title: Nhĩ Chu Triệu

text:
Nhĩ Chu Triệu (chữ Hán: 尔朱兆, ? – 533), tên tự là Vạn Nhân, người Bắc Tú Dung xuyên , dân tộc Yết đã Tiên Ti hóa, tướng lãnh, quyền thần nhà Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc.

Thời trẻ
Nhĩ Chu Triệu là cháu gọi tù trưởng Nhĩ Chu Vinh bằng chú. Từ nhỏ ông khỏe mạnh, giỏi cưỡi ngựa bắn cung, tay không bắt mãnh thú, nhanh nhẹn hơn người. Nhiều lần theo Vinh sắn bắn, gặp những nơi vách cao khe sâu, Triệu vượt qua đầu tiên. Nhĩ Chu Vinh vì thế đặc biệt khen ngợi yêu mến, dùng làm nanh vuốt.

Có lần Nhĩ Chu Vinh đưa tiễn sứ giả triều đình, thấy hai con hươu, gọi ông đến, giao 2 mũi tên, nói với sứ giả: "Có thể bắt những con hươu này để dùng bữa ngay bây giờ." Rồi dừng ngựa nhóm lửa để đợi. Một lúc sau Triệu bắt được một con hươu, Vinh muốn khoa trương, sai người trách ông: "Sao không bắt hết?" Nhĩ Chu Triệu bị phạt 50 trượng.

Phụng sự Nhĩ Chu Vinh
Triệu theo Vinh đánh dẹp nghĩa quân, nhờ công được Bình viễn tướng quân, Bộ binh hiệu úy. Vinh tiến vào Lạc Dương, ông kiêm chức Tiền phong đô đốc. Khi Hiếu Trang đế lên ngôi, được nhân chức Trung quân tướng quân, Kim tử quang lộc đại phu, còn nhận Giả kiêu kỵ tướng quân, Kiến Hưng thái thú. Tiếp đó thăng làm Sứ trì tiết, Xa kỵ tướng quân, Vũ vệ tướng quân, Tả quang lộc đại phu, Đô đốc, Dĩnh Xuyên quận khai quốc công, thực ấp 1200 hộ.

Theo Thượng Đảng vương Nguyên Thiên Mục đánh dẹp khởi nghĩa Hình Cảo.

Khi Nguyên Hạo vào Lạc Dương, quân đội của ông ta đóng đồn ngăn giữ ở Hà Kiều, Nhĩ Chu Vinh sai Triệu cùng bọn Hạ Bạt Thắng từ bờ tây Mã Chử trong đêm đưa vài trăm kỵ binh vượt Hoàng Hà, tập kích con của Hạo là Quan Thụ, bắt sống hắn ta. Lại tiến quân phá An Phong vương Nguyên Duyên Minh, khiến Hạo phải bỏ chạy. Hiếu Trang đế về cung, luận công được nhận chức Tán kỵ thường thị, Xa kỵ đại tướng quân, Nghi đồng tam tư, tăng ấp 800 hộ. Làm Phần Châu thứ sử, lại tăng ấp 1000 hộ. Lại được gia chức Thị trung, Phiêu kỵ đại tướng quân, còn tăng ấp 500 hộ.

Nắm quyền nhà Bắc Ngụy
Khi Nhĩ Chu Vinh bị Hiếu Trang đế giết, Triệu từ Phần Châu soái kỵ binh giữ Tấn Dương. Nguyên Huy nắm quyền chánh, cho ông thụ chức Đại tướng quân, thăng tước làm vương. Nhưng Triệu vẫn cùng bọn Nhĩ Chu Thế Long bàn mưu đánh Lạc Dương, rồi soái quân nam tiến, đến núi Thái Hành, đô đốc Sử Ngỗ Long dưới quyền Đại đô đốc Nguyên Tử Cung mở lũy ra hàng, Tử Cung lui chạy. Ông đưa khinh kỵ theo đường tắt từ Hà Lương tây tiến, vượt Hoàng Hà bất ngờ tập kích kinh thành. Quân của Triệu ập vào, túc vệ tan chạy, Hiếu Trang đế trốn ra cửa Vân Long thì bị bắt. Ông đem Hiếu Trang đế giam ở chùa Vĩnh Ninh, đánh chết hoàng tử (con của Nhĩ Chu hoàng hậu), hãm hiếp phi tần, thả binh cướp bóc; ở lại Lạc Dương hơn tuần thì đưa đế về Tấn Dương, còn mình dừng lại Hà Lương kiểm đếm tài sản. Sau đó, sai người giết chết Hiếu Trang đế ở chùa Tam Cấp,

Ngay sau khi giết Nhĩ Chu Vinh, Hiếu Trang đế ban chiếu cho nghĩa quân Hột Đậu Lăng Bộ Phiền ở Hà Tây tập kích Tú Dung. Triệu vào Lạc Dương thì cũng là lúc binh lực của Bộ Phiền rất mạnh, từ phía nam uy hiếp Tấn Dương. Ông không dám ở lại Lạc Dương thêm nữa, mà vội vàng lui quân về Tấn Dương chống lại Bộ Phiền.

Triệu hữu dũng vô mưu, nhiều lần bị Bộ Phiền đánh bại, bèn thu gom sĩ tốt, tính ra Sơn Đông. Ông mấy lần gọi thì Tấn Châu thứ sử Cao Hoan mới đến, chia cho ông ta người của 3 châu 6 trấn, phân biệt doanh binh, rồi cùng nhau đưa quân đi về phía nam, để tránh khí thế hừng hực của nghĩa quân. Bộ Phiền đuổi theo đến quận Nhạc Bình, Triệu và Hoan quay lại tấn công, chém được Bộ Phiền ở núi Thạch Cổ thuộc Tú Dung. Ông đưa vài chục kỵ binh đến chỗ Hoan, uống rượu thâu đêm. Sau đó, Triệu mời Hoan, ông ta đã lên ngựa, nhưng bọn trưởng sử Tôn Đằng níu áo giữ lại. Triệu cách sông mắng chửi bọn Đằng, rồi lui quân. Hoan về miền đông, ông về Tấn Dương.

Khi Bắc Ngụy Tiết Mẫn đế mới lên ngôi, thụ Triệu làm Sứ trì tiết, thị trung, đô đốc Trung ngoại chư quân sự, Trụ quốc đại tướng quân, Lĩnh quân tướng quân, Lĩnh tả hữu, Tịnh Châu thứ sử, kiêm Lục thượng thư sự, Đại hành đài. Lại lấy ông làm Thiên trụ đại tướng quân, Triệu cho rằng đây là quan chức mà Nhĩ Chu Vinh đã nhận rồi phải chết, nên không dám nhận. Sau đó được gia chức Đô đốc 10 châu chư quân sự, thế tập Tịnh Châu thứ sử.

Bại vong bởi Cao Hoan
Cao Hoan hạ được Ân Châu, ra mặt chống đối họ Nhĩ Chu. Triệu cùng Trọng Viễn, Độ Luật hẹn nhau cùng đánh dẹp. Trọng Viễn, Độ Luật lần lượt đến Dương Bình, ông bắc tiến ra Tỉnh Hình, đóng đồn ở Quảng A, phao lên có 10 vạn người. Hoan bày kế phản gián, khiến cho liên quân chia rẽ, lần lữa không tiến. Trọng Viễn mấy lần sai Hộc Tư Xuân, Hạ Bạt Thắng đến khuyên nhủ. Triệu đưa 300 khinh kỵ đến gặp Trọng Viễn, cùng ngồi trong trướng. Ông tỏ ra thô bạo, ra mặt bất bình, tay múa roi ngựa, miệng nói lớn tiếng, mắt nhìn hằn học, rồi đột ngột ra ngoài, lên ngựa bỏ về. Trọng Viễn sai Xuân, Thắng chạy theo giải thích, Triệu bắt trói bọn họ đem về, qua hôm sau mới thả ra. Bọn Trọng Viễn lui chạy, Cao Hoan bèn tiến đánh, Triệu đại bại.

Triệu thua chạy về Tấn Dương, Nhĩ Chu Thế Long muốn hòa giải, nên xin Tiết Mẫn đế nạp con gái của ông làm Hoàng hậu, Triệu rất mừng rỡ. Thế Long dùng hậu lễ mời ông đến Lạc Dương, rất nhún nhường với Triệu, luôn theo ý của ông, không hề trái lời. Triệu cùng Thiên Quang, Độ Luật hội họp, nhưng rồi lại nghi kỵ lẫn nhau, khiến cho liên quân đại bại ở núi Hàn Lăng.

Triệu lại thua chạy về Tấn Dương, Cao Hoan từ Nghiệp Thành tiến đánh, ông bèn chạy đi Tú Dung. Cao Hoan truy kích, Triệu chạy đến Xích Hồng Lĩnh, bộ hạ tan rã. Ông hết đường, giết con ngựa đang cưỡi, rồi tự treo cổ trên cây. Cao Hoan nhặt thây ông về an táng.

Đánh giá
Triệu chiến đấu quả cảm, mỗi khi ra trận, thường đi đầu tướng sĩ, được mọi người khâm phục. Nhưng ông thô kệch kém khôn, không có tài làm tướng. Nhĩ Chu Vinh tuy khen sự can đảm, quyết đoán của cháu mình, nhưng vẫn nói: "Triệu nắm được không quá 3000 kỵ binh, nhiều hơn ắt loạn!"

Dật sự
Triệu sắp tấn công Ngụy Hiếu Trang đế ở Lạc Dương, sai sứ mời Cao Hoan, Tôn Đằng khuyên ông ta không nên tham gia việc bạn nghịch, nhưng không thể từ chối để gây oán hận, mà tìm cớ thoái thác rằng: phải đánh dẹp người Thục ở Vân Sơn để trừ mối lo về sau, xong, sẽ ở bên kia Hoàng Hà làm thế ỷ giốc giúp Triệu. Hoan nghe theo, sai Đằng đi trình bày với ông. Khi ấy Nhĩ Chu Triệu đang ở Đại Cốc thuộc Tịnh Châu, gặp Đằng, biết Hoan không đến, rất không vui, nói: "Về nói với anh Cao, em có giấc mơ lành, bây giờ quyết đoán thi hành, ắt đạt được thành công." Đằng hỏi: "Vương mơ ra sao?" Ông đáp: "Ta đã mơ thấy người cha đã mất của ta trèo lên ngọn đồi cao, đất hai bên đều được cày nhuyễn, chỉ có gốc cỏ mã lận vẫn còn khắp nơi, cha ta hỏi sao không nhổ đi, bộ hạ đáp (gốc cỏ) chắc không thể làm nổi. Cha ta nhìn ta, lệnh cúi xuống nhổ cỏ, tay ta đến đâu, không gì không bật ra. Cứ lấy việc này mà nói, đi ắt thành công."

Trước đó, có người ở ven Hoàng Hà mơ thấy một vị thần nói với mình: "Họ Nhĩ Chu muốn vượt Hoàng Hà, dùng mày làm người nắm quyền ở bến Lũy Ba, vì họ mà rút mạch nước." Hơn tháng, người ấy chết. Khi Triệu đến, gặp người qua đường cho biết Hoàng Hà có chỗ nông, khiến cỏ mọc khắp nơi dẫn thành lối đi. Nói xong thì biến mất. Ông bèn thúc ngựa vượt sông. Hôm ấy, gió lớn ầm ầm, cát bụi giăng trời; quân Nhĩ Chu xông vào cửa cung, túc vệ nhận ra, giương cung muốn bắn, áo dài tốc lên dây cung, không phát tên ra được, nên tan chạy.

Sau khi Tôn Đằng trở về báo lại, Cao Hoan cho rằng Hiếu Trang đế sẽ ngăn được Triệu ở Hoàng Hà, dự định nhân lúc ông lui quân thì tập kích. Không lâu sau, Triệu hạ được kinh sư, rồi quay về Tấn Dương, đô đốc Úy Cảnh đi theo, gửi thư báo tin cho Cao Hoan. Ông ta kinh ngạc, đành gửi thư khuyên ông không nên làm hại thiên tử.

Tham khảo
 Ngụy thư quyển 75, Liệt truyện 63, Nhĩ Chu Triệu truyện.
 Bắc sử quyển 48, liệt truyện thứ 36, Nhĩ Chu Vinh truyện, phụ: Nhĩ Chu Triệu truyện.
 Tư trị thông giám quyển 140, 141.

Chú thích

Tướng nhà Bắc Ngụy
Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Năm sinh không rõ
Mất năm 533
Người tự sát
Gia tộc Nhĩ Chu


title: Lãnh thổ Tây Nam

text:
Lãnh thổ phía nam Sông Ohio (tiếng Anh: Territory South of the River Ohio), hay thường được biết với tên gọi Lãnh thổ Tây Nam (Southwest Territory), từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 26 tháng 5 năm 1790 cho đến ngày 1 tháng 6 năm 1796 khi nó được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Tennessee. Lãnh thổ Tây Nam được thành lập bởi Sắc lệnh Tây Nam từ đất đai của Địa khu Washington mà trước đó Bắc Carolina nhượng lại cho chính phủ liên bang Hoa Kỳ. Thống đốc duy nhất của lãnh thổ là William Blount.

Việc thành lập Lãnh thổ Tây Nam là bước tiếp theo của một loạt các nỗ lực của các cư dân liên vùng Appalachia thuộc tiểu bang Bắc Carolina, tìm cách thành lập một thực thể chính trị riêng biệt. Ban đầu họ lập Hội Watauga (1772–1776) và sau đó là thành lập tiểu bang Franklin (1784–1789) nhưng thất bại. Bắc Carolina nhượng lại khu vực đất đai này vào tháng 4 năm 1790 như tiền đóng góp cho chính phủ liên bang mới thành lập. Cư dân lãnh thổ này hoan nghênh việc nhượng đất này vì tin tưởng chính phủ liên bang sẽ che chở họ tốt hơn chống lại sự thù địch của người bản địa Mỹ. Tuy nhiên, chính phủ liên bang không mấy quan tâm đến lãnh thổ này, khiến cho dân cư ngụ trong lãnh thổ mong muốn lãnh thổ hoàn toàn trở thành một tiểu bang.

Bối cảnh
Trong suốt thời thuộc địa, khu vực đất mà sau này trở thành Lãnh thổ Tây Nam từng là một phần đất có chứng từ của tỉnh Bắc Carolina. Dãy núi Blue Ridge nổi lên dọc theo ranh giới Tennessee-Bắc Carolina hiện tại là lý do làm cho Bắc Carolina không còn bất cứ quan tâm nào nữa đối với khu vực lãnh thổ bị tách biệt này. Ban đầu, việc giao thương mua bán, quan tâm chính trị và các khu định cư phần lớn đến từ Virginia và Nam Carolina. Tuy nhiên người tị nạn Chiến tranh Regulation từ Bắc Carolina kéo đến vào đầu thập niên 1770.

Hội Watauga là một chính quyền bán-tự trị được thành lập vào năm 1772 bởi những người định cư biên cương. Họ sống dọc theo sông Watauga tại nơi ngày nay là Elizabethton, Tennessee. Thuộc địa được thành lập trên vùng đất của người bản địa Cherokee làm chủ. Tại đây, những người định cư Watauga và Nolichucky thương thuyết hợp đồng thuê mướn đất 10 năm trực tiếp với người bản địa. Đồn Watauga được lập trên sông Watauga ở Sycamore Shoals như một trung tâm trao đổi thương mại cho các khu định cư.

Tháng 3 năm 1775, nhà đầu cơ đất và là quan tòa của Bắc Carolina tên Richard Henderson họp với hơn 1.200 người bản địa Cherokee ở Sycamore Shoals. Tại cuộc họp có các lãnh tụ người bản địa Cherokee như Attacullaculla, Oconostota, và Dragging Canoe. Cuộc họp kết thúc với "Hiệp định Sycamore Shoals" theo đó Henderson mua toàn bộ đất đai của người bản địa Cherokee ở phía nam sông Ohio, đất đai nằm giữa sông Cumberland, Dãy núi Cumberland và sông Kentucky. Vùng đất này bao trùm khoảng 20 triệu mẫu Anh (80.000 km²) và được biết với tên gọi Cấu địa Transylvania. Cuộc mua bán của Henderson được xét thấy là phạm luật Bắc Carolina và Virginia cũng như Tuyên cáo Hoàng gia năm 1763 nghiêm cấm cá nhân mua đất của người bản địa Mỹ.

Cả Bắc Carolina và Virginia xem các khu định cư liên-Appalachia là bất hợp pháp, và từ chối sáp nhập chúng. Tuy nhiên, vào lúc bùng nổ Chiến tranh Cách mạng Mỹ năm 1776, những người định cư ủng hộ cuộc cách mạng đã tự tổ chức họ thành "Địa khu Washington" và thành lập một ủy ban an toàn để cai quản địa khu.  Vào tháng 7 năm 1776, Dragging Canoe và các phần tử thuộc người bản địa Cherokee chống đối thương vụ Transylvania liên minh với người Anh và mở một cuộc xâm nhập vào các khu định cư Watauga, tiến công Đồn Watauga (nay là Elizabethton) và Trạm Eaton gần Kingsport ngày nay. Sau khi ngăn cản được các cuộc tấn công, Bắc Carolina đồng ý sáp nhập các khu định cư thành Địa khu Washington.

Tháng 9 năm 1780, một nhóm lớn người định cư liên-Appalachia, do William Campbell, John Sevier và Isaac Shelby lãnh đạo, tập hợp tại Sycamore Shoals để đối phó với mối đe dọa của người Anh tấn công các khu định cư biên cương.  Người định cư hành quân qua các ngọn núi đến Nam Carolina là nơi họ đụng độ và đánh bại một lực lượng trung thành với người Anh do Patrick Ferguson lãnh đạo trong Trận Kings Mountain.  Người định cư cũng tham gia vào Trận Musgrove Mill và Trận Cowpens.

Năm 1784, Bắc Carolina nhượng quyền kiểm soát các khu định cư Overmountain sau một cuộc biểu quyết nổi lửa. Vụ nhượng đất này sau đó bị hủy bỏ cũng vào năm đó nhưng không xảy ra trước khi một số người định cư tổ chức tiểu bang Franklin. John Sevier được nêu tên làm thống đốc và khu vực bắt đầu hoạt động như một tiểu bang độc lập, không được Quốc hội Hợp bang công nhận. Nhiều người định cư Overmountain, do John Tipton lãnh đạo, vẫn trung thành với Bắc Carolina, và thường xuyên cãi nhau với những người ly khai. Sau khi Tipton đánh bại Sevier trong "Trận Franklin" vào đầu năm 1788, phong trào Tiểu bang Franklin lắng dần. Những người chủ trương thành lập tiểu bang Franklin đồng ý tái sáp nhập vào Bắc Carolina vào đầu năm 1789.

Thành lập lãnh thổ
Bắc Carolina phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ (Hiến pháp Hoa Kỳ được cả 13 tiểu bang đầu tiên của Hoa Kỳ phê chuẩn) ngày 23 tháng 11 năm 1789. Ngày 22 tháng 12, lập pháp tiểu bang biểu quyết cắt nhượng các khu định cư Overmountain như tiền đóng góp cho chính phủ liên bang mới thành lập.  Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận nhượng địa này trong phiên họp đầu tiên của mình vào ngày 2 tháng 4 năm 1790. Ngày 26 tháng 5 năm 1790, Quốc hội thông qua một đạo luật nhằm tổ chức nhượng địa mới này với tên gọi "Lãnh thổ của Hoa Kỳ ở phía nam Sông Ohio". Nó là phần đất của tiểu bang Tennessee hiện nay, trừ một chút ít thay đổi nhỏ về ranh giới sau này.  Tuy nhiên, phần lớn lãnh thổ mới nằm trong tầm kiểm soát của người bản địa Mỹ. Chính quyền lãnh thổ ban đầu chỉ trông coi hai khu vực không kết nối nhau — Địa khu Washington là đông bắc Tennessee ngày nay và Địa khu Mero nằm quanh khu vực Nashville ngày nay.  Đạo luật cũng hợp nhất chức vụ thống đốc lãnh thổ với chức vụ giám sát Bản địa vụ (trông coi về các vấn đề có liên quan đến người bản địa Mỹ)

Lãnh thổ mới được cai quản dựa theo cùng các điều khoản thuộc Sắc lệnh Tây Bắc, một đạo luật năm 1787 được thông qua để thành lập Lãnh thổ Tây Bắc ở phía bắc Sông Ohio. Tuy nhiên điều khoản của sắc lệnh cấm chế độ nô lệ thì không được áp dụng đối với Lãnh thổ Tây Nam. Ngoài pháp quyền, sắc lệnh còn vạch ra các bước để một lãnh thổ có thể tiến hành để được phép gia nhập liên bang. Bước thứ nhất gồm có việc tổ chức chính quyền lãnh thổ. Bước tiếp theo chỉ có thể xảy ra khi lãnh thổ có ít nhất 5.000 người trưởng thành phái nam để tổ chức hội đồng lập pháp lãnh thổ. Bước cuối cùng là khi lãnh thổ có dân số ít nhất là 60.000 để viết một hiến pháp tiểu bang và bầu một chính quyền tiểu bang. Đến lúc đó thì một lãnh thổ mới có thể được phép gia nhập liên bang để trở thành một tiểu bang.

Ngày 8 tháng 6 năm 1790, tổng thống George Washington chọn Blount làm thống đốc lãnh thổ mới.  Ông cũng bổ nhiệm Daniel Smith (1748–1818) làm trưởng lãnh thổ vụ, và đề cử hai trong số ba quan tòa của lãnh thổ là John McNairy và David Campbell (Joseph Anderson về sau được chọn làm quan tòa thứ ba). John Sevier được bổ nhiệm chuẩn tướng địa phương quân Địa khu Washington, và James Roberston là chuẩn tướng địa phương quân Địa khu Mero.

Tháng 9 năm 1790, Blount viếng thăm Washington tại Mount Vernon, và được thẩm phán trưởng Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ James Iredell làm lễ tuyên thệ nhậm chức.  Lúc đó ông di chuyển đến lãnh thổ mới và lập thủ phủ tạm thời cho lãnh thổ tại Rocky Mount. Ông tuyển mộ nhà xuất bản ở Bắc Carolina là George Roulstone để lập tờ báo Knoxville Gazette.  Ông dành phần nhiều thời gian của tháng 10 và 11 để bổ nhiệm các chức vụ địa phương quân và hành chính cấp thấp. Tháng 12, ông làm một cuộc hành trình nguy hiểm ngang qua lãnh thổ của người bản địa Mỹ để đến Địa khu Mero là nơi ông tiếp tục bổ nhiệm thêm các chức vụ trước khi quay trở về Rocky Mount vào cuối năm.

Blount lúc đầu muốn thủ phủ vĩnh viễn của lãnh thổ đặt tại nơi hợp lưu của sông Clinch và sông Tennessee (trong nội thị của thành phố Kingston bây giờ) nhưng không thể thuyết phục người bản địa Cherokee từ bỏ chủ quyền đối với khu vực đất này. Vì thế ông chọn Đồn James White, một tiền đồn nằm xa phía trên thượng nguồn của sông Tennessee.  Năm 1791, con rể của James White là Charles McClung đặt đá khánh thành thành phố mới và các lô đất được bán vào tháng 10 năm đó. Blount đặt tên thành phố mới là "Knoxville" theo tên thượng cấp của ông trong Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ là bộ trưởng Henry Knox.

Sự thù địch của người bản địa Mỹ

Các cư dân của Lãnh thổ Tây Nam ban đầu hoan nghênh sự kiểm soát của chính phủ liên bang vì tin rằng chính phủ liên bang sẽ che chở họ tốt hơn chính quyền Bắc Carolina khỏi sự thù nghịch của người bản địa Mỹ. Tuy nhiên, chính phủ liên bang chỉ tập trung vào các vấn đề tại Lãnh thổ Tây Bắc. Đa số đất đai trong Lãnh thổ Tây Nam đều thuộc người bản địa Mỹ hoặc đã bị tuyên bố chủ quyền bởi những người đầu cơ đất hay dân định cư. Washington đưa ra tuyên bố cấm vi phạm Hiệp định Hopewell (là hiệp định ấn định các ranh giới với người bản địa), và Knox thường tố cáo người định cư là xâm phạm bất hợp pháp đất đai của người bản địa.  Blount bị giằng xé giữa việc xoa dịu nhóm người giận dữ tại biên cương và làm vừa lòng cấp trên của mình trong chính phủ liên bang.

Mùa hè năm 1791, Blount thương lượng Hiệp định Holston với người Cherokee ở nơi về sau trở thành Knoxville. Hiệp định đưa các vùng đất phía nam sông French Broad và phía đông đường phân lưu của sông Little và sông Little Tennessee dưới sự kiểm soát của Hoa Kỳ, và bảo đảm việc sử dụng một con đường đi lại giữa hai địa khu Washington và Mero cũng như sông Tennessee. Năm sau đó, Blount thương thuyết một thỏa ước phân định rõ ràng ranh giới đất với người bản địa Chickasaw, là bộ lạc kiểm soát vùng đất [[Tây Tennessee] ngày nay].

Mặc dù có các thỏa ước nhưng sự xâm lấm của người định cư vào đất đai người bản địa vẫn tiếp tục, khiến tạo ra các cuộc trả đũa chủ yếu từ người bản địa Chickamaugas và Creek. Người Tây Ban Nha, lúc đó đang kiểm soát Florida và có tranh chấp ranh giới phía nam của Hoa Kỳ, đã khuyến khích các bộ lạc bản địa miền nam chống Hoa Kỳ.  Các cuộc tấn công này kéo dài suốt 1792 và 1793 với các khu định cư thuộc Địa khu Mero hứng đòn thù địch. Trạm Ziegler gần Hendersonville ngày nay bị phá hủy, và lực lượng phòng vệ Mero phải huy động để ngăn cản một cuộc tấn công lớn tại Trạm Buchanan gần Nashville. Tuy dân định cư biên cương không còn kiên nhẫn nữa nhưng Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Henry Knox từ chối cho phép một cuộc xâm chiếm lãnh thổ người bản địa.

Tháng 9 năm 1793, trong lúc Blount vắng mặt để tới Philadelphia, một nhóm đông chiến binh người Cherokee tràn ngập Trạm Cavet ở phía tây Knoxville, và dự tính hành quân đến Knoxville nhưng lực lượng tiến công của họ tan rã vì biến động nội bộ trong số các tù trưởng của họ. Trưởng lãnh thổ vụ là Daniel Smith, quyền thống đốc khi Blount vắng mặt, kêu gọi các dân quân và ra lệnh xâm chiếm lãnh thổ người Cherokee.  Sevier chỉ huy dân quân tại phía nam và phá hủy một số ngôi làng của người Chickamauga.  Tuy Blount ủng hộ quyết định của Smith, nhưng cuộc xâm nhập này làm cho bộ trưởng Knox tức giận. Ông từ chối trả lương cho các dân quân.  Tháng 9 năm 1794, Robertson, với có sự cho phép của bộ trưởng Knox, đã tập hợp một lực lượng kị binh dưới quyền của James Ore phá hủy các thị trấn của người Chickamauga ở Nickajack và Running Water. Robertson từ bỏ chức vụ chuẩn tướng ngay chẳng bao lâu sau đó.

Sự bại trận của các bộ lạc bản địa miền bắc tại Trận Fallen Timbers vào tháng 8 năm 1794, sự tàn phá Nickajack và Running Water, và việc giải quyết các cuộc tranh chấp ranh giới giữa Hoa Kỳ và Tây Ban Nha giúp cho các cuộc tấn công thù địch của người bản địa giảm xuống.  Tháng 11 năm 1794, Blount thương thuyết kết thúc chiến tranh với người Chickamauga tại Tellico Blockhouse, một tiền đồn liên bang ở phía nam Knoxville.

Trở thành tiểu bang

Cuộc điều tra dân số vào mùa hè năm 1791 cho thấy dân số lãnh thổ lên đến 35.691.  Có 6.271 người nam da trắng trưởng thành, hơn con số 5.000 cần thiết để lãnh thổ tổ chức một hội đồng lập pháp.  Tuy nhiên Blount chờ đợi cho đến 1793 để kêu gọi bầu cử.  Thành viên hội đồng dân biểu lãnh thổ (hạ viện) được bầu vào tháng 12 năm 1793. Các dân biểu lãnh thổ đề cử 10 cá nhân để được bổ nhiệm vào hội đồng lãnh thổ (thượng viện). Năm trong số là Griffith Rutherford, John Sevier, James Winchester, Stockley Donelson và Parmenas Taylor&mdash được tổng thống Washington bổ nhiệm.  Rutherford được chọn làm chủ tịch hội đồng lãnh thổ.

Hội đồng lập pháp nhóm họp phiên đầu tiên vào ngày 26 tháng 8 năm 1794, và kêu gọi từng bước hành động để trở thành tiểu bang. Hội đồng lập pháp bổ nhiệm James White làm đại biểu tại Quốc hội Hoa Kỳ. Lãnh thổ Tây Nam là một trong số các lãnh thổ đầu tiên của Hoa Kỳ sử dụng quyền lực này.  Một phiên họp đặc biệt của hội đồng lập pháp vào ngày 29 tháng 6 năm 1795 kêu gọi điều tra dân số để xem liệu dân số lãnh thổ có đạt đến ngưởng 60.000 cần thiết để được phép trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ. Cuộc điều tra dân số cho thấy dân số là 77.262 người.

Sau điều tra dân số, lãnh thổ chuyển biến nhanh để thành lập một chính quyền tiểu bang. Tháng 12 năm 1795, các quận bầu các đại biểu cho hội nghị hiến pháp. Đại hội hiến pháp được tổ chức tại Knoxville vào tháng 1 năm 1796, và thảo ra một bản hiến pháp tiểu bang.  Tên gọi "Tennessee" mà từng được sử dụng từ năm 1793 khi trưởng lãnh thổ vụ công bố tài liệu do mình viết "Sơ lược về chính quyền Tennassee" được chọn làm tên mới của tiểu bang.

John Sevier được bầu làm thống đốc. Hội đồng lập pháp đầu tiên của tiểu bang Tennessee nhóm họp vào tháng 3 năm 1796. Blount thông báo với Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Timothy Pickering rằng chính quyền lãnh thổ đã kết thúc.  Một bản hiến pháp tiểu bang được thống đốc tương lai là Joseph McMinn trao cho bộ trưởng ngoại giao Pickering.  Blount và William Cocke được chọn làm thượng nghị sĩ đại diện cho tiểu bang tại Quốc hội Hoa Kỳ và Andrew Jackson được bầu làm dân biểu Hoa Kỳ. Vì Lãnh thổ Tây Nam là lãnh thổ liên bang đầu tiên xin gia nhập liên bang nên có sự lúng túng trong Quốc hội về cách thức xúc tiến. Tennessee được phép gia nhập liên bang vào ngày 1 tháng 6 năm 1796 và trở thành tiểu bang thứ 16 của Hoa Kỳ.

Chi tiết đất đai

Lãnh thổ Tây Nam bao trùm , mà ngày nay là tiểu bang Tennessee, ngoại trừ có một số ít thay đổi nhỏ về ranh giới sau các cuộc khảo sát đất đai về sau đó.  Tuy Kentucky cũng nằm ở phía nam sông Ohio nhưng nó là một phần đất của tiểu bang Virginia khi Lãnh thổ Tây Nam được tổ chức, và nó vẫn như thế cho đến khi trở thành tiểu bang vào năm 1792. Các vùng đất nằm ở phía nam tiểu bang Tennessee hiện thời vẫn từng bị tiểu bang Georgia tuyên bố chủ quyền, hay bị các thế lực thực dân Tây Ban Nha tranh chấp. Phần lớn khu vực đó được tổ chức thành Lãnh thổ Mississippi vào năm 1798.

Khi thành lập năm 1790, hành pháp Lãnh thổ Tây Nam trông coi hai địa khu không kết nối nhau: Địa khu Washington nằm trong đông bắc và Địa khu Mero nằm trong khu vực xung quanh và phía bắc Nashville. Phần đất còn lại của lãnh thổ vẫn nằm trong tay của người bản địa Mỹ. Cherokee là bộ lạc thống trị tại phía đông và Chickasaw kiểm soát phần phía tây của lãnh thổ. Các bộ lạc bản địa quan trọng khác gồm có người Creeks và Choctaw.

Địa khy Washington ban đầu gồm có đất đai phía bắc sông French Broad và đông bắc hợp lưu của sông Clinch và Tennessee (gần Kingston ngày nay).  Hiệp định Holston 1791 đẩy ranh giới về phía nam sông French Broad và về phía đông nam đến nơi phân lưu của hai con sông Little và sông Little Tennessee (hiện nay nằm trong miền nam Quận Blount). Địa khu Washington ban đầu gồm có các quận Washington, Sullivan, Greene và Hawkins. Quận Knox và Jefferson do thống đốc Blount thành lập năm 1792.  Năm 1793, Blount tổ chức hai quận mới này thành một địa khu riêng biệt, gọi là "Địa khu Hamilton."  Quận Blount và Sevier được đưa vào địa khu mới này trong thời chính quyền lãnh thổ.

Địa khu Mero gồm có đất đai xung quanh Nashville và dọc theo sông Cumberland, lên phía bắc đến ranh giới tiểu bang Kentucky ngày nay.  Địa khu có ba quận— Davidson, Sumner và Tennessee.  Địa khu Mero và Địa khu Washington được kết nối nhau bằng một con lộ đi qua các vùng đất của người bản địa Mỹ.

Dân số Lãnh thổ Tây Nam vào năm 1791 là 35.691,  gồm có 3.417 nô lệ và 361 người da màu tự do.  Dân số của Địa khu Washington là 28.649 trong khi đó dân số của Địa khu Mero là 7.042.  Cuộc điều tra dân số lãnh thổ năm 1795 cho thấy tổng dân số là 77.262 người trong đó có 10.613 nô lệ và 973 người da màu tự do.  Dân số của Địa khu Washington và Địa khu Hamilton là 65.338, và của Mero là 11.924.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Southwest Ordinance of 1790
 "Southwest Territory; 1790–1796" at Tennessee GenWeb.com
''"Journal of the proceedings of the Legislative council of the territory of the United States of America, South of the river Ohio: begun and held at Knoxville, the 25th day of August, 1794"; at archives.org.

Tennessee
Southwest
Southwest


title: Ultimax 100

text:
Ultimax 100 là loại súng máy hạng trung do hãng Chartered Industries of Singapore (CIS) nay là Singapore Technologies Kinetics (STK) phát triển theo yêu cầu về một loại súng tự động để tác chiến theo nhóm hỗ trợ và cùng chiến đấu với những khẩu sturmgewehr khác. Sau bốn năm phát triển và thử nghiệm loại súng này đã được lực lượng quân đội Singapore thông qua để đưa vào phục vụ năm 1982. Súng cũng được dùng để xuất khẩu sang các nước khác.

Thiết kế
Ultimax 100 sử dụng cơ chế nạp đạn bằng khí nén với hệ thống trích khí ngắn, khóa nòng xoay và bắn với khóa nòng mở, ống trích khí nằm ở phía trên nòng súng với 5 chế độ trích khí khác nhau có thể điều chỉnh bằng tay. Một hệ thống chống giật đơn được thêm vào để ngăn việc bolt dừng lại đột ngột mỗi khi kết thúc chu trình lùi bằng cách kéo dài thân súng cùng như quãng đường di chuyển của bolt và thêm vào các lò xo một cách có tính toán. Nút khóa an toàn cũng là nút chọn chế độ bắn nằm ở hai bên thân súng phía trên cò súng với ba chế độ là an toàn, từng viên hoặc tự động. Khe nhả vỏ đạn nằm ở bên phải súng và được bao phủ bởi một miếng che chống bụi.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi và thước ngắm. Súng có thể sử dụng hộp đạn tròn 100 viên hay hộp đạn 30 viên dạng STANAG. Hộp đạn tròn được làm hầu hết bằng vật liệu tổng hợp với phần trước trong suốt để dễ dàng kiểm tra lượng đạn còn trong hộp, ban đầu loại hộp đạn này dự tính chỉ dùng một lần nhưng sau đó đã đổi ý và chuyển thành tái sử dụng nhiều lần. Súng được tích hợp chân chống chữ V có thể gấp vào gắn ở phần lỗ trích khí và một tay cầm chữ I dưới thân súng phía trước, báng súng có thể tháo ra (súng có thể bắn một cách an toàn dù có hay không có báng). Một điểm khá thú vị cho một loại súng máy là nó có thể lắp lưỡi lê loại thường dùng cho khẩu M16.

Biến thể
Súng hiện có các mẫu:
Mark 1: Mẫu thử nghiệm dùng nòng có thể tháo ráp nhanh
Mark 2: Mẫu nòng cố định.
Mark 3: Mẫu này có nòng có thể tháo ráp nhanh để tránh quá tải nhiệt, tay cầm phía trên thân súng đóng vài trò hỗ trợ tháo ráp nòng súng. Mỗi khẩu sản xuất được đính kèm một nòng để thay thế, ngoài ra nòng súng còn được sản xuất theo các chiều dài khác nhau tùy yêu cầu như tiêu chuẩn 508 mm và ngắn 330 mm hay 267 mm
Mark 4: Mẫu phát triển cho lực lượng hải quân Hoa Kỳ bổ sung thêm chế độ bắn ba viên mới. Nhưng nó không dược thông qua.
Mark 5: Mẫu nâng cấp của Mark 4 gắn thêm thanh răng trên thân súng để gắn thêm các hệ thống chiến đấu phù hợp, cũng như chấp nhận loại hộp đạn dạng tròn hai rãnh mới.

Các nước sử dụng

Liên kết ngoài

http://www.stengg.com/products-solutions/products/ultimax-100-light-machine-gun
http://world.guns.ru/machine/sing/stk-ultimax-100-e.html
Bắn thử Ultimax 100

Súng máy
Súng Singapore


title: Phó Chủ tịch nước Lào

text:
Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào  () gọi tắt là Phó Chủ tịch nước Lào () là chức vụ lãnh đạo cấp cao của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Dựa theo Hiến pháp Lào chức vụ Phó Chủ tịch nước thực hiện mọi nhiệm vụ do Chủ tịch nước giao và được thay mặt Chủ tịch nước trong trường hợp khuyết. Trường hợp Chủ tịch nước không thực hiện được nhiệm vụ thì Phó Chủ tịch nước thực hiện nhiệm vụ Chủ tịch nước cho đến khi Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước mới.

Phó Chủ tịch nước được thiết lập từ năm 1996. Trước đó không thiết lập chức vụ Phó Chủ tịch nước.

Phó Chủ tịch nước được Quốc hội bầu trên cơ sở giới thiệu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Có nhiệm kỳ 5 năm và không giới hạn nhiệm kỳ. Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước phải là đại biểu Quốc hội.

Khác với một số nước, chức vụ Phó Chủ tịch nước có vai trò quan trọng trong chính trị Lào. Từ năm 2021, Quốc hội bầu cùng lúc hai Phó Chủ tịch nước.

Danh sách Phó Chủ tịch nước
Danh sách người đảm nhiệm.

Tham khảo

Xem thêm
Chủ tịch nước Lào

Chính trị Lào

Lào


title: Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước

text:
Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước (, Neo Lao Sang Xat) được thành lập vào năm 1979, và được lãnh đạo bởi Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Nhiệm vụ là tổ chức quần chúng và các tổ chức chính trị-xã hội. Năm 1988, nhiệm vụ được mở rộng để bao gồm giải quyết vấn đề dân tộc thiểu số.Mặt trận cũng chịu trách nhiệm về công tác tôn giáo; tất cả các tổ chức tôn giáo của nước Lào phải đăng ký với mặt trận.

Lịch sử

Bối cảnh
Trong nhiều thập kỷ, Lào đã bị xâm chiếm bởi các quốc gia xung quanh. Đặc biệt là cuối thế kỷ XIX và đầu thể kỷ XX, Lào trở thành thuộc địa của Thực dân Pháp.

Pháp đã chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ Lào, nhân dân các dân tộc Lào bị áp bức, bóc lột tàn bạo. Để chống lại các hành vi ấy, các cuộc khởi nghĩa đấu tranh ở nhiều địa phương đã nổ ra:
 Khởi nghĩa Phokaduad (1901-1903) diễn ra tại Savannakhet, đường 9 Nam Lào, khu vực biên giới Việt-Lào.
 Khởi nghĩa Ong Keo và Ong Kommandam (1901-1937) diễn ra tại cao nguyên Bolaven
 Khởi nghĩa Vue Pa Chay (1918-1922) diễn ra tại Bắc Lào và Tây Bắc Việt Nam.

Các cuộc khởi nghĩa này đều dẫn đến thất bại do nhiều nguyên nhân, nhưng các nguyên nhân chính là: do không có lý luận cách mạng, không có đường lối cách mạng rõ ràng, do chưa có đảng chính trị cách mạnh lãnh đạo nên quá trình đấu tranh còn manh mún, phân tán, không củng cố và huy động được lực lượng đoàn kết (nghĩa là chưa có sự tổ chức liên mình rộng rãi).

Ngay từ khi thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930, Đảng đã đề ra những chủ trương chiến lược và sách lược để tiến hành cách mạng ở Đông Dương, nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của công tác Mặt trận. Vì vậy, Xứ ủy Ai Lao (Xứ Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Lào) được thành lập ngày 9/9/1934, là bước đầu trong việc hoàn thiện và mở rộng tổ chức đảng, đoàn thể ở Lào; Đồng thời, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra Nghị quyết thành lập Liên minh độc lập nhân dân Lào, nêu rõ “Liên minh độc lập nhân dân Lào là một tổ chức liên minh chống giặc tại Lào”.

1945-1979
Đến năm 1945, lực lượng Lào Tự do (Lao Issara) ra đời vào ngày 21/3/1946, tức là chỉ sau hơn 4 tháng Lào tuyên bố giành độc lập (12/10/1945) tại Huyện Thakhek, tỉnh Khammouane, dưới sự chỉ huy của hoàng thân Souphanouvong, quân đội Issara Lào cùng nhân dân địa phương đã có nhiều trận đánh lớn và khốc liệt vào thẳng quân đội Pháp khi quay trở lại xâm lược Lào lần thứ 2. Nhưng đã gặp thất bại khiến hoàng thân Souphanouvong bị thương nặng và phải sang Thái Lan chữa trị trước khi quay trở lại Lào cùng Kaysone Phomvihane chính thức tuyên bố thành lập Quân đội Lào Issara vào năm 1949

Ngày 13/8/1950, Đại hội toàn quốc Mặt trận Lào kháng chiến được triệu tập tại tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam. Thành lập Mặt trận Lào Tự do (Neo Lao Issara), do hoàng thân Souphanouvong làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào tự do. Đồng thời, Đại hội đã thông qua nghị quyết thành lập Chính phủ kháng chiến Lào gồm 6 thành viên, do hoàng thân Souphanouvong làm Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Kaysone Phomvihane làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Đại hội cũng đã thông qua 12 chính cương chính trị, thông qua quốc kỳ, quốc ca, và thành lập báo chí độc lập Lào.

Vào ngày 6-9 tháng 1 năm 1956, một cuộc họp của Mặt trận Lào Tự do được tổ chức tại Xon, tỉnh Huaphanh. Với tổng số 150 đại biểu, 138 đại biểu chính thức, cuộc họp lần này đã thống nhất đổi tên Mặt trận Lào Tự do thành Mặt trận Lào yêu nước (Neo Lao Hak Sat), trong đó hoàng thân Souphanouvong được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào yêu nước.

Mgày 9-11/9/1979, Đại hội đại biểu Mặt trận Lào yêu nước lần thứ IV được tổ chức tại Viêng Chăn với hơn 200 đại biểu, đại hội đã thống nhất đổi tên Mặt trận Lào yêu nước thành Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước (Neo Lao Sang Xat).

Vai trò
Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước là một bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, với Đảng Nhân dân Cách mạng Lào làm nòng cốt và là nền tảng chính trị của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, là nơi tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân Lào nhằm tăng cường quyền làm chủ đất nước, là nơi hiệp thương dân chủ, đoàn kết và thống nhất hành động của các bên và Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước.

Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước là tổ chức chính trị của toàn xã hội, liên hiệp tự nguyện được hình thành trên cơ sở tự giác của các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân đại diện cho các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, giới tính, lứa tuổi và đại diện nhân dân Lào đang sinh sống ở nước ngoài.

Chức năng và nhiệm vụ
Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước có những chức năng và nhiệm vụ sau:

Chức năng
 Giáo dục và đoàn kết nhân dân các dân tộc hoạt động theo đường lối của Đảng và pháp luật của nhà nước;
 Giáo dục và đoàn kết các tôn giáo, hệ phái;
 Giáo dục, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, những người có trình độ, trí thức, doanh nhân và các tổ chức xã hội hoạt động theo chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước;
 Hoàn thiện tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ có chất lượng cao để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó;
 Chủ động làm công tác chính trị-tư tưởng cho đội ngũ cán bộ;
 Theo dõi, kiểm tra khắc phục những mâu thuẫn trong xã hội và kiến nghị với các bên liên quan để khắc phục kịp thời.

Nhiệm vụ
 Đoàn kết nhân dân các dân tộc, các tầng lớp, tôn giáo, giới tính, lứa tuổi trên cơ sở đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước;
 Huy động mọi lực lượng trong xã hội thực hiện đường lối chính sách của Đảng, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của Chính phủ;
 Lập các hội nghị cơ sở với nhân dân, giáo dục nhân dân, hòa giải nhân dân của các dân tộc với mục tiêu đoàn kết bền chặt;
 Góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng nhà nước pháp quyền, nhà nước của dân, do nhân dân, vì lợi ích của nhân dân;
 Theo dõi, kiểm tra hoạt động của Quốc hội, hội đồng địa phương và các cấp chính quyền;
 Phối hợp với các bên và tất cả các bên tham gia vào các hoạt động vì xã hội và cộng đồng đa dân tộc Lào;
 Góp phần vào nền ngoại giao nhân dân phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng.

Quyền hạn
Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước có những quyền hạn sau:
 Quyền nhận thông tin từ nhà nước, đảng ở tất cả các cấp;
 Nhận báo cáo thông tin công việc từ Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước ở các cấp;
 Tham gia các cuộc họp của đảng, nhà nước và các tổ chức khác nhau ở cùng cấp;
 Báo cáo các điều kiện các tình huống khác nhau với cấp trên theo ngành dọc và ngành ngang;
 Được đào tạo, xây dựng về lý luận chính trị và nghiệp vụ;
 Được hưởng các quyền lợi và chính sách theo quy định của pháp luật;
 Được quyền quản lý trụ sở, công sở, cán bộ-công chức, vật tư, ngân sách và kinh phí của Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước;
 Có quyền thực hiện các hoạt động đối ngoại theo đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;

Tổ chức
Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước có 4 cấp:
 Cấp Trung ương (gọi là Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước Trung ương)
 Cấp tỉnh, thủ đô (gọi là Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước tỉnh, thủ đô)
 Cấp huyện, thành phố (gọi là Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước huyện, thành phố)
 Cấp thôn, bản (gọi là Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước thôn, bản)

Đại hội Đại biểu Toàn quốc

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước được tổ chức 5 năm một lần; Đại hội Đại biểu Toàn quốc Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước do Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước triệu tập dưới sự chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào

Ủy ban Trung ương

Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước  là cơ quan triển khai công việc giữa hai nhiệm kỳ của Đại hội Đại biểu Toàn quốc Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước.

Thành viên Ủy ban do Đại hội Đại biểu Toàn quốc bầu ra. Cơ cấu số lượng thành viên do Đại hội Đại biểu Toàn quốc phê chuẩn.

Ban Thường vụ
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước là tổ chức thường trực của Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước, thay mặt Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước trong thời gian giữa các phiên họp thường niên hàng năm.

Thành viên Ban Thường trực gồm Chủ tịch và các Phó Chủ tịch, một số ủy viên do Ủy ban Trung ương Mặt trận bầu ra.

Chủ tịch

Điều kiện gia nhập
Để trở thành thành viên của Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước cần:
 Có tinh thần yêu nước, tiến bộ, có ảnh hưởng, được tín nhiệm trong các tổ chức hữu quan và cơ sở ở địa phương.
 Trung thực và tự nguyện trên cơ sở được sự đồng ý của Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước ở cấp đó.
 Có khả năng tập hợp đoàn kết rộng rãi.
 Thực hiện đúng các điều lệ và luật pháp của Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước.

Liên kết ngoài
 Lao Front for National Construction (LFNC)

Tham khảo

Chính trị Lào
Đảng phái chính trị Lào
Đảng phái trong hệ thống đơn đảng


title: Thông liên nhĩ

text:
Thông liên nhĩ (TLN) là một dạng bệnh tim bẩm sinh làm cho máu chảy giữa hai buồng tim được gọi là nhĩ trái và nhĩ phải. Bình thường nhĩ trái và nhĩ phải tách biệt nhau bởi một vách được gọi là vách liên nhĩ. Nếu vách này bị khiếm khuyết hoặc không có, máu giàu oxy có thể chảy trực tiếp từ bên trái của tim để trộn với máu kém oxy ở bên phải của tim và ngược lại. Điều này có thể dẫn đến máu động mạch cung cấp cho não, các cơ quan và các mô có nồng độ oxy thấp hơn bình thường. Tuy nhiên TLT có thể không gây các dấu hiệu hoặc triệu chứng dễ nhận thấy, đặc biệt nếu lỗ thông nhỏ.

Một "luồng thông" là sự xuất hiện toàn bộ dòng máu qua lỗ thông. hoặc từ trái qua phải hoặc từ phải qua trái. Lượng máu qua lỗ thông, nếu có, quyết định ý nghĩa huyết động của bệnh TLN. "Luồng thông phải trái" điển hình đưa đến tiên lượng nguy hiểm.

Trong quá trình phát triển của thai, vách liên nhĩ phát triển để phân chia nhĩ trái và phải. Tuy nhiên, một lỗ ở vách được gọi là lỗ bầu dục cho phép máu từ nhĩ phải qua nhĩ trái trong quá trình phát triển của thai. Lỗ thông này cho phép máu không đi qua phổi thai không có chức năng, trong khi thai vẫn nhận oxy từ nhau. Một lớp mô được gọi là vách nguyên phát hoạt động như một van tại lỗ bầu dục trong quá trình phát triển thai. Sau khi sinh áp lực bên phải của tim giảm khi phổi mở và bắt đầu hoạt động, làm cho lỗ bầu dục đóng hoàn toàn. Khoảng 25% ở người trưởng thành lỗ bầu dục này không đóng hoàn toàn. Trong  những trường hợp này, bất kỳ một sự tăng áp lực trong hệ tuần hoàn phổi (do tăng áp phổi, tạm thời trong khi ho v.v.) có thể làm lỗ bầu dục vẫn còn mở. Trường hợp này được gọi là tồn tại lỗ bầu dục, một loại thông liên nhĩ.

Sinh lý bệnh

Ở những người bình thường, các buồng tim bên trái có áp lực cao các buồng tim bên phải. Điều này do thất trái phải tạo đủ áp lực để bơm máu đi kháp cơ thể trong khi thất phải chỉ tạo áp lực vừa đủ để bơm máu lên phổi.

Trong trường hợp TLN lỗ lớn (> 9 mm), có thể gây shunt trái-phải rõ trên lâm sàng, máu sẽ chảy từ nhĩ trái sang nhĩ phải. Lượng máu tăng thêm từ nhĩ trái có thể gây tăng gánh thể tích cho cả nhĩ phải và thất phải. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể gây lớn tim phải và cuối cùng suy tim.

Bất cứ quá trình nào làm tăng áp lực thất trái có thể làm nặng thêm đường nối (shunt) trái-phải. Quá trình này bao gồm tăng huyết áp, gây tăng áp lực thất trái để mở van động mạch chủ trong quá trình tâm thu thất và bệnh động mạch vành làm tăng độ cứng của thất trái, do đó tăng áp lực đổ đầy của thất trái trong quá trình tâm trương thất. Shunt trái-phải tăng áp lực đổ đầy của thất phải (tiền tải) và lực thất phải để bơm nhiều máu hơn thất trái. Sự tăng tải liên tục này của tim phải sẽ gây tăng tải toàn bộ mạch máu phổi. Cuối cùng, tăng áp lực phổi xảy ra.

Tăng áp phổi sẽ gây thất phải chịu tăng hậu tải. Thất phải sẽ tạo áp lực cao hơn để cố gắng vượt qua tăng áp phổi. Điều này có thể dẫn đến suy thất phải (giãn và chức năng tâm thu thất phải giảm).

Khi áp lực nhĩ phải tăng tăng bằng áp lực nhĩ trái, sẽ không còn độ dốc (gradient) áp lực giữa các buồng tim này và đường nối (shunt) trái-phải giảm hoặc ngừng. Nói cách khác, không còn dòng máu chảy qua TLN.

Nếu TLN không được điều trị, tăng áp phổi tiến triển và áp lực phía bên phải của tim sẽ lớn hơn phía bên trái của tim. Sự đảo ngược gradient áp lực này qua TLN gây shunt đổi chiều, shunt phải-trái tồn tại. Hiện tượng này được gọi là hội chứng Eisenmenger. Khi shunt phải-trái xảy ra, một phần máu nghèo oxy sẽ chảy qua bên trái của tim và được tống vào hệ mạch máu ngoại vi. Điều này sẽ gây các dấu hiệu tím.

Dịch tễ học

Thông liên nhĩ được phát hiện 1/1500 trẻ sinh ra sống. Tồn tại lỗ bầu dục rất phổ biến (10-20% người trưởng thành) nhưng không có triệu chứng và do đó không được chẩn đoán. TLN chiếm đến 30-40% tổng số bệnh tim bẩm sinh thấy ở người lớn.

TLN lỗ nguyên phát chiếm 7% tổng số bệnh tim bẩm sinh. Bệnh xảy ra nhiều ở nữ, tỷ lệ nam/nữ là 1:2.

Nghiên cứu gen

Tháng 5/2013 GS Bernard Keavney tại Viên tim Anh đã phát hiện một gen mới có liên quan đến bệnh. Theo nghiên cứu sự thay đổi di truyền phổ biến gần gen được gọi là MSX1 có liên quan mạnh đến nguy cơ bị TLN.

Các loại Thông liên nhĩ

Thông liên nhĩ lỗ thứ phát

TLN lỗ thứ phát là loại TLN phổ biến nhất chiếm 6-10% tống số bệnh TBS.
TLN lỗ thứ phát thường do lỗ bầu dục lớn lên, sự phát triển không đầy đủ của vách thứ phát hoặc do sự hấp thu quá mức của vách nguyên phát. 10 đến 20% bệnh nhân TLN lỗ thứ phát cũng có sa van hai lá.

Nếu TLN lỗ thứ phát kèm hẹp van hai lá mắc phải thì được gọi là hội chứng Lutembacher.

Tiến triển

Hầu hết bệnh nhân bị TLN lỗ thứ phát không được điều trị không có triệu chứng có ý nghĩa cho đến lúc mới trưởng thành. Trên 70% có triệu chứng lúc 40 tuổi. Các triệu chứng điển hình là giảm khả năng gắng sức, dễ mệt, đánh trống ngực và ngất.

Các biến chứng của TLN lỗ thứ phát không được điều trị bao gồm tăng áp phổi, suy tim phải, rung nhĩ hoặc flutter nhĩ, ngất và hội chứng Eisenmenger.

Tăng áp phổi ít khi xảy ra trước 20 tuổi, xảy ra 50% ở tuổi trên 40. Tiến triển đến hội chứng Eisenmenger xảy ra 5-10% bệnh nhân trong giai đoạn muộn của bệnh.

Tồn tại lỗ bầu dục

Tồn tại lỗ bầu dục là một lỗ thông nhỏ ít có ảnh hưởng huyết động, nó là di tích của lỗ bầu dục thai. Về mặt lâm sàng, nó liên quan đến bệnh trầm cảm, tắc mạch và bệnh migraine. Trên siêu âm tim, có thể không thấy shunt trừ khi bệnh nhân ho.

Thông liên nhĩ lỗ nguyên phát

TLN lỗ nguyên phát được phân loại là một TLN, nhưng thường được phân loại như một kênh nhĩ thất. TLN lỗ nguyên phát ít gặp hơn so với TLN lỗ thứ phát.

Thông liên nhĩ xoang tĩnh mạch

TLN xoang tĩnh mạch là một loại TLN mà lỗ thông nằm ở vách có liên quan đường tĩnh mạch vào của hoặc tĩnh mạch chủ trên hoặc tĩnh mạch chủ dưới.
TLN xoang tĩnh mạch liên quan tĩnh mạch chủ trên chiếm 2-3% tổng số TLN. Nó nằm ở vị trí chủ nối tĩnh mạch chủ trên và nhĩ phải. Thường liên quan đến nối liền bất thường của các tĩnh mạch phổi phải vào nhĩ phải (thay vì nối liền bình thường của các tĩnh mạch phổi vào nhĩ trái).

Nhĩ chung hoặc một nhĩ

Nhĩ chung là do không phát triển các thành phần phôi thai cấu tạo phức hợp vách nhĩ. Nó thường liên quan hội chứng chuyển vị.

Thông liên nhĩ kết hợp

Vách liên nhĩ có thể được chia làm 5 phần vách. Nếu lỗ thông ảnh hưởng từ 2 phần trở lên thì được gọi là TLN kết hợp.

Chẩn đoán

Hầu hết trẻ em bị thông liên nhĩ có ý nghĩa được chẩn đoán trong tử cung hoặc lúc còn nhỏ nhờ siêu âm tim hoặc nghe tim khi khám thực thể.

Sự phát triển các dấu hiệu và các triệu chứng do TLN liên quan kích thước của shunt trong tim. Các bệnh nhân bị shunt lớn hơn có khuynh hướng biểu hiện triệu chứng lúc nhỏ.

Người lớn bị TLN chưa được điều trị sẽ biểu hiện triệu chứng khó thở khi gắng sức, suy tim sung huyết hoặc ta biến mạch máu não (ngất). Khi xét nghiệm thường qui có thể phát hiện X quang ngực bất thường hoặc ECG bất thường và có thể bị rung nhĩ. Nếu TLN gây shunt trái-phải, mạch máu phổi ở hai bên phổi có thể biểu hiện giãn trên X quang ngực do tăng lưu lượng máu lên phổi.

Khám thực thể nghe tim

Các triệu chứng thực thể ở người lớn bị TLN bao gồm các triệu chứng có liên quan trực tiếp đến shunt trong tim và các triệu chứng thứ phát do suy tim phải.

Khi nghe tim, có thể có tiếng thổi tống máu tâm thu do van động mạch phổi. Điều này do tăng lưu lượng máu qua van động mạch phổi hơn là do bất thường cấu trúc của các lá van.

Ở bệnh nhân không được điều trị có sự thay đổi liên quan hô hấp sự tách đôi của tiếng T2. Trong quá trình hít vào, áp lực âm trong lồng ngực làm tăng lượng máu trở về bên phải của tim. Thể tích máu tăng trong thất phải làm van động mạch phổi mở dài hơn trong quá trình tâm thu thất. Điều này làm chậm bình thường thành phần P2 của tiếng T2. Trong quá trình thở ra, áp lực dương trong đường thở làm giảm lượng máu trở về bên phải của tim. Thể tích máu giảm trong thất phải làm cho van động mạch phổi đóng sớm hơn vào cuối kỳ tâm thu thất, gây thành phần P2 xảy ra sớm hơn.

Ở bệnh nhân bị TLN, có sự tách đôi cố định của tiếng T2. Lý do có sự tách đôi cố định của tiếng tim thứ 2 là do có thêm lượng máu trở về trong kỳ thở ra giữa nhĩ trái và nhĩ phải do luồng thông giữa hai nhĩ.
Thất phải bị tăng gánh liên tục do shunt trái-phải tạo sự tách đôi rộng tiếng T2. Do hai tâm nhĩ liên quan nhau qua lỗ thông, kỳ hít vào không tạo ra sự khác biệt lớn về áp lực giữa chúng và không có tác động trên sự tách đôi của tiếng T2. Do vậy, T2 tách đôi cùng mức độ trong quá trình hít vào và thở ra và được gọi là "cố định".

Siêu âm tim

Siêu âm tim qua thành ngực có thể phát hiện thông liên nhĩ khi có dòng chày màu từ nhĩ trái qua nhĩ phải.
Khi siêu âm tim qua thành ngực còn nghi ngờ TLN, người ta sử dụng siêu âm tim qua thực quản.

Xem thêm
 Kênh nhĩ thất
 Cung lượng tim
 Tiếng tim
 Tăng áp phổi
 Sự đề kháng mạch máu
 Sự đề kháng mạch máu phổi
 Thông liên thất
 Phẫu thuật tim xâm nhập tối thiểu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pediatric Heart Surgery
 The Congenital Heart Surgery Video Project
   Pediatric Cardiac Surgery: Atrial Septal Defect Repair
 Atrial septal defect  information for parents.

Bệnh tim bẩm sinh


title: Antonín Reicha

text:
Antonín Reicha (1770-1836) là nhà soạn nhạc người Pháp gốc Bohemia xuất sắc nhất. Ông là một trong những nhà soạn nhạc lớn của thời kỳ âm nhạc Cổ điển. Ngoài ra, ông là một nghệ sĩ chơi flute có tiếng.

Cuộc đời và sự nghiệp
Antonín Reicha sinh vào năm 1770 tại Praha, Cộng hòa Séc. Ông chơi flute trong dàn nhạc Elector ở thành phố Bonn của Đức trong các năm 1785-1794. Ở đây ông trở thành bạn của một trong những thiên tài âm nhạc, đó là Ludwig van Beethoven. Reicha sinh sống tại nhiều nơi. Đến năm 1818, Reicha là giáo sư bộ môn sáng tác tại Nhạc viện Paris. Đây là lúc ông đã đào tạo nhiều học trò xuất sắc như Hector Berlioz, Franz Liszt, César Franck và Charles Gounod.

Sự ảnh hưởng
Antonín Reicha đã viết cuốn Nghệ thuật của người sáng tác nhạc kịch vào năm 1833. Tác phẩm này của ông đã có ảnh hưởng không nhỏ đến nhiều nhà soạn nhạc thể loại opera thế kỷ XIX, rõ ràng hơn cả là Giacomo Meyerbeer.

Các sáng tác
Antonín Reicha đã viết 16 vở opera, hai bản giao hưởng. Ngoài ra, ông còn viết tác phẩm Những cảnh đời Italia cho dàn nhạc giao hưởng, một bản octet cho đàn dây và kèn, 24 bản ngũ tấu cho kèn, 20 bản tứ tấu cho đàn dây, 24 bản tam tấu cho kèn cor, 12 bản sonata cho violin và nhiều tác phẩm nhạc thính phòng khác.

Chú thích

Tham khảo
 Olga Šotolová, Antonín Rejcha: A Biography and Thematic Catalogue. Deryck Viney, translator. Supraphon, Prague, 1990. ISBN 80-7058-169-7. (The standard monograph on Reicha. Contains numerous errors, but is richly informative on many aspects of Reicha's life; see Hoyt (1993) above.)

Liên kết ngoài

General reference

 Essay on Anton Reicha by Charles-David Lehrer for the International Double Reed Society
 Bill McGlaughlin's article on Reicha for Saint Paul Sunday
 Beethoven's Contemporaries: Anton Reicha
 Letters  written by or concerning Reicha and portraits  of him in the Digital archives of the Beethoven-Haus, Bonn.
 Klassiekemuziek: Anton Reicha

Scores

Sinh năm 1770
Mất năm 1836
Nhà soạn nhạc người Pháp gốc Bohemia
Cựu sinh viên Đại học Bonn
Người Praha
Nhà soạn nhạc opera


title: Nguyễn Hồng Cẩn

text:
Nguyễn Hồng Cẩn (born 1926) tức Hữu Cẩn, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, nhà quản lý kinh tế, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Hải phòng, Thứ trưởng Bộ Thủy sản Việt Nam, Giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Thủy sản Seaprodex trong thập niên 1980.

Ông từng tham gia kháng chiến chống Pháp giữ các chức vụ Phó Bí thư Tỉnh ủy Kiến An, Chính ủy Trung đoàn 50 thuộc Khu ủy Tả ngạn, sau năm 1954 giữ các chức vụ Giám đốc Sở Công nghiệp Hải phòng, Phó Chủ tịch UBND TP Hải phòng, Thứ trưởng Bộ Thủy sản, nguyên Giám đốc Công ty Seaprodex thập niên 80, hiện đang là cố vấn Công ty CP Thủy sản Bình An.

Quê quán: ông quê ở làng Xuân Đào, xã Bạch Sam, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên thuộc dòng họ Nguyễn Hữu. Ông sinh ngày 05-04-1926, nơi sinh là khu tập thể viên chức trên đồi Phủ Liễn Thiên văn, tỉnh Kiến An, nay là quận Kiến An thành phố Hải Phòng.

Quá trình hoạt động cách mạng trong kháng chiến chống Pháp.

Tháng 10 năm 1944, Hữu Cẩn tìm tới các chiến sĩ Việt Minh ở Đông Triều, An Lão để xin tham gia hoạt động cách mạng. Đến đầu năm 1945, tham gia tổ chức Việt Minh bí mật tại thị xã Kiến An.

Chỉ ít lâu sau ngày Việt Minh giành chính quyền, năm 1946 quân Pháp đổ bộ xuống Hải Phòng, Đồ Sơn. Lúc ấy, Hải Phòng và Kiến An hợp nhất thành tỉnh Hải Kiến do Đồng chí Lê Quốc Thân là Bí thư Tỉnh ủy kiêm Bí thư Tỉnh bộ Việt Minh. Hữu Cẩn được giao phụ trách phong trào Việt Minh ngoại thị ở Kiến An và được Bí thư Lê Quốc Thân giới thiệu vào Đảng.

Năm 1946, Hữu Cẩn được cử ra Thị xã Đồ Sơn làm Bí thư Thị bộ Việt Minh. Khi quân Pháp đánh chiếm Hải Phòng, Đồ Sơn, Tỉnh ủy Hải Kiến thành lập mặt trận Cầu Rào - Đồ Sơn, Hữu Cẩn làm chính trị viên. Quân Pháp tập trung tấn công chiếm Kiến An, Việt Minh tổ chức lại lực lượng ở An Lão, An Dương, xây dựng hệ thống thành đội, bộ đội địa phương.

Năm 1947 ông lấy vợ, là Trần Thị Kim Đĩnh công tác tại Tỉnh đoàn Kiến An. Năm 1949, Tỉnh Hải Kiến lại tách ra thành hai tỉnh Hải Phòng và Kiến An. Trung ương cử đồng chí Lê Chấn tức Đặng Văn Minh ở Hà Nam về làm Bí thư Tỉnh ủy Kiến An, Hữu Cẩn được bầu là Tỉnh ủy viên, rồi Thường vụ Tỉnh ủy Kiến An. Đến năm 1952, được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy.

Sau đó ông tham gia quân đội, làm Chủ tịch Ban Địch vận thống nhất Kiến An và được Khu ủy Tả ngạn điều lên xây dựng Trung đoàn 50 - trung đoàn mới, chủ lực của Quân khu Tả ngạn sông Hồng với cương vị Phó Chính ủy.

Năm 1954 ông được biệt phái làm chuyên viên quân sự cho Ban Chỉ huy tiếp quản 300 ngày Quảng Ninh – Hải Phòng do đồng chí Đỗ Mười lãnh đạo. Sau khi tiếp quản, ông được cử đi học Cao cấp quân sự hiện đại và chính quy, Cao cấp chính trị, rồi trở về làm Tham mưu phó Quân khu Tả ngạn, có lúc kiêm cả Trưởng ban Quân lực - Quân huấn.

Công tác tại TP Hải phòng.
Năm 1958, Thành ủy Hải Phòng đề nghị ông về công tác. Ông được cử đi học Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc trước khi về nhận nhiệm vụ tại Hải Phòng. Ông làm quản lý kinh tế ở Hải Phòng liên tục 16 năm được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Công nghiệp, sau đó một thời gian làm Giám đốc Sở.

Năm 1968 ông được bầu làm Phó Chủ tịch UBND Thành phố [1], Ủy viên thường vụ Thành ủy, kiêm Trưởng ban Công nghiệp, giao thông vận tải và thủy sản của Thành ủy.

Công tác trong ngành Thủy sản.
Năm 1974, ông được chuyển công tác giữ chức Vụ trưởng Vụ Kế hoạch của Tổng cục Thủy sản, sau đó giữ cương vị Phó Tổng cục trưởng phụ trách phía nam, dưới quyền Tổng cục trưởng Hoàng Hữu Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy Hải phòng người nổi tiếng với những ý tưởng đổi mới.

Năm 1976 Tổng cục Thủy sản chuyển thành Bộ Hải sản, trong 5 năm đầu có tới 3 bộ trưởng, ông được cử làm Trợ lý cho các Bộ trưởng Võ Chí Công, Nguyễn Quang Lâm.
Khi ông Đỗ Chính (nguyên Chủ tịch UBND TP Hải phòng, Bí thư Tỉnh ủy Hải ninh) làm Bộ trưởng thì ông được bổ nhiệm Thứ trưởng (1978 - 1980), Chủ tịch Ủy ban Hỗn hợp nghề cá Xô - Việt, Chủ tịch Liên đoàn Xuất nhập khẩu thủy sản Việt Nam..

Giám đốc đầu tiên của Seaprodex với mô hình tự cân đối

Năm 1978, Công ty Xuất khẩu thủy sản Việt Nam ra đời, tên giao dịch quốc tế là Seaprodex. Tháng 4 năm 1979 ông được Hội đồng Bộ trưởng bổ nhiệm làm Giám đốc trong khi vẫn làm Thứ trưởng Bộ Thủy sản. Ông và gia đình chuyển vào miền nam công tác.

Từ giữa năm 1981, ông cùng tập thể Ban lãnh đạo Công ty cùng các nhà khoa học kinh tế nghiên cứu mạnh dạn làm theo mô hình tự cân đối tự trang trải mà bản chất của nó là tuân theo quy luật cung - cầu của thị trường để tháo gỡ những kiềm chế trong sản xuất - kinh doanh. Lúc đầu, xuất khẩu phải theo cơ chế hàng đổi hàng với một vài thương nhân Hồng Kông, Singapore, sau đó từng bước chuyển sang mua bán sòng phẳng, thanh toán bằng ngoại tệ. Từ đó, một tư duy chiến lược thống nhất, liên hoàn hợp tác đã hình thành trong toàn ngành, phát triển đồng đều từ khâu đánh bắt, nuôi trồng đến vận chuyển, chế biến, kho bãi, kỹ nghệ lạnh, xây lắp, tài chính - tín dụng, tin học, thông tin, quảng cáo… Ngoài ra Seaprodex còn liên doanh với các đối tác Úc, Liên Xô, Nhật Bản, Pháp Nhật, Hàn Quốc cùng tham gia khai thác đánh bắt, chế biến thủy sản.

Seaprodex là một đơn vị có công lớn trong quá trình đổi mới của ngành thủy sản, nổi lên như một điển hình làm ăn hiệu quả trong thập niên 1980 khi đất nước tiến hành Đổi mới  Trong mười năm từ 1981 đến 1990, Seaprodex đã nộp kết hối và các khoản thuế có giá trị 160,389 triệu USD, nộp lợi nhuận hơn 7 tỷ đồng, ngoài ra còn đóng góp vào kinh phí các địa phương làm công tác xã hội, ủy lạo khắc phục thiên tai hàng trăm triệu đồng.

Với vai trò Chủ tịch Liên đoàn Xuất nhập khẩu thủy sản Việt Nam khi xây dựng mục tiêu xuất khẩu thủy sản vào thời điểm doanh số xuất khẩu chỉ mới đạt dưới 200 triệu USD, ông đã dự báo vào cuối thập niên 1990, toàn ngành sẽ đạt trên 1 tỷ USD về doanh số xuất khẩu. Nhiều người cho dự báo đó là hão huyền, duy ý chí, nhưng do xuất phát từ quan điểm hướng về nghề cá nhân dân và nhận thức đúng tiềm năng trong nước, cũng như nhu cầu tiêu thụ trên thị trường thế giới, có tính đến kinh nghiệm của Thái Lan về doanh số tôm xuất khẩu, ông đã tỏ ra có tầm nhìn đáng nể. Vào những năm cuối cùng của thập niên 1990 và sang những năm đầu của thế kỷ XXI, chỉ một mặt hàng cá basa xuất khẩu của đồng bằng Nam bộ đã đạt doanh số trên 1 tỷ USD .

Tháng 12 năm 1991 ông nghỉ hưu, song vẫn tham gia hoạt động tư vấn nghề nghiệp và tư vấn đầu tư, tham gia Ban Trù bị tổ chức đại hội thành lập Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) năm 1998 được bầu làm Hội viên danh dự , làm Chủ tịch Hội đồng Tư vấn và Dịch vụ phát triển nghề cá thuộc Hội nghề cá Việt Nam, Cố vấn Công ty CP Thủy sản Bình an.

Sáng tác

Tác phẩm đã xuất bản:

- Nghề cá Việt Nam nhìn từ Seaprodex. Nhà xuất bản Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2003.

- Minh bạch. Tự truyện. Nhà xuất bản Văn học, 6-2010.

Năm 2010 Nhà xuất bản Văn học cho xuất bản cuốn sách tự truyện của ông mang nhan đề Minh bạch có lời đề tựa của PGS Thứ trưởng Bộ Thủy sản Võ Văn Trác người đồng nghiệp của ông.

Khen thưởng.
Năm 2006 ông nhận Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng do Đảng bộ Liên hiệp Các hội khoa học, Chi bộ Đảng Hội Khoa học kinh tế Việt Nam (thuộc Đảng bộ Khoa giáo Trung ương) trao tặng.

1. ^ http://haiphong.gov.vn/Portal/Detail.aspx?Organization=SNOV&MenuID=6919&ContentID=17855

Người Hưng Yên
Người Sài Gòn
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Thứ trưởng Việt Nam
Đổi mới
Lãnh đạo doanh nghiệp
Doanh nhân Việt Nam


title: HMS Hardy

text:
Mười tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được mang cái tên HMS Hardy, trong đó hầu hết những chiếc sau này được đặt theo Phó đô đốc Thomas Masterman Hardy (1769–1839), người chỉ huy chiếc  trong trận Trafalgar:

  là một tàu chiến 12 khẩu pháo hạ thủy năm 1797 và bị bán năm 1802
  là một tàu brig 12 khẩu pháo hạ thủy năm 1804, sử dụng như một tàu kho từ năm 1818 và như một tàu bệnh viện từ năm 1821 trước khi bị bán năm 1835
  là một tàu bom hạ thủy năm 1855, đổi tên thành MV 12 cùng năm đó và bị bán năm 1858
  là một pháo hạm gỗ chạy chân vịt lớp Albacore hạ thủy năm 1856 và bị bán năm 1869
  là chiếc dẫn đầu cho lớp tàu khu trục Hardy, sau được xếp lại vào lớp A, hạ thủy năm 1895 và bị bán năm 1911
  là một tàu khu trục lớp Acasta hạ thủy năm 1912 và bị bán để tháo dỡ năm 1921
  là một tàu khu trục lớp H hạ thủy năm 1936 và bị đánh chìm ngoài khơi Narvik năm 1940
  là một tàu khu trục lớp V hạ thủy năm 1943 và bị tàu ngầm Đức U-278 đánh hỏng năm 1944, sau đó bị đánh đắm bởi
  là một tàu frigate chống tàu ngầm lớp Blackwood hạ thủy năm 1953 và bị đánh chìm như một mục tiêu năm 1983

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Hasty

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được mang cái tên HMS Hasty:

  là một tàu chiến 12 khẩu pháo hạ thủy năm 1797 và bị bán năm 1802
  là một tàu brig 12 khẩu pháo hạ thủy năm 1812, trở thành một tàu khảo sát năm 1819 và tiếp tục phục vụ cho đến năm 1870
  là một pháo hạm chân vịt gỗ lớp Albacore hạ thủy năm 1856 và bị bán năm 1865
  là một tàu khu trục lớp Charger hạ thủy năm 1894 và bị bán năm 1912
 HMS Hasty là một tàu tiếp liệu được chuyển từ Bộ Chiến tranh cho Hải quân năm 1906 như là chiếc , đổi tên thành HMS Hasty năm 1913 và bị bán năm 1932
  là một tàu khu trục lớp H hạ thủy năm 1936 và bị đắm năm 1942 do trúng ngư lôi từ tàu phóng lôi E-boat

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Thẻ đa năng

text:
Thẻ đa năng là thẻ có thể lưu được các thông tin trên bộ nhớ của thẻ. Hệ thống có thể hoạt động độc lập với máy tính nhưng vẫn có thể đảm bảo được những chức năng như: làm thẻ thanh toán nội bộ, các chức năng liên quan đến tính phí, kiểm soát ra vào ở những đơn vị có tính bảo mật cao.

Ứng dụng của thẻ đa năng

Hệ thống thường được ứng dụng ở những lĩnh vực như: trường Đại học, cao đẳng, khu nghỉ dưỡng, khu vui chơi giải trí: công viên, trung tâm game, nhà hàng, khách sạn, hệ thống tích điểm, chứng minh thư điện tử,thanh toán phí gửi xe, thanh toán tại canteen, mua hàng tại máy bán hàng tự động, quản lý khách hàng vào ra, quản lý doanh thu, tự động trừ tiền (vé tháng), thanh toán tại nhà ăn…

Tham khảo

Thẻ đa năng

Thẻ đa năng

Thẻ đa năng

Thẻ thanh toán


title: Rigoletto

text:
Rigoletto là một vở opera ba màn của Giuseppe Verdi. Libretto tiếng Ý viết bởi Francesco Maria Piave dựa trên vở kịch Le roi s'amuse của Victor Hugo. Bất chấp những vấn đề nghiêm trọng ban đầu với hệ thống kiểm duyệt của Áo đang quản lý các nhà hát ở miền bắc nước Ý khi đó, vở opera đã có buổi ra mắt thành công ở La Fenice tại Venice ngày 11 tháng 3 năm 1851.

Nó được nhiều người đánh giá là kiệt tác opera đầu tiên trong nửa sau sự nghiệp của Verdi. Câu chuyện bi thảm của nó xoay quanh công tước trụy lạc xứ Mantua, người hề gù lưng của ông mang tên Rigoletto, và cô con gái xinh đẹp của Rigoletto mang tên Gilda. Tựa đề nguyên thủy của vở opera, La maledizione (Lời nguyền), nói về lời nguyền cho cả công tước và Rigoletto của một cận thần có con gái bị quyến rũ bởi công tước với sự khuyến khích của Rigoletto. Lời nguyền trở thành hiện thực khi Gilda cũng đem lòng yêu công tước và cuối cùng đã hi sinh tính mạng mình để cứu anh khỏi sát thủ được thuê bởi chính cha cô.

Các vai

Nội dung
Địa điểm: Mantua
Thời điểm: thế kỉ 16

Màn 1
Cảnh 1: Một phòng trong cung điện

Tại một buổi khiêu vũ ở cung điện của mình, công tước hát về một cuộc sống đầy lạc thú với càng nhiều phụ nữ càng tốt: "Questa o quella". Anh đã thấy một cô gái đẹp chưa biết tên ở nhà thờ và mong muốn được sở hữu cô, nhưng đồng thời cũng muốn quyến rũ nữ bá tước Ceprano. Rigoletto, người hề gù lưng của công tước, chế nhạo chồng của những người phụ nữ được công tước để ý đến, và khuyên công tước loại bỏ họ bằng nhà tù hoặc cái chết. Marullo, một khách mời tại buổi khiêu vũ, thông báo cho các nhà quý tộc biết Rigoletto có một "người yêu", nhưng tất cả không ai tin. Các nhà quý tộc quyết tâm trả thù Rigoletto. Sau đó Rigoletto chế nhạo bá tước Monterone, người có con gái bị công tước quyến rũ. Bá tước Monterone bị bắt theo lệnh của công tước và cất lời nguyền rủa công tước và Rigoletto. Lời nguyền thực sự làm Rigoletto sợ hãi.

Cảnh 2: Một con phố, với sân nhà Rigoletto

Vừa nghĩ về lời nguyền, Rigoletto vừa đi về nhà và gặp sát thủ Sparafucile đi tới chỗ ông và gạ gẫm ông thuê mình. Rigoletto nghĩ về đề nghị này nhưng rồi từ chối; Sparafucile bỏ đi sau khi nhắc đi nhắc lại tên mình nhiều lần. Rigoletto suy ngẫm về sự tương đồng giữa hai người: "Pari siamo!"; Sparafucile giết người bằng kiếm, và Rigoletto dùng "miệng lưỡi độc ác" để đâm nạn nhân của mình. Rigoletto mở cửa và nhà gặp con gái Gilda. Họ chào nhau một cách nồng ấm: "Figlia!" "Mio padre!". Rigoletto che giấu con gái khỏi công tước và tất cả mọi người, và cô cũng không biết nghề nghiệp của ông. Do ông cấm cô không được xuất hiện bên ngoài, cô chưa được đi đâu ngoại trừ nhà thờ và cũng không biết cả tên cha cô.

Khi Rigoletto đi ra ngoài, công tước xuất hiện và nghe lén thấy Gilda thú nhận với Giovanna rằng cô cảm thấy tội lỗi vì đã không nói cho cha cô về người thanh niên trẻ cô gặp ở nhà thờ. Cô nói cô đã đem lòng yêu anh nhưng cô sẽ còn yêu anh hơn nếu như anh là một sinh viên nghèo. Trong khi cô đang nói về tình yêu của mình, công tước đi vào vui mừng khôn xiết. Gilda, lo sợ, gọi Giovanna, mà không biết rằng công tước đã bảo bà ta đi. Giả vờ là một sinh viên, công tước thuyết phục Gilda về tình yêu của mình: "È il sol dell'anima". Khi cô hỏi tên của anh, anh ngập ngừng trả lời tên mình là Gualtier Maldè. Nghe thấy tiếng động và lo rằng cha cô trở về, Gilda bảo công tước đi về sau khi họ nhanh chóng trao nhau lời thề yêu thương: "Addio, addio". Khi chỉ còn một mình, Gilda suy ngẫm về tình yêu của mình với công tước, người cô tin chỉ là một sinh viên: "Gualtier Maldè!... Caro nome".

Sau đó, Rigoletto trở về: "Riedo!... perché?", trong khi các nhà quý tộc thù địch đợi bên ngoài tường bao khu vườn (họ tin rằng Gilda là người yêu của ông hề chứ không biết rằng cô là con ông) để sẵn sàng bắt cóc cô gái yếu đuối. Sau khi thuyết phục Rigoletto rằng họ đang đi bắt cóc nữ bá tước Ceprano, họ bịt mắt ông và dùng ông để giúp họ trong vụ bắt cóc: "Zitti, zitti". Với sự giúp đỡ ngoài mong muốn của cha cô, Gilda bị các nhà quý tộc bắt mang đi. Khi nhận ra người bị bắt chính là Gilda, Rigoletto gục xuống, nhớ lại lời nguyền.

Màn 2
Cung điện của công tước

Công tước lo lắng về việc Gilda biến mất: "Ella mi fu rapita!" và "Parmi veder le lagrime". Các nhà quý tộc đi vào cho anh biết họ đã bắt được người yêu của Rigoletto. Dựa vào mô tả của họ, anh biết ngay đó là Gilda và vội vã đi ngay đến phòng cô bị giữ: "Possente amor mi chiama". Hài lòng về sự phấn khích lạ lùng của công tước, các nhà quý tộc chuyển sang chế nhạo Rigoletto, người vừa bước vào và hát. Ông cố gắng tìm Gilda đồng thời cũng giả vờ không thèm quan tâm, vì ông lo lắng cô rơi vào tay công tước. Cuối cùng, ông thú nhận rằng ông đang đi tìm con gái và xin các nhà quý tộc trả cô lại cho ông: "Cortigiani, vil razza dannata". Rigoletto cố gắng chạy vào phòng nơi Gilda bị giữ nhưng các nhà quý tộc chặn ông lại. Gilda chạy vào và xin cha bảo mọi người đi ra. Các nhà quý tộc đi ra ngoài, tin rằng Rigoletto đã hóa điên. Gilda thú nhận việc cô gặp công tước và những việc xảy ra với cô từ lúc đó: "Tutte le feste al tempio". Trong một bài song ca, Rigoletto đòi trả thù công tước trong khi Gilda cầu xin cho người yêu cô: "Sì! Vendetta, tremenda vendetta!".

Màn 3
Con phố bên ngoài nhà của Sparafucile

Có thể thấy một phần nhà Sparafucile với hai căn phòng. Rigoletto và Gilda, người vẫn yêu công tước, đi đến bên ngoài căn nhà. Có thể nghe thấy tiếng công tước đang hát "La donna è mobile", mô tả sự không chung thủy và bản chất hay thay đổi của phụ nữ. Rigoletto cho Gilda thấy công tước đến đây để tán tỉnh em gái Sparafucile là Maddalena: "Bella figlia dell'amore".

Rigoletto ngã giá với sát thủ, người đã sẵn sàng giết khách của mình vì tiền, và hứa trả hắn 20 scudi để giết công tước. Ông yêu cầu con gái mặc giả đàn ông để chuẩn bị đi Verona và nói ông sẽ theo sau cô. Khi trời tối, một cơn bão xuất hiện và công tước quyết định ở lại. Sparafucile cho anh phòng ngủ tầng trệt.

Gilda vẫn yêu công tước dù biết anh không chung thủy. Cô quay trở lại mặc như đàn ông. Cô nghe thấy Maddalena cầu xin anh tha cho công tước, và Sparafucile hứa nếu trước nửa đêm có thể tìm ra một người khác thay thế công tước, hắn sẽ tha mạng cho công tước. Gilda quyết định hi sinh để cứu công tước và đi vào nhà. Cô ngay lập tức bị đâm và gục xuống chết.

Lúc nửa đêm, khi Rigoletto mang tiền tới, ông nhận được một cái xác bọc trong bao tải, và hân hoan trong thắng lợi của mình. Sau khi buộc đá vào bao, ông chuẩn bị ném nó xuống sông thì nghe thấy tiếng công tước hát bài aria "La donna è mobile". Cảm thấy hoang mang, Rigoletto mở bao tải và trong nỗi tuyệt vọng, nhận ra con gái đã bị đâm chết. Trong một khoảnh khắc, cô hồi sinh và tuyên bố cô hài lòng đã chết vì người mình yêu: "V'ho ingannato". Cô chết trong vòng tay ông. Nỗi lo sợ không ngờ tới nhất của Rigoletto đã trở thành hiện thực và ông kêu lên kinh hãi: "La maledizione!".

Ghi chú

Tham khảo
 Budden, Julian (1984). The Operas of Verdi, Volume 1: From Oberto to Rigoletto. London: Cassell. ISBN 0-304-31058-1
 Casaglia, Gherardo (2005). "Rigoletto" . Almanacco Amadeus. Truy cập 20 tháng 4 năm 2012 .
 Downes, Olin (1918), The Lure of Music: Depicting the Human Side of Great Composers . New York: Harper & Brothers, 1918
Kimbell, David (2001), trong Amanda Holden (Ed.), The New Penguin Opera Guide, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4
 Kimbell, David (1985), Verdi in the Age of Italian Romanticism. Cambridge: Cambridge University Press Archive. ISBN 0-521-31678-2
 Loomis, George (29 tháng 6 năm 2005). "The Peter Jonas touch: A home for 'interpretive' opera in Munich" . International Herald Tribune. Truy cập 20 tháng 4 năm 2012 .
 Martin, George W. (2011). Verdi in America: Oberto Through Rigoletto. Rochester: University of Rochester Press. ISBN 1-58046-388-6
 Melitz, Leo (1913) The Opera Goer's Complete Guide. New York: Dodd, Mead
 Ozorio, Anne (8 tháng 9 năm 2010). "Unique Rigoletto live from Mantua". Opera Today. Truy cập 20 tháng 4 năm 2012.
Parker, Roger, "Rigoletto", trong Stanley Sadie, (Ed.), The New Grove Dictionary of Opera, Vol. Three. London: MacMillan Publishers, Inc. 1998 ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
 Phillips-Matz, Mary Jane (1993). Verdi: A Biography, London & New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-313204-4

Opera


title: Đua chó

text:
Đua chó là một môn thể thao sử dụng những con chó đua tốc độ về đích, ngày nay nó được coi là ngành công nghiệp cạnh tranh, trong đó những con chó thuộc giống chó săn Greyhound được chạy đua xung quanh một trường đua được nhiều người theo dõi. Những con chó đuổi sẽ đuổi theo một con mồi giả cho đến khi chúng cán đích. Giống như đua ngựa, đua chó săn thường cho phép công chúng để đặt cược vào kết quả. Đua chó là một phần của ngành công nghiệp cờ bạc, tương tự như mặc dù ít lợi nhuận hơn so với đua ngựa.

Đua chó hiện đại có nguồn gốc từ sự săn đuổi. Cuộc đua chó chính thức đầu tiên được tổ chức tại Norfolk Anh vào năm 1776. Hiện môn thể thao đua chó đã tương đối phổ biến. Chó đua được huấn luyện rất kỹ và chuyên nghiệp. Ngành công nghiệp đua chó săn đặc biệt hấp dẫn đối với khán giả tầng lớp lao động chủ yếu là nam giới.

Diễn biến
Người ta sẽ cho những con chó đứng xếp hàng trên đường đua, số lượng chó đua thường không cố định nhưng không quá nhiều đề phù hợp với đường đua, thông thường là nhiều khoảng tám con chó, chúng được bố trí sau chiếc lồng có đóng kín cửa. Sau khi tín hiệu Bắt đầu được phát ra, những cánh cửa bật mở và có những con mồi là thỏ bông được gắn trên đường ray vòng quanh theo đường đua lao vút đi. Những con chó lao theo vun vút truy đuổi con mồi trong sự ầm vang những tiếng vỗ tay, reo hò cổ vũ.

Ở Việt Nam, các lượt đua được diễn ra vào thứ sáu, bảy hàng tuần. Một kỳ đua có khoảng 10-12 lượt đua. Mỗi lượt đua sẽ có tám con chó đua tranh tài. Sau khi phát lệnh, một con thỏ mồi được gắn trên đường trượt quanh đường đua sẽ chạy trước với tốc độ luôn nhanh hơn các chú chó nhưng khoảng cách không quá xa để các vận động viên khuyển đuổi theo. Mỗi vòng đua dài 450m. Có khi lượt đua diễn ra với khoảng cách dài hơn, lên đến 485m.

Khác với đua ngựa, những chú chó đua không phân biệt hạng cân. Chúng được xếp hạng theo phong độ và những con cùng thứ hạng sẽ đua với nhau. Từ hạng D, C, B rồi đến hạng A. Nếu thắng 3 vòng liên tiếp thì được lên một hạng và ngược lại thua 3 trận thì bị xuống một hạng. Mỗi một vòng đua, tám con chó xếp hàng đường đua chờ có hiệu lệnh thì bắt đầu tranh tài cao thấp. Chó nào chiến thắng sẽ được dẫn một vòng quanh đường chạy để mọi người cùng ngắm nhìn. Đầu tiên chó đua ở hạng C, sau đó sẽ lên hạng B, rồi đến hạng A, rồi AA, và rồi đến AAA… Mỗi khi một con chó lên hạng có nghĩa là nó sẽ đua ở một vòng đua nhanh hơn và ngược lại, sau một vài thành tích kém cỏi nó sẽ bị đẩy xuống hạng, sự cổ vũ của khán giả dành cho nó cũng bị giảm theo.

Ở Việt Nam, quy chế chó đua áp dụng gồm có ba loại thắng giải áp dụng cho mọi đợt đua là Win, Exacta và Trifecta. Thắng nhất là Win nếu con chó mà bạn chọn về nhất. Thắng nhất - nhì (Exacta) là hai con chó bạn chọn về nhất, nhì; và thắng nhất- nhì - ba (Trifecta) là thắng đậm nhất nếu cả ba con bạn chọn đều đứng về 3 thứ hạng đầu có thể bạn sẽ giành trọn tiền thưởng (tùy thuộc vào số người cùng chọn và số tiền dự thưởng). Trước khi chọn chó để đặt thưởng, khán giả sẽ được phát một cuốn tài liệu có giới thiệu khá chi tiết về từng chú chó, từ những thành tích tốt, xấu đến tình trạng sức khỏe, cuộc đua gần nhất có tham gia.

Trên thế giới
Đua chó trên thế giới đã có trên 80 năm phát triển. Giờ nó đã trở thành một môn thể thao giải trí có Liên đoàn đua chó Greyhound thế giới (World Greyhound racing federation) quản lý, phát triển, điều hành hệ thống đua cũng như việc nhân giống chó đua. Greyhound là giống chó nổi tiếng thế giới. Xuất phát từ loài săn thỏ, Greyhound được ưa chuộng khắp nơi và dần trở thành những tay chạy đích thực trên đường đua nhờ tốc độ nhanh như gió của mình. Greyhound ở Anh từng được cho lai với chó ngao và chó lớn tai cụp để tạo ra một loài vừa nhanh vừa mạnh. Nhưng Greyhound đua theo tiêu chuẩn quốc tế là phải thuần chủng. Vì thế mỗi con chó muốn vào hệ thống thi đấu của Liên đoàn phải có hồ sơ lý lịch để đảm bảo chính xác nguồn gốc. Hiện nay đua chó tiếp tục ở nhiều nước trên thế giới.
Các nước đua Greyhound chính là:
  Úc
  Ireland
  Anh
  New Zealand
  Mỹ

 Alabama
 Arizona
 Arkansas
 Colorado)</small>
 Connecticut
 Florida
 Guam
 Iowa
 Kansas
 Massachusetts

 New Hampshire
 Rhode Island
 Texas
 West Virginia
 Wisconsin
 Oregon
 South Carolina

Những quốc gia có quy mô nhỏ hơn

  Argentina
  Brasil
  Cộng hòa Czech
  Ma Cao
  Đan Mạch
  Phần Lan
  Pháp
  Đức
  Hungary

  Liban
  México
  Hà Lan
  Pakistan
  Bồ Đào Nha
  Thụy Điển
  Việt Nam (Trường đua chó Vũng Tàu)

Ở Việt Nam từ năm 2000, đua chó Greyhound đã thu hút 1,4 triệu lượt khách tới xem và được các nhà tổ chức đánh giá là một đặc sản giải trí của Vũng Tàu so với các vùng biển khác ở Việt Nam. Đây là nơi duy nhất trong cả nước nuôi và tổ chức đua chó. Từ chỗ nhập ngoại, đến nay những lứa chó Greyhound được phối giống thuần chủng ngay tại Việt Nam, quen dần với thổ nhưỡng Vũng Tàu đã liên tục xuất hiện. Đàn chó ở trung tâm nuôi chó tại Vũng Tàu giờ đã có 750 con. Việt Nam hiện nay đã có tên trong danh sách 23 thành viên của Liên đoàn đua chó Geryhound thế giới. Kỷ lục nhanh nhất của Greyhound Việt Nam là 27 giây 10 cho quãng đường 450m. Mỗi lượt đua chó diễn ra chỉ trong 30 giây với những cú rượt mãnh liệt của đàn cẩu.

Chó đua

Chó đua được sử dụng bằng nhiều giống chó khác nhau nhưng người ta thường chọn giống chó giống Greyhound là một giống chó săn có nguồn gốc từ Anh và Ailen, sau này được du nhập sang Úc. Chó greyhound thuộc giống chó săn thỏ thực sự là một vận động viên tầm cỡ. Giống chó này có bản năng săn mồi và có những đặc điểm giúp chúng chạy nhanh như mõm dài, và chân càng dài hơn, chân dài như chân hươu. Chúng cao, to, có tập quán săn bắt theo bầy. Con chó chạy nhanh nhất có thể đạt vận tốc khoảng 60 km/h. Chó Greyhound sở hữu thân hình cao lớn, chân dài, săn chắc. Để một con chó đua có thể hình lý tưởng, đạt vận tốc khi đua lên đến trên 60 km/giờ. So với thời điểm được phát hiện cách đây 7.000 năm, Greyhound ngày nay vẫn giữ được nguyên đặc điểm và vẻ ngoài. Đây là nhưng chú chó đã được đào tạo và huấn luyện bài bản, hiện tham gia đua hàng tuần.

Con chó đua vượt chặng đường dài từ 280m - 680m, tùy theo vành đua, với vận tốc chóng mặt là 17m/giây (tính trung bình 61 km/giờ). Chúng đạt được vận tốc như trên nhờ cấu tạo thể hình của nó. Cơ bắp chiếm 57% tổng khối lượng của con greyhound thay vì 40% đối với các giống chó khác. Thể tích cơ tim là 12 so với 4 ở người. Các cơ bắp được nuôi dưỡng với lượng oxy đầy đủ. Thể tích hô hấp lớn quá cỡ và chiếc đuôi có công dụng như một đối trọng khi rẽ ngoặt. Giống chó săn thỏ cực nhạy với những động vật nhỏ chuyển động như thỏ, mèo, gà..., lại có vận tốc nhanh tới 60 km/h nhờ thân hình cao lêu đêu và săn chắc hoàn toàn không phù hợp nuôi ở nhà. Trông vẻ ngoài hung dữ, nhưng giống chó này không phân biệt được chủ và trộm, sẵn sàng ngoan ngoãn để trộm dắt đi. Vẻ hoang dại và đầy sức mạnh của nó luôn hiện rõ trong mỗi bước chạy.

Tuổi thọ của những con chó này chỉ khoảng 6-8 năm. Quá những thời gian đó chúng không còn đua được nữa. Những con chó nào đua tốt thì được giữ lại để lấy giống. Số còn lại thì đều bị tiêm một mũi Putsleep là một loại thuốc mê cực mạnh để giết chết chúng, những con chó không có khả năng trở lại đường đua coi như cũng là bản án tử hình. Những con chó này rất tình cảm với chủ, giống chó này hiền, thân thiện với con người và không bao giờ cắn người. Người nuôi chó cũng không xin những con chó này về nuôi vì nó không biết canh trộm, hơn nữa vì có bản năng săn mồi nên nuôi con vật nuôi gì trong nhà chúng cũng đều bị chó đua tấn công. Nói chung, Chó đua Greyhound rất hiền, không bao giờ cắn người cũng như sống rất tình cảm và nếu được huấn luyện tốt những con chó chuyên đua và săn mồi sẽ học được những tập tính của chó nhà, biết canh trộm.

Chế độ ăn của chó đua cũng rất đặc biệt, rất tốn kém. Loài chó này chỉ ăn được thịt Kangaroo nhập khẩu từ Úc và thức ăn đóng hộp, thỉnh thoảng chúng mới ăn thịt bò, cổ gà nấu chín và xay nhuyễn. Toàn bộ thức ăn đều được nhập từ nước ngoài. Ở mỗi giai đoạn chế độ ăn của mỗi con lại khác nhau. Những con trong thời gian trưởng thành thì thức ăn thường được nấu chín, còn những con bắt đầu giai đoạn tập luyện để trở thành vận động viên chuyên nghiệp thì chúng bắt đầu được ăn thịt sống và thức ăn khô. Nếu dùng thức ăn khô nhập từ Thái Lan về không bảo đảm thì những con chó đua bị sỏi thận và chết.

Chú thích

Chó
Đua động vật


title: KBS Gayo Daechukje

text:
KBS Gayo Daechukje (còn gọi là KBS Gayo Daejun) là chương trình ca nhạc cuối năm định kì vào ngày 30 tháng 12 của Korean Broadcasting System (KBS), thay thế bằng KBS Music Awards.

Tổng quan
Bắt đầu từ năm 1965, trên Dongyang Broadcasting (TBC) và được đến như lễ trao giải âm nhạc sớm nhất. Sau đó, mạng TBC và KBS được sáp nhập thành một, và tên chương trình được đổi từ TBC Broadcast Musician Awards thành KBS Musician Awards.
Sau khi sáp nhập, chương trình được phát sóng trên kênh KBS 1TV vào 30 tháng 12 hằng năm, và chương trình quảng cáo vẫn tiếp tục đến năm 1994 trên kênh này. Sau đó chương trình được phát sóng chính thức trên kênh KBS 2TV từ năm 1994.
Cho đến năm 1986 các nghệ sĩ đã lập thành một nhóm nhạc nam hoặc nữ, nhưng từ năm 1987 quy tắc đã thay đổi nơi mà chỉ một thành viên của nhóm sẽ nhận giải thưởng.
Cho đến năm 2005 tiêu chuẩn chương trình hằng năm bị kéo dài. Tuy nhiên vì một lý do nào đó không công khai tiết lộ lý do, tên của chương trình một lần nữa được đổi thành: KBS Artist Festival (KBS Gayo Daechukje). Cùng với việc đổi tên, quy tắc đã được thay đổi và các nghệ sĩ có thể nhận được giải thưởng đặc biệt.
Sau sự thay đổi này và từ năm 2009 một quy tắc khác được đưa ra "người xem có thể bình chọn ra những nghệ sĩ nổi bật", bằng cách bình chọn qua tin nhắn, và điều đó vẫn còn tiếp tục đến nay.

Người nhận giải thưởng

TBC Broadcast Musician Awards (1965-1980)

 Do sáp nhập TBC Broadcast Musician Awards trở nên lỗi thời.

KBS Musician Awards (Gayo Daesang) (1981-2005)

 Từ năm 1981 chương trình đổi thành KBS Musician Awards.

 Từ năm 2006 giải thưởng đã được thay đổi và đổi tên thành KBS Gayo Daechukje.

KBS Gayo Daechukje: Danh sách đoạt giải (2009-nay)

 Từ năm 2009 công nhận trao giải thưởng qua việc bình chọn.

Dẫn chương trình

Liên kết

Xem thêm
SBS Gayo Daejeon
MBC Gayo Daejejeon

Tham khảo

Chương trình truyền hình của KBS
Giải thưởng âm nhạc Hàn Quốc
Sự kiện thường niên ở Hàn Quốc


title: MBC Gayo Daejejeon

text:
MBC Gayo Daejejeon, hay Gayo Daejejun (thường được gọi là MBC Gayo Daejun) là chương trình ca nhạc cuối năm vào 31 tháng 12 hằng năm của Munhwa Broadcasting Corporation (MBC).

Lịch sử
Vào 2 tháng 12 năm 1966, truyền hình địa phương... được biết đến với cái tên "10 nghệ sĩ mới nổi" được phát sóng trên MBC radio và đổi tên thành Tổ chức Văn hoá Sejong do Trung tâm Cộng đồng Seoul.  Mỗi năm mười nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng nhất trong thời gian qua sẽ chọn ra một người sẽ nhận vương miện "The King of The Ten". Và truyền hình đến với Hàn Quốc từ 1969, chương trình bắt đầu từ 2 tháng 12 năm 1970 trên radio và TV.

Sau sự kiện năm 1972 Trung tâm Cộng đồng Seoul đã thiêu đốt suốt năm 1973-1987 địa phương đã thay đổi lễ hội văn hoá ở Jeong-dong.  Sau năm 1975 sự hợp nhất của đài phát thanh Văn hoá và báo Kyeong-hyang với lễ kỉ niệm vào ngày 1 tháng 11. Năm 1974 chương trình phát sóng đổi tên thành "Danh sách bài hát 10 nghệ sĩ" và được tổ chức vào thứ bảy cuối tháng 10.  Vào năm 1979 sự kiện lên kế hoạch cho 27 tháng 10, tuy nhiên do sự kiện ngày 26.10 chương trình đã bị trì hoãn đến 31 tháng 12 sau đó bị thay thế chương trình cuối năm khác.

Vào năm 2005 sau 38 năm phát sóng chương trình đã bị dừng do sự phản đối 10 nghệ sĩ dẫn đầu. Mặc dù không có người tham dự hoặc giải thưởng, chương trình được thay đổi thành "MBC Gayo Daejejeon" được phát sóng vào 31 tháng 12.  Năm 2006 tại 임진각 평화누리 được phát sóng và trong giai đoạn 2007-2009 phát triển dọc theo MBC Dream Center với phát sóng trực tiếp vào tháng hai. Mạng lưới sóng truyền hình của ba công ty quyết định ngừng phát sóng chương trình với một mong muốn rằng sự lựa chọn này sẽ được duy trì.
Vào khoảng 1987 và 1988 nhà đài cũng bắt đầu với tên Gayo Daejejeon do sự tẩy chay của các nghệ sĩ.

Ngoài ra, từ 1993-1998 chương trình được phát sóng như MBC Korea Gayo Jeojeon.

Lịch sử chiến thắng

Người nhận giải thưởng

Liên kết

Xem thêm
KBS Gayo Daechukje
SBS Gayo Daejeon

Chương trình truyền hình của MBC
Chương trình truyền hình Hàn Quốc


title: SBS Gayo Daejeon

text:
SBS Gayo Daejeon, còn gọi là SBS Gayo Daejun là chương trình ca nhạc cuối năm vào 29 tháng 12 hằng năm của Seoul Broadcasting System (SBS). Được bắt đầu vào năm 1997, và các giải thưởng được trao tặng cho đến năm 2007. Trong chương trình năm 2010, Super Junior Heechul, CNBLUE Jung Yong Hwa, 2AM Jo Kwon và diễn viên Hwang Jung-eum chủ trì.

Chương trình SBS Gayo Daejeon 2012 chương trình phát sóng trực tiếp tại Đại học Hàn Quốc với phần trình diễn của TVXQ, Super Junior, Big Bang, Dynamic Duo, Epik High, f(x), SHINee, Ailee, B1A4, 2NE1, Secret, B.A.P, SISTAR, T-ara, GLAM, Teen Top, CN Blue, EXO, FT Island, Miss A, MBLAQ, A Pink, INFINITE, 4minute, 2AM, After School, BEAST, và Kara. Dưới tiêu đề "The Color of K-Pop", một vài nhóm nhỏ sẽ thu âm đĩa đơn, và biểu diễn cùng nhau trên sân khấu. Gồm bốn đội được tạo thành từ bốn thành viên khác với tên nhóm như Mystic White, Dramatic Blue, Dynamic Black, và Dazzling Red, người sẽ hát những ca khúc do các nhà sáng tác nổi tiếng năm 2012. Người dẫn chương trình là Suzy (Miss A), IU, và diễn viên Jung Gyu-woon.

Liên kết

Xem thêm
MBC Gayo Daejejeon
KBS Gayo Daechukje

Chương trình truyền hình Hàn Quốc
Chương trình truyền hình Hệ thống Phát sóng Seoul
Sự kiện thường niên ở Hàn Quốc


title: HMS Havock

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Havock:

  là một tàu brig 12 khẩu pháo hạ thủy năm 1805 và tháo dỡ năm 1859
  là một tàu pháo hạ thủy năm 1855, đổi tên thành MV5 trong năm đó, trở thành tàu hải quan dưới tên WV27 và bị tháo dỡ năm 1874
  là một pháo hạm chân vịt gỗ lớp Albacore hạ thủy năm 1856 và bị bán năm 1870
  là chiếc dẫn đầu cho lớp tàu khu trục Havock, thiết kế tàu diệt tàu phóng lôi đầu tiên của Hải quân Anh, hạ thủy năm 1893 và tháo dỡ năm 1912
 HMS Havock dự định là một tàu khu trục lớp Laforey, nhưng được đổi tên thành  trước khi được hạ thủy năm 1913
  là một tàu khu trục lớp H hạ thủy năm 1936 và bị đắm năm 1942 ngoài khơi Kelibia

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Hyperion

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng mang cái tên HMS Hyperion, đặt theo tên Hyperion, một hình tượng thần thoại Hy Lạp. Một chiếc thứ ba cũng được dự định nhưng không hoàn tất:

  là một tàu chiến hạng năm 32 khẩu pháo hạ thủy năm 1807 và tháo dỡ năm 1833
 HMS Hyperion dự định là một tàu frigate gỗ chạy chân vịt được đặt hàng năm 1861 nhưng bị hủy bỏ năm 1863
  là một tàu khu trục lớp H hạ thủy năm 1936 và bị đánh đắm năm 1940 sau khi hư hại do trúng mìn

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Kim Geun-tae

text:
Kim Geun-tae (14 Tháng 2 năm 1947 – 30 tháng 12 năm 2011) là một nhà hoạt động dân chủ và chính trị gia Hàn Quốc.

Cuộc đời
Kim Geun-tae sinh ra ở Bucheon, Gyeonggi-do. Ông học ở trường trung học Gyeonggi, sau đó học chuyên ngành kinh tế tại Đại học Quốc gia Seoul. Tại đây, ông bắt đầu hoạt động chống chế độ độc tài của Tổng thống Park Chung-hee. Ông đã bị bắt nhiều lần và trải qua nhiều năm trong tù.

Sau khi Park Chung-hee bị ám sát vào năm 1979, chế độ độc tài quân sự của Tổng thống Chun Doo-hwan tiếp tục vào năm 1980. Sau khi Kim ra tù, ông tiếp tục phản đối chống lại chế độ của Chun Doo-hwan và thành lập các nhóm hoạt động dân chủ Thanh niên Dân chủ Liên minh (민청련, 民 靑 联) vào năm 1983. Năm 1985, ông đã bị bắt và bị tra tấn tàn bạo trong 23 ngày bởi Lee Guen An, thanh tra viên của cảnh sát quốc gia.

Năm 1987, ông nhận được Giải thưởng Nhân quyền Robert F. Kennedy cùng với bà In Jae-keun, vợ ông. Ông tố cáo quá trình bị tra tấn và danh tính của những kẻ bắt giữ mình trước tòa án nhưng Chính phủ phủ nhận. Sau khi phong trào dân chủ thành công, chế độ quân sự phải ban hành cải cách dân chủ. Lee Geun An, người tra tấn Kim, bị truy nã.

Kim được coi là một trong những nhà hoạt động quan trọng nhất trong phong trào dân chủ của Hàn Quốc và ông đã hoạt động chính trị theo đề nghị của Kim Dae-jung vào năm 1995. Sau khi Kim Dae-jung rời khỏi chức vụ Tổng thống Hàn Quốc vào năm 1997, Kim là một trong những ứng cử viên sáng giá. Nhưng ông đã từ bỏ cuộc đua giữa chừng, và hỗ trợ cho Roh Moo-hyun, người trở thành Tổng thống vào năm 2002.

Trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Roh, ông là một cựu lãnh đạo của đảng Uri (nay là Đảng Dân chủ) và ông là Bộ trưởng Bộ Y tế và Phúc lợi 2004-2006. Ông cũng là thành viên của Quốc hội Hàn Quốc từ năm 1996 đến năm 2008.

Ông mắc bệnh Parkinson vào năm 2006. Tình trạng của ông trở nên tồi tệ trong năm 2010, đến mức ông không thể tham dự lễ cưới của con gái mình. Ông bị suy sụp sau biến chứng bệnh Parkinson (máu đông trong não) vào tháng 11 năm 2011. Kim qua đời ngày 30 tháng 12 năm 2011, khi ông 64 tuổi. Ông được chôn cất tại Nghĩa trang Moran, Seongnam, nơi chôn cất những nhà hoạt động dân chủ nổi tiếng.

Văn hóa
Trong bộ phim National Security (2012), Kim Geun-tae được thể hiện bởi Park Won-sang.

Tham khảo

Sinh năm 1947
Mất năm 2011
Bộ trưởng Hàn Quốc
Người từ Bucheon


title: Chromadorea

text:
Chromadorea là một lớp của ngành giun tròn, Nematoda. Chúng chứa một phân lớp duy nhất (Chromadoria) và một số bộ.

Bộ
Tạm thời, các bộ sau được đặt ở đây:
 Araeolaimida
 Ascaridida
 Chromadorida
 Desmodorida
 Desmoscolecida
 Diplogasterida
 Monhysterida
 Oxyurida
 Rhabditida
 Rhigonematida
 Spirurida
 Tylenchida

Hình ảnh

Ghi chú
Benthimermithida cũng thỉnh thoảng được đặt ở đây.

Ascaridida xuất hiện để được đặt vào bên trong Rhabditida.

Chú thích

Tham khảo

  (2002): Nematoda . Version of 2002-JAN-01. Truy cập 2008-NOV-02.


title: Borzoi

text:
Borzoi (tiếng Nga: Ру́сская псовая борзая, có nghĩa là nhanh nhẹn) là một giống chó săn ở Nga chuyên dùng để săn sói, tương tự như giống chó Greyhound, chúng thuộc giống chó săn rượt đuổi, thuộc dòng dõi chó quý tộc. Đây là giống chó săn lâu đời của nước Nga, có tầm vóc trung bình, trông trang nghiêm, thích chạy thi, dịu dàng và trầm tĩnh nhưng lại đầy năng lực. Các ưu điểm chính của giống chó này là săn bắt (nó có thể săn được sói), nuôi làm cảnh và để giữ nhà. Ở Việt Nam, Borzoi thường được gọi là chó ngao xù vì có bộ lông xù dài.

Lịch sử
Borzoi được mang đến nước Nga lần đầu tiên từ vùng Ả rập vào những năm 1600. Chúng có dáng hình thanh nhã được đánh giá rất cao bởi tính trung thành, do được lai tạo ra từ loại chó chăn cừu lông dài và sử dụng như những chiến binh săn đuổi chó sói. Chúng từng được ưa chuộng bởi các nhà quý tộc Nga thời Sa Hoàng. Giới quý tộc Nga đã lai tạo và dùng giống chó này cho những cuộc đi săn. Giống chó quý tộc này đã lan khắp châu Âu. Nữ hoàng Anh Victoria cũng đã từng nuôi loại chó này, và đã tạo một tấm gương cho các nhà quý tộc của Vương quốc. Giống chó này dần trở thành một món quà trong giới quý tộc.

Đặc điểm

Giống chó này chắc khoẻ, dễ điều khiển, thân thiện với gia đình, trẻ em nhưng ghét người lạ, có thể huấn luyện chó làm chó cảnh khá dễ dàng.

Cấu tạo
Đây là giống chó tầm trung bình, chúng có chiều cao hơn 70 cm và đôi chân dài đã làm cho nó cao hơn, thân hình chúng có hình vòm với đôi vai thoải, đuôi cong buông thõng. Đầu dài thô, mõm dài nhọn, tai cụp, cổ dài, ngực nở sâu, lưng thẳng có độ nghiêng về cuối thân, chân trước cao thẳng đúng, chân sau choãi về phía sau, khoeo có hình khoeo mèo. Chúng có đôi hàm dài, nhọn và chắc rắn và khá khỏe. Cổ dài và khỏe là một trong những đặc điểm nhận dạng của giống chó này. Chúng còn có mũi có màu đen, mắt thường là sẫm màu và có hình thuôn. Đôi tai thông thường nằm ép sát vào cổ, nhưng khi bị kích động thì sẽ dựng đứng lên. Phần lưng hơi cong tạo dáng dấp khá yêu kiều. Ngực hơi hẹp, nhưng khá sâu.
 Về chiều cao: chó đực ít nhất 28 inches (71 cm), chó cái: 26 inches (66 cm)
 Về cân nặng: chó đực: 75-105 pounds (34–48 kg), chó cái: 60-90 pounds (27–41 kg)
Bộ lông mượt mà, dài có thể hơi quăn và tập trung khá dày quanh cổ. Chó Borzoy có các màu trắng, vàng, nâu hoặc xám xen trắng. Bộ lông xù dài của chúng có nhiều màu khác nhau, có thể là màu trắng xen lẫn các mảng nâu xẫm và vàng, có khi toàn thân màu trắng nhưng mặt có màu vàng nâu. Chó đực có thể giao phối lúc 24-26 tháng tuổi,chó cái có thể sinh sản ở lứa tuổi 18-20 tháng, chó cái đẻ mỗi lứa 4-7 con.

Tập tính
Giống chó có khả năng chạy với tốc độ rất cao. Borzoi rất trung thành với chủ nhân. là giống chó đặc biệt thông minh và dịu dàng. Chúng hành động rất nhanh nhẹn và có bản năng khá rõ về lãnh thổ, tuy vậy chúng cũng có quan hệ tốt với các cá thể chó khác, dù vậy đối với các súc vật nhỏ như mèo, thỏ thì chúng có thể rượt theo và cắn các súc vật nhỏ này. Chúng rất kiêu hãnh và đặc biệt trung thành với gia chủ. Luôn tỏ ra quyến luyến với những người mà chúng đã quen, chúng khá kín đáo, chúng rất ít sủa và chỉ sủa khi thật cần thiết.

Borzoi là một giống chó năng động, tiêu thụ năng lượng tương đối lớn, và vì thế nên có đủ thức ăn cho chúng, nhưng chúng không thích ăn nhiều trong khẩu phần của nó. Trong chế độ ăn uống hàng ngày, con chó lớn cần một lượng thịt 500-600 gram, và từ 350-400 gram của con chó nhỏ cần thịt. Trong quá trình trưởng thành, Borzoi cần có chế độ ăn uống dinh dưỡng cao. Chúng có thể khá kén chọn đồ ăn. Tốt nhất nên cho Borzoi ăn nhiều bữa nhỏ, 2 đến 3 lần trong một ngày. Tránh bắt chúng vận động mạnh sau bữa ăn.

Chúng có thể sống trong căn hộ nếu đủ chỗ chạy nhảy. Tương đối thụ động trong nhà, khi ở ngoài trời chúng rất cần có điều kiện để chơi đùa chạy nhảy. Rất thích hợp với trò chạy theo xe đạp. Bộ lông mượt dễ chăm sóc. Cần chải hàng ngày bằng bàn chải chuyên dụng. Có thể dùng sampoo khô khi cần thiết. Cần cắt lông giữa các ngón chân để chúng có thể vận động thoải mái. Chúng thuộc loại chó có mức rụng lông nhiều theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 The Borzoi Handbook Winifred E. Chadwick. London: Nicholson & Watson 1952. Including a translation of The Perchino Hunt By His Excellency Dmitri Walzoff (1912).

Chó
Giống chó
Săn sói


title: Danh sách phim của Walt Disney Pictures

text:
Đây là danh sách các phim chiếu rạp phát hành dưới thương hiệu phim Walt Disney Pictures (lấy tên như hiện nay từ năm 1983, phim đầu tiên phát hành dưới tên này là Never Cry Wolf) và các phim phát hành trước đó dưới tên trước đây của công ty mẹ là Walt Disney Productions (1928–1983). Hầu hết các phim liệt kê tại đây được phát hành ở Hoa Kỳ bởi bộ phận phát hành của hãng, Walt Disney Studios Motion Pictures, trước đây có tên gọi là Buena Vista Distribution Company (1954–1987) và Buena Vista Pictures Distribution (1987–2007). Các phim điện ảnh của Disney trước Peter Pan (1953) đều được phân phối ban đầu bởi RKO Radio Pictures, và bây giờ được chuyển sang cho Walt Disney Studios Motion Pictures nắm quyền.

Danh sách này được sắp xếp theo trình tự thời gian phát hành của các phim, bao gồm các phim chiếu rạp người đóng, phim hoạt hình chiếu rạp (do Walt Disney Animation Studios và Pixar Animation Studios phát triển và sản xuất), và phim tài liệu (gồm các phim thuộc loạt phim True-Life Adventures và phim được sản xuất dưới thương hiệu Disneynature). Để xem danh sách riêng các phim hoạt hình do Walt Disney Pictures và các công ty tiền thân sản xuất, xem Danh sách các phim hoạt hình chiếu rạp của Disney.

Tuy nhiên, danh sách này không bao gồm các phim phát hành bởi những nhãn hiệu hoặc công ty con khác đang hoạt động hoặc đã đóng cửa hay ngừng hoạt động do The Walt Disney Studios sở hữu (ví dụ như Marvel Studios, Touchstone Pictures, Hollywood Pictures, Miramax Films, Dimension Films, ESPN Films), các phim sản xuất ở nước ngoài được phát hành tại thị trường Mỹ dưới thương hiệu Walt Disney Pictures nhưng hoàn toàn do hãng thứ ba sản xuất (ví dụ Studio Ghibli), các phim được phát hành trực tiếp dưới dạng băng đĩa (direct-to-video), phim phát hành lại tại các rạp, hay phim không phải do các hãng phim của Disney phát hành lần đầu.

Phim chiếu rạp theo thập niên

Thập niên 1930

Thập niên 1940

Thập niên 1950

Thập niên 1960

Thập niên 1970

Thập niên 1980
{| class="wikitable" width=100%
|-
!
! style="width:30%;" | Tên phim
! style="width:15%;"| Ngày phát hành tại Mỹ
! style="width:25%;"| (Các) Hãng đồng sản xuất
! style="width:30%;"| Dựa theo
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Midnight Madness
| 8 tháng 2 năm 1980
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| The Watcher in the Woods
| 17 tháng 4 năm 1980
|
| Tiểu thuyết A Watcher in the Woods của Florence Engal Randall
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Herbie Goes Bananas
| 25 tháng 6 năm 1980
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| The Last Flight of Noah's Ark
| 25 tháng 6 năm 1980
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Popeye
| 12 tháng 12 năm 1980
| Paramount Pictures
| Nhân vật Popeye của E. C. Segar
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| The Devil and Max Devlin
| 6 tháng 3 năm 1981
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Amy
| 20 tháng 3 năm 1981
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Dragonslayer
| 26 tháng 6 năm 1981
| Paramount Pictures
|
|-
| style="background:#ff8080;"| A
| Cáo và chó săn
| 10 tháng 7 năm 1981
|
| Tiểu thuyết của Daniel P. Mannix
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Condorman
| 7 tháng 8 năm 1981
|
| Tiểu thuyết The Game of X của Robert Sheckley
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Night Crossing
| 5 tháng 2 năm 1982
|
| Sự kiện khinh khí cầu vượt qua biên giới Tây Đức và Đông Đức năm 1979
|-
| style="background:#ffc080;"| H
| Tron
| 9 tháng 7 năm 1982
| Lisberger Studios
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Tex
| 30 tháng 7 năm 1982
|
| Tiểu thuyết của S. E. Hinton
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Trenchcoat
| 11 tháng 3 năm 1983
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Something Wicked This Way Comes
| 29 tháng 4 năm 1983
|
| Tiểu thuyết của Ray Bradbury
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Never Cry Wolf| 7 tháng 10 năm 1983
|
| Tiểu thuyết của Farley Mowat
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Return to Oz| 21 tháng 6 năm 1985
|
| Truyện The Marvelous Land of Oz và Ozma of Oz của L. Frank Baum
|-
| style="background:#ff8080;"| A
| Vạc dầu đen| 24 tháng 7 năm 1985
|
| Tiểu thuyết Biên niên sử Prydain của Lloyd Alexander
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| The Journey of Natty Gann| 27 tháng 9 năm 1985
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| One Magic Christmas| 22 tháng 11 năm 1985
| Telefilm Canada
|
|-
| style="background:#ff8080;"| A
| The Great Mouse Detective| 2 tháng 7 năm 1986
| Walt Disney Feature Animation
| Sách Basil of Baker Street của Eve Titus
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Flight of the Navigator| 30 tháng 7 năm 1986
| Producers Sales Organization
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Benji the Hunted| 17 tháng 6 năm 1987
| Mulberry Square Productions
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Return to Snowy River| 15 tháng 4 năm 1988
|
|
|-
| style="background:#ff8080;"| A
| Oliver & Company| 18 tháng 11 năm 1988
| Walt Disney Feature Animation
| Tiểu thuyết Oliver Twist của Charles Dickens
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Honey, I Shrunk the Kids| 23 tháng 6 năm 1989
|
|
|-
| style="background:#ffff80;"| L
| Cheetah| 18 tháng 8 năm 1989
|
|
|-
| style="background:#ff8080;"| A
| Nàng tiên cá| 17 tháng 11 năm 1989
| Walt Disney Feature Animation
| Truyện cổ tích Nàng tiên cá của Hans Christian Andersen
|}

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Thập niên 2010

 Thập niên 2020
=== Encanto (2021)

Elemant (2023)

 Xem thêm

 Danh sách chi tiết theo các định dạng phát hành
 Danh sách phim hoạt hình chiếu rạp của Disney

Các thương hiệu của Disney
Đang hoạt động
 Walt Disney Animation Studios (danh sách)
 DisneyToon Studios
 Disney Channel (danh sách)
 Disneynature
 Pixar Animation Studios (danh sách)

Ngừng hoạt động
 ImageMovers Digital
 Skellington Productions

 Các hãng phim và công ty con khác
Đang hoạt động
 Marvel Studios (danh sách)
 Vũ trụ Điện ảnh Marvel (danh sách)
 Marvel Television
 Lucasfilm Ltd.
 Touchstone Pictures
 ESPN Films
 UTV Motion Pictures

Ngừng hoạt dộng
 Hollywood Pictures
 ABC Motion Pictures
 ABC Family

Loạt bỏ (từng được sở hữu bởi Disney)
 Miramax
 Dimension Films

 Đọc thêm
 Maltin, Leonard. The Disney Films. New York: Disney Editions, 2000. .
 Smith, Dave. Disney A to Z: The Official Encyclopedia (Third Edition).'' New York: Disney Editions, 2006. .

Tham khảo

Walt Disney

Walt Disney