title: Chmod

text:
Trong các hệ điều hành giống Unix, chmod là một lệnh của trình bao Unix và là lời gọi hệ thống, dùng để thay đổi quyền truy cập tập tin của các đối tượng tập tin (bao gồm cả tập tin và thư mục, hay đặt các cờ đặc biệt lên đối tượng tập tin.  Chmod là viết tắt của change mode.

Lịch sử
Lệnh chmod xuất hiện lần đầu trong phiên bản 1 của AT&T Unix.

Cú pháp lệnh
chmod [options] mode[,mode] file1 [file2...]

Các tùy chọn thường sử dụng:

 -R đệ quy, lệnh có tác dụng cả với các đối tượng trong thư mục con
 -f  bắt buộc, tiếp tục thực hiện với tất cả các đối tượng dù xảy ra lỗi
 -v hiển thị tiến trình làm việc với các đối tượng

Nếu đối số của lệnh là một liên kết tượng trưng, lệnh sẽ ảnh hưởng tới đối tượng đích của liên kết. Chế độ truy cập gán trên liên kết thường không được sử dụng.

Để xem chế độ truy cập của tập tin, ta dùng lệnh ls hay stat:

$ ls -l phoneNumbers
-rwxr-xr--  1 dgerman  staff  823 Dec 16 15:03 phoneNumbers
$ stat -c %a phoneNumbers
754

Các chế độ r, w, và x xác định quyền đọc (read), ghi (write) và thực thi (execute) trên tập tin. Tập tin phoneNumbers có thể được đọc, ghi, thực thi bởi chủ sở hữu dgerman, các người dùng trong nhóm staff có thể đọc và thực thi, tất cả các người dùng khác có quyền đọc.

Chế độ bát phân

Định dạng số của chmod cung cấp một cách biểu diễn và gán chế độ truy cập bằng 4 ký số bát phân. 3 ký số bên phải là quyền truy cập của chủ sở hữu, nhóm và các người dùng khác, ký số thứ tư từ phải sang trái biểu diễn các cờ đặc biệt setuid, setgid và sticky</tt>.

Quyền truy cập biểu diễn dạng số

Ví dụ
Cho phép người dùng trong nhóm programmers có thể cập nhật tập tin:
$ ls -l sharedFile
-rw-r--r--  1 jsmith programmers 57 Jul  3 10:13  sharedFile
$ chmod 664 sharedFile
$ ls -l sharedFile
-rw-rw-r--  1 jsmith programmers 57 Jul  3 10:13  sharedFile

Do các cờ setuid, setgid và sticky không được đặt, lệnh trên tương đương với:

$ chmod 0664 sharedFile

Chế độ tượng trưng

Lệnh chmod cũng cho phép sử dụng các ký hiệu tượng trưng để điều chỉnh một chế độ cụ thể mà không ảnh hưởng tới các chế độ khác. Chế độ tượng trưng gồm 3 thành phần, kết hợp lại thành một chuỗi:

$ chmod [tham chiếu][toán tử][chế độ] file...

Tham chiếu (hay lớp) dùng để xác định những người dùng nào sẽ được điều chỉnh quyền truy cập. Tham chiếu mặc định sử dụng là "all" cho tất cả các nhóm nếu không có tham chiếu được chỉ định. Tuy nhiên việc thay đổi các quyền truy cập còn phụ thuộc vào thiết lập umask. Tham chiếu được biểu diễn bởi các ký tự sau:

Chương trình chmod sử dụng một toán tử để quy định cách thay đổi chế độ của tập tin:

Một ký tự sẽ biểu diễn chế độ được thêm/xóa trên tập tin. Có ba chế độ cơ bản như sau:

Dùng dấu phẩy để cách các chế độ tượng trưng nếu muốn thực hiện nhiều thay đổi trong một lệnh.

Ví dụ sử dụng chế độ tượng trưng

Các chế độ đặc biệt

Ví dụ bằng dòng lệnh

Lời gọi hệ thống

Đọc thêm
Tập tin system permissions
Modes (Unix)
chown, the command used to change the owner of a file or directory on Unix-like systems
chgrp, the command used to change the group of a file or directory on Unix-like systems
cacls, a command used on Windows NT and its derivatives to modify the access control lists associated with a file or directory
attrib
User identifier
Group identifier
List of Unix programs

Tham khảo

Liên kết ngoài

chmod — manual page from GNU coreutils.
GNU "Setting Permissions" manual
Solaris 9 chmod man page
Mac OS X chmod man page, which also supports access control lists.
CHMOD-Win 3.0 — Freeware Windows' ACL ←→ CHMOD converter.
Beginners tutorial with on-line "live" example
chmod examples  Searchable examples

Unix
Bảo mật hệ điều hành
Tiện ích Unix SUS2008


title: Cơm kẹp

text:
Cơm kẹp một biến thể của burger, trong đó phần bánh làm từ gạo được nén thành bánh. Hãng thức ăn nhanh MOS Burger giới thiệu cơm kẹp năm 1987, và nó trở nên phổ biến tại khu vực Đông Á. Bắt đầu từ năm 2005 McDonald's cũng giới thiệu cơm kẹp tại thị trường châu Á.

Tại Việt Nam, cơm kẹp được cung cấp bởi các nhãn hiệu như Lotteria, cơm kẹp và xôi nếp kẹp thịt của RicePass,VietMac...

Nguồn gốc
Cơm kẹp được cho là có nguồn gốc từ Nhật Bản. Chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh MOS Burger là đơn vị đầu tiên giới thiệu bánh mì kẹp thịt trong thực đơn của họ vào năm 1987 và ngay sau đó chúng trở nên phổ biến trên khắp Đông Á, đôi khi người Nhật còn có cả sushi burger (寿司バーガー) với cơm được trộn giấm chua ngọt và các nguyên liệu tương tự món sushi quen thuộc như thịt gia súc nấu chín, hải sản tươi sống hoặc nấu chín kèm rau củ, lá rong biển nori,... Ở Hàn Quốc, cơm kẹp thịt và các thức ăn mặn khác được gọi là Bap Burgers 밥버거 - (bap - 밥 có nghĩa là gạo trong tiếng Hàn). Người Hàn Quốc thích cơm kẹp thịt của họ với các loại nhân như kimchi, cá ngừ, thịt lợn với cà rốt, thịt lợn cay với bơ hoặc gà ướp xì dầu. Cơm kẹp thường được nướng áp chảo và cháy xém để có độ giòn ngon tinh tế.

Cách làm cơm kẹp
Cơm đã được nấu chín, nếu như là cơm sushi thì trộn đều giấm chua ngọt vào cơm với lượng vừa phải. Đeo bao tay thực phẩm, múc một muỗng cơm lớn đổ vào lòng bàn tay rồi viên tròn lại, sau đó nhẹ nhàng ép dẹt viên cơm thành hình như miếng bánh hamburger rắc chút vừng rang (nếu là cơm sushi thì thêm mẩu nhỏ của lá nori). Làm chín nhân đối với thịt gia súc, gia cầm (như thịt viên chiên áp chảo, gà xào, rau củ xào,... nhưng nếu là hải sản tươi sống như sashimi của Nhật thì thái lát mỏng và quết chút mù tạt wasabi lên miếng hải sản. Cho viên cơm dẹt đầu tiên lên, xếp nhân vào giữa và cuối cùng là viên cơm dẹt thứ hai được đắp lên.

Chú thích

Đọc thêm
 Mos May Open 200 China Outlets on Rice Burger Demand (Update1) - Bloomberg
 Japanese rice burgers join our foodscape

Liên kết ngoài
 Singapore: McDonald's launches rice burger

Thực phẩm
Thức ăn từ gạo
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Nhật Bản
Hamburger
Các món cơm Nhật Bản


title: Giacôbê Nguyễn Văn Mầu

text:
Giacôbê Nguyễn Văn Mầu (1914 – 2013) là một giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma tại Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa của Giáo phận Vĩnh Long trong hơn 30 năm, từ năm 1968 đến năm 2001. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Amor et Labor" – Yêu thương và Lao khổ.

Thân thế, tu tập và thời kỳ linh mục
Nguyễn Văn Mầu sinh ngày 21 hoặc 22 tháng 1 năm 1914 tại Bà Rịa (nay là thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, thuộc Giáo phận Bà Rịa). Cậu bé Mầu là con út trong gia đình gồm có 4 người con.

Năm 11 tuổi, Nguyễn Văn Mầu được linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng, chánh xứ Bà Rịa, dẫn dắt và hướng dẫn theo con đường tu trì. Năm 1926, cậu chính thức bắt đầu con đường tu trì bằng việc nhập học Tiểu chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.

Sau quá trình dài hạn tu học, ngày 21 tháng 9 năm 1940, Nguyễn Văn Mầu được thụ phong linh mục. Sau khi được ử hành nghi thức truyền chức, linh mục Mầu được bổ nhiệm lần lượt đảm trách công việc mục vụ giáo xứ khắp Địa phận Sài Gòn: sau khi thụ phong, quản nhiệm giáo xứ Lương hoà thượng. Ba năm sau đó, đảm trách quản nhiệm giáo xứ Bến Gỗ trong thời gian ngắn trước khi quản nhiệm các xứ đạo Cái Thia, Cái Sao, Cái Bèo, Mỹ Lợi từ năm 1943 đến 1947.

Năm 1948, linh mục Nguyễn Văn Mầu được bổ nhiệm làm linh mục Tuyên uý Côn Đảo, Bảo Lộc trong thời gian ngắn cho đến năm 1949, khi ông được điều chuyển đến quản nhiệm giáo xứ Bảo Lộc. Năm 1950, ông tiếp tục được thuyên chuyển làm linh mục quản nhiệm Đơn Dương, Cầu Đất, Lạc Lâm, Bắc Hội, sau đó đảm trách xứ đạo Vũng Tàu từ năm 1953 đến 1955.

Trong khoảng thời gian từ năm 1955 đến năm 1960, Nguyễn Văn Mầu đảm trách vai trò quản lý nhà thờ Chợ Quán và Bề trên nhà phước Chợ Quán. Trong khoảng thời gian từ năm 1961 đến năm 1964, ông đảm trách vai trò linh mục giáo xư Hưng Phú. Từ năm 1966 đến 1968, ông làm Giám đốc Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.

Giám mục
Ngày 12 tháng 7 năm 1968, Toà Thánh loan báo chọn linh mục Nguyễn Văn Mầu làm giám mục chính tòa Giáo phận Vĩnh Long. Lễ tấn phong cho vị tân chức sau đó được tổ chức vào ngày 12 tháng 9 cùng năm, với phần nghi thức truyền chức chính yếu được cử hành bởi Chủ phong là Khâm sứ Tòa Thánh Angelo Palmas cùng với hai vị phụ phong là Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Sài Gòn Phaolô Nguyễn Văn Bình và nguyên giám mục giáo phận Vĩnh Long Antôn Nguyễn Văn Thiện tại Vương cung thánh đường chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội, Sài Gòn. Sau lễ tấn phong, ông chính thức nhận giáo phận ngày 19 tháng 9.

Sau khi Việt Nam thống nhất, Tòa Thánh liền bổ nhiệm linh mục Raphael Nguyễn Văn Diệp làm giám mục phó giáo phận Vĩnh Long vào tháng 8 năm 1975. Lễ tấn phong cho giám mục Diệp diễn ra trong cùng ngày, Nguyễn Văn Mầu là chủ phong trong nghi thức truyền chức giám mục.

Sau 25 năm giữ chức giám mục phó, Nguyễn Văn Diệp từ chức tháng 5 năm 2000. Đồng thời Tòa Thánh bổ nhiệm tân giám mục phó Tôma Nguyễn Văn Tân, với quyền kế vị giám mục Nguyễn Văn Mầu. Lễ tấn phong của giám mục Tân cử hành vào ngày 15 tháng 8 cùng năm. Giám mục Nguyễn Văn Mầu đóng vai trò chủ phong trong nghi thức truyền chức giám mục.

Ngày 3 tháng 7 năm 2001, Tòa Thánh chấp thuận đơn xin hồi hưu của Nguyễn Văn Mầu, giám mục phó Tôma Nguyễn Văn Tân chính thức kế nhiệm. Ngày 19 tháng 9 năm 1968, Giacôbê Nguyễn Văn Mầu nhận Giáo phận Vĩnh Long khi đó có trên dưới 40.000 giáo dân. 33 năm sau, ông trao lại Giáo phận cho người kế nhiệm để nghỉ hưu, Giám mục Tôma Nguyễn Văn Tân với số giáo dân tăng lên gần con số 200.000.

Nguyễn Văn Mầu qua đời lúc 3 giờ sáng, ngày 31 tháng 1 năm 2013, hưởng thọ 99 tuổi với 73 năm linh mục và 45 năm giám mục. Lễ an táng cố giám mục cử hành sau đó vào ngày 4 tháng 2 năm 2013, gồm có 13 hồng y, giám mục và hơn 200 linh mục từ Giáo phận Vĩnh Long cũng như các giáo phận khác. Tham dự lễ an táng cũng có khoảng gần 5.000 giáo dân.

Nhận xét

Tông truyền
Giám mục Giacôbê Nguyễn Văn Mầu được tấn phong giám mục năm 1968, dưới thời Giáo hoàng Phaolô VI, bởi:
 Chủ phong: Tổng giám mục Khâm sứ Tòa Thánh Angelo Palmas.
 Hai vị Phụ phong: Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Sài Gòn Phaolô Nguyễn Văn Bình và nguyên giám mục giáo phận Vĩnh Long Antôn Nguyễn Văn Thiện.

Giám mục Giacôbê Nguyễn Văn Mầu là giám mục Chủ phong trong nghi thức truyền chức giám mục cho các giám mục:
 Năm 1975, Raphael Nguyễn Văn Diệp, hiện đang là cố Giám mục phó Giáo phận Vĩnh Long.
 Năm 2000, Tôma Nguyễn Văn Tân, hiện đang là cố Giám mục chính tòa Giáo phận Vĩnh Long.

Giám mục Giacôbê Nguyễn Văn Mầu là giám mục cử hành nghi thức truyền chức linh mục cho giám mục:
 Năm 2015, Phêrô Huỳnh Văn Hai, hiện đang là giám mục Giám mục chính tòa Giáo phận Vĩnh Long.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt.

Liên kết ngoài
 Thư cảm ơn của Giáo phận Vĩnh Long về Lễ Tang Giám mục Giacôbê Nguyễn Văn Mầu, Giáo phận Vĩnh Long.
 Giáo phận Vĩnh Long: Thánh Lễ an táng Giám mục Giacôbê Nguyễn Văn Mầu, trang tin Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Sinh năm 1914
Giám mục Công giáo người Việt
Mất năm 2013
Giám mục Công giáo thế kỉ 20
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Yakovlev Yak-20

text:
Yakovlev Yak-20 (tiếng Nga: Як-20) là một loại máy bay huấn luyện thử nghiệm động cơ piston của Liên Xô, sản xuất năm 1949. Nhưng không được đưa vào sản xuất.

Biến thể
Yak-20-1
Yak-20-2

Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-20-1)

Máy bay tương tự
 Ercoupe
 Ryan Navion
 Zlin Z-22 Junak
 RWD-21
 Utva Trojka

Máy bay cùng sự phát triển
Yak-18

Xem thêm
 IMPA RR-11
 IMPA Tu-Sa
 I.Ae. 31 Colibrí

Tham khảo

 Gunston, Bill. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Yak-020
Máy bay huấn luyện dân sự Liên Xô 1940–1949
Máy bay dân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Yakovlev Yak-33

text:
Yakovlev Yak-33 là một họ máy bay đa năng siêu thanh, có khả năng cất hạ cánh thẳng đứng, được nghiên cứu đầu thập niên 1960.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Yak-033
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960
Máy bay ném bom Liên Xô 1960–1969
Máy bay VTOL
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Yakovlev Yak-45

text:
Yakovlev Yak-45 là tên định danh cho một loạt các nghiên cứu thiết kế trong giai đoạn 1973-1974 về một loại máy bay tiêm kích một chỗ. Nhưng nó đã thua MiG-29.

Máy bay tương đương
MiG-29
Saab Viggen

Tham khảo

 Gunston, Bill. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Liên kết ngoài

Yak-045
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1970
Máy bay VTOL
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay cánh mũi
Máy bay cánh tam giác
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Yakovlev VVP-6

text:
Yakovlev VVP-6 là một thiết kế thử nghiệm về một loại thiết bị mang tên lửa có thể cất hạ cánh thẳng đứng. Nó chỉ đang dừng ở giai đoạn mô hình.

Phát triển
Có lẽ thiết kế cấp tiến nhất từng được đề xuất cho Yakovlev OKB, VVP-6 xuất hiện nhiều giả tưởng khoa học hơn là một nghề thủ công có thể đã được sản xuất. VVP-6 được thiết kế như một nền tảng hỗ trợ VTOL khổng lồ, hoạt động phối hợp với các máy bay phản lực VTOL, như Yak-38 của Yakovlev .

Trong số nhiều chức năng được hình dung cho dòng phương tiện này là vận chuyển thực phẩm, nhiên liệu và đạn dược. Thiết kế khổng lồ, riêng phần hộp đã dài 49m. Trong một phiên bản, nó có khả năng mang một hệ thống tên lửa SAM hoàn chỉnh, bao gồm sáu tên lửa SA-2 với các bệ phóng gắn trên bề mặt trên của tàu. Tải lại và radar hỗ trợ đã được lưu trữ nội bộ.

VVP-6 đã được trang bị sáu cánh quạt sáu lưỡi được gắn trên sáu giá treo kéo dài từ các mặt của tàu thủ công. Mỗi cánh quạt được điều khiển bởi bốn động cơ cánh quạt, tạo cho VVP-6 tổng cộng 24 động cơ.

Tham khảo

 Gunston, Bill. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Liên kết ngoài

Yak VVP-6
Trực thăng Liên Xô 1970–1979
Máy bay trực thăng
Trực thăng quân sự
Máy bay quân sự
Máy bay sáu động cơ
Máy bay cánh quạt
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Yakovlev Yak-48

text:
Yakovlev Yak-48 là một loại máy bay phản lực thương mại tầm xa hai động cơ.

Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-48)

Xem thêm

Tham khảo

 Gunston, Bill. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Liên kết ngoài
 Aircraft description on Yakovlev official website

Yak-048
Máy bay chở khách Nga 2000–2009
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nga


title: Yakovlev Yak-77

text:
Yakovlev Yak-77 là một loại máy bay phản lực thương mại tầm bay gần. Công việc bắt đầu từ năm 1992, nhưng không mẫu thử nào được chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-77)

Tham khảo

 Gunston, Bill. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Xem thêm

Yak-077
Máy bay chở khách Nga 2000–2009
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nga


title: Gulfstream G200

text:
Gulfstream 200, còn có tên gọi cũ là IAI Galaxy, là một loại máy bay phản lực thương mại hai động cơ. Nó được thiết kế bởi hãng Israel Aircraft Industries (IAI) và được sản xuất cho Gulfstream Aerospace từ năm 1999 tới năm 2011.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gulfstream G200 web page
Galaxy page on Aerospace-technology.com
Galaxy page on Flug-Revue site
Israel IAI-1126 Galaxy/Gulfstream G200 page on airliners.net
Israel special - Gulfstream's take-over of Galaxy gives boost to IAI's business jet line
Gulfstream celebrates double century – twice
G200 approval
IAI mates G250 fuselage

G200
G200
Galaxy
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 2000–2009
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới


title: Hongdu Yakovlev CJ-7

text:
Hongdu Yakovlev CJ-7 (L-7) là một loại máy bay huấn luyện động cơ piston, được phát triển bởi Hongdu Aviation Industry Group (Hongdu) và Yak Aircraft Corporation (Yakovlev), chủ yếu dành cho Không quân quân giải phóng nhân dân (PLAAF).

Tính năng kỹ chiến thuật (CJ-7)

Xem thêm

Ghi chú

Liên kết ngoài

Hongdu Aviation Industry Group
CJ-7 L10 trainer photos and development review, Chinese language

Máy bay Hongdu
Máy bay Yakovlev
Máy bay huấn luyện quân sự Trung Quốc 2010–2019
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Irkut MC-21

text:
{||}

Irkut MS-21 () là một loạt các máy bay chở khách phản lực của Nga, có tầm bay gần và trung bình. Có khả năng chở 150-212 hành khách, do Tổng công ty Irkut và Viện thiết kế Yakovlev thuộc United Aircraft Corporation (UAC) hợp tác phát triển.

Tuy là máy bay của Nga nhưng động cơ của MS-21 là PW1000G do hãng Pratt & Whitney của Mỹ chế tạo, hệ thống điện tử của Rockwell Collins, hệ thống điều khiển tích hợp của Goodrich và đồ nội thất từ C & D Zodiac tại Huntington Beach, California. Ngoài ra các khách hàng cũng có thể chọn loại động cơ do chính Nga phát triển Aviadvigatel PD-14, động cơ hiện đang được Nga thử nghiệm.

Biến thể

MS-21-200 có khả năng chở 130-176 hành khách
MS-21-300 có khả năng chở 160-211 hành khách
MS-21-400
MS-21-200ER
MS-21-300ER
MS-21-400ER
MS-21-200LR

Tính năng kỹ thuật

Đơn đặt hàng

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 MS-21 @ United Aircraft Corporation
 Irkut MS-21 Russian United Aircraft Corporation
 MS-21 @ Yakovlev Design Bureau
 Announcement .
 Greece joins MS-21 and Be-200 aircraft projects

MS-21
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới


title: Tupolev A-3 Aerosledge

text:
Tupolev A-3 Aerosledge là một loại aerosledge lưỡng cư, được thiết kế để chở khách và hàng hóa hạng nhẹ ở các vùng xa xôi của Liên Xô. Tên chính thức là A-3 "Hope" ("Nadezhda").

Xem thêm
 Aerosani
 Airboat
 KRISTI snowcat

Ghi chú

Tham khảo
McLeavy, Roy, (1982). "Jane's Surface Skimmers", pp 65–67, London, England: Jane's Publishing Company Limited. ISBN 0-86720-614-4

Liên kết ngoài
 N007 Tupolev, aerosled with ground effect
 Aerosani-amfibiya AS-2, a modern amphibious recreational vehicle from aircraft manufacturer Tupolev (Russian language)
  (Hungarian) a page of the Museum of Hungarian Aviation in Szolnok, with some pictures of the aerosledges, showing them in Budaörs, and in their new location

Xe trượt tuyết
Phát minh của Nga


title: Antonov An-180

text:
Antonov An-180 là một thiết kế máy bay chở khách tầm trung thân rộng của Ukraina. Thiết kế được hoàn thành vào năm 1994, nhưng không được đưa vào sản xuất.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Taylor, Michael J. H. Brassey's World Aircraft & Systems Directory. London: Brassey's, 1996. ISBN 1-85753-198-1.

Liên kết ngoài

An-180
Máy bay chở khách Ukraina 1990–1999
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ukraina


title: Gustave Doré

text:
Paul Gustave Doré (; 6 tháng 1, 1832 – 23 tháng 1, 1883) là một họa sĩ, nhà điêu khắc, chạm khắc và đồng thời cũng là người vẽ tranh minh họa Pháp. Hoạt động chủ yếu của ông là chạm khắc gỗ.

Tiểu sử

Doré được sinh ra tại Strasbourg và tập truyện có hình minh họa đầu tiên của ông được xuất bản khi ông mới 15 tuổi. Tuy nhiên, tài năng của ông đã được bộc lộ từ rất sớm. Ở tuổi lên năm, ông đã là thần đồng gây rắc rối, chuyên bày ra những trò chơi khăm lớn hơn tuổi của mình. Bảy năm sau đó, ông đã tập chạm khắc với xi măng. Khi trở thành một thanh niên, ông làm nghề vẽ minh họa cho các tác phẩm văn học ở Paris, được giao nhiệm vụ mô tả các cảnh trong các cuốn sách của Rabelais, Balzac, Milton và Dante.

Năm 1853, Doré được yêu cầu vẽ minh họa cho các tác phẩm của Lord Byron. Sau đó ông có thêm các hợp đồng với các nhà xuất bản Anh, trong đó có việc vẽ minh họa cho Kinh thánh dịch ra tiếng Anh. Năm 1856, ông đã tạo ra mười hai bản minh họa cỡ folio Huyền thoại người Do Thái Lang thang cho bài thơ ngắn mà Pierre-Jean de Ranger lấy cảm hứng từ một cuốn tiểu thuyết năm 1845 của Eugène Sue.<ref>{{chú thích web |first=Eric |last=Zafran, with Robert Rosenblum and Lisa Small, editors |title=Fantasy and Faith: The Art of Gustave Dore |publisher=Yale University Press |year=2007 |url=http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300107371}}</ref>and "with additional verses by Pierre Dupont in cooperation with Doré, 1857." Willis's price current: a catalogue of superior second hand books.

Vào những năm 1860 ông vẽ minh họa cho bản dịch tiếng Pháp của tác phẩm Don Quixote của Cervantes. Cách ông mô tả ngài hiệp sĩ và người cận vệ Sancho Panza đã trở nên quá nổi tiếng đến mức nó đã ảnh hưởng đến cái nhìn của những độc giả, nghệ sĩ, các đạo diễn phim và sân khấu sau này về ngoại hình của hai nhân vật. Ông cũng chính là người vẽ minh họa cho ấn bản cỡ lớn tập thơ The Raven'' của Edgar Allan Poe; nhờ tác phẩm này nhà xuất bản Harper & Brothers đã trả cho ông 30.000 franc năm 1883.

Doré tiếp tục minh họa sách cho đến khi ông qua đời tại Paris vì bệnh tật. Mộ ông được chôn ở nghĩa trang Père-Lachaise.

Tác phẩm

Tham khảo

Sinh năm 1832
Mất năm 1883
Người Strasbourg


title: Cat (Unix)

text:
Trong các hệ điều hành Unix và giống Unix, cat là một tiện ích chuẩn dùng để nối và liệt kê các tập tin. cat là viết tắt của từ catenate - liên kết.

Lịch sử
Bản cat đầu tiên trên Unix 1 được viết bởi Dennis M Ritchie (dmr) and Ken Thompson (ken)

Cú pháp lệnh
Lệnh cat đi kèm với tùy chọn và một danh sách tập tin và xuất ra stdin theo thứ tự danh sách, nếu không có tập tin nào, cat đọc từ stdin. Cú pháp lệnh cat là:

 cat [tùy chọn] [các tập tin cách nhau khoảng trắng]

Mặc định cat in kết quả ra màn hình stdout, có thể ghi kết quả ra tập tin như sau:
 cat [tùy chọn] [các tập tin cách nhau khoảng trắng] > [tập tin]

Ta cũng có thể dùng ống pipe để truyền kết quả từ cat sang một lệnh khác, ví dụ:
 cat [tùy chọn] [các tập tin cách nhau khoảng trắng] | less

Tùy chọn
Trên các hệ điều hành khác nhau, tùy chọn cat có thể hơi khác, ở đây ví dụ vài tùy chọn của cat của BSD và GNU:

b (chỉ GNU: --number-nonblank), đánh số các dòng không trống

n (chỉ GNU: --number),đánh số tất cả các dòng
s (chỉ GNU: --squeeze-blank), gộp nhiều dòng trống kề nhau

v (chỉ GNU: --show-nonprinting), hiển thị các ký tự không in nếu có thể (trừ tab và ký tự kết thúc dòng) t BSD, -T trên GNU kèm -v hiển thị tab dạng ^I

e BSD, -E trên GNU kèm -v hiển thị ký tự kết thúc dòng dạng $

A hiển thị tất cả các ký tự, kể cả tab và ký tự kết thúc dòng dạng ^Ithe và $

Với các kiểu tập tin khác
cat có thể dùng để nối các tập tin nhị phân, nhưng với một số tập có mã quy định ở đầu - cuối tập tin (header, footer sign) tập tin sinh ra sẽ bị lỗi. Một số tập tin âm thanh và phim ảnh có thể kết nối bằng cat, như MPEG hay DV

cat trong cộng đồng Unix

Trong các hệ điều hành khác
Lệnh tương tự trong VMS, CP/M, DOS, OS/2, và Microsoft Windows là type.

Trong DOS/Windows, để gộp các tập tin ta có thể dùng cú pháp "copy /b"

 copy /b file1.txt + file2.txt file3.txt

Lệnh này sao chép nội dung file1.txt và file2.txt từng bit một vào file3.txt

Tham khảo

Đọc thêm
 split (Unix): Một tiện ích Unix dùng để cắt file
 Zcat
 Paste (Unix)

Liên kết ngoài

 UNIX Style, or cat -v Considered Harmful - A paper by Rob Pike on proper Unix command design using cat as an example.

Các trang hướng dẫn
cat(1) trang hướng dẫn  trong bản Unix đầu tiên.

Khác
Useless Use Of Cat Award

Tiện ích xử lý văn bản cho Unix
Tiện ích Unix chuẩn
Tiện ích Unix SUS2008


title: Network Abstraction Layer

text:
NAL hay Lớp trừu tượng hóa mạng (Network Abstraction Layer) là một phần của bộ quy chuẩn H.264/AVC và HEVC về mã hóa video. H.264 phân biệt rõ rệt giữa lớp mã hóa video (Video Coding Layer - VCL) và lớp trừu tượng hóa mạng (NAL). Kết xuất của quá trình mã hóa là dữ liệu VCL, được gói trong các gói NAL (NAL units) trước khi lưu trữ hay truyền đi. NAL được thiết kế với mục tiêu "thân thiện với đường truyền", cho phép sử dụng đơn giản và hiệu quả các dữ liệu VCL trong nhiều hệ thống đa dạng như:
 RTP/IP cho mọi loại giao tiếp thời gian thực có dây hoặc không dây (đàm thoại hoặc streaming).
 Các định dạng File (ISO MP4 để lưu trữ và MMS...)
 H.32x cho các dịch vụ hội thoại có dây và không dây.
 Các hệ thống MPEG-2 cho các dịch vụ quảng bá (truyền hình, etc...)

Việc chỉ định riêng rẽ lớp mã hóa video và lớp trừu tượng hóa mạng nhằm mục đích phân biệt giữa các đặc trưng của riêng mã hóa (tại lớp VCL) và vận chuyển (tại lớp NAL).

NAL unit
Thành phần quan trọng nhất của NAL đó là NAL unit (gói NAL), mọi dữ liệu mã hóa video đều được đua vào các gói NAL unit, mỗi gói được tổ chức sao cho chúng chứa một số nguyên các byte. Dữ liệu payload trong gói NAL được lồng ghép một số các byte chống giả lập (emulation prevention bytes) nếu cần thiết, được chèn vào với một giá trị được định trước để ngăn ngừa việc một mẫu dữ liệu cụ thể gọi là start code prefix (tiếp đầu mã) bị lặp lại một cách tình cờ bên trong dữ liệu payload.

Mỗi gói NAL chứa một chuỗi byte thô (Raw Byte Sequence Payload - RBSP), chứa dữ liệu video mã hóa hoặc thông tin trong header.

Một ví dụ cho chuỗi các đơn vị RBSP được mô tả trong hình sau. Các đơn vị này được truyền đi như các gói NAL. Một gói NAL chứa 1 byte header cho biết loại đơn vị RBSP và dữ liệu RBSP nào được gói trong NAL unit.

Chú thích

Đọc thêm

Iain E. G. Richardson, N. W., H.264 and MPEG-4 Video Compression, The Robert Gordon University, Aberdeen, UK, ISBN 0-470-84837-5

Xử lý ảnh


title: Rắn lục Hòn Sơn

text:
Rắn lục Hòn Sơn (danh pháp: Trimeresurus honsonensis) là một loài rắn được L.L. Grismer, Ngô Văn Trí & J.L. Grismer mô tả khoa học đầu tiên năm 2008. Chúng là loài đặc hữu và mới phát hiện ở Khu dự trữ sinh quyển Kiên Giang thuộc miền nam Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo
 Grismer, Ngo & Grismer, 2008: A new species of insular pitviper of the genus Cryptelytrops (Squamata: Viperidae) from southern Vietnam. Zootaxa, n. 1715, .

Động vật được mô tả năm 2008
H
H
Rắn Việt Nam
Động vật bò sát Campuchia


title: Nhái cây Quyết

text:
Nhái cây Quyết (danh pháp khoa học: Gracixalus quyeti) là loài ếch nhái phân bố ở Việt Nam, được miêu tả vào năm 2008 và đặt theo tên của người thu được mẫu chuẩn là Lê Khắc Quyết thuộc tổ chức Hệ Động Thực vật Quốc tế (Fauna and Flora International, FFI). Đây là loài đặc hữu của Việt Nam, được phát hiện tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Chú thích

Tham khảo

Q
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật được mô tả năm 2008
Động vật đặc hữu Việt Nam


title: Nhái cây Trường Sơn

text:
Nhái cây Trường Sơn (danh pháp: Philautus truongsonensis) là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Việt Nam, sinh sống chủ yếu ở vùng núi cao từ 300 đến 1.300m ở các tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Trị và Đà Nẵng.

Chú thích

Tham khảo

 Orlov & Ho, 2005: A new species of Philautus from Vietnam (Anura: Rhacophoridae). Russian Journal of Herpetology, , .

T
Động vật được mô tả năm 2005
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật đặc hữu Việt Nam


title: Mãi yêu (phim truyền hình của hãng ABS-CBN)

text:
Mãi yêu (tiếng Philippines: Walang Hanggan; tiếng Anh: My Eternal) là phim truyền hình Philippines của hãng ABS-CBN. Đây là bộ phim có rating khá cao. Tính đến ngày 26 tháng 10 năm 2012 bộ phim đã đạt rating 45,4% tại Philippines.

Tóm tắt phim
Chuyện phim bắt đầu bởi tình yêu đẹp nhưng đầy trắc trở của Marco Montenegro (Richard Gomez) người thừa kế của gia tộc Montenegro nổi tiếng với nghề làm rượu vang và Emily Cardenas (Dawn Zulueta) con gái một người làm công. Margaret (Helen Gamboa), mẹ Marco đã ngăn cản tình yêu không môn đăng hộ đối của con trai bằng cách khiến cho Emily phải vào tù, biến giọt máu của Marco và Emily thành con nuôi của một gia đình khác và ép Marco kết hôn với cô gái Jane Bonifacio (Rita Avila), một chủ ngân hàng giàu có. Emily thề trả thù bằng mọi giá và nhất định cô sẽ phải thành người giàu, có địa vị ngang hàng như nhà Montenegro.

Daniel Cruz (Coco Martin), con trai Marco và Emily lớn lên trong một gia đình công nhân tại vườn nho kế bên trang trại nhà Montenegro. Khi có cậu chủ mới Tomas Alcantara (Joem Bascon), lên nắm quyền điều hành, Daniel phải chịu biết bao khổ cực. Người duy nhất khiến Daniel hạnh phúc chính là cô gái Katerina Alcantara (Julia Montes) thánh thiện - em gái của Tomas.

Bất hạnh thay cho Daniel, Katerina chính là cô gái sẽ hứa hôn với Nathan Montenegro (Paulo Avelino) - cậu chủ giàu có của nhà Montenegro - con trai của Marco qua sự mai mối của Tomas độc ác với mục đích kiếm tiền bất chính qua Katerina. Trái tim anh như vỡ tung vào ngày Katerina lên xe hoa. Daniel nghĩ rằng Katerina vì đã hết yêu mình nên kết hôn với Nathan. Không còn gì níu kéo, Daniel ra đi. Anh gặp lại Emily và dần trở thành quân bài trong kế hoạch chống lại nhà Montenegro của người mẹ mà anh không hề hay biết.

Diễn viên
Coco Martin vai Emil "Daniel Cruz" Cardenas / Daniel Guidotti
Julia Montes vai Katerina Alcantara-Guidotti
Richard Gomez vai Marco Montenegro
Dawn Zulueta vai Emilia "Emily" Cardenas / Emilia "Emily" Guidotti-Montenegro
Helen Gamboa vai Margaret Cruz-Montenegro
Susan Roces vai Virginia "Henya" Cruz
Paulo Avelino vai Nathaniel "Nathan" Montenegro
Melissa Ricks vai Patricia "Johanna Montenegro" Bonifacio
Joem Bascon vai Tomas Alcantara
Rita Avila / Eula Valdez vai Jane Bonifacio-Montenegro / Jean "Black Lily" Bonifacio
Noni Buencamino vai Miguel Ramos

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức

Phim truyền hình Philippines
Telenovela
Kịch Philippine
Telenovela năm 2012
Thành Vatican trong tác phẩm hư cấu


title: Đảo chính Ai Cập 2013

text:
{{Infobox civil conflict
| title = Đảo chính tại Ai Cập 2013
| partof =
| image =
| caption =
| date = 3 tháng 7 năm 2013  - phản ứng những cuộc biểu tình từ
| place = Công trường Tahrir và dinh tổng thống Heliopolis tại Cairo và các thành phố khác như Alexandria, Port Said, Suez.
| coordinates =
| causes =
| goals = lật đổ tổng thống Mohamed Morsi
| methods =
| status =
| result =
Tổng thống Mohamed Morsi bị quân đội tước quyền
Hiến pháp không còn hiệu lực
Adly Mansour trở thành tổng thống tạm thời
Một cuộc bầu cử mới sẽ được tổ chức bởi chính quyền lâm thời
Bắt giữ một số thành viên tổ chức "Anh em Hồi giáo"
Đóng cửa các cơ sở thông tin thân "Anh em Hồi giáo"
Giải tán thượng nghị viện Shura
| combatant1 =  Chính phủ Ai Cập Anh em Hồi giáo Đảng Tự do và Công bằng
| combatant2 = Egyptian Armed ForcesTamarod
| combatant3 =
| commander1 = Mohamed MorsiMohammed BadieSaad El-Katatni
| commander2 = General Abdul Fatah Al-SisiMohamed ElBaradeiGrand Imam Ahmed el-TayebPope Tawadros II
| commander3 =
| howmany1 =
| howmany2 =
| howmany3 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = 28
344+ bị thương
| arrests = 43
| detentions =
| casualties_label =
| notes =
}}

Cuộc đảo chính tại Ai Cập 2013 là cuộc đảo chính của quân đội lần thứ hai trong lịch sử Ai Cập. Nó được thi hành ngày 3 tháng 7 năm 2013 dưới sự chỉ đạo của vị chỉ huy quân đội và cũng là bộ trưởng quốc phòng Abd al-Fattah as-Sisi. Cuộc lật đổ chính quyền xảy ra sau những cuộc biểu tình của dân chúng nhiều ngày liên tiếp tại nhiều nơi ở Ai Cập để đòi tổng thống Mohamed Morsi từ chức.

Bối cảnh

Vào ngày 30 tháng 6 năm 2013, nhân ngày kỷ niệm một năm tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi lên nắm quyền, hàng trăm ngàn người phản đối khắp mọi nơi ở Ai Cập đòi hỏi ông ta từ chức ngay lập tức vì những diễn tiến về chính trị, kinh tế, và xã hội trong nhiệm kỳ của ông ta. Tại Cairo, hàng chục ngàn người tập trung tại công trường Tahrir Square và bên ngoài của dinh tổng thống Heliopolis, trong khi những cuộc biểu tình khác cũng được tổ chức tại Alexandria, Port Said và Suez. Các cuộc biểu tình hầu như rất yên bình, trở thành bạo động khi 5 người phản đối Morsi bị giết chết. Cùng thời gian đó, những người ủng hộ Morsi tụ tập diễn hành tại khu phố Nasr City, một quận của Cairo.
Vào buổi sáng ngày 1 tháng 7, những người phản đối Morsi cướp phá cơ sở chính của phong trào Anh em Hồi giáo tại Cairo. Những người phản đối ném đồ đạc vào cửa sổ và cướp phá tòa nhà này. Bộ Y tế Ai Cập chứng nhận là 8 người đã chết trong các cuộc đụng độ chung quanh cơ sở này tại Mokattam.

Các cuộc biểu tình rộng lớn đã được hoạch định bởi phong trào Tamarod, một phong trào của các thường dân mà đã tuyên bố họ đã thu nhận được 22 triệu chữ ký cho một kiến nghị kêu gọi tổng thống Morsi từ chức. Tamarod được thành lập vào tháng tư 2013 bởi các thành viên của phong trào đổi mới Ai Cập (Egyptian Movement for Change), mà đã hình thành vào năm 2004 để làm áp lực đưa tới những đổi mới về chính trị dưới sự cai trị của cựu tổng thống Hosni Mubarak. Vào tháng hai 2011, Mubarak bị tước quyền sau 18 ngày biểu tình rộng lớn, chấm 29 năm trị vì của ông ta.

Trong cuộc tranh giành quyền lực kỳ này có 2 phe đối nghịch với nhau: Một bên là những người cho mình có bổn phận bảo đảm cho một chính quyền phi tôn giáo, chống lại phe kia, đồng ý cho việc hồi giáo hóa xã hội từ phía trên xuống.

Phản đối

Tháng 7

Ngày 2 Tháng 7
Khi trời sập tối thì bạo động trở lại trên những đường phố của Ai Cập. Trong các cuộc đụng độ giữ phe đối lập và phe thân chính phủ Morsi vào tối thứ ba ít nhất 7 người chết vài chục người bị thương. Trong số những người bị thương, nhiều người bị nguy hiểm đến tính mạng vì vết thương do súng đạn.
Theo báo chí Ai Cập thì bạo động bắt nguồn kể từ hai phía. Tại thành phố Banha phía Bắc của Cairo phe đối lập tấn công văn phòng của phong trào "Anh em Hồi giáo" tại đây và đốt cháy nó. Tại Helwan, ở bìa phía Nam của thủ đô Ai Cập, những người hâm mộ Morsi đã nhả súng vào chỗ tập hợp của phe đối lập làm bị thương nhiều người. Tại nhiều thành phố cảnh sát phải dùng hơi cay để tách rời các phe xung đột lẫn nhau. Tại trung tâm Cairo hai bên cũng đã đụng độ với nhau. Những người hỗ trợ phong trào "Anh em Hồi giáo" mang vũ khí đã lọt vào khu vực trường đại học.
Chỉ riêng tại Cairo tụ tập vào tối thứ ba tổng cộng khoảng vài trăm ngàn người. Phe chống chính phủ tụ tập tại công trường Tahrir, Phe ủng hộ tổng thống Morsi tập hợp tại công trường trước đại học và chung quanh Rabaa-al-Adawija-Moschee ở phía Đông tại Nasr City.

Bạo lực tình dục trong các vụ biểu tình
Ít nhất 91 phụ nữ là nạn nhân của bạo lực tình dục tại Công trường Tahrir trong thời gian biểu tình, Human Rights Watch cho biết, 46 vụ vào ngày chủ nhật, 17 vào ngày thứ hai and 23 ngày thứ ba, và 5 vụ vào thứ sáu tuần trước. Một nữ ký giả người Hà Lan cũng là nạn nhân một vụ hiếp dâm bởi 5 người đàn ông tại Công trường Tahrir vào tối thứ sáu.

Phản ứng

Tháng 7

Ngày 1 Tháng 7

Vào ngày 1 tháng 7, Quân đội Ai Cập ra tối hậu thư 48 tiếng cho các đảng phái chính trị có cơ hội tới ngày 3 tháng 7 để giải quyết các đòi hỏi của người dân Ai Cập. Quân đội Ai Cập dọa là sẽ can thiệp nếu tranh cãi không được giải quyết cho tới ngày đó. 4 bộ trưởng đã từ chức trong ngày, bao gồm bộ trưởng Du lịch Hisham Zazou, Viễn thông và Công nghệ Thông tin Atef Helmi, Tư pháp Hatem Bagato và Môi trường Khaled Abdel Aal. Vào tối hôm đó thêm cả bộ trưởng Bộ Ngoại giao Mohamed Kamel Amr. Coi như nội các Ai Cập bây giờ chỉ còn những người của tổng thống Morsi từ phong trào Muslim Brotherhood (Anh em Hồi giáo).

Ngày 2 Tháng 7

Vào ngày 2 tháng 7, tổng thống Morsi từ chối tối hậu thư 48 tiếng của quân đội, nói là ông sẽ theo chương trình riêng hòa giải dân tộc của mình để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị. Cũng trong ngày này Tòa Phúc thẩm Tối cao đã phán xử, giao quyền trở lại cho viện trưởng viện kiểm sát tối cao Abdel Maguid Mahmoud, mà đã bị Morsi thay thế bởi Talaat Abdallah vào ngày 22, tháng 11 năm 2012. Phát ngôn viên tổng thống và phát ngôn viên của nội các cũng đã từ chức.
Vào đêm ngày 2 tháng 7 Morsi tuyên bố trong một diễn văn trên đài truyền hình, ông, vì được bầu một cách dân chủ, sẽ bảo vệ chức vụ của mình cho dù có thể thiệt hại tính mạng".

Ngày 3 Tháng 7
 Ngân hàng Trung ương ra lệnh đóng cửa các nhà băng.
 Đến lúc tối hậu thư gần hết thời hạn quân đội đã chiếm đóng đài truyền hình quốc gia".
 Các đại diện của phi trường xác nhận tin của hãng thông tấn xã AFP, là có lệnh phải ngăn cản không cho Morsi và những lãnh tụ phong trào "Anh em Hồi giáo" trong đó có Mohammed Badie và đại diện cho ông ta, ông Chairat al-Tschater đi ra khỏi nước.

Đảo chính

Ngày 3 Tháng 7
Vào buổi chiều quân đội đã tước quyền của tổng thống Morsi và áp đặt một chính quyền chuyển tiếp. Bộ trưởng quốc phòng và cũng là người chỉ huy quân đội, Abd al-Fattah as-Sisi, cho biết, hiến pháp mới mà gây nhiều tranh cãi tạm thời sẽ không có hiệu lực và sau một thời gian chuyển tiếp sẽ có bầu cử tổng thống và quốc hội lại. Chủ tịch của tòa án hiến pháp, Adli Mansur, theo như lời của Al-Sisis sẽ tạm thời lãnh đạo quốc gia.
Tổng thống Morsi đã bị đưa ra khỏi dinh tổng thống, được cho rằng đang bị giữ tại doanh trại quân đội tại Cairo.

9.-14. tháng 7

Vào ngày 9. tháng 7 cựu bộ trưởng Tài chính và chuyên gia về kinh tế Hasim al-Beblawi được chọn làm thủ tướng lâm thời. Mohammed el-Baradei trở thành phó tổng thống chịu trách nhiệm cho liên hệ ngoại giao.
Tuy nhiên việc lập chính quyền gặp nhiều khó khăn. Vào ngày 11. tháng 7, Belabwi giải thích, một vài chức vụ bộ trưởng còn cần phải thảo luận thêm, ông ta dự đoán là sẽ hoàn thành vào cuối ngày 15 tháng 7. Ông ta sẵn sàng chấp nhận có sự tham dự của phong trào "Anh em Hồi giáo" vào chánh phủ, nhưng nhóm này từ chối ngay lập tức, với lý do là chính phủ lâm thời không hợp pháp và phải trả lại chính quyền cho Morsi.

15. tháng 7

Vào tối ngày 15.07 trong những sự va chạm giữa phe ủng hộ nguyên tổng thống Morsi và cảnh sát tại Cairo, 7 người đã thiệt mạng, 22 người khác bị thương, và 400 người bị tạm giam. Các cuộc biểu tình ủng hộ Morsi cũng xảy ra tại các thành phố khác. Những người xuống đường tuyên bố là họ sẽ tiếp tục cho tới khi Morsi được thả ra.

Phản ứng quốc tế

Trước khi nổ ra
Đoàn thể quốc tế
 - người phát ngôn Eduardo del Buey của Liên Hợp Quốc cho biết rằng trong khi hầu hết các cuộc biểu tình xảy ra một cách yên bình, "các cuộc tường thuật về số lượng người chết và bị thương, về các cuộc xâm phạm tình dục các nhà biểu tình là phụ nữ, cũng như các hành động phá hoại tài sản phải bị lên án mạnh mẽ."

Các quốc gia và lãnh thổ
 - Bộ trưởng Bộ Thông tin Omran al-Zoubi nói rằng cuộc khủng hoảng chính trị tại Ai Cập chỉ có thể vượt qua được nếu Morsi nhận ra rằng những người dân Ai Cập với số lượng áp đảo đó không chấp nhận sự hiện diện của ông và muốn ông cách chức. Vào ngày 3 tháng 7, Omran al-Zoubi gọi tổ chức Anh em Hồi giáo là một tổ chức "khủng bố" và là "công cụ của Mỹ".
 - Thủ tướng David Cameron tuyên bố trong Viện Thứ dân vào ngày 3 tháng 7 rằng: "Chúng ta nên yêu cầu các bên giữ bình tĩnh và ngừng leo thang bạo lực, và đặc biệt là hành vi xâm phạm tình dục", rằng Vương quốc Anh không "ủng hộ bất cứ nhóm hay Đảng nào. Điều chúng ta nên ủng hộ là các tiến trình dân chủ đúng đắn và chính phủ hợp thức theo đồng thuận."
 – Tổng thống Barack Obama nhận định vào ngày 1 tháng 7 trong một cuộc họp báo tại Tanzania rằng: " Điều ưu tiên thứ nhất của chúng ta là các tòa đại sứ và các tòa lãnh sự được bảo vệ. Thứ hai là tiếp tục đòi hỏi tất cả các phe phái tham dự, bất kể người của đảng ông Morsi hay phe đối lập, phải giữ yên ổn. Và mặc dù chúng ta chưa thấy những bạo động mà mọi người lo sợ sẽ xảy ra, cái nguy cơ vẫn còn đó, bởi vậy mọi người phải kiềm chế mình..."

Khác
 Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã cảnh báo rằng có xảy ra các vụ xâm phạm tình dục trong lúc diễn ra các cuộc biểu tìnhh. Trong ba ngày đầu tiên của tháng, các nhà hoạt động nữ quyền đã tường thuật lại rằng có 43 vụ xâm phạm tình dục được khẳng định đã xảy ra với nữ giới trong và ngoài nước.

Sau khi nổ ra

Đoàn thể quốc tế

 Liên minh châu Phi - Một tuyên bố của Liên minh này ghi nhận rằng lãnh đạo của Liên minh, bà Nkosazana Dlamini-Zuma, "quan sát thấy rằng cuộc lật đổ chế độ Morsi là sự vi phạm quyền hạn quy định trong hiến pháp Ai Cập và được liệt vào hiến chương Liên minh châu Phi về thay đổi chính phủ vi hiến. [Hội đồng Hoà bình và An ninh (PSC)] sẽ cân nhắc về tình trạng của Ai Cập và đưa ra những quyết định cần thiết." Thông tin thêm về nhận định của Dlamini-Zuma là "bà ấy đang đặc biệt quan tâm về sự căng thẳng lan rộng khắp đất nước và những nguy cơ mà tình trạng này phải đối mặt với vấn đề ổn định và an ninh tại Ai Cập, cũng như sự vững chắc của tiến trình dân chủ. Lập trường nguyên tắc của Liên minh châu Phi về thay đổi chính phủ vi hiến" nhấn mạnh nhu cầu "tìm một câu trả lời thích hợp cho khát vọng dân chủ trong khuôn khổ pháp lý và hiến pháp Ai Cập." Tiếp sau cuộc tranh luận vào ngày 5 tháng 7, Hội đồng Hoà bình và An ninh quyết định đình chỉ tư cách thành viên của Ai Cập vì cuộc đảo chính và cho biết Hội đồng đang gửi một nhóm người có "tư cách phẩm chất đặc biệt" để làm công tác phục hồi trật tự hiến pháp.
 - Đại diện cấp cao của Liên minh về Vấn đề Ngoại giao và Chính sách An ninh Catherine Ashton cho biết: "Tôi sẽ thúc đẩy mọi phía để nhanh chóng trả lại tiến trình dân chủ, bao gồm tự do đất đai, bầu cử quốc hội và tổng thống một cách công bằng cùng với sự tuân thủ hiến pháp, được tiến hành trong một động thái bao quát, từ đó có thể cho phép đất nước phục hồi và hoàn thành tiến trình chuyển đổi dân chủ. Tôi hy vọng rằng nhà lãnh đạo mới sẽ hiệu quả và lập lại được sự quan trọng của việc đảm bảo sự tôn trọng các quyền cơ bản, tự do cơ bản, và luật pháp sẽ giữ cho cơ quan này chịu trách nhiệm về điều này. Tôi cực lực lên án mọi hành vi bạo lực, gửi lời chia buồn đến những gia đình của nạn nhân, và thúc đẩy lực lượng an ninh làm mọi thứ trong khả năng của mình để bảo vệ mạng sống cũng như các sự xâm phạm đối với những công dân Ai Cập. Tôi kêu gọi các bên hãy kềm chế hết mức có thể." Trong chuyến viếng thăm đến Cairo, Ashton đã gặp gỡ tổng thống lâm thời, Adly Mansour, nhưng bà cho biết rất tiếc đã không thể gặp được Morsi. Bà nói: "Tôi tin rằng ông ấy nên được thả ra. Tôi được tin rằng ông ấy vẫn khoẻ. Tôi rất muốn gặp ông ấy." Trước khi tới Ai Cập bà đã kêu gọi "thực hiện một chương trình hoàn toàn hòa giải, bao gồm tất cả các đảng phái chính trị kể cả đảng Huynh đệ Hồi giáo, và chương trình này phải đưa tới một cuộc bầu cử mới càng sớm chừng nào càng tốt."
 - Tổng Thư ký Ban Ki-moon cho biết: "Vào thời điểm căng thẳng cao độ và bất ổn tại đất nước, tổng thư ký lặp lại yêu cầu bình tĩnh, bất bạo động, đàm thoại và kềm chế. Một giải pháp toàn diện là điều cần thiết để giải quyết các nhu cầu và mối quan tâm của tất cả người Ai Cập. Bảo toàn các quyền cơ bản, bao gồm tự do ngôn luận và tập hợp vẫn có tầm quan trọng sống còn. Trong cuộc biểu tình của họ, nhiều người Ai Cập đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng sâu sắc và mối quan tâm chính đáng. Đồng thời, sự can thiệp quân sự vào công việc của bất kỳ nhà nước đều đáng lo ngại. Do đó, cốt yếu cần nhanh chóng củng cố quy tắc dân sự theo nguyên tắc dân chủ." Ông cũng kêu gọi "phục hồi nhanh chóng quy tắc dân sự." Ông trao đổi với Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Ai Cập Nabil Fahmy và "kêu gọi kết thúc mọi hành vi bạo lực, đặc biệt là xâm phạm tình dục phụ nữ." Cao ủy Nhân quyền Navi Pillay kêu gọi tất cả các bên cùng thực hiện nỗ lực khôi phục lại bình tĩnh bằng cách bảo đảm nhân quyền của tất cả công dân được tôn trọng và bảo vệ, cũng như được củng cố trong luật lệ vững chắc. Bà cũng kêu gọi Ai Cập chấm chứt việc tùy tiện bắt giữ.
Các quốc gia và lãnh thổ
 - Bộ Ngoại giao đã ban hành một văn bản tuyên bố rằng: "chính phủ Argentina có mối quan tâm về những sự kiện gần đây ở Ai Cập đã dẫn đến sự gián đoạn của quá trình dân chủ, truất quyền của chính quyền hợp pháp, và tình hình chính trị và xã hội phức tạp."
 - Thủ tướng Kevin Rudd kêu gọi nhanh chóng trở lại nền dân chủ ở Ai Cập và nâng cao cảnh báo du lịch quốc gia Ai Cập lên mức thứ nhì của quốc gia.
 - Vua Hamad bin Isa Al-Khalifa viết cho người đồng nhiệm Ai Cập, Adly Mansour, "Với niềm vinh dự to lớn, chúng tôi nhân cơ hội này chúc mừng ông đã giành được dây cương quyền lực ở Ai Cập vào thời điểm quan trọng trong lịch sử. Chúng tôi tin rằng ông sẽ lãnh nhận trách nhiệm để đạt được nguyện vọng của người Ai Cập."
 - Tổng thống John Baird kêu gọi "một hệ thống dân chủ minh bạch, tôn trọng tiếng nói của công dân." Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao gọi việc lật đổ Tổng thống Morsi là một "hành động táo bạo" (coup).
 - Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hua Chunying cho biết: "Trung Quốc tôn trọng sự lựa chọn của người dân Ai Cập. Chúng tôi cũng hy vọng rằng tất cả các bên liên quan ở Ai Cập có thể tránh sử dụng bạo lực và giải quyết đúng đắn các tranh chấp thông qua đối thoại và tham vấn và thực hiện hòa giải và ổn định xã hội.".
 - Ngoại trưởng Guido Westerwelle phát biểu: "Đây là một trở ngại lớn cho nền dân chủ ở Ai Cập. Ai Cập nên mau chóng phục hồi các trật tự hiến pháp càng nhanh càng tốt. Có một nguy cơ thực tế rằng quá trình chuyển đổi dân chủ ở Ai Cập sẽ bị thiệt hại nghiêm trọng."
 - Một đảng viên đảng Ennahda, đại biểu của quốc hội Tunisia nói, phong trào Anh em Hồi giáo của Ai Cập và đảng Hồi giáo cầm quyền Ennahda ở Tunisia khác nhau về đường lối thực hiện các chính sách của họ, mặc dù họ có một "chương trình" như nhau. "Chúng tôi chấp nhận phe đối lập trong chính phủ của chúng tôi, họ thì không. Chúng tôi cởi mở sẵn sàng đối thoại, và tiến bộ hơn."
Nhóm đoàn thể chính trị phi quốc gia
 Al-Qaeda - Lãnh đạo Ai Cập của tổ chức Al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri, bình luận trong một video phát hành trên mạng, bày tỏ sự chỉ trích những người Hồi giáo đã đánh mất quyền lực và không thống nhất để thực hiện Sharia. Ông nói: "Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc, nó mới chỉ bắt đầu... các quốc gia Hồi giáo phải bỏ ra những nạn nhân và kẻ hy sinh để đạt được những gì họ muốn và khôi phục lại quyền lực từ chính quyền thối nát trị vì Ai Cập."

Xem thêm

 Mùa xuân Ả Rập
 Biểu tình Ai Cập 2012-13
 Từ độc tài đến dân chủ (sách)
 Tự do chính trị

Chú thích

Ai Cập năm 2013
Mùa xuân Ả Rập
Biểu tình tại Ai Cập
Biểu tình năm 2013
Ai Cập
Mùa đông Ả Rập ở Ai Cập
Khủng hoảng Ai Cập (2011-14)
Người chết vì biểu tình


title: Thiệu thị huynh đệ

text:
Hãng phim Thiệu thị Huynh đệ (Tiếng Anh: Shaw Brothers Studio, tiếng Hoa: 邵氏片場), sở hữu của công ty trách nhiệm hữu hạn Thiệu thị Huynh đệ (Shaw Brother Ltd, HK), là công ty chế tác phim đầu tiên và lớn nhất tại Hồng Kông.

Khởi nguồn là một chi nhánh của công ty Shaw Organiztion (thành lập năm 1925 ở Singapore), ông Thiệu Dật Phu (邵逸夫) và người em Thiệu Nhân Mai (邵仁枚) đã sáng lập ra hãng phim Nam Dương Ảnh Phiến (南洋影片) như một chiến lược phát triển thị trường phim ở Đông Nam Á; sau này được đổi tên thành Thiệu thị Huynh đệ. Năm 1934, hãng đã phát hành bộ phim đầu tiên mang tên Bạch Kim Long (tiếng Hán: 白金龍, một thuật ngữ dùng để ám chỉ khẩu súng lục).

Di sản

Đạo diễn
Hãng phim Thiệu thị là nơi làm nên tên tuổi của các đạo diễn như Hồ Kim Thuyên (King Hu), Lưu Gia Lương (Lau Kar-leung) và Trương Triệt (Chang Cheh). Trong đó, Hồ Kim Thuyên là đạo diễn đầu tiên của hãng, nổi tiếng với phim Đại tuý hiệp (Come Drink with Me), một bộ phim nói về đề tài võ thuật, khắc hoạ hình ảnh một cô gái có nghị lực phi thường và xoay quanh những chuyện tình lãng mạn trong giới võ lâm. Phim của Hồ Kim Thuyên có tiết tấu chậm, khác hẳn với phim của Trương Triệt có tiết tấu nhanh và thường nói về tình huynh đệ. Nói về Trương Triệt, tuy gia nhập sau nhưng ông đã trở thành đạo diễn nổi tiếng nhất của hãng Thiệu thị với các phim như Ngũ độc (Five Deadly Venoms), Anh hùng xạ điêu (Brave Archer), Độc thủ đại hiệp (One Armed Swordsman) và Võ hiệp Nhu đạo (Wuxia and Wushu). Nổi tiếng không kém là đạo diễn Lưu Gia Lương, phim của ông được đánh giá cao với các màn võ thuật đặc sắc, chẳng hạn như Thiếu lâm tam thập lục phòng (The 36th Chamber of Shaolin) và Ngũ lang bát quái côn (The Eigtht Diagram Pole Fighter).

Diễn viên

Hoạt động theo mô hình của Holywood cũ, Thiệu thị Huynh đệ là một công ty giữ độc quyền quản lý hàng trăm diễn viên. Trong khi các công ty khác luôn xoay vòng số lượng diễn viên, Thiệu thị chỉ cố định một số nhóm diễn viên hợp tác riêng với một số đạo diễn. Nhóm Venoms Mob hoạt động từ năm 1978 đã cho ra mắt bộ phim Ngũ độc và nhanh chóng trở nên nổi tiếng. "Ngũ độc" gồm năm người là La Mãng, Lục Phong, Tôn Kiên, Giang Sinh và Quách Truy. Thực ra họ đã là những ngôi sao của hãng Thiệu thị trong nhiều năm trước, nhưng chỉ đến khi Ngũ độc được phát hành, năm người này mới thật sự nổi tiếng. Diễn viên Vi Bạch (Wei Pai), người đóng vai Xà (hay thường gọi là A Nhị) trong phim Ngũ độc, cũng là một trong số trên 15 thành viên thường xuất hiện trong các bộ phim do nhóm Venoms Mob thực hiện.

Nửa đầu thập niên 1970, xuất hiện hai ngôi sao nổi tiếng qua các phim của Trương Triệt là Địch Long và Khương Đại Vệ. Về Địch Long, ông không những là một ngôi sao điển trai trong các bộ phim võ thuật, mà còn được đánh giá là một diễn viên thực lực; đặc biệt, thể hình vạm vỡ của ông cũng tạo nên một sức quyến rũ mãnh liệt đối với khán giả xem phim. Còn về Khương Đại Vệ, ông là một diễn viên có thân hình mảnh mai nhưng khoẻ mạnh, và thường đóng những vai có tính cách châm biếm đối với tiêu chuẩn anh hùng mà Địch Long thể hiện. Trong nửa thập niên còn lại, cặp đôi này bị lu mờ do sự nổi lên của Phó Thanh, diễn viên thường đảm nhận các vai đối đầu với họ trong nhiều bộ phim. Tuy nhiên, Phó Thanh đã qua đời vào năm 1983 do một tai nạn xe hơi, kết thúc một sự nghiệp ngắn ngủi nhưng huy hoàng, khi đó anh chỉ vừa 28 tuổi.

Những học viên của Học viện Sân khấu Bắc Kinh (Peking Opera School) như Thành Long, Nguyên Bưu, Hồng Kim Bảo cũng từng đóng một vài phim cho Thiệu thị, mặc dù lúc đó họ vẫn chưa nổi tiếng.

Nếu trong các thập niên 1960 – 1970, Thiệu thị đã tạo nên tên tuổi cho các ngôi sao võ thuật nam, thì giai đoạn những năm 50 đến đầu những năm 60 lại thời kỳ vàng son của các minh tinh nữ, điển hình là Lý Lệ Hoa, Lăng Ba, Lâm Đại, Lạc Đế, Lý Thanh,... với các phim mang đậm chất lãng mạn và kịch tính. Đặc biệt Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài (Butterfly Lovers) do Lăng Ba và Lạc Đế thủ diễn là một bộ phim nhạc kịch đã lấy đi nước mắt của biết bao khán giả thời bấy giờ. Đây cũng là một trong những phim thành công nhất của hãng cả về nghệ thuật lẫn doanh thu. Sự thành công này một phần lớn nhờ vào khả năng diễn xuất khéo léo của Lăng Ba khi thể hiện vai nam là Lương Sơn Bá; mặc dù trước khi phim công chiếu, cô vẫn còn là diễn viên phụ ít được biết đến. Lương – Chúc là một chuyện tình bị ngăn cấm bởi hai giai cấp xã hội, nhưng theo quan điểm của một số nhà nghiên cứu, ở phương diện khác nó còn ẩn chứa thông điệp về tình yêu đồng tính: Hai nhân vật chính gặp nhau, trở thành bạn và sau đó phải lòng nhau, dù rằng cả hai đều là nam sinh của một học viện (theo cốt truyện, nhân vật nữ chính phải cải nam trang để đi học vì pháp luật lúc bấy giờ ngăn cấm nam nữ thanh niên học chung với nhau). Việc tuyển chọn một nữ diễn viên vào vai nam chính cũng là một cách vừa có thể gửi thông điệp thầm kín này đến một bộ phận khán giả xem phim, cũng như không gây khó chịu cho phần đông khán giả có tư tưởng bảo thủ trong xã hội đầu thập niên 1960. Tình cảm trọn vẹn mà khán giả dành cho bộ phim đã tạo nên một kỷ lục phòng vé không thể tin nổi. Theo thống kê năm 1962, các khán giả ở Hồng Kông và Đài Loan đã mua vé xem phim rất nhiều lần, thậm chí một số còn xem đến 20 lần, giống như hiện tượng của Titanic và Cuốn theo chiều gió ở phương Tây. Kể từ cuối thập niên 1960 về sau, dòng phim nhạc kịch không còn được ưa chuộng mà bị thay thế bởi các phim võ thuật. Các nữ diễn viên nổi tiếng thuộc thể loại này là Trịnh Phối Phối, Lý Lệ Lệ và Điềm Nữu. Đặc biệt Trịnh Phối Phối một thời được mệnh danh là "Nữ hoàng võ hiệp", nổi tiếng bởi phim Đại tuý hiệp, và gần đây là Ngoạ hổ tàng long của đạo diễn Lý An.

Sự sở hữu và phân phối của Celestial Pictures
Vì tính phổ biến, nhiều bộ phim cổ điển - đặc biệt là các phim võ thuật - của Thiệu thị đã bị mua bán lậu trong suốt nhiều năm. Celestial Pictures (Thiên Ánh Ngu Lạc) đã giành được quyền sở hữu và phát hành những di sản (âm thanh, hình ảnh) của hãng phim này dưới hình thức DVD, con số tổng cộng gồm 760 trong số gần 1000 bộ phim.

Hãng phim Thiệu thị/Shaw Villa/Thành phố Truyền hình (TVB)
Phim trường Vịnh Thanh Thủy (Clearwater Bay Studio) nằm ở đường Vịnh Thanh Thủy và đường Ngân Ảnh là "nhà tổ" của Hãng phim Thiệu thị (được xây dựng trong hai năm 1960 – 1961). Phim trường này được biết đến như trụ sở bỏ trống của hãng phim TVB (1986 – 2003 và hiện tại là Thành phố truyền hình – TV City) và Celestial Pictures . Tại đây còn có nhiều căn hộ được sử dụng làm chỗ trú ngụ cho các diễn viên. Ngoài ra, Shaw House và Shaw Villa cũng toạ lạc tại nơi này. Riêng những khu vực còn bị bỏ trống từ năm 2003 sẽ được tái phát triển nhưng không cho thuê.

Chú thích

Shaw Brothers Studio


title: Svante Arrhenius

text:
Svante Arrhenius (19 tháng 2 năm 1859 - 2 tháng 10 năm 1927) là nhà hóa học người Thụy Điển. Ông là người đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 1903. Ông là người đưa ra các khái niệm mới về acide, base và muối thông qua thuyết Arrhenius. Thuyết này dựa trên sự điện li của các chất nói trên để định nghĩa về chúng. Ông còn là người đã khiến Dmitri Mendeleev mất cơ hội giành giải Nobel chỉ vì những mâu thuẫn không đáng có. Cụ thể là Mendeleev đã bác bỏ lý thuyết điện của Arrhenius. Để trả thù, với sức nặng của mình đối với Ủy ban Nobel Hóa học dù không phải là thành viên của nó, nhà khoa học người Thụy Điển cũng không công nhận sự quan trọng của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, phát minh lớn nhất của Mendeleev. Thế là giải Nobel Hóa học 1906 rơi vào tay của Henri Moissan, nhà hóa học người Pháp và 1907 rơi vào tay của Eduard Buchner, nhà hóa học và enzyme học người Đức. Và giải Nobel lại bỏ sót một thiên tài trong hóa học để tôn vinh.

Đọc thêm

 Crawford, Elisabeth T. Arrhenius: from ionic theory to the greenhouse effect Canton, MA: Science History Publications. ISBN 0-88135-166-0
Patrick Coffey, Cathedrals of Science: The Personalities and Rivalries That Made Modern Chemistry, Oxford University Press, 2008. ISBN 978-0-19-532134-0

Tham khảo

Liên kết ngoài

Biography Biography from Nobelprize.org website
A Tribute to the Memory of Svante Arrhenius (1859–1927) – a scientist ahead of his time , published in 2008 by the Royal Swedish Academy of Engineering Sciences
Svante Arrhenius (1859-1927)
Pioneers in Electricity and Magnetism – Svante Arrhenius  National High Magnetic Field Laboratory
Nobel Lecture Development of the Theory of Electrolytic Dissociation from Nobelprize.org website
Obs 50 (1927) 363 – Obituary (one paragraph)
PASP 39 (1927) 385 – Obituary (one paragraph)

Sinh năm 1859
Mất năm 1927
Nhà hóa học Thụy Điển
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Thụy Điển đoạt giải Nobel


title: Amedeo Avogadro

text:
Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregna e di Cerreto, Bá tước của Quaregna và Cerreto (sinh ngày 9 tháng 8 năm 1776 tại Turin, Piedmont - mất 1856) là nhà hóa học, nhà vật lý người Ý. Ông là người đã đề xuất định luật Avogadro và hằng số Avogadro được đặt theo tên ông, đúng bằng 6,022 140 76 × 10²³, là số nguyên tử có trong 1 mol chất. Đây là một con số rất quan trọng đối với vật lý và đặc biệt là hoá học.

Chú thích

Đọc thêm

 Morselli, Mario. (1984). Amedeo Avogadro, a Scientific Biography. Kluwer. ISBN 90-277-1624-2.
Review of Morselli's book:

Sinh năm 1776
Mất năm 1856
Người Turin
Nhà hóa học Ý


title: Norma (opera)

text:
Norma là vở opera 2 màn của Vincenzo Bellini, nhà cách opera người Ý. Lời của vở opera do Felice Romani viết ra, dựa trên kịch của Alexandre Soumet. Vở opera được sáng tác vào năm 1831, được trình diễn tại Milan. Nhân vật chính cùng tên với tác phẩm. Bà là tu sĩ của dòng Celtic. Ngay sau buổi diễn đầu tiên của Norma, Vincenzo Bellini đã nhận xét: "Thất bại, thất bại, hoàn toàn thất bại". Tuy nhiên, thật may cho tác phẩm này là những khán giả bắt đầu nhận thấy mình đang thưởng thức một vở opera tuyệt vời. Và thế là, vào tháng 1-1835, khi được trình diễn ở Napoli và Catania, quê hương Bellini, Norma được khán giả chú ý rất nhiều. Với tác phẩm này, danh tiếng của Bellini, nhà soạn nhạc đoản mệnh, đã vang ra khắp châu Âu. Ông được khán giả vỗ tay chào đón một cách nồng nhiệt.

Tham khảo

 Vũ Tự Lân, Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc, phổ thông, xuất bản năm 2007.

Opera


title: Chgrp

text:
Lệnh chgrp (viết tắt của change group - thay đổi nhóm) trong các hệ điều hành giống Unix dùng để thay đổi nhóm gán với đối tượng tập tin (tập tin, thư mục, liên kết). Một đối tượng tập tin có ba nhóm quyền truy cập chính: một cho chủ sở hữu, một cho nhóm và một cho những người dùng khác.

Cú pháp
chgrp [OPTION]... GROUP FILE...

-c, --changes: tương tự verbose nhưng chỉ xuất ra những thay đổi có hiệu lực

--dereference: ảnh hưởng tới đích của liên kết tượng trưng nhưng không ảnh hưởng tới liên kết

-h, --no-dereference: ảnh hưởng tới liên kết tượng trưng nhưng không ảnh hưởng tới đích của nó

--no-preserve-root: không đối xử đặc biệt với '/'

--preserve-root: không xử lý trên '/'

-f, --silent, --quiet: tiếp tục làm việc dù có lỗi, không hiển thị các thông báo lỗi

--reference=RFILE: sử dụng nhóm của RFILE

-R, --recursive: thực hiện với các thư mục con

-v, --verbose: xuất ra quá trình làm việc

 Nhóm có thể là tên nhóm hoặc định danh bằng số
 Danh sách tập tin có thể là một hay nhiều đối tượng, có thể là biểu thức dạng *.conf

Ví dụ
 $ ls -l *.conf
-rw-rw-r--   1 gbeeker  wheel           3545 Nov 04 2011  prog.conf
-rw-rw-r--   1 gbeeker  wheel           3545 Nov 04 2011  prox.conf

 $ chgrp staff *.conf
 $ ls -l *.conf
-rw-rw-r--   1 gbeeker  staff          3545 Nov 04 2011  prog.conf
-rw-rw-r--   1 gbeeker  staff          3545 Nov 04 2011  prox.conf

Trong ví dụ trên lệnh chgrp gán nhóm cho các đối tượng có đuôi.conf trong thư mục hiện hành là 'staff', (nhóm đã có là wheel)

Xem thêm
chmod
chown
Group identifier (Unix)
List of Unix programs

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bảo mật hệ điều hành
Chương trình Unix chuẩn
Tiện ích Unix SUS2008

de:Unix-Kommandos#Benutzer- und Rechteverwaltung


title: Bầu cử tổng thống Mông Cổ 2013

text:
Bầu cử tổng thống  Mông Cổ năm 2013 diễn ra ngày 26 tháng 6 năm 2013. Ứng viên Đảng Dân chủ Tsakhiagiin Elbegdorj tái đắc cử, vượt qua ứng ứng Đảng Nhân dân Mông Cổ Badmaanyambuugiin Bat-Erdene và Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ Natsagiin Udval (Bộ trưởng Bộ Y tế).

Cả hai Elbegdorj và Bat-Erdene thấy sự ủng hộ từ dân số đô thị trong thủ đô Ulan Bator, Bat-Erdene có nhiều hơn một đảng sau bảo thủ và tổng thống đương nhiệm được hỗ trợ bởi tầng lớp trung lưu. Elbegdorj thắng cử với 50,23% số phiếu bầu phổ thông, chênh lệch gần 9% so với Bat-Erdene. Udval nhận được 6,5% số phiếu phổ thông. Cuộc tái thắng cử của Elbegdorj giữ Đảng Dân chủ cầm quyền cả hai trong nhiệm kỳ tổng thống và quốc hội.

Hệ thống bầu cử
Cuộc bầu cử được tổ chức bằng cách sử dụng Hệ thống bầu cử hai vòng, nếu không có ứng cử viên đã nhận được đa số phiếu trong vòng đầu tiên, lần thứ hai sẽ được tổ chức. Vòng thứ hai sẽ được tổ chức vào ngày 10 tháng 7 năm 2013 nếu cần thiết. Chỉ với bên ghế trong Khural lớn Nhà nước được phép đề cử ứng cử viên.
Các cuộc bầu cử là người đầu tiên trong đó Người Mông Cổ sống ở nước ngoài đã được phép bỏ phiếu, với khoảng 39.800 công dân Mông Cổ sống ở Mông Cổ vào thời điểm bầu cử. Cải cách khác đã được thực hiện kể từ khi cuộc bầu cử quốc hội năm 2012, bao gồm cả giới hạn về chi tiêu của các ứng cử viên về vận động và quảng cáo. Như trong cuộc bầu cử năm 2012, cuộc bầu cử tổng thống sử dụng máy bỏ phiếu điện tử từ Dominion Hệ thống bỏ phiếu.

Vận động
Thay đổi luật chiến dịch đã được thực hiện trong năm 2011 mà hạn chế số lượng của truyền hình và Áp phích quảng cáo một ứng cử viên có thể sử dụng. Nó cũng tăng hình phạt đối với người vi phạm. Mục đích là để có các ứng cử viên được đánh giá trên công đức của họ nền tảng chứ không phải là ngân sách của chiến dịch của họ. Sự thay đổi này làm tăng vai trò của các mạng xã hội như Facebook và Twitter trong chiến dịch ứng cử viên.

Xem thêm
 Mông Cổ
 Tổng thống Mông Cổ
 Tsakhiagiin Elbegdorj

Liên kết ngoài

Bầu cử năm 2013 ở châu Á
2013
2013


title: Macklemore

text:
Ben Haggerty (sinh ngày 19 tháng 6 năm 1983), được biết đến hơn với nghệ danh Macklemore ( ) (trước đây là Professor Macklemore), là một nghệ sĩ hip hop người Mỹ. Anh bắt đầu hoạt động âm nhạc độc lập từ năm 2000 và cộng tác với nhiều người, trong đó có nhà sản xuất Ryan Lewis. Năm 2012, The Heist, album đầu tay của Macklemore và Ryan Lewis đã đạt thứ 2 trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ. Tuy nhiên, mãi cho đến đĩa đơn "Thrift Shop" đạt quán quân 6 tuần liên tiếp trên Billboard Hot 100 và đạt trên 350 triệu lượt xem trên Youtube vào năm 2013 thì tên tuổi hai người mới thực sự gây chú ý. Đĩa đơn "Can't Hold Us" của nhóm cũng giành vị trí thứ nhất trên Hot 100 tiếp nối sự thành công của "Thrift Shop". Một bài hát khác của họ mang tên "Same Love" nói về hôn nhân đồng giới cũng đang gây chú ý.

Danh sách đĩa nhạc

 The Language of My World (2005)
 The Heist (hợp tác với Ryan Lewis) (2012)
 This Unruly Mess I've Made (hợp tác với Ryan Lewis) (2016)
 Gemini (2017)
 Ben (2023)

Bảng xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang chủ

Nam ca sĩ hip hop người Mỹ
Nam ca sĩ Mỹ
Sinh năm 1983
Người đoạt giải Grammy
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Ireland
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Nam nhạc sĩ Mỹ


title: Benjamin Britten

text:
Benjamin Britten (1913-1976) là nhà soạn nhạc, nhạc trưởng, nghệ sĩ piano người Anh. Ông là nhà soạn nhạc thuộc thời kỳ Hiện đại. Ông có công với opera Anh khi là người phục hưng lại nền nghệ thuật này sau 200 năm kể từ sự ra đi của Henry Purcell và George Frideric Handel (sau sự ra đi của nhà soạn nhạc lớn này, nền opera Anh bị quên lãng suốt thời gian dài). Ngoài ra, Britten còn là nghệ sĩ piano, nhạc trưởng xuất sắc.

Cuộc đời và sự nghiệp
Sinh ngày 22 tháng 11 năm 1913 tại Lowestoft, Benjamin Britten học nhạc tại trường Đại học Hoàng gia London. Năm 19 tuổi, Britten biểu diễn tác phẩm lớn cho dàn nhạc đầu tiên của mình, bản Sinfonietta. Trong khoảng thời gian từ năm 1935 đến năm 1939, ông chủ yếu sáng tác cho sân khấu, phim và đài phát thanh. Những năm 1939-1942, nhà soạn nhạc người Anh sống ở Mỹ, sau trở nước đinh cư tại Aldeburg. Ông trở thành một trong những người sáng lập Hôi opera thính phòng Anh (1947). Britten còn là người có những sáng kiến tổ chức những Liên hoan âm nhạc của nhiều thời đại tại nơi ông qua đời. Năm 1965, ông được trao giải thưởng mang tên Jean Sibelius. Ngoài sáng tác, ông còn nghiên cứu, cải biên dân ca Anh.

Ông qua đời ngày 4 tháng 12 năm 1976 tại Aldeburg.

Phong cách sáng tác
Benjamin Britten là một trong những nhà soạn nhạc xuất sắc của thế kỷ XX. Ông là người kế tục những giá trị truyền thống hiện thực của âm nhạc.

Các tác phẩm
Bẹnamin Britten đã sáng tác các vở opera Peter Grimes (1945), Lăng nhục Lucretia (1946), Albert Herring (1947), Billy Budd (1951), Gloriana (1953), Vặn đinh ốc (1954), Giấc mộng đêm hè (1960), Đứa con hoang toàng (1968), Owen Wingrave (1971), Cái chết ở Venice (1973); vở operetta Paul Bunyan (1941); vở ballet Ông hoàng của các ngôi chùa (1956); bản cantata Bản ballad về những anh hùng cho giọng tenor, hơp xướng và dàn nhạc, để tặng những chiến sĩ Binh đoàn Quốc tế chiến đấu chống phát xít tại Tây Ban Nha (1939); Giao hưởng mùa xuân cho đơn ca, hợp xướng và dàn nhạc (1949), Giao hưởng Requiem (1940); các bản overture Xây nhà (1967); hai bản tứ tấu (1941, 1945); những tác phẩm dành cho piano, violin, viola, oboe và organ; những bản romance 7 sonnnets của Michelangelo (1940); những bản hơp xướng, nổi bật có bản Ballad cho hợp xướng trẻ em và dàn nhạc; 3 tuyển tập cải biên dân ca.

Chú thích

Tham khảo
 Vũ Tự Lân, Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, 2007

Liên kết ngoài

 Gresham College. 'Britten and Bridge' , lecture and performance investigating the relation between the two composers, ngày 5 tháng 2 năm 2008 (available for download as text, audio or video file).
 Aldeburgh Music (The organisation founded by Benjamin Britten in 1948, originally as Aldeburgh Festival): the living legacy of Britten's vision for a festival and creative campus
 Boosey & Hawkes (Britten's publishers up to 1963): biographies, work lists and descriptions, recordings, performance schedules
 Faber Music (Publishers set up by Britten for his works after 1963): biography, work lists, recordings, performance schedules
 BBC. Audio (.ram files) of 1957 and 1963 interviews
 MusicWeb International. Benjamin Britten (1913–1976), by Rob Barnett
 National Portrait Gallery. Benjamin Britten, Baron Britten (1913–1976), 109 portraits.
 On An Overgrown Path (blog). Photo essay on Britten's childhood home, November 2008.

Nhà soạn nhạc Anh
Nghệ sĩ dương cầm Anh
Nhạc trưởng Anh
Nhà soạn nhạc opera
Sinh năm 1913
Mất năm 1976
Người đoạt giải BRIT
Người đoạt giải Grammy
Nhà soạn nhạc LGBT
Nhạc sĩ Anh thế kỷ 20
Nghệ sĩ dương cầm thế kỷ 20
Nhà soạn nhạc kịch múa


title: Tấm thảm Sierpinski

text:
Tấm thảm Sierpinski là công trình khoa học nổi tiếng của nhà toán học Waclaw Sierpinski. Đây là loại hình học tự đồng dạng (môn hình học nghiên cứu những hình giống nhau về hình dạng nhưng tỉ lệ về kích thước (tức là nếu cho một hình to và một hình nhỏ có hình dạng giống nhau, nếu phóng hình nhỏ theo một tỉ lệ phù hợp rồi đặt lên hình lớn thì sẽ có sự trùng khớp)). Tấm thảm Sierpinski được tạo ra như sau: Đầu tiên cho một hình vuông. Ta sẽ chia hình vuông này thành 9 phần bằng nhau, rồi xóa phần chính giữa. Tiếp theo, ta lại chia 8 phần còn lại, mỗi phần được chia thành 9 phần, rồi xóa các phần chính giữa (nhỏ hơn) của chúng. Cứ như thế, ta được phần còn lại là tấm thảm Sierpinski.

Minh họa quá trình tạo ra thảm Sierpinski

Chú thích

Tham khảo

 Variations on the Theme of Tremas II
 Sierpiński Cookies

Không gian tô pô
Đường cong
fractal


title: Tổng động viên

text:
Tổng động viên là một khái niệm quân sự chỉ một hành động vừa mang tính kêu gọi vừa mang tính mệnh lệnh trong tình hình quốc gia đó chuyển sang tình trạng chiến tranh. Đối tượng của lệnh Tổng động viên bao gồm tất cả những thanh niên có độ tuổi từ 18 đến 30 tuổi. Tại một số quốc gia đối tượng của Tổng động viên chỉ gói gọn trong những binh sĩ, hạ sĩ quan, sĩ quan dự bị đã giải ngũ. Về sau có thể do yêu cầu của tình hình đất nước đối tượng của Tổng động viên được mở rộng đến cả những thanh niên chưa từng qua huấn luyện quân sự như học sinh sinh viên, công nhân, công chức, nông dân...

Người có quyền ra quyết định Tổng động viên thường là Tổng tư lệnh quân đội. Tại nhiều nước người ra quyết định Tổng động viên là Tổng thống đối với những quốc gia theo chế độ Tư bản chủ nghĩa và Chủ tịch nước hoặc Chủ tịch Hội đồng Nhà nước đối với những quốc gia theo chế độ Xã hội Chủ nghĩa do Đảng Cộng sản đứng đầu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hậu cần quân sự


title: Chu Bột

text:
Chu Bột (chữ Hán: 周勃, ?- 169 TCN), người quận Bái, là tướng lĩnh, chính trị gia thời Hán Sở và là khai quốc công thần của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Năm 209 TCN, Chu Bột đi theo Lưu Bang chống lại nhà Tần, lập được nhiều công trạng nên lần lượt được phong các chức vị Ngũ đại phu, tướng quân. Sau khi chiến tranh Hán-Sở nổ ra, Chu Bột vẫn tiếp tục được Lưu Bang cất nhắc, phong chức Vũ Uy hầu, thực ấp ở vùng Hoài Đức. Trong giai đoạn này, ông tham gia vào các chiến dịch chinh phục Tam Tần; tiến công Thành Cao, Khúc Nghịch; bình định hai quận Tứ Thủy, Đông Hải;...

Năm 201 TCN, sau khi Lưu Bang diệt được Hạng Vũ thống nhất thiên hạ, Chu Bột được phong tước vị Giáng hầu, nâng thực ấp của ông lên 8100 hộ. Những năm đầu triều Hán, Chu Bột tiếp tục tham gia bình định các chư hầu, dẹp được các cuộc nổi dậy của Hàn vương Tín, Yên vương Lư Quán..., do đó được thăng đến chức Thái úy.

Sau khi Lưu Bang qua đời, quyền lực trong triều rơi vào tay Lã hậu và gia tộc họ Lã. Năm 180 TCN, Lã hậu mất, Chu Bột cùng Trần Bình lập kế tiêu diệt họ Lã và lập Hán Văn Đế lên ngôi. Văn Đế phong cho ông chức Hữu Thừa tướng, tuy nhiên về sau ông nhường lại cho Trần Bình.

Năm 178 TCN, Trần Bình chết, Chu Bột tiếp tục trở lại giữ chức Thừa tướng, nhưng chỉ được một năm lại bị ép từ chức về ấp phong. Những năm cuối đời, Chu Bột bị tố cáo có âm mưu tạo phản và bị bỏ ngục, tuy nhiên về sau được thả. Ông qua đời năm 169 TCN, thụy hiệu là Giáng Vũ hầu.

Thân thế

Tổ tiên của Chu Bột nguyên là vốn xuất thân từ huyện Uyển, sau di cư về Bái quận. Do gia cảnh nghèo khó, Chu Bột phải đến kinh làm chức sĩ liêm, diễn tấu nhạc trong các buổi đám tang để kiếm sống.

Theo Lưu Bang khởi nghĩa

Chiến dịch diệt Tần

Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, đế chế Tần suy yếu, các hào trưởng ở khắp nơi nổi dậy. Tháng 7 năm 209 TCN, Lưu Bang khởi binh ở Bái huyện, xưng là Bái công. Chu Bột thấy thế bèn đầu quân cùng Lưu Bang. Ông cùng Lưu Bang đem quân tiến công Hồ Lăng và Phương Dư. Ít lâu sau, ở Phương Dư xảy ra cuộc nổi loạn, Chu Bột nhanh chóng đánh bại quân địch và thu phục lại quận này. Sau đó ông tiếp tục theo Bái công tiến công ấp Phong và giành được thắng lợi, sau đó rút về Lưu Huyện và Tiêu Huyện.

Cùng trong năm 209 TCN, quân của Lưu Bang tiến công vào quận Đãng và phá được Hạ Ấp. Trong số các tướng thì Chu Bột là người đầu tiên lên được thành, do đó ông được Bái công phong chức Ngũ Đại phu.

Sang năm 208 TCN, Chu Bột theo Lưu Bang tham gia vào các chiến dịch tiến công quận Mông, Ngu, tập kích quân của Chương Hàm và lập được nhiều công trạng. Sau đó, ông tiếp tục tham gia đánh Tần, chiếm các thành Viên Thích, Đông Mân, Niết Tang, đuổi quân Tần về Bộc Dương, công đánh thành Chân, Đô Quan, Định Đào, Uyển Cù, Đan Phụ của Tần, rồi cùng Lưu Bang tiến đến thành Ung Khâu, giết tướng giữ Tam Xuyên là Lý Do (con thừa tướng Lý Tư).

Sau khi nhận lời giao ước của Sở vương, Lưu Bang tiến đánh Quan Trung để tận diệt nhà Tần. Chu Bột cũng hỗ trợ đắc lực của Lưu Bang trong việc đánh hạ các thành Khai Phong, Dĩnh Dương, Câu Thị và mở đường sông Hoàng Hà, cuối cùng diệt được nhà Tần. Nhờ những chiến công trên, Chu Bột được Lưu Bang phong làm tướng quân. Sau đó, Lưu Bang lên ngôi Hán vương, lại thăng ông làm Vũ Uy hầu, thực ấp ở vùng Hoài Đức.

Thời Hán Sở

Sau khi diệt Tần, Lưu Bang cùng các tướng lại bước vào cuộc chiến tranh với quân Sở do Hạng Vũ chỉ huy, vốn đã gây dựng thế lực rất lớn. Hạng Vũ phân chia lại các vùng đất không chỉ của Tần mà của cả các nước chư hầu khác có tham gia vào cuộc khởi nghĩa thành 19 nước, trong đó nước Tần bị chia làm ba nước là Ung, Tắc, Địch do Chương Hàm, Tư Mã Hân và Đổng Ế giữ ngôi quốc vương.

Lưu Bang thực hiện chiến dịch công kích và tiêu diệt Tam Tần đầu tiên, tiến công lên phía bắc vào huyện Tất, Chương Bình..., buộc Tam Tần đầu hàng. Trong trận chiến đó, Chu Bột có công tiến chiếm Khúc Nghịch mở đường.

Năm 203 TCN, trong trận Thành Cao, Chu Bột được giao nhiệm vụ trấn giữ Nghiêu Quan, sau đó tiến quân vào được Thành Cao, đối đầu với Hạng Vũ, cuối cùng chiếm lại được Thành Cao. Sau Hạng Vũ thất thế và tự tử, Chu Bột lại được lệnh tiến đánh Khúc Nghịch và chiếm hai quận Tứ Thủy, Đông Hải, thu phục thêm 22 huyện, sau đó lui về trấn giữ Lạc Dương và Lịch Dương. Lưu Bang xét công của ông, phong thêm đất cho làm thực ấp.

Năm 202 TCN, Lưu Bang xưng đế, lập ra nhà Hán.

Tham gia bình định chư hầu

Đánh Hàn vương Tín và Trần Hy

Năm 201 TCN, Lưu Bang đổi phong Chu Bột làm Giáng hầu, ban cho thực ấp là 8100 hộ.

Năm 200 TCN, Hàn vương Tín phản Hán theo Hung Nô. Lưu Bang xuất quân thảo phạt, buộc Tín chạy sang Hung Nô. Chu Bột có tham gia vào cuộc chiến này, ông công đánh vào thành Tấn Dương và đánh bại quân của Tín, do đó được thăng làm Thái úy. Năm 197 TCN, Tín thuyết phục Trần Hy làm phản nhà Hán. Năm 196 TCN, Hàn vương Tín lại đánh phá biên giới phía bắc, tiến vào Tham Hợp. Trần Hy cũng làm phản ở đất Đại. Lưu Bang cùng Chu Bột mang quân đi đánh Trần Hy. Ông bình định được 17 huyện ở Nhạn Môn, chém được tướng của Trần Hy là Thừa Mã. Sau đó ông tiến vào Linh Khâu, giết Trần Hy và các tướng của Hy là Trình Túng, Trần Vũ,Cao Tứ.

Dẹp đất Yên

Năm 195 TCN, Lưu Bang nghe tin Yên vương Lư Quán khởi binh chống lại nhà Hán bèn cử Chu Bột cùng Phàn Khoái dẫn binh đánh dẹp. Yên vương Quán bỏ chạy sang Hung Nô, Chu Bột và Phàn Khoái hạ được huyện Kế, bắt được đại tướng Đề, thừa tướng, quận thủ, thái úy và nhiều quan lại cao cấp của Lư Quán.

Tuy đất Yên được bình định nhưng cũng trong chiến dịch này, có người gièm pha Phàn Khoái với Hán Cao Tổ, vì thế Cao Tổ sai Trần Bình đến bắt Phàn Khoái về kinh và giao quyền chỉ huy cho Chu Bột. Chu Bột tiếp tục bình định 12 huyện Thượng Cốc, 16 huyện Hữu Bắc, 29 huyện Liêu Tây, Liêu Đông và 22 huyện thuộc quận Ngư Dương.

Bày mưu diệt họ Lã

Tháng 4 năm 195 TCN, Hán Cao Tổ qua đời, Huệ Đế Lưu Doanh lên nối ngôi, Chu Bột tiếp tục đảm nhận chức thái úy. Năm 187 TCN, Huệ Đế mất, quyền hành trong triều lọt vào tay Lã hậu (vợ Cao Đế). Lã hậu muốn phong vương cho người họ Lã, bèn hỏi Thừa tướng Vương Lăng nhưng Lăng thẳng thừng từ chối. Lã hậu lại hỏi Chu Bột và Trần Bình. Hai ông nói:
"Cao Đế bình định thiên hạ, phong con em của mình làm Vương. Nay thái hậu gọi mệnh lệnh của mình là chế, phong anh em họ Lữ làm Vương thì có gì là không được?"

Vương Lăng tức giận, trách cử Chu Bột và Trần Bình. Hai ông bèn giảng giải cho Vương Lăng thấy rằng chỉ có như vậy mới bảo toàn được cho họ Lưu.

Năm 180 TCN, Lã hậu sắp mất, dặn Triệu Vương Lã Lộc làm thượng tướng quân, coi cánh quân ở phía bắc, Lương vương Lã Sản coi cánh quân phía nam để đề phòng các đại thần lật đổ họ Lã sau khi bà qua đời. Tuy nhiên sau khi Lã hậu mất, ở phía đông, Tề vương xuất quân chống lại họ Lã, còn Trần Bình và Chu Bột trong triều cũng tìm cách tiêu diệt họ Lã.

Lã Lộc và Lã Sản ở kinh đô muốn khởi binh làm loạn nhưng sợ thế lực của các đại thần, còn chần chừ chưa quyết định. Chu Bột và Trần Bình, thấy người con của Khúc Chu Hầu Lịch Thương là Lịch Ký thân với Lã Lộc, bèn ép Lịch Thương bảo con đến nói với Lộc nếu ở lại kinh cầm binh sẽ bị nghi ngờ, chi bằng trao ấn cho Thái úy mà về nước Triệu.

Lã Lộc đem việc ấy bảo với Lã Sản. Nội bộ họ Lã biết việc ấy, nhưng chưa dứt khoát quyết định. Lã Lộc nói với người cô là Lâm Quang hầu Lã Tu nhưng Lã Tu biết được mưu đồ đó, không đồng ý.

Cùng lúc đó Giả Thọ từ nước Tề về, lại khuyên Lã Sản mau chóng làm loạn và giục Sản vào cung Vị Ương để làm loạn. Cùng lúc Chu Bột bảo tướng Kỷ Thông cầm cờ tiết giả làm lệnh hoàng đế trao cho mình cầm đầu đạo quân phía bắc rồi ra lệnh cho Lịch Ký và Lưu Yết tới thuyết phục Lã Lộc lần nữa. Lã Lộc nghe theo, trả tướng ấn lại, giao cho Chu Bột cầm quân. Chu Bột nắm được đạo quân phía nam.

Cùng lúc đó Trần Bình hay tin Lã Sản đã làm loạn, sai Chu Hư hầu giúp Chu Bột. Chu Bột lại ra lệnh không cho Lã Sản vào điện và sai Chu Hư hầu đến cung Vị Ương giết Lã Sản, sau đó tiêu diệt toàn bộ họ Lã và đưa Đại vương lên làm hoàng đế, tức Hán Văn Đế. Do sự đề cử của Trần Bình, Văn Đế phong cho Chu Bột làm Hữu thừa tướng nhưng ở địa vị cao nhất, còn Trần Bình làm Tả thừa tướng nhưng chỉ ở ngôi thứ hai.

Nhường chức thừa tướng

Khi Hán Văn Đế bắt đầu quen với việc triều chính, có hỏi Chu Bột và Trần Bình các việc như một năm xét xử ngục hình bao nhiều người, một năm tiền và thóc xuất nhập bao nhiêu nhưng ông đều không biết được, mà Trần Bình ứng đối trôi chảy trước mặt Văn Đế, được vua khen. Khi ra triều, Chu Bột trách Trần Bình sao không chỉ cho mình biết, nhưng lại bị ông ta hỏi vặn: " Ông ở địa vị của mình mà lại không biết chức trách của mình sao? Nếu bệ hạ hỏi số người ăn trộm ăn cướp ở Tràng An thì ông định nói liều sao?". Cuối cùng ông nhận ra mình không bằng Trần Bình, bèn trả ấn thừa tướng về đất Giáng.

Tuy nhiên chỉ qua một năm, đến 178 TCN, Trần Bình qua đời, Chu Bột lại được trở về giữ chức thừa tướng.

Những năm tháng cuối đời

Càng về sau, Hán Văn Đế càng không còn tin tướng Chu Bột. Chỉ một năm sau khi tái đảm nhận chức tướng, Chu Bột lại bị Văn Đế đuổi về ấp phong. Ông đành phải nghe theo, dâng biểu xin từ chức, về ấp Giáng. Chu Bột không cam tâm, lại sợ bị hãm hại và tỏ ra hống hách, khi gặp quận thủ và quận úy đều bảo gia nhân phải đem theo vũ khí. Ít lâu sau có người tố cáo ông có mưu đồ tạo phản. Hán Văn Đế ra lệnh bắt ông về Trường An xét xử. Chu Bột đã già, không thể tự biện hộ, bèn bị nhốt vào ngục. Trong ngục, ông bị bọn ngục lại đối xử tệ bạc. Ông đã phải ngầm lấy 1000 lạng vàng hối lộ cho cai ngục, cai ngục mới bày kế cho ông, bảo con dâu ông là công chúa nhà Hán (em gái Hán Văn Đế, lấy con trai ông là Chu Thắng) làm chứng, rồi xin Bạc Thái hậu miễn xá cho ông. Cuối cùng ông thoát khỏi ngục và được trở về ấp Giáng. Nhưng cũng từ đó ông không được trọng dụng nữa.

Năm 169 TCN, Giáng hầu Chu Bột qua đời, thụy hiệu là Giáng Vũ hầu.

Tính từ khi theo Lưu Bang khởi nghĩa năm 209 TCN đến khi mất, Chu Bột hoạt động 40 năm, không rõ bao nhiêu tuổi. Con trưởng của ông, Chu Thắng (người lấy công chúa nhà Hán) kế tập tước hầu. Được sáu năm, Chu Thắng phạm tội, tình cảm với công chúa cũng đã rạn nứt nên bị phế bỏ tước vị. Ít lâu sau, Hán Văn Đế tiếp tục phong cho con trai thứ của ông là Chu Á Phu, đang làm thái thú Hà Nội làm Điều hầu để kế tục ông. Năm 154 TCN, khi bảy nước khởi loạn, Chu Á Phu được lệnh cầm quân đánh dẹp, nhờ chiến thuật xuất sắc đã nhanh chóng đánh bại được các chư hầu, lập được công cho nhà Hán.

Xem thêm
Hán Cao Tổ
Loạn chư Lã
Trần Bình
Hàn vương Tín
Lư Quán
Hán Văn Đế
Chu Á Phu

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Cao Tổ bản kỉ
Hạng Vũ bản kỉ
Giáng hầu Chu Bột thế gia
Lã hậu bản kỉ
Trần Thừa tướng thế gia
Hiếu Văn bản kỉ
Hán thư, thiên
Cao Hậu kỉ
Trương Trần Vương Chu truyện
 Chu Thiệu Hầu (2003), Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích

Người Giang Tô
Năm sinh không rõ
Mất năm 169 TCN
Tể tướng Trung Quốc
Nhân vật quân sự Tây Hán
Nhân vật chính trị Tây Hán


title: Cksum

text:
cksum là một tiện ích trên các hệ điều hành giống Unix, có chức năng tính giá trị tổng kiểm của một tập tin hay luồng/khối dữ liệu. Lệnh xử lý từng tập tin được truyền qua đối số, hoặc xử lý dữ liệu trong stdin nếu không có tập tin nào được cung cấp.

Lệnh dùng để kiểm tra tính nguyên vẹn của một tập tin. Tuy nhiên, kiểm tra giá trị tổng kiểm không bảo mật: Nó có thể dùng để xác định các lỗi trong truyền dữ liệu, nhưng việc giả mạo một tập tin có cùng giá trị tổng kiểm cũng rất đơn giản. Để đáp ứng nhu cầu bảo mật, người ta thường dùng các lệnh tính tổng kiếm md5 hay sha1 như sha1sum, md5sum.

Tương thích
Lệnh cksum chuẩn trên hầu hết các hệ điều hành giống Unix (bao gồm cả GNU / Linux, * BSD, Mac OS X, và Solaris) sử dụng một thuật toán CRC dựa trên chuẩn kiểm tra khung ethernet và do đó thay đổi theo môi trường, khác với lệnh sum không phụ thuộc điều kiện sử dụng. Trên hệ điều hành Tru64, lệnh cksum trả về một giá trị khác với các hệ điều hành khác, trừ khi biến môi trường CMD_ENV được đặt là "xpg4".

Cú pháp
  cksum [files]

Ví dụ
$ cksum test.txt
4038471504 75 test.txt
$

trong đó "4038471504" là giá trị tổng kiểm, "75" là kích thước của tập tin test.txt.

Với nhiều tập tin
$ cksum file*
723412753 37 filea
2975441213 6 fileb
$

Đọc thêm
 md5sum
 sha1sum

Tham khảo

Thuật toán tổng kiểm
Chương trình Unix chuẩn
Tiện ích Unix SUS2008


title: Động vật lớn

text:
Động vật lớn hay động vật khổng lồ là thuật ngữ chỉ về những loài động vật có kích thước to lớn hay thậm chí là rất lớn (khổng lồ), bao gồm các loài động vật ăn cỏ (như voi) động vật ăn thịt (như hổ) các loài bò sát (cá sấu, rồng Komodo), các loài vật ở biển (cá voi). Kích thước của các loài động vật khổng lồ thông thường được xem xét tương quan với kích thước của con người. Nhiều loài động vật khổng lồ được coi là loài có kích thước to lớn nhất trong họ hàng của chúng. Ngoài ra thuật ngữ này cũng đề cập đến các loài động vật đột biến làm kích thước của chúng trở nên to lớn quá thể so với các cá thể cùng loài.

Một số loài

Nước là môi trường sống của các động vật to lớn nhất. Dài nhất là loài sứa khổng lồ 75 m (bằng 6 chiếc xe buýt nối đuôi nhau), sau đó đến cá voi với chiều dài là 18m, cá sấu, trăn, cá đuối có chiều dài lên đến 8 m. Loài Cá voi xanh Balaenoptera musculus hiện được ghi nhận là động vật còn tồn tại lớn nhất từng được ghi nhận khi có chiều dài 30 mét, cân nặng 177 tấn. Loài động vật nuôi con bằng sữa lớn nhất còn sinh tồn là cá voi xanh. Trên cạn, lớn nhất là Voi bụi rậm châu Phi Loxodonta africana với chiều cao đo được lên tới 3,96 mét, cân nặng hơn 5 tấn.

Động vật Một cung bên không phải thú lớn nhất hiện biết có lẽ thuộc về loài Cotylorhynchus romeri sống ở Bắc Mỹ hồi đầu kỷ Permi. Động vật bò sát lớn nhất hiện còn sống có lẽ là loài Cá sấu cửa sông Crocodylus porosus với chiều dái lên đến 5 mét, cân nặng 450 kg. Loài rắn dài nhất là Trăn gấm Python reticulatus với cá thể được đặt tên Medusa ở Kansas City, Missouri đã liệt kê trong sách kỷ lục Guinness là dài 7,67 mét, cân nặng 158,8 kg. Loài rắn nặng nhất là Eunectes murinus trong Họ Trăn Nam Mỹ Boidae, với cân nặng hơn 200 kg. Đà điểu châu Phi Struthio camelus hiện là loài chim lớn nhất còn sinh tồn, với cân nặng tới 155 kg và chiều cao 2,74 mét ghi nhận cho phân loài Struthio camelus camelus. Danh hiệu loài chim lớn nhất mọi thời đại thuộc về loài trong chi Aepyornis, họ Aepyornithidae, bộ Aepyornithiformes, liên bộ Palaeognathae, phân lớp Neornithes với chiều cao tới 3 mét, cân nặng khoảng 400 kg.

Động vật lưỡng cư. Lưỡng cư lớn nhất còn sống là loài Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc Andrias davidianus với chiều dài tới 1,83 mét và cân nặng 64 kg. Kỷ lục trong Liên lớp Cá xương Osteichthyes thuộc về Mola mola trong Lớp Cá vây tia Actinopterygii với chiều dài 4,2 mét, cân nặng 2,300 kg. Lớp Cá vây thùy Sarcopterygii có loài Latimeria chalumnae với chiều dài lên tới 2 mét, cân nặng 80 kg. Kỷ lục về chiều dài thuộc về Regalecus glesne trong họ Regalecidae, bộ Lampriformes với kỷ lục dài 17 mét. Động vật không xương sống Động vật không xương sống thông thường có trọng lượng nhẹ hơn động vật có xương sống, mặc dù nhiều loài có chiều dài hơn rất nhiều. Động vật thân lỗ. Loài thân lỗ lớn nhất còn sống là Xestospongia muta cao 2,4 mét. Sứa bờm sư tử Cyanea capillata là loài sứa lớn nhất với đường kính lên tới 2,29 mét. xúc tu dài hơn 36 mét. Bipalium kewense thuộc bộ Tricladida, lớp Turbellaria là loài giun dẹp lớn nhất với chiều dài tới 0,6 mét. Loài giun Placentonema gigantissima họ Tetrameridae, bộ Spirurida, lớp Secernentea sống ký sinh trong cá nhà táng có thể dài tới 9 mét. Ngành Giun đốt có loài Microchaetus rappi dài 6,7 mét và nặng 1,5 kg. Động vật da gai Loài da gai nặng nhất là Thromidia gigas lớp sao biển với cân nặng tới 6 kg. Nemertea Loài giun dây giày Lineus longissimus có lẽ là loài động vật dài nhất còn sinh tồn, với chiều dài của một cá thể bắt được năm 1864 lên tới 55 mét. Động vật Chân khớp
Chân khớp nặng nhất là Homarus americanus với cá thể bắt được năm 1977 có cân nặng lên đến 20,14 kg.

Cá voi
Cá voi xanh được xem là động vật lớn nhất trên thế giới sống trong đại dương. Độ dài của một con cá voi xanh trưởng thành có thể là từ 23m đến 30,5m hoặc đến 35 m và nặng khoẳng 130 đến 150 tấn, con nặng nhất có thể lên tới 190.000 kg. Trọng lượng của cá voi xanh có thể tương đương với trọng lượng của 1500 người đàn ông hoặc 24 con voi. Trái tim của cá voi xanh tương đương với một chiếc xe hơi dài hơn 1m và hơn 50 người có thể đứng vừa trên lưỡi của cá voi xanh. Một con voi trưởng thành cũng chỉ tương đương với một con cá voi xanh mới sinh. Cá voi xanh hầu như chỉ ăn những sinh vật nhỏ giống tôm, tép… gọi chung là loài nhuyễn thể. Trong suốt mùa hè, cá voi xanh ăn rất nhiều, số lượng thức ăn được tiêu thụ mỗi ngày đáng kinh ngạc, 3,6 tấn (7,900 pao) hoặc hơn. Điều này có nghĩa nó có thể ăn đến 40 triệu nhuyễn thể một ngày và số calo cần có hàng ngày của một con cá voi xanh trưởng thành trong khoảng 1,5 triệu. Loài cá nhám voi khổng lồ dài 18 m từ đầu tới đuôi và nặng 40.000 kg.

Voi
Voi châu Phi là động vật trên cạn lớn nhất. Một con voi trưởng thành có thể cao tới 4m và dài tới 6m. Nó cũng là động vật cao thứ hai trong số các động vật trên cạn với 4 m chiều dài cả vòi. (hươu cao cổ dẫn đầu với chiều cao 6m). Trọng lượng của một con voi trưởng thành lên tới 7 – 8 tấn, tương đương trọng lượng của 165 người đàn ông. Trong số đó, Voi bụi rậm châu Phi là động vật sống trên mặt đất lớn nhất thế giới. Voi bụi rậm châu Phi trưởng thành nói chung không có kẻ thù tự nhiên do kích thước lớn của nó, nhưng những chú voi con (đặc biệt là lúc mới sinh) dễ bị sư tử và cá sấu tấn công, và thỉnh thoảng cũng bị báo và linh cẩu tấn công. Voi còn nổi tiếng phàm ăn, mỗi ngày một con voi trưởng thành ngốn hết 200 kg cỏ khô, uống hết 200 lít nước.

Hươu cao cổ
Hươu cao cổ là động vật móng guốc có vú ở châu Phi và là động vật sống trên cạn cao nhất trên thế giới. Nó đứng cao 5 – 6 m và có trọng lượng trung bình 1.600 kg đối với con đực và 830 kg đối với con cái. Hươu cao cổ có một chiếc cổ cực kỳ dài, có thể hơn 2 m, chiếm gần một nửa chiều cao của con vật, tổng cộng, con hươu với cái cổ dài nhất cũng chỉ được 6 m. Cổ dài là kết quả của sự không cân đối các đốt sống cổ, chứ không phải từ việc bổ sung thêm các đốt sống.

Hải tượng
Hải tượng miền Nam là động vật ăn thịt lớn nhất hiện nay. Kích thước của giống hải cẩu này cho thấy dị hình lưỡng tính cực đoan, có thể thấy bất kỳ động vật có vú nào, những con đực thường nặng hơn so với con cái 5 – 6 lần. Trong khi những con cái nặng trung bình 400 – 900 kg và dài 2,6 – 3 m, thì các con đực nặng trung bình từ 2.200 đến 4.000 kg và dài 4,5 – 5,8 m. Con đực có kích thước kỷ lục ở Possession Bay, Nam Georgia, vào ngày 28 tháng 2 năm 1913, đo được 6,85 m và ước tính trọng lượng là 5.000 kg. Hải tượng miền Nam lặn nhiều lần, mỗi lần hơn hai mươi phút để săn con mồi – mực và cá – ở độ sâu từ 400 đến 1.000m. Hải cẩu voi chỉ quen ăn động vật biển, còn con người không nằm trong thực đơn của loài vật khổng lồ này. Loài hải cẩu này còn có vòi lớn tương tự như voi, có thể phát ra những tiếng rống điếc tai.

Gấu
Động vật ăn thịt sống trên đất lớn nhất là Gấu trắng Bắc cực, gấu Kodiak – một phân loài của gấu nâu. Vì chúng có kích thước cơ thể tương tự, không xác định được rõ ràng loài nào lớn hơn. Trong cả hai loài, chiều cao vai được đo là hơn 1,6 m và tổng chiều dài là 3,05 m. Trọng lượng gấu bắc cực và nâu nặng nhất được ghi nhận lần lượt là 1.003 kg và 1.135 kg. Hóa thạch loài gấu Arctotherium angustidens được phát hiện ở Nam Mỹ năm 2011 có cân nặng xấp xỉ 1600 kg.

Bò tót
Bò tót hoang Ấn Độ có chiều cao 3 m, là loài bò tót lớn nhất thế giới. Chúng băng qua những cánh rừng và đồng cỏ Ấn Độ, đôi khi tấn công cả vườn tược. Trong số các loài động vật ăn cỏ cỡ lớn, chỉ có voi, tê giác và hươu cao cổ là có thể địch được với loài bò này về chiều cao hay cân nặng. Tuy hiền lành hơn trâu rừng châu Phi nhưng với cân nặng lên tới 1,6 tấn, chúng có khả năng gây chết người. Do nạn săn bắn trái phép và phá hủy môi trường, bò tót hoang Ấn Độ cũng đang nằm trong danh sách bị đe dọa tuyệt chủng.

Cá sấu
Loài bò sát lớn nhất là cá sấu nước mặn với chiều dài: 5m, trọng lượng: 2,1 tấn. Chúng được tìm thấy trong môi trường sống phù hợp từ miền Bắc Australia thông qua khu vực Đông Nam châu Á đến bờ biển phía đông của Ấn Độ. Trọng lượng một con cá sấu nước mặn đực trưởng thành là 409 đến 1.000 kg và chiều dài bình thường là 4,1 – 5,5 m. Tuy nhiên, con đực trưởng thành có thể vượt quá 6 m và cân nặng nhiều hơn so với 1.000 kg. Các giống cá sấu còn tồn tại chỉ đạt hoặc vượt quá 4,8 m. Cá sấu nước mặn là một động vật ăn thịt, có khả năng tấn công gần bất kỳ động vật nào đi vào lãnh thổ của nó, hoặc trong mặt nước hoặc trên đất liền.

Cá

Cá mập voi hay còn được gọi là cá nhám voi là loại cá lớn nhất với chiều dài 13,6m, trọng lượng 24 tấn). Cá đuối gai lớn nhất trong những loài cá đuối sống trên nước ngọt, cá đuối gai độc có tên khoa học là Himantura polylepis cũng là một trong những loài cá lớn nhất thế giới. Các nhà nghiên cứu cho rằng, những cá này chẳng thay đổi gì nhiều trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển kéo dài hàng triệu năm qua. Ở sông Colorado, Bắc Mỹ, cá tuế có kích thước vượt trội với chiều dài 1,8 m và nặng tới 35 kg. Với kích thước lớn, cá tuế ăn những loài cá nhỏ hơn, nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi của môi trường sống và đang trở thành loài động vật cần được bảo tồn.

Goonch là loài cá da trơn khổng lồ, ăn thịt, sống trên các dòng sông chảy siết ở nhiều nước châu Á, đặc biệt là khu vực gềnh thác của những dòng sông bắt nguồn từ dãy Himalaya và nhánh chính trên thượng nguồn sông Mekong. Tuy khá khỏe mạnh và hung hãn nhưng số lượng loài cá này đang giảm mạnh bởi mức độ ô nhiễm ngày càng gia tăng trên các dòng sông. cá Goonch còn gây sự chú ý mạnh mẽ vì bị coi là loài động vật ăn thịt người. Không ít người Ấn Độ tin rằng, xác người cháy dở sau nghi lễ hỏa táng chính là thức ăn của loài cá này. Tuy nhiên, việc tận diệt kèm theo sự thay đổi của môi trường khiến những con cá Goonch không thể phát triển cơ thể tới mức đủ lớn để tấn công con mồi kích thước tương tự con người.

Ở Việt Nam, người dân hai bên sông Kinh Môn, đoạn chảy qua huyện Kim Thành và Kinh Môn, thuộc tỉnh Hải Dương, đều biết đến những câu chuyện huyễn hoặc, nửa thật nửa đồn, về những con cá khổng lồ ở sông. Sông Kinh Môn có nhiều cá lớn, nhưng cá trắm đen nặng vài tạ khó kiếm vì thường chúng chỉ đến vài chục kg. Những con trắm đen nặng đến 40–50 kg, cực kỳ khó bắt. Trắm đen thường ẩn ở những vũng sâu, hoặc nó đào ổ dưới lòng sông, nên lưới vét kéo qua chỉ lướt trên mặt bùn, không vét cá vào được. Cũng có khi, quây lưới được, nhưng nó phóng một cái thì lưới nào cũng toạc. Cá trắm đen nặng vài chục kg, thậm chí đến ngót tạ, thì có thể có. Chuyện cá trắm đen khổng lồ ở Việt Nam là có thật đã có những con cá trắm đen nặng 60–70 kg, thậm chí ngót tạ, bắt được ở Việt Nam, tuy nhiên, cá trắm đen nặng vài tạ thì chưa từng thấy.

Người ta đồn có con cá lớn, to như con trâu, cứ quẫy uỳnh oàng ở đó suốt ngày, thi thoảng ngóc đầu thên thở phì phì, ở chỗ cống, có một “ông cá Thần” nặng mấy tạ, to như tàu ngầm, cứ lừ đừ dưới sông. Khi biển Đông hình thành bão, hoặc mây đen vần vũ, thì nó lại thò lên khỏi mặt sông cái đầu đen sì, khổng lồ, như thể mũi của tàu ngầm ở đoạn sông có cống, nó đã ở khúc sông Kinh Môn nhiều năm qua, “cụ cá Thần” này hiển linh trong thân thể một con trắm đen khổng lồ. Mỗi lần cá khổng lồ vào ăn, thì cả một khoảng sông mênh mông đục ngàu, sủi bọt trắng xóa. Con cá trắm đen, có cái đầu to bằng vành lốp ô tô, phải 2 người ôm cái vòng đầu nó không hết. Con trắm đen nhô hẳn đầu lên, thở phì một cái, bắn cả nước lên thuyền, nó mở cái mắt to như miệng chén, cú ngụp của nó, tạo ra sóng mạnh, ít nhất con cá đó phải nặng 3 tạ đến 5 tạ, con trăm đen phải to bằng thùng phi.

Tại một hồ câu khu vực Phùng (Cầu Diễn, Hà Nội), đã câu được con Cá trắm đen nặng gần 27 kg. Con cá khổng lồ dài hơn một mét này có vẩy to gần bằng miệng chén, hàm răng đều tăm tắp mỗi chiếc to bằng ngón tay. Sau 3 tiếng cấu, phao từ từ chìm xuống, khi giật lên phát hiện là cá trắm đen đã dính lưỡi. Sau 45 phút dòng kéo làm cho con cá khổng lồ này mệt, cần thủ đã chiến thắng và lôi được nó lên bờ. Con cá này dài hơn 1 mét, có hàng trăm chiếc vẩy to bằng miệng chén, còn hàm răng thì đều tăm tắp, trắng phau, chiếc nào chiếc nấy to bằng ngón tay. Vẩy cá được so sánh với chiếc bật lửa zippo, còn răng cá được so sánh với chiếc USB

Hồ Tây từng tồn tại rất nhiều trắm đen khổng lồ nhưng thỉnh thoảng có trắm đen ở Hồ Tây nặng tới hai ba chục kg,trưng bày một tiêu bản cá trắm đen nặng tới 46 kg. Giống cá trắm đen rất khôn, thấy động là rúc xuống bùn, nằm im trong ổ, hoặc dựa vào những vật cản. Khi những con trắm đen cùng các loài cá khác được đưa lên bờ, lập tức có một đội ngũ công nhân dùng dao, rìu bổ đầu lấy trung khu thần kinh chỉ đạo bộ máy sinh dục trong não cá. Thứ này được chuyển đến những trại cá giống trên khắp cả nước để chiết xuất thuốc kích thích, tiêm vào những con cá chửa để chúng đẻ được. Con “quái vật” khủng nhất tóm được ở Hồ Tây vào năm 1988, là một con trắm đen lớn chưa từng có, nặng tới 90 kg, tương đương một con lợn siêu nạc. Con trắm đen nặng 90 kg là kỷ lục của Hồ Tây. Có con 2,5 tạ ở Việt Trìkhông có chiếc cân nào chịu được con trắm đen khổng lồ nàydùng thước đo thì thấy nó dài hơn 3m, ước chừng nặng trên 2,5 tạ.Có lẽ, đây là con trắm đen lớn nhất từ trước đến nay, không những ở Việt Nam mà không chừng lớn nhất thế giới.

Chim
Đà điểu châu Phi là loài chim lớn nhất với chiều cao: 2,1 m, trọng lượng: 156 kg. Loài chim biển lớn nhất hành tinh chính là chim hải âu. Trong số 21 loài hải âu trên khắp thế giới, lớn nhất là hải âu du mục, với sải cánh tới 3,5 m và cân nặng tới 13 kg. Loài chim vua của biển cả lợi dụng khối lượng cơ thể lớn để tạo đà đẩy đôi cánh, giúp chúng bay được rất xa và có thể đạt kỉ lục bay 6,000 km trong vòng 12 ngày. Đây là loài chim ăn đêm, thức ăn chính là mực và cá bơi sát mặt nước. Không một loài chim nào trên thế giới có sải cánh dài hơn hải âu du mục.

Khác
Động vật lưỡng cư so với các loại khác thì nhỏ hơn khá nhiều nhưng loài lưỡng cư lớn nhất là kỳ nhông của Trung Quốc với chiều dài: 1,83m, trọng lượng 64 kg mặc dù nó hiếm khi đạt đến kích thước này. Loài vật này sống trong các dòng suối trên núi đá và hồ ở Trung Quốc. Loài mực quái vật khổng lồ từng được nhắc đến trong thần thoại Hy Lạp nhưng trên thực tế, chúng từng được phát hiện tại Tân Ban Nha. Chiều dài đo của con mực này lên đến 9m và chúng nặng 180 kg. Đây là loài động vật không xương sống lớn nhất thế giới. Ếch Goliath ở vùng đầm lầy Tây-Trung Phi nặng tới 3 kg và có kích cỡ của một chú chó con. Thực đơn của loài ếch lớn nhất thế giới này không phải sâu bọ mà là rùa non. Ếch Goliath chỉ có duy nhất một đối thủ không nặng ký bằng, đó là loài ễnh ương châu Mỹ ăn thịt chim non. Trăn đá châu Phi là loài rắn lớn nhất ở lục địa đen với kích thước, khối lượng khổng lồ và đôi khi người ta mổ bụng chúng còn thấy cả xác người. Mỗi năm, có hàng trăm trường hợp ghi nhận loài trăn đá tấn công người và cũng có không ít vụ chúng nuốt chửng những đứa trẻ, thậm chí là người trưởng thành. Ngoài ra, tê giác và hà mã cũng có cân nặng đáng kể, 3.000 kg mỗi con.

Côn trùng
Các loài côn trùng như ong khổng lồ châu Á khi phát triển có thể dài đến 5 cm và vết cắn của nó khoảng 6mm. Độc tính của nó có thể gây suy thận. Với độ dài cánh lên đến 17 cm và nặng gấp 3 lần một con chuột trưởng thành, loài dế weta được mệnh danh là loài côn trùng lớn nhất thế giới. Nó được phát hiện vào năm 2011 tại Little Barrier Island, New Zealand. Rết khổng lồ có thể phát triển chiều dài lên đến 45,7 cm và có thể hạ gục một chú chuột nhỏ một cách dễ dàng. Có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ năm 2005, một con rết có chiều dài khoảng 25 cm đã được phát hiện tại một căn hộ ở phía Bắc Luân Đôn. Mặc dù nó có nọc độc nhưng không thể gây tử vong với con người, thậm chí còn được sử dụng để chữa bệnh như đau đầu, thậm chí là cả bệnh ung thư tại một số nơi trên thế giới. Loài ruồi trâu này có thể phát triển với chiều dài lên đến 3 cm được tìm thấy ở phía Tây Hampshire. Được biết, chúng có thể cắn con người và gây đau như là bị dao cắt.

Hình

Chú thích

Kích thước động vật
Tuyệt chủng
Động vật học


title: Hội Đồng bào Thân ái

text:
Hội đồng bào Thân ái (tiếng Pháp: La Fraternité des Compatriotes) là một hiệp hội do luật sư Phan Văn Trường thành lập vào năm 1912 tại Pháp. Đây là tổ chức đầu tiên của người Việt tại Pháp.

Lịch sử
Vào đầu thế kỷ 20 thời Pháp thuộc, một số người Việt sang đến Pháp dưới dạng sinh viên hay thợ thuyền trong đó giới sinh viên, vì sống xa gia đình, muốn tìm cách liên lạc và tương trợ nhau. Nhân buổi họp ở trường Parangon, Paris, ngày 18 Tháng Giêng năm 1912, họ đề nghị lập hội ái hữu sinh viên An Nam tại Pháp (Association amicale des etudiants Annamites en France). Có người cho ý kiến đặt tên cho hội là Ái hữu Sinh viên, Ái hữu Đông Dương, Hội Tương tế (Société de secours mutuels Indochinoise)...

Phan Văn Trường bấy giờ đang làm phụ giảng ở Trường Ngôn ngữ Đông phương nhận việc soạn nội quy cùng các điều khoản đã chọn tên là Hội Thân ái (La Fraternité) và gửi đơn lên Bộ thuộc địa của Pháp lấy giấy phép. Bùi Kỷ sinh viên Trường Thuộc địa lãnh chân làm thư ký, Khánh Ký làm thủ quỹ và Phan Văn Trường làm chủ tịch. Phan Châu Trinh cũng tham gia cùng lãnh đạo cộng đồng người Việt ở Pháp.

Hoạt động của Hội tức khắc bị chính quyền Pháp nghi ngờ. Toàn quyền là Albert Sarraut liền báo cho Bộ Thuộc địa để làm áp lực khiến Phan Văn Trường bị thôi việc ở Trường Ngôn ngữ Đông phương.

Mùa xuân năm 1913 khi Việt Nam Quang phục Hội cho nổ bom ở Hà Nội giết hai sĩ quan Pháp, chính quyền Liên bang Đông Dương cho là Hội Thân ái có tay liên lạc với các tổ chức chống Pháp trong nước và gài mầm mống tư tưởng cách mạng trong giới sinh viên nên càng thúc bách tìm cách triệt hạ. Anh của Phan Văn Trường là Phan Tuấn Phong cùng người con trai là Phan Trắc Cư bị mật thám bắt. Phan Trọng Kiên, em Phan Văn Trường, cũng bị kết án và cả ba bị đày sang Tân Đảo.

Cuối năm 1914 thì Phan Văn Trường cùng Phan Châu Trinh bị bắt giam. Hội đồng bào Thân ái sau đó giải tán vì mất lãnh đạo.

Chú thích
Thụy Khuê. Nhân văn Giai phẩm và vấn đề Nguyễ Ái Quốc. Falls Church, VA: Tiếng Quê hương, 2012. Trang 479-487.

Tham khảo

Người Pháp gốc Việt