title: HMS Blanche (H47)

text:
HMS Blanche (H47) là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930. Được phân về Hạm đội Địa Trung Hải, trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha vào các năm 1936-1939, nó trải qua một thời gian thực thi việc cấm vận vũ khí mà Pháp và Anh áp đặt cho cả hai phe trong cuộc xung đột, từng bị máy bay ném bom phe Quốc gia tấn công vào năm 1938 nhưng không bị hư hại. Vào đầu Chiến tranh Thế giới thứ hai, Blanche được chuyển sang Hạm đội Nhà, và bị đắm do trúng mìn vào tháng 11 năm 1939, chỉ hai tháng sau khi chiến tranh nổ ra, trở thành chiếc tàu chiến Anh đầu tiên bị mất trong chiến tranh.

Thiết kế và chế tạo
Blanche có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Con tàu có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được cung cấp động lực bởi hai turbin hơi nước Parsons, dẫn động hai trục, tạo ra một công suất tổng cộng  cho phép nó đạt được tốc độ tối đa . Hơi nước cho turbine được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Blanche mang theo tối đa  dầu đốt, đủ cho tầm hoạt động  ở tốc độ đường trường . Thành phần thủy thủ đoàn bao gồm 134 sĩ quan và thủy thủ, nhưng tăng lên 142 vào thời chiến.

Con tàu được trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. IX L/45 trên bệ Mk.XIV nòng đơn; và để tự vệ phòng không, Blanche có hai khẩu QF 2 pounder Mk.II L/39 (40 mm) đặt trên các bệ giữa các ống khói. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng bên trên mặt nước sử dụng ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu cùng hai máy phóng dùng để chống tàu ngầm, thoạt tiên mang theo 20 quả mìn sâu, nhưng được tăng lên 35 quả không lâu sau khi chiến tranh bắt đầu.

Blanche được đặt hàng vào ngày 4 tháng 3 năm 1929 tại xưởng tàu của hãng Hawthorn Leslie ở Hebburn, trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo Hải quân 1928. Nó được đặt lườn vào ngày 29 tháng 7 năm 1929, hạ thủy vào ngày 29 tháng 5 năm 1930 như là chiếc tàu chiến thứ mười của Hải quân Hoàng gia mang cái tên này, và hoàn tất vào ngày 14 tháng 2 năm 1931 với chi phí 225.195 Bảng Anh, không tính đến các thiết bị do Bộ Hải quân Anh cung cấp như pháo, đạn dược và thiết bị liên lạc.

Lịch sử hoạt động
Sau khi được đưa vào hoạt động, Blanche được phân về Chi hạm đội Khu trục 4 trực thuộc Hạm đội Địa Trung Hải cho đến năm 1936. Con tàu được tái trang bị trong năm đó, và cùng với cả chi hạm đội được điều động sang Hạm đội Nhà. Nó từng trải qua sáu tháng bố trí ngoài khơi bờ biển phía Nam Tây Ban Nha trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha, đặt căn cứ tại Gibraltar; nó từng bị năm máy bay ném bom của phe Quốc gia tấn công vào ngày 6 tháng 3 năm 1938, nhưng tất cả đều bị trượt. Con tàu trải qua một đợt tái trang bị ngắn tại Portsmouth từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 11 tháng 6 năm 1938, rồi được phân về đội tuần tra chống tàu ngầm đặt căn cứ tại đảo Portland. Trong thời gian diễn ra cuộc khủng hoảng Munich, Blanche là một trong số các tàu khu trục hộ tống chiếc tàu biển chở hành khách  và thiết giáp hạm  trong eo biển Anh Quốc vào ngày 30 tháng 9. Nó lại trải qua một đợt cải biến lớn tại xưởng tàu Sheerness từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 15 tháng 7 năm 1939, rồi trở thành một tàu khu trục khẩn cấp tại Nore sau khi hoàn tất.

Blanche được điều động sang Chi hạm đội Khu trục 19 khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ, trải qua hai tháng tiếp theo hộ tống các đoàn tàu vận tải và tuần tra trong eo biển Anh Quốc và tại Bắc Hải. Vào sáng ngày 13 tháng 11, nó cùng với tàu chị em  hộ tống cho tàu rải mìn  tại cửa sông Thames khi chúng lọt vào một bãi mìn do nhiều tàu khu trục Đức rải đêm hôm trước. Cả Adventure và Blanche đều bị trúng mìn; chiếc sau bị mất toàn bộ động lực, rồi bị lật úp đang khi được kéo lúc 09 giờ 50. Một người thiệt mạng và mười hai người khác bị thương trong vụ này. Blanche trở thành tàu chiến Anh đầu tiên bị mất trong chiến tranh.

Tham khảo

Đọc thêm

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại eo biển Anh Quốc
Sự kiện hàng hải 1939


title: HMS Blanche

text:
Mười tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Blanche:

  là một tàu chiến hạng năm 36 khẩu pháo chiếm của Pháp năm 1779 và bị đắm năm 1780
  là một tàu chiến hạng năm 32 khẩu pháo hạ thủy năm 1786 tại Bursledon và bị đắm năm 1799 ngoài khơi Hà Lan
  là một tàu chiến hạng năm 36 khẩu pháo hạ thủy năm 1800 và bị bốn tàu chiến Pháp chiếm và đốt ngoài khơi Puerto Rico năm 1805
 HMS Blanche (1804) nguyên là chiếc tàu chiến Tây Ban Nha Amfitrite, bị Richard Strachan trên chiếc  chiếm năm 1804, đưa vào hoạt động như một tàu chiến hạng năm 38 khẩu pháo dưới tên HMS Amfitrite, đổi tên thành HMS Blanche năm 1805 trước khi bị đắm ngoài khơi Ushant năm 1807.
 HMS Blanche nguyên là chiếc tàu lùng Pháp Bellone, bị  chiếm ngày 9 tháng 7 năm 1806 ngoài khơi Ceylon dưới sự hỗ trợ của . Nó được đưa vào sử dụng như một tàu chiến hạng sáu 28 khẩu pháo dưới tên gọi , và đổi tên thành HMS Blanche năm 1809 trước khi bị tháo dỡ năm 1814
  là một tàu chiến hạng năm 46 khẩu pháo hạ thủy năm 1819, được sử dụng như một lườn tàu tại Portsmouth từ năm 1852 cho đến khi bị tháo dỡ năm 1865
  là một tàu xà-lúp chiến trận chân vịt gỗ lớp Eclipse hạ thủy năm 1867 và bị bán năm 1886
  là một tàu tuần dương lớp Barracouta hạ thủy năm 1889 và bị bán năm 1905
  là một tàu tuần dương tuần tiễu lớp Blonde hạ thủy năm 1909 và bị bán năm 1921
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930 và bị đánh chìm năm 1939

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Boadicea (H65)

text:
HMS Boadicea là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930. Thoạt tiên được phân về Hạm đội Địa Trung Hải, nó được chuyển sang Hạm đội Nhà vào năm 1936, và đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai cho đến khi bị máy bay Đức đánh đắm trong lúc tham gia hỗ trợ cho cuộc đổ bộ Normandy vào ngày 13 tháng 6 năm 1944.

Thiết kế và chế tạo
Boadicea được chấp thuận chế tạo trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo Hải quân 1928, được đặt lườn vào đầu tại xưởng tàu của hãng Hawthorn Leslie & Company Limited ở Hebburn-on-Tyne vào ngày 11 tháng 7 năm 1929. Nó được hạ thủy vào ngày 23 tháng 9 năm 1930, và hoàn tất vào ngày 7 tháng 4 năm 1931.

Lịch sử hoạt động
Boadicea nhập biên chế tại Portsmouth vào ngày 2 tháng 6 năm 1931 và tham gia Chi hạm đội Khu trục 4. Quá trình phục vụ trước chiến tranh của nó bao gồm tại Địa Trung Hải từ năm 1931 đến năm 1936. Sau khi được tái trang bị tại Portsmouth vào năm 1936 nó lại gia nhập Chi hạm đội Khu trục 4 cho đến khi các tàu khu trục lớp B được thay thế bởi những chiếc lớp Tribal.

Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, Boadicea được điều về Chi hạm đội Khu trục 19 đặt căn cứ tại Dover với nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu chở quân. Hoạt động tác chiến đầu tiên của nó trong chiến tranh là giúp triệt thoái Sư đoàn bộ binh sơn chiến 51 khỏi Le Havre vào tháng 6 năm 1940. Nó bị hư hại đáng kể, buộc phải quay về Portsmouth, để sửa chữa. Trong những năm 1942-1943, nó hộ tống các đoàn tàu vận tải đi sang Liên Xô, cũng như hỗ trợ cho Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ lực lượng Đồng Minh lên Bắc Phi.

Boadicea từng tham gia hộ tống các Đoàn tàu vận tải Bắc Cực: PQ-15,QP-12, JW-51-A, JW-53, JW-57, JW-58, RA-53, RA-57, RA-58 và RA-59.

Boadicea bị đánh chìm vào ngày 13 tháng 6 năm 1944 đang khi hộ tống đoàn tàu buôn vận tải EBC-8 xuất phát từ Milford Haven để hỗ trợ cho cuộc đổ bộ Normandy. Nó có thể đã trúng một quả tên lửa không-đối-đất Hs 293 phóng từ một máy bay Do 217. Tuy nhiên, báo cáo chính thức của Hải quân Anh cho rằng đó là do một quả ngư lôi phóng từ một máy bay Ju 88 vốn ngụy trang và len lỏi trong đội hình máy bay tiêm kích Bristol Beaufighter của Không quân Hoàng gia Anh. Chỉ có 12 người trong tổng số 188 thành viên thủy thủ đoàn sống sót.

Xác tàu đắm của Boadicea nằm trong vịnh Lyme cách  về phía Tây Nam đảo Portland, tại tọa độ , ở độ sâu . Mũi tàu bị tách rời tại phía trước các phòng động cơ; phần đuôi tàu ở tư thế thẳng đứng và còn khá nguyên vẹn. Địa điểm đắm tàu được xác định là một nơi được bảo vệ theo Luật Bảo vệ Di sản Hải quân 1986.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.naval-history.net: HMS Boadicea

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại eo biển Anh Quốc
Sự cố hàng hải năm 1944


title: HMS Boadicea

text:
Bốn tàu chiến và một căn cứ trên bờ của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Boadicea, đồng thời một chiếc được dự định nhưng không bao giờ hoàn tất:

  là một tàu chiến hạng năm 38 khẩu pháo hạ thủy năm 1797, được sử dụng cho dịch vụ cảng từ năm 1854 và bị tháo dỡ năm 1858
 HMS Boadicea dự định là một tàu frigate chân vịt gỗ được đặt hàng năm 1861 nhưng bị hủy bỏ năm 1863
  là một tàu corvette lớp Bacchante hạ thủy năm 1875 và bị bán năm 1905
  là chiếc dẫn đầu của lớp tàu tuần dương Boadicea hạ thủy năm 1908, được sử dụng cho dịch vụ cảng từ năm 1921 và bị bán năm 1926
  là một căn cứ trên bờ và tàu mẹ cho các tàu đánh cá tuần tra vũ trang đặt căn cứ tại Kingstown từ năm 1915 đến năm 1919, và tại Holyhead năm 1915
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930 và bị đánh chìm năm 1944
 HMS Boadicea là tên dự định đặt cho một tàu frigate Kiểu 22, nhưng cuối cùng cái tên  được chọn thay thế.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Boreas (H77)

text:
HMS Boreas là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930 và đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Hy Lạp vào năm 1944 dưới tên gọi HHMS Salamis. Nó được hoàn trả cho Hải quân Anh và bị tháo dỡ vào năm 1951.

Thiết kế và chế tạo
Boreas được đặt hàng vào ngày 22 tháng 3 năm 1929 tại xưởng tàu của hãng Palmers ở Jarrow, trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo Hải quân 1928. Nó được đặt lườn vào ngày 22 tháng 7 năm 1929, hạ thủy vào ngày 11 tháng 6 năm 1930 như là chiếc tàu chiến thứ năm của Hải quân Hoàng gia mang cái tên này, và hoàn tất vào ngày 20 tháng 2 năm 1931 với chi phí 221.156 Bảng Anh, không tính đến các thiết bị do Bộ Hải quân Anh cung cấp như pháo, đạn dược và thiết bị liên lạc.

Tham khảo

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục của Hải quân Hy Lạp
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: HMS Boreas

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt, cùng một chiếc thứ năm được dự định đặt, cái tên HMS Boreas:

  là một tàu chiến hạng sáu 28 khẩu pháo hạ thủy năm 1757 và bị tháo dỡ năm 1770
  là một tàu chiến hạng sáu 28 khẩu pháo hạ thủy năm 1774 và bị bán năm 1802
  là một tàu cảng lớp Laurel hạ thủy năm 1806 và bị đắm ngoài khơi bờ biển Guernsey ngày 28 tháng 11 năm 1807 khiến một nửa trong số 154 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.
 HMS Boreas là tên dự định đặt cho chiếc tàu chiến Havfru chiếm được của Đan Mạch, nhưng nó được đưa vào phục vụ năm 1807 dưới tên gọi
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930, chuyển cho Hải quân Hy Lạp và phục vụ từ năm 1944 đến năm 1951 dưới tên gọi HHMS Salamis trước khi trả lại cho Anh và bị tháo dỡ năm 1951.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Brazen (H80)

text:
HMS Brazen là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930. Thoạt tiên được phân về Hạm đội Địa Trung Hải, nó được chuyển sang Hạm đội Nhà vào năm 1936, và đã thực hiện hộ tống các đoàn tàu vận tải và tuần tra chống tàu ngầm vào đầu Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi tham gia Chiến dịch Na Uy vào tháng 4–tháng 5 năm 1940. Brazen sau đó hộ tống các đoàn tàu vận tải ven biển trước khi bị máy bay Đức đánh chìm vào cuối tháng 7 năm 1940.

Thiết kế và chế tạo
Brazen có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Con tàu có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được cung cấp động lực bởi hai turbin hơi nước Parsons, dẫn động hai trục, tạo ra một công suất tổng cộng  cho phép nó đạt được tốc độ tối đa . Hơi nước cho turbine được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Brazen mang theo tối đa  dầu đốt, đủ cho tầm hoạt động  ở tốc độ đường trường . Thành phần thủy thủ đoàn bao gồm 134 sĩ quan và thủy thủ, nhưng tăng lên đến 142 vào thời chiến.

Con tàu được trang bị bốn khẩu pháo QF  Mk. IX L/45 trên bệ Mk.XIV nòng đơn; và để tự vệ phòng không, Brazen có hai khẩu QF 2 pounder Mk.II L/39 (40 mm) đặt trên các bệ giữa các ống khói. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng bên trên mặt nước sử dụng ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu cùng hai máy phóng dùng để chống tàu ngầm, thoạt tiên mang theo 20 quả mìn sâu, nhưng được tăng lên 35 quả không lâu sau khi chiến tranh bắt đầu.

Brazen được đặt hàng vào ngày 22 tháng 3 năm 1929 tại xưởng tàu của hãng Palmers ở Hebburn, trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo Hải quân 1928. Nó được đặt lườn vào ngày 22 tháng 7 năm 1929, hạ thủy vào ngày 25 tháng 7 năm 1930 như là chiếc tàu chiến thứ bảy của Hải quân Hoàng gia mang cái tên này, và hoàn tất vào ngày 8 tháng 4 năm 1931 với chi phí 220.342 Bảng Anh, không tính đến các thiết bị do Bộ Hải quân Anh cung cấp như pháo, đạn dược và thiết bị liên lạc.

Lịch sử hoạt động
Sau khi được đưa vào hoạt động, Brazen được phân về Chi hạm đội Khu trục 4 trực thuộc Hạm đội Địa Trung Hải cho đến cuối năm 1935. Con tàu trải qua một đợt tái trang bị tại Devonport từ tháng 8 đến tháng 10 năm 1933 và một đợt khác tại Malta vài tháng sau đó. Brazen được điều về Hạm đội Nhà vào năm 1936 và đã tham gia những nỗ lực cứu hộ thủy thủ đoàn chiếc tàu ngầm  vốn bị đắm trong khi chạy thử máy vào ngày 1 tháng 6 năm 1939.

Con tàu được điều sang Chi hạm đội Khu trục 19 vào tháng 8, không lâu trước khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra. Nó trải qua bảy tháng tiếp theo tuần tra và hộ tống các đoàn tàu vận tải trong eo biển Anh Quốc và Bắc Hải. Vào ngày 13 tháng 10, Brazen vớt được ba người sống sót từ chiếc tàu ngầm Đức U-40 bị đắm sau khi trúng phải mìn vài giờ trước đó. Cùng với tàu khu trục , nó tiếp nối nhiệm vụ hộ tống cho Đoàn tàu vận tải HN12 sau khi chiếc tàu khu trục  bị tàu ngầm Đức U-23 đánh chìm. Cuối ngày hôm đó, nó vớt một số người sống sót từ chiếc tàu buôn Na Uy Sangstad. Brazen hộ tống cho các tàu chiến chủ lực của Hạm đội Nhà khi chúng tiến quân ra Bắc Hải ngày 7 tháng 4, và tiếp tục nhiệm vụ này trong vài tuần tiếp theo sau. Con tàu được cho tách ra để hộ tống một đoàn tàu chuyển quân đến Namsos vào ngày 13 tháng 4, và đã cùng với tàu khu trục  đánh chìm tàu ngầm Đức U-49 hai ngày sau đó gần Harstad, Na Uy. Hai chiếc tàu khu trục đã vớt 41 người sống sót trong số thủy thủ đoàn của chiếc tàu ngầm. Brazen còn hộ tống thêm nhiều đoàn tàu vận tải đi và về từ Na Uy trong nhiều tuần tiếp theo.

Vào ngày 30 tháng 5 con tàu đang trên đường đi Harwich khi nó va phải vật chướng ngại ngầm dưới nước; hư hại đối với lườn tàu buộc nó phải sửa chữa mất năm tuần. Brazen được điều sang Chi hạm đội Khu trục 1 đặt căn cứ tại Dover sau khi hoàn tất, nơi nó bắt đầu hộ tống các đoàn tàu vận tải ven biển. Đang khi hộ tống đoàn tàu vận tải CW7 vào ngày 20 tháng 7, nó bị máy bay ném bom bổ nhào đối phương tấn công. Sức ép do các quả bom ném suýt trúng làm vỡ lườn tàu, và sau cùng một quả bom trúng vào phòng động cơ. Brazen chìm tại tọa độ  lúc 20 giờ 40 phút. Chỉ có một thành viên của thủy thủ đoàn thiệt mạng trong cuộc tấn công này, và các xạ thủ cho rằng họ đã bắn rơi ba máy bay ném bom Junkers Ju 87 Stuka đối phương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 HMS Brazen wrecksite

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại eo biển Anh Quốc
Sự kiện hàng hải 1940


title: HMS Brazen

text:
Năm tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Brazen:

  nguyên là chiếc tàu lùng Pháp L´Invincible General Bonaparte chiếm được năm 1798 và bị đắm vào tháng 1 năm 1800 gần Newhaven
  là một tàu xà-lúp hạng sáu 28 khẩu pháo hạ thủy năm 1808 và bị tháo dỡ năm 1848
  là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khu trục Brazen hạng C chế tạo vào cuối thế kỷ 19
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930 và bị máy bay Đức đánh chìm năm 1940
  là một tàu frigate Kiểu 22, được bán cho Hải quân Brazil và đổi tên thành Bosisio và hiện vẫn đang phục vụ

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh

en:HMS Brazen
it:HMS Brazen
fi:HMS Brazen


title: HMS Brilliant

text:
Chín tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Brilliant:

 HMS Brilliant (1696) là một tàu xà-lúp chiếm được năm 1696 và bị bán năm 1698
 HMS Brilliant (1729) là một tàu xà-lúp đưa vào hoạt động năm 1729
  là một tàu chiến hạng năm 36 khẩu pháo hạ thủy năm 1757 và bị bán năm 1776
  là một tàu chiến hạng sáu 28 khẩu pháo hạ thủy năm 1779 và tháo dỡ năm 1811
 HMS Brilliant là tên ban đầu của chiếc , đổi tên năm 1813 và tháo dỡ năm 1817
 HMS Brilliant (1814) là một tàu chiến hạng năm 36 khẩu pháo hạ thủy năm 1814, đổi tên thành Briton năm 1889 và bị bán năm 1908.
  là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Apollo hạ thủy năm 1891 và bị đánh đắm như một tàu ụ cản năm 1918 tại Ostend
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930, phục vụ trong Thế Chiến II và bị bán năm 1947
  là một tàu frigate Kiểu 22 hạ thủy năm 1978, từng tham gia trong Chiến tranh Falklands trước khi được bán cho Hải quân Brazil năm 1996 và đổi tên thành Dodsworth

Tham khảo

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Brilliant (H84)

text:
HMS Brilliant là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930 và đã hoạt động trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó ngừng hoạt động năm 1945 và bị tháo dỡ năm 1947.

Thiết kế và chế tạo
Brilliant được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Swan Hunter ở Tyne and Wear, được hạ thủy vào ngày 09 tháng 10 năm 1930 và hoàn tất vào ngày 21 tháng 2 năm 1931.

Lịch sử hoạt động
Từ năm 1931 đến năm 1938, Brilliant phục vụ tại Địa Trung Hải. Khi chiến tranh nổ ra, nó được bố trí cùng Chi hạm đội Khu trục 13 đặt căn cứ tại Dover, tham gia bảo vệ các đoàn tàu vận tải trong eo biển Anh Quốc và hộ tống các hoạt động rải mìn. Vào ngày 10 tháng 5 năm 1940, nó tham gia Chiến dịch XD phá hủy các cơ sở cảng Hà Lan và triệt thoái binh lính Đồng Minh. Vào ngày 15 tháng 5, nó va chạm với chiếc  trên đường đi Hook of Holland. Sau khi được sửa chữa, nó lại bị hư hại do bị máy bay ném bom bổ nhào đối phương tấn công vào ngày 25 tháng 7, phải quay về cảng sau khi phóng bỏ các khẩu pháo phía đuôi.

Vào tháng 5 năm 1941, Brilliant tham gia Chiến dịch Splice chuyển giao máy bay tiêm kích đến Malta. Từ đây, nó hợp cùng chiếc  săn đuổi các tàu tiếp liệu Đức trong Đại Tây Dương. Chúng đã ngăn chặn được Esso Hamburg và Egerland, cả hai đều bị thủy thủ đoàn tự đánh đắm. Hoạt động từ Freetown, Brilliant đã vớt được 321 người sống sót từ các xuồng cứu sinh của chiếc HMT Oronsay vốn bị trúng ngư lôi từ một tàu ngầm Ý vào ngày 9 tháng 10 năm 1942. Sau đó, nó gia nhập Lực lượng H trong Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ lực lượng Đồng Minh lên Bắc Phi. Brilliant đã đánh chìm chiếc tàu quét mìn Surprise của phe Vichy Pháp ngoài khơi Oran vào ngày 8 tháng 11.

Sau khi được cải biến cho nhiệm vụ chống chống tàu ngầm, nó gia nhập Chi hạm đội Khu trục 13 tại Gibraltar vào tháng 7 năm 1943. Vào ngày 24 tháng 12 năm 1944, Brilliant đang hộ tống cho  khi chiếc tàu chở quân trúng ngư lôi từ tàu ngầm Đức U-486 ở cách  ngoài khơi Cherbourg. Brilliant đã cứu vớt được khoảng 500 người từ chiếc tàu chở quân bị hư hại khi nó thả neo, nhưng do nhiều trục trặc trong thông tin liên lạc, không có tàu nào khác kịp đến ứng cứu trước khi Leopoldville chìm, khiến 764 người thiệt mạng. Ngày 7 tháng 6 năm 1945, Brilliant đã hộ tống cho Vua George VI trên chiếc  khi ông viếng thăm quần đảo Channel, rồi sau đó hộ tống những tàu ngầm U-boat đầu hàng đi đến Scotland trong Chiến dịch Deadlight trước khi được đưa về lực lượng dự bị vào tháng 11 năm 1945.

Brilliant bị bán để tháo dỡ vào ngày 21 tháng 2 năm 1948; và được tháo dỡ bởi hãng West of Scotland Shipbreakers vào tháng 4 năm 1948.

Tham khảo

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: HMS Bulldog (H91)

text:
HMS Bulldog (H91) là một tàu khu trục thuộc lớp B được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào năm 1930 và đã phục vụ trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó từng tham gia nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Đại Tây Dương và Bắc Cực, nhưng có lẽ hoạt động nổi bật nhất của Bulldog trong chiến tranh là đã chiếm giữ một máy Enigma nguyên vẹn cùng các tài liệu giải mã từ chiếc tàu ngầm Đức U-110 vào ngày 9 tháng 5 năm 1941.

Thiết kế và chế tạo
Bulldog được đặt hàng vào ngày 22 tháng 3 năm 1929 tại xưởng tàu của hãng Swan Hunter ở Wallsend, trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo Hải quân 1928. Nó được đặt lườn vào ngày 10 tháng 8 năm 1929, hạ thủy vào ngày 6 tháng 12 năm 1930 như là chiếc tàu chiến thứ bảy của Hải quân Hoàng gia mang cái tên này, và hoàn tất vào ngày 8 tháng 4 năm 1931 với chi phí 221.408 Bảng Anh, không tính đến các thiết bị do Bộ Hải quân Anh cung cấp như pháo, đạn dược, bom chìm (chống tàu ngầm) và các thiết bị liên lạc, dò tìm tàu ngầm (radar, sonar).

Lịch sử hoạt động

1939-1940
Vào tháng 9 năm 1939 Bulldog được bố trí tại Địa Trung Hải để hộ tống cho chiếc tàu sân bay  tại Alexandria. Đến tháng 10, nó được bố trí cùng Glorious, thiết giáp hạm  và tàu khu trục  trong thành phần một đội săn lùng trong Ấn Độ Dương, đặt căn cứ tại Socotra.

Nó đi đến Malta cùng với Glorious vào tháng 1 năm 1940 để tái trang bị và quay trở lại nhiệm vụ vào tháng 3. Đến tháng 4, sau khi Đức xâm chiếm Na Uy, tất cả các tàu sân bay được lệnh quay trở về Anh và Bulldog đã hộ tống tàu sân bay  đi đến Devonport. Đến ngày 3 tháng 5, Bulldog gia nhập Hạm đội Nhà tại Scapa Flow. Vào ngày 9 tháng 5, nó đã lên đường cùng với một lực lượng hùng hậu, bao gồm tàu tuần dương hạng nặng  và mười ba tàu khu trục, để truy tìm các tàu chiến chủ lực Đức gần Little Fisher Bank, ngoài khơi Skagerrak. Vào ngày 10 tháng 5, tàu khu trục  trúng phải một quả ngư lôi khi đụng độ cùng các tàu E-boat của đối phương và bị hư hại nặng nhưng không chìm. Bulldog đã kéo chiếc Kelly quay trở về Tyne để sửa chữa một cách an toàn nhưng nó cũng bị hư hại cấu trúc phía đuôi tàu do hoạt động này. Bulldog được sửa chữa tại xưởng tàu Swan Hunter ở Wallsend, và quay trở lại nhiệm vụ của hạm đội vào ngày 19 tháng 5.

Sau khi được sửa chữa thêm tại Xưởng tàu Chatham, đến ngày 4 tháng 6, Bulldog được điều chuyển sang Chi hạm đội Khu trục 1 để hỗ trợ việc triệt thoái khỏi các cảng Pháp trong "Chiến dịch Cycle". Nó đi đến Le Havre vào ngày 9 tháng 6 để hỗ trợ di tản quân Anh. Chiều hôm sau, Bulldog bị máy bay ném bom Đức tấn công 3 lần và bị hỏng bánh lái. Thủy thủ đoàn của nó đã sửa chữa bánh lái của nó một cách tạm thời nhưng Bulldog đã may mắn đến được Portsmouth Dockyard vào sáng sớm hôm sau. Vào ngày 24 tháng 8, đang khi còn được sửa chữa, nó lại bị hư hại do mảnh bom trong một cuộc không kích, và vị sĩ quan chỉ huy của nó thiệt mạng. Mãi đến ngày 2 tháng 9 thì Bulldog mới hoàn thành việc sửa chữa và tái gia nhập hạm đội

1941
Vào ngày 8 tháng 9, nó gia nhập trở lại chi hạm đội cho các nhiệm vụ tại vùng eo biển Anh Quốc. Hai ngày sau, 9 tháng 9, trong khi hộ tống đoàn tàu vận tải OB 318 ngoài khơi Iceland, chiếc tàu corvette lớp Flower là HMS Aubrietia đã thả bom ngầm trúng tàu ngầm U-110 và buộc nó phải nổi lên mặt nước. Bulldog và  tấn công bằng pháo và súng máy rồi tiếp cận chiếc U-110 rất gần, khiến thủy thủ đoàn đối phương vội vã bỏ tàu. Một nhóm thủy thủ của Bulldog do Trung úy David Balme dẫn đầu đã thâm nhập xác chiếc tàu Đức và họ đã thu được một máy Enigma còn nguyên vẹn cùng nhiều tài liệu. Việc này đã giúp đỡ một cách đáng kể cho công việc bẻ mật mã Đức tại Bletchley Park. Bulldog tiếp tục nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải Bắc Cực cho đến tháng 10, khi nó đi đến xưởng tàu Fairfields ở Govan, Glasgow để được tái trang bị, kể cả việc gia cố lườn tàu.

1942-1943
Bulldog gia nhập trở lại chi hạm đội vào ngày 10 tháng 2 năm 1942 cho nhiệm vụ hộ tống đoàn tàu vận tải Đại Tây Dương, và vào ngày 12 tháng 4 tham gia Đoàn tàu vận tải PQ 14 như soái hạm của sĩ quan cao cấp Lực lượng Hộ tống Đại Dương cùng với ba tàu khu trục khác, bốn tàu corvette và ba tàu đánh cá, đến Murmansk vào ngày the 19 tháng 4. Từ ngày 28 tháng 4, nó hộ tống Đoàn tàu vận tải QP 11 quay trở về với thành phần tương tự. Hai ngày sau, tàu tuần dương  gia nhập đoàn tàu sau khi nhận chuyến hàng vàng thỏi tại Murmansk. Đang khi chiếm vị trí dẫn đầu đoàn tàu, Edinburgh trúng phải hai ngư lôi phóng từ tàu ngầm U-456. Bị nghiêng nặng và phòng bánh lái bị ngập nước, chiếc tàu tuần dương phải được kéo đi. Đến ngày 1 tháng 5, đoàn tàu vận tải lại bị các tàu khu trục Đức Z24, Z25 và Z26 tấn công, vốn với mục đích truy tìm Edinburgh. Trong trận chiến diễn ra sau đó, mà cuối cùng các tàu khu trục đối phương bị đánh đuổi bởi ngư lôi, Bulldog bị hư hại do mảnh đạn pháo. Sau khi được sửa chữa tại Clyde, nó gia nhập Lực lượng Hộ tống Greenock vào ngày 14 tháng 8 cho các nhiệm vụ hộ tống khác. Đến tháng 11, nó hộ tống các đoàn tàu vận tải quân sự đến Gibraltar nhằm chuẩn bị cho Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ lên Bắc Phi, trước khi quay trở về Greenock để sửa chữa. Vào ngày 15 tháng 12, nó gia nhập Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây cho nhiệm vụ hộ tống vận tải đến Nga.

Từ tháng 2 năm 1943 Bulldog được giao nhiệm vụ bảo vệ các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Iceland và Anh. Vào ngày 22 tháng 4, nó đi đến Freetown, và được bố trí vào Lực lượng Hộ tống Freetown để bảo vệ các đoàn tàu vận tải duyên hải và Đại Tây Dương. Đến tháng 10, nó đi đến Căn cứ Portsmouth để được cải biến cho nhiệm vụ hộ tống chống tàu ngầm. Dàn vũ khí chính của nó được giảm còn hai khẩu pháo QF  Mk. IX L/45, và nó được trang bị radar bước sóng cen-ti mét Kiểu 271 cùng một dàn Hedgehog (súng cối chống tàu ngầm).

1944-1945
Bulldog quay trở lại nhiệm vụ bảo vệ các đoàn tàu vận tải đi đến Iceland vào tháng 6. Vào tháng 8, nó bị hư hại lườn tàu sau khi va chạm với chiếc frigate  trong vịnh Gourock. Sau khi được sửa chữa tại Ardrossan, nó tiếp nối nhiệm vụ hộ tống vận tải vào ngày 4 tháng 9, thực hiện thêm hai chuyến đi vận chuyển đến Nga.

Bulldog là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Hoàng gia thả neo tại quần đảo Channel sau khi bị Đức chiếm đóng. Vào ngày 9 tháng 5 năm 1945, con tàu đi đến cảng Guernsey, nơi lực lượng Đức chính thức đầu hàng hạm trưởng của con tàu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Imperial War Museum description of the capture of the Enigma machine

Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: HMS Bulldog

text:
Bảy tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Bulldog:

  là một tàu nhỏ 4 khẩu pháo mua vào tháng 3 năm 1794 rồi bị bán cùng năm đó
  là một tàu xà-lúp 16 khẩu pháo hạ thủy năm 1782, cải biến thành một tàu bom năm 1798 trước khi bị tháo dỡ tại Portsmouth vào tháng 12 năm 1829
  là một tàu xà-lúp gỗ chạy hơi nước hạ thủy năm 1845 và bị mắc cạn năm 1865 tại Haiti trước khi bị phá hủy
  là một pháo hạm hạng ba lớp Ant hạ thủy năm 1872 và bị bán để tháo dỡ năm 1906
  là một tàu khu trục lớp Beagle hạ thủy năm 1909 và tháo dỡ năm 1920
  là một tàu khu trục lớp B hạ thủy năm 1930, phục vụ trong Thế Chiến II, nổi bật trong thành tích chiếm được một máy Enigma
  là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khảo sát duyên hải mang tên nó hạ thủy năm 1967 và bị bán năm 2001 để thành một thuyền buồm tư nhân

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Vườn quốc gia Assagny

text:
Vườn quốc gia Assagny (hay còn được gọi là Vườn quốc gia Azagny) là một vườn quốc gia ở phía Nam của Bờ Biển Ngà. Vườn quốc gia này nằm cách thủ đô Abidjan khoảng 130 km, nằm trong tiểu quận Grand-Lahou và tại cửa sông Bandama. Khu bảo tồn thiên nhiên này được thành lập như một vườn quốc gia vào năm 1981 và được liệt kê như là một khu vực quan trọng theo Công ước Ramsar vào năm 1996.

Vườn quốc gia này nằm trong khu vực đầm phá và gần thị trấn Grand-Lahou, giáp với phía tây của vùng đầm phá Ebrié nhưng bị chia tách bởi một con kênh nối ra sông của đầm phá Bandama. Sông Bandama tạo thành biên giới phía tây của vườn quốc gia.

Khí hậu
Khí hậu của Vườn Quốc gia Azagny là khí hậu xích đạo ẩm và được đặc trưng bởi lượng mưa trung bình từ 1624 mm và 1678 mm mỗi năm. Một mùa mưa kéo dài kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7 và một mùa khô ngắn, ít xuất hiện những cơn mưa từ tháng 9 đến tháng 11.

Nhiệt độ không khí cao trong mùa khô, có thể đạt mức trên 35 °C. Trong mùa mưa, nhiệt độ tương đối thấp và dao động trên dưới 27 °C. Độ ẩm không khí nói chung là cao, trên 96% trong mùa mưa và chỉ có mùa khô là giảm xuống từ 50-60%.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0072p.htm
 http://www.unep-wcmc.org/wdpa/sitedetails.cfm?siteid=7522&level=nat

Vườn quốc gia Bờ Biển Ngà
IUCN Loại II


title: Vườn quốc gia Banco

text:
Vườn quốc gia Banco là một vườn quốc gia của Bờ Biển Ngà, nằm dọc theo đường cao tốc Bắc ở huyện Attécoubé (thuộc thủ đô Abidjan). Vườn quốc gia Banco có diện tích 30 km² và là một rừng nguyên sinh còn được bảo tồn rất tốt, với các loài gỗ quý hiếm (gỗ gụ, Turraeanthus africanus...). Con đường đi bộ cho người đi bộ trong vườn quốc gia đã được nâng cấp và nhiều khách sạn cho phép khách du lịch nơi ăn nghỉ dễ dàng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 APES MAPPER
 World Database on Protected Areas

Vườn quốc gia Bờ Biển Ngà
IUCN Loại II


title: Russell Crowe

text:
Russell Ira Crowe (sinh ngày 7 tháng 4 năm 1964) là một diễn viên, đạo diễn và ca sĩ. Ông sinh ra ở New Zealand, trải qua 10 năm tuổi thơ ở Úc và chuyển đến đó vĩnh viễn ở tuổi 21. Ông thu hút sự chú ý của quốc tế với vai diễn Tướng quân La Mã Maximus Decimus Meridius trong bộ phim lịch sử sử thi Gladiator (2000), bộ phim mà ông đã giành được Giải thưởng Viện hàn lâm, Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim truyền hình, Giải thưởng Empire và Giải thưởng của Hội phê bình phim London cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, cùng với 10 đề cử khác trong cùng hạng mục.

Các màn trình diễn từng đoạt giải thưởng khác của Crowe bao gồm người thổi còi công ty thuốc lá Jeffrey Wigand trong phim truyền hình The Insider (1999) và John F. Nash trong phim tiểu sử A Beautiful Mind (2001). Ông cũng đã đóng vai chính trong các bộ phim như phim truyền hình Romper Stomper (1992), phim kinh dị trinh thám bí ẩn LA Confidential (1997), phim chiến tranh sử thi Master and Commander: The Far Side of the World (2003), phim quyền anh Cinderella Man (2005), phim viễn Tây 3:10 to Yuma (2007), phim truyền hình tội phạm American Gangster (2007), phim giật gân - chính kịch State of Play (2009), và Robin Hood (2010).

Crowe sau đó đóng vai chính trong bộ phim ca nhạc Les Misérables (2012), vai Jor-El trong phim siêu anh hùng Man of Steel (2013), bộ phim giả tưởng kinh thánh Noah (2014) và bộ phim hài hành động The Nice Guys (2016). Năm 2014, ông ra mắt công việc đạo diễn với bộ phim truyền hình The Water Diviner mà ông cũng đóng vai chính. Ông đã giành được nhiều giải thưởng khác nhau, bao gồm một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood, hai giải Quả cầu vàng, một giải thưởng Điện ảnh của Viện Hàn lâm Anh và một giải Oscar trong số ba đề cử liên tiếp (1999, 2000 và 2001). Ông là đồng chủ sở hữu của đội bóng bầu dục Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia (NRL) South Sydney Rabbitohs từ năm 2006.

Đầu đời
Russell Ira Crowe sinh ra ở ngoại ô Wellington của Strathmore Park vào ngày 7 tháng 4 năm 1964, là con trai của những người phục vụ phim trường Jocelyn Yvonne (nhũ danh Wemyss) và John Alexander Crowe. Cha ông cũng quản lý một khách sạn. Ông ngoại của ông, Stan Wemyss, là một nhà quay phim đã được bổ nhiệm làm MBE để quay các cảnh về Thế chiến thứ hai với tư cách là thành viên của Đơn vị Điện ảnh New Zealand. Crowe là người Maori, và đồng nhất với Ngāti Porou thông qua một trong những bà cố là mẹ của anh ấy. Ông nội của ông, John Doubleday Crowe, là một người xứ Wales từ Wrexham, trong khi một ông bà khác của ông là người Scotland. His other ancestry includes English, German, Irish, Italian, Norwegian, and Swedish. Tổ tiên khác của ông bao gồm Anh, Đức, Ireland, Ý, Na Uy và Thụy Điển. Ông là em họ của cựu đội trưởng đội cricket quốc gia New Zealand Martin và Jeff Crowe, và là cháu trai của vận động viên cricket Dave Crowe.

Khi Crowe được bốn tuổi, gia đình ông chuyển đến Úc và định cư ở Sydney, nơi cha mẹ anh theo đuổi sự nghiệp phục vụ phim trường. Cha đỡ đầu của mẹ ông là nhà sản xuất của loạt phim truyền hình Úc Spyforce, và Crowe được thuê làm lời thoại trong một tập của bộ phim khi mới 5 hoặc 6 tuổi, đống cùng với ngôi sao series Jack Thompson. Sau đó, vào năm 1994, Thompson đóng vai cha của nhân vật Crowe trong The Sum of Us. Crowe cũng xuất hiện một thời gian ngắn trong loạt phim The Young Doctors. Tại Úc, ông được học tại Trường Công lập Vaucluse và Trường trung học nam sinh Sydney, trước khi gia đình anh chuyển trở lại New Zealand vào năm 1978 khi ông 14 tuổi. Ông tiếp tục học trung học tại Trường Auckland Grammar, với anh em họ và anh trai Terry, và Trường Ngữ pháp Mount Roskill trước khi rời trường tại 16 tuổi để theo đuổi tham vọng diễn xuất của mình.

Sự nghiệp diễn xuất

Âm nhạc

Từ thiện

Đời tư

Ẩu đả và tranh cãi

Thể thao

Danh sách phim tham gia

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

  with stv.tv, November 2007

Sinh năm 1964
Nam diễn viên điện ảnh Úc
Nam ca sĩ Úc
Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
Nhân vật còn sống
Người Úc gốc Anh
Người giành giải BAFTA cho Nam diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Nam ca sĩ thế kỷ 20


title: Mae Nak Phra Khanong

text:
Mae Nak Phra Khanong (, ); "Mae" (แม่) trong tiếng Thái dịch là mẹ - chỉ người phụ nữ mang thai, sinh ra và nuôi lớn đứa trẻ. Mae Nak còn được gọi là "Nàng Nak của Phra Khanong"), hoặc đơn giản là Mae Nak (, "Nàng Nak") hay Nang Nak (, "Cô Nak"), là một hồn ma nổi tiếng ở Thái Lan. Theo dân gian, đó là một câu chuyện dựa trên một sự kiện có thật xảy ra vào những năm đầu của thế kỷ 19.

Lịch sử
Người ta cho rằng mỗi người dân Thái đều biết đến câu chuyện về Mae Nak, và hầu hết cư dân ở Bangkok đều biết đến sự hiện diện của ngôi miếu thờ Mae Nak, nó nằm cạnh một con kênh tại quận Pra Khanong, Bangkok. Nhiều tác phẩm nghệ thuật đã lấy cảm hứng từ Mae Nak, một vài trong số đó đã tạo nên sức hút lớn cho khán giả, điều đó thể hiện mối quan tâm đặc biệt của người dân Thái đối với câu chuyện về Mae Nak.

Cốt truyện
Không có bằng chứng lịch sử chắc chắn về sự tồn tại của câu chuyện. Tuy nhiên, hầu hết người Thái có xu hướng tin rằng câu chuyện về Mae Nak là có thật, hoặc ít nhất là một số chi tiết. Theo truyền thuyết, chuyện xảy ra trong thời gian trị vì của vua Rama IV (1851 - 1868) hoặc vua Rama III (1841-1851). Có một cô gái trẻ xinh đẹp tên là Nak sinh ra tại huyện Phra Khanong thuộc Bangkok, xuất thân của cô là con gái của một vị trưởng xã. Cô cùng lớn lên và yêu một chàng trai tuấn tú tên Mak, nhưng vì Mak quá nghèo, nên người cha giàu có và đầy quyền lực của cô đã ngăn cấm hai người yêu nhau. May mắn thay, cuối cùng họ cũng trở thành vợ chồng.

Khi Nak có bầu, Mak bị gọi đi lính để ra chiến trường trong khi vợ anh phải sống một mình (một số phiên bản thì gọi đây là cuộc chiến tranh chống lại người Shan, các bản khác không nói rõ), anh bị thương nặng trong khi chiến đấu nhưng may mắn thoát chết. Trong khi Mak đang được chăm sóc vết thương để có thể trở lại quê nhà, Nak và đứa bé trong bụng đã chết khi cô cố gắng sinh con. Hai mẹ con sau đó được dân làng chôn cất theo tập tục của địa phương. Nhưng vì tình yêu vô hạn dành cho người chồng, linh hồn của Nak vẫn loanh quanh ở nhà, cô chờ đợi Mak. Khi Mak về tới nhà, anh vui mừng gặp lại vợ và đứa con mới chào đời. Biết chuyện, hàng xóm và mọi người đã cố gắng cảnh báo rằng Mak đang sống với một con ma và rằng vợ con anh đã chết từ lâu, nhưng Mak không tin chuyện đó và anh vẫn tiếp tục sống với vợ mình như trước đây.

Một ngày nọ, Nak đang chuẩn bị món nước chấm trước bữa ăn, bất thình lình, cô làm rơi một trái chanh (cũng có bản nói là con dao) ra ngoài hiên nhà. Trong lúc vội vã, cô đã kéo dài cánh tay của mình ra ngoài hiên để nhặt trái chanh ở xa dưới đất. Mak nhìn thấy cảnh tượng kỳ dị đó và cuối cùng cũng nhận ra người vợ của mình là một con ma. Quá sợ hãi, Mak cố gắng tìm mọi cách để chạy trốn mà không để cho Nak biết.

Một buổi tối nọ, Mak nói với vợ anh phải xuống nhà để đi tiểu. Thoát khỏi vợ, anh nhanh chóng chạy vào trong bóng đêm. Khi phát hiện chồng mình đã chạy trốn, Nak quyết định đuổi theo bắt anh quay về. Mak thấy vợ và cố che thân mình bằng cách núp sau một bụi Đại bi (Nat; หนาด). Theo dân gian Thái, ma quỷ rất sợ chạm phải lá Đại bi.

Trong sự đau khổ tột cùng, Nak đã nguyền rủa tất cả dân làng tại Phra Khanong, cô giận dữ vì cho rằng chính họ là nguyên nhân khiến Mak rời bỏ cô, cô giết bất cứ người nào ngăn cản cô và Mak sống với nhau. Dân làng đã rất sợ hãi và cuống cuồng tìm kiếm nhiều vị pháp sư giúp đỡ. Có phiên bản nói rằng Mak tái hôn sau cái chết của Nak. Nak ghen tuông và rất tức giận, cô tìm cách phá phách cặp vợ chồng mới cưới. Một tình tiết quan trọng được nhắc đến tất cả các phiên bản là Mak đã chạy tới chùa Wat Mahabut, và anh được che chở bởi một nơi rất linh thiêng, ma quỷ không thể xâm phạm được. Sau đó, hồn ma của Nak bị một vị pháp sư đầy quyền năng thu phục. Ông nhốt cô vào một cái bình bằng đất nung và ném xuống một con kênh. Có nhiều đoạn kết khác nhau của câu chuyện, một trong số đó kể rằng một cặp vợ chồng ngư dân nọ mới chuyển đến sống ở Phra Khanong không biết chuyện hồn ma của Nak, trong lúc bắt cá họ đã tìm thấy chiếc bình đất nọ và tò mò xem có gì ở trong đó. Nak được giải thoát khi họ cố mở nắp chiếc bình.

Tuy nhiên, Nak lại bị thu phục một lần nữa bởi nhà sư Somdej Toh, vị sư được kính trọng nhất đất nước Thái lúc bấy giờ. Để chế ngự hồn ma Nak, ông đã cắt một phần trán của cô để gắn vào dây lưng của mình và đeo nó cho đến cuối đời. Truyền thuyết cho rằng chiếc dây thắt lưng hiện đang thuộc sở hữu của gia đình hoàng gia Thái Lan. Đô đốc Aphakonkiattiwong, hoàng tử của Chumphon, cũng xác nhận là có di vật này. Trong cái kết ở một phiên bản khác, nhà sư đã khuyên giải Nak rằng trong tương lai cô sẽ được đoàn tụ với người chồng yêu quý của mình, và vì thế Nak đã tự nguyện ra đi về thế giới bên kia.

Ghi chép khác
Ghi chép về Mae Nak cổ xưa nhất là một bài báo được viết bởi K.S.R Kularb của báo Siam Prapet, xuất bản ngày 10 tháng 3 năm 1899. Tác giả đã dành ra một trang rưỡi để trả lời một độc giả của báo khi người này hỏi về "quỷ Nak". Bài báo cho rằng câu chuyện của Mae Nak diễn ra vào thời kỳ vua Rama III, nó dựa trên cuộc đời của Amdaeng Nak (อำแดง นา ก, "Cô Nak"), cô sống cùng người chồng tên Chum, ngôi nhà của họ nằm cạnh con kênh Phra Khanong. Nak qua đời khi cô đã mang thai. Sau đó, người chồng chôn vợ trong nghĩa trang của chùa Mahabusaya. Con trai của cô vì lo lắng rằng cha sẽ tái hôn và tài sản thừa kế của mình sẽ bị chia sẻ với mẹ kế, vì vậy anh đã đồn thổi về những câu chuyện ma. Để thuyết phục hơn, anh ta thuê nhiều người đàn ông ném đá vào tàu thuyền đi ngang qua nghĩa trang - nơi chôn cất mẹ mình, đồng thời mặc quần áo phụ nữ để hù họa người khác, làm cho mọi người tin rằng hồn ma Nak đã gây ra điều đó. Sau khi việc bị bại lộ, người con đã thừa nhận mọi chuyện.

Miếu thờ Mae Nak
Miếu thờ Mae Nak được cho là nơi chôn cất thi thể hai mẹ con Mae Nak. Ngôi miếu được xây dựng vào cuối thời kỳ Ayutthaya và nằm trong khuôn viên chùa Wat Mahabut, nó nằm sát cạnh con kênh Khanong Phra. Trung tâm của ngôi miếu đặt tượng của Mae Nak bế đứa trẻ sơ sinh. Trang trí trong miếu trông giống như một ngôi nhà của cô, bên trong nó chứa các vật phẩm như vòng hoa, trang phục Thái, mỹ phẩm, tã giấy, bình sữa và đồ chơi cho trẻ em, chúng được các tín đồ đến cầu nguyên dâng tặng cho Mae Nak và con trai của cô. Những bức chân dung của Mae Nak được đặt trong khu vực trung tâm miếu thờ. Một bộ sưu tập trang phục đẹp dành cho cô được xếp phía sau bức tượng của Mae Nak.

Miếu được nhiều tín đồ thường xuyên cúng bái, họ thường đến đây để cầu xin Mae Nak che chở và giúp đỡ, thường là phụ nữ sẽ cầu được thụ thai hoặc sinh con dễ dàng. Chính vì nỗi bất hạnh của cô bị gây ra bởi việc đi lính, nên Mae Nak được cho là rất ghét hình thức này, người dân tin rằng nếu cầu xin Mae Nak, cô sẽ giúp cho họ thoát được việc phải đi nghĩa vụ quân sự. Vì sự linh thiêng của miếu thờ Mae Nak, những người chơi số đề hay tìm đến để xin số, họ sẽ xin số bằng cách đưa tay vào một cái lọ bằng đất sét, rút ra nhiều số, hoặc cào vào vỏ một cây bất kỳ trong miếu để tìm số. Ngoài ra, người ta còn tổ chức hẳn những chuyến du lịch tham quan miếu thờ Mae Nak.

Nhiều nghi lễ cúng bái cũng được thực hiện tại kênh Phra Khanong nằm cạnh miếu, ở đây cá sống được bày bán tại các gian hàng để khách có thế mua và phóng sinh xuống kênh. Nhiều gian hàng khác tại đền thờ bán đồ chơi, búp sen, nhang, tranh vẽ, vòng hoa,... dành cho những người muốn cúng bái. Sau thành công của bộ phim Tình Người Duyên Ma, một bộ phim dựa theo câu chuyện về Mae Nak ra mắt năm 2013 với nữ diễn viên chính Davika Hoorne, cũng là một tín đồ, đã tới miếu thờ Mae Nak và thực hiện một điệu nhảy kiểu Thái để tỏ lòng biết ơn linh hồn Nak sau khi doanh thu của bộ phim đạt 10 triệu USD. Cô tin rằng Mae Nak đã giúp đỡ để bộ phim đạt được thành công như vậy.

Mae Nak trong văn hóa Thái
Câu chuyện về Mae Nek là chủ đề cho rất nhiều bộ phim điện ảnh, phim truyền hình và các ấn phẩm khác. Năm 1911, một vở nhạc kịch mang tên "E Nak Prakanong" đã tạo nên một cơn sốt với người dân Thái, một số chi tiết trong vở diễn đã trở thành đặc trưng kinh điển của câu chuyện về Mae Nak mỗi khi nó được nhắc tới, bao gồm cả tên người chồng là Mak. Bên cạnh đó là các tình tiết rùng rợn như việc Mae Nak giết chết người hàng xóm đi mách lẻo, và kéo dài cánh tay thon dài của mình để nhặt trái cây.

Có khoảng gần 30 bộ phim lấy cảm hứng từ câu chuyện của Mae Nek, trong đó bộ phim sớm nhất ra đời vào những năm 1930. Năm 1999, bộ phim Nang Nak sau khi công chiếu đã trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất thời điểm bấy giờ. Gần đây nhất, năm 2013 bộ phim Tình người duyên ma dựa theo truyền thuyết về Mae Nek ra mắt khán giả, nó cũng nhanh chóng trở thành bộ phim ăn khách nhất trong lịch sử điện ảnh Thái Lan. Một số tác phẩm:

 Mae Nak Phra Khanong, phim Thái 1959
 Mae Nak Khuen Chip, phim Thái 1960
 Winyan Rak Mae Nak Phra Khanong, phim Thái 1962
 Mae Nak Khanong Rak, phim Thái 1968
 Mae Nak Phra Nakhon, phim Thái 1970
 Mae Nak Phra Khanong, phim Thái 1973
 Mae Nak Alawat, phim Thái 1973
 Mae Nak Amerika, phim Thái 1975
 Mae Nak Buk Tokiao, phim Thái 1976
 Mae Nak Phra Khanong, phim Thái 1978
 Sannya Chai Mae Nak Phra Khanong, phim Thái 1992
 Mae Nak Choe Phi Pop (Mae Nak gặp Phi Pop), phim truyền hình Thái 1982
 Nang Nak, phim Thái 1999 do Nonzee Nimibutr làm đạo diễn
 Ghost of Mae Nak, phim Thái 2005 do đạo diễn người Anh Mark Duffield thực hiện
 Mae Naak, (แม่นาก) một vở opera được sáng tác bởi Somtow Sucharitkul. Nó đã được công diễn lần đầu vào năm 2003 và năm 2005 tại Nhà hát Opera Bangkok, với giọng nữ cao Nancy Yuen là nữ chính và giọng nam trầm Kyu Won Han vai Maak, cả hai đều giữ vai chính trong cả hai năm công diễn. Vào năm 2011, vở opera một lần nữa được biểu diễn ở cả Bangkok và London.
Nak (นาค), phim hoạt hình 2008 được đồ họa bằng máy tính.
 Maenak Prakanong the Musical, vở nhạc kịch năm 2009 được đạo diễn bởi Takonkiet Viravan, với diễn viên Myria Benedetti và Anatpol Sirichumsang.
 Mae Nak Patha Pop Sam Tua, vở hài kịch năm 2011.
Tình Người Duyên Ma (Pee Mak), (พี่มาก..พระโขนง), phim hài kinh dị sản xuất năm 2013 bởi hãng GMM Tai Hub. Sau khi công chiếu tại Thái Lan từ cuối tháng 3 năm 2013, bộ phim lập tức gây được tiếng vang. Tính đến tháng 6 cùng năm, phim đã đạt mức doanh thu lên đến hơn 1 tỉ baht (33 triệu USD). Tình Người Duyên Ma được coi là bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại của điện ảnh Thái Lan.

Hình tượng Mae Nak, đôi khi khá hài hước, và rất phố biến trong truyện tranh Thái Lan và phim hoạt hình.

Tham khảo

 Chiến tranh Siêm La - An Nam
 Hòn vọng phu

Liên kết

Tài liệu
Chutima Pragatwutisarn (ชุติมา ประกาศวุฒิสาร), Evil Woman in a Beautiful Body: Femininity and the Crisis of Modernity in Thai Society, Chulalongkorn University, 2010

Tư liệu
Love Legend of Mae Nak
Mae nak phra khanong
Mae Nak Movie posters
Mae Nak in cinema


title: Karlheinz Stockhausen

text:
Karlheinz Stockhausen (1928 - 2007) là nhà soạn nhạc người Đức. Ông là nhà soạn nhạc phát triển thể loại nhạc điện tử, một loại nhạc mới xuất hiện vào thế kỷ XX.

Tiểu sử
Karlheinz Stockhausen sinh ra tại Modrath, gần Köln, Đức. Ông có một thời gian học với thầy F.Martin ở Cologne, sau trở thành môn đệ của Messiaen tại Paris. Stockhausen đi sâu nghiên cứu vào lĩnh vực âm nhạc cụ thể với P. Schaeffer. Ông qua đời năm 2007 tại Kürten.

Phong cách sáng tác
Ngay từ đầu sự nghiệp, ông dành thời gian sáng tác theo hệ thống seriel, theo những tìm tòi về âm thanh học, đồng thời ông còn gắn bó với studio âm nhạc thể nghiệm ở Cologne do tiến sĩ Eimert chỉ đạo. Phần lớn các tác phẩm của ông chỉ mang tính chất thể nghiệm nên rất khó đánh giá chất lượng. Hơn nữa, tiết nhịp trong tác phẩm của nhà soạn nhạc người Đức rất phức tạp, đồng thời các yếu tố ngẫu nhiên đan xen nhau. Ấy là chưa kể ở nhiều tác phẩm của mình, Stockhausen còn kết hợp những âm thanh truyền thống với những âm thanh ghi được bằng máy ghi âm khiến chúng ta không thể hiểu hết ý nghĩa của chúng. Rõ ràng âm nhạc của Stockhausen có nhiều điều phải bàn cãi.

Các tác phẩm
Karlheinz Stockhausen đã sáng tác nhiều tác phẩm cho dàn nhạc như bản Kontrapunkte cho dàn nhạc thính phòng (1954), bản Gruppen cho 3 dàn nhạc (1957), bản Kontakte cho băng ghi âm, piano và bộ gõ (1960), bản Stop cho 18 nhạc công chia thành 6 nhóm (1965), 11 tiểu phẩm cho piano, những tác phẩm nhạc điện tử.

Chú thích

Tham khảo
Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, Vũ Tự Lân, xuất bản năm 2007

Nhà soạn nhạc Đức
Nhà soạn nhạc opera
Cựu sinh viên Đại học Bonn
Sinh năm 1928
Mất năm 2007


title: Tượng Đức Bà Hòa Bình

text:
Tượng Đức Bà Hòa Bình là một bức tượng tạc Đức Mẹ Maria đặt trong hoa viên trước Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn.

Lịch sử

Nhà thờ chính tòa Sài Gòn được xây dựng hoàn tất vào năm 1880. Đến năm 1903, người Pháp cho dựng trên công viên trước nhà thờ một tượng đài, bao gồm một bệ bằng đá hoa cương đỏ, hình trụ, bên trên đặt bức tượng đồng mô tả Pigneau de Béhaine (còn gọi là Giám mục Bá Đa Lộc hoặc Giám mục Adran vì vị này làm Giám mục hiệu tòa Adran) mặc phẩm phục, tay trái dắt hoàng tử Cảnh (con vua Gia Long) để ca ngợi mối quan hệ giữa Pháp với Việt Nam. Bức tượng này làm bằng đồng, được đúc tại Pháp. Đến năm 1945, bức tượng này bị phá bỏ, nhưng cái bệ đài bằng đá hoa cương đỏ thì vẫn còn tồn tại ở đó mà không có bất cứ một bức tượng nào đặt lên trên.

Năm 1959 là năm kỷ niệm 100 năm Đức Mẹ hiện ra ở Lộ Đức, 300 năm bổ nhiệm hai Giám mục tiên khởi tại Việt Nam (9 tháng 9 năm 1659) nên các Giám mục Việt Nam Cộng hòa có sáng kiến tổ chức Năm Thánh Mẫu và Đại hội Thánh Mẫu toàn quốc được tổ chức trong 3 ngày cao điểm là 16,17,18 tháng 2 năm 1959 tại Sài Gòn. Nên trước đó vào năm 1958, Linh mục Giuse Phạm Văn Thiên cai quản Giáo xứ Sài Gòn thời ấy (sau này làm Giám mục giáo phận Phú Cường, giờ đã qua đời), đã đặt tạc một tượng Đức Mẹ Maria bằng loại đá cẩm thạch trắng Carrara của Ý. Khi tượng hoàn tất thì được đưa xuống tàu Oyanox vào ngày 8 tháng 1 năm 1959 từ hải cảng Gênes chở tượng qua Việt Nam và tới Sài Gòn vào ngày 15 tháng 2 năm 1959.

Buổi chiều ngày 16 tháng 2 năm 1959, Hồng y Krikor Bédros XV Agagianian, đặc sứ của Giáo hoàng Gioan XXIII từ Roma qua Sài Gòn để chủ toạ lễ bế mạc Đại hội Thánh Mẫu Toàn Quốc, ông đã làm phép bức tượng Đức Mẹ này.

Vào ngày 9 tháng 12 năm 1959, Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn được cung hiến. Buổi chiều cùng ngày, một cuộc rước kiệu Đức Mẹ trọng thể đi qua nhiều đường phố tới lễ đài phía sau Nhà thờ Đức Bà, một Thánh Lễ Đại Triều được cử hành, bế mạc Năm Thánh Mẫu tại Việt Nam.

Đặc điểm
Tượng bắt đầu được nghệ nhân G. Ciocchetti (người Ý, tên của tác giả được khắc ở trên tà áo dưới chân, phía bên trái của bức tượng) tạc vào ngày 8 tháng 12 năm 1958 tại Pietrasanta cách Roma khoảng 500 km. Bức tượng cao 4,6 m; nặng 8 tấn, bằng đá cẩm thạch trắng, được tạc với chủ đích để nhìn từ xa nên không đánh bóng, vì vậy mà toàn thân tượng, kể cả vùng mặt vẫn còn những vết điêu khắc thô. Tượng Đức Mẹ trong tư thế đứng thẳng, tay cầm quả Địa Cầu, trên đỉnh có đính cây thánh giá, mắt Đức Mẹ đăm chiêu nhìn lên trời như đang cầu nguyện. Chân Đức Mẹ đạp đầu con rắn (hiện nay, đầu con rắn đã bị vỡ mất một phần hàm trên). Trên bệ đá, phía trước bức tượng, người ta có gắn một tấm bảng đồng với hàng chữ Latinh: REGINA PACIS - ORA PRO NOBIS - XVII. II. MCMLIX (nghĩa là: NỮ VƯƠNG HÒA BÌNH - CẦU CHO CHÚNG TÔI - 17.02.1959)

Phía dưới bệ đá, người ta đã khoét một cái hốc chỗ giáp với chân tượng Đức Mẹ, trong đó có một chiếc hộp bằng bạc, chứa những lời kinh cầu nguyện cho hoà bình của Việt Nam và thế giới. Những lời cầu nguyện đó được viết lên trên những lá mỏng bằng những chất liệu khác nhau như bằng vàng, bạc, thiếc, nhôm, giấy, da và đồng, được gởi tới từ nhiều miền của Việt Nam, kể cả từ một số vùng ngoài miền Bắc Việt Nam.

Hiện tượng Đức Mẹ "chảy nước mắt"
Ngày 29 tháng 10 năm 2005, tại Thành phố Hồ Chí Minh loan truyền tin đồn về việc tượng Đức Bà Hòa Bình trước Nhà thờ Đức Bà chảy nước mắt. Theo một nguồn tin không chính thức, câu chuyện bắt đầu từ một em bé bán vé số quanh khu vực tượng đài. Khoảng 2 giờ chiều hôm đó, như thường lệ, em vẫn hay ngồi nghỉ trưa tại đây. Mặc dù "không có đạo" nhưng em rất thích nhìn ngắm gương mặt đẹp của người phụ nữ được tạc tượng này. Và chính em đã phát hiện những dòng nước từ mắt, chảy dài trên má và đọng lại nơi cằm của tượng Đức Mẹ. Tin này nhanh chóng truyền đi khiến cho hàng nghìn người kéo đến xem. Đến sáng ngày 30 tháng 10 thì lực lượng công an đã dựng hàng rào phong tỏa toàn bộ các ngả đường dẫn vào khu vực nhà thờ Đức Bà, ngăn không cho ô tô và xe gắn máy vào để bảo đảm trật tự cho dòng người tham quan tượng Đức Mẹ. Nhiều ngày sau đó, khu vực này vẫn còn tụ họp rất nhiều người đến xem vì hiếu kỳ hoặc đọc kinh cầu nguyện .

Tối 30 tháng 10, Linh mục Gioan Baotixita Huỳnh Công Minh, Chánh xứ Nhà thờ Đức Bà nêu ý kiến trên Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh rằng: "Đây là tin đồn thất thiệt. Vì tượng đặt ngoài trời không có lau chùi nên có thể có vết này, vết khác sau khi mưa. Và có thể nhiều người có lòng tin, nhìn vào cứ tưởng Đức Mẹ khóc, chứ không dựa trên cơ sở nào...". Chính quyền không bình luận gì về vấn đề này.

Đến ngày 4 tháng 11 năm 2005, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh gửi thư chung nói về hiện tượng này. Trong lá thư, ông không nêu lên quan điểm bác bỏ hoặc công nhận hiện tượng, nhưng theo ông, những dữ liệu thu thập được cho đến thời điểm đó chưa phải là bằng chứng khách quan để có thể khẳng định rằng tượng Đức Mẹ đã khóc, và ông đang hình thành một ban có trách nhiệm tìm hiểu, nghiên cứu thấu đáo về hiện tượng trên và những hệ lụy của hiện tượng.

Xem thêm
 Đức Mẹ Hòa Bình

Chú thích

Liên kết ngoài

Công trình Công giáo Việt Nam
Mẹ Maria
Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh
Quận 1


title: Alfred Schnittke

text:
Alfred Garrievich Schnittke (, tiếng Việt: An-phrêt Ga-riê-vic Snit-kê) là nhà soạn nhạc người Nga - Đức, thuộc thời kỳ hiện đại, nổi tiếng vì đã phát triển một kỹ thuật đa âm sắc trong các tác phẩm như bản giao hưởng sử thi số 1 (1969-1972) và bản concerto đầu tiên của mình (1977), dù thời kỳ đầu chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Dmitri Shostakovich. Trong những năm 1980, các nhạc phẩm của ông bắt đầu được biết đến rộng rãi ở nước ngoài qua những xuất bản phẩm bộ tứ tấu đàn dây thứ hai (1980) và thứ ba (1983) và bộ tam tấu đàn dây (1985); vở ba lê Peer Gynt (1985–1987); bản giao hưởng n°3 (1981), n°4 (1984), và n°5 (1988), cũng như bản viola concerto (1985) và bản cello concerto đầu tiên (1985–1986).

Cuộc đời và sự nghiệp
Cha của Schnittke là Harry Maximilian Schnittke (1914–1975), gốc Do Thái sinh ra ở Frankfurt (Đức), chuyển đến Liên Xô năm 1927 làm phóng viên kiêm phiên dịch viên tiếng Đức. Mẹ của ông là Maria Iosifovna Schnittke (1910–1972), là  người Đức vùng Volga sinh ở Nga. Bà nội của Schnittke là Tea Abramovna Katz (1889–1970), là một nhà ngữ văn, dịch giả và biên tập viên văn học tiếng Đức.

Alfred Schnittke sinh ra ở thành phố Ăng-ghen (Engels) hồi đó thuộc nước Cộng hòa Volga-Đức của Liên Xô.

Học tư về môn piano tại Viên vào các năm 1946-1948. Sau đó, Schnittke học nhạc tại Nhạc viện Moskva vào các năm 1953-1961, sau ở lại dạy các môn phức điệu và sáng tác đến năm 1972. Ngoài ra, nhà soạn nhạc sinh năm 1934 cũng công tác tại Studio thể nghiệm âm nhạc điện tử của thành phố Moskva.

Phong cách sáng tác
Alfred Schnittke lúc đầu chịu ảnh hưởng của âm nhạc 12 cung. Ngoài ra, Schniittke còn chịu ảnh hưởng của Stockhausen, Cage và Ligeti. Nhưng sau đó, ông đã tăng độ kịch tính, tính tiêu đề cho các tác phẩm của mình bằng cách sử dụng những trích dẫn, những mô phỏng.

Các tác phẩm
Alfred Schnittke đã viết 4 vở opera; tám bản giao hưởng; các bản concerto cho piano, cho violin; bản oratorio Nagasaki cho giọng mez, hơpcj xướng cùng dàn nhạc; bản cantata Những khúc ca về chiến tranh và hòa bình (1959) và nhiều tác phẩm thanh-khí nhạc khác; những tác phẩm cho dàn nhạc thính phòng như bản Prelude tưởng niệm Shostakovich cho 2 violin (1975); những bản sonata cho piano; các tiểu phẩm âm nhạc dành cho đàn organ. Ngoài ra ông còn viết các bài báo phê bình về các tác phẩm của Shostakovich.

Chú thích

Đọc đủ hơn

Enzo Restagno (ed.) (1993). Schnittke, EDT,

Liên kết ngoài

 Alfred Schnittke Akademie International
 Alfred Schnittke memorial website
 Alfred Schnittke @ Boosey & Hawkes

 Biography
 Schnittke at his original publisher Sikorski
 "The unreal world of Alfred Schnittke", BBC video documentary directed by Donald Sturrock, 1983. Part 1, Part 2, Part 3

Nhà soạn nhạc Nga
Nhà soạn nhạc opera
Nhà soạn nhạc Liên Xô
Sinh năm 1934
Mất năm 1998
Người Đức gốc Do Thái
Người Nga thế kỷ 20
Nam nhạc sĩ thế kỷ 20


title: Nhạc pop tiếng Đài Loan

text:
T-pop, nhạc pop tiếng Đài Loan hay nhạc pop Đài ngữ (; ; Hán-Việt: Đài ngữ lưu hành âm nhạc) là một thể loại âm nhạc đại chúng được hát bằng tiếng Phúc Kiến Đài Loan và được sản xuất chủ yếu tại Trung Hoa Dân Quốc (tức Đài Loan). Nó còn được quy vào Tai-pop và từng bị hạn chế trong suốt thời kỳ thiết quân luật ở Đài Loan. Sau khi dỡ bỏ thiết quân luật ở Đài Loan vào năm 1987, rất nhiều nghệ sĩ đã bắt đầu sản xuất các bài hát tiếng Đài Loan và các album nhạc hoàn toàn bằng tiếng Đài Loan. Tai-pop mặc dù phát triển tại Đài Loan nhưng cũng phổ biến trong cộng đồng người Hoa Phúc Kiến ở Hạ Môn, Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a, Xinh-ga-po và In-đô-nê-xi-a, nơi mà thể loại nhạc này thường được gọi với cái tên nhạc pop tiếng Phúc Kiến (Hokkien pop) hay nhạc Phúc Kiến.

Thuật ngữ
Tiếng Quảng Đông, tiếng Hoa phổ thông và tiếng Đài Loan (phương ngữ Phúc Kiến), tất cả đều xuất phát từ ngữ hệ Hán-Tạng. Nguồn gốc lịch sử của nhạc pop tiếng Đài Loan bắt nguồn từ dòng nhạc enka của Nhật Bản thay vì thời đại khúc (shidaiqu) của Trung Hoa. Âm nhạc của thể loại này đôi khi được gọi là "nhạc pop Đài Loan bản địa" để phân biệt với nhạc pop tiếng Hoa phổ thông (Quan thoại) tại Đài Loan. Ngoài ra, vì phát triển từ dòng nhạc enka truyền thống của Nhật Bản nên dòng nhạc này trở nên phức tạp với sự đa dạng của nó.

Các mức chứng nhận
Tháng 8 năm 1996, tổ chức IFPI Đài Loan (nay là Cơ sở Công nghiệp Thu âm tại Đài Loan) đã cho ra mắt giải vàng và giải bạch kim về lĩnh vực thu âm ca nhạc ở Đài Loan, cùng với Bảng xếp hạng IFPI Đài Loan vốn đã tạm ngưng từ tháng 9 năm 1999.

Các điều kiện về doanh số trong lĩnh vực thu âm ca nhạc mảng nội địa, mảng quốc tế cũng như khác biệt về đĩa đơn. Tại Đài Loan, doanh số ở mảng nội địa thì cao hơn mảng quốc tế cũng như các đĩa đơn. Lưu ý rằng việc cấp chứng nhận về thu âm ca nhạc ở Đài Loan được trao tặng dựa trên việc lưu chuyển.

Tại Việt Nam
Nhạc pop Đài ngữ hay nhạc pop tiếng Đài Loan được biết đến tại Việt Nam chủ yếu thông qua các băng video "vũ điệu nhạc Hoa" (光輝伴唱標準舞 Quang Huy bạn xướng tiêu chuẩn vũ) do hãng phát hành băng đĩa hình Quang Huy (光輝錄影帶) phổ biến vào thập niên 1990 và sau đó là nhạc nền các bộ phim truyền hình dài tập của Đài Loan (cụ thể là phim tâm lý xã hội, phim gia đình và phim cổ trang).

Ngoài ra cũng có một số ca khúc nhạc pop tiếng Đài Loan được các ca sĩ V-pop hát lại hoặc phối lại bằng tiếng Việt như:

Nghệ sĩ

 Châu Hoa Kiện
 Trương Chấn Nhạc
 Châu Kiệt Luân (周杰倫)
 S.H.E
 La Chí Tường (羅志祥)
 Lollipop F (Bổng Bổng Đường 棒棒堂)
 Lâm Chí Dĩnh (林志穎)
 Từ Hy Viên (徐熙媛)
 Thái Y Lâm (蔡依林）
 Dương Thừa Lâm (楊丞琳)
 Trương Huệ Muội (張惠妹)
 Từ Nhược Tuyên (徐若瑄)
 Vương Lực Hoành (王力宏)
 Từ Hy Đệ (徐熙娣)
 Giang Huệ (江蕙)
 Ngôn Thừa Húc (言承旭)
 Chu Hiếu Thiên (朱孝天)
 Ngô Kỳ Long (吳奇隆)
 Ngô Kiến Hào (吴建豪)
 Châu Du Dân (周渝民)
 F.I.R. (Phi Nhi Nhạc Đoàn 飛兒樂團)
 Phi Luân Hải (飛輪海）
 Ngũ Nguyệt Thiên (Mayday)
 Bạch Băng Băng (白冰冰)
 Trương Vũ Sinh

Xem thêm

 C-pop
 Enka (Nhật Bản)
 Trot (Hàn Quốc)
 Nhạc vàng (Việt Nam)

Tham khảo

C-pop
Âm nhạc Đài Loan
Pop
Đài Loan

Thể loại nhạc kết hợp


title: George P. Bush

text:
George Prescott Bush (sinh ngày 24 tháng 4 năm 1976) là một luật sư, sĩ quan Hải quân Trừ bị Hoa Kỳ, nhà đầu tư bất động sản, và chính trị gia. Ông là con trai cả của cựu Thống đốc bang Florida Jeb Bush, cháu trai của cựu Tổng thống George W. Bush, và là cháu trai của cựu Tổng thống George H. W. Bush. George Prescott cũng được đặt tên giống ông cố của ông, Thượng nghị sĩ Prescott Bush.

Xem thêm
 Gia tộc Bush
 Marvin Bush
 Jeb Bush
 George Walker Bush
 George Herbert Walker Bush
 Barbara Bush
 Laura Bush
 Columba Bush
 Prescott Bush

Tham khảo

Sinh năm 1976
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
George P
Nhân vật còn sống
Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Scotland
Doanh nhân Texas
Người Forth Worth, Texas


title: Rascal Flatts

text:
Rascal Flatts là ban nhạc đồng quê Mỹ, bao gồm Gary LeVox, Jay DeMarcus (bass guitar, keyboard, piano, vocals) và Joe Don Rooney (lead guitar, vocals).

Trong giai đoạn 2000-2010, Rascal Flatts thu âm cho Disney Music Group của Lyric Street Records. Lúc đó ban nhạc phát hành bảy album, tất cả đều được chứng nhận Bạch Kim và cao hơn bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA). Thứ tự các album phát hành: Rascal Flatts (2000), Melt (2002), Feels Like Today (2004), Me and My Gang (2006), Still Feels Good (2007), Greatest Hits Volume 1 (2008) and Unstoppable (2009). Sau khi Lyric Street đóng cửa vào 2010, Rascal Flatts chuyển về hãng thu độc lập Big Machine Records, phát hành Nothing Like This vào tháng 9 năm 2010. Album thứ chín, Changed, được phát hành vào tháng 4 năm 2012.

Ban nhạc phát hành tổng cộng 26 single. Tất cả đều đứng hạng 20 và cao hơn tại bảng xếp hạng Billboard Hot Country Songs, trong đó có 12 bài đứng thứ nhất. Single đứng nhất lâu nhất, năm tuần, là bản cover Bless the Broken Road của Marcus Hummon vào đầu năm 2005. Single phát hành vào cuối năm 2005, đầu năm 2006 "What Hurts the Most" đứng nhất tại bảng xếp hạng cả nhạc đồng quê và adult contemporary, ngoài ra còn đứng thứ 6 tại Billboard Hot 100.

Danh sách đĩa hát
Rascal Flatts (2000)
Melt (2002)
Feels Like Today (2004)
Me and My Gang (2006)
Still Feels Good (2007)
Greatest Hits Volume 1 (2008)
Unstoppable (2009)
Nothing Like This (2010)
Changed (2012)

Đĩa đơn đứng nhất tại Mỹ
"These Days" (2002) (3 tuần)
"Mayberry" (2004)
"Bless the Broken Road" (2005) (5 tuần)
"Fast Cars and Freedom" (2005) (3 tuần)
"What Hurts the Most" (2006) (4 tuần) [A]
"My Wish" (2006)
"Stand" (2007)
"Take Me There" (2007) (3 tuần)
"Here" (2009) (2 tuần)
"Here Comes Goodbye" (2009)
"Why Wait" (2010) (2 tuần)
"Banjo" (2012)

Tham khảo

Đường dẫn xem thêm

Ban nhạc thành lập năm 1999
Ban nhạc Mỹ
Nghệ sĩ của Big Machine Records
Nghệ sĩ của Walt Disney Records


title: Sergey Sergeyevich Prokofyev

text:
Sergei Sergeyevich Prokofiev (; ;; 1891-1953) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ piano, nghệ sĩ violin và nhạc trưởng người Nga và Liên Xô. Ông là một trong những người thúc đẩy những trào lưu mới của âm nhạc hiện đại và là một trong những nhà soạn nhạc lớn nhất của thế kỷ 20.

Các tác phẩm lớn của ông bao gồm vở opera Tình yêu cho ba trái cam (nguyên gốc tiếng Pháp: L'amour des trois oranges), nhạc phim Lieutenant Kijé, vở balê Romeo and Juliet, và Pêchia và con sói (nguyên gốc tiếng Nga: Петя и волк). Các tác phẩm đã hoàn thiện của ông gồm 5 vở opera, 7 symphony, 8 vở balê, năm concerto cho piano, hai concerto cho violin, một concerto cho cello, và 9 sonata cho piano.

Cuộc đời và sự nghiệp
Sinh ngày 23 tháng 4 năm 1891 tại Sontsovka, Ukraina, Prokofiev khi mới lên 3 tuổi đã học đàn với mẹ. Cậu bé Prokofiev còn được bà khuyến khích sáng tác. Năm 9 tuổi, cậu bé đã viết một vở opera. Đây là một điều hiếm thấy vì ngay cả Mozart, một trong những thần đồng âm nhạc xuất sắc nhất của nhân loại, cũng phải đến khi 13 tuổi mới có vở opera đầu tay. Tính đến khi 14 tuổi Prokofiev đã có trong tay 4 vở opera (một vở dành cho piano (điều ít khi có ở opera), một vở khác lại có phần overture chiếm tới một nửa tác phẩm). Ngoài ra, ở cái tuổi đó, nhà soạn nhạc xuất sắc trong tương lai đã sáng tác được một bản giao hưởng, một bản sonata cho piano và một tổ khúc giao hưởng. Khi mới nhỏ tuổi, Prokofiev học nhạc tư với nhà soạn nhạc người Nga Glière. Đến khi 13 tuổi, Prokofiev vào Nhạc viện Sankt Peterburg. Trong ngôi trường đó, ông học nhạc với Lyadov (sáng tác), A. Winkler (piano) và Rimsky-Korsakov (phối dàn nhạc). Tiếp theo ông môn piano với Anna Essipova và chỉ huy dàn nhạc với Tcherepnin. Năm 1909, Sergei Prokofiev tốt nghiệp môn sáng tác. 5 năm sau, ông tốt nghiệp môn piano. Trong khoảng thời gian làm sinh viên, Prokofiev sáng tác các tác phẩm như hai bản sonata và hai bản concerto, tất cả đều bị giới phê bình âm nhạc chê trách rất nặng nề. Chính vì vậy, những buổi công diễn của ông tuy thu hút nhiều người nghe nhưng không phải vì giá trị của tác phẩm mà ở tài biểu diễn tuyệt vời của ông. Năm 1916, Prokofiev chỉ huy dàn nhạc biểu diễn tác phẩm Tổ khúc Scythe. Thật đáng tiếc một lần nữa ông lại gặp rắc rối với tác phẩm của mình vì sau buổi chỉ huy dàn nhạc ấy là một vụ bê bối rất ồn ã. Năm 1917, nhà soạn nhạc người Nga viết bản Giao hưởng số 1 (hay còn gọi là Giao hưởng Cổ điển). Đó là một phong cách được tái hiện ở thế kỷ XX, phong cách của Joseph Haydn. Sau lần trình diễn ấy tại Petrograd, măn 1918, Sergei Prokofiev bước chân sang mảnh đất cờ hoa-Mỹ, biều diễn piano giới thiệu các tác phẩm của mình. Sống ở Mỹ được một thời gian, nhà soạn nhạc Nga lại trở về bờ bên kia Đại Tây Dương, lấy Paris làm nơi cư trú. Ông biểu diễn ở các nước Âu-Mỹ trong vòng 1918-1933 với cây đàn piano. Tuy bận biểu diễn nhưng ông vẫn dành thời gian sáng tác. Sau vài lần về thăm đất nước, năm 1933, Prokofiev ở hẳn Tổ quốc. Tác phẩm lớn đầu tiên thuộc thời kỳ này là vở opera Romeo và Juliet. Ngoài ra các tác phẩm trước [[chiến tranh vệ quốc chống phát xít]] gồm ba bản sonata sô 6, 7, 8; bản concerto số 2 cho violin, bản cantata Alexander Nevsky trong âm nhạc viết cho phim cùng tên của S. Eisenstein, câu chuyện giao hưởng Peter và chó sói, vở opera Semyon Kotko. Trong thời kỳ chiến tranh, ông sáng tác thêm vở opera Lễ cưới ở tu viện, vở ballet Cô lọ lem, âm nhạc cho phim Ivan hung bạo bản giao hưởng số 5,... Sau thời chiến, ông sống và làm việc tại Moskva sáng tác những tác phẩm cuối cùng trong đời: vở ballet Câu chuyện bông hoa đá, oratorio Bảo vệ hòa bình, giao hưởng số 6 và số 7, vở opera Chiến tranh và hòa bình dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Lev Tolstoy.

Ông qua đời ngày 5 tháng 3 năm 1953 tại Moskva.

Phong cách sáng tác
Sergei Prokofiev đã viết nên thứ âm nhạc có những tư duy về giai điệu rất chân thức, bút pháp sáng sủa, tính chất năng động và độc đáo. Cũng như nhiều nhà soạn nhạc khác, Prokofiev không có sự nghiệp âm nhạc có một phong cách âm nhạc duy nhất. Khi ở Mỹ, ông viết những nốt nhạc của một phong cách tân cổ điển rất riêng, ở Paris lại là phong cách đa điệu tính độc đáo, còn khi trở về quê nhà thì âm nhạc của Prokofiev lại toát lên những nét giản di, cao cả. Âm nhạc của ông không bao giờ có cụm từ "dễ dài và tầm thường" mà chỉ có hai từ "xúc cảm". Âm nhạc này khiến rất nhiều người nghe có thể tiếp cận một cách trực tiếp. Đó là tính chất tập thể và toàn cầu độc đáo.

Các tác phẩm
Sergei Proikofiev đã sáng tác 8 vở opera, nổi bật có Người chơi bài (1929), Tình yêu với ba quả cam (1921), Thiên thần lửa (1955), Chiến tranh và hòa bình (1955); 7 vở ballet, đáng chú ý có Anh hề (1921), Bước chân thép (1927), Đứa con hoang toàng (1929), Romeo và Juliet (1938); nhạc sân khấu và nhạc phim gồm có Alexander Nevsky, Ivan hung bạo; những tác phẩm hợp xướng lớn, có thể kể tới cantata Alexander Nevsky (dựa theo nhạc ohim), oratorio Bảo vệ hòa bình; bảy bản giao hưởng; các bản tổ khúc giao hưởng; năm bản concerto cho piano, hai bản cho violin, hai bản cho cello; hai bản tứ tấu đàn dây; hai bản sonata cho violin và piano; 11 bản sonata độc tấu cho piano và nhiều tiểu phẩm âm nhạc dành cho nhạc cụ này.

Chú thích

Sách tham khảo

Tự truyện và nhật ký

  ISBN 2-9518138-1-3, ISBN 2-9518138-2-1
 BIBLIOGRAPHY

Hồi ức, tiểu luận

Hồi ký

Các sách khác

Các bài viết trên từ điển

 Slonimsky, Nicolas (ed).The Concise Edition of Baker's Biographical Dictionary of Musicians, 8th ed. New York, Schirmer Books, 1993. ISBN 0-02-872416-X
 Taruskin, Richard. "Prokofiev, Sergei" in The New Grove Dictionary of Opera, ed. Stanley Sadie (London, 1992) ISBN 0-333-73432-7

Liên kết ngoài
 Vũ Tự Lân, Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, 2007.

 Prokofiev Museum in Krasnoe
 The Serge Prokofiev Foundation
 Prokofiev-Center Information portal of Donetsk State Musical Academy named after S.Prokofiev

 Holdings of the Serge Prokofiev Archive  listed under AIM25.
 The chess games of Sergei Prokofiev
 List of Prokofiev's complete works

 Prokofiev's gravesite at findagrave.com
 "Bad Boy of the Keyboard – An Interview with Recording Artist Barbara Nissman"  on AdventuresInMusic.biz, 2008
 "Finding Unlikely Ideology in Prokofiev: Polyphonic and Anti-Authoritarian Gestures in The Gambler
 Bright Lights Film Journal article on Prokofiev and Meyerhold's Boris Godunov
 Piano Rolls  (The Reproducing Piano Roll Foundation)

Nhà soạn nhạc Nga
Nghệ sĩ âm nhạc Cơ Đốc
Nhà soạn nhạc opera
Nhà soạn nhạc Liên Xô
Người Nga tại Ukraina
Nhà soạn nhạc kịch múa
Chôn cất tại nghĩa trang Novodevichy
Giải thưởng Lenin
Giải thưởng Stalin
Nghệ sĩ vĩ cầm cổ điển
Nghệ sĩ vĩ cầm thế kỷ 20
Giảng viên vĩ cầm


title: Probus

text:
Probus (; 232 – 282), là Hoàng đế La Mã từ năm 276 đến 282. Dưới thời ông trị vì, tuyến biên giới sông Rhine và Danube được củng cố sau khi thành công trong những cuộc chiến thảo phạt một số bộ tộc người German như đám rợ Goth, Alamanni, Lugii, Frank, Burgundy và Vandal. Miền Agri Decumates và nhiều dãy đồn Limes Germanicus ở vùng Thượng Germania đã chính thức bị bỏ rơi trong suốt triều đại của Probus, khi Đế quốc La Mã phải rút khỏi các con sông Rhine và Danube để ổn định tình hình biên giới trước hiểm họa ngoại xâm và nội loạn liên miên.

Tiểu sử
Probus sinh ngày 19 tháng 8 năm 232 ở Sirmium (nay là Sremska Mitrovica) vùng Hạ Pannonia, là con trai của Dalmatius, đến tuổi trưởng thành thì ông gia nhập quân đội vào khoảng năm 250. Dưới thời Hoàng đế Valerianus ông được bổ nhiệm làm bảo dân quan quân sự, về sau ông còn được cất nhắc và trọng dụng dưới thời các hoàng đế Aurelianus và Tacitus. Probus được Tacitus bổ nhiệm làm thống đốc miền Đông, rồi nhân cái chết của Tacitus vào năm 276 đã thúc giục binh sĩ suy tôn Probus làm Hoàng đế La Mã.

Cùng lúc ấy thì Florianus, một người anh em họ của Probus cũng được đám binh sĩ dưới quyền tôn làm hoàng đế, nhưng đột nhiên ông bị tử trận sau một chiến dịch không dứt khoát. Probus hành quân về phía Tây, đánh bại đám rợ Goth dọc hạ lưu sông Donau vào năm 277, nhờ đó mà ông có được danh hiệu Gothicus. Hơn nữa, vị thế hoàng đế của ông đã được Viện Nguyên lão phê chuẩn trong khoảng thời gian này.

Triều đại

Năm 278, Probus tiến hành chiến dịch thành công ở Gaul chống lại người Alamanni và Lugii; cả hai bộ tộc đã tiến quân tới thung lũng Neckar và băng qua sông Rhine tiến vào lãnh thổ La Mã. Trong khi đó, các tướng lĩnh của ông đánh bại người Frank và các chiến dịch này chuyển sang hướng tiễu trừ những kẻ xâm lược German ở Gaul (Frank và Burgundy), nhờ chiến công này mà Probus nhận được danh hiệu Gothicus Maximus và Germanicus Maximus.

Một trong những nguyên tắc của ông là không bao giờ cho phép những người lính được nhàn rỗi và dùng họ vào những công việc hữu ích trong thời bình, chẳng hạn như việc trồng những vườn nho ở Gaul, Pannonia và các tỉnh khác, để khởi động lại nền kinh tế trong những vùng đất bị quân địch tàn phá. Với ý nghĩa lớn hơn và lâu dài hơn, Probus bắt đầu chiến lược hòa giải các bộ tộc người German trong các tỉnh bị tàn phá của đế quốc.

Từ năm 279–280, Probus theo sử gia Zosimus cho biết thì ông lần lượt dẫn đại quân giao chiến với người Vandal ở Raetia, Illyricum và Lycia nhằm tái lập quyền kiểm soát của La Mã lên các xứ này. Trong những năm đó, các tướng của Probus đã đánh bại người Blemmyes ở Ai Cập. Rồi sau đó ông lại ra lệnh xây dựng lại cầu cống và kênh đào dọc theo sông Nile, nơi tập trung sản xuất ngũ cốc cho đế quốc.

Đến năm 280–281, Probus lần lượt triệt hạ ba kẻ tiếm ngôi gồm Julius Saturninus, Proculus và Bonosus. Mức độ của các cuộc khởi nghĩa không rõ ràng, nhưng có những manh mối cho rằng chúng không còn là vấn đề của địa phương. Năm 281, hoàng đế tiến quân vào Roma và tổ chức lễ khải hoàn hoàng tráng.

Probus rất háo hức để bắt đầu chiến dịch bình định miền Đông thống nhất toàn quốc, nhưng lại bị trì hoãn bởi các cuộc nổi dậy ở phía Tây. Ông rời khỏi Roma vào năm 282, đầu tiên tiến quân về Sirmium, nơi sinh của mình. Về cái chết của Probus còn có nhiều ý kiến khác nhau. Theo sử gia John Zonaras cho biết thì viên chỉ huy đội Cấm vệ quân (Praetorian Guard) là Marcus Aurelius Carus dù ít nhiều có phần miễn cưỡng đã được binh sĩ của ông suy tôn làm tân hoàng đế.

Cái chết
Probus nghe được tin dữ đã vội gửi thêm quân chống lại kẻ soán ngôi mới nhưng khi đám binh lính quyết định ủng hộ và phò tá Carus, những người còn lại trong tàn quân của Probus đã ra tay ám sát ông tại Sirmium vào tháng 9 hoặc tháng 10 năm 282. Theo các nguồn tài liệu khác thì Probus bị những người lính bất mãn giết chết vì đã họ đã nổi dậy chống lại các mệnh lệnh của ông được sử dụng cho các mục đích dân sự chẳng hạn như xây dựng đầm lầy thoát nước. Carus lên ngôi hoàng đế sau cái chết của Probus và thề sẽ báo thù cho hoàng đế tiền nhiệm, dù không ít người nghi ngờ rằng ông có phần dính líu đến vụ ám sát Probus.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu chính
 Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
 Eutropius, Breviarium ab urbe condita
 Historia Augusta, Tiểu sử Probus
 Joannes Zonaras, bản trích yếu lịch sử extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
 Zosimus, Historia Nova

Tài liệu phụ
 Mc Mahon, Robin, "Probus (276–282 A.D.) and Rival Claimants (Proculus, Bonosus, and Saturninus) of the 280s", DIR
 Dennis, Anthony J., "Antoniniani of the Roman Emperor Probus", Vol. 9, No. 11 The Celator November, 1995.
 Jones, A.H.M., Martindale, J.R. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971
 Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001

Gibbon. Edward Decline & Fall of the Roman Empire (1888)

 Probus Marcus Aurelius

Liên kết ngoài

 Probus, article at NumisWiki

Sinh năm 232
Mất năm 282
Tội ác năm 282
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 3
Quan chấp chính Đế quốc La Mã
Khủng hoảng thế kỷ thứ ba
Hoàng đế La Mã bị Cấm vệ quân sát hại
Hoàng đế La Mã được sùng bái
Gothicus Maximus
Hoàng đế La Mã chết bởi Praetorian
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã


title: Florianus

text:
Florianus (; ? – 276), là Hoàng đế La Mã tại vị được vài tháng vào năm 276.

Tiểu sử
Florianus là người anh em cùng mẹ khác cha của Hoàng đế Marcus Claudius Tacitus. Ông được bổ nhiệm làm Pháp quan thái thú (Praetorian Prefect) trong quân đội của Tacitus trong chiến dịch thảo phạt người Goth, theo các nguồn tài liệu sẵn có thì ông được quân đội miền Tây chọn để kế vị Tacitus vào năm 276 mà không được sự nhất trí của Viện Nguyên lão La Mã. Tuy nhiên Florianus vẫn cho đúc tiền xu mang chữ khắc "SC", do đó đã thể hiện một số ràng buộc giữa ông với Viện Nguyên lão dù quan hệ đôi bên chưa hẳn đã êm ấm.

Trong khi Florianus đang bận chinh chiến với người Heruli thì quân đội miền Đông đã chớp thời cơ suy tôn Probus làm hoàng đế. Florianus vốn có lợi thế là được sự ủng hộ từ các tỉnh gồm Ý, Gaul, Hispania, Anh quốc, châu Phi và Mauretania. Cả hai vị hoàng đế kình địch cùng kéo tới bày trận ở Cilicia; quân của Florianus thì đông gấp bội và Probus tuy quân số ít ỏi nhưng bù lại ông là một vị tướng dày dạn kinh nghiệm chiến trận và cố gắng tránh đối đầu trực tiếp đại quân của Florianus. Ngoài ra, quân miền Tây của Florianus lại không quen với khí hậu nắng nóng khô hạn ở miền Đông thì Probus đã chiếm lấy ưu thế này nhằm nắm chắc phần thắng nhỏ nhoi trước địch quân. Đôi bên giao chiến chưa được bao lâu thì đột nhiên lan tin Florianus đã bị đám binh sĩ dưới trướng ám sát gần Tarsus,có thể một phần cũng do sĩ khí quân đội miền Tây mau chóng suy sụp khi thấy quân mình đang dần yếu thế trước quân miền Đông. Florianus mất vào tháng 9 năm 276 và chỉ giữ ngôi vị hoàng đế được tám mươi tám ngày

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu chính
 Aurelius Victor, "Epitome de Caesaribus", Phiên bản tiếng Anh của Epitome de Caesaribus
 Historia Augusta, Vita Taciti, Phiên bản tiếng Anh của Historia Augusta
 Eutropius, Breviarium ab urbe condita, ix. 16, Phiên bản tiếng Anh của Breviarium ab Urbe Condita
 Joannes Zonaras, bản trích yếu lịch sử extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
 Zosimus, "Historia Nova", Historia Nova

Tài liệu phụ
 Mc Mahon, Robin, "Florian (276.D.)", De Imperatoribus Romanis, (2000)
 Jones, A.H.M., Martindale, J.R. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971
 Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001

Gibbon. Edward Decline & Fall of the Roman Empire (1888)

Liên kết ngoài

Năm sinh không rõ
Mất năm 276
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 3
Khủng hoảng thế kỷ thứ ba
Florianus, Marcus
Hoàng đế La Mã bị sát hại
Praetorian prefect
Hoàng đế La Mã bị giết


title: Marcus Claudius Tacitus

text:
Tacitus (; 200 – 276), là Hoàng đế La Mã từ năm 275 đến 276. Trong thời gian cầm quyền ngắn ngủi của mình, Tacitus đã tiến hành chiến dịch quân sự thảo phạt người Goth và Heruli mà nhờ đó ông nhận được danh hiệu Gothicus Maximus.

Tiểu sử

Tacitus sinh ra tại Interamna (Terni) ở Ý. Ông từng cho lưu hành những bản sao các tác phẩm của nhà sử học Gaius Cornelius Tacitus vốn chỉ được đọc vào thời điểm đó, vì vậy mà hậu thế đã cảm ơn ông một phần vì những tác phẩm còn sót lại của Tacitus. Tuy nhiên, giới sử học hiện đại đã bác bỏ lời tuyên bố thuộc dòng dõi nhà sử học của ông chỉ là giả mạo. Suốt thời kỳ trị vì của mình, Tacitus đã bãi miễn chức vụ của một loạt quan chức dân sự khác nhau, trong đó có chức quan chấp chính vào năm 273 với tất cả sự kính trọng.

Sau vụ ám sát Hoàng đế Aurelianus, Tacitus được Viện Nguyên lão chọn kế thừa ngôi vị của Aurelianus, và sự lựa chọn này lại được sự phê chuẩn nhiệt tình của quân đội vốn có mối quan hệ nồng ấm với Tacitus. Đây là lần cuối cùng mà Viện Nguyên lão được phép bầu chọn một Hoàng đế La Mã. Có một khoảng thời gian đứt quãng giữa Aurelianus và Tacitus và một bằng chứng có thật kể rằng vợ của Aurelianus là Ulpia Severina đã quản việc triều chính theo đúng quyền của mình trước khi diễn ra cuộc bầu chọn Tacitus. Trong một chừng mực thì Tacitus vẫn còn án binh bất động ở Campania và khi nghe những tin tức về cuộc bầu chọn ngôi vị hoàng đế của mình, thì ông tức tốc kéo về Roma. Tacitus đã quyết định tái liên quan đến Viện Nguyên lão trong một số cách thức tư vấn trong các cơ chế của chính phủ và yêu cầu Viện Nguyên lão phải tôn sùng Aurelianus, trước khi tiến hành việc bắt giữ và xử tử những kẻ sát hại Aurelianus.

Rồi kế đến hoàng đế đích thân đem quân trấn áp đám lính đánh thuê gốc rợ được Aurelianus thu thập để bổ sung cho đại quân La Mã trong chiến dịch miền Đông của ông. Đám lính đánh thuê này đã cướp bóc một số thị trấn tại các tỉnh La Mã phía Đông sau khi Aurelianus bị ám sát và chiến dịch này buộc phải hủy bỏ. Người em họ của ông là viên Pháp quan thái thú (Praetorian Prefect) Florianus cùng với Tacitus đã giành chiến thắng trong cuộc chinh phạt các bộ tộc mà hầu hết là người Heruli, nhờ đó ông được hoàng đế ban cho danh hiệu Gothicus Maximus.

Trên đường trở về phía Tây để đối phó với một cuộc xâm lược xứ Gaul của người Frank và Alamannic, theo các sử gia Aurelius Victor, Eutropius và bộ sử Historia Augusta thì Tacitus mất vì bệnh sốt tại Tyana ở Cappadocia vào tháng 6 năm 276. Tài liệu này viết rằng Tacitus bắt đầu có những biểu hiện kỳ lạ và đột nhiên ông muốn đổi tên các tháng để tôn vinh chính mình trước khi qua đời vì một cơn sốt. Trái lại trong một tài liệu của nhà sử học Zosimus thì lại cho rằng hoàng đế bị ám sát sau khi bổ nhiệm một trong những người thân của mình vào chức vụ chỉ huy quan trọng ở Syria.

Chú thích

Cavafy, "The Complete Poems" Harcourt, Brace & World (1961) pg. 201
Dugan, "Poems 2" Yale University Press (1963) pg. 33

Tham khảo

Tài liệu chính
 Historia Augusta, Vita Taciti, Phiên bản tiếng Anh của Historia Augusta
 Eutropius, Breviarium ab urbe condita, ix. 16, Phiên bản tiếng Anh của Breviarium ab Urbe Condita
 Aurelius Victor, "Epitome de Caesaribus", Phiên bản tiếng Anh của Epitome de Caesaribus
 Zosimus, "Historia Nova", Historia Nova
 Joannes Zonaras, bản trích yếu lịch sử extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284

Tài liệu phụ
 McMahon, Robin, "Tacitus (275–276 A.D)", De Imperatoribus Romanis
 Jones, A.H.M., Martindale, J.R. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971
 Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001

Gibbon. Edward Decline & Fall of the Roman Empire (1888)

Lên kết ngoài

Sinh năm 200
Mất năm 276
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 3
Quan chấp chính Đế quốc La Mã
Khủng hoảng thế kỷ thứ ba
Claudii
Nhân vật xuất thân từ Terni
Hoàng đế La Mã bị sát hại
Gothicus Maximus
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Hoàng đế La Mã bị giết


title: Quintillus

text:
Quintillus (; 220 – 270), là Hoàng đế La Mã ở ngôi được gần một năm vào năm 270.

Tiểu sử

Gia thế
Quintillus sinh ra tại Sirmium ở vùng Hạ Pannonia vào khoảng năm 220. Vốn xuất thân từ một gia đình thuộc tầng lớp thấp trong xã hội, Quintillus chỉ bắt đầu nổi lên khi người anh trai là Claudius II Gothicus kế vị ngôi báu vào năm 268. Quintillus từng giữ chức Biện lý đảo Sardinia dưới thời anh mình trị vì. Ông được Viện Nguyên lão hoặc đám binh sĩ dưới trướng ông anh chọn làm Hoàng đế kể từ sau khi ông mất vào đầu năm 270.

Lên ngôi
Nhà sử học Eutropius kể lại rằng Quintillus đã được các binh sĩ trong quân đội La Mã bầu chọn ngay sau khi Claudius mất. Sự lựa chọn theo ông cho biết vốn được sự chấp thuận từ Viện Nguyên lão. Joannes Zonaras nói rằng ông còn được chính Viện Nguyên lão bầu chọn. Tuy nhiên các nguồn sử liệu đều đồng ý rằng các quân đoàn từng theo Claudius chinh chiến dọc sông Danube không mấy hay biết hoặc phản đối cuộc bầu chọn Quintillus. Thay vào đó họ chọn viên chỉ huy Aurelianus của họ làm hoàng đế.

Triều đại
Một vài tài liệu về Triều đại của Quintillus khá mâu thuẫn. Họ không đồng ý về thời gian trị vì của ông, số khác thì nói rằng Triều đại của ông chỉ kéo dài chừng 17 ngày và nhiều lắm là 177 ngày (khoảng sáu tháng). Các nguồn sử liệu cũng không đồng ý về nguyên nhân cái chết của ông. Historia Augusta cho rằng hoàng đế bị đám binh sĩ dưới quyền sát hại nhằm phản ứng lại đối với kỷ luật quân sự khắt khe của ông. Jerome thì cho rằng có thể ông bị tử trận trong cuộc xung đột với Aurelianus. Nhà sử học John thành Antioch và Joannes Zonaras đều viết rằng Quintillus đã tự sát bằng cách lấy dao rạch tĩnh mạch chảy máu cho đến chết. John thêm vào chi tiết vụ tự tử còn được sự hỗ trợ tận tình từ một người thầy thuốc. Claudius Salmasius chỉ rằng Dexippus đã ghi lại cái chết mà không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên tất cả nguồn sử liệu đều nhất trí là cái chết của hoàng đế diễn ra ở Aquileia. Ngoài ra theo một nguồn tài liệu khác cho biết thì Quintillus thoát chết sau trận chiến là nhờ hai người con trai của ông.

Historia Augusta ghi chép rằng Claudius và Quintillus còn có một người em trai khác tên là Crispus và qua ông có thêm một đứa cháu gái là Claudia. Người được cho là đã kết hôn với Eutropius và là mẹ của Constantius Chlorus. Tuy nhiên một vài sử gia đã nghi ngờ tài liệu này vốn chỉ là một cuốn gia phả ngụy tạo nhằm để tâng bốc Constantinus Đại đế.

Những tài liệu về La Mã còn lại đến nay đều coi Quintillus là một hoàng đế ôn hòa và có tài. Ông được xem là người bảo vệ của Viện Nguyên lão và do đó so với các hoàng đế trước đây như Servius Sulpicius Galba và Publius Helvius Pertinax. Cả ba đều được các tài liệu của Viện Nguyên lão đánh giá cao dù họ đã thất bại trong việc duy trì một Triều đại đầy năm.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu chính
 Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
 Eutropius, Breviarium ab urbe condita
 Historia Augusta, Tiểu sử Claudius
 Joannes Zonaras, bản trích yếu lịch sử extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
 Zosimus, Historia Nova

Tài liệu phụ
 Banchich, Thomas, "Quintillus (270 A.D)", De Imperatoribus Romanis
 Jones, A.H.M., Martindale, J.R. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971

 Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001
Gibbon, Edward. Decline & Fall of the Roman Empire (1888)

Sinh năm 220
Mất năm 270
Năm sinh không chắc
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 3
Khủng hoảng thế kỷ thứ 3
Hoàng đế La Mã tự tử
Tự tử bằng vật sắc nhọn ở Ý
Nhân vật đến từ Sremska Mitrovica
Năm sinh không rõ


title: Theodoric Strabo

text:
Theodoric Strabo (? – 481) là một thủ lĩnh người Ostrogoth đã tham gia vào hoạt động chính trị của Đế quốc Đông La Mã dưới triều đại các Hoàng đế Leo I, Zeno và Basiliscus. Ngoài ra ông còn là người tranh giành quyền lãnh đạo của tộc Ostrogoth với người bà con là Theodoric Đại đế về sau sẽ thay thế ông.

Tiểu sử

Gia thế
Theodoric có tên gọi là Strabo, con trai của Triarius, thủ lĩnh người Goth ở Thracia; ông có tới hai người anh em. Vợ của viên tướng người Alan Aspar là em gái của ông. Strabo có một người vợ là Sigilda và một con trai tên là Recitach. Ông còn có họ hàng với một nhân vật kiệt xuất trứ danh đương thời là Theodoric nhà Amali, nguyên gốc người Goth ở Moesia của hoàng tộc Amali về sau trở thành Theodoric Đại đế. Khoảng năm 459, ông được nhìn nhận với vị thế đồng minh (foederati) như trong mối quan hệ thân thiện với Đế quốc Đông La Mã và nhận được một khoản trợ cấp hàng năm của họ.

Thời Leo I
Năm 471, tướng rợ Alan Aspar lúc này đang giữ chức Đại tướng quân (magister militum) triều Hoàng đế Leo I đã bị sát hại theo lệnh của hoàng đế. Strabo nhân cơ hội này mà hiệu lệnh dân chúng ở Thrace đồng loạt nổi dậy để trả thù cho họ hàng của mình nhưng bị hai viên tướng Đông La Mã là Zeno và Basiliscus đánh bại, cả hai về sau đều làm hoàng đế. Tuy nhiên, trước khi hoàng đế xuống chiếu cử binh dẹp loạn đã phái sứ giả tới thuyết phục Strabo quy thuận triều đình, để được vậy thì ông đề ra ba điều kiện như sau: tiếp nhận tất cả tài sản do Aspar để lại làm gia sản, cho phép dân cư người Goth của ông được định cử ở Thrace và ban phong chức Đại tướng quân. Leo một mực từ chối các yêu cầu này thay vào đó ông đề nghị việc ban chức Đại tướng quân cho Strabo chỉ để đổi lấy lời thề trung thành với triều đình, đàm phán thất bại khiến Strabo bắt đầu một chiến dịch quân sự chống lại các thành phố ở Thrace vào năm 472. Một phần cánh quân Goth đã tấn công Philippi (còn gọi là Philippopolis), trong khi số quân còn lại dưới sự chỉ huy của ông đã đánh chiếm được Arcadiopolis. Khi người Goth sắp cạn lương thực thì đột nhiên Theodoric đồng ý ký kết một thỏa thuận hòa bình với Leo vào năm 473; theo các điều khoản của hiệp ước thì hàng năm Đông La Mã phải dâng cống nạp với số tiền lên đến 2000 lượng vàng cho người Goth, mà nền độc lập của họ đã được công nhận và đồng thời Strabo cũng được nhận chức Đại tướng quân.

Thời Zeno
Sau cái chết của ấu đế Leo II vào tháng 1 năm 474, Theodoric Strabo lập tức nổi dậy chống lại vị hoàng đế mới Zeno. Trước tiên ông giết chết Heraclius, viên Đại tướng quân khu Thracia (magister militum per Thracias), dù cho ông này đã cố xin trả bằng một khoản tiền chuộc có lẽ vì Heraclius đã tham gia vào vụ sát hại Aspar nên Strabo mới trả thù. Sự ủng hộ của ông là cơ sở cho việc lật đổ Zeno và khích lệ Basiliscus tiếm xưng đế hiệu vào năm 475, dù có công trong vụ tiếm vị nhưng Theodoric vẫn bị Basiliscus phớt lờ chẳng thèm giao một chức vụ gì tương xứng với công lao của mình, thay vào đó hoàng đế lại ưa ái bổ nhiệm chức magister militum praesentialis cho người cháu họ Armatus. Nên khi Zeno quay trở lại Constantinopolis vào năm 476 và đánh bại Basiliscus, Strabo vẫn án binh bất động trong việc bảo vệ thành phố. Tuy đã phục hồi ngôi vị hoàng đế nhưng Zeno vẫn chưa dám công khai chống đối Theodoric Strabo mà vẫn ban phong chức tước cho ông nhằm mua chuộc lòng người.

Từ năm 476 đến 477, nhận thấy hai bên đang có xích mích với nhau và nhằm tranh thủ cơ hội quý giá này để diệt trừ phe cánh của Strabo, đích thân Zeno đứng ra liên minh với đối thủ của Strabo là Theodoric nhà Amali và ra lệnh cho ông tấn công Strabo. Vị thủ lĩnh của người Goth xứ Thracia bèn phái sứ thần đến tiếp kiến Hoàng đế, đề nghị cầu hòa và đổ lỗi cho Theodoric xứ Moesia. Zeno biết được lời đề nghị này đang che giấu một mưu đồ bất chính hoàn toàn bất lợi cho mình nên ông liền vận động Viện Nguyên lão và quân đội ở Constantinoplis tuyên bố Strabo là kẻ thù nhân dân.

Kế hoạch của Zeno là để cả hai Theodoric tự tấn công lẫn nhau. Ông đã xuống chiếu hạ lệnh cử Amal đem quân đánh Strabo là kẻ đang ủng hộ cuộc nổi dậy của Marcianus với lời hứa sẽ gửi một số lượng lớn quân La Mã làm viện binh, sự việc xảy ra vào năm 478. Khi Theodoric nhà Amali vượt qua những ngọn núi thuộc dãy núi Soundis, ông đã không thấy quân tiếp viện La Mã tới như mình mong đợi mà thay vào đó là quân của Theodoric Strabo đang đóng trong một khu đồn lũy rất kiên cố. Đôi bên đều đồng ý đưa ra một lời thỉnh cầu chung cho Hoàng đế nhằm mở rộng khu vực định cư của người Ostrogoth ở Moesia về phía nam.

Zeno đã cố gắng chia rẽ cả hai vị thủ lĩnh cùng tên Theodoric bằng cách mua chuộc Amal nhưng bị từ chối. Quân đội triều đình cũng đạt được một số thành công bước đầu, tuy nhiên Zeno đã không lợi dụng chiến thắng này mà thản nhiên cho phép Amali hành quân về phía tây ở Thrace, tha hồ cướp bóc các vùng lãnh thổ khi tràn qua. Năm 479, nhân cơ hội Amali vắng mặt, Strabo liền chấp nhận một thỏa thuận với Zeno: Strabo được trả lại tài sản của mình cùng với số tiền chi trả cho 13.000 binh lính, được phép giữ chức chỉ huy hai đơn vị palatinae và gia phong tước hiệu magister militum. Tuy nhiên, đại quân của Theodoric Strabo với số quân lên đến 30.000 người mới thực sự là mối đe dọa cho Zeno, vì vậy ông đành phái người tới thuyết phục giống rợ khác là người Bulgar tấn công vào quân Goth xứ Thracia ngay tại bản doanh của họ. Hai bên giao chiến ác liệt với kết quả Strabo đã đánh bại người Bulgar vào khoảng năm 480 đến 481 và mau chóng tiến về uy hiếp Constantinopolis, nhưng may thay là trên đường hành quân Strabo gặp một vài rắc rối phát sinh từ những mâu thuẫn trong hàng ngũ quân sĩ với chủ tướng đã buộc ông phải rút quân trở về Hy Lạp. Trên đường trở về, Strabo đột nhiên qua đời trong một vụ tai nạn đầy bí ẩn. Theo các nguồn sử liệu kể rằng ông dừng chân trong một quân doanh tại Stabulum Diomedis nằm gần Philippi ở Thrace, rồi một hôm trong lúc đang cố gắng dạy bảo một con ngựa bất kham thì bất chợt con ngựa hất ông ngã xuống một ngọn giáo bị treo hoặc té ngã từ trên một cỗ xe và chết ngay tức khắc.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu chính

Tài liệu phụ

Năm sinh không rõ
Mất năm 481
Vua người Goth
Magistri militum
Hậu Cổ điển


title: Ruộng công

text:
Ruộng công tức công điền hay công thổ  trong lịch sử Việt Nam là đất canh tác không thuộc sở hữu của riêng cá nhân hay đoàn thể nào mà là thuộc của chung một làng.

Một số quốc gia khác cũng có đất đai thuộc hạng ruộng công tương tự như ở Việt Nam. Ở Anh gọi là "communal land". Ruộng công ở México gọi là "ejido".

Việt Nam
Từ thời phong kiến đất đai toàn quốc đều thuộc về nhà vua. Nhà vua ban cấp cho ai thì người đó được dùng để sinh lợi tương tự như tá điền mà thôi, nhưng dần dần khái niệm tư hữu dấy lên thì triều đình phải thừa nhận sự hiện hữu của tư điền khác với công điền. Số lượng công điền theo đó giảm dần từ Bắc vào Nam theo dòng thời gian.

Trước năm 1945 mỗi ngôi làng truyền thống của người Kinh đều có một số đất dưới dạng ruộng công do hội đồng kỳ dịch quản lý. Ruộng công có nhiều hạng tùy theo hương ước của làng đề ra, thường với ba mục đích:
Trang trải chi phí cho làng bằng cách sinh lợi, ví dụ như:
dân đinh lãnh việc cúng tế ở đình để sắm sửa lễ vật làm cỗ.,
dân đinh muốn canh tác thêm và trả cho làng một phần lợi nhuận để làng có thêm ngân khoản tài chính.
Giúp đỡ những ai cùng cố:
dân đinh quá nghèo không có ruộng nuôi thân; ngược lại họ góp công phục dịch khi làng cần đến.
Bù trừ cho những ai có công với làng:
dân đinh đảm nhiệm việc canh phòng, tức tuần đinh để họ cày cấy trong khi bảo vệ làng,
gia đình có người bị sung lính, kể như đền bù công cho họ gọi là "binh điền" hay "lương điền".

Ngoài ra có một số làng vì có nhiều ruộng nên áp dụng phép "khẩu phân điền" tức là mùa màng thu hoạch từ loại ruộng công này sẽ chia hết cho mỗi suất đinh trong làng.

Dù là với mục đích gì thì ruộng công khi giao cho người canh tác thì cũng không chuyển nhượng quyền sở hữu mà chỉ là khoán tạm thời, ngắn dài tùy lệ làng, coi như cách trả lương vậy. Ruộng công ngay khi làng gặp lúc túng bần cũng không thể bán đi được mà quá lắm chỉ có thể đem cầm trong hạn vài năm mà thôi.

Vì là đất của làng nên ruộng công chỉ có thể giao cho dân nội tịch. Người tạm cư hay ngoại tịch thì không được hưởng quyền lợi lĩnh canh.

Sử sách tiếng Việt ghi lại những loại ruộng công có năng dụng chính xác như "quả phụ điền" để cấp tiền cho đàn bà góa; "cô nhi điền" giúp cho trẻ mồ côi; "trợ sưu điền" giúp người nghèo đóng thuế thân. Ngoài ra lại có "học điền" để trả tiền thầy dạy học trong làng, "bút điền" để trang trải tiền giấy bút cho công việc của chức dịch.

Ở dạng công hữu, ruộng công thời phong kiến chính thức ra thuộc của nhà vua nên chế độ thuế má và địa tô thường nộp cao hơn ruộng đất của tư nhân.

Tính đến thập niên 1950 khi triều đại nhà Nguyễn cáo chung thì công điền chiếm khoảng 1/5 tổng diện tích đất ruộng trên toàn quốc: 490.000 ha trên 2.500.000 ha. Trong đó:
Bắc Kỳ có 234.000 ha
Trung Kỳ 195.000 ha
Nam Kỳ 61.000.

Sau đó khi đất nước chuyển sang thể chế cộng sản ở phía bắc vĩ tuyến 17 và cộng hòa ở phía nam, công điền phần lớn bị giải thể. Ở Miền Bắc thì đất đai phần lớn sung vào hợp tác xã. Ở Miền Nam thì đất ruộng được phát cho tá điền lĩnh canh rồi dần chuyển đến sở hữu nên ruộng công gần như mất hẳn.

Tham khảo
Đào Duy Anh. Việt Nam văn hóa sử cương. Houston, TX: Xuân Thu, ?
Phan Xuân Hòa. Việt Nam gấm vóc. Paris: Institut de l'Asie du Sud-est, 1960. trang 193.

Làng
Bất động sản


title: Hương hỏa

text:
Hương hoả (chữ Hán: 香火) nghĩa gốc là nhang và đèn, nến dùng để tế tự tổ tiên và thần Phật. Từ nghĩa gốc có thêm nghĩa bóng chỉ việc con cháu tế tự tổ tiên, được mượn dùng để chỉ tài sản của một gia đình giao cho thế hệ sau để sinh lợi với mục đích giữ gìn việc thờ cúng người đã khuất. Tài sản hương hỏa trong xã hội nông nghiệp cổ truyền Việt Nam thường là vườn ruộng, nhà, đất.

Khế ước hương hỏa
Hương hỏa có thể trao cho người cùng huyết tộc nhưng cũng có trường hợp trao cho một tập thể như thôn xóm, làng xã, đền chùa qua khế ước gọi là "lập hậu" (立後), còn gọi "đặt hậu", "cúng hậu", "mua hậu" để làng xã hay đền chùa tiếp tục việc hương khói, giỗ chạp.

Lệ mua hậu trong văn bia đã có từ thời nhà Lý, sau phát triển vào thời nhà Mạc trở đi. Mua hậu ở đình thì gọi là "hậu thần". Mua hậu ở chùa thì gọi là "hậu Phật". Hậu Phật, ngoài việc dựng bia còn tạc tượng để thờ. Một cá nhân có thể tự mua hậu cho mình nhưng thông thường thì con cháu khi khá giả có thể mua hậu cho cha mẹ, ông bà.

Khi giao cho tập thể ngoài gia đình thì thường dùng danh từ ruộng hậu hay hậu điền thay vì ruộng hương hỏa. Khế ước lập ra là văn bản bằng giấy nhưng muốn duy trì lâu dài hơn, gia đình có thể cho khắc bia bằng đá làm chứng. Tập thể nhận tài sản này coi mình không khác gì con cháu thừa hưởng và sẽ nối tiếp đời này sang đời kia dùng tài sản đó sinh lợi để cúng giỗ.

Hương hỏa và luật pháp
Ruộng hương hỏa trong gia tộc hay ruộng hậu thuộc đền chùa đều là tài sản không thể bán đi được và phải giữ nguyên để gánh việc thờ cúng. Tuy nhiên sau năm 1976 thì ruộng hương hỏa ở Việt Nam bị xóa bỏ vì cho là đất đai hoàn toàn thuộc về sở hữu "của toàn dân". Bộ luật đất đai của Việt Nam Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa năm 2003 không có "đất hương hỏa" mà chỉ có "thừa kế quyền sử dụng đất của mình theo di chúc hoặc theo pháp luật" (Khoản 5 Điều 113 Luật Đất đai). Căn cứ theo đó thì luật pháp không công nhận chức năng của khoảnh đất đó, mà chỉ công nhận việc chuyển quyền sử dụng đất của người chết sang cho người thừa kế (Điều 733 Bộ luật Dân sự).

Tham khảo

Đào Duy Anh. Việt Nam văn hóa sử cương. Houston, TX: Xuân Thu,?. Trang 54-57.
Phan Xuân Hòa. Việt Nam gấm vóc. Paris: Institut de l'Asie du Sud-est, 1960. Trang 191-2.

Làng
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên