title: Lãnh thổ Indiana

text:
Lãnh thổ Indiana (tiếng Anh: Indiana Territory) từng là một Lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 4 tháng 7 năm 1800 cho đến 7 tháng 11 năm 1816 khi phần phía nam của lãnh thổ được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Indiana.

Lãnh thổ Indiana được thành lập theo một đạo luật tổ chức của Quốc hội Hoa Kỳ và được tổng thống John Adams ký thành luật vào ngày 7 tháng 5 năm 1800, có hiệu lực vào ngày 4 tháng 7 năm đó. Đây là lãnh thổ mới đầu tiên được thành lập từ đất đai của Lãnh thổ Tây Bắc, một lãnh thổ được tổ chức vào năm 1787 theo Sắc lệnh Tây Bắc. Ban đầu lãnh thổ rộng khoảng  nhưng bị giảm diện tích đến hai lần khi nó được phân chia thêm thành các lãnh thổ mới.

Lãnh thổ này thoạt đầu do William Henry Harrison coi quản. Ông là người lo việc thương thuyết với các bộ lạc bản địa Mỹ để mở rộng các phần đất lớn của lãnh thổ cho người định cư da trắng. Năm 1810, một chính quyền dân cử được thành lập khi lãnh thổ tiếp tục tăng dân số, phát triển hệ thống đường sá căn bản, hệ thống giáo dục và chính quyền. Vào lúc Chiến tranh Tecumseh bùng nổ, lãnh thổ nằm ngay tại tuyến đầu của cuộc chiến. Harrison lãnh đạo một lực lượng quân sự đối đầu mở màng cho trận Tippecanoe, và sau đó là cuộc xâm nhập Canada trong cuộc Chiến tranh 1812. Thomas Posey được bổ nhiệm cho chức vụ thống đốc bỏ trống nhưng đảng đối lập, do nghị sĩ Jonathan Jennings lãnh đạo, thống trị mọi công việc của lãnh thổ trong những năm còn lại của lãnh thổ và bắt đầu làm áp lực đòi được phép trở thành tiểu bang. Tháng 6 năm 1816, đại hội hiến pháp được tổ chức và chính quyền tiểu bang được thành lập. Lãnh thổ bị giải thể ngày 7 tháng 11 năm 1816 sau khi quốc hội thông qua một đạo luật cho phép thành lập tiểu bang Indiana.

Các ranh giới ban đầu của lãnh thổ
Địa giới của Lãnh thổ Indiana gồm có khu vực đất thuộc Lãnh thổ Tây Bắc nằm về phía tây đường phân định chạy từ bờ sông đối diện cửa sông Kentucky ở đông bắc cho đến Fort Recovery, và từ đó đi về hướng bắc dọc theo một đường phân định trong khoảng kinh tuyến 83 độ 45 phút Tây. Ban đầu lãnh thổ gồm có phần lớn tiểu bang Indiana ngày nay và tất cả các tiểu bang Illinois và Wisconsin ngày nay cũng như một số mảnh của ba tiểu bang khác ngày nay: một phần của Minnesota ở phía đông sông Mississippi, gần như toàn bộ Bán đảo Thượng và phân nửa phía tây của Bán đảo Hạ của Michigan, và sau hết là một dải đất hẹp của Ohio nằm ở phía bắc và phía tây Fort Recovery. Phần đất cuối vừa kể thuộc tiểu bang Ohio khi nó được phép gia nhập liên bang vào năm 1803. Cùng thời gian năm 1803, ranh giới đông nam bị dời từ điểm đối diện sông Kentucky đến cửa sông Great Miami. Phần phía đông của Michigan được đưa vào Lãnh thổ Indiana vào lúc đó. Diện tích của Lãnh thổ Indiana giảm thiểu vào năm 1805 khi thành lập Lãnh thổ Michigan, và năm 1809 khi thành lập Lãnh thổ Illinois.

Chính quyền

Các thống đốc

Lập pháp

Khi Lãnh thổ Indiana được thành lập, không có luật lệ nào cho phép thành lập một chính quyền dân cử. Quốc hội Hoa Kỳ cho phép tổng thống Hoa Kỳ quyền lực bổ nhiệm một tòa án chung để phục vụ trong vai trò ngành lập pháp và tư pháp của chính quyền lãnh thổ. Tòa án có năm thành viên và tổng thống có nhiệm vụ chọn ra một thành viên để làm thống đốc lãnh thổ. Đây vẫn là hình thức chính quyền lãnh thổ cho đến năm 1805 khi quốc hội cho phép lãnh thổ quyền hợp thức hóa chủ nghĩa nô lệ nếu họ chọn. Để làm vậy, quốc hội bãi bỏ quyền lực lập pháp của tòa án, và chỉ để lại cho tòa án quyền lực tư pháp nhưng thống đốc vẫn phải được tổng thống bổ nhiệm. Việc thành lập một hội đồng lập pháp mới được chấp thuận và mỗi quận trong lãnh thổ được phép bầu ra một đại diện cho mỗi quận. Hội đồng này có quyền thông qua luật lệ nhưng tất cả phải được thống đốc lãnh thổ chấp thuận trước khi chúng có hiệu lực.

Năm 1809, bộ phận lập pháp lại bị quốc hội thay đổi thành một bộ phận lưỡng viện. Một hạ viện được thành lập với số đại biểu được phân chia theo tỉ lệ dân số. Sau đó hạ viện sẽ chọn ra 10 ứng viên để tổng thống qua lời đề nghị của thống đốc sẽ chọn ra 5 người còn lại để thành lập một hội đồng. Hội đồng này phục vụ trong vai trò thượng viện của ngành lập pháp lãnh thổ. Từ đó, cơ cấu lập pháp này vẫn không thay đổi trong khoảng thời gian tồn tại còn lại của lãnh thổ.

Đại biểu Quốc hội Hoa Kỳ
Đại biểu quốc hội của Lãnh thổ Indiana được bầu chung trong một cuộc bầu cử toàn lãnh thổ. Đại biểu này tham dự quốc hội với quyền tranh luận, giới thiệu luật, và phục vụ trong các ủy ban nhưng không có quyền biểu quyết đối với các dự luật.

Các viên chức cao cấp khác
Chính phủ liên bang Hoa Kỳ trả lương thống đốc, lập pháp, và hội đồng tư pháp nhưng không cấp quỹ cho bất cứ chức vụ nào khác trong chính quyền lãnh thổ, Đầu tiên, lãnh thổ có rất hạn chế thu nhập và không thể trả lương cho một chính quyền rộng lớn. Khi dân số gia tăng, nguồn thu nhập phát triển, vì vậy độ lớn và phạm vi chính quyền với các chức vụ mới được thành lập vào các thời kỳ khác nhau. Nguồn thu nhập chính yếu của lãnh thổ là từ bán đất liên bang. Lãnh thổ thu về 3% giá trị tiền thu được sau mỗi làn bán đất. Thuế bất động sản và các cuộc trao đổi thương mại với người bản địa Mỹ cũng góp một số tiền thu nhập nhỏ hơn.

Trưởng lãnh thổ vụ

Thanh tra

Trưởng ngân khố

Tổng biện lý

Lịch sử

Bối cảnh

Lãnh thổ Tây Bắc được Quốc hội Hợp bang thành lập ngày 13 tháng 7 năm 1787. Lãnh thổ này bao gồm tất cả vùng đất nằm giữa Appalachia và sông Mississippi, Ngũ Đại Hồ và sông Ohio. Lãnh thổ đơn độc này sau này trở các tiểu bang Ohio, Michigan, Indiana, Illinois, Wisconsin, và đông Minnesota. Đạo luật Lãnh thổ Tây Bắc đưa tất cả lãnh thổ mới thu được vào được khảo sát theo Sắt lệnh Đất đai 1785 để Hoa Kỳ phát triển trong tương lai. Đạo luật này cũng tạo ra một cơ quan hành chính để trông coi lãnh thổ.

Vào lúc lãnh thổ được thành lập, chỉ có 3 khu định cư của người Mỹ tại khu vực mà sau này trở thành Lãnh thổ Indiana, đó là Vincennes, Kaskaskia và Clark's Grant. Tổng dân số khoảng dưới 5 ngàn người châu Âu. Dân số người bản địa Mỹ được ước tính vào khoảng gần 20 ngàn người nhưng có thể lên đến 75 ngàn người.

Năm 1785, Chiến tranh Bản địa Tây Bắc bắt đầu. Trong cố gắng kết thúc cuộc nổi dậy của người bản địa, thị trấn Kekionga của người Miami bị tướng Josiah Harmar và thống đốc Lãnh thổ Tây Bắc là Arthur St. Clair tấn công nhưng thất bại. Sự bại trận của thống đốc Clair là một cuộc bại trận tệ hại nhất của Lục quân Hoa Kỳ trong lịch sử chống người bản địa Mỹ. Cuộc bại trận đưa đến việc bổ nhiệm tướng "Mad Anthony" Wayne. Ông tổ chức đội quân Lê Dương Hoa Kỳ và đánh bại lực lượng người bản địa Mỹ tại trận Fallen Timbers năm 1794. Năm 1795, Hiệp ước Greenville được ký kết với kết quả phần phía đông Indiana được cắt cho Hoa Kỳ. Doanh trại Miamis tại Kekionga bị Hoa Kỳ chiếm đóng và được xây dựng thành đồn Wayne. Xứ Miami hùng mạnh về sau tự coi mình là đồng minh với Hoa Kỳ sau hiệp ước.

Thành lập

Ngày 4 tháng 7 năm 1800, Lãnh thổ Indiana được thành lập từ Lãnh thổ Tây Bắc để chuẩn bị cho việc Ohio trở thành tiểu bang. Thủ phủ của lãnh thổ mới là Vincennes, một trạm mậu dịch củ của Pháp và là một trong số khu định cư duy nhất của người da trắng tại lãnh thổ to lớn này. Cái tên Indiana có nghĩa "Đất đai của người bản địa Mỹ" và ám chỉ sự thật rằng phần lớn vùng đất này ở phía bắc sông Ohio vẫn do người bản địa Mỹ sinh sống lúc đó. Ở phía nam của con sông, Kentucky từng là một vùng đất săn bắn truyền thống của các bộ lạc Tây Bắc và bộ lạc khác. Những người định cư xưa nhất tại Kentucky chỉ bờ bắc con sông là đất đai của người bản địa Mỹ. Năm 1768, một số thuộc địa mua phần đất của người Iroquois tuyên bố chủ quyền tại vùng tây bắc và thiết lập Công ty Đất đai Bản địa Mỹ để giữ tuyên bố chủ quyền. Đây là cách sử dụng từ Indiana được ghi nhận đầu tiên. Việc tuyên bố chủ quyền đất đai bị Virginia tranh chấp. Kết quả là tuyên bố chủ quyền của công ty bị bác bỏ trong một vụ xử của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ vào năm 1798. Hai năm sau đó, Quốc hội Hoa Kỳ sử dụng tên của công ty và dùng nó như tên cho lãnh thổ mới lập.

Lãnh thổ Indiana bắt đầu có ba quận: St. Clair (một phần của Illinois ngày nay, nằm ở bên kia sông đối diện St Louis và ở phía nam sông Illinois), Randolph (một phần của Illinois ngày nay, ở phía nam Quận St. Clair), và Knox (Indiana ngày nay, một số phần đất thuộc Illinois, Michigan và Wisconsin ngày nay). Cũng có một khu vực tương ứng gần bằng miền bắc Illinois, phần lớn Wisconsin, góc đông bắc của Minnesota, và phần phía tây của bán đảo thượng của Michigan.

Thống đốc lãnh thổ đầu tiên là William Henry Harrison. Quận Harrison được đặt tên để vinh danh ông. Ông được quốc gia biết đến trong nhiệm kỳ thống đốc vì là một vị anh hùng của trận Tippecanoe. Sau này ông trở thành tổng thống thứ chín của Hoa Kỳ. Harrison làm thống đốc từ ngày 13 tháng 5 năm 1800 đến ngày 28 tháng 12 năm 1812. Harrison không đến lãnh thổ để làm thống đốc mãi cho đến tháng 1 năm 1801. John Gibson, trưởng lãnh thổ vụ, phục vụ trong vai trò quyền thống đốc từ khi lãnh thổ được thành lập cho đến khi Harrison đến nhận chức. Thống đốc cai quản lãnh thổ với sự trợ lực của một ban gồm ba thẩm phán của tòa án tổng quát. Tòa án phục vụ trong vai trò của cơ quan tư pháp và lập pháp cao nhất tại lãnh thổ. Các thành viên của tòa án này do thống đốc bổ nhiệm.

Trong vai trò một thống đốc lãnh thổ, giai đoạn đầu tiên theo như được ghi trong Sắc lệnh Tây Bắc, Harrison có quyền lực mở rộng tại lãnh thổ mới trong đó có quyền bổ nhiệm tất cả các viên chức chính quyền lãnh thổ cũng như đại hội đồng lãnh thổ, quyền ra lệnh chia lãnh thổ thành các địa khu. Harrison năng nổ mở rộng lãnh thổ vì sự nghiệp chính trị của ông có liên hệ mật thiết với việc Indianna vươn lên để trở thành một tiểu bang. Năm 1803 tổng thống Hoa Kỳ Thomas Jefferson cho phép Harrison thương thuyết và thu xếp các hiệp ước với các bộ lạc người bản địa Mỹ tại lãnh thổ. Harrison trông coi việc ký kết 13 hiệp ước, mua hơn  đất đai từ các lãnh tụ người bản địa Mỹ. Trong số đất đai này là phần lớn miền nam tiểu bang Indiana ngày nay.

Hiệp ước Vincennes là hiệp ước đầu tiên mà Harrison thương thuyết khi có quyền lực mới của mình. Năm 1803 ông mời các lãnh tụ của các bộ lạc địa phương đến Vincennes để ký một hiệp ước công nhận quyền làm chủ vùng đất Vincennes của người Mỹ. Khu vực này trước đó bị George Rogers Clark chiếm được từ Pháp trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Mỹ. Hiệp ước Grouseland năm 1805 giúp Hoa Kỳ lấy thêm được tất cả tây nam Indiana. Tuy nhiên căng thẳng gia tăng tại vùng biên cương và gần như đến lúc bùng nổ sau khi Hiệp ước Fort Wayne đầy tranh cãi được ký kết vào năm 1809. Trong hiệp ước này, Harrison mua trên  đất đai của người bản địa Mỹ tại miền trung Indiana và miền đông Illinois.

Sự sẵn có đất rẻ giúp cho dân số lãnh thổ tăng nhanh với hàng ngàn người định cư mới tìm đến vùng lãnh thổ này mỗi năm. Các khu định cư lớn bắt đầu mọc lên quanh vùng Ngũ Đại Hồ, sông Ohio, sông Wabash, và sông Mississippi. Tuy nhiên, phần lớn vùng nội địa vẫn do các bộ lạc người bản địa sinh sống và không được định cư.

Địa khu Louisiana

Từ ngày 1 tháng 10 năm 1804 cho đến 4 tháng 7 năm 1805, quyền hành pháp của Địa khu Louisiana được tạm thời giao cho thống đốc và các thẩm phán của Lãnh thổ để trông coi các vùng đất vừa mới mua được. Theo các điều khoản của đạo luật thành lập chính quyền tạm thời, thống đốc và các thẩm phán của Lãnh thổ Indiana theo dự trù sẽ họp mặt mỗi năm hai lần tại St. Louis, Missouri. Cư dân của địa khu mới phản đối nhiều điều khoản của chính phủ Hoa Kỳ mới. Thí dụ như họ phản đối việc sử dụng thông luật thay luật dân sự. Ngày 4 tháng 7 năm 1805, Địa khu Louisiana có hiệu lực được tổ chức thành một khu hành chính riêng biệt với tên gọi là Lãnh thổ Louisiana.

Một trong số các sự kiện nổi bật nhất trong thời kỳ này là Hiệp ước St. Louis mà theo đó bộ lạc Sac và bộ lạc Fox nhượng lại đông bắc Missouri, miền bắc Illinois và miền nam Wisconsin cho Hoa Kỳ. Oán thù vì hiệp ước này nên các bộ lạc đã đứng theo phe Vương quốc Anh trong Chiến tranh 1812 bằng các cuộc đột kích dọc theo sông Missouri, Ohio và Mississippi cũng như họ đã gây ra cuộc Chiến tranh Black Hawk năm 1832.

Chính trị

Năm 1803, Harrison bắt đầu vận động hành lang tại Quốc hội Hoa Kỳ để bãi bỏ Điều khoản 6 trong Sắc lệnh Tây Bắc, nghiêm cấm chủ nghĩa nô lệ tại Lãnh thổ Tây Bắc nguyên thủy. Mục đích của cuộc vận động bãi bỏ điều khoản là để hợp pháp hóa chủ nghĩa nô lệ tại Lãnh thổ Indiana. Ông tuyên bố việc hợp pháp hóa chủ nghĩa nô lệ là cần thiết để giúp vùng này thêm hấp dẫn đối với người định cư và sau đó là giúp lãnh thổ dễ sống hơn về mặt kinh tế. Lãnh thổ được phép có đại biểu trong Quốc hội Hoa Kỳ vào năm 1805, và nhân vật ủng hộ chủ nghĩa nô lệ Benjamin Parke trở thành đại biểu đầu tiên của lãnh thổ tại quốc hội. Parke dùng vị thế của mình để được Quốc hội ủng hộ cuộc vận động hành lang của Harrison. Kết quả là Điều khoản 6 trong Sắc lệnh Tây Bắc bị đình chỉ trong 10 năm. Các lãnh thổ bị ràng buộc bởi sắc lệnh cũng được phép hợp pháp hóa chủ nghĩa nô lệ. Cũng qua cùng đạo luật đó, Quốc hội Hoa Kỳ bãi bỏ quyền lực hành pháp của toàn án tổng quát và lập ra một hội đồng lập pháp do dân chúng bầu lên.

Những cố gắng của Harrison đã gây ra sự bực bội không nhỏ trong số nhiều người theo giáo phái Quakers định cư ở phía đông lãnh thổ. Họ đáp trả bằng cách thành lập một đảng phái chống chủ nghĩa nô lệ. Trong cuộc bầu cử năm 1805, Davis Floyd của Quận Clark là đại biểu duy nhất chống chủ nghĩa nô lệ được bầu vào hội đồng lập pháp. Các dự luật của Harrison nhằm hợp pháp hóa chủ nghĩa nô lệ bị ngăn cản bởi các đại biểu từ Quận St. Clair. Họ từ chối hợp pháp hóa chủ nghĩa nô lệ trừ khi Harrison ủng hộ thỉnh cầu của họ thành lập một lãnh thổ riêng biệt mà Harrison chống đối. Năm 1809, dân định cư của Quận St. Clair thỉnh cầu Quốc hội Hoa Kỳ thành lập một lãnh thổ riêng biệt. Mặc dù Harrison không chấp thuận nhưng Lãnh thổ Illinois vẫn được thành lập. Cùng năm đó, Quốc hội Hoa Kỳ cho phép Lãnh thổ Indiana quyền bầu ra một hạ viện lãnh thổ. Harrison thấy mình bị đối đầu với ngành lập pháp khi đảng chống chủ nghĩa nô lệ giành được quyền lực trong cuộc bầu cử năm đó. Họ lập tức bãi bỏ nhiều trong số các kế hoạch của ông về vấn đề nô lệ.

Thủ phủ lãnh thổ vẫn nằm tại Vincennes trong 13 năm, Sau khi lãnh thổ được tái tổ chức năm 1809 và Lãnh thổ Illinois được tách ra, Vincennes lúc đó nằm trên rìa viễn tây của Lãnh thổ Indiana. Vì lý do nằm xa ở phía tây nên lập pháp lãnh thổ lập kế hoạch di chuyển thủ phủ đến một nơi gần trung tâm dân số hơn. Madison, Jeffersonville, và Corydon cạnh tranh nhau để trở thành thủ phủ mới. Harrison muốn chọn Corydon, một thị trấn ông thành lập và đặt tên trước đó và cũng là nơi ông làm chủ một địa sản. Tòa nhà thủ phủ mới được xây xong năm 1813 và chính quyền nhanh chóng dời về Corydon sau khi Chiến tranh 1812 bùng nổ vì sợ một cuộc tấn công vào Vincennes.

Chiến tranh Tecumseh

Một phong trào phản kháng của người bản địa Mỹ chống lại sự bành trướng của Hoa Kỳ đã bắt đầu phát triển quanh hai anh em thuộc bộ lạc Shawnee là Tecumseh và Tenskwatawa (nhà tiên tri). Phong trào này được biết với tên gọi là Chiến tranh Tecumseh. Tenskwatawa thuyết phục các bộ lạc người bản địa rằng họ sẽ được bảo vệ bởi đấng siêu nhiên vĩ đại và họ sẽ không bị tổn thương nào nếu họ nổi lên chống lại người da trắng. Ông khuyến khích sự phản kháng bằng cách bảo các bộ lạc rằng chỉ nên trả phân nửa những gì họ thiếu những người buôn bán da trắng và từ bỏ tất cả những kiểu cách gì của người da trắng, thí dụ như quần áo, rượu whiskey, và súng. Năm 1810, Tecumseh cùng với khoảng 400 chiến binh vũ trang di hành đến Vincennes. Tại đây ông đối mặt Harrison và đòi hủy bỏ Hiệp ước Fort Wayne. Mặc dù Harrison từ chối hủy bỏ hiệp ước nhưng các chiến binh bản địa bỏ đi một cách hòa bình. Tuy nhiên, Tecumseh rất giận dữ và đe dọa trả đũa. Sau cuộc gặp mặt đó, Tecumseh đi gặp nhiều bộ lạc trong vùng với hy vọng thành lập một liên minh để đánh người Mỹ.

Năm 1811, trong lúc Tecumseh vẫn còn ở xa, Harrison được bộ trưởng chiến tranh là William Eustis cho phép hành quân chống lại liên minh thù địch để biểu dương lực lượng. Harrison cùng với một đơn vị gồm một ngàn quân di chuyển lên phía bắc trong một nỗ lực đe dọa bộ lạc Shawnee làm hòa. Mưu đồ này bị thất bại và các bộ lạc mở một cuộc tấn công chóp nhoáng vào quân của Harrison vào sáng sớm ngày 6 tháng 11. Trận đánh này được biết với tên gọi trận Tippecanoe. Cuối cùng Harrison giành được chiến thắng lừng danh của mình tại Prophetstown, gần sông Wabash và sông Tippecanoe. Harrison được tuyên dương công khai là một anh hùng quốc gia mặc dù sự thật rằng quân số của ông đông hơn quân của các bộ lạc và chịu nhiều tổn thất về nhân mạng hơn. Trận đánh mang đến cho ông danh tiếng tầm cỡ quốc gia và biệt danh "Old Tippecanoe". Chiến thắng này mở rộng vùng trung tâm Indiana cho định cư và cho phép người định cư di chuyển xa hơn một cách an toàn bên ngoài vành đai phía nam của tiểu bang.

Chiến tranh 1812
Chiến tranh giữa Tecumseh và Harrison nhập vào cuộc Chiến tranh 1812 khi liên minh bản địa Mỹ liên kết đồng minh với lực lượng Anh tại Canada. Tháng 5 năm 1812, một cuộc họp tất cả các lãnh tụ bộ lạc trong vùng được tổ chức trong làng Mississinewa của bộ lạc Miami do tù trưởng Little Turtle chủ trì. Đa số bộ lạc quyết định giữ trung lập trong suốt cuộc xung đột và bác bỏ các kế hoạch nổi loạn tiếp tục của Tecumseh. Tuy bị nhiều bộ lạc bỏ rơi nhưng Tecumseh vẫn tiếp tục lãnh đạo lực lượng yếu dần của mình chống người Mỹ, và di chuyển xa hơn về phía bắc là nơi ông có thể nhận được sự hậu thuẫn từ quân đội Anh. Những người theo ông còn lại phía sau vẫn tiếp tục đột kích vùng quê và lâm chiến trong trận bao vây đồn Harrison. Đây là chiến thắng trên bộ đầu tiên của Lục quân Hoa Kỳ trong suốt cuộc chiến. John Gibson phục vụ trong vai trò quyền thống đốc trong suốt thời gian Chiến tranh 1812 trong khi Harrison lãnh đạo quân đội. Sau khi Harrison được thay thế vào tháng 6 năm 1812, Gibson tiếp tục làm quyền thống đốc cho đến khi thống đốc mới Thomas Posey đến nhận nhiệm sở vào tháng 5 năm 1813.

Vô số các trận đánh khác xảy ra trong tiểu bang Indiana hiện đại gồm có trận vây đồn Wayne, vụ thảm sát Pigeon Roost và trận Mississinewa. Phần đông người bản địa Mỹ vẫn thụ động trong suốt cuộc chiến, nhưng có nhiều vụ đụng độ giữa người định cư và các bộ lạc dẫn đến cái chết của hàng trăm người trong lãnh thổ. Hiệp ước Ghent, được ký kết năm 1814, kết thúc chiến tranh và làm cho người định cư Mỹ bớt lo âu vỉ mối đe dọa của người Anh gần đó và đồng minh bản địa của họ.

Trở thành tiểu bang

Năm 1812, Jonathan Jennings đánh bại ứng cử viên do Harrison chọn lựa và trở thành đại biểu của lãnh thổ tại Quốc hội Hoa Kỳ. Jennings sử dụng vị thế của mình để tìm cách tăng tốc đường trở thành tiểu bang cho Indiana bằng cách giới thiệu dự luật cho phép Indiana trở thành tiểu bang mặc dù dân số của toàn lãnh thổ khi đó dưới 25 ngàn người. Jennings làm điều này ngược lại ý muốn của thống đốc sắp nhậm chức là Thomas Posey. Có bất đồng được ghi nhận giữa hai người về đề tài này. Không có hành động nào được đưa ra để thảo luận về dự luật này vì Chiến tranh 1812 bùng nổ.

Thomas Posey được bổ nhiệm làm thống đốc lãnh thổ vào ngày 3 tháng 3 năm 1813, và phục vụ cho đến khi thống đốc tiểu bang đầu tiên tuyên thệ nhậm chức vào ngày 7 tháng 11 năm 1816.

Tháng 2 năm 1815, Hạ viện Hoa Kỳ bắt đầu tranh luận về việc cho phép Lãnh thổ Indiana trở thành tiểu bang. Đầu năm 1816, lãnh thổ chấp thuận một cuộc điều tra dân số và Pennington được giao trọng trách làm tổng thanh tra cho cuộc điều tra dân số. Dân số lãnh thổ được tìm thấy là 63.897 người, như vậy trên ngưỡng cần có để một lãnh thổ trở thành tiểu bang như đã được nói đến trong Sắc lệnh Tây Bắc. Ngày 13 tháng 5 năm 1816, đạo luật thực thi được thông qua và lãnh thổ được phép thành lập một chính quyền tiểu bang nhưng phải được Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận. Đại hội hiến pháp họp tại Corydon vào năm 1816. Hiến pháp đầu tiên của tiểu bang được thảo xong ngày 10 tháng 6 và các cuộc bầu cử được tổ chức vào tháng 8 để tìm người cho các chức vụ của chính quyền tiểu bang mới. Tháng 11 năm đó, Hiến pháp được Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận và chính quyền lãnh thổ bị bãi bỏ, kết thúc sự tồn tại của Lãnh thổ Indiana và thay nó bằng tiểu bang Indiana.

Tưởng niệm
Lãnh thổ Indiana được tưởng niệm bằng một buổi lễ hàng năm ở Corydon tại địa điểm trung tâm quanh tòa nhà quốc hội lãnh thổ. Buổi lễ gồm có các diễn viên trong trang phục thời kỳ đó, tham gia diễn lại các sự kiện quá khứ và đóng vai như một số người định cư nổi tiếng xưa của Indiana. Các buổi lễ tưởng niệm khác cũng xảy ra tại Vincennes và Madison. Lịch sử thời kỳ này cũng được ghi trên các bia mốc và tượng đài lịch sử được dựng khắp cựu lãnh thổ.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Lãnh thổ của Hoa Kỳ mà từ đó Lãnh thổ Indiana được thành lập:
Lãnh thổ Tây Bắc Sông Ohio, 1787–1803
Lãnh thổ của Hoa Kỳ dưới sự quản lý của Lãnh thổ Indiana:
Địa khu Louisiana, 1804–1805
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm đất đai trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Indiana:
Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
Lãnh thổ Illinois, 1809–1818
Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm đất đai trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Indiana:
Tiểu bang Indiana, 1816
Tiểu bang Illinois, 1818
Tiểu bang Michigan, 1837
Tiểu bang Wisconsin, 1848
Tiểu bang Minnesota, 1858
Chiến tranh 1812

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài
The Indiana Historian – Indiana Territory , PDF, retrieved 2008-05-16
Act creating Indiana Territory , retrieved 2008-05-16
Other acts concerning the Indiana Territory

Indiana
Indiana
Indiana
Hoa Kỳ năm 1800


title: Chūshingura: Hana no Maki, Yuki no Maki

text:
Chūshingura Hana-no-maki Yuki-no-maki là bộ phim lấy cảm hứng từ sự kiện Akō năm Genroku trong lịch sử Nhật Bản, khi các gia thần của chúa Asano Takumi-no-kami Naganori tập kích vào dinh thự Kira Kōzuke-no-suke Yoshinaka vào rạng sáng ngày 15 tháng 12 năm Genroku thứ 15 (1703). Sau đệ nhị Thế chiến, nước Nhật bại trận và chịu sự chiếm đóng, quản lý của lực lượng GHQ và các thể loại văn hóa phẩm thuộc dòng Jidaigeki đều bị cấm tiệt. Đề tài Chūshingura, vốn là chuyện báo thù, được xem là thứ nguy hại đối với nền dân chủ Tây phương đang hình thành lúc đó và hoàn toàn bị cấm đoán, một phần lớn là do người Mỹ lo sợ Chūshingura có thể kích động lại tinh thần ái quốc cực đoan của người Nhật bấy giờ.

Hana-no-maki Yuki-no-maki là bộ phim Chūshingura đầu tiên được phép giữ đúng tên Chūshingura sau khi giải trừ chế độ chiếm đóng của GHQ. Bộ phim này từng được chiếu trên đài truyền hình Việt Nam vào thập niên 90 của thế kỷ trước và thu được nhiều cảm tình của khán giả. Chūshingura luôn là đề tài hấp dẫn đối với điện ảnh Nhật Bản. Vì quy mô nhân vật lớn nên số lượng Diễn viên có tên tuổi quy tụ trong những bộ phim này cũng rất đông. Đối với các nam tài tử Nhật Bản, tất cả đều cho rằng nếu một lần được diễn vai Ōishi Kura-no-suke trong Chūshingura thì đó là vinh dự và là dấu son trong cuộc đời diễn xuất của họ.

Nội dung

Chūshingura Hana-no-maki Yuki-no-maki bám sát câu chuyện về 47 lãng sĩ thành Akō sau sự kiện năm Genroku nọ, ngoài ra còn triển khai thêm những mẫu chuyện ngoài lề dựa vào lưu truyền trong dân gian, như võ sĩ xứ Satsuma là Murakami Kenki mắng nhiếc Kura-no-suke vì không lo báo thù cho chủ mà chỉ biết vùi đầu vào tửu sắc, câu chuyện về Tawaraboshi Gemba ,....
Bộ phim đã xây dựng khá tốt hình tượng Ōishi Kura-no-suke, một kẻ anh hùng trong số các anh hùng. Hành động của kẻ anh hùng thật sự thì người đời không thể biết trước. Cổ kim, kẻ anh hùng đều khiến người ta khâm phục và sợ hãi ở một khía cạnh nào đó, thì lại chỉ trích phê phán ở những khía cạnh khác. Chuyện Yêu Ly giết cả vợ con chỉ để tìm cách giết công tử Khánh Kỵ đặng báo thù cho chủ, chuyện Dự Nhượng hủy hoại thân thể mình để tìm cách báo thù cho chủ, chuyện Nhiếp Chính hành thích bạo chúa xong tự rạch nát mặt mình để không ai nhận ra, khỏi liên lụy tới chị gái ở nhà. Và Ōishi Kura-no-suke cũng là một kẻ như thế. Hành động của kẻ anh hùng luôn khó tin, khó nghĩ, khó làm.

Giải thích tên gọi
Chūshingura là tên gọi chung để chỉ sự kiện 47 lãng sĩ Akō báo thù cho chủ vào niên hiệu Genroku giữa thời Edo. Hana no maki (hoa quyển) Yuki no maki (tuyết quyển) là ý đồ của nhà sản xuất phim, và cũng là tên hai phần trong bộ phim. Phần đầu của bộ phim xảy ra vào đầu năm Genroku thứ 14, khi Asano Naganori hành thích Kira Yoshinaka giữa mùa hoa anh đào nở rộ (hoa quyển). Phần thứ hai của bộ phim chủ yếu tập trung miêu tả 47 lãng sĩ dưới sự chỉ đạo của Ōishi Yoshio tấn công vào dinh Kira vào cuối năm Genroku thứ 15 trong tiết trời lạnh giá (tuyết quyển).

Biên tập

 Đạo diễn: Inagaki Hiroshi
 Chế tác: Fujimoto Sanezumi, Tanaka Tomoyuki, Inagaki Hiroshi
 Kịch bản: Yasumi Toshio
 Quay phim: Yamada Kazuo
 Âm nhạc: Ifukibe Akira

Diễn viên

 Matsumoto Kōshirō vai Ōishi Kura-no-suke
 Kayama Yūzō vai Asano Takumi-no-kami
 Mihashi Tatsuya vai Horibe Yasubei
 Takarada Akira vai Takada Gumbei
 Natsuki Yōsuke vai Okano Kin-emon
 Satō Makoto vai Fuwa Kazu-emon
 Ichikawa En-ō vai Ōishi Matsu-no-jō
 Nakamura Kichi-emon vai Sugano Sampei
 Ichikawa Some Gorō vai Yatō Kanenori
 Katō Daisuke vai Terazaka Kichi-emon
 Ichikawa Chūsha vai Kira Kōzuke-no-suke
 Kawazu Sei-zaburō vai Yoshida Chūzaemon
 Shimura Takashi vai Chisaka Hyōbu
 Mifune Toshirō vai Tawaraboshi Gemba
 Hara Setsuko vai Riku
 Kubo Akira vai Date Muneharu
 Ehara Tatsuyoshi vai Asano Daigaku
 Tachikawa Hiroshi vai Uesugi Tsunanori
 Ko-izumi Hiroshi vai Ōtaka Tadao
 Morihige Hisaya vai chủ quán trọ
 Furankii Sakai vai thợ mộc Heigorō
 Ikeuchi Junko vai hầu nữ quán trà
 Nakajima Sonomi vai hầu nữ quán rượu
 Hoshi Yuriko vai em gái thợ mộc Heigorō

Đề tài liên quan
Chūshingura
sự kiện Akō năm Genroku
Ōishi Yoshio
Asano Naganori

Cước chú

Liên kết ngoài
 Chūshingura Hana-no-maki Yuki-no-maki trên KINENOTE
 Chūshingura Hana-no-maki Yuki-no-maki trên AllMovie
 Chūshingura Hana-no-maki Yuki-no-maki trên IMdb

Phim Nhật Bản
Jidaigeki
Phim cổ trang Nhật Bản
Phim Samurai
Phim năm 1962


title: Eugen Ludwig Hannibal von Delitz

text:
Eugen Ludwig Hannibal von Delitz (31 tháng 1 năm 1820 tại Berlin – 22 tháng 3 năm 1888 tại Potsdam) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được thăng đến cấp Thiếu tướng. Ông từng tham gia cuộc Chiến tranh Bảy tuần chống Áo năm 1866 và cuộc chiến tranh chống Pháp vào các năm 1870 – 1871.

Tiểu sử

Thân thế
Eugen sinh vào tháng 1 năm 1820, là con trai của Ferdinand Eugen von Delitz (3 tháng 9 năm 1787 tại Temnik, Kreis Saatzig – 15 tháng 10 năm 1855 tại Neuruppin) với vợ của ông này là Adelheid, nhũ danh Vogel von Falckenstein (8 tháng 12 năm 1799 tại Breslau – 23 tháng 8 năm 1880 tại Neuruppin). Cha của ông là một Đại tá đã về hưu của Trung đoàn Bộ binh số 21.

Sự nghiệp quân sự
Thời trẻ, Delitz học Trung học Chính quy (Gymnasium) tại Stargard ở Hinterpommern (Đông Pommern), tiếp theo đó ông học trường Trung học Chính quy Kölln tại Berlin. Đến ngày 1 tháng 4 năm 1839, ông gia nhập Tiểu đoàn Bắn súng trường Cận vệ của quân đội Phổ với vai trò là lính tình nguyện một năm (Einjährig-Freiwilliger). Năm sau (1840), ông được phong cấp hàm Thiếu úy trong Trung đoàn Phóng lựu Hoàng đế Franz. Ba năm sau (1843), ông được chỉ định vào Tiểu đoàn Trừ bị Cận vệ Tổng hợp. Năm 1844, ông đi thực tập ở Xưởng đại bác Potsdam trong vòng 5 tháng. Theo yêu cầu của bản thân, ông được giải ngũ khỏi lực lượng thường trực vào năm 1847 và chuyển sang Tiểu đoàn II (Lissa) Trung đoàn Dân quân Cận vệ 3. Năm sau (1848), ông chiến đấu trong chiến dịch chống Đan Mạch. Tiếp theo đó, ông được điều vào Tiểu đoàn II (Koblenz) Trung đoàn Dân quân Cận vệ 4 kể từ tháng 5 năm 1845 đến tháng 9 năm 1849. Trong năm 1849, ông tham gia trấn áp cuộc nổi dậy ở Baden, chiến đấu trong các trận đánh ở Kirchheim-Bolanden, Neudorf và Kuppenheim.

Do tài năng phác thảo mà Delitz để thể hiện khi ông vẽ phác họa các chiến địa, ông được bổ nhiệm vào các cơ quan Đo đạc Địa hình ở Eilenburg và Lützen vào năm 1849. Ba năm sau, ông được thăng quân hàm Trung úy vào ngày 11 tháng 5 năm 1852. Tháng 3 năm 1853, ông được chỉ định vào cơ quan Đo đạc Địa hình ở Querfurt. Hai tháng sau, ông lại chuyển sang Cơ quan Đo đạc địa hình tại Berlin vào tháng 10. Sau khi được thăng chức Đại úy vào ngày 10 tháng 3 năm 1855, ông được điều đến viện thiếu sinh quân ở Berlin vào ngày 1 tháng 5 năm 1855 để làm giảng viên tại đây trong vòng một năm. Vào ngày 15 tháng 8 năm 1859, ông được đổi sang bộ phận Dân quân Cận vệ của Tiểu đoàn Dân quân Hamm. Bốn năm sau, ông được lên cấp bậc Thiếu tá và lãnh chức Chỉ huy trưởng Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ 2 Hoàng đế Franz vào ngày 10 tháng 2 năm 1863.

Trong cuộc Chiến tranh Bảy tuần chống Áo, ông tham gia chiến đấu trong các trận đánh ở Soor và Alt Rognitz vào ngày 28 tháng 6, cùng với trận Königgrätz vào ngày 3 tháng 7. Ngày 20 tháng 9 năm 1866, ông được trao tặng Huân chương Vương miện hạng III đính kèm Thanh gươm. Vào cuối năm 1866, ông được thăng chức Thượng tá. Mùa hè năm 1869, ông trở thành Đại tá và Chỉ huy trưởng Trung đoàn Bộ binh 15.

Trong chiến dịch đánh Pháp vào các năm 1870 – 1871, ông đã tham chiến trong các trận đánh ở Colombey ngày 14 tháng 8 (Thập tự Sắt hạng II) và Gravelotte-St. Privat ngày 18 tháng 8, cùng với cuộc vây hãm Metz và các trận đánh lẻ tẻ ở Jussy, Mercy le Haut, Marrac, Marnay, Bryens và Vorges. Vào tháng 3 năm 1871, ông được tặng thưởng Huân chương Thập tự Sắt hạng I.

Bảy tháng sau, Delitz nhậm chức Thống lĩnh Minden tại Westfalen vào tháng 10. Đến năm 1873, ông lên cấp hàm Thiếu tướng. Vào ngày 12 tháng 12 năm 1874, ông giải ngũ, đồng thời được tặng thưởng Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II kèm theo Bó sồi.

Vào tháng 12 năm 1882, Delitz là thành viên Hội đồng Quản trị của tổ chức Quốc gia tri ân (tiếng Đức: Nationaldanks) dành cho thương binh, và giữ cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị cho cố Thiếu tướngc Freiherr von Eberstein. Ông từ trần ở Potsdam vào tháng 3 năm 1888.

Gia đình
Vào ngày 29 tháng 6 năm 1845, Delitz thành hôn với Luise Schöning (5 thang 1 năm 1826 tại Berlin – 25 tháng 5 năm 1902 ở Bad Grund tại Oberharz) ở Sakrow. Cuộc hôn nhân đã đem lại cho họ hai người con trai. Người con trưởng là Thiếu úy quân đội Phổ, đã bị thương trong trận đánh ở Le Bourget và mất tại một bệnh viện dã chiến ở Pháp do hậu quả của vết thương vào năm 1870. Người con thứ hai, sinh vào ngày 23 tháng 9 năm 1855, từng là Thiếu úy trong Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ 2, sau này ông định cư ở Chile.

Eugen von Delitz là cháu trai của Berend Ludwig von Delitz.

Tham khảo
 Kurt Priesdorff: Soldatisches Führertum. Band 9. Hanseatische Verlagsanstalt Hamburg. o.J. S. 204–205.

Tham khảo

Tướng Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II
Người nhận Huân chương Vương miện Phổ hạng III
Tướng Đức


title: Nghệ Tông

text:
Nghệ Tông (chữ Hán: 藝宗) là miếu hiệu của một số vua chúa Việt Nam.

Danh sách
 Trần Nghệ Tông Trần Phủ (1370 - 1372)

Xem thêm
 Thần Tông
 Thần Tổ
 Cao Tông
 Duệ Tông

Miếu hiệu


title: John Marshall Hamilton

text:
Không nên nhầm lẫn với John M. Hamilton (1855–1916)

John Marshall Hamilton (sinh ngày 28 tháng 5 năm 1847 – mất ngày 22 tháng 9 năm 1905) là Thống đốc thứ 18 của bang Illinois nhiệm kỳ từ năm 1883 đến 1885. Sinh ra ở Quận Union, Ohio, Hamilton đã quan tâm đến chính trị khi ông còn rất trẻ.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Ohio Wesleyan, ông bắt đầu học luật và được nhận vào làm ở một quán bar. Là một luật sư khá nổi tiếng ở Bloomington, Illinois, Hamilton được bầu vào Thượng viện Illinois vào năm 1876 và làm việc tại đó cho đến năm 1881, khi ông được bầu làm Phó Thống đốc Illinois. Khi Shelby Moore Cullom từ chức sau cuộc bầu cử vào Thượng viện Hoa Kỳ, Hamilton đã trở thành Thống đốc Illinois. Ông đã dành phần đời còn lại của mình để làm luật sư ở Chicago. Mãi đến năm 1905 thì ông qua đời và được chôn cất tại nghĩa trang Oak Woods.

Chú thích

Sinh năm 1847
Mất năm 1905
Thống đốc Illinois
Luật sư Illinois


title: Caimaninae

text:
Caimaninae hay còn gọi là cá sấu Caiman là một phân họ cá sấu phân bố ở Trung và Nam Mỹ, đặc biệt là tại vùng rừng Nam Mỹ. Họ cá sấu có 5 đại diện trong chi Caiman, các loài này khác với cá sấu thực sự bởi thiếu một vách ngăn giữa các xương mũi, và giáp bụng được cấu tạo bởi các xương vảy chồng chéo, mỗi xương này được tạo thành hai cặp được liên kết nhau bằng một khâu. Một số tác giả lại chia chi này thành 3, gồm Paleosuchus và Caiman đen thành Melanosuchus. Caiman có xu hướng nhanh nhẹn hơn các loài giống cá sấu trong môi trường của chúng, và có răng dài hơn, bén hơn cá sấu thực sự.

Tổng quan
Loài lớn nhất gần tuyệt chủng là Melanosuchus niger, hay Caiman đen của sông Amazon. Caiman đen dài đến 5 m, kỷ lục lớn nhất dài 5,79 m. Caiman đen và cá sấu Mỹ là các thành viên duy nhất trong họ Cá sấu thể hiện những mối đe dọa đối với con người. Mặc dù Caiman không được nghiên cứu sâu, các nhà khoa học đã học được rằng chu kỳ giao phối của chúng liên quan đến các chu kỳ mưa và mực nước sông, điều này tạo cơ hội sống sót cho con cái của chúng. Cá sấu Caiman là chúng là con mồi ưa thích của báo đốm, loài báo này rất thích ăn thịt cá sấu.

Thông thường với kích thước nhỏ, cá sấu Caiman nói chung không được coi là một mối nguy hiểm nghiêm trọng cho con người, những con cá sấu nhỏ hơn được coi là không có khả năng giết chết một người. Tuy nhiên, ngay cả những loài nhỏ nhất có thể gây ra vết cắn đau đớn cần phải khâu nếu bị cắn mạnh. Ngoài ra, một đứa trẻ nhỏ có thể có kích thước tương tự như con mồi của một số loài cá sấu mà không có khả năng săn những người trưởng thành. Bên cạnh đó, cá sấu caiman đen cũng là những loài gây nguy hiểm cho con người. Năm 2010, nhà sinh học Deise Nishimura đã bị mất một chân khi chiến đấu với một con cá sấu caiman đen sau 8 tháng con vật này trốn dưới thuyền của bà. Loài cá sấu này có thể dài tới 6m, hộp sọ của nó lớn và nặng hơn cá sấu sông Nile và là động vật ăn thịt đáng gờm trong các vùng sông nước Amazon. Về cơ bản chúng như các vị vua của dòng sông, chúng ăn gần như mọi thứ bao gồm những con cá Piranha, khỉ, cá rô, hươu, nai, trăn Nam Mỹ, chúng hoàn toàn có thể tấn công con người.

Phân loài
 Phân họ Caimaninae
 Chi †Centenariosuchus
 Chi †Culebrasuchus
 Chi †Eocaiman
 Chi †Globidentosuchus
 Chi Paleosuchus
 Paleosuchus palpebrosus,
 Paleosuchus trigonatus,
 Chi †Purussaurus
 Chi †Mourasuchus
 Chi †Necrosuchus
 Chi †Orthogenysuchus
 Chi †Tsoabichi
 Nhánh Jacarea
 Chi Caiman
 Caiman yacare, Cá sấu Caiman Yacare
 Caiman crocodilus
 Caiman caiman apaporiensis, Rio Apaporis Caiman
 Caiman caiman fuscus, Cá sấu Caiman nâu
 †Caiman lutescens
 †Caiman venezuelensis
 Caiman latirostris
 Chi Melanosuchus
 †Melanosuchus fisheri
 Melanosuchus niger, Cá sấu Caiman đen

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Cá sấu mõm ngắn


title: Bad Blood (album của Bastille)

text:
Bad Blood là album phòng thu đầu tay của ban nhạc alternative rock Anh Bastille. Nó được phát hành vào ngày 04 tháng 3 năm 2013 tại Vương quốc Anh, và ngày 03 Tháng Chín năm 2013 tại Hoa Kỳ, với các đĩa đơn "Overjoyed", "Bad Blood", "Flaws", "Pompeii", "Laura Palmer", "Things We Lost in the Fire". Album được thu âm tại London và sản xuất bởi ca sĩ chính, Dan Smith, và Mark Crew.

Kỷ lục đứng vị trí số một trên bảng xếp hạng UK Albums và đã được chứng nhận đĩa bạch kim tại Vương quốc Anh. Nó cũng đã được xếp hạng trên Billboard 200 Mỹ, cũng như ở một số nước khác.

Một phiên bản mở rộng của album mang tên All This Bad Blood, được phát hành vào 25 tháng 11 năm 2013, và đĩa đơn "Of the Night".

Tiếp nhận phê bình

Bad Blood nhận được đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc. Ở Metacritic, lấy tiêu chuẩn là 100 điểm dựa trên sự đánh giá của các chuyên gia hàng đầu, album nhận được 58 điểm, dựa trên 12 đánh giá.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng và chứng nhận

Bảng xếp hạng hàng tuần

Chứng nhận

Tham khảo

Album năm 2013
Album của Virgin Records
Album đầu tay năm 2013
Album của Universal Music Group


title: Lãnh thổ Illinois

text:
Lãnh thổ Illinois (tiếng Anh: Territory of Illinois) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức, tồn tại từ ngày 1 tháng 3 năm 1809 cho đến ngày 3 tháng 12 năm 1818 khi phần phía nam của lãnh thổ được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Illinois. Khu này trước đó từng được biết với tên gọi "Xứ Illinois" trong khi người Pháp cai trị, trước hết là một phần của Canada thuộc Pháp và sau đó là một phần của Louisiana thuộc Pháp. Vương quốc Anh giành được vùng này bằng Hiệp định Paris năm 1763, đánh dấu kết thúc Chiến tranh người bản địa Mỹ và Pháp. Trong thời Chiến tranh Cách mạng Mỹ, đại tá George Rogers Clark chiếm toàn bộ Xứ Illinois cho Virginia. Virginia thiết lập "Quận Illinois" để thực hiện việc cai trị trên danh nghĩa khu vực này. Virginia sau đó nhượng lại gần như toàn bộ đất đại ở phía bắc sông Ohio cho chính phủ liên bang Hoa Kỳ để xoa dịu sự phản đối của các tiểu bang không giáp biển. Khu vực này trở thành một phần của Lãnh thổ Tây Bắc thuộc Hoa Kỳ (từ ngày 13 tháng 7 năm 1787 cho đến 4 tháng 7 năm 1800), và sau đó trở thành một phần của Lãnh thổ Indiana khi Ohio chuẩn bị trở thành một tiểu bang. Ngày 3 tháng 2 năm 1809, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua luật thành lập Lãnh thổ Illinois sau khi quốc hội nhận được thỉnh cầu của các cư dân tại các khu vực viễn tây phàn nàn về những khó khăn khi tham gia vào các vấn đề lãnh thổ tại Indiana.

Ranh giới lãnh thổ
Lãnh thổ Illinois ban đầu gồm có đất đai mà sau này trở thành các tiểu bang Illinois, Wisconsin, phần phía đông của Minnesota, và phần phía tây bán đảo thượng của Michigan. Khi Illinois chuẩn bị trở thành một tiểu bang, khu vực còn lại của lãnh thổ được nhập vào Lãnh thổ Michigan.

Các ranh giới ban đầu của lãnh thổ được xác định như sau:
"...tất cả phần đất của Lãnh thổ Indiana nằm ở phía tây sông Wabash, và đường phân giới trực tiếp được vẽ từ sông Wabash như đã nói đến và Post Vincennes, đi về hướng bắc đến đường biên giới giữa Hoa Kỳ và Canada..."

Kaskaskia là thủ phủ lãnh thổ. Điều tra dân số năm 1810 cho thấy lãnh thổ có dân số là 12.282 người.

Các trưởng lãnh thổ vụ
Các trưởng lãnh thổ vụ của Lãnh thổ Illinois:
Nathaniel Pope (1809–1816)
Joseph Phillips (1816–1818)

Giải thể
Năm 1818, phân nửa lãnh thổ ở phía nam được phép gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang Illinois. Phần nữa phía bắc trở thành một phần của Lãnh thổ Michigan.

Xem thêm
Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
Lịch sử Illinois
Xứ Illinois
Công ty Illinois-Wabash
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Chiến tranh 1812

Tham khảo

Liên kết ngoài

Các nguồn chính yếu
 Act dividing Indiana Territory, 1809
An Act to enable the people of the Illinois Territory to form a constitution and state government, and for the admission of such state into the Union on an equal footing with the original states (ngày 18 tháng 4 năm 1818)
Resolution declaring the admission of the state of Illinois into the Union (ngày 3 tháng 12 năm 1818)

Các nguồn thứ cấp
Solon J. Buck: Illinois in 1818
Animated Map: Boundaries of the United States and the Several States

Illinois
Illinois
Illinois


title: Làng Greenwich

text:
Làng Greenwich,
thường được người địa phương gọi đơn giản là "Làng", là một khu cư trú rộng lớn ở bờ tây của Hạ Manhattan tại thành phố New York, Bang New York. Phần lớn quận này là nơi định cư của những gia đình thuộc tầng lớp trung lưu cao (upper middle class). Tuy vậy, Làng Greenwich được biết đến từ cuối thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20 như là nơi trú ẩn của các nghệ sĩ, thiên đường của chủ nghĩa Bohemian phóng khoáng, và là nơi khai sinh của cả phong trào phản văn hóa của thập niên 1960 lẫn thế hệ Beat ở Bờ Đông. Chính những thứ đem đến đặc điểm hấp dẫn ban đầu cho cộng đồng này sau đó đã đóng góp cho sự chỉnh trang đô thị và thương mại hóa nơi đây. Tên của làng này đã được Anh hóa từ tên tiếng Hà Lan Groenwijck, nghĩa là "Quận Xanh", thành Greenwich, tên một khu tự quản Luân Đôn, khu Greenwich.

Vị trí

Khu dân cư này được bao bọc bởi đường Broadway về phía đông, sông Hudson về phía tây, phố Houston về phía nam, phố 14 về phía bắc, và gần như nằm tại trung tâm của quảng trường Washington và Đại học New York. Các khu lân cận xung quanh nó là East Village và NoHo ở phía đông, SoHo ở phía nam, và Chelsea ở phía bắc. East Village từng được xem là một phần của Lower East Side và không bao giờ có dính dáng đến Làng Greenwich.

Tham khảo
Giải thích ghi chú

Chú thích

Làng Greenwich
Thế hệ Beat


title: CJ Entertainment

text:
CJ E&M Film Division (CJ E&M Pictures), trước đây là CJ Entertainment (), là một công ty giải trí của Hàn Quốc tham gia vào các lĩnh vực triển lãm, sản xuất, đầu tư, phân phối phim. Đây là công ty giải trí lớn nhất ở Hàn Quốc và là một công ty con của tập đoàn CJ.

Lịch sử
Đầu năm 1995, Cheil Jedang đầu tư vào công ty phim mới nổi DreamWorks SKG, và vào tháng 6 cùng năm đó, Cheil Jedang thành lập bộ phận dịch vụ giải trí của riêng mình. Tên của bộ phận được thay đổi thành CJ Entertainment vào tháng 9 năm sau, bộ phim đầu tiên họ phân phối là "Secrets and Lies". Để nâng cao vị thế của họ trong ngành công nghiệp, CJ Entertainment xây dựng rạp chiếu phim đầu tiên của Hàn Quốc: CGV Gangbyeon 11, khai mạc vào tháng 4 năm 1998.

Tầm quan trọng của CJ Entertainment trong ngành công nghiệp điện ảnh Hàn Quốc đã tăng trưởng trong năm 1997-1998 khi quốc gia bị vướng vào cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Nhiều công ty điện ảnh nhỏ phải đóng cửa, CJ Entertainment đã làm nên nhiều thành công với bộ phim "Shiri" (1999). Sự thành công của các bộ phim giúp công ty phát triển thành một trong hai công ty điện ảnh lớn nhất trong nước. Gần đây CJ Entertainment đã mở rộng sang các lĩnh vực khác của ngành công nghiệp giải trí, bao gồm cả Internet và truyền hình cáp.

Bắt đầu từ năm 2007, CJ Entertainment là nhà phân phối tại Hàn Quốc cho các bộ phim của Paramount Pictures (bao gồm cả các phim của DreamWorks được mua lại bởi Paramount). CJ đã được phát hành các phim của DreamWorks gần một thập kỷ, công ty chiếm thị phần cao nhất trong các nhà phân phối với 27,8%.

Trong năm 2010, CJ Entertainment được sáp nhập với CJ Media, Mnet Media, On Media và CJ Internet để lập thành công ty giải trí và truyền thông CJ E & M, trực thuộc tập đoàn CJ.

Vào tháng 7 năm 2018, công ty mẹ của CJ Entertainment là CJ E&M đã sáp nhập vào công ty mới CJ ENM.

Xem thêm
Điện ảnh Triều Tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Vetulicolia

text:
Vetulicolia là một ngành tuyệt chủng bao gồm một vài sinh vật kỷ Cambri. Cơ thể của chúng bao gồm hai phần; phần trước của chúng to tướng và được bịt bằng một cái "miệng" lớn và một hàng năm vật tròn mỗi bên đã được giải thích là mang - hoặc ít nhất là lỗ hở trong vùng lân cận của họng. Phần sau của chúng bao gồm bảy đoạn.

Phân loại
Ngành Vetulicolia
Chi Shenzianyuloma
S. yunnanense
Lớp Vetulicolida
Bộ Vetulicolata
Họ Vetulicolidae
Chi VetulicolaVetulicola rectangulataVetulicola cuneataVetulicola gangtoucunensisVetulicola monileVetulicola longbaoshanensisChi OoedigeraO. peeliHọ Beidazooidae
Chi BeidazoonBeidazoon venustum (synonym = Bullivetula variola)
Họ Didazoonidae
Chi NesonektrisN. aldridgeiChi DidazoonDidazoon haoaeChi PomatrumPomatrum ventralisChi YuyuanozoonY.magnificissmiaLớp Banffozoa
Chi SkeemellaS. clavudaHọ Banffiidae
Chi BanffiaBanffia constrictaBanffia episomaLớp Heteromorphida
Họ Heteromorphidae
Chi HeteromorphusHeteromorphus longicaudatus (synonym=Banffia confusa'')
"Form A" (unnamed species)

Hệ sinh thái và lối sống
Từ hình dáng bề ngoài giống như con nòng nọc, đôi là hình chiếc lá hoặc hình mái chèo và nhiều cấu trúc cơ thể sắp xếp khác nhau, người ta cho rằng tất cả các loài trong ngành Vetulicolia được phát hiện cho đến nay đều là những động vật bơi lội dành nhiều thời gian, nếu không muốn nói là tất cả , sống trong cột nước. Một số nhóm, như Chi Vetulicola, được sắp xếp hợp lý hơn (hoàn chỉnh với keels bụng) so với các nhóm khác, chẳng hạn như họ Didazoonidae giống nòng nọc.

Bởi vì tất cả loài Vetulicolia có miệng không có đặc điểm để cầm, nên người ta tự suy luận ra rằng chúng không phải là động vật ăn thịt. Vì các khe mang của chúng, nhiều nhà nghiên cứu coi Vetulicolia là động vật phù du. Các lớp trầm tích tụ trong ruột của các hóa thạch của chúng đã khiến một số người cho rằng chúng là nguồn thức ăn. Điều này bị tranh cãi, vì những thức ăn có xu hướng có ruột thẳng, trong khi chân sau của các loài Vetulicolia có hình xoắn ốc. Chúng tích cực bơi từ vùng đáy biển này sang vùng đáy biển khác, đồng thời bổ sung dinh dưỡng bằng cách ăn lọc.

Phân loại học và tiến hoá
Như được đề xuất ban đầu, ngành bao gồm Didazoonidae (Didazoon, Pomatrum và Xidazoon) và Vetulicolidae (Vetulicola và Banffia). Các nhóm khác có thể liên quan bao gồm Yunnozoan.

Vị trí phân loại của các loài Vetulicolia vẫn còn tranh cãi. Một nhà nghiên cứu đã lập luận rằng Vetulicolia có thể đại diện cho một nhánh bên xuất hiện sớm của các động vật trong liên ngành Deuterostomia, và điều này ngủ ý rằng sự phân đoạn ở Cephalochordata và Vertebrata có thể bắt nguồn từ tổ tiên chung của Protostomia và Deuterostomia. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã miêu tả Skeemella từ Giữa Kỷ Cambri của Utah coi nó có mối quan hệ với Vetulicolia, nhưng cũng có các đặc điểm của Arthropoda, giờ đó đó gây nhầm lẫn việc gán Vetulicolia với Deuterostomia.

Dominguez & Jefferies đã lập luận, dựa trên phân tích hình thái học, rằng Vetulicolia (và theo ngụ ý, các loài Vetulicolia khác) là một loài Urochordata, và có lẽ một loài ấu trùng thuộc nhóm thân. Một số người đặt câu hỏi về mối liên quan giữa Tunicata với Larvacean (một lớp của phân ngành Sống đuôi), vì không có bằng chứng về sự phân khúc ở ở Tunicata, ấu trùng hoặc trưởng thành, có thể so sánh với sự phân đoạn ở Vetulicolia, rằng hậu môn của các loài Tunicata nằm trong tâm nhĩ, trong khi hậu môn của loài Vetulicolia nằm ở đầu cuối của đầu đuôi, và có lẽ quan trọng nhất: không có ống siphon toàn phần, hoặc cấu trúc tương tự được thấy ở các Vetulicolia. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây đã xác nhận một vị trí với Tunicata đối với Vetulicolia.

Đơn ngành của Deuterostomia không được ủng hộ mạnh mẽ. Nếu các Deuterostomia lại cận ngành, các khí hậu có thể có ở tổ tiên chung của các loài động vật Bilateria và Vetulicolia có thể là động vật miệng nguyên sinh nhóm thân giữa các khe hầu của hầu họng của tổ tiên. Nếu đúng như vậy, banffia có vẻ như không có khe hầu họng, có thể liên quan chặt chẽ hơn đến Protostomia nhóm- đỉnh hơn các nhóm khác.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách các loài của ngành Vetulicolia (đến năm 2021)
 Phân loại giới Động vật

Liên kết ngoài

 New phylum on the block - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008
Photos and drawings of fossils of various Vetulicolians - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008

Động vật


title: Metro: Last Light

text:
Metro: Last Light là trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn thứ nhất kết hợp sinh tồn. Trò chơi là phiên bản nối tiếp của Metro 2033 có cốt truyện dựa trên cuốn tiểu thuyết của tác giả người Nga Dmitry Glukhovsky. 4A Games tại Ukraina phát triển trò chơi và Deep Silver lo phần phát phát hành. Trò chơi đã ra mắt vào ngày 14 tháng 5 năm 2013 cho hệ điều hành Microsoft Windows, PlayStation 3 và Xbox 360 và sau đó là PlayStation 4, Xbox One cho phiên bản Redux năm 2014.

Trò chơi lấy bối cảnh hậu tận thế sau chiến tranh hạt nhân tại Moskva với những nhóm người sống sót được qua cuộc chiến do trú ẩn ở các đường tàu điện ngầm Metro bên dưới thành phố. Cốt truyện bắt đầu từ một kết thúc của phần trước và cũng là kết thúc của cuốn tiểu thuyết Metro 2033 là Artyom đã gọi pháo kích tên lửa vào nơi các Dark One sống, một năm sau đó anh được thông tin có một Dark One vẫn còn sống sót và nhận lệnh đi tiêu diệt sinh vật này. Tuy nhiên trên đường đi thực hiện nhiệm vụ Artyom đã bắt đầu nhận ra các phe phái trong Metro đã bắt đầu biết đến sự tồn tại của D6 nơi mà anh đang ở và đang chuẩn bị cho cuộc chiến để giành lấy nơi này cũng như được nói rằng chỉ có Dark One còn đang sống kia mới có thể giúp giành chiến thắng và là tương lai của loài người. Người chơi cũng có thể dành thời gian để nghe lỏm các cuộc đối thoại giữa các nhân vật phụ trong các khu vực khác nhau để biết được thế giới trong Metro hoạt động như thế nào cũng như việc này cũng có ảnh hưởng rất lớn đến kết thúc của trò chơi. Trên đường đi người chơi sẽ chống các nhóm người hiếu chiến cũng như vô số quái vật đột biến khác, việc mà đôi khi tài ẩn nấp là lợi thế tốt hơn việc hành động khi mà đạn dược rất hạn chế.

Trò chơi đã nhận được nhiều đánh giá tích cực, Deep Silver không công bố chính xác nhưng nói rằng doanh số của trò chơi tốt hơn phiên bản trước với số lượng bán ra trong tuần đầu nhiều hơn lượng tiêu thụ của Metro 2033 trong ba tháng đầu phát hành.

Cốt truyện
Metro: Last Light diễn ra một năm sau các sự kiện của Metro 2033, sau khi Artyom đã tiến hành cuộc tấn công bằng tên lửa để chống lại The Dark Ones (điều này vẫn xảy ra bất kể hành động của bạn trong trò chơi đầu tiên). Rangers đã chiếm ngự cơ sở quân sự D6-một căn hầm quân sự khổng lồ thời tiền chiến và vẫn chưa được khám phá đầy đủ. Artyom, bây giờ đã trở thành một lính Ranger chính thức, vẫn còn những phân vân rằng liệu việc tấn công The Dark Ones có phải là quyết định đúng đắn. Bất chấp những nỗ lực của The Rangers, những tin đồn rằng khu căn cứ D6 có thể chứa đủ nguyên vật liệu để duy trì Metro vô thời hạn đã lan rộng xung quanh Metro. Tình hình trở nên căng thẳng khi các phe phái đối thủ như Communist Red Line và Nazi Fourth Reich chuẩn bị cho chiến tranh với hy vọng chiếm lĩnh được căn hầm cho mình.

Khan, một nhà thần bí lang thang, đến D6 để thông báo cho Artyom và The Rangers rằng một con Dark One sống sót sau cuộc tấn công tên lửa. Khan tin rằng nó là chìa khóa cho tương lai của nhân loại, và ông muốn liên lạc với nó. Tuy nhiên, đại tá Miller, lãnh đạo của The Rangers, muốn loại bỏ nó như là một mối đe dọa tiềm tàng. Miller gửi Artyom cùng với con gái của ông (và cũng là tính bắn tỉa tốt nhất của The Rangers), Anna, đến bề mặt với nhiệm vụ giết con Dark One còn sót lại.

Artyom thành công trong việc tìm kiếm Dark One, hóa ra nó chỉ là một đứa trẻ, nhưng nhanh chóng bị bắt bởi lính của Nazi Fourth Reich. Pavel Morozov, một người lính Red Line đã giúp Artyom để trốn thoát, và hai người là bạn với nhau sau khi chiến đấu để vượt qua các đường hầm tàu điện ngầm và trên bề mặt bị tàn phá. Tuy nhiên, khi họ tới căn cứ Red Line, Artyom được tiết lộ rằng Pavel là một sĩ quan cao cấp và mặc dù anh vẫn tôn trọng Artyom, anh buộc phải tiến hành bắt giữ Artyom để tìm hiểu thêm về The Rangers và con Dark One theo lệnh của Korbut- Tư lệnh quân Red Line.

Artyom trốn thoát và chiến đấu vượt qua lực lượng Hồng tuyến. Tại trạm Red Square, Artyom phát hiện bọn Red Line đang chế tạo một chiếc tàu boc thép, nhưng chưa biết chúng định làm gì. Sau đó Artyom gặp lại Andrew, rồi được mượn 1 chiếc xe ray bọc thép để đến trạm Venice, nơi nhóm Pavel đang thuê bọn cướp địa phương làm một vài chuyện. Trên đường, anh cũng giúp một nhóm tị nạn xử gọn một đám cướp. Khi đến Venice, anh tìm cách tóm cổ Pavel nhưng không thành, Nhờ chỉ dẫn của Simon- một người bạn của Andrew, Artyom tìm đến khu căn cứ nhà thờ, nơi Anna và các Rangers khác chờ anh. Không may là Artyom và nhóm Ranger bị tấn công bởi nhóm của Lesnitsky. Artyom cũng tìm cách đến nơi Anna bị giam - nơi đang bị dính phải một dịch bệnh bí ẩn Trong thực tế, Artyom nhanh chóng tìm hiểu được là do Red Line đã đưa vào nhà ga virus Ebola được vũ khí hoá mà Letsnitsky lấy được từ kho căn cứ D6. Artyom tìm thấy Anna và cả hai cùng trốn thoát. Thật không may, họ bị phơi nhiễm virus và phải bị cách ly. Với nỗi lo sợ rằng mình sẽ chết, Anna đã quyến rũ Artyom và đã quan hệ tình dục với anh..

Sau kết quả xét nghiệm âm tính với các triệu chứng của virus, Artyom lại gặp Khan. Họ xác định vị trí của con Dark One, và trong một loạt các cảnh hồi tưởng ảo giác, Artyom nhớ lại không chỉ anh đã được cứu bởi Dark One với hình dạng một đứa trẻ: anh và nó đã kết nối thần giao cách cảm, nhằm hình thành một cầu nối giữa chủng loài Dark Ones và chính anh. Artyom sau đó thề sẽ đền bù bằng cách bảo vệ con Dark One và cả hai đi đến Polis, nhà ga trung tâm của Metro, nơi một giải pháp hòa bình giữa Hansa, Red Line, và The Fourth Reich đang diễn ra. Artyom đối đầu vối Lesnitsky và Pavel dọc theo tuyến đường Polis (Tùy lựa chọn người chơi có thể giết hoặc tha mạng). Sau khi về đến gần trạm Polis, Dark One có linh cảm rằng có một nhóm Dark Ones đang ngủ đông trong khu căn cứ D6 ở tuyến nối với Exhibition. Sau khi đến Polis, Dark One sử dụng khả năng ngoại cảm của mình để làm cho lãnh đạo Red Line, Chủ tịch Moskvin, công khai thú nhận rằng hội nghị hòa bình chỉ đơn giản là một sự đánh lạc hướng, tạo cơ hội cho Tướng Korbut chiếm giữ D6. Artyom, Miller, Khan, và the Rangers đã hết sức chống lại đội quân của Korbut để bảo vệ khu căn cứ D6, và đã lập kế hoạch phá hủy nó khi họ thất bại. Không may, vũ khí bí mật của Korbut - một con tàu bọc thép đâm thẳng qua và phá hủy cả sân ga, làm tê liệt hàng phòng thủ của The Rangers.

Có hai sau đó kết thúc có thể, dựa trên Karma người chơi đã kiếm. Trong đoạn kết xấu, Artyom kích hoạt cơ chế tự hủy D6 để ngăn Korbut từ việc sử dụng các thiết bị để quét sạch những tàn tích D6, dẫn đến cái chết của chính mình, các Rangers còn sống sót, và lực lượng Red Line và Korbut. Sau đó, Anna nói cho con của họ về sự dũng cảm của Artyom. Trong đoạn kết tốt, Artyom chuẩn bị để kích hoạt các thiết bị, nhưng bị ngăn lại bởi Dark One, người đã cùng với các Dark One còn sống được đánh thức tiến hành để đánh bại quân đội của Korbut. Artyom sau đó gọi là "ánh sáng cuối cùng của hy vọng" và tin rằng anh và các Rangers đã nhận được sự tha thứ khi các Dark One đã cứu anh ta và Rangers còn sống sót tại D6. Trong cả hai kết thúc, sau các sự kiện của trò chơi, Dark One nhỏ đi cùng các Dark One còn sống sót để tìm nơi an toàn, trong khi hứa hẹn hoặc Anna (bad ending) hoặc Artyom (good ending) rằng họ sẽ trở lại trong tương lai để giúp xây dựng lại thế giới.

Phát triển
Trò chơi được giới thiệu lần đầu trong hội chợ triển lãm Giải trí điện tử (E3) 2011 và mặc dù Wii U cũng được tính là một trong các hệ mày trò chơi dự tính sử dụng nhưng THQ đã nói rằng trò chơi không phát triển cho hệ này. Phát biểu với NowGamer về khả năng của trò chơi xuất hiện trên hệ Wii U thì trưởng nhóm kỹ thuật của 4A Games là Oles Shishkovtsov đã nói là hệ Wii U "Có CPU chậm khủng khiếp". Đồng nghiệp của ông là Huw Beynon cũng nói là trò chơi sẽ không phát triển cho Wii U vì nó không thể đáp ứng được cấu hình của trò chơi.

4A Games cũng đã khẳng định rằng trò chơi sẽ không có chế độ nối mạng vì nhóm phát triển tập trung vào mục chơi đơn. Và khi THQ phá sản thì quyền phân phối dòng Metro được chuyển sang cho Deep Silver.

Metro: Last Light sử dụng công nghệ làm hiệu ứng ánh sáng trở nên thật hơn và cải thiện các tính năng vật lý tạo ra một chuẩn mới cho đồ họa trên hệ máy tính cá nhân và các hệ chuyên dụng để chơi trò chơi điện tử khác. Cựu chủ tịch THQ, Jason Rubin đã cung cấp chi tiết về điều kiện làm việc cực kỳ khó khăn và yêu cầu mà 4A Games phải đáp ứng trong khi thực hiện trò chơi. Từ ngân sách không không hợp lý, văn phòng làm việc chật chội so với các phòng phát triển lớn hơn tại phương Tây, cho đến đều kiện làm việc lạnh giá do mất điện thường xuyên và hệ thống sưởi bị hỏng, cũng như phải nhập lậu các linh kiện cần thiết để thực hiện trò chơi để tránh việc tự nhiên "bốc hơi" ở hải quan. Rubin đã nói "Nếu bạn quan tâm đến nghệ thuật phát triển trò chơi bạn sẽ phải làm nhiều hơn việc chỉ tập trung vào trò chơi đó", "Cuộc đấu tranh và cuộc hành trình trở thành một phần của câu chuyện. Như trong thể thao, bạn thấy hân hoan khi kẻ yếu đến từ phía sau và giành chiến thắng với một tỷ lệ không thể tin nổi".

Trò chơi được phát triển như phiên bản ngoại truyện của loạt tiểu thuyết Metro chứ không phải chuyển thể trực tiếp từ tiểu thuyết vì cốt truyện của Artyom đã hết trong cuốn Metro 2033, dù không cùng lấy bối cảnh với cuốn Metro 2034 và có cốt truyện xoay quanh nhân vật hoàn toàn khác dù vậy một số sự kiện diễn ra trong cuốn tiểu thuyết cũng được nhắc đến trong trò chơi. Dmitry Glukhovsky đang có kế hoạch thực hiện phiên bản tiểu thuyết của Metro: Last Light có tựa Metro 2035 sau khi chơi thử, được biết là tác phẩm sẽ chi tiết và nhiều tình tiết hơn trò chơi cùng với việc Artyom sẽ trở lại làm nhân vật chính. Tác giả nói khi mình viết cốt truyện cho Metro: Last Light thì ý tưởng bắt đầu vượt ra khỏi khả năng mà trò chơi có thể thực hiện nên đã quyết định thực hiện một cuốn sách mới.

Hầu hết các bản nhạc trong trò chơi được soạn bởi Alexey Omelchuk và Deep Silver lo việc thực hiện. Không giống như hầu hết các bản nhạc của Metro 2033, hầu hết các bản nhạc trong trò chơi đều có tên. Album chứa các bản nhạc dùng trong trò chơi đã phát hành vào ngày 03 tháng 9 năm 2013.

Phát hành
Metro: Last Light đã phát hành vào ngày 14 tháng 5 năm cho hệ điều hành Microsoft Windows và các PlayStation 3 hệ máy Xbox 360 và sau đó là OS X, Linux và PlayStation 4. Phiên bản đặc biệt giới hạn của trò chơi được giao cho những người đặt hàng trước. Phiên bản này có một số loại súng độc đáo và chế độ "Ranger Mode" - chế độ khó nhất của trò chơi, trong chế độ này người chơi sẽ không thấy các chi tiết thông tin vũ khí trên màn hình cũng như dấu nhắm (HUD) và số lượng đạn dược có thể mang theo cũng ít hơn nhiều. Chế độ Ranger Mode sau đó được phát hành dưới dạng phiên bản mở rộng tải về trả phí cho các bản thường.

Phiên bản mở rộng tải về thứ hai là Faction Pack phát hành vào ngày 16 tháng 7 năm 2013. Phiên bản này thêm vào một số màn chơi đơn với việc cho phép người chơi vào vai các nhân vật đang luyện tập khác như Lính bắn tỉa Red Line, lính hạng nặng Fourth Reich và Polis Ranger cùng các loại vũ khí độc đáo không tìm thấy trong phần chơi chính.

Các phiên bản mở rộng tải về khác cũng bắt đầu phát hành trong khoảng 60 ngày sau khi Faction Pack ra mắt. Bản Tower Pack giao cho người chơi các nhiệm vụ thử thách và số điểm đạt được sẽ đăng trên bảng trực tuyến để so sánh. Bản Developer Pack cho người chơi thêm các trường bắn khác nhau, thêm bảo tàng trong trò chơi và một nhiệm vụ chơi đơn mới là The Spiders' Nest. Bản mở rộng Chronicles Pack thì cho phép người chơi vào vai các nhân vật phụ trong cốt truyện chính là Khan, Pavel và Anna để biết chi tiết thêm về cốt truyện và thông tin của Metro.

Phiên bản tập hợp tất cả các bản mở rộng có tên Metro: Last Light Season Pass phát hành vào ngày 22 tháng 5 năm 2013. Phiên bản này có một loại súng mới là Abzats một loại súng shotgun tự động hạng nặng. Sau đó có thêm một phiên bản mở rộng tải về thêm khẩu RPK được phát hành.

Đón nhận

Metro: Last Light nhận được nhều đánh giá tích cực với phần đồ họa và cốt truyện nhưng vì lấy nối tiếp cốt truyện tuyến tính nên nó cũng nhận một số phê bình về phần này. Trò chơi được đề cử cho danh hiệu trò chơi bắn súng hay nhất tại lễ trao giải Spike's 2013 VGX.

Jeff Marchiafava tại Game Informer đã đánh giá trò chơi là 8.75/10 với nhận xét là trí thông minh nhân tạo được cải thiện rất nhiều cũng như "Hệ thống điều khiển chặt chẽ, cải thiện thiết kế âm thanh cho kho vũ khí, khiến cho phần bắn súng của trò chơi ngang với các trò chơi bắn súng hạng AAA.". Ông khen việc nâng cấp hệ thống ẩn nấp và bầu không khí đầy màu sắc là những phần mạnh nhất của trò chơi với nhận xét "Metro: Last Light không những đã khắc phục hầu hết các lỗi trong phần trước mà còn tăng những điểm mạnh của mình.". Nhưng ông lại thấy phần chiến đấu với quái vật lại không cuốn hút lắm. Marchiafava cũng than phiền về một số phần như lồng tiếng cũng như chuyển động của các nhân vật.

Kevin VanOrd tại GameSpot đã đánh giá trò chơi là 9/10 với nhận xét "Trò chơi đặc biệt vượt trội so với người tiền nhiệm của mình khi kết hợp giữa việc kể chuyện, bắn súng và ẩn nấp theo một cách đáng chú ý và gắn kết. Thông qua sự hài hòa của thiết kế trò chơi đã thể hiện sự tương phản khủng khiếp của thế giới mà tại đó chỉ cần có một tia sáng là đã có thể mang lại niềm hy vọng không ngừng.". Famitsu đã đánh giá trò chơi là 35/40 với thang điểm là 9/9/9/8. Colin Moriarty đánh giá trò chơi là 7.2 cho hệ chuyên dụng để chơi trò chơi điện tử và 7.7 cho hệ máy tính cá nhân.

Trang mạng chuyên về trò chơi điện tử tại Ba Lan là Gry-Online đã đánh giá trò chơi là 9/10 với nhận xét "Metro: Last Light" không chỉ là một trò chơi bắn súng hạng AAA dành cho những người chơi thuần túy. Sức mạnh của nó còn nằm ở công nghệ và đầy các tình huống cần quyết định một cách trưởng thành, tàn bạo và tàn nhẫn.". Cốt truyện, cách chơi, khả năng ẩn nấp, bầu không khí, trình bày, môi trường và các yếu tố nghe nhìn đã được khen ngợi bởi nhà phê bình Krystian Smoszna còn một số trục trặc nhỏ của trò chơi như trí thông minh nhân tạo được xem như các lỗi chính của trò chơi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.gamespot.com/metro-last-light/
 http://www.ign.com/games/metro-last-light/pc-79464
 http://www.gamerankings.com/pc/621659-metro-last-light/index.html
 http://www.pcgamer.com/review/metro-last-light-pc-review/
 http://www.eurogamer.net/articles/2013-06-01-metro-last-light-sold-more-units-in-one-week-than-its-predecessor-did-in-three-months
 Trailer, Trailer

Trò chơi điện tử năm 2013
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trên Windows
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Khủng bố trong các tác phẩm giả tưởng
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One
Trò chơi trên Linux


title: Hình tượng con cá trong văn hóa

text:
Hình tượng con Cá xuất hiện trong văn hóa từ Đông sang Tây với nhiều ý nghĩa biểu trưng. Đặc biệt con cá gắn liền với biểu tượng cho nguồn nước và sự no đủ.

Tổng quan
Cá là các loài động vật thủy sinh sống trong môi trường nước, là động vật có xương sống với nhiều chủng loại đa dạng. Từ rất lâu, các loài cá nước ngọt cũng như cá biển nguồn thực phẩm dồi dào và quen thuộc con người và cũng chính vì vậy cá đã đi và nhiều nền văn hóa của các nước trên thế giới. Trong tiếng Việt, thuật ngữ cá đôi khi còn có nghĩa rộng chỉ về nhiều loài động vật khác sống trong môi trường nước, chẳng hạn như cá voi, cá heo hay cá sấu.

Trong văn hóa phương Tây, cá có ý nghĩa biểu trưng phổ biến với hình tượng Cung Song ngư trong Cung Hoàng đạo trong chiêm tinh học, hình tượng nàng tiên cá trong văn hóa dân gian, ký hiệu của Chúa trong tôn giáo hay là nhân vật cho các bộ phim kinh dị thời hiện đại. Trong văn hóa phương Đông, hình tượng cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng là một điển tích được nhắc đến với niềm mong ước về sự nỗ lực và thành công, cá chép còn là vật cưỡi của Táo quân chầu trời, là vật phóng sinh theo nghi thức của Phật giáo. Hình tượng cá còn là biểu tượng cho một ngành nghề kinh tế quan trọng và thiết yếu Ngư nghiệp hay còn gọi là nghề cá, nghề đánh bắt cá.

Phương Tây

Song ngư
Hình tượng con cá xuất hiện từ rất sớm trong thần thoại và chiêm tinh của Hy Lạp. Người Hy Lạp cổ đại liên tưởng đến hình tượng Chòm sao Song Ngư để khái quát và hình dung lên hình tượng Cung Song Ngư trong 12 cung Hoàng Đạo. () là cung chiêm tinh thứ mười hai trong Hoàng Đạo, có nguồn gốc từ chòm sao Song Ngư. Nó là một trong 3 cung thuộc nguyên tố nước (cùng với Thiên Hạt và Cự Giải), và là một trong 4 cung biến đổi (cùng với Nhân Mã, Song Tử và Xử Nữ). Là cung thứ mười hai, Song Ngư gắn liền với nhà thứ mười hai của chiêm tinh học.

Trong Thần thoại Hy Lạp, có kể về Aphrodite, nữ thần sắc đẹp, và con trai Eros, thần tình yêu, đang đi dọc bờ sông thì con quỷ Typhon thình lình ngoi lên mặt nước định hủy diệt họ. Typhon là hậu duệ của Gaia và Tartarus. Không có vị thần trên đỉnh Olympus nào đủ mạnh để hủy diệt Typhon. Cách duy nhất để tránh khỏi Typhon là biến hình thành con vật như cá để bơi đi, họ nhảy xuống trốn dưới nước sông Eufrat. Aphrodite va Eros cũng biến thành cá, bơi vào nhánh sông và được hai con cá khác dẫn đường đưa đến nơi an toàn, nhảy xuống trốn dưới nước sông Eufrat. Chòm sao Song Ngư có biểu tượng hai con cá đan đuôi vào nhau để tưởng nhớ hành động cứu giúp thần sắc đẹp và tình yêu.

Kinh Thánh
Trong cuốn sách của Jonah có miêu tả về một con cá lớn là vật của nhà tiên tri Jonah. Ichthys (còn được viết là Ichthus, hoặc Ikhthus, từ tiếng Koine Greek: , viết hoa ΙΧΘΥΣ hoặc ΙΧΘΥϹ) là một chữ Hy Lạp cổ và kinh điển có nghĩa là con cá. Trong tiếng Anh nó mang ý nghĩa là một vật tượng trưng, bao gồm hai hình cung bắt chéo vô nhau, ở phần cuối bên phải được kéo dài ra giống như cái đuôi cá. Vật tượng trưng này là ký hiệu bí mật đối với những ki tô giáo thuở đầu, và bao giờ thông tục còn được gọi là ký hiệu của cá hoặc cá của Jesus hay còn gọi là ký hiệu chỉ dẫn của Chúa

Trong Kinh Thánh cũng nhắc đến con cá thông qua câu chuyện về Hóa bánh ra nhiều kể về truyền cho dân chúng ngồi xuống cỏ rồi ông cầm lấy năm cái bánh và hai con cá, ngước mắt lên trời, dâng lời chúc tụng, và bẻ ra, trao cho môn đệ. Và môn đệ trao cho dân chúng. Ai nấy đều ăn và được no nê. Những mẩu bánh còn thừa, người ta thu lại được mười hai giỏ đầy. Số người ăn có tới năm ngàn đàn ông, không kể đàn bà và trẻ con.
Hóa bánh ra nhiều lần thứ nhất dành cho 5000 người ăn là phép lạ duy nhất được trình thuật trong cả bốn quyển Phúc Âm quy điển (Mátthêu 14:13-21, Máccô 6:31-44, Luca 9:10-17 và Gioan 6:5-15. Đây còn gọi là Phép lạ năm chiếc bánh và hai con cá.
Hóa bánh ra nhiều lần thứ hai dành cho 4000 người ăn chỉ được chép trong Phúc âm Máccô 8:1-9 và Mátthêu 15:32-39. Phép lạ này còn được gọi là Phép lạ bảy cái bánh và con cá.

Nàng tiên cá
Hình tượng phổ biến nhất về cá ở phương Tây chính là nàng tiên cá (Mỹ nhân ngư) thường xuất hiện trong thần thoại là một loài vật gồm sự tổng hợp phần đầu là người đàn bà còn nửa người sau thì không có chân nhưng bù lại được đuôi giống như cá. Nàng tiên cá được nhắc đến trong các tác phẩm dân gian, văn học, và văn hóa nổi tiếng. các nàng tiên cá thường nổi trên mặt biển và hát cho nhiều người và các vị thần linh nghe, người nghe có thể bị cuốn hút theo như bị bỏ bùa mê làm cho người nghe phải dừng làm việc rồi nhảy khỏi tàu hay điều khiển con tàu đi lòng vòng.
Những câu truyện khác là những nàng tiên cá đã có thử cứu người bằng cách kéo họ xuống nước để đưa họ về tới thế giới của người cá. Siren trong thần thoại Hy Lạp sau này còn được gọi là nàng tiên cá trong văn học dân gian. Sự thật, trong một số ngôn ngữ sử dụng một từ để gọi cho lẫn cá và chimsome, giống như là ngôn ngữ Maltese có chữ 'sirena', trên thực tế thì vẫn có hiệu tượng Hội chứng người cá, còn được gọi là "bệnh người cá".

Truyền thuyết về hình tượng nữa người nữa cá (người cá) đặc biệt là hình tượng Mỹ nhân ngư được mô tả nhiều trong các câu chuyện văn hóa, đặc biệt là câu chuyện Nàng tiên cá (Tiếng Đan Mạch: Den lille havfrue) là truyện cổ tích nổi tiếng của nhà văn, nhà thơ người Đan Mạch Hans Christian Andersen, kể về một nàng tiên cá nhỏ mong muốn từ bỏ cuộc sống dưới đáy biển và thân phận người cá của nàng để có được một linh hồn của con người và tình yêu của chàng hoàng tử loài người. Từ câu chuyện này, người ta đã dựng Tượng nàng tiên cá tại thủ đô Copenhagen của Đan Mạch để ghi nhớ. Đaị thi hào Puskin cũng có một bài thơi về nàng tiên cá. Tác phẩm nàng tiên cá còn được chuyển thể thành một bộ phim hoạt hình nổi tiếng Nàng tiên cá vào năm 1989 của hãng Disney, câu chuyện là nàng tiên cá Ariel lấy hoàng tử Eric, đánh mụ phù thủy dưới đáy biển là Ursuna, được sự chấp thuận của vua Triton là cha của Ariel, hai người lấy nhau và sống mãi mãi hạnh phúc bên nhau. Bộ phim Splash năm 1984 là bộ phim lãng mạn giả tưởng, chủ đề tình yêu giữa người với người cá (nàng tiên cá). Phim được đề cử giải Oscar kịch bản xuất sắc nhất, giải Quả cầu vàng phim hay nhất, đề cử trong top 100 phim hay nhất Viện phim Mỹ.

Văn hóa đại chúng
Các loài cá còn được nhắc đến trong văn học với tiểu thuyết Ông già và biển cả (The Old Man and the Sea) của Hemingway kể về ông lão người Cuba, Santiago, người đã cố gắng chiến đấu trong ba ngày đêm vật lộn với một con cá kiếm khổng lồ trên biển vùng Giếng Lớn khi ông câu được nó. Sang đến ngày thứ ba, ông dùng lao đâm chết được con cá, buộc nó vào mạn thuyền và lôi về nhưng đàn cá mập đánh hơi thấy đã lăn xả tới, ông lại đem hết sức tàn chống chọi với lũ cá mập, phóng lao, thậm chí cả mái chèo để đánh. Ông giết được nhiều con, đuổi được chúng đi, nhưng cuối cùng khi nhìn đến con cá kiếm của mình thì nó đã bị rỉa hết thịt chỉ còn trơ lại một bộ xương khổng lồ. Ngoài ra còn có tác phẩm Con cá vàng của Puskin.

Các loài cá lớn hay cá dữ thường là nhân vật chính cho nhiều bộ phim kinh dị rùng rợn, (đặc biệt là cá mập, cá răng đao) với các bộ phim như Hàm cá mập, biển xanh sâu thẳm, cá mập lên bờ, cá hố ăn thịt người... đồng thời còn có tiểu thuyết giả tưởng về người cá của Nga (tiếng Nga: Человек-амфибия) là tên gọi cuốn tiểu thuyết viễn tưởng của nhà văn Aleksandr Belyaev về một chàng trai có khả năng sống được dưới nước, ra đời năm 1927 và sau đó là bộ phim Người cá là một phiên bản điện ảnh của cuốn tiểu thuyết giả tưởng cùng tên, được viết bởi nhà văn Aleksandr Belyaev. Buổi chiếu phim ra mắt được tổ chức vào ngày 3 tháng 1 năm 1962 và đã thu hút được 65,5 triệu lượt người xem.

Phương Đông

Văn hóa đại chúng

Trong văn hóa phương Đông và đặc biệt là văn hóa Việt Nam, con cá gắn với các loài động vật thủy sinh nói chung và coi như một biểu tượng của thực phẩm. Cá là con vật trung tâm trong việc đánh bắt các loài thủy sản, hải sản, từ Hán Việt: Ngư nghiệp trong đó (chữ Ngư có nghĩa là cá) dùng để chỉ về nghề khai thác các sản vật từ môi trường nước (và có phạm vi rộng tương tự như nông nghiệp, lâm nghiệp), người Việt đã dùng cụm từ nghề đánh cá hay nghề cá hoặc các thuật ngữ như câu cá qua đó nói lên tầm quan trọng cua cá hoặc là ngư học, liên tưởng về cá.

Người Việt Nam có câu: Tôm, cua, rùa, cá dùng để chỉ về những hải sản, hoặc cá cùng với các loài vật khác xuất hiện trong trò chơi bầu cua tôm cá. Người ta cũng dùng thuật ngữ binh tôm tướng cá chỉ về sự đông đúc. Trong tiếng Việt còn có câu tục ngữ chỉ về cá: Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư hay câu mèo mù vớ phải cá rán. Một trong những cơ cấu thực phẩm bữa ăn của người Việt là Cơm-rau-cá. Cá cũng là con vật có mức độ phổ biến về ẩm thực trên thế giới. Cá chữ Hán là "ngư" - âm đọc là " Yu" đồng âm với "dư" 餘 (dư dả). Do vậy, cá biểu trưng cho sự dư dả.

Ở phương Đông quan niệm con cá là con vật báo điềm lành, nhiều giống cá sống lâu và điều này con cá còn được gắn với biểu tượng của sự trường thọ. Hình ảnh cá được khắc vẽ trên đồ gốm Gò Chiền, trên trống đồng, thố đồng, muôi đồng, cái mõ hình con cá ở điếm làng Vân Nội, con cá chép thờ sơn son thếp vàng trong đền thờ Chử Đồng Tử ở xã Dạ Trạch (Hải Hưng), ở hội làng Me (Hà Tây) người ta đã tế thần Tản Viên bằng cá nướng. Trong những ngôi đình cổ thế kỷ XVI, như đình Tây Đằng, đình Lỗ Hạnh... hình tượng cá chép hoá rồng đã được thể hiện khá phong phú, sinh động.

Ngoài ra trong truyền thuyết về Lạc Long Quân cũng có nhắc đến hình tượng con ngư tinh. Câu chuyện kể về biển Đông có con tinh ngư xà (còn gọi là Ngư Tinh) dài hơn năm mươi trượng, chân nhiều như chân rết, biến hóa vạn trạng, linh dị khôn lường, khi đi thì ầm ầm như mưa, lại ăn được thịt người nên ai cũng sợ. Thuở ấy có hòn đá Ngư Tinh, răng đá lởm chởm cắt ngang bờ bể, ở dưới đá có hang, Ngư Tinh sống ở trong đó. Vì sóng gió hiểm trở, không có lối thông, dân muốn mở một đường đi khác nhưng đá rắn khó đẽo. Thuyền của nhân dân đi qua chỗ này thường hay bị Ngư Tinh làm hại. Đêm kia có bọn người tiên đục đá làm đường đi để cho hành nhân có chỗ qua lại. Ngư Tinh bèn hóa làm con gà trắng gáy ở trên núi. Quần tiên nghe tiếng ngỡ rằng đã rạng đông bèn cùng bay lên trời.

Lạc Long Quân thương dân bị hại bèn hóa phép thành một chiếc thuyền của thường dân, hạ lệnh cho quỷ Dạ Thoa ở Thủy Phủ cấm hải thần nổi sóng, rồi chèo thuyền đến bờ hang đá Ngư Tinh, giả cách cầm một người sắp ném vào cho nó ăn. Ngư Tinh há miệng định nuốt. Long Quân cầm một khối sắt nung đỏ ném vào miệng cá. Ngư Tinh chồm lên quẫy mình quật vào thuyền. Long Quân cắt đứt đuôi cá, lột da phủ lên trên núi nay chỗ đó gọi là Bạch Long Vĩ, còn cái đầu trôi ra ngoài bể biến thành con chó. Long Quân bèn lấy đá ngăn bể rồi chém nó. Nó biến thành cái đầu chó, nay gọi là Cẩu Đầu Sơn. Thân trôi ra ngoài Mạn Cầu, chỗ đó nay gọi là Mạn Cầu Thủy (còn gọi là Cẩu Đầu Thủy).

Tương truyền ở Bình Định, có chàng Lía mồt lần, tình cờ trông thấy một chú cá lóc vọt phốc từ dưới nước lên qua một bờ đất cao, Lía nảy ý muốn học thế nhảy này. Hàng ngày, Lía đào một cái hố, rồi đứng dưới hố bắt chước theo thế nhảy của cá lóc nhảy vọt lên. Do khổ luyện nên khả năng của Lía mỗi ngày một tăng. Theo truyền thuyết, sau khi tập luyện thành công cú nhảy cá lóc, Lía có thể tung người nhảy vọt qua khỏi nóc nhà. Cũng nhờ cú nhảy cá lóc, Lía đã nhiều lần thoát thân khi đi cướp của người giàu chia cho dân nghèo hay những lúc đánh nhau với quân lính. Lía tuy giỏi võ, nhưng Lía từng có một lần phải chịu thất bại thảm hại khi đánh nhau với một người phụ nữ, đêm đó Lía đến để cướp nhưng đã bị mụ Mẫn đánh bại. Lía đánh không lại đành phải dùng cú nhảy cá lóc vọt qua tường rào chạy thoát thân.

Trong tiếng Việt thuật ngữ cá còn dùng để chỉ về những trò đánh cược như cá độ, cá cược hay cá hay nói về ngày Cá tháng Tư.

Cá chép

Văn hóa Á Đông đặc biệt coi trọng con cá chép, với câu chuyện kinh điển về sự tích Cá chép hóa rồng hay cá chép vượt Vũ Môn. Là con vật có thật được người ta cho rằng có thể lột xác để trở thành rồng là loài vật thần thoại, tượng trưng cho đất trời. Câu tục ngữ: Mồng bảy cá đi ăn thề. Mồng tám cá về vượt Thác Vũ Môn hay câu Biết răng chừ cá chép hoa hồng. Cá chép hóa rồng vì vậy biểu trưng cho sự nỗ lực, may mắn, về đích, thành công, hi vọng. Cá chép trong văn hóa Việt còn có ý nghĩa quan trọng khác, nó còn là vật cưỡi của Ông Táo khi về chầu trời vào ngày 23 tháng Chạp, nó còn là vật phóng sinh vào lễ hội rằm theo quan niệm của Đạo Phật.

Ở Nhật Bản, cá chép Koi là biểu tượng quốc gia và các hình xăm trên cá được người Nhật coi là điềm may mắn.

Ca chép cũng được xem là linh vật phong thủy có khả năng chiêu tài khí, tạo may mắn về tài lộc trong kinh doanh cho gia chủ. Hình vẽ cá phối hợp với nhiều hình họa, hoa văn khác có thể hiểu là "hữu dư" có nghĩa là "có", tức giàu có: dư ăn dư để, cá Chép được coi như một biểu tượng của may mắn. Hình xăm cá chép được coi là một nghệ thuật ở Nhật Bản. Hình tượng cá chép kết hợp với một hình tượng qui ước làm nên tính minh triết của bức tranh. Đó chính là mặt trăng và bóng trăng soi đáy nước và thường được in trên các nhãn bánh Trung thu.

Cá khác
Trong văn chương bình dân Việt Nam, cá hố được dùng làm biểu tượng cho sự gầy ốm, cao nhòng: Người gì mà khô như con cá hố, hay cho sự thiếu chững chạc: Nhí nha nhí nhô như con cá hố. Cá hố còn là cảm hứng để làm bộ phim kinh dị có tên là "Cá hố khổng lồ" hay "Cá hố ăn thịt người" (chiếu vào năm 2010) thực ra đây chỉ là tiêu đề của bộ phim, loài cá được miêu tả trong phim là cá răng đao (Piraha). Cá liệt là hình ảnh trong các câu ca dao ở Việt Nam như: Cá liệt mà nấu canh chua. Anh thương em đấy quê mùa vẫn thương hay như Nước mắm ngon dầm con cá liệt. Em có chồng nói thiệt anh hay Cá bã trầu thân thuộc với người dân cho nên có câu vè: Chim chìa vôi bay ngang đám thuốc/ Con cá bã trầu lội tuốt mương cau Và có hẳn mô tả nhận dạng của cá bã trầu Đỏ màu bó xác là cá bã trầu.

Thành ngữ
 Cá lớn nuốt cá bé: Quy luật cạnh tranh
 Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư
 Cá mè một lứa
 Bắt cá hai tay: Nói về trò chơi tình ái
 Cá chậu chim lồng: Cảnh tù túng
 Chim trời cá nước: Là hình ảnh của sự tự do
 Như cá gặp nước: gặp được đối tượng hay hoàn cảnh phù hợp, thuận lợi đối lại là câu Cá ở trong chậu
 Chim sa cá lặn: vẻ đẹp của phụ nữ, thường gắn với Tây Thi
 Tôm, cua, rùa, cá: Các loài đặc sản
 Mèo mù vớ phải cá rán: người gặp may không nhờ vào thực lực
 Binh tôm tướng cá

Chú thích

Cá


title: ZeptoLab

text:
ZeptoLab là một công ty trò chơi giải trí nằm ở Liên bang Nga, được biết đến với trò chơi Cut the Rope, vốn đã có hơn 100 triệu lượt tải về kể từ khi được phát hành. Cho đến nay, công ty đã phát hành các trò chơi như: Parachute Ninja (tháng 2 năm 2010), Cut the Rope (tháng 10 năm 2010), Cut the Rope: Holiday Gift (tháng 12 năm 2010), Cut the Rope: Experiments (tháng 8 năm 2011), Pudding Monsters (tháng 12 năm 2012), Cut the Rope: Time Travel (tháng 4 năm 2013), và Cut the Rope 2 (tháng 12 năm 2013), chúng có thể chơi trên các hệ điều hành trên điện thoại chính bao gồm Android và iOS, HTML5, Mac OS và Google Chrome.

ZeptoLab cũng đã công bố cấp phép và bán hàng quan hệ đối tác cho Cut the Rope và nhân vật nổi tiếng của nó, Om Nom..

Lịch sử
ZeptoLab được sáng lập vào năm 2010 bởi cặp song sinh tự học Efim và Semyon Voinov, người đã làm trò chơi từ khi mười tuổi. "Zepto," một tiền tố trong toán học có nghĩa là 10−21, nghĩa là "mang nghĩa để biểu thị cách vận hành cửa hàng thực sự của họ."

ZeptoLab đã không nhận bất cứ nguồn tài trợ bên ngoài nào để tạo trò chơi.

Trò chơi
 Parachute Ninja (tháng 2 năm 2010)
 Cut the Rope (tháng 10 năm 2010)
 Cut the Rope: Holiday Gift (tháng 12 năm 2010)
 Cut the Rope: Experiments (tháng 8 năm 2011)
 Pudding Monsters (tháng 12 năm 2012)
 Cut the Rope: Time Travel (tháng 4 năm 2013)
 Cut the Rope 2 (tháng 12 năm 2013)

Chú thích

Liên kết ngoài

Công ty trò chơi điện tử của Nga
Công ty phát triển trò chơi điện tử
Công ty thành lập năm 2009
Công ty có trụ sở tại Moskva


title: Like The Wind

text:
là ca khúc tiếng Nhật của nhóm QBS (nhóm nhỏ của T-ara, Hàn Quốc). do Takanori Fukuta sáng tác, Đĩa đơn được phát hành vào ngày 26 tháng 6 năm 2013, một tuần trước đĩa đơn tiếng Nhật thứ bảy "Target".

Phát hành và quảng bá
Đĩa đơn có 2 phiên bản: phiên bản thường và phiên bản giới hạn, đi kèm với một đĩa DVD có video âm nhạc của "Kaze no yo ni". Nếu khách hàng mua đĩa đơn trong các cửa hàng, họ sẽ nhận được một poster khổ B2. Nếu đặt hàng trực tuyến, khách hàng sẽ nhận được một thẻ ảnh ngẫu nhiên trong bốn loại. Để thúc đẩy việc quảng bá, QBS tổ chức một live show tại quảng trưởng Sunshine City tại Ikebukuro, Tokyo vào ngày 10 tháng 6 năm 2013. Nhóm biểu diễn ca khúc "Kaze no yo ni", "Shabontama no Yukue" và "Love Poem" trước 2000 người hâm mộ.

Danh sách bài hát
 Regular edition
 "Kaze no You ni"
 "Kaze no You ni" (Instrumental)

 Limited edition DVD
 "Kaze no You ni" (Music video)

Xếp hạng Oricon

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2013
Bài hát của T-ara
Bài hát năm 2013
Bài hát tiếng Nhật


title: August Malotki von Trzebiatowski

text:
Gustav August Wilhelm Malotki von Trzebiatowski (7 tháng 11 năm 1808 tại Klein Bölkau, Danzig – 21 tháng 7 năm 1873 tại Weilburg) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được thăng đến cấp Thiếu tướng. Ông từng tham gia trong cuộc Chiến tranh Bảy tuần chống Áo năm 1866 và Chiến dịch đánh Pháp vào các năm 1870 – 1871.

Gia đình
August Malotki von Trzebiatowski sinh vào tháng 11 năm 1808, trong gia đình Malotki. Ông là con trai của Trưởng quan kỵ binh (Rittmeister) và Hiệp sĩ Thập tự Xanh August Ferdinand Konstantin von Malotki (1782 – 1852) với bà Caroline von Manteuffel-Kielpinski (1783 – 1868). Trước năm 1835, ông đã thành hôn với Ernestine von Alvensleben a.d.H. Redekin (1808 – 1881). Cuộc hôn nhân đã đem lại cho ông hai người con trai và một người con gái.

Tiểu sử
Sự nghiệp quân sự của ông khởi đầu vào năm 1824 với vai trò là thiếu sinh quân tại Berlin. Ba năm sau (1827), ông trở thành Thiếu úy trong Trung đoàn Bộ binh 24. Từ năm 1830 đến năm 1831, Malotki là Giảng viên Trường Sư đoàn của Sư đoàn 6, sau đó ông được cắt cử sang Trường Chiến tranh Tổng hợp (Allgemeinen Kriegsschule) từ năm 1832 cho đến năm 1835.

Vào năm 1842, ông được thăng quân hàm Trung úy, sáu năm sau (1848), ông lên chức Đại úy và Đại đội trưởng. Vào năm 1849, ông tham gia giao chiến trên đường phố trong cuộc trấn áp nổi dậy tại Dresden và Iserlohn (Cuộc nổi dậy Iserlohn năm 1849). Ông cũng tham gia dập tắt cuộc nổi dậy ở Baden và chiến đấu trong các trận đánh tại Wiesenthal, Kirchheimbolanden và Kuppenheim.

Đến năm 1855, ông được lên chức Thiếu tá và Chỉ huy trưởng Tiểu đoàn III (Sorau) thuộc Trung đoàn Dân quân 12. Hai năm sau (1857), ông lãnh một chức Tiểu đoàn trưởng trong Trung đoàn Bộ binh 7 rồi đến năm 1859, ông là Chỉ huy trưởng Tiểu đoàn Bắn súng hỏa mai của trung đoàn này. Cũng vào năm 1859, Malotki được lên cấp hàm Thượng tá, sau đó ông được giao tạm quyền (Führung) Trung đoàn Bộ binh tổng hợp số 9 vào năm 1860. Sau đó, cùng năm 1860, ông trở thành Chỉ huy trưởng Trung đoàn Bộ binh 59, năm sau (1861) ông lên quân hàm Đại tá rồi đến năm 1865, ông được thăng cấp Thiếu tướng.

Trong cuộc Chiến tranh Bảy tuần chống Áo năm 1866, Malotki tham gia giao chiến tại Tobitschau trong trận Trautenau vào ngày 27 tháng 6 và trận Königgrätz vào ngày 3 tháng 7. Năm 1866, ông được xuất ngũ (zur Disposition, rời ngũ nhưng sẽ được triệu hồi khi chiến tranh bùng nổ) với cấp hàm Trung tướng, nhưng về sau, với vai trò người đứng đầu cơ quan Tổng Thanh tra Hậu cần của Tập đoàn quân số 1, ông đã tham chiến trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), đặc biệt là trong trận tấn công chiếm Amiens vào ngày 28 tháng 11 năm 1870. Gần ba năm sau, ông từ trần vào tháng 7 năm 1873.

Tặng thưởng
 1849 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng IV đính kèm Thanh kiếm
 1849 Huân chương Quân sự Thánh Heinrich
 1849 Thập tự Hiệp sĩ Huân chương Leopold của Đế quốc Áo
 1849 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng III đính kèm Thanh kiếm
 1849 Thập tự Hiệp sĩ Huân chương Sư tử Zähringer
 1865 Huân chương Thánh Anna hạng II của Đế quốc Nga
 1866 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II kèm theo Bó sồi và Thanh kiếm, 1871 Ngôi sao đính kèm vào Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II với Bó sồi và Thanh kiếm
 1870 Huân chương Thập tự Sắt hạng II

Tham khảo
 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Hamburg 1937–1942, Bd. 7, S. 409, Nr. 2367

Tham khảo

Tướng Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ nhất
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Quân sự Thánh Heinrich
Người nhận Huân chương Leopold của Đế quốc Áo (Hiệp sĩ)
Người nhận Huân chương Sư tử Zähringer (Hiệp sĩ)
Người nhận Huân chương Thánh Anna
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II
Tướng Đức
Sinh năm 1808
Mất năm 1873


title: Giải thưởng Âm nhạc Melon

text:
Giải thưởng Âm nhạc Melon (tiếng Anh: Melon Music Awards; ) là một lễ trao giải âm nhạc lớn được tổ chức hàng năm tại Hàn Quốc và được tổ chức bởi Kakao M (một công ty của Kakao) thông qua cửa hàng âm nhạc trực tuyến, Melon.

Lễ trao giải lần đầu tiên được tổ chức trực tuyến từ năm 2005 đến năm 2008. Nó được tổ chức trực tiếp chính thức bắt đầu từ năm 2009.

Địa điểm tổ chức

Giải thưởng lớn

Nghệ sĩ của năm

Album của năm

Bài hát của năm

Thu âm của năm

Giải thưởng chính

10 nghệ sĩ hàng đầu

Giải thưởng nghệ sĩ mới của năm

Giải thưởng thể loại âm nhạc

Rap/Hip Hop

Ballad

R&B

Rock

OST

Trot

Pop

Giải thưởng phổ biến

Netizen Popularity Award

Best Dance Male

Hot Trend Award

Giải đặc biệt

Giải Music Video

Giải cho nhạc sĩ

MBC Music Star Award

Giải nghệ thuật biểu diễn

Giải thưởng khác

2010
 Best Dressed Singer: Girls' Generation
 Best MBC Radio Singer: Jung Yeop – "Without You"

2009
 Star: TVXQ
 Mania: TVXQ - "Mirotic"
 Current Stream: Kim Taewoo – "Love Rain"
 Smart Radio: Girls' Generation
 Odyssey: Girls' Generation – "Gee"
 Mobile Music: Girls' Generation
 Sudden Rise: Leessang
 Y-STAR Live: Lee Seungchul

Đoạt giải nhiều nhất

Giải thưởng lớn
Danh sách này bao gồm Nghệ sĩ của năm, Album của năm, Bài hát của năm và Thu âm của năm.

Giải thưởng khác

Xem thêm
 K-pop
 LOEN Entertainment

Tham khảo

Liên kết ngoài

   (LOEN)
   (MBC)

Giải thưởng âm nhạc Hàn Quốc
Sự kiện thường niên ở Hàn Quốc
Kakao M


title: Thỏ Ngọc (xe tự hành)

text:
Thỏ Ngọc () là một xe tự hành không người lái, một phần trong sứ mệnh khám phá Mặt Trăng Chang'e 3 của Trung Quốc. Nó được phóng vào lúc 17:30 UTC ngày 1 tháng 12 năm 2013 và tới được bề mặt Mặt Trăng vào ngày 14 tháng 12 năm 2013.

Thỏ Ngọc đã không thể di chuyển sau đêm thứ hai âm lịch, mặc dù tàu vẫn tiếp tục thu thập thông tin trong vài tháng sau đó. Vào tháng 10 năm 2015, Thỏ Ngọc đã lập kỷ lục về thời gian hoạt động lâu nhất đối với xe tự hành trên Mặt Trăng. Vào ngày 31 tháng 7 năm 2016, Thỏ Ngọc ngừng hoạt động sau tổng cộng 31 tháng, vượt xa thời gian dự kiến ban đầu là 3 tháng. Tổng cộng, khi ở trên Mặt Trăng, xe tự hành này đã di chuyển quãng đường .

Vào năm 2018, xe tự hành Thỏ Ngọc 2 đã ra mắt như một phần của nhiệm vụ Chang'e 4.

Tham khảo

Xe tự hành trên Mặt Trăng
Chương trình thám hiểm Mặt Trăng Trung Quốc
Trung Quốc năm 2013
Du hành không gian năm 2013
Chương trình không gian của Trung Quốc
Tàu không gian Mặt Trăng


title: Things We Lost in the Fire (bài hát)

text:
Things We Lost in the Fire là đĩa đơn thứ sáu của ban nhạc Anh Bastille, từ album phòng thu đầu tay của họ Bad Blood. Bài hát được phát hành như tải kỹ thuật số và đĩa 7-inch  vào ngày 24 tháng 8 năm 2013.

Danh sách bài hát
Digital download
 "Things We Lost in the Fire" – 4:00
 "Icarus" (Live from Queens' College, Cambridge) – 3:14
 "Things We Lost in the Fire" (TORN Remix) – 5:23
 "Things We Lost in the Fire" (Tyde Remix) – 4:50
 "Things We Lost in the Fire" (Video) – 4:15
 "Things We Lost in the Fire" (Live from Queens' College, Cambridge) (Video) – 4:06

7" Single
 "Things We Lost in the Fire" – 4:00
 "Icarus" (Live from Queens' College, Cambridge) – 3:14

Lịch sử phát hành

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2013
Bài hát năm 2013
Bài hát của Bastille
Đĩa đơn của Virgin Records


title: Trung Lập (định hướng)

text:
Trung Lập có thể là một trong số các địa danh sau:

Xã Trung Lập, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
Xã Trung Lập Hạ, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
Xã Trung Lập Thượng, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
Xã cũ Trung Lập thuộc huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh (tồn tại đến năm 1983); nay tương ứng với địa bàn hai xã Trung Lập Hạ và Trung Lập Thượng.


title: Hấp dẫn lượng tử

text:
Hấp dẫn lượng tử (Quantum gravity-QG) là tên gọi chung cho nhiều lý thuyết vật lý với mục tiêu miêu tả tương tác hấp dẫn tuân theo những nguyên lý của cơ học lượng tử.

Hiểu biết tốt nhất hiện nay về lực hấp dẫn dựa trên thuyết tương đối rộng của Albert Einstein, mà khuôn khổ của lý thuyết lại thuộc phạm vi vật lý cổ điển. Mặt khác, các tương tác phi hấp dẫn được miêu tả trong khuôn khổ của cơ học lượng tử, một lý thuyết miêu tả các hiệu ứng vi mô mang tính xác suất khác căn bản so với các hiệu ứng vật lý cấp vĩ mô. Sự cần thiết phải miêu tả hấp dẫn bằng cơ học lượng tử xuất phát từ thực tế rằng một hệ cổ điển không thể xuất hiện cùng hoặc tương tác nhất quán với một hệ lượng tử.

Mặc dù một lý thuyết lượng tử về hấp dẫn là cần thiết để kết hợp thuyết tương đối rộng với các nguyên lý cơ học lượng tử, nhưng những khó khăn lớn xuất hiện khi các nhà vật lý cố gắng sử dụng khuôn khổ của lý thuyết trường lượng tử để miêu tả trường hấp dẫn. Vấn đề là, từ quan điểm kỹ thuật/toán học, nếu đi theo cách miêu tả này họ không thể thực hiện được tái chuẩn hóa và do vậy không thu được những tiên đoán có ý nghĩa vật lý. Kết quả là, họ phải thực hiện theo những cách tiếp cận căn bản hơn đối với hấp dẫn lượng tử, mà một trong những hướng đi phổ biến hiện nay là lý thuyết dây và hấp dẫn lượng tử vòng.

Nói ngắn gọn, mục đích của hấp dẫn lượng tử chỉ là miêu tả hành trạng lượng tử của trường hấp dẫn và không nên hiểu nhầm với mục tiêu của lý thuyết thống nhất mọi tương tác cơ bản trong một mô hình toán học duy nhất. Mặc dù thế có một số thuyết hấp dẫn lượng tử như lý thuyết dây cũng có mục tiêu là thống nhất tương tác hấp dẫn với ba tương tác cơ bản còn lại, trong khi những lý thuyết khác như hấp dẫn lượng tử vòng lại không có mục tiêu như vậy; thay vào đó, các nhà hấp dẫn lượng tử vòng nỗ lực lượng tử hóa trường hấp dẫn trong khi cố gắng tách biệt nó khỏi các tương tác khác. Một lý thuyết hấp dẫn lượng tử với mục tiêu thống nhất mọi tương tác cơ bản đôi khi cũng được gọi là lý thuyết của mọi thứ (TOE).

Một trong những khó khăn của hấp dẫn lượng tử đó là các hiệu ứng hay hệ quả của nó chỉ trở lên đáng kể ở thang Planck, thang khoảng cách nhỏ hơn rất nhiều mà các máy gia tốc hạt có thể đạt được. Do đó, các lý thuyết hấp dẫn lượng tử vẫn mang tính lý thuyết, mặc dù có những ước đoán rằng các hiệu ứng hấp dẫn lượng tử có thể quan sát hoặc giải thích thông qua những thí nghiệm chính xác.

Tham khảo

Đọc thêm

Lực hấp dẫn
Vật lý ngoài phạm vi Mô hình chuẩn
Thuyết hấp dẫn


title: HMS Hardy (H87)

text:
HMS Hardy (H87) là một soái hạm khu trục dẫn đầu lớp tàu khu trục H được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào giữa những năm 1930. Trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha vào các năm 1936–1939, nó thực thi chính sách cấm vận vũ khí mà Anh và Pháp áp đặt cho các bên xung đột trong thành phần Hạm đội Địa Trung Hải. Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, nó được chuyển đến Freetown, Sierra Leone vào tháng 10 năm 1939 để truy lùng các tàu cướp tàu buôn Đức ở Nam Đại Tây Dương cùng Lực lượng K. Sau khi quay về Anh vào đầu năm 1940, nó trở thành soái hạm của Chi hạm đội Khu trục 2 trực thuộc Hạm đội Nhà. Trong Chiến dịch Na Uy, nó tham gia trận Narvik thứ nhất vào ngày 10 tháng 4 năm 1940, nơi nó đánh chìm một tàu khu trục Đức; nhưng khi các con tàu Anh rút lui, chúng đụng độ với hai tàu khu trục đối phương khác, khiến Hardy bị hư hại nặng và buộc phải mắc cạn. Con tàu bị thủy triều nâng lên và lật úp sau đó.

Thiết kế và chế tạo

Hardy có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Nó có chiều dài chung , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được dẫn động bởi hai turbine hơi nước Parsons truyền động ra hai trục chân vịt, sản sinh tổng công suất , cho phép nó đạt tốc độ tối đa . Hơi nước được cung cấp bởi ba nồi hơi ống nước Admiralty. Greyhound có thể mang theo tối đa  dầu đốt, cho phép một tầm hoạt động tối đa  ở tốc độ . Thành phần thủy thủ đoàn của nó bao gồm 137 sĩ quan và thủy thủ trong thời bình,

Con tàu được trang bị năm khẩu pháo QF  Mk. XII L/45 trên các tháp pháo nòng đơn. Cho mục đích phòng không, Hardy có hai khẩu đội súng máy  Mk.III bốn nòng. Nó còn có hai bệ ống phóng ngư lôi bốn nòng trên mặt nước dành cho ngư lôi . Một đường ray thả mìn sâu và hai máy phóng được trang bị; ban đầu nó mang theo 20 quả mìn sâu, nhưng được tăng lên 35 quả không lâu sau khi chiến tranh bắt đầu.

Hardy được đặt hàng vào ngày 12 tháng 12 năm 1934 trong Chương trình Chế tạo Hải quân 1934. Nó được đặt lườn vào ngày 30 tháng 5 năm 1935 tại xưởng tàu của hãng Cammell Laird and Company ở Birkenhead; được hạ thủy vào ngày 7 tháng 4 năm 1936 và hoàn tất vào ngày 11 tháng 12 năm 1936 với chi phí 278.482 Bảng Anh, không tính đến các thiết bị do Bộ Hải quân Anh cung cấp như vũ khí, đạn dược và thiết bị thông tin liên lạc.

Lịch sử hoạt động
Sau khi nhập biên chế, Hardy được phân về Chi hạm đội Khu trục 2 trực thuộc Hạm đội Địa Trung Hải. Nó đã tuần tra tại vùng biển Tây Ban Nha từ năm 1937 đến năm 1939 khi xảy ra cuộc nội chiến tại đây nhằm thực thi chính sách cấm vận vũ khí đối với các bên xung đột. Sau khi tàu khu trục chị em  trúng phải một quả mìn ngoài khơi Almeria vào ngày 13 tháng 5 năm 1937, Hardy đã túc trực bên cạnh để hỗ trợ nếu cần thiết. Nó đang neo đậu tại Palma, Majorca vào ngày 23 tháng 5 năm 1937 khi cảng này bị lực lượng Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha ném bom, nhưng nó không bị hư hại. Khi cuộc xung đột chấm dứt vào năm 1939, nó bắt đầu được tái trang bị tại Xưởng tàu Devonport từ ngày 2 tháng 6 đến ngày 29 tháng 7. Con tàu đang ở tại Malta khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939.

Đến tháng 10, Hardy được chuyển đến Freetown, Sierra Leone để truy tìm các tàu cướp tàu buôn Đức ở khu vực Nam Đại Tây Dương cùng Lực lượng K. Nó cùng các tàu nữa chị em ,  và  đã gặp gỡ tàu chiến-tuần dương , tàu sân bay  và tàu tuần dương hạng nhẹ  vào ngày 17 tháng 12. Chúng được tiếp nhiên liệu tại Rio de Janeiro, Brasil trước khi tiếp tục đi đến cửa sông Río de la Plata, đề phòng trường hợp chiếc thiết giáp hạm bỏ túi Đức Admiral Graf Spee tìm cách thoát khỏi Montevideo, Uruguay, nơi nó tạm thời tị nạn sau khi bị hư hại trong trận River Plate. Hardy trải qua một đợt tái trang bị ngắn tại Devonport từ ngày 25 tháng 1 đến ngày 12 tháng 2 năm 1940, rồi được điều sang Greenock, Scotland làm nhiệm vụ hộ tống vận tải. Nó gia nhập trở lại Chi hạm đội Khu trục 2 thuộc Hạm đội Nhà tại Scapa Flow vào ngày 9 tháng 3, và trở thành soái hạm đơn vị này.

Vào ngày 6 tháng 4, Hardy cùng phần còn lại của Chi hạm đội Khu trục 2 hộ tống bốn tàu khu trục rải mìn thuộc Chi hạm đội Khu trục 20 khi chúng lên đường thực hiện Chiến dịch Wilfred, một đợt rải mìn ở Vestfjord nhằm ngăn chặn việc vận chuyển quặng sắt Thụy Điển từ Narvik đến Đức. Mìn được rải vào sáng ngày 8 tháng 4, trước khi quân Đức bắt đầu cuộc tấn công, và các tàu khu trục gia nhập trở lại cùng Renown và các tàu hộ tống.

Bộ Hải quân Anh ra lệnh cho Đại tá Hải quân Warburton-Lee tấn công tàu bè Đức tại Narvik vào ngày 9 tháng 4. Sáng hôm sau, Hardy dẫn đầu bốn tàu chị em xâm nhập Ofotfjord cho một cuộc tấn công bất ngờ cảng Narvik trong hoàn cảnh bão tuyết. Một quả ngư lôi của Hardy đã đánh trúng soái hạm chi hạm đội Đức, tàu khu trục Z21 Wilhelm Heidkamp và làm thiệt mạng chỉ huy hải đội, Thiếu tướng Hải quân Friedrich Bonte. Heidkamp bị đắm sáng hôm sau. Một quả ngư lôi khác đánh trúng đuôi một tàu buôn; nhưng một loạt bốn quả ngư lôi thứ hai nhắm vào hai tàu khu trục Đức khác bị trượt, chỉ làm hư hại nặng bến tàu. Sau khi tập trung lực lượng trở lại, Đại tá Warburton-Lee chỉ huy một đợt tấn công khác vào cảng cùng buổi sáng hôm đó, nhưng không gây thiệt hại gì đáng kể do tầm nhìn kém.

Khi các tàu khu trục Anh kết thúc đợt tấn công thứ hai, chúng đối đầu với thêm ba tàu khu trục Đức. Các tàu khu trục Anh tìm cách rút lui về phía Tây, nhưng bị các tàu Đức truy đuổi. Thêm hai tàu khu trục Đức cắt ngang chữ T các con tàu Anh và nhanh chóng vô hiệu các khẩu pháo phía trước của Hardy. Nhiều phát bắn trúng khác vào cầu tàu và cấu trúc thượng tầng khiến nó bốc cháy, làm tử thương Đại tá Warburton-Lee và làm thiệt mạng hay bị thương mọi người trên cầu tàu, ngoại trừ Sĩ quan tiếp liệu G.H. Stanning, thư ký của hạm trưởng. Mặc dù bản thân bị thương nặng, ông nắm chỉ huy và ra lệnh cho mắc cạn con tàu tại Vidrek sau khi nhiều phát bắn trúng khác làm hỏng nồi hơi. Sĩ quan thuyền phó, người không có mặt trên cầu tàu, tiếp nhận quyền chỉ huy và ra lệnh bỏ tàu. Một số thủy thủ trì hoãn việc này cho đến khi quả ngư lôi cuối cùng được phóng nhắm vào tàu Đức một cách vô vọng, và khẩu pháo số 4 bắn cho đến khi hết đạn.

Đại tá Warburton-Lee được đưa lên bờ nhưng từ trần một giờ sau đó do vết thương trên đầu. 139 người khác cũng lên được bờ, trong đó có 26 người bị thương nặng. Warburton-Lee sau đó được truy tặng huân chương Chữ thập Victoria. Do thủy triều dâng cao, Hardy bị nhấc khỏi nơi mắc cạn và trôi dạt đến cửa vũng biển Skjomen, nơi nó lật úp ở vùng biển nông ở tọa độ . Cho đến năm 1963, xác tàu đắm vẫn còn được nhìn thấy.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp tàu khu trục G và H
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế chiến II
Xác tàu đắm trong Thế chiến II tại biển Na Uy
Sự kiện hàng hải 1940