng tìm lại nhân dạng mình đã đánh mất khi sống hoàn toàn cho người khác và bỏ mặc bản thân. Tuy vậy, anh không thể chạy trốn khỏi thứ mà anh xem là nghĩa vụ với gia đình, và do đó, dốc hết sức để không gây phiền toái cho gia đình. Dù những suy nghĩ của anh đã thấp thoáng sự oán trách cách gia đình đối xử anh, anh cũng không cho phép mình nhận ra điều đó. Ở chương cuối, cuối cùng anh đã tự nhận ra rằng gia đình đã bỏ rơi anh, điều mà anh luôn phủ nhận trước đó. Quá trình tìm kiếm nhân dạng của Gregor là vô vọng vì ngay từ đầu, anh không hề có nhân dạng nào cả. Khi nghe em gái đàn và nhớ lại ước mơ ngày xưa, anh được gợi nhắc lại tình yêu dành cho gia đình mình. Tình yêu ấy, cùng sự tự do, là những gì Gregor cần để xác lập lại danh tính của mình.

Chuyển thể

Ghi chú

Liên kết ngoài

Bản điện tử
 Die Verwandlung  tại DigBib.org (text, pdf, HTML)
 The Metamorphosis , chuyển ngữ năm 2009 bởi Ian Johnston, đại học Malaspina, Nanaimo, BC
 , chuyển ngữ bởi David Wyllie
The Metamorphosis ở LibriVox (sách nói, bản dịch của Ian Johnston)
 Bài giảng về Hoá thân của Vladimir Nabokov

Bình luận
 Bài học về những khó khăn gặp phải khi chuyển ngữ câu chuyện sang tiếng Anh

Franz Kafka
Tiểu thuyết năm 1915
Tiểu thuyết hiện đại


title: Dương Quân (nhà thơ)

text:
Dương Quân - Nhà thơ trào phúng. Tên thật là Dương Tự Cường. Ông sinh ngày 8 tháng 8 năm 1926 (Bính Dần) tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Mất ngày 3 tháng 7 năm 1985 (Ất Sửu) tại Hà Nội.

Bút danh
Giải thích lấy tên Dương Quân (君), ông bảo chỉ có nghĩa anh chàng họ Dương (楊). Ông còn tâm đắc chữ quân (筠) trong tiếng Hán có nghĩa là cây tre, cật tre già. Ông còn nhiều bút danh khác như: Thanh Điểu, Dương Mạnh, Hoàng Dương, Chính Tâm, Tùng Tiết, Tân Sơn...

Gia đình và cuộc đời

Ông là út trong gia đình có hai anh em. Dương Hành Kiện người anh ruột về sau này nguyên là phó chánh án Tòa án nhân dân thành phố Vinh- Nghệ An thập niên 1965-1975. Cha ông, một nho sĩ nghèo vừa dạy học, vừa bốc thuốc mất lúc ông còn nhỏ. Bà mẹ trẻ ngoài hai mươi tuổi góa chồng sớm ở vậy nuôi con ăn học. Sinh vào buổi thời tàn của nho học nhưng lại theo đòi Hán học, thông chữ Hán và thạo cả tiếng Pháp, Dương Quân là cháu bên nội của nhà thơ nổi tiếng Long Sơn - Dương Tri Tản và là chắt bên ngoại của tiến sĩ Đông Các đại học sĩ Hồ Sĩ Dương. Sớm tiếp thu cái gien văn chương của tổ tiên mình nên mới mười một tuổi ông đã tập làm thơ và tham gia nhóm Thiếu niên Ái hữu trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương.

Trước Cách mạng tháng Tám, ông tham gia phong trào Việt Minh bí mật ở xã và huyện nhà. Tham gia khởi nghĩa, gia nhập Thanh niên rồi tham gia Cách mạng tháng 8 năm 1945, Xung phong đi bộ đội, sau đó chuyển sang làm việc ở công an huyện Quỳnh Lưu. Ở cương vị công tác nào thì ông cũng vẫn làm thơ. Năm 1953 xảy ra vụ Cải cách ruộng đất tại miền Bắc Việt Nam, gia đình ông bị quy oan địa chủ và một kẻ xấu vu cho ông từng tham gia Đại Việt, một tổ chức phản động thời Nhật thuộc, tuy gia đình ông những năm 1930 đã hăng hái tham gia cách mạng ủng hộ phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Năm 1955 ông phẫn nộ bỏ ra Hà Nội. Không đủ tiền lộ phí ông đi bộ, dọc đường làm thuê. Ông lên Đại Từ (Thái Nguyên) rồi Tuyên Quang tìm việc làm... Quay về Hà Nội lúc đó vừa mới giải phóng, ông đi bổ củi thuê, đi bán sách, bán báo ở Chợ giời, Phố Huế, Hai Bà Trưng...

Sau khi tốt nghiệp khoa báo chí, đầu năm 1959 ông được giới thiệu vào làm phóng viên báo Lao động và bỉnh bút cho tờ báo lâu năm nhất, cũng là lớn nhất này tới lúc giã từ cuộc đời.

Thời gian tại báo Lao động

Ông sống ngang tàng, khí khái, thích tự do, không tham gia bất cứ hội đoàn, đảng phái nào. Lương ông thấp lắm, đến lúc nhắm mắt xuôi tay mới ở mức "cán sự 2". Sau nhà thơ trào phúng Huyền Thanh, ông phụ trách chuyên mục thơ trào phúng châm biếm, và đây cũng là mảng đề tài mà ông gắn bó sáng tác trong suốt quãng đời cầm bút gian khó của mình, gian khó là vì thời ông viết chống tham nhũng, tham ô, hối lộ, quan liêu, cửa quyền, móc ngoặc, chống bệnh thành tích, huênh hoang phô trương, làm láo báo cáo hay không phải dễ dàng...

Sau khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam không thiếu những nhà thơ cùng thời viết ra chỉ để tung hứng chứ không dễ viết hết gan ruột của mình, thì lúc đó những bài thơ châm biếm phê phán nội bộ của ông viết ra kiên quyết không thỏa hiệp. Ông dũng cảm vạch trần chân tướng, bộ mặt, lòng dạ mưu mô xảo quyệt của những ông quan tham thời hiện đại như bài: "Ông đấm rồi ông lại xoa" báo Văn Nghệ tháng 8/1983. Phanh phui phơi bày đầy đủ những xấu xa, thối nát, ung nhọt, bệnh hoạn của một xã hội mà mọi giá trị văn hóa, nhân phẩm đang có nguy cơ rơi xuống vực thẳm. Hơn 500 bài thơ trào phúng châm biếm của ông được trình làng trên nhiều tờ báo ngoài Bắc trong Nam, Trung ương và địa phương như báo Lao động, Văn Nghệ, Nhân dân, Độc Lập, Báo Đại Đoàn Kết, Hà Nội mới, Thương Nghiệp, Sài Gòn Giải Phóng, Công nhân Giải Phóng... đã minh chứng điều đó. Ngoài ra ông còn cộng tác với nhiều nhà xuất bản, tạp chí, Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội. Có thể nói ông là cây bút viết thành công khá sớm ở thể loại chống tiêu cực này. Dù khả năng của ông còn viết được mạnh hơn thế, song tiếc rằng lúc đó sự kiểm duyệt báo chí gắt gao, bài vở bị cắt xén thêm bớt một cách tùy tiện, vô tội vạ, chỉ cho phép tác giả viết trong khuôn mẫu hạn định nên thơ ông chưa phát huy được hết sở trường của mình. Điển hình như bài thơ thứ 500 mang tên "Chuột và mèo" có minh họa của Bùi Xuân Phái đăng trên báo Lao động số xuân Giáp Tý (1984) đã từng bị công an văn hóa đến tòa soạn chất vấn.

Sau chuyến công tác vào Nam mùa hạ năm 1985, ông bất ngờ qua đời vì bạo bệnh???

Phong cách thơ

Thơ ông ngôn ngữ mộc mạc, bình dân, dí dỏm, hài hước, rõ ràng và thông hoạt. Nhuần nhuyễn ca dao tục ngữ. Trong những bài thơ châm biếm thói hư tật xấu của xã hội, xảo quyệt thủ đoạn của những ông quan tham. Ông sử dụng câu từ mạnh bạo, dứt khoát. Ngòi bút châm của ông sắc nhọn. Ông có tài lẩy Kiều và tập Kiều vào trong thơ của mình. Thơ ông có duyên, cái duyên châm biếm từ bên trong mà người đọc bật cười và đồng ý với vấn đề ông đặt ra chứ không đơn thuần ở chữ nghĩa hay vần điệu.

Lá rụng về cội

Ông mất tại nhà riêng khu tập thể Khương Thượng, Quận Đống Đa, Hà Nội trong cảnh bần hàn neo túng. Giống như khi ông sống cũng cảnh neo túng bần hàn. Suốt đời ông chưa đi hết bậc lương "cán sự". Gia đình, người thân, bạn bè đưa ông trở về nằm trên quê hương làng Quỳnh, tên gọi tắt làng Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An, một làng quê nghèo, nhỏ bé mà hiếu học. Mảnh đất ấy hàn sĩ nhiều hơn trọc phú, trong mộ địa họ Dương. Bên ông còn có bà Hoàng Thị Huê người vợ thủy chung theo ông suốt đời nhẫn nhục chịu đựng chia sẻ cùng ông những năm tháng dài cay cực nhất vì một thời sống và viết không đơn giản của ông. Vợ ông là con gái nhà cách mạng kháng chiến chống Pháp, liệt sĩ - Hoàng Văn Hợp, người dẫn đầu phong trào khởi nghĩa Xô-Viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931 nổi tiếng.

Tác phẩm
Cô gái trên đồi chè (8/1963)- nhà xuất bản Phổ Thông - thơ
Chuyến bè xuôi (9/1964)- nhà xuất bản Phổ Thông - thơ
Hơn 500 bài thơ trào phúng - châm biếm rải rác trên các tạp chí, báo Trung ương và địa phương
Trên đe dưới búa - (1970) - nhà xuất bản Phổ Thông - thơ trào phúng (in chung cùng nhiều tác giả khác)
Thơ Dương Quân (6/1992) - nhà xuất bản Văn học - thơ trào phúng (xuất bản nhiều năm sau khi ông mất)

Giải thưởng
Giải thưởng thơ trào phúng Hà Nội 1962-1963
Giải thưởng thơ trào phúng Văn Nghệ 1982-1983
Và nhiều giải thưởng thơ trào phúng lẻ tẻ khác...

Những con số 6 đi theo đời ông

16 tuổi ông đã có bài thơ "Tự vịnh". Nhưng hãy bắt đầu năm sinh 1926. Năm 1956 ông dung thân tại đất Hà thành và quyết định lấy nơi đây là nơi "dụng võ" của mình. Ông thuê nhà ở số 6 phố 325 nay là phố Thể Giao (quận Hai Bà Trưng). Chuyển về tập thể Nhà hát Nhân dân 91 phố Trần Hưng Đạo (Quận Hoàn Kiếm) nay là Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội ông ở phòng 56. Chuyển về ở khu tập thể Khương Thượng (Quận Đống Đa) ông ở nhà A8 phòng 46. Năm 36 tuổi được nhận giải thưởng thơ trào phúng của Hà Nội 1962-1963. Năm 56 tuổi được nhận giải thưởng thơ trào phúng Văn Nghệ 1982-1983. Kể từ khi chính thức cầm bút viết cho tờ Lao động phải tới 16 năm sau ông mới được cất nhắc lên một thang lương "cán sự". Tháng 4 năm 1984 khi đưa tang bà Nguyễn Thị Thảo, vợ nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu ra nằm ở khu A nghĩa trang Văn Điển ông đứng nhìn trời mây, thổ địa rồi đưa tay chỉ về một khu đất trống đầy nắng nói với mọi người: Khi nào chết chắc mình sẽ nằm chỗ đó. Không ngờ một năm sau ông lìa đời người ta táng ông đúng vào khu đất ông chỉ chỗ đó - khu mộ 16. Giỗ ông con cháu thắp hương không quên nhằm vào âm lịch tháng 5 ngày 16.

Tâm tư
Tự nhạo:

Mượn một câu của thi hào Nguyễn Du trong bài Độc Tiểu Thanh ký ông viết:
{|align=center
|
Bất tri nhất bách dư niên hậu.
 Thiên hạ hà nhân tiếu Tự Cường.

Tạm dịch:

Một trăm năm nữa ai người.Sống trong thiên hạ giễu cười chàng Dương.|}
Tự nhận:

Ý nguyện:

Tri ân:"Kính tặng tất cả bà con cô bác, bạn hữu xa gần đã giúp đỡ về tinh thần và vật chất cho tôi trên con đường sự nghiệp sáng tác văn thơ:

Câu nói:

Bạn bè nhận xét

Thuở ông còn sống Hồ Mậu Đường người bạn thân viết tặng ông hai câu:

Thi sĩ Phan Khắc Khoan bậc đàn anh khi nghe tin ông mất đã khóc ông bài thơ "Thành thực và thân mến viếng hương hồn Dương Quân" có đoạn:
{|align=center |

Nhận xét của nhà thơ Hoàng Trung Thông:

 "Những bài thơ tập Kiều, lẩy Kiều của Dương Quân đề cập nhiều mặt của cuộc sống. Chúng ta quý trọng ngòi bút đó như con ong hút mật, như con tằm nhả tơ. Và cũng có thể nói đó là mật thật, tơ thật. Nhưng giá như anh để thời gian nhiều nghiền ngẫm thêm, trau chuốt lời chữ thêm thì hiệu quả của những bài thơ sẽ còn có chất nổ mạnh hơn. Trong những bài thơ tập Kiều, lẩy Kiều của anh, sự trùng lập hơi nhiều. Dương Quân là cây bút trào phúng sắc sảo, mặc dù anh nặng về châm biếm hơn là gây cười."

Nhà thơ, nhà dịch thuật Ngô Linh Ngọc viết:

 "Hơn năm trăm bài thơ trào phúng của Dương Quân có gần đầy đủ trong những cuốn sổ của anh ghi lại, chỉ một mực yêu đời. Để cười cho thật "trúng" và thật "đúng". Dương Quân đã rất cố gắng và "dũng cảm". Dương Quân, cây bút trào phúng đầy chất trữ tình, 59 tuổi đã chết đi. Với đòi hỏi của nghề thơ trào phúng, tuổi ấy vẫn còn là chết trẻ! Tiếc biết bao!"

"Nhớ Dương Quân" của Nhà văn Hoàng Tiến:

 "Người làm thơ trào phúng là đặt mình vào một địa bàn hoạt động đầy những chông gai. Phải có dũng khí lớn. Nhất là một thời người ta đưa ra luận điểm "Xã hội Chủ nghĩa không có bi kịch"(!). Rất tiếc Dương Quân đã đi sớm. Nếu không, ở giai đoạn đổi mới này, ngòi bút của anh chắc sẽ có nhiều hữu ích."

Cũng vẫn Hoàng Tiến trong bài "Nhớ Dương Quân" kể lại:"Dương Quân từng dịch Thanh Hiên thi tập có bài thơ "Đối tửu" của Nguyễn Du đến nhà tặng bậc thầy Đặng Thai Mai trong một dịp sinh nhật thẩy, thơ có câu:

Giáo sư họ Đặng khen trả nhuận bút 1000 Đồng một câu. (Một nghìn đồng mấy mươi năm trước to lắm).

Hoàng Tiến trong một bài khác:"Cái dũng của người viết trào phúng". Những bài thơ hay nhất của Dương Quân hình như lại ở ngoài con số năm trăm bài đã in. Ở đây tác giả không phải ngó trước, ngó sau gò cương kìm hãm tứ thơ, che chắn cho thật kín võ trước khi ra chiêu. Ở đây tác giả tung chân vung tay ra những đòn hữu chiêu và vô chiêu một cách thoải mái tự tin. Xin trích một bài của Dương Quân để minh chứng: - Mừng thọ ông Hoàng Văn Hoan nhân dịp 70 tuổi.(Xem mục: Một vài bài thơ)

Nhà thơ Thái Giang nhận xét:

"Anh viết cần cù, đều dặn và khá "hóm", khá sắc sảo. Mới hôm qua "cái ô", hôm nay đã "cổng hậu" và ngày mai là "trù dập", "điên đảo - đảo điên ". Anh đi nhiều, hiểu nhiều. Giữa phố phường,phồn hoa, hay nơi thâm sơn cùng cốc ở đâu Dương Quân đến với cái xe đạp cọc cạch, bộ quần áo vải bộ đội, cái bánh mì khô trong túi dết- anh đều phát hiện ra "những điều trông thấy mà đau đớn lòng". Và lúc nào đó, giữa chén rượu nhạt, đêm dài trong căn nhà trống- thơ anh bật ra: không khoan nhượng! Anh là nhà thơ trào phúng thuộc về nhân dân, về người thợ. Dễ hiểu thôi, vì Dương Quân từ trong đám người lao khổ ấy bước ra và đứng thẳng, ngẩng đầu với vần thơ độc đáo "cười cợt mà chảy nước mắt của mình.

Có hai người làm việc cùng ông gắn bó lâu năm nhất là nhà văn, nhà báo, Tổng biên tập báo Nhà báo & Công luận Trần Đức Chính và nhà báo cự phách Nguyễn An Định biết khá nhiều chuyện về ông.

Trong bài: Ông "một trong sáu" mà theo Trần Đức Chính thì Dương Quân là nhà thơ đả kích thành công khá sớm trong lĩnh vực châm biếm nội bộ.

Còn Nguyễn An Định trong hai bài "Nhớ Dương Quân" cũng như "Thương nhớ một thời gian khó" ngậm ngùi: Dương Quân là nhà thơ trào phúng tài hoa và cũng là nhà báo nghèo nhất. Tuy vậy, những giai thoại về anh tôi tin lớp trẻ sẽ còn "nức nở" nhiều...

Bài:"Một thể loại, một đội ngũ" của nhà văn Ân Nhu viết về đội ngũ thơ trào phúng mà một trong những đại diện tiêu biểu đó là Dương Quân cây bút trào phúng mạnh mẽ và mang nhiều khởi sắc.

Một vài bài thơ
{|align=center |

*Hoan - Hoàng Văn Hoan (1905-1991) nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó chủ tịch Quốc hội cư trú chính trị tại Trung Quốc tháng 7/1979.

**Tân - Hoàng Nhật Tân (1926-2014) con trai Hoàng Văn Hoan - bút danh Thanh Đạm, Hoàng Thanh Đạm nhà nghiên cứu sử học và dịch giả.

Một sự ngộ nhận thành giai thoại
Thời chiến tranh 1965 - 1975 độc giả thường hay bị nhầm lẫn giữa hai cái tên Xích Điểu và Thanh Điểu ký dưới các bài thơ đả kích, châm biếm. Việc này làm cho nhà thơ trào phúng Xích Điểu (Nguyễn Văn Tước) khó chịu không vui. Lúc đó Xích Điểu đương chức Phó tổng thư ký Hội Nhà báo Việt Nam và nổi tiếng với các tiểu phẩm cuối tuần đả kích Mỹ - Ngụy trên Đài Tiếng nói Việt Nam cùng các bài thơ đả kích Mỹ - Ngụy ở báo chí Trung ương, địa phương. Biết Thanh Điểu cũng là bút danh của Dương Quân (Dương Tự Cường). Ông đợi sẽ có dịp gặp Dương Quân để hỏi chuyện. Lần ấy Dương Quân tới tòa soạn Báo Nhân dân 71 phố Hàng Trống có việc thì gặp Xích Điểu cũng ở đó. Xích Điểu hỏi ngay vì sao anh lại lấy thêm bút danh Thanh Điểu. Ông đọc được ý nghĩ và nỗi niềm của Xích Điểu, Thanh Điểu húng hắng một câu xuất kỳ bất ý thay cho trả lời:

Xích Điểu không dám hỏi thêm nữa. Ông muốn nhắc nhở Xích Điểu (con chim đỏ) chỉ chuyên đả kích Mỹ-Ngụy thôi, thơ vô thưởng, vô phạt. Còn Thanh Điểu (con chim xanh) khác đấy. Nhiều năm sau câu thơ này của Dương Quân đã trở thành "giai thoại".

Chú thích

Tham khảo

Nhà thơ Việt Nam
Sinh năm 1926
Mất năm 1985
Người Nghệ An
Sinh tại Nghệ An


title: Lợn rừng Bắc Trung Hoa

text:
Lợn rừng Trung Hoa hay lợn rừng Bắc Trung Hoa (Danh pháp khoa học: Sus scrofa moupinensis) là một phân loài lợn rừng có ở Việt Nam, Tứ Xuyên, bờ biển Trung Quốc. Hiện nay có rất nhiều ghi nhận chỉ về sự đa dạng của các cá thể lợn trong phân loài này, hiện nay sự đa dạng này chưa được công nhận nhưng có thể những nhóm đa dạng này có thể là một phân loài riêng biệt

Tại Việt Nam có Lợn rừng Việt Nam hay heo rừng Việt Nam là một giống lợn rừng phân bố tại Việt Nam, chúng thuộc nhóm lợn rừng Trung Quốc. Lợn rừng Việt Nam sống rất nhiều ở các vùng sinh thái khác nhau trong đó các loại lợn rừng vùng Đông Nam Bộ, miền Bắc và Lào có thể là một. Ngày trước tại Đà Lạt, lợn rừng có hai loại một loại có ít lông, thường thấy ở độ cao 1.000m và một loại hai bên má có những vạch màu trắng, nặng 150 kg hay hơn nữa.

Hiện nay, giống lợn này đang được thuần hóa và lai giống phục vụ cho hoạt động chăn nuôi và chúng thường có hai nhóm giống: Nhóm giống mặt dài và nhóm giống mặt ngắn, đến nay theo xuất xứ có bốn loại lợn rừng được nuôi:
 Lợn rừng Việt miền Bắc được nuôi tại Ba Vì, Hà Nội
 Lợn rừng Phú Yên nuôi tại trang trại động vật quý hiếm Hòa Khánh, Khánh Hòa
 Lợn rừng Cát Tiên nuôi tại trang trại ở Cần Giuộc, Long An và Đồng Nai
 Lợn rừng Bình Phước ở vùng Miền Đông Nam Bộ
Bên cạnh đó, còn có các loại lợn lai mang máu lợn rừng vì trong tự nhiên tại các bản làng dọc miền núi phía Bắc như Lai Châu, Hà Giang và ở dãy Trường Sơn như Thanh Hoá, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, vùng Bình Phước đều có con lai do người dân nuôi thả lợn nhà vào rừng và xảy ra giao phối giữa lợn rừng với lợn nhà và ngày nay ở Việt Nam có mô hình nuôi lợn rừng đạt hiệu quả kinh tế..

Đặc điểm

Đây là loại lợn sống ở rừng rất hung giữ và khó thuần hóa. Lợn rừng Việt Nam thuần chủng có thân hình cân đối, nhanh nhẹn, di chuyển linh hoạt, mình hơi gầy, dài đòn, lưng thẳng, bụng thon, chân dài, nhỏ và móng nhọn, cổ dài, đầu nhỏ, mõm dài và nhọn, tai nhỏ vểnh và thính, mũi rất thính và khỏe, da lông màu hung nâu, hung đen hay xám đen, một gốc chân lông có ba ngọn, lông dọc theo sống lưng và cổ dày, dài và cứng hơn. Vai chúng thường cao hơn mông, đuôi nhỏ, ngắn, chỉ dài đến khoeo. Con đực có răng nanh phát triển, con cái có 2 dãy vú, mỗi dãy 5 núm vú phát triển và nổi rõ

Một số con có mõm dài, có da dày, lông nâu bạc, lúc nhỏ có sọc dưa, chân cao, có lông bờm, thân mảnh, ở tuổi trưởng thành lợn rừng có răng nanh, ba lông chụm. Chúng có sọc vàng hơn, lông lơ phơ, mọc thẳng đứng, tai nhọn bé như tai chuột, thân lép, mông tóp, chân cao, móng chân chụm. Khi trưởng thành lợn rừng Việt Nam còn có thêm đặc điểm mới là lông bờm phát triển hơn, lông cứng, dựng đứng. Thịt của lợn rừng Việt hầu như không có mỡ lưng, ít mỡ và đặc biệt là thịt rất thơm ngon bổ dưỡng.

Loại lợn rừng ở Tây Yên Tử được gọi là con quái vật của rừng già, chúng sống ở nơi có những rừng tre trúc rất lớn, thức ăn bổ dưỡng là măng có quanh năm, nên giống lợn rừng ở đây to lớn, hung dữ lạ lùng. Các thợ săn tại khu vực này săn được những con lợn rừng nặng đến cả tạ, nanh dài đến gang và cũng không ít người mang thương tật nặng vì loài vật này. Một con lợn khoảng 123 kg nếu bán nguyên con cho các quán được 40.000đ/1 kg, xẻ thịt được khoảng 50.000đ/1 kg.

Con lợn rừng mẹ thường nhỏ, thường chỉ từ 35 – 50 kg, mõm dài và nhọn, đầu nhỏ, tai nhỏ, cổ dài thắt ngẫng, không có má, đẻ ít con, lợn chậm lớn, màu lông thường là hung đen, thịt cơ bản không có mỡ và 97% là thịt nạc. Tuy nhiên rừng thuần Việt đối với lợn con mới đẻ nuôi rất khó và hay bị chết do hay bị bệnh đi phân trắng. Lợn mẹ thường đẻ ít con khoảng 2-3 con/lứa. Chúng có lông lá xù xì phóng nhanh, trông thì hung dữ nhưng lũ lợn rừng nếu bị lai thì lại có bản tính hiền lành, giống lợn rừng lai lại có được tính hiền lành của mẹ nhưng lại phàm ăn

Lợn rừng Việt Nam lai lợn rừng Thái Lan được coi là loại giống ưu việt, do con giống ở đời này đã loại bỏ được những nhược điểm ở lợn rừng Thái và phát huy được những ưu điểm của lợn rừng Việt Nam, lợn mẹ trưởng thành cũng chỉ khoảng 35 – 60 kg, mõm dài và nhọn, cổ dài thắt ngẫn, tai nhỏ, đầu nhỏ, không có má, dáng cao, thân dài, màu lông thường là hung đen, đẻ con vừa phải khoảng 5 – sáu con/lứa, thịt không có mỡ thì có 95% là thịt nạc.

Tập tính

Phá phách
Lợn rừng rất thích và có khả năng đào bới, trong một khu bãi cỏ rậm rạp có cả những loại cây có gai cũng sẽ bị cày xới lên, cỏ cây nhỏ bị ăn sạch sau một vài ngày lợn đến, lợn thường gặm, cà mình vào cây để gãi ngứa, đái vào gốc cây làm cây chết. Chúng có đặc tính cực kỳ phàm ăn, gây hại cho những nương ngô, nương sắn khi còn sống hoang dã. Ở thôn Đại Bình thị trấn Trung Phước, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam nơi đây còn nổi tiếng là làng săn lợn rừng, do địa thế thuận lợi, phía sau núi dựng, trước mặt là sông nên lợm rừng sinh sống ở đây rất nhiều, do đó mùa săn lợn rừng chủ yếu vào tháng Chạp đến tháng Giêng, đây là thời điểm nhiều lợn rừng nhất, dân làng trồng khoai, sắn ở bìa rừng bị chúng tàn phá dữ dội. Là nơi tụ tập của lợn rừng, chúng đi thành đàn gần mấy chục con di chuyển từ vách núi ra sông uống nước. Trên đường đi, chúng phá sạch hoa màu người dân do đó bị người dân truy đuổi và tận diệt. Tại vùng U Minh Hạ, lợn rừng trong U Minh Hạ nhiều, chúng làm ổ bằng cây dớn to trong rừng. Chúng ủi đất tung tóe khắp nơi, chúng thường xuyên mò về ruộng vườn của đồng bào để phá trong đó khỉ và lợn rừng thì chỉ phá phách. Chúng ủi đất trốc cây, vặt quả nghịch chơi.

Người ta đào những hố sâu gần 2m, sau đó ủ những nhánh cây và rải thức ăn lên trên để dẫn dụ heo rừng sụp bẫy, có nhiều hố những thợ bẫy còn đặt chông bên dưới, khi rơi xuống, heo rừng sẽ chết và họ dễ dàng mang về nhà. Sau những lần bị sập hố, những con lợn rừng càng trở nên tinh ranh hơn, chúng không bị sập nữa, một kiểu bẫy khác là sử dụng một chiếc bẫy có cấu tạo chiếc bẫy khá đơn giản, gồm sợi dây thòng lọng dùng trói chân con thú được làm bằng 8 bợi dây côn, phanh xe đạp, xe máy nối lại. Một đầu dây buộc vào thanh sắt dài khoảng 70 cm và một chiếc lẫy nhỏ để bật dây thòng lọng khi con thú đi lên, những chiếc hố nhỏ đường kính khoảng 15 cm - 20 cm được khoét sâu khoảng 5 cm và đặt lẫy xuống dưới, trên miệng hố những vòng tròn thòng lọng được đặt khéo léo. Khi trúng bẫy, người ta dùng thanh sắt đánh vào đầu, con lợn lồng lên rồi nằm im sau đó trói chặt con lợn rừng bằng những sợi dây cáp của chiếc bẫy khác. Những tay thợ săn không có kinh nghiệm mới đánh chết lợn, người có kinh nghiệm thì chỉ đập cho nó ngất đi rồi đem đến quán bán nó lại tỉnh lại như vậy bán mới được giá.

Tại Hồng Kong có ghi nhận sự việc Một con lợn rừng lạc vào trung tâm thương mại ở Hong Kong, tót lên nóc một quầy hàng quần áo trẻ em, cắn hình nộm và khiến cảnh sát ra tay. Lợn đang là chủ đề tranh luận giữa các nhóm muốn bảo vệ và muốn tiễu trừ chúng ở đặc khu này. Trước đó một ngày, một con lợn rừng khác cũng bơi qua hồ nước lọt vào công viên. Cảnh sát đã phải mang khiên chống bạo động, đuổi theo con lợn, dồn nó vào một bãi đỗ xe và quây chặn, trước khi bắn thuốc mê rồi nhốt nó lại. Trong vòng 5 ngày, đã có ba con lợn lọt vào khu dân cư ở Hong Kong, vượt đèn đỏ, đi dạo trong công viên, lang thang trong trung tâm thương mại, khiến người dân Hong Kong xôn xao. Chúng hung tợn và không thân thiện. Số lượng lợn đực hoang đang tăng lên nhanh chóng, và chúng không sợ người. Một số người chủ trương tiễu trừ số lợn hoang này bởi e sợ chúng sinh sản nhanh và gây náo loạn. Tuy nhiên các nhóm bảo vệ quyền của động vật, trong đó có tổ chức bảo vệ lợn hoang, biện hộ cho chúng với lý do những con lợn này vô hại.

Tấn công

Mặc dù là loài đào bới ăn củ quả và tính vốn không hung dữ nhưng lợn rừng ở Việt Nam do bị săn bắn quá nhiều nên chúng trở nên hung dữ, chống cự quyết liệt các đối thủ, thậm chí gây trọng thương cho thợ săn khi không còn đường chạy trốn. Chẳng hạn như ở hai huyện Hương Khê và Hương Sơn Hà Tĩnh có khoảng 100 nhóm thợ săn lợn rừng, và ngày nào cũng có vài con lợn rừng bị mổ thịt, ở vùng U Minh Hạ, lợn rừng cũng là nguồn thực phẩm dồi dào cung cấp cho người dân và người ta hay đặt bẫy và dùng chó săn để bắt lợn rừng. Lợn rừng Việt Nam mới được bắt từ rừng về rất nhạy cảm. Hễ có người lạ đến chúng gằm vào đối phương và luôn ở tư thế phòng thủ hoặc chúng bỏ chạy, sẵn sàng bay qua tường rào cao, lách cửa, chui chân tường hổng, lao cả đầu vào tường, rào và nếu là lợn đực chúng có thể quay lại đánh trả người, có những con lợn đực mặc dù đã được nuôi lâu, nhưng khi thấy người lạ đến, đều xông tới tấn công, kể cả những con lợn rừng Việt được sinh ra trong chuồng thì chúng vẫn khó tiếp xúc.

Tại bản Ngân Văn Cảnh, bản Co Cài, Trung Lý, Mường Lát, Thanh Hóa là bạt ngàn đồi núi thường có đàn lợn lòi trên núi về bản phá tung hoa màu đặc biệt là lợn lòi thường về phá sắn những nương sắn bị chúng cày ủi thường xuyên. Ở đây có câu chuyện về một lần có người vác súng đi săn trên núi Pha Xiêng đỉnh cao của dãy núi Pù Dào, người thợ săn nằm phục một con lợn lòi nặng khoảng 80kg trong tiết trời giá rét, khi thấy tấm thân mốc thếch của con thú đi vào tầm bắn, người thợ săn bắn hạ con thú ngã vật xuống nhưng bỗng thấy nó vùng dậy, nhằm thẳng gốc cây nạn đang trú ẩn phóng tới với một tốc độ nhanh và dùng cả tấm thân đồ sộ, cùng cặp răng nanh đâm sầm vào và hất tung nạn nhân văng xuống sườn dốc, nạn nhân bất tỉnh và vết thương chí mạng đó hành hạ đến chết

Tại Hà Tĩnh có câu chuyện về săn lợn rừng, khi lợn rừng trúng bẫy và thợ săn phát hiện một con lợn rừng đang nằm thở phì phò bên bụi cây, cuộc vật lộn cả đêm đã làm nó hết sức chống cự. Con lợn rừng gầm gừ dựng đứng hàng lông trên gáy, mắt gườm gườm nhìn thẳng vào đám người vây quanh. Nó loạng choạng cố đứng dậy cố tạo thế phòng thủ nhưng nó lại quỵ xuống ngay. Người thợ săn tưởng đã tóm được con lợn này, thấy nó nằm im tưởng nó đã hết sức chống đỡ, vừa đến gần con lợn vùng lên lao thẳng vào nạn nhân, sau cú tấn công bất ngờ này, nạh nhân phải nằm viện hơn 1 tháng trời với chằng chịt vết thương trên mình còn con lợi kéo theo cả chiếc bẫy chạy thoát. Một câu chuyện khác về dân bản đánh bẫy được một con lợn lòi nặng 120 kg đem về quẳng giữa sân để chờ xả thịt nhưng con lợn bứt dây thoát được và con thú bị thương đó lập tức lồng lên, xông thẳng vào một người phụ nữ khiến người này mình mẩy đầy máu, chỉ kêu khóc thảm thiết rồi gục xuống tắt lịm, chết tại chỗ, 31 người đàn ông quây lại mà không hạ nổi con thú đang cơn khát máu đó đến sáng hôm sau, khi đám thợ săn đem súng đến nhằm vào gốc lau nó đang trú ẩn, bắn 12 phát đạn thì mới hạ được con lợn lòi này

Để săn được lợn rừng, ngoài người thợ săn bắn giỏi họ còn huấn luyện thêm một đội chó săn tinh luyện để cùng hỗ trợ. Mỗi lần đi săn lợn rừng, phường săn mang theo ít nhất ba con chó săn để đuổi bắt. Tuy nhiên, cũng có những khi chó săn bị lợn rừng húc chết. Tại vùng U Minh Hạ có con lợn rừng độc chiếc gọi là Ông Chảng, nặng tới 180 kg, vốn là một con lợn rừng đã trúng bẫy nhưng con này vô cùng hung dữ. Để thoát bẫy, nó tự cắn đứt chân mình và khi bị mất chân, nó càng hung dữ hơn, khi nó kiếm ăn ở khu rừng ven ấp và hễ gặp người là tấn công. Nhiều người chạy thục mạng khi gặp con lợn này. Con lợn độc chiếc tấn công, hai cái răng nanh sắc nhọn như lưỡi dao của nó vô cùng nguy hiểm. Nó đã giết 4 trong số 06 con chó săn, mó đã 4 lần dùng răng nanh húc lòi ruột chó, rồi ngoạm đứt họng chó, sau đó nó tiếp tục húc chết thêm một con chó săn đầu đàn, sau đó thì bị thợ săn giết chết bằng mũi giáo đã thọc ngập mang tai, cụ thể là khi phát hiện con heo rừng đang núp trong lùm mịt mùng chang đước và cây ráng. Bầy chó săn bao vây, sủa vang động báo hiệu thì con lợn từ trong bụi rậm đã nhảy phóc ra ngoài, trực diện tấn công con chó đầu đàn, nó đánh bằng nanh một phát lòi ruột con chó đầu đàn.

Mới đây nhất, tại Nghệ An xảy ra vụ việc lợn rừng tấn công phóng viên, một phóng viên đang ngồi chơi ở sân nhà bất ngờ bị lợn rừng nặng hơn 80 kg tấn công, con lợn rừng vượt qua tường rào lao vào tấn công dữ dội, làm nạn nhân bị thương nhiều vết ở chân. Con lợn rưng đen trũi lao qua bờ tường, húc đổ giàn trầu, lao vào sân nhà và dùng hai răng nanh dài, nhọn hoắt của mình con vật hung hãn ngoạm một miếng rách từ bẹn đến quá đầu gối máu nạn nhân chảy xối xả. Sau khi tấn công vụ thứ nhất, con lợn rừng tiếp tục tấn công một số hộ dân khác, làm một phụ nữ 60 tuổi ở cùng xóm bị thương nặng phải nhập viện cấp cứu, lúc đó nạn nhân đang đi tiểu thì bất ngờ bị con lợn tấn công, nó cứ húc, ngoạm vào hai đùi, chỉ kịp kêu lên một tiếng rồi ngất lịm phải khâu 18 mũi vì vết thương quá sâu. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng vây bắt, gồm hàng trăm người với gậy gộc, lưới và chó săn đổ xô đến vây bắt và đến chiều cùng ngày lực lượng này mới bắt được con lợn hung hãn, dù vậy nó đã kịp tiếp tục quậy nát một số vạt lúa của nhiều hộ dân xóm 2 và cắn chết một con chó săn. Nguyên nhân do con lợn bị người dân dồn ép, đuổi bắt từ mấy ngày qua nên nó bức bí và trở nên hung hãn, hễ gặp người là tấn công.

Nuôi lợn rừng

Hiện nay ở Việt Nam có nghề chăn nuôi lợn rừng để cung cấp thịt. Thịt lợn rừng được cho là ngon hơn nhiều so với lợn nhà, thịt heo rừng lai thơm, hàm lượng cholerteron thấp, đặc biệt là vào dịp Tết, Nhiều người quan niệm ăn thịt heo rừng vào đầu năm mới sẽ mang lại nhiều may mắn. Một số nơi chăn nuôi phương pháp nuôi lợn rừng bán hoang dã và sử dụng cây thuốc Bắc, thuốc Nam để làm thức ăn và phòng, chống dịch bệnh. Việc nuôi thành công lợn rừng theo kiểu bán hoang dã sẽ cho thu nhập cao vì lợn rừng là đặc sản, nuôi lợn rừng dễ, lợn rừng là động vật hoang dã nên không thể áp dụng phương pháp chăn nuôi như lợn nhà. Việc đầu tiên là phải xin giấy phép chăn nuôi.

Chuồng trại làm đơn giản, tuy nhiên, phải nắm vững một số đặc điểm và tập tính của lợn rừng để bố trí chuồng trại, phân loại theo tuổi. Hàng ngày phải vệ sinh chuồng trại, dọn bỏ thức ăn thừa, rửa sạch máng ăn, máng uống… Tường rào phải chắc chắn, kiên cố. Chuồng trại của chúng được làm nơi đất cao thoáng mát, có chỗ thoát nước để vệ sinh; có nguồn nước sạch, không những cung cấp đủ cho lợn uống mà còn duy trì được hệ thực vật phong phú và giữ được độ ẩm thích hợp cho lợn rừng. Thả lợn trong 1 ha rừng thì chẳng khác gì lợn rừng hoang dã.

Thức ăn cho lợn rừng, ngoài các loại cỏ, cây, mầm cây, rễ cây, hạt ngũ cốc, củ quả, bổ sung các loại cây, lá thuốc Nam, thuốc Bắc để tạo sức đề kháng và phòng, chống dịch bệnh cho lợn rừng. Thức ăn của lợn rừng chủ yếu là thực vật. Không nên lạm dụng thức ăn giàu dinh dưỡng để nuôi lợn rừng vì nó sẽ làm cho phẩm chất thịt bị biến đổi và nhiều khi làm cho lợn bị bệnh rối loạn tiêu hóa gây tiêu chảy. Thực tế cho thấy, heo rừng thường tìm đến nương rẫy mới đốt kiếm tro, đất sét để ăn...Khẩu phần thúc ăn cho heo rừng thông thường: 70% là rau, củ, quả các loại (có thể sản xuất tại trang trại), 30% là cám, gạo, ngũ cốc các loại, hèm bia, bã đậu... Mỗi ngày cho ăn 2 lần (sáng, chiều), một con heo lai trưởng thành tiêu thụ hết khoảng 2–3 kg thức ăn các loại. Khẩu phần ăn phải theo công thức để đảm bảo thành phần nạc mỡ của lợn. Cây làm tăng hàm lượng đạm, thịt lợn thơm hơn.

Lợn rừng là động vật hoang dã mới được thuần hóa, nên sức đề kháng cao, ít dịch bệnh. Tuy nhiên, lợn rừng cũng thường bị một số bệnh như dịch tả, tiêu chảy, tụ huyết trùng, lở mồm long móng, bệnh sán lá, bệnh ghẻ lở và một số bệnh thông thường khác. Ứng dụng cây thuốc Nam và thuốc Bắc để làm thức ăn và điều trị bệnh nên đàn lợn luôn khỏe mạnh, chất lượng thịt tốt. Heo con một tuần tuổi cần chích bổ sung chất sắt. Một tháng tuổi thì tập heo con ăn bằng thức ăn tinh. Sau gần 2 tháng tuổi, heo con tách mẹ được đưa sang chuồng rộng gắn với sân vườn tạo điều kiện cho nó hoạt động thường xuyên.

Chú thích

 Cách nhận biết lợn rừng Việt Nam
 Lợn rừng tấn công 5 người
 Ba giờ lợn rừng gây náo loạn, tấn công 5 người

Lợn rừng
Động vật có vú Việt Nam
S


title: Thỏ ta

text:
Thỏ ta hay thỏ nội hay thỏ Việt Nam là các giống thỏ nhà thuần chủng tồn tại ở các địa phương thuộc Việt Nam để phân biệt với các giống thỏ ngoại. Quần thể thỏ ở Việt Nam được du nhập từ Pháp khoảng 70-80 năm trước đây. Chúng đã bị lai tạp nhiều giữa các giống khác nhau nên cũng có những biến hoá khác nhau về ngoại hình.

Đặc điểm
Ở Việt Nam hiện nay có các giống thỏ gồm thỏ mắt ngọc, thỏ đen, thỏ xám, thỏ dé, thỏ cỏ. Giống thỏ nội ở Việt Nam đang có xu hướng lai tạo với các giống thỏ ngoại để hình thành thế hệ con lai, nâng cao năng suất, tạo ra các giống cao sản và những năm trở lại đây, các giống thỏ ngoại dần khẳng định những ưu điểm vượt trội, mang lại hiệu quả kinh tế cao trong đó, thỏ đen giống, và thỏ xám thích hợp với điều kiện chăn nuôi gia đình các vùng ở Việt Nam và cũng là giống sử dụng con nái nền lai tạo với giống thỏ ngoại nâng cao năng suất chăn nuôi lấy thịt, lông da.

Giống thỏ Việt Nam hiện nay lai tạp nhiều nên màu lông không thuần nhất. Tầm vóc thỏ nội bé hơn so với thỏ ngoại nhưng có khả năng chịu đựng được điều kiện kham khổ và dinh dưỡng thấp, khối lượng trưởng thành 3-5,5 kg. Trọng lượng con trưởng thành là 2–3 kg/con. Trọng lượng thỏ sơ sinh là 35-50g/con. Đặc tính nổi trội của các loại thỏ nội là chịu đựng kham khổ tốt. Tuy nhiên, trọng lượng con trưởng thành chỉ đạt từ 2,5 - 3,3 kg, thỏ thịt xuất chuồng nặng 1,5 - 2,0 kg, mỗi năm đẻ 5 - 6 lứa, mỗi lứa 5 - sáu con. Những năm gần đây giống thỏ Việt Nam tuy đã được lai tạo, song vẫn bị một số hạn chế, các giống thỏ cũ lâu ngày bị thoái hoá, thỏ nuôi chậm lớn, nhiều bệnh tật như bệnh viêm hô hấp, viêm ruột cấp tính, dẫn tới sự đột tử ở thỏ sau tách mẹ cao.

Thỏ nội mắn đẻ, một năm có thể đẻ tới 6-7 lứa nếu nuôi dưỡng và chăm sóc tốt. Thời gian động dục lại sau khi để rất ngắn nên nếu nuôi dưỡng chăm sóc tốt và cho phối giống sớm sau khi đẻ thì khoảng cách hai lứa đẻ chỉ còn 40-45 ngày. Sinh sản cao là đặc điểm lớn nhất của thỏ nội. Khả năng liêu hoá thức ăn xanh làm cho chi phí nuôi thỏ trong dân thấp, dễ mở rộng sản xuất nếu được tiêu thụ tốt. Thỏ nội đẻ nhanh, nếu nuôi dưỡng tốt mỗi thỏ cái mỗi năm đẻ 6-7 lứa, mỗi lứa 6-7 con, sau 3 tháng nuôi khối lượng giết thịt 1,7–2 kg, một thỏ mẹ có thể sản xuất 70-80%kg thịt thỏ/ năm. Thỏ cho tỷ lệ thịt xẻ 46-49% tỷ lệ thịt lọc/ thịt xẻ là 85-86%. Thịt thỏ giàu và cân đối chất dinh dưỡng: tỷ lệ đạm 21%, mỡ 10%, khoáng 1,2%.

Một số giống
 Thỏ cỏ: Loại thỏ này được nuôi nhiều trong dân, màu lông rất khác nhau như: trắng pha vàng hoặc đen pha trắng, xám loang trắng nhưng hầu hết mắt đen, rất ít con mắt đỏ, đầu to, mõm dài, trọng lượng trưởng thành khoảng 2,5 – 3 kg/con, khả năng sử dụng thức ăn, sinh sản, chống đỡ bệnh tật tốt, đã có hiện tượng đồng huyết, năng suất ngày càng giảm.
 Thỏ dé hay thỏ ré: Là giống thỏ được chọn lọc từ các giống địa phương của Việt Nam, thỏ có mắt đen, thỏ ré thường màu lông không thật thuần khiết khối lượng 2,6–3 kg. Nói chung chúng đa dạng về màu lông: khoang trắng đen, vàng, xám, đầu to, tai dài, bụng to, chân dài, trọng lượng từ 2,5 - 3,5 kg/con, tỷ lệ thịt xẻ khoảng 46%.
 Thỏ đen: Thỏ này có màu lông và mắt đen tuyền, đầu to vừa phải và mõm nhỏ, cổ không vạm vỡ nhưng thân hình chắc chắn, thịt ngon, lông thỏ ngắn, lưng khum, bụng thon, thân hình chắc chắn, 4 chân dài thô, xương to. Khối lượng trưởng thành 3,2 – 3,5 kg, thỏ mắn đẻ, mỗi năm đẻ lứa, mỗi lứa 6 - bảy con. Đây là loại thỏ giông cỏ địa phương đựa đưa về trang trại chọn lọc lại những tính trạng của chúng thông qua hệ chọn lọc cá thể, với màu lông và mắt đen tuyền, đầu và mõm nhỏ, cổ không vạm vỡ nhưng thân hình chắc chắn, thịt ngon. Khối lượng trưởng thành 3,2 – 3,5 kg, thỏ mắn đẻ.
 Thỏ đẻ 5-5,5 con/lứa, mỗi lứa 5,5-6 con, tỷ lệ nuôi sống từ sơ sinh đến cai sữa đạt 85%. Đặc điểm nổi bật của thỏ đen là sức chống đỡ với bệnh tật tốt, thích nghi tốt với điều kiện nuôi dưỡng thấp, khí hậu ở các vùng trong cả nước ta, vì vậy giống thỏ này có thể chăn nuôi tốt trong khu vực gia đình và sử dụng làm nền lai với thỏ ngoại dùng để lấy thịt và lông da. Đây là giống thỏ được nuôi nhiều tại Gia Lai từ năm 2000 đến nay. Giống thỏ được chọn lọc từ các giống thỏ địa phương của Việt Nam. Giống thỏ này tuy không đạt bằng thỏ ngoại song chúng có khẳ năng khán bệnh rất tốt.
 Thỏ xám: Thỏ có màu lông xám tro hoặc xám ghi, Lông ngắn, màu lông thay đổi từ xám tro đến xám ghi. Riêng phần dưới ngực, bụng, đuôi có màu lông trắng. Mắt đen, đầu to vừa phải, lưng hơi cong, đầu nhỏ, cổ dài, lưng khum, bụng hơi xệ, 4 chân dài, xương to, thân hình không chắc chắn như thỏ đen. Khối lượng trưởng thành nặng 3,5 – 3,8 kg. Thỏ đẻ khỏe, mỗi năm 6 – 7 lứa và mỗi lứa 6 - bảy con.
 Thỏ có màu lông xám tro hoặc xám ghi. Riêng phần dưới ngực, bụng, đuôi có màu lông trắng. Mắt đen, đầu to vừa phải, lưng hơi cong, khối lượng trưởng thành nặng 3,5 - 3,8kg. Thỏ đẻ khoẻ, mỗi năm 5- 7 lứa và mỗi lứa 6 - bảy con. tỷ lệ nuôi sống từ sơ sinh đến cai sữa đạt 85%. Thỏ xám thường có màu lông không thật thuần khiết. Cũng như thỏ đen giống thỏ Xám thích hợp với điều kiện chăn nuôi gia đình các vùng ở Việt Nam và cũng là giống sử dụng con nái nền lai tạo với giống thỏ ngoại nâng cao năng suất chăn nuôi lấy thịt, lông da.

Các giống lai
Có hai giống thỏ mới được lai tạo từ giống Việt Nam và của Pháp (2005 VNGB và 2006 VNGBF), chúng có nhiều ưu điểm, lớn hơn so với thỏ Việt Nam thuần chủng, thích nghi hơn với điều kiện khí hậu Việt Nam, tránh được các loại bệnh về tiêu hóa, hô hấp. Người cho lai thỏ Việt Nam và thỏ bướm (Pháp), lai thỏ vằn hung (Pháp) và thỏ Việt Nam. Sau khi thuần dưỡng hai loài thỏ lai được, người ta tiếp tục cho lai với nhau để tạo nên giống thỏ 2005 VNGB. Loài thỏ này có hình dáng đẹp như đầu nhỏ, nửa thân sau to, đùi to, lông mượt, thích nghi với khí hậu, nhưng vẫn còn nhược điểm là khá nhỏ so với thỏ nhập ngoại (đạt 5–6 kg), sau đó tiếp tục thuần dưỡng và cho lai tạo với thỏ khổng lồ Pháp, cho ra đời loài thỏ 2006-VNGBF, đạt trọng lượng 7 kg, các loài thỏ lai này cần rất ít cỏ, có thể dùng để nuôi công nghiệp mà vẫn bảo đảm được chất lượng thịt.

Một giống thỏ lai khác là dòng nghiên cứu lai tạo thành công giống thỏ ngoại với thỏ Việt Nam như: Thỏ New Zealand, Califonia, BuocGon cho ra đời giống thỏ mới sạch bệnh, đầy đủ những tính năng, chọn 8 nòi thỏ (PenTaLaGus, Himalayan, Dutch, NewZeland, California, BuocGon, FlanDre, GuaDeLon pe) sau đó cho lai phức tạp (lai tạo chéo) giữa nhiều nòi để bổ sung ưu điểm qua lại, sau đó chọn lọc và đào thải theo tỷ lệ lai: 1: 2: 1, cho ra nòi thỏ mới, sạch bệnh và lớn nhanh tại Việt Nam, được viết tắt là 2008 VINA SB (Thỏ sạch bệnh Việt Nam 2008)

Người ta cũng cho thỏ Tân Tây Lan phối giống với thỏ mắt ngọc ở địa phương, kết quả là đàn thỏ lai lớn nhanh lại ít bệnh so với giống thỏ mắt ngọc mà người dân trong thôn đang nuôi, thịt thỏ lai ngon hơn.

Chú thích

Giống thỏ
K


title: Vương quốc Bồ Đào Nha

text:
Vương quốc Bồ Đào Nha và Algarve (; ), là tên gọi chung của Bồ Đào Nha dưới chính thể quân chủ. Vương quốc nằm ở phía tây bán đảo Iberia thuộc châu Âu và tồn tại từ năm 1139 đến 1910. Chế độ quân chủ ở Bồ Đào Nha đã bị bãi bỏ và thay thế bằng nền Đệ nhất Cộng hòa Bồ Đào Nha từ sau cuộc Cách mạng ngày 5 tháng 10 năm 1910.

Lịch sử

Nguồn gốc

Vương quốc Bồ Đào Nha có nguồn gốc từ Bá quốc Bồ Đào Nha (1093–1139). Bá quốc Bồ Đào Nha là một tỉnh bán tự trị của Vương quốc León. Việc giành độc lập từ León đã diễn ra trong ba giai đoạn:
 Lần đầu tiên là vào ngày 26 tháng 7 năm 1139 khi Afonso Henriques được binh sĩ và quần thần tôn làm Vua của người Bồ Đào Nha.
 Lần thứ hai là vào ngày 5 tháng 10 năm 1143, khi Alfonso VII của León và Castile chịu công nhận Afonso Henriques là vua thông qua Hiệp ước Zamora.
 Lần thứ ba là vào năm 1179 khi Giáo hoàng Alexander III đã ban sắc lệnh Manifestis Probatum chính thức công nhận nền độc lập của Bồ Đào Nha.
Sau khi Bồ Đào Nha giành được độc lập, con cháu của Afonso I, các thành viên của nhà Burgundy đã cai trị Bồ Đào Nha cho đến năm 1383. Ngay cả sau khi thay đổi triều đại, tất cả các vị vua của Bồ Đào Nha đều xưng là hậu duệ của Afonso I dù họ mang tính hợp pháp hay bất hợp pháp đi chăng nữa.

Quân chủ sụp đổ

Vào đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa cộng hòa lớn dần về số lượng và sự ủng hộ từ các chính trị gia tiến bộ và giới báo chí có ảnh hưởng tại Lisboa. Tuy nhiên một thiểu số đối với phần còn lại của đất nước, đỉnh điểm của chủ nghĩa cộng hòa được hưởng lợi về mặt chính trị từ vụ ám sát nhà vua ở Lisboa vào ngày 1 tháng 2 năm 1908. Khi trở về từ Cung điện Ducal ở Vila Viçosa, vua Carlos I và Hoàng thái tử Luís Filipe đã bị những người cộng hòa sát hại tại quảng trường Terreiro do Paço ở Lisboa. Với cái chết của nhà vua và người thừa kế của ông, người con thứ hai của Carlos đã lên ngôi vua lấy hiệu là Manuel II của Bồ Đào Nha. Tuy nhiên triều đại của Manuel chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn rồi sau kết thúc bằng vũ lực với cuộc cách mạng ngày 5 tháng 10 năm 1910, Manuel II buộc phải thoái vị và sống lưu vong ở Anh nhường chỗ cho sự thành lập nền Đệ nhất Cộng hòa Bồ Đào Nha.

Ngày 19 tháng 9 năm 1919, nền quân chủ miền Bắc được lập lại ở Porto. Chế độ quân chủ này cũng bị lật đổ một tháng sau đó và kể từ đó không còn xảy ra cuộc phản cách mạng nào của phe bảo hoàng ở Bồ Đào Nha nữa.

Đế quốc Bồ Đào Nha

Theo thời gian, Vương quốc Bồ Đào Nha đã xây dựng nên những gì được gọi là Đế quốc Bồ Đào Nha. Bắt đầu với cuộc chinh phục Ceuta năm 1415, đế chế dần mở rộng với việc bổ sung thêm nhiều thuộc địa, lớn nhất trong số đó là Brasil (thành lập năm 1500 và giải thể vào năm 1822). Từ sau cuộc cách mạng cộng hòa năm 1910, các thuộc địa còn lại của đế chế đã trở thành các tỉnh hải ngoại của nước Cộng hòa Bồ Đào Nha cho đến cuối thế kỷ 20, khi các vùng lãnh thổ ở nước ngoài cuối cùng của Bồ Đào Nha đã được bàn giao (đặc biệt là xứ châu Phi thuộc Bồ Đào Nha bao gồm các tỉnh hải ngoại Angola và Mozambique vào năm 1975, và cuối cùng Macau vào năm 1999).

Sau nhiều thế kỷ Bồ Đào Nha thống trị tại Angola, Vương quốc Kongo đã bị biến thành một nước chư hầu của vương quốc Bồ Đào Nha, quốc vương Kongo phải hứa trung thành với vua Bồ Đào Nha.

Vua Bồ Đào Nha

Xem thêm
Vương quốc Algarve
Vương quốc Brasil
Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves
Danh sách tước vị và huân chương của Vua Bồ Đào Nha
Quý tộc Bồ Đào Nha

Chú thích

Tham khảo

Joaquim Veríssimo Serrão, História de Portugal: Do mindelo á regeneração (1832-1851)
José Mattoso, António Manuel Hespanha, História de Portugal 4: O Antigo Regime (1620-1807), (1998) ISBN 972-33-1311-1
Simão José da Luz Soriano, Historia da Guerra Civil e do estabelecimento do governo parlamentar em Portugal: comprehedendo a historia diplomatica, militar e politica d'este reino desde 1777 até 1834 Volume 9 (1893)
Jacinto de São Miguel (Frei), Martinho Augusto Ferreira da Fonseca, Mosteiro de Belém: Relação da insigne e real casa de Santa Maria de Belém (1901)
Mark Willner, George Hero, Jerry Weiner, Global History Volume I: The Ancient World to the Age of Revolution (2006) ISBN 978-0-7641-5811-7
Douglas L. Wheeler, Republican Portugal: A Political History, 1910-1926 (1998) ISBN 978-0-299-07454-8

Cựu quốc gia quân chủ châu Âu
Cựu vương quốc
Lịch sử cận đại Bồ Đào Nha
Bồ Đào Nha trung cổ
Lịch sử hiện đại Bồ Đào Nha
Cựu quốc gia trên bán đảo Iberia
Lịch sử Bồ Đào Nha theo chính thể
Bồ Đào Nha thời Phục Hưng


title: Vương quốc Brasil

text:
Vương quốc Brasil () là một vương quốc nằm trong khối Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves.

Thành lập

Sư tồn tại hợp pháp của Vương quốc Brasil được tạo ra từ đạo luật của Nhiếp chính vương John của Bồ Đào Nha, Hoàng tử Brasil, Công tước xứ Braganza nhân danh mẹ mình là Nữ hoàng Maria I của Bồ Đào Nha vào ngày 16 tháng 12 năm 1815, giúp nâng Bang Brasil lên vị thế của một vương quốc trong khối Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves.

Theo một sắc lệnh được ban hành ngày 22 tháng 4 năm 1821 trước khi rời Brasil đến Bồ Đào Nha vua John VI đã bổ nhiệm đứa con trai đầu lòng và người thừa kế của ông là Hoàng tử Pedro de Alcantara, Hoàng thái tử Vương quốc Liên hiệp làm nhiếp chính của Vương quốc Brasil với quyền hạn được ủy thác để thực hiện "chính phủ chung và quản lý toàn bộ Vương quốc Brasil" như nhà vua đã nắm giữ, vì vậy đã công nhận Vương quốc Brasil là một chính quyền phân cấp trong Vương quốc Liên hiệp.

Hủy bỏ

Ngày 7 tháng 9 năm 1822, Hoàng tử Pedro, Hoàng thái tử của Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves, Nhiếp chính Brasil đã tuyên bố Brasil độc lập. Ngày 12 tháng 10 năm 1822, Hoàng tử Pedro trở thành vị Hoàng đế đầu tiên của một quốc gia mới độc lập, do đó sáng lập ra Đế quốc Brasil. Sự độc lập của Brasil chỉ được công nhận khi Hiệp ước Rio de Janeiro được ký kết vào năm 1825, theo đó thì Vương quốc Brasil nằm trong khối Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves lớn hơn đã chính thức giải thể và nền độc lập của Brasil mới được sự công nhận của Vương quốc Bồ Đào Nha.

Theo một trong các điều khoản của Hiệp ước Rio de Janeiro, vua João VI của Bồ Đào Nha và Algarves, trước đây là vua John VI của Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves đã được ban tước vị danh nghĩa là Hoàng đế Brasil và do vậy cho phép ông giữ lại danh hiệu này cho đến khi qua đời vào năm 1826.

Xem thêm
Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarve
Vương quốc Bồ Đào Nha
Vương quốc Algarve

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thuộc địa Brasil
Chấm dứt năm 1822
Khởi đầu năm 1815
Brasil năm 1815
Brasil năm 1822
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt năm 1822


title: Vương quốc Algarve

text:
Vương quốc Algarve (tiếng Bồ Đào Nha: Reino do Algarve, từ tiếng tiếng Ả Rập Al-Gharb al-Andalus), sau gọi là Vương quốc Algarves (tiếng Bồ Đào Nha: Reino dos Algarves), là một vương quốc được hợp nhất vào Vương quốc Bồ Đào Nha cho đến khi thành lập nền Cộng hòa Bồ Đào Nha vào ngày 5 tháng 10 năm 1910. Vương quốc là nước tự trị thứ hai của Bồ Đào Nha và được cho là một vương quốc với luật lệ nằm ngoài Bồ Đào Nha, dù trên danh nghĩa Vương quốc Algarve không có thể chế, ưu đãi đặc biệt hay quyền tự trị nào cả. Trong thực tế, nó chỉ là một danh hiệu kính cẩn dành cho Algarve về mặt lịch sử và rất giống với phần còn lại của các tỉnh Bồ Đào Nha.

Lịch sử

Kiến tạo
Thành phố Silves lần đầu tiên bị vua Sancho I của Bồ Đào Nha chiếm vào năm 1189. Thế nhưng người Bồ Đào Nha đã không giữ Silves được lâu khi người Hồi giáo chiếm lại thành phố này vào năm 1191.

Tái chinh phục

Trong cuộc "Reconquista" (Tái chinh phục), người Bồ Đào Nha và Castile đã tiến quân về phía nam đánh chiếm nhiều đất đai từ người Hồi giáo mà họ tuyên bố là của họ. Dưới thời vua Sancho II của Bồ Đào Nha, người Bồ Đào Nha còn chinh phục và củng cố các tuyến biên giới hiện nay ở phía nam vương quốc.

Vua Niebla và Emir xứ Algarve đã cố gắng để chống lại những thành tựu đạt được của Bồ Đào Nha tại lãnh thổ của họ, bằng cách trở thành chư hầu vua Alfonso X của Castile (vì chư hầu của mình mà ông tự xưng là vua Algarve). Nhờ vậy mà Alfonso X mới có quyền thống trị xứ Algarve chưa bị người Bồ Đào Nha chinh phục. Để phản ứng đối với việc Alfonso X đòi hỏi xứ Algarve, Afonso III của Bồ Đào Nha đã tự xưng là Vua của Bồ Đào Nha và Algarve và được dùng để chứng minh quyền của vua Bồ Đào Nha vào khu vực có liên quan. Riêng danh hiệu Vua của Silves lần đầu tiên được sử dụng bởi Sancho I của Bồ Đào Nha từ sau cuộc chinh phục Silves đầu tiên vào năm 1189. Vì cuộc chinh phục không chiếm hết cả xứ Algarve nên Sancho chẳng bao giờ sử dụng danh hiệu Vua Bồ Đào Nha và Algarve, chỉ tới thời cháu của ông là Afonso III của Bồ Đào Nha mới dùng đến như là một phần của các tước vị và chức danh của Hoàng gia Bồ Đào Nha.

Vấn đề chủ quyền giữa Castile và Bồ Đào Nha cuối cùng cũng được giải quyết qua Hiệp ước Badajoz năm 1267, theo đó thì vua Alfonso X phải từ bỏ chủ quyền về xứ Algarve, ngược lại thì đứa cháu nội của ông là Dinis được chọn làm người thừa kế ngôi vị của Algarve, bức chế điều khoản sáp nhập Algarve vào vương quốc Bồ Đào Nha. Tuy nhiên hiệp ước lại cho phép sử dụng danh hiệu Vua xứ Algarve cho vua Alfonso X và con cháu của mình, kể từ khi Vua Alfonso X đã giành lại các vùng lãnh thổ của Al-Gharb Al-Andalus ở bên bờ sông Guadiana. Các vị vua của Castile và sau là Tây Ban Nha còn thêm vào danh hiệu này bên cạnh tước vị của họ cho đến khi Nữ hoàng Isabel II của Tây Ban Nha lên ngôi.

Thời đại Khám phá

Trong thời đại Khám phá, Vương quốc Algarve đóng vai trò như là vị trí cập cảng cho nhiều chuyến thám hiểm, phần lớn đều do Hoàng tử Infante D. Henrique tài trợ. Hoàng tử Henry còn cho thành lập trường học nổi tiếng của ông về hàng hải ở Mũi đất Sagres, mặc dù ý tưởng của một trường học và khuôn viên trường thực sự vẫn còn tranh cãi kịch liệt. Hầu hết các chuyến thám hiểm đều xuất phát từ Lagos.

Lãnh hải tại châu Phi
Tên gọi Vương quốc Algarve phải chịu một số thay đổi nhỏ do các cuộc chinh phục Bắc Phi của Bồ Đào Nha, được coi là một phần mở rộng của vương quốc Algarve. John I của Bồ Đào Nha còn thêm vào danh hiệu Vua của Bồ Đào Nha và Algarve và Chúa đảo Ceuta, đến lượt cháu trai của ông là Afonso V của Bồ Đào Nha lại gọi là Chúa đảo Ceuta và Alcacer-Ceguer ở châu Phi (sau năm 1458). Cuộc chinh phục xứ Asilah, Tangiers và Larache vào năm 1471 cùng với xứ Bắc Phi chiếm được trước đây, dẫn đến việc tạo ra danh xưng Algarves từ cả hai bờ biển châu Phi, bỏ chữ Algarve thuộc châu Âu thành Algarve sau lưng biển.

Do vậy phải đến năm 1471 từ Vương quốc Algarve dẫn đến Vương quốc Algarves là do gia tăng số lượng thuộc địa của Bồ Đào Nha ở Bắc Phi, đồng thời cũng là các thuộc địa của Vương quốc Algarve. Do đó các vị vua Bồ Đào Nha đã chấp nhận danh hiệu mà họ sẽ sử dụng cho đến khi chế độ quân chủ sụp đổ vào năm 1910. Danh hiệu Vua của Bồ Đào Nha và Algarves ở hai bên bờ biển châu Phi vẫn tiếp tục được sử dụng ngay cả sau khi bỏ rơi cứ điểm Bắc Phi cuối cùng tại Mazagan vào năm 1769.

Xung đột thế kỷ 19
Vào thế kỷ 19, một cuộc xung đột nghiêm trọng giữa phái tự do và phe bảo hoàng ủng hộ vua Miguel đã khiến người dân từ các vùng nội địa của Algarve phải di cư đến các thành phố ven biển. Sau đó lãnh đạo du kích José Joaquim Sousa Reis có biệt danh Remexido đã dẫn binh sĩ tiến vào các vùng nội địa và tấn công các thành phố ven biển, khiến cư dân thành thị rơi vào tình trạng hỗn loạn. Sự rối loạn của Algarve tăng dần trong những năm từ 1834 đến 1838, khi cả xứ Algarve chứng kiến những trận ác chiến ở một mức độ chưa từng thấy bao giờ. Vào ngày 26 tháng 11 năm 1836, Miguel I của Bồ Đào Nha đã phong cho Remexido là Thống đốc của Vương quốc Algarve và quyền Tổng Tư lệnh các Lực lượng Hoàng gia, Quân đội chính quy và không chính quy và các Chiến dịch ở miền Nam. Tuy nhiên ít lau sau đó Remexido đã bị bắn chết tại Faro vào ngày 2 tháng 8 năm 1838.

Quân chủ Algarve

Vua Bồ Đào Nha (tự xưng)
1.Sancho I của Bồ Đào Nha
Sancho II của Bồ Đào Nha (Sancho II cai trị một phần lớn Algarve, nhưng không bao giờ sử dụng danh hiệu Vua Algarve)
2.Afonso III của Bồ Đào Nha
Sau Afonso III, xem Danh sách vua Bồ Đào Nha

Người đòi ngôi hiện nay
Là người đòi ngôi vị của Bồ Đào Nha, Duarte Pio, Công tước xứ Braganza còn là người đòi ngôi vị của Algarve.

Vua Tây Ban Nha (danh nghĩa)
Alfonso X của Castile
Sau Alfonso X, xem Danh sách vua Castile và sau là Danh sách vua Tây Ban Nha
Sau Isabel II của Tây Ban Nha, danh hiệu Vua Algarve không còn dùng nữa

Xem thêm
 Vương quốc Bồ Đào Nha
 Vương quốc Brasil
 Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarves
 Algarve

Tham khảo

Lịch sử Algarve
Cựu quốc gia quân chủ châu Âu
Vương quốc Bồ Đào Nha
Lịch sử Ceuta
Vương quốc Algarve
Cựu vương quốc
Bồ Đào Nha trung cổ
Cựu quốc gia trên bán đảo Iberia
Lịch sử Bồ Đào Nha theo chính thể
Bồ Đào Nha thời Phục Hưng
Lịch sử cận đại Bồ Đào Nha