title: USS Worden (DD-352)

text:
USS Worden (DD-352) là một tàu khu trục lớp Farragut được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Chuẩn đô đốc John Lorimer Worden (1818-1897), người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Worden đã có mặt tại Trân Châu Cảng vào lúc diễn ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng châm ngòi chiến tranh tại Thái Bình Dương, và đã phục vụ cho đến khi bị đắm do va phải đá ngầm lúc đang hoạt động ở quần đảo Aleut vào năm 1943. Nó được tặng thưởng 4 Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thiết kế và chế tạo
Worden được đặt lườn vào ngày 29 tháng 12 năm 1932 tại Xưởng hải quân Puget Sound. Nó được hạ thủy vào ngày 27 tháng 10 năm 1934, được đỡ đầu bởi bà Katrina L. Halligan, phu nhân Chuẩn đô đốc John Halligan, Jr. Tư lệnh Không lực Lực lượng Chiến trận; và được đưa ra hoạt động vào ngày 15 tháng 1 năm 1935 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Robert E. Kerr.

Lịch sử hoạt động

Trước chiến tranh
Sau khi hoàn tất việc trang bị, Worden rời Puget Sound vào ngày 1 tháng 4 năm 1935 cho chuyến đi chạy thử máy, thoạt tiên đưa nó đến San Diego, California, rồi dọc theo bờ biển Nam California và Mexico đến Puerto San José, Guatemala và Puntarenas, Costa Rica. Chiếc tàu khu trục mới sau đó băng qua kênh đào Panama vào ngày 6 tháng 5, rồi đi lên phía Bắc đến Washington, D.C., nơi mà vào ngày 17 tháng 5, nó đón lên tàu Chuẩn đô đốc Joseph K. Taussig, Trợ lý Trưởng phòng Tác chiến Hải quân cùng một phái đoàn của Quốc hội cho một chuyến đi dọc theo sông Potomac đến Mount Vernon.

Worden sau đó quay trở lại Xưởng hải quân Washington nơi các khẩu pháo của nó được tháo dỡ để cải biến. Nó khởi hành vào ngày 21 tháng 5, đi về phía Nam để đến Xưởng hải quân Norfolk. Trong những tuần lễ tiếp theo, nó được sửa chữa, chạy thử máy ngoài khơi Rockland, Maine, và hoàn tất vào đầu mùa Hè. Nó rời xưởng tàu vào ngày 1 tháng 7, ghé qua New Bedford, Massachusetts trước khi lên đường đi sang vùng bờ Tây. Sau khi đi ngang qua vịnh Guantánamo, Cuba và kênh đào Panama, nó đi đến Xưởng hải quân Puget Sound vào ngày 3 tháng 8.

Sau một đợt tái trang bị, Worden đi về phía Nam đến San Diego, đến cảng này vào ngày 19 tháng 9, và bắt đầu một lượt hoạt động kéo dài bốn năm từ đây trong thành phần Hải đội Khu trục thuộc Lực lượng Tuần tiễu. Nó đảm nhiệm vai trò tàu huấn luyện cho Trường Thủy âm Hạm đội tại San Diego, và tiến hành các cuộc huấn luyện chiến thuật thường lệ ở vùng biển tại chỗ cũng như các cuộc cơ động vốn đưa nó đến tận Seward, Alaska phía Bắc và Callao, Peru phía Nam. Nó cũng tham gia các cuộc tập trận Vấn đề Hạm đội hàng năm và tập trận chiến thuật phối hợp các lực lượng của Hạm đội Hoa Kỳ tại vùng biển Caribe và quần đảo Hawaii. Một hoạt động nổi bật của nó trong giai đoạn này diễn ra vào mùa Thu năm 1937. Vào giữa tháng 9, nó cùng tàu chị em  đã hộ tống cho tàu sân bay  đi đến Callao, Peru, một chuyến viếng thăm trùng hợp với Hội nghị Kỹ thuật Hàng không Liên Mỹ tại Lima. Trong khi Ranger quay trở về nhà độc lập sau chuyến viếng thăm, các tàu khu trục ghé qua Balboa, Panama trước khi quay trở về San Diego.

Việc Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra tại Châu Âu vào ngày 1 tháng 9 năm 1939 đã làm đảo lộn các hoạt động thường lệ của chiếc tàu khu trục tại San Diego. Năm ngày sau khi xung đột bắt đầu do việc Đức Quốc xã tấn công Ba Lan, Hải quân thực hiện nhiệm vụ Tuần tra Trung lập từ ngày 6 tháng 9. Vào ngày 22 tháng 9, Trưởng phòng Tác chiến Hải quân chỉ thị cho Tổng tư lệnh Hạm đội Hoa Kỳ bố trí tạm thời đến vùng biển Hawaii hai đội tàu tuần dương hạng nặng, một soái hạm khu trục (tương đương một tàu tuần dương hạng nhẹ), hai hải đội tàu khu trục, một tàu tiếp liệu khu trục, một tàu sân bay cùng các lực lượng hỗ trợ cần thiết cho các đơn vị này. Sự điều động lực lượng này đánh dấu việc thành lập Phân đội Hawaii, tiền thân của việc bố trí hạm đội tại Trân Châu Cảng.

Worden được phối thuộc vào lực lượng mới này, đặt dưới quyền chỉ huy của Phó đô đốc Adolphus Andrews vốn đặt cờ hiệu của mình trên chiếc tàu tuần dương hạng nặng . Vào ngày 5 tháng 10 năm 1939, nó lên đường đi Trân Châu Cảng, và hoạt động chủ yếu tại vùng biển Hawaii trong hai năm tiếp theo, xen kẻ thời gian tại Trân Châu Cảng với những đợt bảo trì định kỳ tại vùng bờ Tây. Sau khi hoàn tất cuộc tập trận Vấn đề Hạm đội XXI vào mùa Xuân năm 1940, toàn bộ hạm đội được cho đặt căn cứ tại vùng biển Hawaii.

Thế Chiến II

1941
Khi Hải quân Đế quốc Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng vào sáng ngày 7 tháng 12 năm 1941, Worden đang neo đậu cạnh chiếc tàu tiếp liệu khu trục  để được bảo trì. Nó không bị hư hại, và khẩu đội súng máy Browning.50-caliber của hạ sĩ Raymond H. Brubaker đã bắn rơi một máy bay ném bom tấn công. Trong vòng hai giờ kể từ khi bắt đầu cuộc tấn công, chiếc tàu khu trục lên đường tiến ra biển khơi. Mặc dù trong kế hoạch tấn công ban đầu, các tàu ngầm Nhật dự định sẽ tấn công các tàu chiến Mỹ khi chúng thoát ra khỏi Trân Châu Cảng, dự tính đó của chúng thất bại. Dù sao, nguy cơ của tàu ngầm đối phương vẫn hiện hữu. Worden bắt được tín hiệu tàu ngầm đối phương lúc 12 giờ 40, trên ba giờ sau khi đợt không kích cuối cùng chấm dứt, và đã thả bảy quả mìn sâu tấn công.

Xế trưa hôm đó, Worden gia nhập một lực lượng đặc nhiệm tập hợp chung quanh tàu tuần dương hạng nhẹ , soái hạm của Chuẩn đô đốc Milo Draemel. Truy tìm trên biển về phía Tây Nam đảo Oahu, chiếc tàu khu trục gặp gỡ chiếc tàu chở dầu hạm đội , và đã hộ tống nó đến gặp gỡ Lực lượng Đặc nhiệm 11 dưới quyền đô đốc Aubrey W. Fitch được hình thành chung quanh tàu sân bay .

Trong khi Neosho tiếp nhiên liệu cho các con tàu thuộc Lực lượng Đặc nhiệm 11 vào sáng ngày 11 tháng 12, Worden chiếm lấy vị trí canh phòng trước mũi Lexington, và vào đêm hôm sau đã hộ tống Neosho đi khỏi vùng nguy hiểm sau khi tàu chị em  phát hiện cái giống như một tàu ngầm đối phương trên mặt biển và đã tấn công. Sau khi đưa Neosho về đến Trân Châu Cảng an toàn, Worden quay trở ra khơi vào ngày 14 tháng 12 trong thành phần hộ tống cho lực lượng di chuyển về hướng đảo Wake. Tuy nhiên, lực lượng viễn chinh giải cứu Wake được gọi quay trở lại vào sáng ngày 22 tháng 12, và đảo này thất thủ hai ngày trước lễ Giáng Sinh.

1942
Worden quay trở lại hoạt động tuần tra và hộ tống tại khu vực quần đảo Hawaii, và đang khi hoạt động cùng lực lượng đặc nhiệm Lexington đã hai lần tấn công bằng mìn sâu vào những tiếp xúc nghi ngờ tàu ngầm đối phương ngoài khơi Oahu, một lần vào ngày 16 tháng 1 năm 1942 và một lần nữa sáu ngày sau đó. Được cho tách khỏi Lực lượng Đặc nhiệm 11 vào ngày 31 tháng 1, nó rời Trân Châu Cảng vào ngày 5 tháng 2 để hộ tống tàu tiếp liệu thủy phi cơ  và tàu chở dầu hạm đội  đi ngang qua Samoa và quần đảo Fiji, đến New Caledonia, và đi đến Nouméa vào ngày 21 tháng 2. Ba ngày sau, khi chiếc tàu buôn SS Snark trúng phải một quả mìn tại eo biển Bulari, nó đã đi đến để trợ giúp, kéo con tàu đang chìm ra khỏi luồng vào cảng. Đội y tế của chiếc tàu khu trục đã cứu chữa cho sáu người bị thương, và đưa những người sống sót trở lại cảng an toàn.

Rời Nouméa vào ngày 7 tháng 3, Worden cùng với Curtiss lên đường đi Trân Châu Cảng, đến nơi vào ngày 19 tháng 3. Nó vào xưởng tàu ngay ngày hôm đó, và sau khi hoàn tất việc sửa chữa lại gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 11 vào ngày 14 tháng 4. Nó lại ra khơi vào ngày 15 tháng 4, cùng với lực lượng đặc nhiệm của Lexington đi đến một khu vực gặp gỡ về phía Tây Nam quần đảo New Hebrides, nơi vào ngày 1 tháng 5 chúng gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 17 dưới quyền Chuẩn đô đốc Frank Jack Fletcher, được xây dựng chung quanh tàu sân bay . Vào ngày 2 tháng 5, sau khi cả hai lực lượng tàu sân bay được tiếp nhiên liệu, được cho tách ra để hộ tống tàu chở dầu hạm đội  đi Nouméa. Đang khi vắng mặt nó, lực lượng Hoa Kỳ đụng độ đối phương trong Trận chiến biển Coral.

Vào ngày 12 tháng 5, hai ngày sau khi đi đến Nouméa, Worden gặp gỡ lại các tàu tuần dương và khu trục thuộc lực lượng đặc nhiệm Lexington trước đây trong cảng; "Lady Lex" bị mất trong trận chiến do các vụ nổ và đám cháy không thể kiểm soát được. Trong thành phần đội này, nó lên đường vào ngày 13 tháng 5, và vào ngày hôm sau đã gặp gỡ Lực lượng Đặc nhiệm 16 ngoài khơi Efate thuộc New Hebrides. Hình thành chung quanh các tàu sân bay  và , lực lượng này được đặt dưới quyền Phó Đô đốc William F. Halsey.

Lực lượng Đặc nhiệm 16 về đến Trân Châu Cảng vào ngày 26 tháng 5, và Worden lên đường vào ngày 28 tháng 5 cùng với đơn vị này, giờ đây đặt dưới quyền Chuẩn đô đốc Raymond A. Spruance là người thay phiên cho Halsey. Sau đó Lực lượng Đặc nhiệm 17, hình thành chung quanh chiếc Yorktown vừa được vội vã sửa chữa và tiếp liệu, gặp gỡ lực lượng của Spruance về phía Bắc Midway. Worden đã hộ tống cho Enterprise và Hornet trong suốt trận Midway từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 6 năm 1942, rồi quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 13 tháng 6 để rồi nhanh chóng được bố trí về Lực lượng Đặc nhiệm 11 vừa được thành lập lại, hình thành chung quanh chiếc tàu sân bay  mới được sửa chữa. Nó hộ tống cho Saratoga đi đến Midway, để tăng cường các liên đội không lực Lục quân và Thủy quân Lục chiến phòng thủ đảo này, trước khi quay trở về quần đảo Hawaii để huấn luyện.

Vào ngày 9 tháng 7, Worden hướng về khu vực Nam Thái Bình Dương cùng lực lượng đặc nhiệm Saratoga, nhưng được cho tạm thời tách ra vào ngày 21 tháng 7 để hộ tống tàu chở dầu hạm đội  đi Nouméa, đi đến cảng này bốn ngày sau đó. Trong khi Platte chất dỡ hàng tiếp liệu cần thiết để tiếp tế lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay, chiếc tàu khu trục tuần tra ở lối ra vào cảng. Đến ngày 28 tháng 7, cả hai lên đường để gặp gỡ Saratoga. Trên đường đi trong đêm đầu tiên, Worden trông thấy tín hiệu ánh sảng trong bóng đêm; không lâu sau đó nó vớt lên tàu 36 người sống sót từ chiếc tàu vận chuyển Lục quân Tjinegara, vốn trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm Nhật I-169 vào ngày 25 tháng 7, và đắm ở vị trí khoảng  về phía Tây Nam Nouméa.

Worden quay trở lại cùng lực lượng đặc nhiệm Saratoga về phía Nam quần đảo Fiji vào ngày hôm sau, khi chiếc tàu sân bay gia nhập cùng các tàu chuyển quân chở binh lính Thủy quân Lục chiến khởi hành từ Wellington, New Zealand, cho việc chiếm đóng quần đảo Solomon. Nó chỉ ở lại cùng chiếc tàu sân bay một thời gian ngắn, vì lại được cho tách ra để hộ tống tàu chở dầu hạm đội  đi Nouméa, nơi nó tiễn lên bờ những người sống sót của Tjinegara vào ngày 1 tháng 8. Nó gia nhập trở lại Lực lượng Đặc nhiệm 16 vào ngày 3 tháng 8, và vào lúc bình minh ngày 7 tháng 8 đã bảo vệ cho khi chiếc tàu sân bay tung ra cuộc không kích vào các vị trí quân Nhật tại Guadalcanal và Tulagi, chuẩn bị cho cuộc đổ bộ.

Trong hai tuần tiếp theo, Worden hoạt động cùng với Saratoga về phía Nam Solomons để bảo vệ tuyến đường hành hải tiếp tế và liên lạc dẫn đến Guadalcanal. Trong Trận chiến Đông Solomons, nó hộ tống cho chiếc tàu sân bay khi Saratoga cùng với Enterprise tung ra cuộc không kích đánh chìm tàu sân bay Nhật Ryūjō và làm hư hại chiếc tàu tiếp liệu thủy phi cơ Chitose. Tuy nhiên, không đầy một tuần lễ sau, Saratoga bị vô hiệu hóa do trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm Nhật I-26, buộc phải quay trở về lực địa Hoa Kỳ để sửa chữa.

Worden đã hộ tống cho Saratoga rút lui về Tongatapu thuộc quần đảo Tonga rồi tiếp tục đi về Trân Châu Cảng, đến nơi vào ngày 23 tháng 9. Năm ngày sau, nó lên đường cùng hai tàu khu trục khác để hộ tống cho các thiết giáp hạm  và  đi sang vùng bờ Tây Hoa Kỳ. Nó về đến San Francisco, California vào ngày 4 tháng 10, để rồi lại cùng với tàu khu trục  lên đường một tuần sau đó hộ tống cho Idaho đi đến Xưởng hải quân Puget Sound, đến nơi vào ngày 14 tháng 10. Worden nhanh chóng quay trở lại phía Nam đến San Francisco, nơi nó cùng tàu khu trục  hộ tống cho thiết giáp hạm  trong chuyến đi chạy thử máy sau đại tu ngoài khơi khu vực San Pedro-San Diego.

Bị mất

Vào ngày 27 tháng 12 năm 1942, Worden khởi hành từ San Francisco để hộ tống cho chiến dịch chiếm đóng đảo Amchitka thuộc quần đảo Aleut. Nó đi đến Dutch Harbor, Alaska vào ngày đầu năm mới 1943, và đến ngày 12 tháng 1 đã hộ tống cho chiếc tàu vận chuyển  khi chiếc này đưa các đơn vị trinh sát tiền phương Lục quân lên bờ tại cảng Constantine trên đảo Amchitka. Chiếc tàu khu trục cơ động vào cảng cạnh các mép đá lởm chởm, ở lại cho đến khi người cuối cùng lên bờ, rồi bắt đầu rời cảng.

Tuy nhiên, một cơn gió mạnh đã đẩy Worden mắc cạn vào một mỏm đá, khiến làm rách lườn tàu bên dưới phòng động cơ và làm mất điện toàn bộ. Tàu chị em Dewey đã nối một sợi dây sang chiếc tàu bị hư hại và tìm cách kéo nó khỏi mắc cạn, nhưng dây cáp bị đứt và biển động mạnh lai đẩy Worden về phía vách đá. Con tàu bắt đầu bị vỡ khi Hạm trưởng, Trung tá Hải quân William G. Pogue, ra lệnh bỏ tàu; và trong khi chỉ đạo các nỗ lực đó, ông bị một cơn sóng lớn tràn qua tàu quét xuống biển. Pogue nằm trong số người may mắn được cứu thoát, khi ông được vớt lên từ dưới biển lúc bất tỉnh; mười bốn thành viên thủy thủ đoàn đã mất cùng con tàu. Worden là một tổn thất toàn bộ; khi tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 22 tháng 12 năm 1944.

Phần thưởng
Worden được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/w11/worden-iii.htm

Liên kết ngoài

 USS Worden homepage A collection of photographs, documents and memories of those of served aboard the USS Worden DD352

Lớp tàu khu trục Farragut (1934)
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu hiện diện trong cuộc tấn công Trân Châu Cảng
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Sự cố hàng hải năm 1944


title: USS Worden

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Worden, tên theo Chuẩn đô đốc John Lorimer Worden (1818-1897), người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ:

  là một tàu khu trục lớp Truxton nhập biên chế năm 1903 và ngừng hoạt động năm 1919
  là một tàu khu trục lớp Clemson nhập biên chế năm 1920 và ngừng hoạt động năm 1930
  là một tàu khu trục lớp Farragut nhập biên chế năm 1935 và bị đắm năm 1943
  là một tàu tuần dương tên lửa điều khiển lớp Leahy nhập biên chế năm 1963 và ngừng hoạt động năm 1993

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Hóa tệ học

text:
Hóa tệ học hoặc cổ tệ học () là ngành nghiên cứu hoặc là hoạt động sưu tập tiền tệ, bao gồm tiền xu, token, tiền giấy và các vật thể liên quan. Hóa tệ học có thể bao gồm các nghiên cứu rộng hơn về tiền và các phương tiện thanh toán được dùng để thanh toán nợ và trao đổi hàng hóa. Ngành này không nghiên cứu việc sử dụng các loại hàng hóa khác, ngay cả khi hàng hóa đó được dùng như tiền tệ, ví dụ thuốc lá được tù nhân dùng làm tiền tệ trong nhà tù. Người Kyrgyz sử dụng ngựa làm đơn vị tiền tệ chính và trả các khoản tiền lẻ nhỏ bằng da cừu, tuy nhiên ở đây da cừu có thể phù hợp với nghiên cứu hóa tệ học, còn ngựa thì không.

Các nghiên cứu mang tính chất kinh tế và lịch sử về việc sử dụng tiền và sự phát triển của tiền là một bộ phận không thể tách rời của nghiên cứu hóa tệ học về hiện thân vật chất của tiền tệ.

Từ nguyên
Từ numismatics được chứng thực là sử dụng lần đầu trong tiếng Anh vào năm 1829. Từ này bắt nguồn từ tính từ numismatic, nghĩa là "của tiền xu". Đây là từ mượn từ tiếng Pháp numismatiques, bản thân từ tiếng Pháp có nguồn gốc từ tiếng Latinh muộn numismatis - hình thức sở hữu cách của numisma, biến thể của nomisma, nghĩa là "tiền xu". Nomisma là cách Latinh hóa từ tiếng Hi Lạp νόμισμα (nomisma), có nghĩa là "tiền xu hiện thời". Trong tiếng Hi Lạp, νόμισμα bắt nguồn từ νομίζω (nomizō), nghĩa là "nắm giữ hoặc sở hữu như một thói quen, sử dụng theo lẽ thường". Đến lượt mình, νομίζω bắt nguồn từ νόμος (nomos), nghĩa là "sự sử dụng, thói quen". Cuối cùng, νόμος bắt nguồn từ νέμω (nemō), nghĩa là "Tôi phân phát, chia nhỏ, chia phần, nắm, giữ". "Hóa tệ học" là phiên âm Hán-Việt của thuật ngữ 貨幣學 mà Trung Quốc (chữ Hán phồn thể: 貨幣學; chữ Hán giản thể: 货币学), Nhật Bản (貨幣学) và Hàn Quốc (Hangul: 화폐학; Hanja: 貨幣學) đều dùng.

Lịch sử hóa tệ học

Hoạt động sưu tập tiền xu có lẽ đã có từ thời cổ đại. Nhà thơ Italia Francesco Petrarca có viết một lá thư trong đó kể rằng ông thường bị một đám người mang những đồng xu cổ đến mời chào ông mua chúng hoặc nhận diện hình ảnh vị quân chủ được khắc trên đồng xu. Ông được xem là nhà sưu tập tiền xu đầu tiên của thời Phục Hưng. Năm 1355, Petrarca cho Hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh Charles IV xem một bộ sưu tập tiền xu La Mã.

Quyển sách đầu tiên viết về tiền xu là cuốn De Asse et Partibus (1514) của Guillaume Budé. Vào đầu thời Phục Hưng, chỉ có vua chúa và quý tộc châu Âu sưu tập tiền xu cổ. Có thể kể ra đây tên một số nhà sưu tập thời đó: Giáo hoàng Bônifaciô VIII, Hoàng đế La Mã Thần thánh Maximilian, Vua Louis XIV của Pháp, Ferdinand I, Joachim II Hector xứ Brandenburg và Vua Henri IV của Pháp. Hóa tệ học được gọi là "Thú tiêu khiển của vua chúa".

Thế kỉ 19 đánh dấu sự xuất hiện của các hiệp hội chuyên về hóa tệ học. Hội Hóa tệ học Hoàng gia (Royal Numismatic Society) được thành lập tại Anh vào năm 1836 và ngay lập tức bắt đầu xuất bản tập san mà về sau có tên là Numismatic Chronicle. Hội Hóa tệ học Hoa Kỳ (American Numismatic Society) được thành lập năm 1858 và bắt đầu xuất bản tập san American Journal of Numismatics vào năm 1866.

Năm 1931, Học viện Anh Quốc (British Academy) cho ra dự án Sylloge Nummorum Graecorum nhằm xuất bản các bộ sưu tập tiền xu của Hi Lạp cổ đại. Năm 1958, số đầu tiên của dự án Sylloge of Coins of the British Isles cũng được xuất bản.

Trong thế kỉ 20, tiền xu hay được xem là những vật thể mang tính khảo cổ học. Sau Thế chiến II, ở Đức ra đời dự án Fundmünzen der Antike nhằm để đăng ký mọi đồng xu tìm thấy trên lãnh thổ Đức. Nhiều quốc gia đã học theo ý tưởng này của Đức.

Tại Hoa Kỳ, Xưởng đúc tiền xu Hoa Kỳ thiết lập một nhóm lãnh đạo vào năm 1838 khi nhà sưu tập Adam Eckfeldt hiến tặng bộ sưu tập cá nhân của ông. Quyển sách American Colonial History Illustrated by Contemporary Medals (1894) của C. Wyllys Betts đã đặt nền tảng cho ngành nghiên cứu các huy chương mang tính lịch sử ở Hoa Kỳ.

Hóa tệ học hiện đại
Hóa tệ học hiện đại là ngành nghiên cứu tiền xu được đúc kể từ thế kỉ 17 trở về sau, tức là giai đoạn tiền xu được đúc bằng máy. Các nghiên cứu hóa tệ học này đáp ứng nhu cầu của các nhà sưu tập nhiều hơn là của các sử gia. Nó thu hút nhiều dân nghiệp dư hơn là các học giả chuyên nghiệp. Tiêu điểm của hóa tệ học hiện đại là nghiên cứu việc sản xuất và sử dụng tiền trong các văn cảnh mang tính lịch sử bằng cách sử dụng các tài liệu ghi chép của xưởng đúc tiền chẳng hạn nhằm xác định tính hiếm có tương đối của những đồng xu nào đó. Tính đa dạng của đồng xu, lỗi đúc tiền do xưởng gây ra, kết quả của sự hao mòn liên tục của đồng xu, hình ảnh khắc trên tiền xu hay thậm chí là nội hàm chính trị - xã hội của việc đúc tiền xu cũng là những chủ để được người ta quan tâm tìm hiểu.

Phân ngành
Hóa tệ học có một số phân ngành như exonumia, notaphily và scripophily.

Exonumia là ngành nghiên cứu những vật thể giống như tiền xu (chẳng hạn đồng xu token hoặc huy chương) cũng như các đồ vật được dùng thay cho tiền tệ hợp pháp hoặc dùng để kỉ niệm điều gì đó, chẳng hạn huy chương lưu niệm, thẻ ghi, vật đeo, đồng xu được đóng dấu, đồng nickel bằng gỗ, thẻ tín dụng hoặc những thứ tương tự. Exonumia có quan hệ với hóa tệ học (nghiên cứu về tiền xu với tư cách là tiền tệ hợp pháp). Nhiều nhà sưu tập tiền xu cũng là những nhà nghiên cứu exonumia.

Notaphily là ngành nghiên cứu tiền giấy hay giấy bạc ngân hàng. Người ta tin rằng con người sưu tập tiền giấy từ lâu, song họ chỉ bắt đầu sưu tập chúng một cách có hệ thống vào thập niên 1920 tại Đức, đặc biệt là sưu tập sê ri tiền Notgeld. Thập kỉ 1970 chứng kiến bước ngoặt khi notaphily được các nhà sưu tập tiền tách thành môn riêng. Cùng thời gian đó, một số nước phát triển như Mĩ, Đức, Pháp bắt đầu xuất bản các catalog quốc gia về tiền giấy.

Scripophily là ngành nghiên cứu và sưu tập chứng khoán. Một số giấy tờ có hình thức đẹp và chứa đựng nội hàm lịch sử thú vị.

Danh sách học giả nghiên cứu hóa tệ học có tầm quan trọng

Tham khảo

Khoa học bổ trợ của lịch sử

Tiền tệ


title: Thể tù

text:
Thể tù là một mảnh vỡ của đá bị bao bọc trong khối đá khác lớn hơn trong khi khối đá bao bọc đó đang nguội lạnh và hóa cứng. Trong địa chất học, thể tù cũng được sử dụng để mô tả các đá bị bao bọc trong đá mácma khi nó xâm nhập đi lên trên mặt và phun trào. Các thể tù có thể nằm hoàn toàn trong lò mácma, tách ra từ các tường của ống dẫn phun trào dung nham hoặc vật liệu phun nổ sau đó rơi vào dòng mác-ma đang chảy trên mặt.

Đối với các loại đá mác-ma chứa các thể tù thì các thể tù này có tuổi cổ hơn đá chứa nó, và ngược lại với các đá trầm tích.

Hình ảnh

Tham khảo

 Blatt, Harvey, and Robert J. Tracy (1996). Petrology (2nd ed.). W. H. Freeman. ISBN 0-7167-2438-3.
 Nixon, Peter H. (1987). Mantle Xenoliths. J. Wiley & Sons. ISBN 0-471-91209-3.

Liên kết ngoài

Thạch luận


title: Truyền hình Đắc Lộ

text:
Truyền hình Đắc Lộ là kênh truyền hình tư nhân của Giáo hội Công giáo có trụ sở tại Sài Gòn, do các tu sĩ Dòng Tên tại Việt Nam điều hành. Truyền hình Đắc Lộ được phát trên Đài truyền hình Việt Nam (miền Nam), tồn tại từ năm 1972 đến 1975, sau đó toàn bộ cơ sở vật chất của nó chuyển giao cho Truyền hình Giải phóng cơ sở II và sau này là Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh.

Lịch sử
Vào những năm 1968 và 1969, chính phủ Việt Nam Cộng hòa đã đề nghị các linh mục, tu sĩ Dòng Tên ở Việt Nam mở trường đại học để tiếp nối công việc giáo dục từ cấp tiểu học, trung học. Sau khi nghiên cứu tình hình dân chúng, mức sống và trình độ kiến thức, Dòng Tên nhận thấy rằng mở trường đại học không phải là một nhu cầu cấp bách của họ trong thời điểm đó, mà phải ưu tiên phổ biến kiến thức cho người dân nghèo không có điều kiện học hành thông qua truyền hình đại chúng nên họ quyết định thành lập kênh truyền hình giáo dục.

Nhà dòng có linh mục người Ý tên Sesto Quercetti (tên Việt là Hoàng Văn Lục) ông là người có kinh nghiệm về giáo dục trên truyền hình và khá giỏi tiếng Việt nên đã được mời gọi làm giám đốc. Các tu sĩ được cử đi Anh để học một khóa huấn luyện của Trung tâm Truyền hình Giáo dục Hải ngoại (Center for Educational Television Overseas) để nắm được nghệ thuật và kỹ thuật chuyên môn cần thiết cho lĩnh vực sư phạm mới mẻ này. Cuối dùng, vào năm 1972, Truyền hình Đắc Lộ được thành lập và có trụ sở tại đường Yên Đỗ, Sài Gòn (nay là đường Lý Chính Thắng).

Truyền hình Đắc Lộ đã tiến hành điều tra, nghiên cứu, học hỏi, tiếp thu từ mọi giới, mọi cảnh ngộ để cho ra đời lần lượt các chương trình sau:
Bóng mát gia đình: chương trình giáo dục trong gia đình.
Sức khỏe là vàng: chương trình giáo dục về y tế, vệ sinh, bảo vệ sự sống, kế hoạch hóa sinh sản, phòng và chữa bệnh.
Thực phẩm và chúng ta: chương trình về phương pháp dinh dưỡng để bảo vệ sức khoẻ cho mọi lứa tuổi, đặc biệt cho giới bình dân.
Hồn Nước: chương trình về lịch sử và địa lý đất nước Việt Nam.
Sơn Ca: chương trình về giáo dục thiếu nhi.
Em yêu khoa học: chương trình khoa học dành cho thiếu niên.

Truyền hình Đắc Lộ truyền đạt bài học bằng những hoạt cảnh, vở kịch (hài kịch, cải lương), câu chuyện dễ gây hứng thú để khán giả bình dân dễ nhớ và truyền đạt lại cho người khác. Các sản phẩm chương trình của họ được thuê kênh để phát trên Đài truyền hình Việt Nam (Sài Gòn) nhưng không đáp ứng được thời lượng vì đài truyền hình thời đó quan tâm về thời sự và chính trị nhiều hơn. Vì thế, Truyền hình Đắc Lộ phải thiết lập thêm các câu lạc bộ truyền hình (téléclub) để đem phim đi chiếu lưu động trong dân chúng, nhất là ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, vì thời đó không phải gia đình nào cũng có tivi nên nhiều giáo xứ đã dựng các điểm xem truyền hình công cộng cho cả khu dân cư, do chính quyền ở cấp cơ sở điều hành hoạt động. Đài truyền hình Đắc Lộ đã làm cho số lượng các chương trình ở Sài Gòn phong phú hơn, đa dạng hơn. Một số các chương trình văn hoá, khoa học, giáo dục, y tế, phổ biến kiến thức, có những yếu tố tích cực nhất định.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Đài truyền hình Giải phóng cử phái đoàn đến trụ sở Truyền hình Đắc Lộ để xem xét, tìm hiểu cơ cấu và nội dung của họ. Các cán bộ tỏ ra vui vẻ và hết sức ngạc nhiên là kho băng video của Truyền hình Đắc Lộ không hề đề cập đến tôn giáo, mặc dầu ban lãnh đạo Truyền hình Đắc Lộ hầu hết là tu sĩ Công giáo mà toàn nội dung đều nhắm đến việc truyền đạt kiến thức cơ bản để nâng cao cuộc sống và phẩm giá người nghèo, giới lao động vô sản là chính.

Ngày 3 tháng 10 năm 1975, kênh truyền hình giáo dục được phát sóng trở lại, các nhân viên Truyền hình Đắc Lộ tiếp tục phát sóng trở lại. Cơ sở vật chất, máy móc thiết bị của Truyền hình Đắc Lộ được chính quyền mới tiếp quản với danh xưng là Cơ sở II của Truyền hình Giải phóng, một số nhân sự của Truyền hình Đắc Lộ cũng được phục vụ trong Truyền hình Giải phóng. Năm 1976, linh mục Sesto Quercetti rời Việt Nam, và về sau ông làm việc cho Ban Việt Ngữ Đài phát thanh Vatican. Cho đến năm 1977, khi Truyền hình Giải phóng mang tên mới là Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh thì vai trò của Truyền hình Đắc Lộ cũng chấm dứt từ đó.

Xem thêm
 Đài Truyền hình Sài Gòn
 Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh

Tham khảo

Kênh truyền hình Việt Nam
Kênh truyền hình đã ngưng phát sóng
Truyền thông Việt Nam Cộng hòa
Dòng Tên
Giáo hội Công giáo tại Việt Nam


title: Cashflow (game)

text:
Cashflow là một trò chơi dựa trên cuốn sách Dạy con làm giàu (Rich Dad Poor Dad) của Robert Kiyosaki. Mục đích của trò chơi để dạy cho người chơi cách quản lý dòng tiền.

Thành phần
Bộ Cashflow 101 giống như một bước đệm, mang lại cho người chơi những kiến thức và tư duy ban đầu, còn mang tính may rủi. Nhưng khi chơi đến Cashflow 202, người chơi sẽ phải suy tính nhiều hơn, phải tư duy nhiều hơn, và đồng thời học hỏi được nhiều hơn những kiến thức về tài chính, biết phải sử dụng đồng tiền ra sao cho hợp lý.

Cách chơi

Rat Race
Đây là cửa ải đặt ra cho người chơi những thách thức từ sự luẩn quẩn, bế tắc về tài chính mà một người thường gặp phải. Bạn sẽ chiến thắng ở vòng thi này khi tạo được dòng thu nhập thụ động lớn hơn tổng chi phí hàng tháng.

Fast Track
Khi đủ sức "mua" những giấc mơ của mình, bạn sẽ trở thành những người giàu bắt đồng tiền làm việc cho mình. Một khi giành được chiến thắng trong Cashflow, cũng có nghĩa là bạn đã có thể hoàn toàn tự tin với tư duy tài chính và túi tiền của mình trong cuộc sống thực tế.

Phiên bản Tiếng Việt
Bộ trò chơi Cashflow phiên bản Tiếng Việt bàn cứng được sản xuất theo bản gốc của thương hiệu RichDad giúp người Việt chơi, hiểu và áp dụng được vào cuộc sống.

Bộ trò chơi gồm:
 Bàn Cashflow bằng bìa cứng đã được Việt hóa
 Tài liệu hướng dẫn chi tiết cách chơi bằng Tiếng Việt
 Bộ thẻ và tiền dùng trong trờ chơi
 Xúc xắc và cờ cá ngựa

Mẹo
Nên trả hết tiền chi phí để tăng thêm tiền thu nhập bị động để ra khỏi vòng rate race


title: Hedenbergit

text:
Hedenbergit là một khoáng vật giàu sắt trong nhóm pyroxene kết tinh theo hệ một nghiêng có công thức hóa học CaFeSi2O6. Loại khoáng vật này cực kỳ hiếm gặp ở dạng chất tinh khiết, và thường phải tổng hợp trong phòng thí nghiệm. Nó được đặt theo tên Ludwig Hedenberg năm 1819, ông này là người đầu tiên mô tả khoáng vật này. Các đá biến chất tiếp xúc có nhiều sắt là môi trường địa chất thuận lợi để tạo ra hedenbergit. Loại khoáng vật này là duy nhất do nó có thể được tìm thấy trong chondrit và skarn (đá biến chất calci-silicat).

Tham khảo

Ettlinger A. D., Meinert L. D., and Ray G. E. (1992) Gold Skarn Mineralization and Fluid Evolution in the Nickel Plate Deposit, British Columbia. Economic Geology. Vol. 87, pp. 1541–1565
Hashimoto A. and Grossman L. (1987) Alteration of Al-Rich Inclusions Inside Ameboid Olivine Aggregates Inside the Allende Meteorite. Geochemica Et Chosmochemica. Acta 51. pp. 1685–1704
Kimura, M., Ikeda, Y. Anhydrous Alterations of the Allende Meteorite in the Solar Nebula II: Alkali-Ca Exchange Reactions and Formation of Nepheline, Sodalite and Ca-rich Phases in Chondrules. Proc. NIPR Symp. Antarct. Meteorites, 8, 123-138, 1995.
Krot A. N., Scott E. R. D, and Zolensky M. E. (1995) Mineralogical and chemical modification of components in CV3 chondrites: Nebular or asteroidal processing? Meteoritics, Journal of Meteoritical Society. Vol 30. pp. 748–775
Farbe Minerals (2007) Ilvaite with Hedenbergite. www.webmineral.com/specimines/picshow.php?id=2801
Pilcher R. (1996) Geology and Fieldwork in Oman. Geology Today.Vol. 12 Issue 1. pp. 31–34
Wenk & Bulakh, (2006) Geos 306, Fall 2006, Lecture 12. http://www.geo.arizona.edu/xtal/geos306/fall06-12.htm

Liên kết ngoài

Khoáng vật sắt
Khoáng vật calci
Pyroxen
Khoáng vật hệ đơn nghiêng
Nhóm pyroxen


title: Lý Tùng Kha

text:
Lý Tùng Kha () (11 tháng 2 năm 885 – 11 tháng 1 năm 937), sử gọi là Hậu Đường Mạt Đế (後唐末帝) hay Hậu Đường Phế Đế (後唐廢帝) là hoàng đế cuối cùng của triều Hậu Đường thời Ngũ Đại Thập Quốc. Ông là con nuôi của Hậu Đường Minh Tông Lý Tự Nguyên, đoạt lấy ngôi vua sau khi lật đổ Hậu Đường Mẫn Đế Lý Tùng Hậu - con đẻ của Minh Tông. Sau đó, ông lại bị em rể là Thạch Kính Đường lật đổ với sự hỗ trợ của Khiết Đan. Khi liên quân của Thạch Kính Đường và Khiết Đan đánh bại quân Hậu Đường, Lý Tùng Kha cùng hoàng thất và các triều thần trung thành tự thiêu tập thể tại kinh thành.

Thân thế
Lý Tùng Kha sinh ngày 23 tháng 1 năm Ất Tị (11 tháng 2 năm 885, thời Đường Hy Tông) tại Bình Sơn. Ông vốn mang họ Vương, mẹ mang họ Ngụy, cả hai đều là người Bình Sơn.

Đến thời gian niên hiệu Cảnh Phúc (892-893) thời Đường Chiêu Tông, khi Lý Tự Nguyên- đang là bộ tướng dưới quyền cha nuôi Hà Đông tiết độ sứ Lý Khắc Dụng- đang lược đoạt khu vực dưới sự chỉ huy của Lý Khắc Dụng, Lý Tự Nguyên bắt mẹ con Ngụy thị đem về làm thiếp. Lý Tự Nguyên nhận nuôi và đặt tên ông là Tùng Kha. (Lý Tùng Kha có lẽ lớn tuổi hơn tất cả các con đẻ của Lý Tự Nguyên, do độ tuổi của Lý Tùng Thẩm (李從審) và Lý Tùng Vinh không được ghi lại, còn Lý Tùng Hậu và Lý Tùng Ích, được sinh khá lâu sau đó.) Ông có tiểu tự là "Nhị Thập Tam", hay gọi tắt là "A Tam" theo sinh nhật của mình.

Khi còn nhỏ, Lý Tùng Kha được miêu tả là cẩn trọng và ít nói. Theo một tường thuật mà Lý Tự Nguyên nêu ra sau này, gia cảnh của Lý Tự Nguyên đương thời không giàu sang, và thường không đủ tiền sinh hoạt. Lý Tùng Kha giúp đỡ gia đình bằng cách thu lượm vôi và phân ngựa về để dùng hoặc bán. Ngụy thị mất vào năm sau khi bà bị bắt và được an táng tại Thái Nguyên, thủ phủ của Hà Đông.

Thời Tấn
Sau khi triều Đường sụp đổ, lãnh địa của Lý Khắc Dụng trở thành nước Tấn và Lý Khắc Dụng cai trị với tước Tấn vương, sau khi Lý Khắc Dụng mất, con thân sinh là Lý Tồn Úc kế tập tước Tấn vương. Lý Tự Nguyên là một trong các tướng chính của Lý Tồn Úc, còn Lý Tùng Kha phụng sự dưới quyền cha nuôi. Theo ghi chép, Lý Tùng Kha là người mạnh mẽ và cao hơn bảy xích, má vuông mình lớn, tài mạo hùng vĩ, dũng mãnh cương nghị, được Lý Tự Nguyên rất yêu mến. Lý Tùng Kha theo Lý Tự Nguyên đánh dẹp, do nỗ lực chiến đấu nên có được danh tiếng, khiến Lý Tồn Úc (cùng tuổi với Lý Tùng Kha và là một chiến binh hung mãnh) từng nói "A Tam không chỉ cùng tuổi với ta, [tính] cảm chiến cũng giống nhau." Lý Tùng Kha cùng cha đem 3.000 kỵ binh làm tiền phong đi chiến đấu với Khiết Đan vào năm 917.

Cuối năm 918, Lý Tồn Úc muỗn tiến hành một chiến dịch lớn để tiêu diệt kình địch Hậu Lương ở phía nam, đích thân dẫn quân nam hạ hướng đến kinh thành của Hậu Lương là Đại Lương. Đến tháng 1 DL năm 919, Lý Tồn Úc chạm trán với đại quân của Hậu Lương dưới quyền Bắc diện hành doanh chiêu thảo sứ Hà Côi, tại Hồ Liễu Pha , ở bờ nam Hoàng Hà. Quân Tấn ban đầu giành được thắng lợi, song sau đó do nhầm lẫn về thông tin nên quân Tấn nghĩ rằng mình chiến bại rồi suy sụp. Trong hỗn loạn, đại tướng Chu Đức Uy bị giết, Lý Tự Nguyên mất liên lạc với Lý Tồn Úc, còn Lý Tùng Kha nằm trong một nhóm nhỏ binh sĩ tháp tùng Lý Tồn Úc. Lý Tự Nguyên cho rằng Lý Tồn Úc đã vượt sang bờ bắc Hoàng Hà nên quyết định vượt sông, trong khi Lý Tồn Úc vẫn phải vật lộn tìm đường. Lý Tùng Kha cùng các bộ tướng khác và các bộ tốt sau đó chiếm được một gò đất, cho phép Lý Tồn Úc có được một vị trí cao để tiến hành một cuộc phản công. Quân Tấn phản công thành công, giết được một lượng lớn binh sĩ Hậu Lương, dẫn tới kết quả tổng thể là hai bên đều chịu thiệt hại nặng nề, mất khoảng 2/3 binh sĩ và không thể tiến đánh lẫn nhau trong một thời gian sau đó. Đến cuối trận chiến, Lý Tồn Úc chiếm được Bộc Dương, một lộ điểm để có thể rút lui về lãnh thổ Tấn. Lý Tòng Kha cũng góp công vào thắng lợi của cuộc phản kích. Lý Tự Nguyên hay tin Lý Tồn Úc đang ở Bộc Dương thì quay trở lại Hà Nam và gặp được Lý Tồn Úc. Lý Tồn Úc không hài lòng và nói: Công cho là ta đã chết? vượt sông làm gì? Lý Tự Nguyên cúi đầu sát đất tạ tội. Lý Tồn Úc thấy Lý Tùng Kha có công, nên chỉ ban rượu đại chung cho Lý Tự Nguyên để trách phạt, song từ đó đối xử sảo bạc với Lý Tự Nguyên.

Thời Trang Tông
Năm 922, Lý Tồn Úc xưng là hoàng đế, lập nước Hậu Đường. Tuy nhiên, đương thời Hậu Đường phải chịu áp lực quân sự đến từ Hậu Lương và Khiết Đan, cung ứng thực phẩm và sĩ khí của quân đội ở mức thấp. Vào lúc này, đại quân của Hậu Lương nằm dưới quyền chỉ huy của Thiên Bình tiết độ sứ Đái Tư Viễn, Đái Tư Viễn để Lư Thuận Mật (盧順密), Lưu Toại Nghiêm (劉遂嚴), và Yến Ngung (燕顒) ở lại trấn thủ Vận châu, thủ phủ của Thiên Bình. Tuy nhiên, không lâu sau khi Lý Tồn Úc xưng đế, Lư Thuận Mật trốn thoát sang Hậu Đường và tiết lộ rằng Vận châu chỉ có dưới 1.000 lính phòng vệ, và rằng Lưu Toại Nghiêm và Yến Ngung mất lòng binh sĩ, Hậu Đường có thể tập kích để đoạt lấy. Do Vận châu nằm sâu trong lãnh thổ Hậu Lương ở Hà Nam, hầu hết tướng của Hậu Đường Trang Tông, gồm cả Xu mật sứ Quách Sùng Thao, phản đối đề xuất của Lư Thuận Mật, cho rằng điều này nguy hiểm và vô ích. Tuy nhiên, Lý Tự Nguyên vì muốn lập công để khôi phục quan hệ với Trang Tông, do vậy đề xuất để mình đảm đương nhiệm vụ. Trang Tông chấp thuận, và đến ngày Nhâm Dần (28) tháng 4 nhuận năm Quý Mùi (15 tháng 6 năm 923) cho Lý Tự Nguyên đem theo 5.000 tinh binh từ Đức Thắng đến Vận châu, lợi dung ban đêm nhanh chóng tiến quân. Quân của Lý Tự Nguyên đến dưới thành mà người Vận châu không biết, Lý Tùng Kha cầm quân tiền phong trèo lên tường thành. Sau khi Lý Tự Nguyên chiếm được thành Vận châu, người này được Trang Tông bổ nhiệm làm Thiên Bình tiết độ sứ và giữ thành trong vài tháng, quân Hậu Lương (đương thời dưới quyền Vương Ngạn Chương) thất bại trong việc cắt đường tiếp tế giữa Vận châu với lãnh thổ còn lại của Hậu Đường.

Hoàng đế Hậu Lương là Chu Hữu Trinh sau đó quyết định cho Đoàn Ngưng thay thế Vương Ngạn Chương, Đoàn Ngưng vượt Hoàng Hà và tiến đến Thiền châu và chuẩn bị một chiến dịch tấn công Hậu Đường:

Đổng Chương tiến hướng đến Thái Nguyên.
Hoắc Ngạn Uy tiến hướng đến Trấn châu.
Vương Ngạn Chương và Trương Hán Kiệt (張漢傑) tiến hướng đến Vận châu.
Đoàn Ngưng cùng với Đỗ Yến Cầu sẽ đối đầu với Hậu Đường Trang Tông.

Tháng 9 ÂL, Vương Ngạn Chương dẫn binh vượt sông Vấn, tương công Vận châu, Lý Tự Nguyên khiển Lý Tùng Kha đem kỵ binh nghịch chiến, đánh bại quân tiền phong của Hậu Lương, bắt được 300 tướng sĩ, giết được 200 người, khiến Vương Ngạn Chương phải triệt thoái về giữ Trung Đô. Hậu Đường Trang Tông thêm quyết tâm sau chiến thắng của Lý Tùng Kha, sau đó đánh vào sườn quân Đoàn Ngưng và tiến đến Vận châu để hội quân với Lý Tự Nguyên. Sau đó, quân Hậu Đường tiến công Trung Đô, đánh bại và bắt được Vương Ngạn Chương và Trương Hán Kiệt, sau đó tiến thẳng về kinh thành của Hậu Lương. Hoàng đế Chu Trấn của Hậu Lương thấy không còn hy vọng nên tự sát vào ngày 18 tháng 11, Hậu Lương diệt vong. Hậu Đường Trang Tông tiến vào Đại Lương và nói với Lý Tự Nguyên, "Ta có Thiên hạ cũng là nhờ công của cha con khanh, cùng các ngươi chung hưởng thiên hạ." Trang Tông sau Lý Tùng Kha đi chiếm vị trí tại Phong Khâu, có vẻ do lo sợ rằng Đoàn Ngưng và Đỗ Yến Cầu có thể tiếp tục kháng cự, song hai người này sau đó lần lượt đến Phong Khâu và đầu hàng Lý Tùng Kha.

Ngáy Ất Tị (7) tháng 3 năm Giáp Thân (13 tháng 4 năm 924), do Khiết Đan xâm phạm, Bắc Kinh (tức Thái Nguyên) tả sương mã quân chỉ huy sứ Lý Tùng Kha cùng Hoành Hải tiết độ sứ Lý Thiệu Bân chỉ huy kỵ binh phòng thủ. Ngày Đinh Dậu (5) tháng 3 năm Ất Dậu (31 tháng 3 năm 925), Lý Tự Nguyên dâng biểu xin cho Vệ châu thứ sử Lý Tùng Kha được làm Bắc Kinh nội nha mã bộ đô chỉ huy sứ để được gần gia đình, tuy nhiên Hậu Đường Trang Tông tức giận cho là Tự Nguyên quá cả gan, truất Lý Tùng Kha làm Đột kỵ chỉ huy sứ, chỉ huy vài trăm người phòng thủ trấn Thạch Môn. Điều này khiến Lý Tự Nguyên lo sợ, còn cơn giận của Hậu Đường Trang Tông giảm bớt qua thời gian. (Có vẻ như trong khoảng thời gian này, trong một dịp khi Lý Tùng Kha còn ở Trấn châu, thủ phủ của Thành Đức, là nơi Lý Tự Nguyên làm tiết độ sứ, Lý Tùng Kha và thân tín của Lý Tự Nguyên là An Trọng Hối có tranh cãi trong một bữa tiệc. Lý Tùng Kha đánh An Trọng Hối, An Trọng Hối phải chạy trốn. Lý Tùng Kha hết say thì đến tạ tội với An Trọng Hối, An Trọng Hối mặc dù chấp nhận song trong lòng mang mối hận với Lý Tùng Kha.)

Năm 926, Hậu Đường nổ ra nhiều cuộc binh biến chống lại triều đình, Hậu Đường Trang Tông sau Lý Tự Nguyên đem quân đi trấn áp cuộc nổi dậy tại Nghiệp Đô, song các binh sĩ của Lý Tự Nguyên lại tiến hành binh biến và buộc ông phải tham gia nổi dậy cùng binh sĩ tại Nghiệp Đô. Lý Tự Nguyên quyết định quay sang chống Lý Tồn Úc, tiền về phía nam hướng đến Đại Lương và kinh thành đương thời là Lạc Dương. Lý Tùng Kha đem binh sĩ dưới quyền đến hội quân với Ngu hầu tướng Vương Kiến Lập tại Trấn châu, sau đó tiến tiếp về phía nam tăng viện cho Lý Tự Nguyên. Lý Tự Nguyên nhanh chóng tiến vào Đại Lương rồi tiến hướng đến Lạc Dương. Trước khi Lý Tự Nguyên đến Lạc Dương, Lý Tồn Úc bị sát hại trong một cuộc binh biến tại Lạc Dương, Lý Tự Nguyên vào Lạc Dương và xưng là giám quốc, do khi đó còn lưỡng lự về việc có nên ủng hộ con cả của Trang Tông là Ngụy vương Lý Kế Ngập hay không (người này đang trở về sau khi chinh phục Tiền Thục).

Thời Minh Tông
Tuy nhiên, Lý Tự Nguyên sau đó quyết định chống lại Lý Kế Ngập, cử Lý Tùng Kha đến Hộ Quốc vào ngày Kỷ Hợi (13) tháng 4 (27 tháng 5 năm 926) và cử Thạch Kính Đường đến Bảo Nghĩa để làm lưu hậu và phòng thủ trước khả năng bị Lý Kế Ngập tiến công. Tuy nhiên, Lý Kế Ngập bị binh sĩ bỏ rơi nên quyết định tự sát. Lý Tự Nguyên sau đó xưng đế. Đầu niên hiệu Thiên Thành (926-930), Lý Tùng Kha được bổ nhiệm làm tiết độ sứ của Hộ Quốc. Sang tháng 2 ÂL năm sau, được thêm chức Kiểm hiệu thái bảo và Đồng bình chương sự, đến tháng 11 ÂL lại được giữ thêm chức Kiểm hiệu thái phó và đến năm 930 (niên hiệu Trương Hưng năm thứ 1) thì thì được thêm chức Kiểm hiệu thái úy.

Vào đầu thời gian trị vì của Hậu Đường Minh Tông Lý Tự Nguyên, An Trọng Hối trở thành xu mật sứ và là quan lại quyền lực nhất trong triều, đến mức cả các hoàng tử Lý Tùng Vinh và Lý Tùng Hậu phải cung kính. An Trọng Hối vẫn nhớ thù xưa, bắt đầu nói xấu Lý Tùng Kha với Lý Tự Nguyên, song Minh Tông ban đầu không nghe theo. Năm 930, An Trọng Hối giả mệnh lệnh của Minh Tông cho Hà Đông nha nội chỉ huy sứ Dương Ngạn Ôn (楊彥溫), thuộc cấp của Lý Tùng Kha, lệnh phải đuổi Lý Tùng Kha. Dương Ngạn Ôn tìm được cơ hội khi Lý Tùng Kha ra ngoài thành Hà Trung (thủ phủ của Hộ Quốc) duyệt mã, Dương Ngạn Ôn cho đóng cổng thành, từ chối cho Lý Tùng Kha vào thành. Khi Lý Tùng Kha sai người đi hỏi nguyên nhân, Dương Ngạn Ôn đáp: "Ngạn Ôn không dám phụ ơn, nhận mệnh lệnh của Xu mật viện, mời Công vào triều". Lý Tùng Kha quyết định tiến về Lạc Dương song dừng chân tại Ngu Hương và cho người báo lại sự việc cho Minh Tông. Minh Tông biết tin thì ngờ vực, song An Trọng Hối chối việc có bất cứ liên lạc nào với Dương Ngạn Ôn và nói rằng Dương Ngạn Ôn là gian nhân. Minh Tông khiển các tướng Sách Tự Thông (索自通) và Dược Ngạn Trù (藥彥稠) đem quân thảo phạt Dương Ngạn Ôn, với lệnh rằng Dương Ngạn Ôn phải bị bắt sống để Minh Tông có thể gặp mặt tra hỏi. Tuy nhiên, khi Sách Tự Thông và Dược Ngạn Trù chiếm được Hà Trung vào ngày Tân Hợi (18) tháng 4 (18 tháng 5), họ lại chém Dương Ngạn Ôn, Minh Tông rất tức giận song không trừng phạt họ.

An Trọng Hối sau đó xúi giục các tể tướng Phùng Đạo và Triệu Phượng tấu với Minh Tông rằng Lý Tùng Kha không kiểm soát được trấn, cần phải bị trừng phạt. Tuy nhiên, Minh Tông từ chối ngay cả khi đích thân An Trọng Hối đề cập đến vấn đề này, song lệnh cho Lý Tùng Kha quay trở về phủ tại kinh thành. Sau khi Sách Tự Thông được bổ nhiệm làm Hộ Quốc tiết độ sứ, An Trọng Hối xúi giục người này vu cáo Lý Tùng Kha tự tạo vũ khí. Theo ghi chép, nhờ có ái phi của Minh Tông là Vương đức phi bảo hộ nên Lý Tùng Kha mới được miễn. Các sĩ đại phu không dám qua lại với Lý Tùng Kha, ngoại trừ Lã Kỳ sống gần đó, mỗi khi tấu thỉnh, Lý Tùng Kha thường bàn bạc trước với Lã Kỳ. Lý Tòng Kha lo sợ An Trọng Hối đa phương hãm hại, chỉ đọc kinh Phật và cầu nguyện.

Năm 931, An Trọng Hối bị mất quyền lực, bị phế chức xu mật sứ và cuối cùng bị hành quyết. Sau khi An Trọng Hối bị loại bỏ, Minh Tông triệu kiến Lý Tùng Kha và khóc nói: "Nếu [ta] theo ý của Trọng Hối, ngươi sao có thể lại thấy ta!". Ngày Bính Dần (8) tháng 3 (29 tháng 3), Lý Tùng Kha được bổ nhiệm làm Tả vệ đại tướng quân. Đến ngày Ất Sửu (9) tháng 6 (26 tháng 7), Lý Tùng Kha được phục chức Đồng bình chương sự, đảm nhiệm chức Tây Đô lưu thủ tại Trường An. Ngày Canh Tý (20) tháng 7 năm Nhâm Thìn (24 tháng 8 năm 932), Lý Tùng Kha được chuyển sang giữ chức Phượng Tường tiết độ sứ. Ngày Mậu Dần (3) tháng 5 năm Quý Tị (29 tháng 5 năm 933), Minh Tông lập Lý Tùng Kha làm Lộ vương, đồng thời cũng phong vương cho hoàng tử Lý Tùng Ích và các tụng tử Lý Tùng Ôn (李從溫), Lý Tùng Chương (李從璋), và Lý Tùng Mẫn (李從敏).

Cũng trong năm 933, Minh Tông lâm bệnh nặng, hoàng tử Lý Tùng Vinh sợ rằng sẽ không thể kế vị nên cố dùng vũ lực đoạt quyền, song thất bại và bị giết. Sau khi Minh Tông mất, Lý Tùng Hậu đăng cơ kế vị vào ngày Quý Mão (1) tháng 12 (20 tháng 12).

Thời Mẫn Đế
Chính quyền của Lý Tùng Hậu do các Xu mật sứ Chu Hoằng Chiêu và Phùng Vân chi phối, họ lo sợ cả Lý Tùng Kha và Hà Đông tiết độ sứ Thạch Kính Đường (kết hôn với công chúa của Lý Tự Nguyên), do cả hai từng có thời gian dài theo Minh Tông chinh phạt lập công và có được sự ủng hộ lớn trong quân đội Hậu Đường. Ngờ vực của họ bắt nguồn từ việc khi Minh Tông lâm bệnh, Lý Tòng Kha nhiều lần khiển phu nhân đến kinh thành dò xét, khi Minh Tông mất ông cũng cáo bệnh không đến dự tang lễ. Họ bãi chức Khống hạc đô chỉ huy sứ của Lý Trọng Cát (李重吉), trưởng tử của Lý Tùng Kha, và cử đi nhậm chức Bạc châu đoàn luyện sứ, trong khi lại triệu con gái của Lý Tùng Kha là Lý Huệ Minh (李惠明) vào cung, trong khi bà đang là ni cô tại Lạc Dương, khiến Lý Tùng Kha trở nên sợ hãi.

Tháng 2 năm Giáp Ngọ (934), Chu Hoằng Chiêu và Phùng Vân không muốn để Thạch Kính Đường và Lý Tùng Kha cố thủ tại trấn của họ, do vậy họ quyết định chuyển Lý Tùng Kha đến Hà Đông làm tiết độ sứ và kiêm Bắc Đô lưu thủ, chuyển Thạch Kính Đường từ Hà Đông đến Thành Đức, và chuyển Thành Đức tiết độ sứ Phạm Diên Quang đến Thiên Hùng. Họ làm vậy mà không cần Lý Tùng Hậu giáng chế thư, mà chỉ cứ sứ thần đem lệnh từ Xu mật viện đến trấn. Lo sợ trước những tác động, đặc biệt là khi triều đình mệnh Dương vương Lý Tùng Chương tạm quyền cai quản Phượng Tường, mà Lý Tùng Chương lại có tiếng là thô thiển, từng chính tay giết An Trọng Hối. Lý Tùng Kha thảo luận với tướng tá của mình, họ đều khuyên ông nổi dậy. Lý Tùng Kha nghe theo, tuyên bố rằng Chu Hoằng Chiêu và Phùng Vân giết trưởng lập thiếu, chuyên chế triều quyền.

Tuyên bố của Lý Tùng Kha ban đầu thu hút được rất ít sự ủng hộ từ các trấn khác, hầu hết sứ giả của Lý Tùng Kha bị bắt giữ. Ngày Tân Mão (21) tháng 2 (7 tháng 4), Lý Tùng Hậu bổ nhiệm Vương Tư Đồng làm Tây diện hành doanh mã bộ quân đô bộ thự, Dược Ngạn Trù làm phó, đem quân thảo phạt Lý Tùng Kha. Ngày Ất Mão (15) tháng 3 (1 tháng 5), các đạo binh của triều đình tập hợp dưới chân thành Phượng Tường và đánh thành, trong thành người chết rất nhiều, đến ngày Bính Thìn hôm sau lại tiến công thành, thành chuẩn bị thất thủ. Phượng Tường thành thấp hào nông, khó mà phòng thủ, lòng người nguy cấp, Lý Tùng Kha lên thành khóc nói với quân bên ngoài:

Nhiều binh sĩ triều đình đã sẵn có ý ủng hộ Lý Tùng Kha, lời của Lý Tùng Kha khiến họ cảm động. Đến khi tướng triều đình là Trương Kiền Chiêu (張虔釗) buộc sĩ tốt phải leo thang lên tường thành Phượng Tường và đe dọa họ bằng lưỡi đao, sĩ tốt tức giận làm phản. Vũ lâm chỉ huy sứ Dương Tư Quyền (楊思權) nhân cơ hội đem binh sĩ trốn thoát sang phía Lý Tùng Kha, tạo ra tâm lý hoang mang trong quân đội triều đình. Hầu hết đầu hàng Lý Tùng Kha, trong khi Vương Tư Đồng và Dương Ngạn Trù chạy trốn song cuối cùng vẫn bị bắt.

Lý Tùng Kha sau đó đem quân tiến về Lạc Dương, Lý Tùng Hậu cho xử tử Lý Trọng Cát và Lý Huệ Minh, giao các toán quân còn lại cho Khang Nghĩa Thành (康義誠) vào ngày Quý Hợi (23) tháng 3 (9 tháng 5), lệnh đem quân tiến về phía tây chống Lý Tùng Kha. Tuy nhiên, Khang Nghĩa Thành do có kế hoạch từ trước nên khi gặp Lý Tùng Kha thì đầu hàng. Đêm ngày Mậu Thìn (28) tháng 3 (14 tháng 5), Lý Tùng Hậu chạy khỏi kinh thành.

Khi bá quan tại Lạc Dương đề nghị trao hoàng vị cho Lý Tùng Kha, Lý Tùng Kha ban đầu từ chối. Tuy nhiên, ngày Quý Dậu (4) tháng 4 (19 tháng 5), Tào thái hậu hạ lệnh phế Lý Tùng Hậu và giáng làm Ngạc vương. Ngày Giáp Tuất (5) tháng 4 (20 tháng 5), Tào thái hậu lệnh Lý Tùng Kha tức đế vị. Đến ngày Ất Hợi (6) tháng 4 (21 tháng 5), Lý Tùng Kha tức vị. Lý Tùng Kha sau đó sai Vương Loan (王巒) đem rượu độc đến Vệ châu giết Lý Tùng Hậu, nơi phế đế đang ở, Khổng hoàng hậu và bốn hoàng tử của Lý Tùng Hậu cũng bị giết.

Trị vì
Lý Tùng Kha phải đương đầu với thực tế là quốc khố không đủ để ban thưởng như ông từng hứa với các binh sĩ Phượng Tường và các binh sĩ triều đình quy phục ông. Nghe theo ý của học sĩ Lý Chuyên Mỹ (李專美), Lý Tùng Kha giảm khao thưởng theo tình hình quốc khố, khiến lòng quân oán giận.

Một vấn đề khác là Thạch Kính Dường, người này mặc dù là em rể song là kình địch với ông một thời gian dài. Tào thái hậu và vợ chính của Thạch Kính Đường là Tấn quốc công chúa đều thỉnh xin cho Thạch Kính Đường được phép trở về Hà Đông, song những người thân tín của Lý Tùng Kha hầu hết đều chủ trương để Thạch Kính Đường ở lại Lạc Dương. Tuy nhiên, Xu mật sứ Hàn Chiêu Dận và Lý Chuyên Mỹ cho rằng giữ Thạch Kính Đường ở lại Lạc Dương sẽ khiến một người em rể khác là Tuyên Vũ tiết độ sứ Triệu Diên Thọ và cha là Lư Long tiết độ sứ Triệu Đức Quân cảm thấy lo sợ. Do Thạch Kính Đường khi đó có thể trạng yếu (sau một thời giam ốm đau kéo dài), Lý Tùng Kha cho rằng Thạch Kính Đường không còn là mối đe dọa sau này, và do đó cử Thạch Kính Đường quay trở lại Hà Đông.

Năm 935, Đoan Thuận hoàng hậu Tiêu Thị phái sứ giả từ vương quốc Đông Đan (đời vua Gia Luật Nguyễn) sang nhà Hậu Đường của Lý Tùng Kha để bang giao và triều cống.

Trong năm 935, hoàng đế Gia Luật Đức Quang của Đại Khiết Đan quốc nhiều lần phái quân Khiết Đan xâm nhập lãnh thổ Hậu Đường,. Trong lãnh thổ Hậu Đường lại xảy ra nhiều trận lụt và hạn hán, do vậy xảy ra nạn đói và tình trạng dân lưu tán. Thạch Kính Đường và Triệu Đức Quân nhiều lần yêu cầu tăng viện để chống Khiết Đan, người dân Hậu Đường bị quá sức. Hơn nữa, trong một lần khi một sứ thần của triều đình đưa quân phục đến cho binh sĩ của Thạch Kính Đường, binh sĩ của Thạch Kính Đường nhiều lần hô vạn tuế. Thạch Kính Đường cho xử tử 36 binh sĩ đề xướng, song Lý Tùng Kha vẫn ngờ vực Thạch Kính Đường, và do đó đến ngày Ất Tị (13) tháng 7 (14 tháng 8) thì bổ nhiệm Vũ Ninh tiết độ sứ Trương Kính Đạt làm phó của Thạch Kính Đường, tức Bắc diện hành doanh phó tổng quản, nhằm phân tán quyền lực của Thạch Kính Đường.

Đến mùa xuân năm 936, căng thẳng giữa Lý Tùng Kha và Thạch Kính Đường trở nên gay gắt, Thạch Kính Đường tận thu của cải và củng cố tại Hà Đông, mọi người đều cho rằng Thạch Kính Đường có ý muốn làm phản. Khi Tấn quốc trưởng công chúa đến Lạc Dương chúc thọ Lý Tùng Kha, sau khi chúc rượu và xin về Hà Đông, Lý Tùng Kha say và nói "Sao không ở lại thêm mà vội về. Muốn cùng Thạch lang phản chăng". Thạch Kính Đường biết tin thì càng lo sợ.

Các học sĩ Lý Tung và Lã Kỳ cho rằng giải pháp là liên minh với Khiết Đan. Họ đề nghị phóng thích một lượng nhất định các tướng sĩ Khiết Đan bị bắt trước đây và mỗi năm tặng cho Khiết Đan một lượng tiền nhất định. Tể tướng Trương Diên Lãng ủng hộ đề xuất này. Tuy nhiên, một học sĩ khác là Tiết Văn Ngộ (薛文遇) phản đối vì cho rằng Khiết Đan sẽ cầu hòa thân, điều mà Tiết Văn Ngộ cho là sỉ nhục. Lý Tùng Kha do đó ngưng lại đề xuất và giáng chức Lã Kỳ.

Ngày Tân Mão (3) tháng 5 năm Bính Thân (26 tháng 5 năm 936), theo đề xuất của Tiết Văn Ngộ, Lý Tùng Kha hạ chỉ chuyển Thạch Kính Đường từ Hà Đông đến Thiên Bình. Thạch Kính Đường lo sợ nên tiến hành nổi loạn. Ngày Ất Tị tháng 5 (9 tháng 6), Lý Tùng Kha bổ nhiệm Trương Kính Đạt kiêm Thái Nguyên tứ diện bài trần sứ, chỉ huy quân triều đình thảo phạt Thạch Kính Đường, Trương Kính Đạt nhanh chóng bao vây Thái Nguyên song không thể nhanh chóng chiếm được thành. Thạch Kính Đường cầu viện Hoàng đế Khiết Đan Gia Luật Đức Quang, hứa rằng nếu Gia Luật Đức Quang đồng ý hỗ trợ mình làm hoàng đế thì sẽ cắt Yên Vân thập lục châu (gồm toàn bộ trấn Lư Long và các châu bắc bộ của trấn Hà Đông) cho Khiết Đan. Gia Luật Đức Quang chấp thuận, sau đó tiến đến Hà Đông, đánh bại quân Hậu Đường dưới quyền Trương Kính Đạt. Tàn quân của Trương Kính Đạt sau đó bị liên quân Khiết Đan-Hà Đông bao vây tại Tấn An trại gần Thái Nguyên.

Trong khi Tấn An trị bị bao vây, Gia Luật Đức Quang công nhận Thạch Kính Đường là hoàng đế của Hậu Tấn. Hầu hết bá quan chủ trương Lý Tùng Kha thân chinh chống Thạch Kính Đường. Lý Tùng Kha cảm thấy bắt buộc phải làm vậy, song lại sợ giao chiến với Thạch Kính Đường do tài năng của người này và bản thân ông đang bị ốm, và thường uống rượu để đối phó. Ngày Nhâm Thân (17) tháng 11 nhuận (2 tháng 1 năm 937), Lý Tùng Kha dừng lại sau khi tiến đến Hà Dương ở ngay phía bắc Lạc Dương, rồi lệnh cho Triệu Đức Quân và Phạm Diên Quang đem quân đến giải vây cho Tấn An. Tuy nhiên, Triệu Đức Quân muốn thu được sự ủng hộ của Khiết Đan cho bản thân để trở thành hoàng đế, do đó, khi đến gần Tấn An, Triệu Đức Quân dừng lại và bí mật liên hệ với Gia Luật Đức Quang. Gia Luật Đức Quang cuối cùng vẫn quyết định ủng hộ Thạch Kính Đường, trong khi phó tướng của Trương Kính Đạt là Dương Quang Viễn giết chủ tướng và đầu hàng.

Liên quân Khiết Đan-Hậu Tấn chuyển sang giao chiến với quân của Triệu Đức Quân, quân của Triệu Đức Quân chưa đánh đã tan. Triệu Đức Quân và Triệu Diên Thọ đầu hàng, quân Khiết Đan-Hậu Tấn tiến về Lạc Dương mà không gặp trở ngại. Lý Tùng Kha trở về Lạc Dương, và đến ngày Tân Tị (26) cùng tháng (11 tháng 1) thì cùng với Tào thái hậu, Lưu hoàng hậu, Ung vương Lý Trọng Mỹ cũng một số quan lại trung thành đem theo truyền quốc bảo lên Huyền Vũ lâu tự thiêu. Thạch Kính Đường sau đó tiến vào Lạc Dương và nắm quyền kiểm soát lãnh thổ cũ của Hậu Đường. Thạch Kính Đường thu thập tro cốt của ông, đến tháng 3 ÂL năm sau (tức năm Kỷ Mão) thì hạ chiếu táng ở Huy Lăng (lăng của Hậu Đường Trang Tông).

Gia quyến

Thê thiếp

 Lưu Hoàng hậu (?-936) , người Sóc Châu , con gái Lưu Mậu Oai (刘茂威) , ban đầu được Hậu Đường Minh Tông sách phong làm Bái Quốc phu nhân (沛国夫人) , sinh hai trai hai gái. Năm 936 cùng Tào Thái hậu và triều thần vào Huyền Vũ lâu tự thiêu.

Con cái

Hoàng tử

 Lý Trọng Cát (?-934) , bị Hậu Đường Mẫn Đế giết , không con.
 Lý Trọng Mỹ (?-936) , cùng mẹ và triều thần tự thiêu , có vợ là con gái của Phạm Diên Quang (范延光).

Hoàng nữ

 Lý thị (?-934) , tên thật là Huệ Minh , cùng Lý Trọng Cát bị Mẫn Đế giết tại Tống Châu. Lý Tùng Kha tức vị truy phong con gái làm Triệu Quốc công chúa (赵国公主).
 Một cô con gái khác mất sớm.

Ghi chú

Tham khảo

Sinh năm 885
Mất năm 937
Người tự thiêu
Vua Hậu Đường


title: Ga Samgakji

text:
Ga Samgakji (Tiếng Hàn: 삼각지역, Hanja: 三角地驛) là ga tàu điện nằm trên Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 4 và tuyến 6. Đài tưởng niệm chiến tranh Seoul nằm gần lối thoát 11 và 12. Nhà ga này nằm ở cuối phía Tây của Yongsan Garrison, nằm gần lối thoát 13. Mặc dù không kết nối với trạm bằng một đoạn chuyển giao, Ga Namyeong trên tuyến 1 phải đi bộ một đoạn ngắn từ đây.

Vùng Samgakji bắt đầu nổi tiếng ở Hàn Quốc do bài hát năm 1967 của Baeho mang tựa đề "Return to Samgakji." Một bức tượng và chân dung của Baeho được dựng lên ở đoạn thứ tư của nhà ga để tưởng nhớ anh.

Bố trí ga

Tuyến số 4 (B2F)

Tuyến số 6 (B4F)

Vùng lân cận
Lối thoát 1: CLB MND, CLB Army
Lối thoát 5: Trạm cứu hỏa Yongsan
Lối thoát 8: Trường tiểu học Yongsan
Lối thoát 12: Đài tưởng niệm chiến tranh Seoul
Lối thoát 13: Bộ quốc phòng và trại quân đội Yongsan, căn cứ quân đội Mỹ

Ga kế cận

Tham khảo

Samgakji
Samgakji
Samgakji
Samgakji
Samgakji


title: The Red Tour

text:
The Red Tour là chuyến lưu diễn thứ ba của nữ ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ Taylor Swift nhằm quảng bá cho album phòng thu thứ tư của cô, Red (2012). Chuyến lưu diễn diễn ra ở 4 châu lục, bắt đầu tại Omaha vào ngày 13 tháng 3 năm 2013 và kết thúc tại Singapore vào ngày 12 tháng 6 năm 2014. Đây là lần đầu tiên Swift trình diễn tại những nước Hồi giáo như Malaysia và Indonesia.

Swift biểu diễn trên hai sân khấu khác nhau, thay đổi nhiều trang phục và trình diễn bằng nhiều loại nhạc cụ như guitar điện, guitar acoustic, piano và băng cầm trong suốt chương trình. Danh sách tiết mục phần lớn lấy từ Red kết hợp với một số ca khúc nằm trong các album phòng thu trước đây của Swift. Tại nhiều thành phố, nữ ca sĩ còn gây bất ngờ cho khán giả bằng việc mời nhiều nghệ sĩ lên sân khấu và song ca cùng cô. Chuyến lưu diễn nhận được nhiều phản hồi chuyên môn rất tích cực, một số nhà phê bình âm nhạc còn nhận thấy sự biến chuyển trong phong cách của Swift từ dòng nhạc đồng quê sang dòng nhạc pop.

Do lượng yêu cầu cao từ phía khán giả sau khi vé tại nhiều đấu trường và sân vận động được bán hết, Swift bổ sung thêm nhiều đêm diễn vào lịch trình. Doanh thu của The Red Tour tại Hoa Kỳ và Canada đạt 115,3 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ), trở thành chuyến lưu diễn thành công nhất về mặt thương mại tại khu vực Bắc Mỹ năm 2013. Tổng cộng, chuyến lưu diễn đã phục vụ hơn 1,7 triệu khán giả tại 12 quốc gia, thu về 150,2 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 86 buổi diễn cháy vé, vượt qua kỉ lục doanh thu của Soul2Soul II Tour do Tim McGraw và Faith Hill khởi xướng để trở thành chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất mọi thời đại bởi một nghệ sĩ nhạc đồng quê.

Bối cảnh

Ngày 22 tháng 10 năm 2012, Swift phát hành album phòng thu thứ tư mang tên Red thông qua hãng đĩa Big Machine Records. Đây là thành quả hợp tác giữa Swift và nhiều nhạc sĩ tên tuổi khác trong vai trò đồng sáng tác lẫn sản xuất như Dan Wilson, Max Martin, Shellback, Gary Lightbody, Ed Sheeran và Patrick Warren. Các sáng tác và tựa đề album lấy cảm hứng từ những trải nghiệm cuộc sống của Swift với phần nội dung xoay quanh chủ đề tình cảm đôi lứa trứ danh, trên nền nhạc pop đồng quê và pop rock quen thuộc, cùng nhiều thể loại âm nhạc thử nghiệm tân thời khác. Album được các nhà phê bình đón nhận nồng nhiệt và đạt thành công rực rỡ về mặt thương mại. Ngày 26 tháng 10 năm 2012, trong quan hệ đối tác với ABC News trên chương trình truyền hình đặc biệt vào giờ cao điểm All Access Nashville with Katie Couric – A Special Edition of 20/20, Swift thông báo cô sẽ thực hiện một chuyến lưu diễn Bắc Mỹ trong năm 2013 để quảng bá cho album Red. Chuyến lưu diễn mang tên The Red Tour dự kiến đi qua 45 thành phố ở 29 tiểu bang và 3 tỉnh của Hoa Kỳ và Canada với tổng cộng 58 đêm diễn tại 36 nhà thi đấu đa chức năng và 9 sân vận động, khởi động tại Omaha vào ngày 13 tháng 3 và kết thúc tại Nashville vào ngày 21 tháng 9 năm 2013. Cô cũng tiết lộ Ed Sheeran sẽ tham gia chuyến lưu diễn với vai trò là người mở màn. Trò chuyện với Billboard, Swift nói rằng: "Chuyến lưu diễn sẽ là một đại diện lớn cho album này. Tôi rất háo hức muốn biết người hâm mộ yêu thích những bài hát nào nhất và những loại nhạc nào được ưa chuộng hàng đầu, đó sẽ là bước đầu tiên. Chúng tôi luôn tìm những ca khúc nào thật sự chứa đựng niềm đam mê và những ca khúc nào được người hâm mộ hát lên nhiều nhất, dĩ nhiên, chúng chắc chắn sẽ có trong danh sách tiết mục của chuyến lưu diễn. Tôi không thể nào chờ đợi điều đó."

Trong hai tháng đầu năm 2013, Swift bổ sung thêm East Rutherford và Edmonton vào lịch trình. Austin Mahone, Joel Crouse, Brett Eldredge, Florida Georgia Line và Casey James lần lượt xác nhận tham gia chuyến lưu diễn với vai trò là người mở màn tại nhiều buổi diễn ở Bắc Mỹ. Ngày diễn tại châu Đại Dương được thông báo vào đầu tháng 5 năm 2013. Hành trình xuyên qua bốn sân vận động ở Perth, Sydney, Brisbane, Melbourne cùng một nhà thi đấu tại Auckland. Tháng 6 năm 2013, Swift xác nhận Neon Trees sẽ tham gia chuyến lưu diễn cùng Guy Sebastian trong suốt chặng Úc và là người mở màn chính cho các đêm diễn tại New Zealand. Sau khi kết thúc chặng Bắc Mỹ vào tháng 9, nữ ca sĩ ấn định ngày diễn tại Anh và Đức. Đầu tháng 10 năm 2013, ban nhạc The Vamp xác nhận tham gia mở màn cho các đêm diễn tại Luân Đôn. Swift công bố chặng châu Á từ tháng 2 năm 2014 với sáu đêm diễn tại Jakarta, Manila, Bangkok, Kuala Lumpur, Singapore và Tokyo. Một tháng sau, cô thông báo thêm ngày diễn tại Thượng Hải.

Dù được bán hết, đêm diễn ngày 9 tháng 6 năm 2014 tại Bangkok vẫn bị hủy bỏ do tình hình chính trị bất ổn tại Thái Lan. Swift đã bày tỏ sự tiếc nuối của mình trên Twitter: "Gửi đến người hâm mộ Thái tất cả tình yêu. Tôi rất buồn vì buổi diễn đã bị hủy." BEC-Tero Entertainment - công ty chịu trách nhiệm quảng bá cho The Red Tour tại Thái Lan - nói rằng việc hủy bỏ là "một quyết định khó khăn đối với tất cả các bên tổ chức".

Quá trình thực hiện

Ý tưởng và triển khai

Việc lập kế hoạch cho The Red Tour bắt đầu vào mùa hè năm 2012, khoảng tám đến chín tháng trước khi chuyến lưu diễn khởi động. Thiết kế sân khấu được tiến hành đầu tiên, tiếp theo là việc lập danh sách biểu diễn, thiết kế trang phục, tuyển chọn vũ công và sau cùng là diễn tập âm nhạc trong vòng một tháng. Swift chia sẻ với Country Countdown USA rằng cô thật sự muốn chuyến lưu diễn này hoàn toàn khác so với Speak Now World Tour nhằm mang đến cho khán giả những cảm xúc mới mẻ bởi "cái cách mà tôi nhìn vào quang cảnh của [chuyến lưu diễn vừa rồi] là từ những điều theo chiều hướng không tưởng, những cảm xúc như một cô công chúa [và những điều] thật sự nghệ thuật. Với Red Tour, tôi không chắc nó chân thật nhưng tôi nghĩ nhiều về trải nghiệm của một buổi hòa nhạc. Có thể có một vài yếu tố kịch, nhưng nó sẽ liên quan đến [chủ đề của album Red] nhiều hơn.". Trong một cuộc phỏng vấn khác, Swift nhận định The Red Tour sẽ mang tính "trưởng thành và có một chút chín chắn hơn" những lần lưu diễn trước đây nhờ vào các hiệu ứng hình ảnh mà cô áp dụng. Cô cũng chia sẻ thêm "người hâm mộ có thể mong đợi nhiều điều bất ngờ" từ chuyến lưu diễn vì cô nghĩ rằng mình thật sự thích kết hợp những yếu tố gây ngạc nhiên vào chương trình.

Danh sách tiết mục biểu diễn phần lớn là các ca khúc từ album Red, kết hợp với một số bài hát ăn khách từ Fearless (2008) và Speak Now (2010). Ngoài ra, Swift còn trình bày nhiều bài hát ngẫu hứng theo phiên bản acoustic trong mỗi đêm diễn khác nhau bằng việc tìm hiểu yêu cầu của người hâm mộ thông qua mạng xã hội nên danh sách tiết mục luôn luôn bị thay đổi. "Tôi sẽ trình diễn "Love Story" trong suốt sự nghiệp của mình vì người hâm mộ thật sự thích nó. Nếu tôi chưa bao giờ chán [ca khúc này], tôi vẫn sẽ tiếp tục hát nó trong các đêm diễn của tôi", nữ ca sĩ tiết lộ. "Tôi luôn cân bằng giữa bao nhiêu chất liệu mới mà mọi người muốn nghe [với] bao nhiêu chất liệu cũ, cuối cùng tôi cố gắng đưa vào chương trình những gì thật sự đại diện cho vị trí của tôi ngay lúc này".

Dựa theo chủ đề của buổi diễn, đỏ trở thành màu sắc chính của nhiều nhạc cụ, micro, trang phục, sân khấu cũng như phần đông khán giả tham dự chương trình. Sau thành công của Speak Now World Tour, Swift tiếp tục hợp tác với Baz Halpin từ Silent House để thiết kế và đạo diễn sân khấu cho The Red Tour. Halpin mô tả buổi diễn là "một chương trình rất nghệ thuật" với "nhiều cảnh tượng khác nhau", từ một chiếc đu quay cổ khi ban nhạc biểu diễn "Stay Stay Stay" và "Mean" đến một ngôi nhà ma ám, cổ kính cho "I Knew You Were Trouble", một gánh xiếc cho "We Are Never Ever Getting Back Together", một cảnh quan đô thị New York cho "Holy Ground", một Hollywood vào những năm 1940 cho "The Lucky One" cùng một Paris cho "Begin Again". Ông chia sẻ, "Điều tuyệt vời khi làm việc với Swift là cô ấy không ngừng sáng tạo... Theo suy nghĩ của tôi, bài hát của Swift luôn là một câu chuyện hoàn chỉnh, vì vậy chúng tôi muốn diễn đạt [nội dung] mỗi bài hát theo thế giới riêng của chúng. Chúng tôi không bao giờ dàn dựng một buổi diễn theo một kiểu cách bởi chúng tôi muốn có càng nhiều sự đa dạng và khám phá cũng như theo nhiều phong cách và diễn giải khác nhau càng tốt." Nói về việc kết nối với khán giả, Halpin cho rằng "đó chính là khả năng bẩm sinh của Swift. Cả khán phòng cảm thấy thật nhỏ mỗi khi Swift xuất hiện, và có một sự liên kết rất mãnh liệt giữa khán giả và [cô ấy]. Chỉ một vài nghệ sĩ trên thế giới làm được điều này một cách tự nhiên."

Ban nhạc bảy thành viên của Swift gồm một người chơi piano, hai người chơi guitar, một người chơi vĩ cầm, một người chơi guitar bass, một người chơi nhạc cụ nhiều dây và một người chơi trống vừa mới gia nhập. Hỗ trợ cho Swift trên sân khấu còn có bốn ca sĩ hát bè từng tham gia trình diễn "We Are Never Ever Getting Back Together" cùng Swift tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 2012 và 15 vũ công do chính Swift và mẹ của cô (bà Andrea Swift) trực tiếp tuyển chọn từ hơn 400 người qua các buổi thử vai vào đầu năm 2013. Tuy nhiên, sau khi hoạt động được sáu tháng đầu thì có ba vũ công rời The Red Tour để tham gia một chuyến lưu diễn khác nên đội hình vũ công chỉ còn 12 người.

Rolling Stone đã có một cuộc gặp gỡ với Swift và một số thành viên trong đoàn khi họ đang lưu diễn tại sân vận động MetLife, East Rutherford vào tháng 7 năm 2013. Ed Sheeran cho biết Swift "thực sự có mọi thứ mà bạn có thể mong đợi từ một chương trình hoành tráng". Anh còn tiết lộ việc phải ngừng thói quen chửi thề khi biểu diễn bởi nhiều khán giả của Swift là trẻ em, đồng thời thừa nhận những thách thức khi trình diễn tại một sân vận động được lấp đầy chỉ với một cây đàn guitar. Swift giải thích việc cô mời Sheeran, Austin Mahone hay Joel Crouse làm người mở màn cho buổi diễn là vì muốn người hâm mộ của mình "phải lòng với những nghệ sĩ mới", cô cũng "thích gây ngạc nhiên cho khán giả bằng những màn trình diễn cùng khách mời đặc biệt mà họ không đoán trước được". Khi được hỏi đến cảm nhận về sự trưởng thành trong việc trình diễn, đặc biệt là tại các sân vận động, Swift trả lời rằng:
Tôi cảm thấy [mình] cần phải thúc đẩy bản thân để trở thành một người trình diễn tốt hơn, và tôi không bao giờ muốn bất kì người hâm mộ nào rời buổi diễn và nói rằng, "nó y chang như chuyến lưu diễn vừa rồi". Tôi thích đi lưu diễn rộng rãi bởi vì tôi nghĩ rằng mình càng dành nhiều thời gian trên sân khấu thì sẽ càng biết mình là ai. Càng thoát khỏi cảm giác tiện nghi trong phòng thu, càng nhiều sắc màu cần phải vẽ khi bắt tay vào việc xây dựng chương trình. Cuối ngày, tiếng reo hò của người hâm mộ là thứ âm thanh yêu thích của tôi và quang cảnh một sân vận động được lấp đầy chính là điều mà tôi thích nhất. Tất cả mọi thứ bắt đầu từ đó và xoay quanh việc làm cho khán giả nhảy theo, hát theo, tạo cho họ cảm giác không đơn độc và cuối cùng là khiến họ quay lại gặp tôi lần tới.

Xây dựng sân khấu

Swift dùng hai sân khấu trong suốt một buổi diễn. Sân khấu chính thường bao gồm ba cầu thang và một sàn diễn mở rộng về phía khán giả. Sàn diễn tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Đại Dương có dạng hình bán nguyệt chia thành ba lối đi bao bọc hai chỗ trống dành cho hạng vé đứng ở giữa. Lối đi giữa sàn diễn chứa một đường băng có thể nâng cao vài mét và xoay vòng bằng hệ thống thủy lực. Trang bị trên sân khấu là hệ thống pháo sáng, hệ thống đèn LED, chín màn hình lớn (bao gồm một videowall cong kết hợp bởi năm màn hình nhỏ chắn trước sân khấu) và hai thang máy đưa Swift lên xuống hậu trường. Đối với các sân vận động, Swift thuê hệ thống mái che dựng trên bốn trụ thép của Stageco cho sân khấu chính. Dàn trống dùng trong "Holy Ground" có khả năng phát sáng khi đánh vào gồm hai nhóm: một nhóm ở dưới sân khấu cùng Swift và nhóm còn lại treo trên trần nhà. Sân khấu B nhỏ hơn nằm phía còn lại của địa điểm biểu diễn, ở giữa có một bục xoay hình tròn cũng dùng hệ thống thủy lực để nâng lên, có thể nâng cao khoảng , là nơi Swift trình diễn các bài hát cùng đàn guitar. Hệ thống sân khấu tại phần lớn các nhà thi đấu còn bao gồm một chiếc lồng bay trên đầu khán giả, giúp Swift di chuyển từ sân khấu B về sân khấu chính. Bên trong hậu trường có Club Red, một căn phòng được trang trí bằng hình ảnh và những bộ trang phục mà cô từng diện trên sân khấu, là nơi Swift gặp gỡ, giao lưu với một số người hâm mộ được chọn và giới truyền thông vào trước hoặc sau giờ diễn.

The Red Tour di chuyển khắp Bắc Mỹ với 24 xe đầu kéo mang các thiết bị lắp đặt sân khấu và ánh sáng cùng với 15 chiếc xe buýt chở 80 nhân viên phục vụ từ thành phố này sang thành phố khác. Nếu buổi hòa nhạc diễn ra tại các sân vận động ngoài trời, đội xe đầu kéo của chuyến lưu diễn còn có thêm một chiếc xe chở giàn khung thép xây dựng cấu trúc mái cho sân khấu. Tại mỗi địa điểm biểu diễn, ban tổ chức thuê khoảng 120-150 lao động địa phương để giúp việc dàn dựng. Quá trình tháo dỡ được tiến hành ngay sau khi buổi diễn kết thúc và thường mất khoảng bốn giờ để hoàn thành. Nhiều đạo cụ, nhạc cụ và trang phục dùng trong chuyến lưu diễn về sau được trưng bày tại một số bảo tàng âm nhạc, và trong chuỗi triển lãm với tựa đề "The Taylor Swift Experience".

Âm thanh và ánh sáng
Có 73 nhạc cụ dùng trong chuyến lưu diễn, 13 trong số đó là của Swift. Eighth Day Sound Systems là công ty cung cấp hệ thống và thiết bị âm thanh cho The Red Tour. Chuyến lưu diễn sử dụng ba bàn trộn âm kĩ thuật số SD7 của DiGiCo và hệ thống loa d&b audiotechnik. Kĩ sư âm thanh David Payne, người đã làm việc với Swift hơn 4 năm rưỡi, quyết định lựa chọn bàn trộn âm SD7 cho chuyến lưu diễn nhờ một số ưu điểm của bàn trộn này trong cách bố trí, chất lượng và khả năng xử lý hiệu ứng âm thanh cũng như khả năng tính hợp với hệ thống bó sóng SoundGrid. Mọi thành viên hoạt động trên sân khấu đều có một tai nghe kiểm âm nhét tai riêng biệt, ngoại trừ các vũ công thì dùng chung tai nghe với nhau. Chuyến lưu diễn mang phòng hờ thêm 8 chiếc loa kiểm âm d&b audiotechnik M4 cho người mở màn và khách mời đặc biệt song ca với Swift. Đội ngũ âm thanh làm việc với khoảng 96 kênh đầu vào từ sân khấu (phần lớn là từ micro không dây và nhạc cụ) cộng với 12 micro của khán giả bố trí xung quanh địa điểm biểu diễn cho công cụ ghi âm Pro Tools. Swift sử dụng bốn micro riêng biệt ở nhiều thời điểm khác nhau.

Eighth Day Sound Systems hợp tác với công ty JPI Audio để cung cấp hệ thống âm thanh cho chương trình tại Úc. Có 11 kĩ sư âm thanh làm việc trong một buổi diễn tại sân vận động, bao gồm hai kĩ sư ở mỗi bên sân khấu, hai kĩ sư giám sát, hai kĩ sư phụ trách phần delay âm thanh, một kĩ sư FOH, một kĩ sư hệ thống/FOH và một kĩ sư RF kiêm trưởng đội kĩ thuật. Có ba xe tải được sử dụng để chở dàn âm thanh.

Baz Halpin sử dụng bộ đèn LED nhiều màu XC-5s của nhà sản xuất SGM đến từ Đan Mạch cho The Red Tour sau khi dùng thử tại buổi diễn tập trong chuyến lưu diễn The Truth About Love Tour của P!nk ở Phoenix. Có 42 bộ đèn XC-5s dùng trong hệ thống ánh sáng, do công ty Production Resource Group cung cấp. Halpin chia sẻ hệ thống đèn LED được sử dụng theo nhiều cách khác nhau trong chương trình của Swift so với P!nk nhằm mang đến cho sân khấu "nhiều chi tiết nghệ thuật hơn, tạo ra nhiều hình ảnh cùng hiệu ứng sống động."

Trang phục

Marina Toybina là nhà thiết kế trang phục chính cho The Red Tour. Ngoài ra, tham gia đội ngũ thiết kế còn có Joseph Cassell. Có khoảng 128 bộ trang phục dùng trong chuyến lưu diễn, gồm 23 bộ cho Swift và 103 bộ cho các vũ công. Tủ đồ của Swift do nhiều nhãn hiệu thời trang cung cấp. Bleulab tạo ra quần short da lưng cao màu đen, Kate Spade làm nịt, Lavin và Miu Miu chế tạo giày oxford, LaDuca cung cấp các đôi bốt, J Mendel thiết kế đầm, Moschino sáng tạo một chiếc áo che thân kết hợp với váy trắng,... Nguồn cảm hứng cho các bộ trang phục đến từ bài hát của Swift, niềm đam mê, nghệ thuật và cá tính của các nhà thiết kế. Toybina cho biết "mục tiêu của tôi là đảm bảo mỗi thiết kế kể câu chuyện của chính chúng và giúp cho sự hiện diện của Swift trên sân khấu trở nên trực quan và rực rỡ hơn". Nhằm kết hợp với các ý tưởng của Swift, quá trình thiết kế trang phục bắt đầu khi Swift lập ra danh sách biểu diễn và vũ đạo được thảo luận xong. Sau khi Swift phê duyệt các thiết kế, Toybina và đội của cô tiến hành việc chọn vải, may vá, sáng tạo thêm phụ kiện và mất hơn ba tuần để hoàn thành.

The Red Tour là chuyến lưu diễn đầu tiên của Swift mà phục trang có gắn kết mạnh mẽ với chủ đề album. Bắt đầu từ hình bìa của Red với chiếc nón và áo sơ mi trắng, Swift thêm một số áo sọc, giày oxford, mũ porkpie và quần short ngắn lưng cao. Đây cũng là những bộ trang phục thông thường của chuyến lưu diễn. Trong một cuộc phỏng vấn với Keds, Swift cho biết trang phục mà cô yêu thích nhất chính là bộ đồ đầu tiên của buổi diễn. Nữ ca sĩ còn chia sẻ việc phải xem xét hình dáng, phong cách và tính năng của mỗi bộ trang phục dùng trên sân khấu, "Tôi không chỉ tìm kiếm thứ gì đó giúp tôi trông thật đẹp trước khán giả mà còn quan tâm đến các tính năng. [..] Liệu tôi có thể chạy xung quanh [khi mặc bộ đồ này] không? [Nó] có gì cản trở khi tôi hất tóc không?" Về phần trang điểm, Swift tiết lộ cô "thật sự yêu màu son đỏ" và ưa chuộng việc dùng loại son lâu trôi hơn là loại son dầu thông thường. Cô cũng yêu cầu thợ trang điểm vận dụng những kĩ thuật trong cách vẽ mắt để tạo ra một đôi mắt mèo hoàn hảo.

Nhà tài trợ và quảng cáo

The Red Tour được thực hiện và quảng bá ở hầu hết các châu lục bởi các đơn vị thuộc tập đoàn AEG Live, riêng tại châu Đại Dương là bởi công ty Frontier Touring. Diet Coke, Keds và Elizabeth Arden là nhà tài trợ chính cho nhiều chặng của chuyến lưu diễn trong khi hãng kem Cornetto là nhà tài trợ chính cho năm đêm diễn tại Đông Nam Á. Qantas Airways và AirAsia hợp tác với Swift với vai trò là hãng hàng không chính thức cho hai chặng châu Đại Dương và châu Á, phục vụ việc đi lại cho Swift và 80 nhân viên trong đoàn. Ngày 30 tháng 5 năm 2014, AirAsia tổ chức bữa tiệc Red Hot Party tại Sultan Lounge bên trong khách sạn Mandarin Oriental ở Kuala Lumpur để chào mừng sự hợp tác với Swift trong chuyến lưu diễn The Red Tour, đồng thời công bố màu sơn độc quyền mang tên Taylor Swift cho chiếc máy bay phục vụ cô và các nhân viên trong đoàn lưu diễn loại Airbus A320. Giám đốc điều hành của AirAsia Aireen Omar cho biết màu sơn máy bay Taylor Swift hiện nằm trong danh sách những màu sơn độc đáo của hãng và người hâm mộ Swift tại nhiều nơi trên thế giới có thể nhìn thấy chiếc máy bay với màu sơn đặc biệt này trong vòng một năm. Toyota là nhà tài trợ máy móc chính thức cho chuyến lưu diễn tại Đông Nam Á, hợp tác với Swift để vận động cho chiến dịch an toàn giao thông ASEAN đầu tiên của hãng tại Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines và Việt Nam. Một số đoạn phim truyền tải thông điệp về tầm quan trọng của dây đeo an toàn mà Swift tham gia được trình chiếu trong các buổi diễn tại khu vực này cũng như trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội.

Các nhà tài trợ tại Bắc Mỹ đã cung cấp độc quyền cho người hâm mộ Swift cơ hội truy cập vào các video hậu trường của chuyến lưu diễn. Keds ra mắt phiên bản giới hạn của giày Champion có đính kèm tên của các thành phố nằm trong hành trình The Red Tour. Cornetto sản xuất kem dâu rừng đỏ phiên bản giới hạn có biểu trưng của Taylor Swift trong vòng ba tháng tại thị trường Đông Nam Á. Hai hãng hàng không chính thức và một số nhà tài trợ như Cornetto đều cung cấp cho người hâm mộ Swift cơ hội nhận nhiều quà tặng dựa theo The Red Tour và đặc biệt là vé tham dự các buổi hòa nhạc thông qua các cuộc thi hướng đến chuyến lưu diễn. AirAsia di chuyển trên một chiếc xe tải mang tên Red Hot Truck xuyên qua một vài tiểu bang của Malaysia nhằm tổ chức các hoạt động cho người hâm mộ Swift trong khi khách hàng của Cornetto giành vé bằng việc ăn kem tích điểm hoặc quay số may mắn. Ngoài ra, hãng kem còn tổ chức cuộc thi "Ride to Fame Competition" với Sony trên một sân khấu di động ở mỗi thành phố mà khách hàng tham gia có cơ hội trở thành người mở màn cho buổi diễn tại quốc gia đó.

Tóm tắt buổi diễn
Buổi diễn bắt đầu khi năm màn hình chắn trước sân khấu từ từ nâng lên và bóng Swift chiếu trên tấm màn lớn màu đỏ ngay khi cô chuẩn bị trình bày "State of Grace". Tấm màn lớn nhanh chóng được kéo lên để lộ toàn bộ sân khấu và Swift hiện ra trong bộ trang phục kết hợp giữa áo trắng với quần short, mũ đen và giày ruby đính sequined màu đỏ lấp lánh. Cô đi dọc sàn diễn và kết thúc bài hát trong khi một tràng pháo sáng xuất hiện từ trần nhà. "Holy Ground" là tiết mục thứ hai, nơi cô và các vũ công có một màn trình diễn cùng dàn trống phát sáng ở giữa bài hát. Sau đó, Swift dành vài phút chào hỏi người hâm mộ và chia sẻ về chủ đề của buổi diễn rồi đeo cây guitar điện để trình bày "Red" trong khi các vũ công mang những lá cờ màu đỏ chạy xung quanh sân khấu. Trong phần chuyển tiếp cuối bài, Swift chơi một đoạn độc tấu guitar cùng một thành viên trong ban nhạc trước khi kết thúc màn diễn đầu tiên. Năm màn hình được hạ xuống, Swift cùng bốn ca sĩ hát bè ăn mặc như một nhóm nhạc nữ vào thập niên 1960 khi trình diễn "You Belong with Me" trên nền nhạc theo phong cách Motown xen kẽ với những âm trầm nặng. Đoạn phim trắng đen giới thiệu cho "The Lucky One" chiếu cảnh Swift đang ngồi trong một căn phòng ở Hollywood vào những năm 1940 cùng lời độc thoại của cô về những hiểm nguy của sự nổi tiếng, ngụ ý muốn nói đến giới truyền thông. Cô diện một bộ trang phục đỏ từ đầu đến chân gồm váy đuôi dài, quần short kết hợp với đôi găng tay dài cùng đôi bốt khi xuất hiện trên cầu thang và bị vây quanh bởi những vũ công ăn mặc như những tay săn ảnh suốt bài hát. Trở lại sân khấu sau khi thay đổi váy dài thành váy ngắn màu trắng, Swift mang băng cầm ngồi trên một chiếc rương đặt giữa sàn diễn hình bán nguyệt để chia sẻ với khán giả về ý nghĩa của bài hát tiếp theo. Từ đó, cô với ban nhạc của mình bắt đầu trình diễn "Mean", theo sau là "Stay Stay Stay" kết hợp với một đoạn "Ho Hey" của The Lumineers ở cuối bài.

Buổi diễn tiếp tục bằng nhiều thước phim ngắn về cuộc đời của Swift từ thời thơ ấu cho đến lúc cô "trở thành một siêu sao". Swift cùng các vũ công bước ra từ bên trong sân khấu và trình bày "22" trong khi thực hiện "những vũ đạo tràn đầy năng lượng". Sau đoạn điệp khúc thứ hai, cô ngồi trên vai hai vũ công rồi di chuyển xuyên qua khán giả để đến sân khấu B. Tại đó, Swift lần lượt trình bày một bài hát ngẫu hứng, màn song ca "Everything Has Changed" với Ed Sheeran và "Begin Again" trong khi bục xoay ở giữa nâng lên và quay tròn. Trong "Sparks Fly", Swift trình diễn một đoạn guitar 12 dây trước khi rời sân khấu B bằng một chiếc lồng bay. Nghệ sĩ vĩ cầm của ban nhạc có nhiệm vụ mở đầu cho "I Knew You Were Trouble". Swift mặc chiếc đầm trắng xen lẫn vàng xếp nếp lấy cảm hứng từ phong cách thời Victoria của Anh khi trình diễn đoạn đầu bài hát. Các vũ công mang mặt nạ diện trang phục như những người tham dự lễ hội hóa trang trong "một căn phòng khiêu vũ kiểu Gothic" và thực hiện những "vũ đạo phức tạp". Giữa tiết mục, cô cởi bỏ chiếc đầm để lộ bộ trang phục kết hợp giữa áo da màu đen thêu vàng bên hông, quần lưng cao với đôi ủng cao quá đầu gối. Sau khi kết thúc bài hát, Swift mặc thêm một chiếc váy ren màu đen rồi trình bày "All Too Well" trên một cây đàn piano đỏ.

"Love Story" là bài hát tiếp theo, các vũ công ăn mặc như "những búp bê" lần lượt "chui ra từ một chiếc hộp đồ chơi". Swift diện một chiếc đầm trắng dài khi bước ra từ trong chiếc hộp bằng đôi chân trần và cùng các vũ công tái hiện lại vở kịch Romeo và Juliet theo một kết thúc có hậu. Sau khi nhanh chóng thay đổi phục trang, Swift trở lại sân khấu trong một chiếc áo hở lưng màu đen lấp lánh kết hợp với váy xòe trắng kiểu vũ công ba lê để trình diễn "Treacherous". Cô thực hiện một màn xiếc bằng cách di chuyển dọc đường băng giữa sàn diễn hình bán nguyệt khi nó nâng lên trong nửa cuối bài hát. Buổi diễn khép lại với "We Are Never Ever Getting Back Together". Màn trình diễn được dàn dựng như một rạp xiếc lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên nên "đạo cụ và phục trang thật sự kì lạ", vũ công hóa trang thành nhiều nhân vật như "người diễn hí kịch cầm ô đỏ đi trên cà kheo", "người pha trò phủ kín từ đầu đến chân trong bộ quần áo caro đỏ xen lẫn trắng", " nàng tiên mặc váy xòe" hay những chú thỏ, còn Swift là chủ gánh xiếc. Cô diện một chiếc áo khoác đính sequin đỏ kết hợp với chiếc mũ cao khi xuất hiện. Đường băng giữa sàn diễn lần nữa nâng lên và quay vòng trên đầu khán giả, Swift yêu cầu mọi người hát theo mình và kết thúc bài hát bằng những tràng pháo giấy và pháo hoa. Sau khi cùng ban nhạc chào tạm biệt khán giả, Swift đi lên cầu thang và biến mất khỏi sân khấu trước khi năm màn hình hạ xuống và dòng chữ "Cảm ơn" chạy qua.

Thương mại

Phát hành vé
Lượt bán vé đầu tiên cho khán giả Bắc Mỹ bắt đầu từ ngày 16 tháng 11 năm 2012, tại châu Đại Dương là từ ngày 21 tháng 5 năm 2013, Anh và Đức lần lượt từ ngày 4 và 25 tháng 10 năm 2013. Lịch bán vé cho các buổi diễn tại châu Á được thông báo bởi ban tổ chức tại mỗi địa phương. Người hâm mộ có thể tìm thấy thông tin vé tại trang web chính thức của Swift hoặc qua trang web của đài ABC News. Khán giả là thành viên của Frontier Touring có cơ hội mua trước vé đối với các chương trình tại châu Đại Dương. Frontier Touring quyết định bố trí các ghế ngồi trên bề mặt các sân vận động ở Úc vì nhiều người hâm mộ Swift còn nhỏ tuổi. Peter Vincent từ The Sydney Morning Herald ghi nhận vé tại khu vực này—có giá từ 85 AUD—đắt hơn so với Bắc Mỹ, nơi Swift yêu cầu mỗi đêm diễn phải bao gồm cả mức giá dưới 50 USD. Jesse Lawrence từ Forbes cho biết The Red Tour là chuyến lưu diễn có giá vé đắt thứ 13 trên thị trường chợ đen vào mùa hè năm 2013, trung bình là 214,03 USD. Đêm diễn tại Trung tâm Verizon ở Washington D.C. có giá vé đắt nhất với mức giá trung bình là 372,29 USD theo TiqIQ. Trong một báo cáo vào năm 2015, Lawrence kết luận giá vé trung bình cho hầu hết các đêm diễn của The Red Tour ở mức 176 USD, thấp hơn 123% so với chuyến lưu diễn tiếp theo của cô, The 1989 World Tour, mà giá vé trung bình có thời điểm lên đến 392 USD.

Tình trạng cháy vé xảy ra tại nhiều nơi. Swift chỉ mất 60 giây để bán hết ba đêm diễn tại Los Angeles và San Diego. Vé cho hầu hết các đêm diễn tại Toronto, Washington D.C. và Atlanta bán hết trong vòng 5 phút trong khi vé tại Detroit hết sạch trong vòng 10 phút, tại Chicago hết sạch trong vòng 25 phút. Tổng cộng có 14 đêm diễn tại ba sân vận động và tám đấu trường ở Bắc Mỹ hết sạch vé trong ngày chào bán đầu tiên, bao gồm mười đêm diễn kể trên và bốn đêm diễn khác tại Miami, Tampa, Sacramento và Columbus. Đáp lại nhu cầu cao từ phía khán giả, nữ ca sĩ thông báo thêm bốn đêm diễn nữa tại Toronto (14 tháng 6), Foxborough (26 tháng 7) và Los Angeles (23 và 24 tháng 8). 50.000 vé cho đêm diễn ngày 20 tháng 7 tại Philadelphia bán hết trong vòng 5 phút theo báo cáo từ ban tổ chức, kết quả là đêm diễn tăng cường vào ngày 19 tháng 7 được công bố tại cùng địa điểm. Trong đợt bán trước tại Auckland, Frontier Touring ngay lập tức thêm đêm diễn thứ hai vào lịch trình sau khi toàn bộ vé sẵn có cho đêm diễn ngày 29 tháng 11 hết sạch chỉ trong vài phút. Tại Luân Đôn, đêm diễn thứ tư được bổ sung ngay trong ngày chào bán đầu tiên trước tốc độ cháy vé nhanh chóng của ba đêm diễn ngày 1, 2 và 4 tháng 2 năm 2014. Nhu cầu vé về sau vẫn tăng cao sau khi các đêm diễn trên cháy vé, thúc đẩy Swift tăng cường thêm hai đêm diễn nữa tại Auckland và Luân Đôn. Vé cho nhiều đêm diễn tại châu Á cũng được tẩu tán nhanh trong vòng vài giờ. Riêng tại Thượng Hải, 12.000 vé cho đêm diễn ngày 30 tháng 5 hết sạch trong vòng một phút, lập kỉ lục là buổi diễn bán hết vé nhanh nhất trong lịch sử Trung Quốc. Sau khi hủy bỏ lịch diễn tại Thái Lan, Swift tăng cường thêm đêm diễn thứ hai tại Singapore, cũng tổ chức vào ngày 9 tháng 6. AEG Live Asia tuyên bố cung cấp độc quyền 1.000 vé cho những người đã từng mua vé tham dự chương trình tại Bangkok, đồng thời ưu tiên cho họ một khoảng thời gian mua vé trước khi chào bán cho khán giả Singapore và bổ sung thêm một số lượng vé giới hạn cho các đêm diễn đã bán hết.

Swift lập một kỉ lục mới tại Trung tâm Staples, Los Angeles khi là nữ nghệ sĩ có nhiều buổi diễn cháy vé nhất với tổng cộng 11 buổi sau bốn đêm diễn của The Red Tour, vượt qua kỉ lục tám buổi cháy vé do Britney Spears nắm giữ. Đại diện Trung tâm Staples đã trao tặng Swift một biển kỉ niệm chương cho kỉ lục này. Trong chuyến lưu diễn The 1989 World Tour vào năm 2015, Swift phá vỡ kỉ lục của chính mình với năm đêm diễn, nâng tổng số buổi diễn bán hết lên 16. The Red Tour cũng từng giữ kỉ lục là buổi diễn có tốc độ bán vé nhanh nhất tại Thái Lan khi toàn bộ số vé cho đêm diễn ở Bangkok hết sạch chỉ trong 2 giờ. Kỉ lục này sau đó đã bị V Tour của Maroon 5 phá vỡ vào năm 2015. Swift còn là nữ nghệ sĩ hát đơn đầu tiên trong vòng 20 năm thực hiện một chuyến lưu diễn xuyên qua các sân vận động của Úc kể từ chuyến lưu diễn The Girlie Show của Madonna vào năm 1993, và là nữ nghệ sĩ đầu tiên bán hết vé của sân vận động Allianz tại Sydney kể từ khi nó được mở cửa vào năm 1988.

Doanh thu

Billboard bắt đầu tiết lộ số liệu doanh thu cụ thể từng đêm diễn từ đầu tháng 4 năm 2013 và lần lượt công bố trong các tháng tiếp theo. Trong "Top 25 Tours" giữa năm, tạp chí này xếp The Red Tour ở vị trí thứ 9 với doanh thu đạt trên 38,9 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 468.956 vé sau 29 đêm diễn. Theo thống kê của Pollstar tính đến tháng 7 năm 2013, The Red Tour thu về 58,5 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 686.805 vé tiêu thụ sau 37 buổi diễn tại 27 thành phố, đứng thứ 8 trong bảng xếp hạng "2013 Mid-Year Top 100 Worldwide Tours" nhưng lại đứng thứ hai trong "2013 Mid-Year Top 100 North American Tours". Tháng 12 năm 2013, chuyến lưu diễn xếp thứ 7 trong "Top 25 Tours" cuối năm của Billboard nhờ doanh thu đạt 115,4 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ), phục vụ 1.363.510 khán giả sau 66 đêm diễn cháy vé tại Hoa Kỳ và Canada, trở thành chuyến lưu diễn đồng quê có doanh thu cao nhất năm. Pollstar lại đưa ra số liệu khác, báo cáo chặng đầu tiên thu được 112,7 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) nhờ 1.335.308 vé bán. Cộng với các đêm diễn tại châu Đại Dương, The Red Tour đem về 131 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 1.481.900 vé sau 73 đêm diễn tại 52 thành phố, trở thành chuyến lưu diễn có doanh thu cao thứ 8 trên toàn thế giới và là chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất tại Bắc Mỹ trong năm 2013. The Red Tour đồng thời cũng là chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất đối với một nghệ sĩ nhạc đồng quê tại khu vực này, vượt qua kỉ lục 97,7 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) mà chính Swift lập nên trong Speak Now World Tour vào năm 2011. Theo Billboard, nữ ca sĩ kiếm gần 30 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ các hoạt động lưu diễn chỉ tính riêng tại thị trường Hoa Kỳ.

Sau khi kết thúc, Billboard báo cáo The Red Tour thu về gần 150,2 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 1.702.933 vé tiêu thụ, phá vỡ kỉ lục doanh thu 141 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) mà Tim McGraw và Faith Hill lập nên trong chuyến lưu diễn Soul2Soul II Tour (2006-07) để trở thành chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất mọi thời đại bởi một nghệ sĩ nhạc đồng quê. Sân vận động Gillette ở Foxborough là nơi chuyến lưu diễn thành công nhất về mặt thương mại với doanh thu đạt 9,4 triệu USD từ 110.712 vé tiêu thụ trong hai đêm diễn vào ngày 26 và 27 tháng 7 năm 2013, còn O2 của Luân Đôn là nhà thi đấu đứng đầu về số liệu doanh thu và lượng khán giả khi đem về 5,8 triệu USD từ 74.740 vé tiêu thụ suốt năm đêm diễn. Fargodome ghi nhận số lượng người tham dự cao nhất trong số các nhà thi đấu có một ngày diễn khi thu hút 21.073 khán giả trong khi Mercedes Benz tại Thượng Hải là nhà thi đấu có doanh thu cao nhất trong một đêm với doanh thu đạt 1,8 triệu USD. Đối với các sân vận động chỉ có một ngày diễn thì Heinz Field của Pittsburgh đứng đầu về doanh thu và số lượng người tham dự, mang về hơn 4,7 triệu USD tiền vé từ 56.047 khán giả. Theo Pollstar, hai chặng châu Âu và châu Á thu về 16,8 triệu USD từ 159.248 vé, nâng tổng doanh thu trong hai năm lên 147,8 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 1.641.148 vé
. Tạp chí này xếp chuyến lưu diễn ở vị trí thứ thứ 42 trong danh sách "2014 Mid-Year Top 100 Worldwide Tours" và thứ 97 trong "2014 Year-End Top 100 Worldwide Tours".

Đêm diễn tại sân vận động Etihad, Melbourne đứng ở vị trí thứ 91 trong "Top 100 International Boxoffice" của Pollstar vào năm 2013. Cũng trong bảng xếp hạng này vào năm 2014, năm đêm diễn cháy vé tại Nhà thi đấu O2 của Luân Đôn lại đứng ở vị trí thứ 51. The Red Tour cũng trở thành chuyến lưu diễn sở hữu nhiều vị trí nhất trong danh sách "2013 Year-End Top 200 Concert Grosses" tính tại Bắc Mỹ khi chiếm đến 21 vị trí, gồm cả 13 địa điểm biểu diễn từng lọt vào bảng xếp hạng "Top 100 Concert Grosses" giữa năm 2013.

Đánh giá chuyên môn
The Red Tour nhận nhiều phản hồi tính cực từ các nhà phê bình. Đánh giá đêm diễn đầu tiên tại Newark, Jon Caramanica từ The New York Times viết rằng, "những điều tuyệt vời liên tiếp diễn ra trong [suốt chương trình]. Swift trình diễn giống như không hề có một kịch bản cho trước, chỉ có lý trí đang hoạt động. Giọng hát của Swift mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Cô biểu diễn một cách đầy sống động trên cây đàn piano, tạo nên những cảm xúc hoàn hảo". Ông nhận định Swift sẽ không trở thành một Madonna hay Katy Perry nhưng lại thấy rằng cô ngày càng xa lánh dòng nhạc đồng quê qua ca khúc "I Knew You Were Trouble". Trong một đánh giá tích cực cho tạp chí Rolling Stones, Rob Sheffield mô tả đây là "một chương trình vô cùng đặc sắc. Nó cho thấy Taylor Swift là kẻ bất khả chiến bại trong cuộc chiến không đối thủ của cô ấy. Không ai có thể chạm đến cô ấy kể từ trong những cảm xúc cho đến âm nhạc. Red đầy thú vị, vô cùng thông minh và thứ tuyệt nhất trong lúc này. Hãy nhìn Taylor trên sân khấu… xem sự nhiệt tình của người hâm mộ, sự gắn kết giữa nghệ sĩ và khán giả. Cô ấy thật sự là nữ thần của dòng nhạc arena-rock ở một đỉnh cao tuyệt vời". Chris Payne từ Billboard cảm thấy buổi hòa nhạc của Swift như "một buổi diễn Pop hạng A nhưng hiếm khi lôi cuốn bởi những ý tưởng chủ đạo của nó", trong khi Eric Sundermann từ The Village Voice cảm thấy buổi diễn như một vở nhạc kịch Broadway hay Cirque du Soleil. Ông khen ngợi việc "The Red Tour được dàn dựng và biên đạo thật công phu" và khẳng định Swift "sinh ra để trở thành một nghệ sĩ."

Mario Tarradell từ The Dallas Morning News khen ngợi các phần trình diễn từ album Red, đặc biệt tỏ ra thích thú trước màn song ca "Everything Has Changed" giữa Swift với Ed Sheeran. Ông gọi "I Knew You Were Trouble" là "dấu hiệu cho thấy sự trưởng thành của Swift" còn "Treacherous" là "một màn trình diễn đáng nhớ" nhưng lại cho rằng "Mean" và "Sparks Fly" là những bài hát dư thừa trong danh sách tiết mục. Đánh giá đêm diễn đầu tiên tại Los Angeles, Rebecca Ford của The Hollywood Reporter khen ngợi "The Red Tour thật rực rỡ với nhiều cảnh tượng đầy màu sắc" nhưng lại nhận định "những màn trình diễn mạnh mẽ nhất của Swift là nhờ những bài hát có nhịp điệu nhanh cùng sự hỗ trợ của các vũ công, ca sĩ hát bè, trang phục thay đổi liên tục và đầu tư nhiều vào việc dàn dựng buổi diễn" chứ không phải nhờ giọng hát "không vững hay quá mềm" của Swift. Randall Robert từ Los Angeles Times nhận thấy đêm nhạc diễn ra rất tự nhiên dù mức độ dàn dựng tương đương với chương trình Cirque du Soleil, đồng thời khen ngợi tính "liền mạch" trong khâu thực hiện. Owen R. Smith từ The Seattle Times tỏ ra không quá bất ngờ trước những lần thay đổi phục trang và thiết lập sân khấu ấn tượng giữa mỗi tiết mục dù vẫn khen ngợi cảnh tượng hoàn hảo của buổi diễn. Ông cũng nhận thấy "Swift có một chút rắc rối" khi trình diễn trực tiếp một số bài hát ăn khách và chỉ ra sự mâu thuẫn trong phong cách âm nhạc giữa các bài hát từ hai album Fearless và Red. Jordan Kretchmer từ The Guardian tặng buổi diễn tại Sydney năm trên năm sao, viết rằng "không giống như nhiều đồng nghiệp khác, Swift trình diễn bằng nhiều loại nhạc cụ, và không bỏ lỡ bất kì cơ hội nào để khoe tài năng của mình". Kretchmer còn so sánh The Red Tour với The Mrs. Carter Show World Tour của Beyoncé và kết luận "buổi diễn đã đưa Swift trở về nơi mà cô ấy xuất sắc nhất: sân khấu".

Will Hodgkinson từ The Times phong tặng đêm diễn tại Luân Đôn bốn trên năm sao, nhận thấy Swift mang đến "một giấc mơ vô cùng rực rỡ" và ca ngợi việc cô "cân bằng được tính chuyên nghiệp và sự thân tình vốn là điều tuyệt nhất trong âm nhạc một cách hoàn hảo." Kết thúc bài đánh giá, tác giả khẳng định "Swift đã thực hiện thành công buổi diễn bằng cách thấu hiểu chính xác những gì khán giả trông đợi ở cô. Điều đó thật ấn tượng." Rebecca Nicholson từ The Guardian phong tặng đêm diễn tại Luân Đôn năm trên năm sao, mô tả Swift "là một người hoàn toàn được lòng đám đông" và là "người biết cách thực hiện một buổi diễn". Nicholson còn nhận thấy chất đồng quê trong chương trình của Swift đã vơi đi nhiều, ngoại trừ màn trình diễn "Mean" và "Swift có vẻ như đã tìm thấy chỗ đứng của mình trong làng nhạc Pop." Ben Walsh từ The Independent khẳng định buổi diễn tại Luân Đôn "không thực sự là buổi diễn về dòng nhạc đồng quê. Đây là Pop. Một buổi diễn Pop cầu kì" và dành nhiều lời khen ngợi, viết rằng "The Red Tour của Swift là một cảnh tượng thật hấp dẫn, nữ triệu phú này là một tài năng thực sự và là một người viết nhạc khéo léo. [Swift] hiểu rõ thị trường của mình và biết được Luân Đôn yêu quý cô như thế nào. [Buổi diễn] trông như một cuộc vận động bầu cử Mỹ hay là một hội nghị truyền giáo." Emma Dibdin của Digital Spy tặng buổi diễn tại Luân Đôn năm trên năm sao, miêu tả "chuyến lưu diễn là sự kết hợp giữa cảnh tượng kì quái cùng những cảm xúc thân mật của Swift". Dibdin khen ngợi phần thiết lập sân khấu của buổi diễn "là một thắng lợi về mặt kĩ thuật", đồng thời coi quá trình chuyển tiếp từ bản ballad "All Too Well" qua "Love Story" là một trong những khoảnh khắc đáng chú ý nhất của chương trình khi cảm thấy "câu chuyện Romeo và Juliet với một kết thúc cổ tích đã thay thế cho những bi kịch" từ "một cuộc tình tan vỡ". Nữ phóng viên kết luận rằng The Red Tour đã "tận dụng một cách chính xác những yếu tố giúp Swift trở thành một hình tượng mạnh mẽ trong mắt khán giả, một sự pha trộn chân thật giữa khát vọng và những điều liên quan." Alice Vincent từ The Daily Telegraph cho buổi diễn tại Luân Đôn ba trên năm sao, phê bình giọng hát "run rẩy" của Swift trong "You Belong With Me" và "22", đồng thời cho rằng việc buổi diễn được dàn dựng quá nhiều đã đánh mất đi sự mộc mạc mà Swift thường có khi cô độc tấu cùng nhiều nhạc cụ như băng cầm hay piano. Tuy nhiên, cây bút này lại ấn tượng trước sự nhiệt huyết của khán giả, sự vui tươi của buổi diễn và công nhận "tài năng thực sự của Swift trong sáng tác âm nhạc và nghệ thuật trình diễn".

Giải thưởng và đề cử
Trong một cuộc khảo sát vào giữa năm 2013, The Red Tour được 27% độc giả Billboard bình chọn là chuyến lưu diễn xuất sắc nhất, cùng với Diamonds World Tour của Rihanna (20%) và Because We Can Tour của Bon Jovi (16%). Chuyến lưu diễn nhận được một đề cử tại giải thưởng Teen Choice 2013 trong hạng mục "Chuyến lưu diễn mùa hè xuất sắc nhất" nhưng để lọt vào tay chuyến lưu diễn Take Me Home Tour của One Direction. Tại giải thưởng Lưu diễn Billboard 2013, The Red Tour thắng ở hạng mục "Màn kết hợp tốt nhất", đồng thời nhận hai đề cử cho "Buổi diễn được quảng bá tốt nhất" và "Sự lựa chọn từ người hâm mộ của Eventful". The Sydney Morning Herald xếp buổi diễn của Swift tại sân vận động Suncorp ở vị trí thứ tư trong danh sách 10 buổi hòa nhạc hay nhất năm 2013 diễn ra xung quanh Brisbane, còn Jon Caramanica từ The New York Times xếp buổi diễn ngày 27 tháng 3 tại Trung tâm Prudential, Newark ở vị trí thứ 8. Buổi diễn ngày 7 tháng 2 năm 2014 tại Berlin được đề cử cho hạng mục "Buổi diễn của năm" tại giải thưởng PRG Live Entertainment Awards lần thứ 10. Chuyến lưu diễn cũng đem về cho Swift một số đề cử ở các hạng mục như "Nghệ sĩ lưu diễn của năm" tại giải Âm nhạc Đồng quê Mỹ, "Trình diễn trực tiếp xuất sắc nhất" tại giải Âm nhạc châu Âu của MTV và hai đề cử tại giải thưởng Pollstar lần thứ 25 cho "Chuyến lưu diễn xuất sắc nhất" và "Sân khấu sáng tạo nhất".

Ghi hình và phát sóng

Sau đêm diễn đầu tiên tại Omaha, Swift tiết lộ ba đoạn video ghi lại cảnh cô trình diễn trống trong "Holy Ground", guitar điện trong "Red" và guitar 12 dây trong "Sparks Fly" trên kênh YouTube và trang web chính thức của mình. Từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2013, cô lần lượt tung các video hậu trường kể về trải nghiệm của các khách mời đặc biệt khi tham gia chuyến lưu diễn tại Foxborough, Los Angeles và Nashville. Riêng toàn bộ phần trình diễn "Jenny from the Block" giữa Swift và Jennifer Lopez được tải lên YouTube vào ngày 12 tháng 9 năm 2013, còn video tại Nashville bao gồm cả cảnh Ed Sheeran ăn mặc như chú hề khi xuất hiện trên sân khấu trong màn trình diễn "We Are Never Ever Getting Back Together". Màn trình diễn "The Last Time" cùng Gary Lightbody tại Sacramento được ghi hình cho video âm nhạc quảng bá đĩa đơn cùng tên, trong khi video âm nhạc cho đĩa đơn "Red" tập hợp nhiều phân cảnh trình diễn của Swift tại một số thành phố.

Trong chương trình truyền hình trực tiếp Macy’s 4th of July Fireworks Spectacular chào mừng Quốc khánh Mỹ lần thứ 237 vào ngày 4 tháng 7 năm 2013, kênh NBC đã phát sóng hai màn trình diễn "We Are Never Ever Getting Back Together" và "Everything Has Changed" ghi hình từ buổi hòa nhạc ngày 25 tháng 5 tại sân vận động Cowboys, Arlington. Sau đó vào ngày 6 tháng 12 cùng năm, màn trình diễn "I Knew You Were Trouble" ghi hình từ buổi hòa nhạc ngày 4 tháng 12 tại sân vận động Allianz, Sydney được kênh CBS phát sóng trong chương trình truyền hình trực tiếp công bố các đề cử cho giải Grammy lần thứ 56 với tựa đề The Grammy Nominations Concert Live – Countdown to Music's Biggest Night.

Các sự cố

Trong đêm diễn ngày 27 tháng 3 năm 2013 tại Newark, một sự cố kĩ thuật xảy ra với tai nghe và guitar của Ed Sheeran khi anh đang trình diễn "Everything Has Changed" với Swift khiến âm thanh bị trục trặc suốt nửa đầu bài hát. Buổi diễn ngày 20 tháng 7 tại Philadelphia đã bị hoãn gần hai giờ đồng hồ do mưa lớn và sấm sét. Khán giả buộc phải sơ tán vào khu vực phòng chờ bên trong sân vận động và được phép trở lại chỗ ngồi sau khi mưa tạnh vào lúc 22:30 theo giờ địa phương. Trong đêm diễn đầu tiên tại Luân Đôn, một khán giả là đàn ông đã chạy lên sân khấu và tiếp cận Swift trong lúc cô đang bước lên cầu thang để chuẩn bị đi xuống hậu trường sau màn trình diễn "We Are Never Ever Getting Back Together". Swift khi đó vẫn giữ được bình tĩnh và còn bắt tay với vị khán giả này trước khi anh ta bị hai bảo vệ lôi ra khỏi sân khấu. Tình trạng này cũng từng xảy ra trong đêm diễn ngày 29 tháng 5 tại Glendale. Trong đêm diễn ngày 10 tháng 2 tại Luân Đôn, thành viên Connor Ball của ban nhạc The Vamps đã bị hụt chân và ngã khỏi sân khấu khi đang trình diễn. Ban nhạc sau đó xác nhận Ball chỉ bị thương nhẹ nhưng vẫn cần phải nghỉ ngơi vài ngày.

Sân khấu trong đêm diễn ngày 7 tháng 12 năm 2013 tại sân vận động Suncorp, Brisbane đã gặp trục trặc khi một phần sàn bị đổ sập ở khu vực có hạng vé đắt nhất khiến ban tổ chức phải sơ tán khán giả ở hàng ghế này đi nơi khác. Toàn bộ sân vận động đã chìm trong bóng tối khoảng năm phút và Swift liền xuất hiện trên sân khấu để trò chuyện với khán giả trong khi chờ khắc phục sự cố. Sau đêm diễn, người hâm mộ Swift đã thể hiện sự không hài lòng trên mạng xã hội. Một số cho biết họ đã bỏ lỡ rất nhiều bài hát do bị buộc phải rời khỏi chỗ ngồi ban đầu và di chuyển xung quanh sân vận động trong khi nhiều người khác chỉ trích thái độ phục vụ của đội ngũ bảo vệ. Frontier Touring, công ty quảng bá The Red Tour tại Úc, cho biết "sự cố đã ảnh hưởng chưa đến 1% khán giả tham dự...An toàn của người hâm mộ Swift là tiêu chí quan trọng [của chúng tôi], và một khi an toàn đã được đảm bảo thì buổi diễn mới tiếp tục". Công ty quảng bá cũng tuyên bố sẽ bồi thường hợp lệ cho những người bị ảnh hưởng bằng cách hoàn trả lại tiền vé và khuyên họ liên hệ với Ticketek để thực hiện các thỏa thuận cần thiết.

Danh sách tiết mục

Lịch trình

Buổi diễn bị hủy

Chú thích

Chú giải

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông báo lưu diễn tại Bắc Mỹ, châu Đại Dương, Luân Đôn và châu Á
 The Red Tour trên tài khoản YouTube chính thức
 Quá trình sản xuất âm thanh cho chuyến lưu diễn tại Bắc Mỹ  (bao gồm chi tiết trang thiết bị sử dụng) và châu Đại Dương
 Chi tiết trang thiết bị dùng cho hệ thống ánh sáng trên PLSN
 Một số đoạn phim tư liệu về hậu trường The Red Tour trên DirecTV

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2013
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2014
Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Taylor Swift