title: Vương Thức (nhà Đường)

text:
Vương Thức () là một quan lại và tướng lĩnh triều Đường. Ông từng là chỉ huy chiến dịch chống quân Nam Chiếu tại An Nam; cũng như chỉ huy chiến dịch trấn áp cuộc nổi dậy của thủ lĩnh Cừu Phủ (裘甫).

Thân thế
Cựu Đường thư ghi cha của Vương Thức là Đồng bình chương sự Vương Bá (王播) còn Tân Đường thư thì ghi rằng cha của Vương Thức là Vương Khởi (王起)- đệ của Vương Bá, cũng là một triều sĩ.

Sự nghiệp ban đầu
Do xuất thân của mình, Vương Thức được giữ chức Thái tử chính tự, và đến năm 828, dưới triều đại của Đường Văn Tông, ông thi đỗ "hiền lương phương chính" và được phong quan. Sau đó, ông giữ chức Điện trung thị ngự sử. Ông được đánh giá là sống đạm bạc khi còn trẻ, tuy nhiên vào giữa những năm Thái Hòa (827-835), Vương Thức đã cố gắng dựa thế hoạn quan Vương Thủ Trừng và Trịnh Chú để thăng tiến, và khi trung thừa Quy Dung (歸融) hặc tội, ông phải ra khỏi kinh thành đến giữ chức Giang Lăng thiếu doãn.

Trong những năm Đại Trung (847-860) thời Đường Tuyên Tông, Vương Thức giữ chức Tấn châu thứ sử. Đương thời, khu vực Hoàng Hà uốn khúc xảy ra nạn đói lớn, người dân lưu tán khắp nơi. Chỉ có một vài châu hoan nghênh dân lưu tán, trong đó có Vương Thứ, các nỗ lực của ông đã cứu sống được vài nghìn người. Người Hồ trong khu vực cũng bị đói và họ tiến vào các thành cướp bóc, song sau khi hay tin Vương Thức cai quản nghiêm, họ tránh tiến công Tấn châu.

Làm quan tại An Nam
Tuy nhiên, vào một thời điểm trước năm 858, Vương Thức trên danh nghĩa là thầy dạy cho Khang vương Lý Môn (李汶), song là ở phân ti tại Lạc Dương. Năm 858, Vương Thức được bổ nhiệm là An Nam đô hộ, kinh lược sứ. Khi đó, An Nam phải chịu các cuộc tiến công liên tiếp của Nam Chiếu (lúc đó mang quốc hiệu Đại Mông), do khi trước An Nam đô hộ Lý Trác (李涿) chính tham bạo cường nên người dân An Nam bản địa (trong đó có Lý Do Độc thủ lĩnh châu Lâm Tây) ủng hộ quân Nam Chiếu xâm nhập. Sau khi Vương Thức đến An Nam, ông cho dựng cây làm hàng rào ở các thành, do vậy có thể chống trả được các cuộc xâm nhập của Nam Chiếu.

Vương Thức cũng phải đối phó với các thuộc hạ nổi loạn, An Nam đô hiệu La Hành Cung (羅行恭) đã tập hợp 2.000 tinh binh quân dưới quyền chỉ huy của mình, trong khi quân do đô hộ chỉ huy yếu kém hơn và chỉ có số lượng vài trăm, do đó La Hành Cung kháng lại các mệnh lệnh của đô hộ. Sau khi Vương Thức đến, ông phạt đánh gậy La Hành Cung và cách chức đuổi ra vùng biên ải. Cũng trong năm đó, một nhóm binh lính do sợ rằng sẽ bị quân Đường từ Dung Quản tiến công nên đã bao vây quân phủ của Vương Thức, yêu cầu ông rời khỏi An Nam trở về phương Bắc, mục đích là để họ có thể phòng thủ thành trước một cuộc tiến công của Dung Quản. Vương Thức từ chối và quở trách, các binh lính này chạy trốn song sau đó bị Vương Thức bắt được và hành quyết. Vương Thức tiếp tục sử dụng các thủ đoạn khác nhau nhằm gây chia rẽ trong gia tộc tù trưởng họ Đỗ- thế lực từ lâu đã chống đối sự cai trị của các An Nam đô hộ, khiến tù trưởng Đỗ Thủ Trừng (杜守澄) chết trên đường chạy trốn. Theo tường thuật, trong 6 năm liên tiếp trước khi Vương Thức đến, An Nam không cống nạp hay nộp thuế cho triều đình, cũng không khao thưởng tướng sĩ, và Vương Thức đã phục hồi lại những việc này sau khi ông bình định khu vực. Do vậy, các vương quốc Chiêm Thành và Chân Lạp láng giềng lại tiếp tục mối quan hệ triều cống của họ với Đại Đường.

Chiến dịch chống Cừu Phủ
Năm 860, dưới triều đại của Đường Ý Tông, Vương Thức không còn giữ chức An Nam đô hộ. Thời điểm đó, Cừu Phủ đang lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa nông dân nhấn chìm Chiết Đông, còn Chiết Đông quan sát sứ Trịnh Kỳ Đức (鄭祇德) không trấn áp nổi. Theo đề xuất của Môn hạ thị lang Hạ Hầu Tư, Đường Ý Tông bổ nhiệm Vương Thức là Chiết Đông quan sát sứ thay thế Trịnh Kỳ Đức. Khi yết kiến Đường Ý Tông, Vương Thức thỉnh cầu được giao một đội quân có quân số lớn, một thái giám tháp tùng hoàng đế đã phản đối do vấn đề chi phí. Tuy nhiên, Vương Thức biện luận rằng Giang-Hoài là nguồn thu thuế chính của đế quốc, và nếu việc trấn áp Cừu Phủ thất bại thì triều đình sẽ thiệt hại còn nhiều hơn là dồn sức cho một chiến dịch thành công. Đường Ý Tông chấp thuận và huy động binh lính từ các trấn: Trung Vũ, Nghĩa Thành, và Hoài Nam đến trấn áp quân nổi dậy dưới quyền Vương Thứ.

Khi Vương Thức tiến đến Chiết Đông, ông mộ thêm những người Hồi Cốt và Thổ Phồn lưu vong sinh sống trong khu vực Giang Hoài phụng sự cho mình, mục đích là để cải thiện khả năng di chuyển cho đội quân của ông do những người Hồi Cốt và Thổ Phồn lưu vong có tài cưỡi ngựa. Vương Thức phân đội quân của mình làm hai đạo tiến công Cừu Phủ theo hai hướng. Ông sử dụng một số chiến thuật khiến các sĩ quan giàu kinh nghiệm trong đội quân của ông cũng phải ngạc nhiên:

 Bất chấp nhu cầu của binh lính, Vương Thức lệnh cho tất cả các huyện tại Giang Hoài đang nằm dưới quyền kiểm soát của triều đình phải mở kho lương thực chia cho người dân. Ông chỉ ra rằng những người đi theo Cừu Phủ đều là do bị đói, và việc phân phát lương thực sẽ ngăn chặn việc có thêm nhiều người gia nhập vào đội quân nổi dậy, một lý do nữa là các huyện phần lớn có khả năng phòng thủ kém, và nếu Cừu Phủ tiến công thì lương thực sẽ rơi vào tay Cừu Phủ.
 Ông lập ra các trạm cảnh báo mà không dùng lửa. Ông chỉ ra rằng mục đích của các trạm cảnh báo này là dùng âm thanh để báo động và tìm kiếm trợ giúp. Do ông dùng toàn bộ binh lính tiến công Cừu Phủ, sẽ không có sẵn quân tiếp viện, và lửa sẽ chỉ dùng để cảnh báo dân chúng.
 Ông khiển các binh lính hèn nhát nhất do thám tiền phong. Ông chỉ ra rằng nếu khiển các binh sĩ gan dạ nhất đi thì họ có thể vội vã giao chiến với đối phương, và nếu như họ tử chiến thì ông sẽ không nhận được tin do thám.

Sau khi Cừu Phủ chiến bại vài trận, ông ta chạy trốn đến Diệm. Vương Thức bao vây Diệm, Cừu Phủ sau đó đầu hàng. Vương Thức xử tử 20 thuộc hạ dưới quyền Cừu Phủ và giải Cừu Phủ đến Trường An.

Đàn áp quân Vũ Ninh
Năm 862, các binh sĩ Ngân Dao tinh nhuệ tại Vũ Ninh đã tiến hành binh biến và trục xuất tiết độ sứ Ôn Chương (溫璋). Đường Ý Tông lập Vương Thức làm Vũ Ninh tiết độ sứ và lệnh cho ông đem các binh sĩ Trung Vũ và Nghĩa Thành từng tham gia đánh Cừu Phù đến Vũ Ninh. Các binh sĩ Ngân Dao hay tin thì trở nên lo sợ, và ba ngày sau khi Vương Thức đến, ông đã tuyên bố thiết đại tiệc tiễn các binh sĩ Trung Vũ và Nghĩa Thành, các binh sĩ cũng tham dự tiệc. Trong đại tiệc, Vương Thức lệnh cho các binh sĩ Trung Vũ và Nghĩa Thành bao vây và đồ sát các binh sĩ Ngân Dao, kết quả vài nghìn người bị giết. Sau đó, Đường Ý Tông hạ lệnh triệt tiêu Vũ Ninh, lãnh địa của trấn này bị phân chia giữa Hoài Nam và Duyện Hải, và Túc Tứ được thành lập mới. Vương Thức được giao phụ trách hoạt động phân bổ các tướng sĩ Vũ Ninh cho các quân này. Sau khi công việc hoàn tất, Vương Thức trở về kinh sư, giữ chức Tả kim ngô đại tướng quân cho đến cuối đời.

Chú thích

Tham khảo

An Nam Kinh lược sứ
Nhân vật quân sự nhà Đường
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3


title: Vương Tự

text:
Vương Tự (, ? - 886) là một quân phiệt vào cuối thời nhà Đường. Ông giữ chức Quang châu thứ sử từ năm 881 đến năm 885. Sau đó, đối mặt với các đòi hỏi vật chất của phản tướng Tần Tông Quyền, Vương Tự buộc người dân và binh sĩ Quang châu phải theo ông tiến về phía nam, đến khu vực nay là tỉnh Phúc Kiến. Vương Tự sau đó bị thuộc hạ là Vương Triều lật đổ.

Đoạt lấy Quang châu
Vương Tự là người Thọ châu, và làm nghề giết mổ súc vật. Năm 881, trong bối cảnh Đại Đường chìm đắm trong các cuộc khởi nghĩa nông dân, Vương Tự cùng em rể Lưu Hành Toàn (劉行全) tập hợp được 500 người chiếm cứ Thọ châu. Sau một tháng, họ cũng chiếm được Quang châu. Vương Tự tự xưng là tướng quân, đội quân của ông phát triển lên hơn 1 vạn lính. Phụng Quốc tiết độ sứ Tần Tông Quyền dâng biểu cho Đường Hy Tông tiến cử Vương Tự làm Quang châu thứ sử, Đường Hy Tông chấp thuận.

Chạy đến Phúc Kiến
Tuy nhiên, sau đó Tần Tông Quyền quay sang chống lại triều đình Đường, tự xưng là hoàng đế, lệnh cho Vương Tự phải nộp tô thuế cho ông ta. Đến khi Vương Tự không thể tự cung ứng, Tần Tông Quyền tức giận và phát binh tiến công Vương Tự. Vương Tự sợ hãi, tập hợp 5.000 binh sĩ từ Quang châu và Thọ châu, buộc lại dân phải vượt sang bờ nam Trường Giang. Đội quân của ông tiến đến và cướp phá Giang châu, Hồng châu, và Kiền châu. Sang mùa xuân năm 885, Vương Tự cho quân tiến xa hơn về phía nam, chiếm Đinh châu và Chương châu, song không giữ được lâu.

Bị lật đổ
Khi Vương Tự tiến đến Chương châu, đội quân của ông thiếu lương thực. Do địa hình Phúc Kiến đạo hiểm trở, ông lệnh để người già yếu ở phía sau, ai vi phạm sẽ bị trảm. Duy có huynh đệ Vương Triều, Vương Thẩm Khuê (王審邽) và Vương Thẩm Tri tiếp tục đem mẹ là Đổng thị theo. Khi Vương Tự triệu họ đến trách mắng và đe dọa giết chết Đổng thị, họ liền xin cứu mạng Đổng thị, đề nghị được chết thay bà. Ngoài ra, các sĩ quan khác cũng lên tiếng nói giúp cho họ, Vương Tự động lòng.

Tuy nhiên, Vương Tự lúc này lại trở nên cực kỳ hoang tưởng, do có vọng khí giả báo với ông rằng "trong quân có khí vương giả". Ông sát hại các tướng sĩ mà ông nhận thấy họ dũng lược hơn mình hay có khí chất lãnh đạo, thậm chí Lưu Hành Toàn cũng bị giết. Thực tế là Vương Tự muốn giết một người thân cận với ông giống như Lưu Hành Toàn để khiến các sĩ quan khác khiếp sợ. Khi đội quân tiến đến Nam An, Vương Triều thuyết phục được tướng tiên phong của Vương Tự lật đổ Vương Tự, người này sợ sẽ là mục tiêu kế tiếp của Vương Tự lên đồng ý. Vương Triều cho 10 tráng sĩ phục kích trong bụi tre, chờ đến khi Vương Tự đến nơi thì xông lên bắt giữ. Sau đó, Vương Triều trở thành thủ lĩnh của đội quân.

Vào mùa thu năm 886, Vương Triều chiếm được thành Tuyền châu, giam Vương Tự trong biệt quán. Vương Tự tự thấy hổ thẹn nên tự sát.

Chú thích

Tham khảo

Mất năm 886
Nhân vật chính trị nhà Đường
Nhân vật quân sự nhà Đường
Quân nổi dậy Trung Quốc
Sinh thế kỷ 9


title: Vườn quốc gia Nino Konis Santana

text:
Vườn quốc gia Nino Konis Santana là vườn quốc gia đầu tiên của Đông Timor. Nó được thành lập vào ngày 3 tháng 8 năm 2007 bao gồm diện tích hơn 1.236 km vuông đất. Vườn quốc gia này liên kết ba vùng chim quan trọng: Lore, Monte Paitchau; Hồ Iralalara và đảo Jaco. Ngoài ra, vườn quốc gia cũng bao gồm một diện tích 556 km ² của Tam giác San hô, một khu vực dưới nước được cho là có sự đa dạng lớn nhất thế giới của cả các loài san hô và cá rạn san hô. Một số loài chim quý hiếm được bảo vệ tại vườn quốc gia đều trong tình trạng cực kỳ nguy cấp như: chim Cockatoo vàng mào, các loài đặc hữu bồ câu xanh Timor, hay có nguy cơ tuyệt chủng Bồ câu hoàng đế Timor, dễ bị tổn thương chim Di Timor.

Vườn quốc gia được đặt theo tên của Nino Konis Santana, một cựu chỉ huy của FALANTIL, lực lượng vũ trang của phong trào độc lập, người được sinh ra tại Tutuala, một ngôi làng nằm ở gần biên giới của vườn quốc gia.

Tham khảo

East Timor declares first national park , BirdLife News.
BirdLife IBA Factsheet.

Vườn quốc gia Đông Timor
Địa lý Đông Timor
IUCN Loại II


title: Phó chiêu nghi (Hán Nguyên Đế)

text:
Hiếu Nguyên Phó Chiêu nghi (chữ Hán: 孝元傅昭儀, ? - 2 TCN), còn được gọi là Định Đào Phó Thái hậu (定陶傅太后), Định Đào Cung vương mẫu (定陶恭王母) hoặc Hiếu Nguyên Phó Hoàng hậu (孝元傅皇后), là một phi tần của Hán Nguyên Đế Lưu Thích, vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Hán. Bà là mẹ của Định Đào cung vương, sau tặng Cung hoàng Lưu Khang và là bà nội của Hán Ai Đế Lưu Hân, vị Hoàng đế thứ 12 của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Được biết đến như một người phụ nữ tham vọng và độc đoán, Phó Chiêu nghi đương thời luôn muốn con trai mình Lưu Khang thay thế Hán Thành Đế Lưu Ngao, con của Vương Chính Quân, lên ngôi Hoàng đế nhà Hán. Cuối cùng, bà cũng thấy được cháu trai mình Lưu Hân, trở thành Hán Ai Đế. Thế nhưng, bà không bao giờ thỏa mãn được vị trí của mình luôn thua thiệt Vương Chính Quân, vì bà chỉ là phi tần trong khi Vương Chính Quân là Hoàng hậu.

Nhập cung Hán
Phó Chiêu nghi xuất thân từ quận Hà Nội (nay là Hàm Đan, Hà Bắc). Cha bà mất sớm, người mẹ tái giá cùng người ở Ngụy quận là Trịnh Ông (郑翁), sinh ra một người con trai là Trịnh Uẩn (鄭惲). Đến tuổi trưởng thành, Phó thị bị đưa vào cung, làm Tài nhân trong cung của Thượng Quan Thái hoàng thái hậu - Hoàng hậu của Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng. Sau đó, bà gặp được Thái tử Lưu Thích và được Thái tử sủng ái.

Năm Hoàng Long nguyên niên (49 TCN), Hán Tuyên Đế băng hà, Thái tử Lưu Thích lên ngôi, tức Hán Nguyên Đế. Hoàng đế lập Lưu Ngao làm Thái tử, do đó mẹ của Thái tử là Vương Chính Quân trở thành Hoàng hậu, còn Phó thị được phong là Tiệp dư. Tuy chỉ là thiếp thất, song Phó Tiệp dư được sủng ái cực kì, Vương Hoàng hậu bị lạnh nhạt. Về sau, bà sinh hai người con là Bình Đô công chúa (平都公主) và Tế Dương vương Lưu Khang. Mấy năm sau, Hán Nguyên Đế lập ra địa vị Chiêu nghi, dưới bậc Hoàng hậu và trên bậc Tiệp dư, liền phong cho Phó thị làm Chiêu nghi, ban cho Ấn tín và Dây treo triện.

Thái tử Lưu Ngao ngày một lớn, Hán Nguyên Đế ngày càng không hài lòng với phong cách của Thái tử, tỏ ra sủng ái Lưu Khang, con trai Phó Chiêu nghi hơn, điều này khiến bà càng mong cơ hội đoạt đích. Vào năm Kiến Chiêu thứ 4 (35 TCN), khi hoàng đệ nhỏ tuổi nhất của Nguyên Đế là Trung Sơn vương Lưu Cánh qua đời, Thái tử Lưu Ngao không hề tỏ ra đau buồn. Sử Đan (史丹), một thân nhân của bà nội Hán Nguyên Đế và là một quan chức cấp cao ủng hộ Thái tử, thuyết phục Nguyên Đế rằng Thái tử chỉ nhất thời không hiểu chuyện, nhưng Nguyên Đế vẫn không bằng lòng. Khi Tế Dương vương Lưu Khang càng thông minh và siêng năng, rất được Hán Nguyên Đế sủng ái. Trong khi đó, Thái tử Ngao chỉ biết đến tửu sắc. Khi Nguyên Đế bị bệnh thì Phó Chiêu nghi và Lưu Khang thường được triệu tập đến giường của Nguyên Đế, trong khi Vương Hoàng hậu và Thái tử Lưu Ngao hiếm khi được vậy. Trong lúc lâm bệnh, vì được khuyến khích bởi Phó Chiêu nghi mà Hán Nguyên Đế đã xem xét lại có nên thay ngôi Đông cung Thái tử giữa Ngao và Khang không. Chỉ khi có sự can thiệp của Sử Đan - người đã liều mạng sống của mình để bước lên thảm của long sàng Hoàng đế, một hành động mà chỉ có Hoàng hậu mới được phép làm, khuyên can Hán Nguyên Đế từ bỏ suy nghĩ phế trưởng lập thứ.

Góa phụ thời kỳ

Định Đào Thái hậu
Năm Cánh Ninh nguyên niên (33 TCN), Hán Nguyên Đế băng hà, con trai của Vương hoàng hậu là Lưu Ngao lên ngôi, tức Hán Thành Đế.

Theo thông lệ có từ trước, nếu hậu cung phi tần của hoàng đế sinh được con trai và người con trai ấy được phong Vương thì sau khi Tiên đế giá băng, mẫu tử vị Hậu phi đó phải lập tức lui về phong địa, tuyệt không được ở lại trong triều nữa. Do Lưu Khang được phong làm Định Đào vương của Định Đào quốc, nên Phó Chiêu nghi cũng đến đó ở cùng, được tôn gọi là Định Đào Thái hậu (定陶太后). Để tạo thế lực cho dòng họ của mình, bà đem con gái của người em cùng mẹ với mình là Đinh Cơ gả cho Lưu Khang.

Mối quan hệ huynh đệ giữa Thành đế và Định Đào vương Lưu Khang khá tốt. Định Đào vương thường được triệu về Trường An để dự yến cùng Hoàng đế. Khi đó Hán Thành Đế không có con, nên muốn chọn trong số các thân vương một người để nối ngôi. Lưu Khang đã được xem là người thừa kế tiềm năng. Phó Thái hậu rất vui mừng về điều này. Vương Phượng mượn chuyện xảy ra nhật thực ép Thành Đế đuổi Lưu Khang về đất phong Định Đào, không cho gọi trở về Trường An nữa, Thành Đế đành chịu. Đại thần Vương Chương tức giận vì sự chuyên quyền của ngoại thích, bèn kiến nghị Thành Đế bãi chức họ. Vương Phượng bèn tranh thủ sự ủng hộ của Vương Thái hậu gây sức ép với Thành Đế, khiến Thành Đế phải xin lỗi Mẫu hậu, bắt giam Vương Chương. Sau đó, Chương bị chết trong ngục.

Năm Dương Sóc thứ 2 (22 TCN), Lưu Khang qua đời, người con của ông là Lưu Hân nối tước Định Đào vương khi mới 3 tuổi. Năm Nguyên Diên thứ 4 (9 TCN), Hán Thành Đế tuyệt tự trong khi tuổi đã cao, ra chiếu chỉ tuyên triệu Định Đào vương Lưu Hân cùng Trung Sơn vương Lưu Hưng, con của Phùng Vương thái hậu; cùng về Trường An để chọn người làm Trữ quân kế vị. Phó Thái hậu cũng theo cháu nội Lưu Hân vào triều, và bà đã lén vào hậu cung dùng vàng bạc châu báu hối lộ cho Triệu Hoàng hậu và Vương Căn là cậu của Hán Thành Đế, nhờ cậy họ nói tốt cho Lưu Hân. Chính vì thế Lưu Hân mới được lập làm Hoàng Thái tử vào năm 8 TCN và chọn người cháu của Sở Hiếu vương là Lưu Cảnh đổi sang làm "Định Đào vương" để kế thừa tước vị này.

Hoàng thái thái hậu
Năm Tuy Hòa thứ 2 (7 TCN), Hán Thành Đế băng hà, Thái tử Lưu Hân lên ngôi tức Hán Ai Đế, lập Phó thị (cháu gái của bà) làm Hoàng hậu, tôn Hoàng hậu Triệu Phi Yến làm Hoàng thái hậu, và tôn Hoàng thái hậu Vương Chính Quân làm Thái hoàng thái hậu.

Khoảng 10 ngày sau khi đăng cơ, Hán Ai Đế đón tổ mẫu cùng thân mẫu đến Vị Ương cung. Nhưng do đích-thứ khác biệt, Phó Thái hậu cùng mẹ ruột Ai Đế là Đinh Cơ ngoài đãi ngộ ra thì vẫn chỉ giữ vị hiệu khi còn ở Định Đào, do Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu chỉ có một mà không thể thêm người khác, chính điều này đã dấy lên nỗi bính bình của Hán Ai Đế, cũng như là đề tài tranh luận trong triều đình. Khi đó Cao Xương hầu Đổng Hoành (董宏) tấu lên, lấy ["Mẫu dĩ Tử quý"; 母以子贵] làm lý lẽ, cẩn tôn Phó Thái hậu và Đinh Cơ huy hiệu xứng đáng. Dưới áp lực của Đại tư mã Vương Mãng, cùng Khổng Quang và Sư Đan, Đổng Hoành bị cắt chức lưu đày, nhưng Hán Ai Đế sau đó liền đến Trường Tín cung, xin dâng thụy hiệu cho Lưu Khang làm [Cung Hoàng]. Rồi cuối cùng, Hán Ai Đế thuận nước đẩy thuyền, dựa vào đó mà ra chỉ tôn tước hiệu mới cha bà nội và mẹ ruột, Phó Thái hậu nhận tước hiệu Cung Hoàng thái hậu (恭皇太后), còn Đinh Cơ mẹ của Ai Đế được phong làm Cung Hoàng hậu (恭皇后), đều lấy thụy hiệu của Định Đào Cung vương Lưu Khang làm hiệu, để tỏ rõ phân biệt với Thái hoàng thái hậu và Hoàng thái hậu. Trong chiếu có viết:「"Kinh Xuân Thu nói 'Mẫu dĩ tử quý', ứng nên tôn kính Phó Thái hậu làm Cung Hoàng thái hậu, Đinh Cơ làm Cung Hoàng hậu, lấy tả hữu Chiêm sự, phong ấp và bày biện đều án theo Trường Tín cung cùng Trung cung đãi ngộ"」. Ngoài ra, Hán Ai Đế còn truy tôn cha của Phó Thái hậu làm Sùng Tổ hầu (崇祖侯), cha của Đinh Cơ làm Bao Đức hầu (褒德侯).

Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân ra Ngự lệnh cho người cháu trai của mình là Vương Mãng, chỉ huy của cấm quân, phải từ chức và chuyển giao quyền lực cho họ Phó và họ Đinh. Song Hán Ai Đế lại khước từ và muốn giữ Vương Mãng lại. Vài tháng sau, Vương Mãng và Phó Thái hậu nảy sinh mâu thuẫn. Trong một buổi yến tiệc, bảo tọa của Phó thái hậu được đặt trước bảo tọa của Vương Thái hoàng thái hậu nương nương. Vương Mãng thấy vậy, bèn quở trách và ra lệnh bảo tọa của Phó thái hậu phải được chuyển sang phía bên góc, Phó thái hậu vô cùng giận dữ, cho rằng họ Vương không xem trọng mình, bỏ về không dự tiệc. Để tránh sự tức giận của Phó Thái hậu, Vương Mãng liền từ chức, và Hán Ai Đế chấp thuận cho hắn.

Sau khi Vương Mãng từ chức, gia tộc họ Vương tạm rút khỏi vị trí quyền lực trong triều của mình. Thay vào đó, nhờ vào thế lực của bà mà họ Phó và họ Đinh được trọng dụng, lấn át thế lực ngoại thích họ Vương rồi dần trở thành phe cánh mới trong triều đình. Em trai cùng mẹ cùng cha của Phó thị có bốn người, là Phó Tử Mạnh (傅子孟), Phó Trung Thúc (傅中叔), Phó Tử Nguyên (傅子元) và Phó Ấu Quân (傅幼君). Trong đó, con của Tử Mạnh là Phó Hỉ (傅喜) làm đến Đại tư mã, tước Cao Vũ hầu (高武侯); con trai Trung Thúc là Phó Yến (傅晏) cũng làm Đại tư mã, hiệu Khổng Hương hầu (孔乡侯); con trai Ấu Quân là Phó Thương (傅商) phong làm Nhữ Xương hầu (汝昌侯); đem Sùng Tổ hầu sửa thành Nhữ Xương Ai hầu (汝昌哀侯). Con trai của người em khác cha là Trịnh Nghiệp (郑业) được phong làm Dương Tín hầu (阳信侯), truy tôn Trịnh Uẩn làm Dương Tín Tiết hầu (阳信节侯). Như vậy trong nhà Phó Thái hậu có sáu người được phong Hầu, 2 người làm Đại tư mã, 6 người làm bậc Cửu khanh, 10 người trở thành Thị trung, bổng lộc hơn 2.000 thạch.

Năm Kiến Bình thứ 2 (5 TCN), tháng 3, Cung Hoàng thái hậu Phó thị được Ai Đế tấn tôn làm Đế thái thái hậu (帝太太后), chiếu viết:「"Hán gia chế pháp, thân thuộc vì hiển quý mà được gia tôn, huy hiệu của Định Đào Cung hoàng nay không nên tiếp tục dùng chữ Định Đào nữa. Nên tôn Cung Hoàng thái hậu làm Đế thái thái hậu, Cung Hoàng hậu làm Đế thái hậu"」. Năm thứ 3 (4 TCN), tháng 6, chiếu tôn Đế thái thái hậu làm Hoàng thái thái hậu (皇太太后), tương đương với Thái hoàng thái hậu của Vương Chính Quân. Chỗ ở của Hoàng thái thái hậu được gọi là Vĩnh Tín cung (永信宮), các thiết có Thiếu phủ, Thái bộc, trật lộc đều là hơn 2.000 thạch.

Hại chết Phùng Viện
Vào năm Tuy Hòa thứ 2 (7 TCN), Trung Sơn vương Lưu Kì Tử lâm trọng bệnh, Thái hậu Phùng Viện vất vả chăm sóc, ngày đêm cầu khấn thần linh. Hán Ai Đế vừa đăng cơ không lâu, nghe đến em họ bị bệnh, bèn sai Trương Do (張由) đến xem xét thăm bệnh. Nhưng sau đó, Trương Do trở về Trường An và tố cáo Phùng Thái hậu dùng trò phù thủy, đang nguyền rủa Ai Đế cùng Hoàng tổ mẫu của ông là Phó Thái hậu.

Phó Thái hậu vốn rất căm ghét Phùng Thái hậu do việc bà xả thân cứu Hán Nguyên Đế năm xưa, nay nhân cơ hội muốn dồn Phùng Thái hậu vào chỗ chết. Phó Thái hậu sai Đinh Huyền (丁玄) thẩm tra vụ án, bắt quan lại của Trung Sơn vương cùng người nhà của Phùng Thái hậu phân biệt giam cầm ở Lạc Dương, Ngụy quận và Cự Lộc. Sau đó, Phó Thái hậu một hoạn quan tên Sử Lập (史立), cùng Thừa tướng Trưởng sử phối hợp Đại Hồng lư thừa thẩm tra vụ án. Sử Lập hùa với Phó Thái hậu, giả mệnh tra khảo một số người liên quan với Phùng Thái hậu, trong đó có em gái bà là Phùng Tập (馮習) và em dâu là Phùng Quân Chi (馮君之; vốn không rõ họ gì, gọi theo họ chồng). Thế nhưng, Sử Lập vẫn không đủ chứng cứ tố cáo Phùng Thái hậu. Vu sư Lưu Ngô thừa nhận đã làm việc bùa phép, còn Y sĩ Từ Toại đã nói rằng Phùng Tập cùng Quân Chi từng nói:"Thời Vũ Đế, có Y sĩ Tu thị chữa khỏi bệnh cho Vũ Đế, tiền thưởng 2.000 vạng bạc. Hiện tại không thể chửa khỏi bệnh cho Thượng, lại không thể phong Hầu, chi bằng giết chết Thượng, khiến Trung Sơn vương kế vị, là có thể phong Hầu rồi!". Sử Lập thượng tấu tố cáo Phùng Thái hậu cùng một cơ số người tiến hành nguyền rủa Hoàng đế, đại nghịch bất đạo. Thế rồi, triều đình tiến hành tra khảo riêng Phùng Thái hậu, nhưng bà nhất quyết không chịu nhận.

Sử Lập khi đó đành ám thị ai là chủ mưu việc điều tra lần này, nói:"Gấu chạy lên trên điện, ngài từng dũng cảm như thế nào?! Bây giờ sợ hãi co rúm, thật khác xa!". Biết được Phó Thái hậu là chủ mưu, Phùng Thái hậu trở về tẩm cung nói tả hữu rằng:"Đó là chuyện xưa của tiền triều, làm sao một tiểu quan viên lại có thể biết?! Đây rõ ràng là muốn hãm hại ta", nói xong bà liền tự sát bằng thuốc độc. Năm đó, có 17 người trong nhà bà bị giết, chỉ duy nhất cháu trai là Lưu Kì Tử được tha.

Bị tước thụy hiệu
Năm Nguyên Xuân nguyên niên (2 TCN), ngày 17 tháng 1 (âm lịch), Phó Thái hậu qua đời, không rõ bao nhiêu tuổi.

Dù chỉ là một phi thiếp, Phó thị sau khi qua đời đã được cháu nội Hán Ai Đế tiếm gọi với thụy hiệu Hiếu Nguyên Phó Hoàng hậu (孝元傅皇后), hợp táng cùng Hán Nguyên Đế vào Vị lăng (渭陵). Quy chế nhà Hán gắt gao, trong một đời Hoàng đế, chỉ có một Hoàng hậu được hợp táng cùng Hoàng đế và được đem thụy hiệu của Hoàng đế ấy làm thụy hiệu của mình, đến cả Hoàng hậu còn có phân biệt (như Cung Ai Hoàng hậu Hứa Bình Quân), chứ chưa nói đến phi tần. Chính điều này đã làm cho Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân không hài lòng và tức giận. Hành động của Hán Ai Đế được xem là không phù hợp lễ giáo và thiếu tôn trọng đối với Thái hoàng thái hậu đang tại vị.

Hơn một năm sau Hán Ai Đế cũng bạo băng, thế lực họ Vương lập tức trỗi dậy, nhanh chóng đoạt lại quyền hành chính trị còn thế lực họ Phó và họ Đinh suy sụp, cháu gái bà là Phó Hoàng hậu bị thu hồi Hoàng hậu tỉ thụ, phế truất ngôi chính cung. Vương Chính Quân liền triệu tập cháu mình là Vương Mãng về Trường An nhiếp chính cho Hán Bình Đế vừa đăng cơ. Vương Mãng không do dự bèn thanh trừng thế lực 2 họ Phó và Đinh. Phó thị bị tước bỏ thụy hiệu "Hiếu Nguyên hoàng hậu", giáng vị thành Định Đào Cung vương mẫu (定陶恭王母). Thi hài bị trục xuất khỏi Vị lăng rồi được đưa về Định Đào an táng trong sự uất ức của gia tộc họ Phó.

Năm Nguyên Trị thứ 5 (5), Vương Mãng dâng tấu lên Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân, nói mộ phần Phó Thái hậu không hợp lễ táng, nên phải khai quật để sửa sang. Tương truyền, khi mộ của bà được khai quật, bất ngờ lửa phụt ra, gây tổn hại thi thể và các vật phẩm chôn cất cùng.

Xem thêm
 Hán Ai Đế
 Lưu Khang
 Vương Chính Quân
 Hán Nguyên Đế
 Vương Mãng
 Triệu Phi Yến

Tham khảo

 Hán thư

Phi tần nhà Hán
Hoàng thái hậu nhà Hán
Mất thập niên 0 TCN
Năm 3 TCN


title: Dương Bá Nuôi

text:
Dương Bá Nuôi (1920-2006) là một tướng lĩnh quân sự cấp cao của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ các chức vụ Tư lệnh Quân khu Trị Thiên; Phó Chủ tịch Ủy ban Quân Quản  Liên khu 4; Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 4. Sau thời gian lâm bệnh và dưỡng bệnh từ 1983-1986 tại bệnh viện quân y 108 của tỉnh Thừa Thiên Huế, ông về nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tướng.

Thân thế sự nghiệp

Ông sinh năm 1920, quê ở làng Thanh Lương, xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế, xuất thân trong một gia đình quan lại của triều đình Huế, nhà giàu. Ông có người anh trai cả là Dương Bá Quán và ông dượng là ông Dương Quang Hùng là gia đình cơ sở của đồng chí Nguyễn Chí Thanh và đồng chí Hoàng Anh. Người anh ruột và ông dượng của vị tướng từng quen biết với ông Cả Khiêm (tức ông Nguyễn Sinh Khiêm ) anh ruột của Bác Hồ khi ông này thường lui tới làng Thanh Lương để bốc thuốc chữa bệnh. Vì thế, từ nhỏ ông đã sớm được tiếp cận với tư tưởng cách mạng và lòng yêu nước.

Tháng 8 năm 1945, ông tham gia phong trào Việt Minh giành chính quyền. Sau khi Pháp tái chiếm Đông Dương, ông tham gia chiến đấu, đi từ chiến sĩ lên cấp chỉ huy tiểu đoàn. Giữa năm 1950, ông được Quân khu Trị Thiên cử đi tham dự một lớp học tại Việt Bắc, trong dịp này được tiếp xúc lần đầu tiên với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong một lần ông đến thăm lớp học. Sau khi hoàn thành khóa học trở về, ông nhận được chỉ thị của cấp trên là ở lại để nghiên cứu và trao đổi kinh nghiệm với các đơn vị khác, nhưng đến cuối năm 1950, ông quyết định trốn về chiến trường Thừa Thiên để được trực tiếp tham gia chiến đấu mà không báo cáo với cấp trên. Về lại chiến trường, ông được Quân khu bổ nhiệm giữ chức vụ Trung đoàn phó Trung đoàn 18 kiêm Tham mưu trưởng trung đoàn. Tuy nhiên, không lâu sau, việc trốn về chiến trường của ông bị phát hiện. Ông phải viết bản tự kiểm điểm và nhận kỷ luật trở lại làm chỉ huy cấp tiểu đoàn.

Trên cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 101 thuộc  Liên khu 4, ông chỉ huy tiểu đoàn 2 lần tập kích tiêu diệt đồn An Gia trong hệ thống phòng thủ Phú Ốc - Sịa (Quảng Điền) và ngày 12 tháng 2 năm 1951 và đêm ngày 3 và sáng ngày 4 tháng 3 năm 1951.

Đầu năm 1953, ông được lệnh ra Việt Bắc để học tập chỉnh quân. Trong đợt này, ông có dịp lần thứ 2 gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau khi trở về, ông tiếp tục giữ chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 436. Đầu năm 1953, ông chỉ huy tiểu đoàn dẫn đầu đội hình Trung đoàn 101 theo đường xuyên Trường Sơn tiến thẳng xuống Hạ Lào, đánh chiếm thị xã Attapeu, mở màn chiến dịch Đông – Xuân 1953-1954. Ông cùng đơn vị chiến đấu trong đội hình Trung đoàn 101 cơ động trên các mặt trận Trung - Hạ Lào và Đông bắc Campuchia cho đến sau trận Điện Biên Phủ mới rút về nước.

Sau khi về nước, đơn vị ông được tái tổ chức, ông được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 101. Đầu thập niên 1960, ông được lệnh vào Quân khu Trị Thiên nhận nhiệm vụ. Tháng 12 năm 1963, ông ra Hà Nội báo cáo tình hình của chiến trường Quân khu IV (lúc này ông là Tham mưu trưởng Quân khu). Trong dịp này, ông lần thứ 3 gặp và tiếp chuyện với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Rời cơ quan, đi dọc biên giới Lào-Việt đến làng Ho (Quảng Bình) thì có xe của Bộ Tổng tham mưu đón. Ra Hà Nội, sau một đêm nghỉ ngơi, ông đến Văn phòng làm việc của Bộ Tổng tham mưu để làm việc với đồng chí Văn Tiến Dũng . Khi biết có đồng chí Dương Bá Nuôi ở chiến trường Trị-Thiên-Huế ra báo cáo tình hình, Bác nói: -"Hay quá, nhưng hôm nay Bác bận, Bác muốn nghe tình tình Trị-Thiên-Huế, văn phòng sẽ thu xếp và báo cho cháu sau". Sáng hôm sau, đúng giờ, Bác qua để nghe báo cáo. Vừa ngồi xuống, Bác vào chuyện ngay: “Chú Dũng (Đại tướng Văn Tiến Dũng), chú có thể về làm việc, Bác biết chú còn nhiều việc lắm, cứ để Bác với chú Nuôi trò chuyện cũng được”.

Sau khi trở về chiến trường, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân khu Trị Thiên (thuộc Mặt trận B5), chịu trách nhiệm phối hợp với Đoàn 559 làm đường ô tô từ La Hạp đi A Túc để chuyển hàng cho chiến trường Trị Thiên (đường B45), đón các đơn vị chính quy vào Nam chiến đấu, trong đó có một bộ phận của Trung đoàn 101 với phiên hiệu Trung đoàn 101A.

Đêm mồng 5, rạng sáng 6 tháng 4 năm 1967, ông chỉ huy bộ đội địa phương Hương Trà phối hợp với đặc công quân khu Trị Thiên đánh tập kích đồn Km17, diệt gọn Trung đoàn Bộ binh 3 do Thiếu tá Nguyễn Văn Thọ - Chỉ huy trưởng, bắt được 120 tù binh và thu nhiều chiến lợi phẩm.

Đầu năm 1968, ông là một trong 2 cán bộ của Sư đoàn 325 cử phối thuộc Sư đoàn 304 tham gia chỉ huy trong trận Làng Vây. Sau trận này, ông được phân công giữ chức Tham mưu phó Quân khu. Sau Chiến dịch 1972, ông được bổ nhiệm làm Phó tư lệnh Quân khu 4, hàm Thượng tá, phụ trách Sở chỉ huy cơ bản ở Cốc Ba Bó, trực tiếp chỉ đạo, chỉ huy cánh Bắc Huế và Quảng Trị, đồng thời lo giải quyết việc hậu phương.

Trong Chiến dịch Huế - Đà Nẵng, ông trực tiếp chỉ huy một mũi đột kích gồm Trung đoàn 4 và một số đơn vị lẻ giao chiến với một Lữ đoàn Thủy quân Lục chiến Việt Nam Cộng hòa và tiến chiếm thành phố Huế. Ông được thăng hàm Đại tá ngay trong trận này.

Sau khi chiếm được Huế, ông được phân công làm Phó Chủ tịch Ủy ban Quân Quản Thừa Thiên Huế và giữ chức vụ này từ tháng 3 đến tháng 7 năm 1975, đến khi chính quyền dân sự được thành lập. Ông được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu IV và giữ chức vụ này cho đến khi nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tướng.

Sau khi nghỉ hưu, ông được bầu vào chức vụ Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Thừa Thiên Huế.

Ông qua đời năm 2006 tại Huế.

Ngày 23 tháng 12 năm 2013 UBND Tỉnh Thừa Thiên Huế đã có Quyết định số 59/2013/QĐ-UBND của UBND Tỉnh Thừa Thiên - Huế: Về việc điều chỉnh và đặt tên đường tại các phường thuộc thị xã Hương Trà. trong đó có đặt tên một con đường mang tên Dương Bá Nuôi cho một con đường tại Làng Thanh Lương thuộc thị xã Hương Trà nơi quê hương của ông.

Giai thoại

Năm 1963, ông đại diện Quân khu Trị Thiên ra Bắc báo cáo cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau khi nghe báo cáo, Hồ Chủ tịch hỏi:
- Chú ở đâu, gia đình thế nào?
Do e ngại vấn đề giai cấp nên ông rụt rè trả lời:
- Thưa Bác, cháu là con quan ạ.
Hồ Chủ tịch ngắt lời:
- Con quan cũng tốt chứ sao. Bác cũng là con quan đấy. Thế đã được gọi là "cậu ấm" chưa?
Hồ Chủ tịch lại hỏi:
- Chú đi ra đây bằng đường nào?
Ông Nuôi chỉ vào bản đồ, đáp:
- Cháu đi đường núi, vì đi đường đồng bằng không an toàn.
Hồ Chủ tịch nói:
- ''Làm cách mạng mà đi trong dân lại không an toàn à? Đi trong dân mới ăn chắc.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thủ trưởng "lo trước, vui sau"
 Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác tư pháp

Người họ Dương tại Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970


title: Kamov Ka-10

text:
Kamov Ka-10 (tên mã NATO Hat) là một loại trực thăng thám sát một chỗ của Liên Xô, bay lần đầu năm 1949.

Biến thể
 Ka-10:
 Ka-10M:

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Alexander, Jean. Russian Aircraft since 1940. London: Purnell Book Services, 1975. ISBN 978-0-37010-025-8.
 Apostolo, Giorgio. The Illustrated Encyclopedia of Helicopters. New York: Bonanza Books, 1984. ISBN 0-517-439352.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.

Máy bay Kamov
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1950
Kamov Ka-010
Máy bay trực thăng
Máy bay trinh sát
Trực thăng quân sự
Trực thăng cánh quạt đồng trục
Máy bay trực thăng Kamov
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Kamov Ka-15

text:
Kamov Ka-15 (tên mã NATO Hen) là một loại trực thăng thông dụng hai chỗ của Liên Xô, bay lần đầu năm 1952.

Biến thể
 Ka-15:
  Ka-15M:
 Ka-18:

Quốc gia sử dụng

Quân sự

 Không quân Hải quân Liên Xô

Dân sự

 Aeroflot

Tính năng kỹ chiến thuật (Ka-15M)

Xem thêm

Tham khảo

 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London:Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Stroud, John. Soviet Transport Aircraft since 1945. London:Putnam, 1968. ISBN 0-370-00126-5.

Liên kết ngoài
 http://www.aviation.ru/Ka/#15
 http://www.aviastar.org/helicopters_eng/ka-15.php

Máy bay Kamov
Máy bay thông dụng dân sự Liên Xô 1950–1959
Kamov Ka-015
Máy bay dân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay thông dụng
Trực thăng dân sự
Trực thăng cánh quạt đồng trục
Máy bay trực thăng Kamov
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Kamov Ka-20

text:
Kamov Ka-20 (tên mã NATO Harp) là một mẫu thử trực thăng 2 động cơ của Liên Xô, do phòng thiết kế Kamov thiết kế chế tạo, từ Ka-20 đã dẫn tới họ trực thăng Ka-25.

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.aviation.ru/Ka/#20
 http://www.aviastar.org/helicopters_eng/ka-20.php

Ka-20
Máy bay chống tàu ngầm Liên Xô 1960–1969
Trực thăng Liên Xô 1960–1969
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay chống tàu ngầm
Trực thăng cánh quạt đồng trục
Máy bay trực thăng Kamov
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Kamov Ka-22

text:
Kamov Ka-22 Vintokryl (Cyrillic:Камов Ка-22 Винтокрыл) (tên mã NATO: Hoop) là một loại máy bay rotor, do Kamov phát triển cho Không quân Liên Xô.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Liên Xô

Tính năng kỹ chiến thuật (Ka-22)

Xem thêm
 Kamov Ka-35

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Apostolo, Giorgio. The Illustrated Encyclopedia of Helicopters. New York: Bonanza Books, 1984. ISBN 0-517-439352.

Máy bay Kamov
Gyrodyne
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1950
Kamov Ka-022
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay động cơ turboshaft
Máy bay cánh trên
Máy bay trực thăng Kamov


title: Kamov Ka-40

text:
Kamov Ka-40 là một loại trực thăng chống ngầm dựa trên loại Ka-27, được phát triển từ năm 1990.

Tính năng kỹ chiến thuật
Động cơ: 2 x 1,838 kW (2,465shp) Klimov TVA-3000 kiểu turboshaft
Trọng lượng cất cánh thông thường: 12.500 kg (27.557 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 14.500 kg (31.967 lb)

Tham khảo

 Jane's All the World's Aircraft

Liên kết ngoài
 page on janes.com
 page helis.com

Máy bay Kamov
Máy bay chống tàu ngầm Liên Xô và Nga 1990–1999
Trực thăng Liên Xô và Nga 1990–1999
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay động cơ turboshaft
Trực thăng cánh quạt đồng trục
Dự án máy bay hủy bỏ của Nga
Máy bay trực thăng Kamov
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Kamov Ka-137

text:
Kamov Ka-137, định danh cũ MBVK-137, là một loại trực thăng đa năng không người lái, được thiết kế cho nhiều nhiệm vụ, bao gồm trinh sát, tuần tra, cho cảnh sát, cứu thương và truyền tiếp dữ liệu.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

 Jane's Unmanned Aerial Vehicles and Targets
 Military Parade "Russia's Arms Catalog", 2002

Liên kết ngoài

 Kamov Ka-137 at www.aviastar.org
 www.aeronautics.ru
 sergib.agava.ru
 www.janes.com

Máy bay Kamov
Trực thăng Liên Xô và Nga 1990–1999
Máy bay trinh sát quân sự Liên Xô và Nga 1990–1999
Máy bay không người lái Liên Xô và Nga 1990–1999
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay trinh sát
Máy bay không người lái
Trực thăng cánh quạt đồng trục
Máy bay trực thăng Kamov
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Tiêu khiển

text:
Tiêu khiển hay thú vui tiêu khiển được hiểu là việc làm cho tâm trạng thoái mái bằng những thú vui chơi giải trí nhẹ nhàng, nó là một yếu tố thiết yếu của con người về mặt sinh học và tâm lý học nhằm hướng đến niềm vui. Tùy theo từng người, nhóm xã hội, tâm trạng, hoàn cảnh mà người ta có những trò tiêu khiển khai thú tiêu khiển khác nhau. Những hoạt động giải trí đơn giản như nghe nhạc, vẽ vời, uống trà thưởng nguyệt cũng được xem là thú vui tiêu khiển.

Một số tầng lớp những người giàu có, thành đạt thường có những thú tiêu khiển độc đáo và khá tốn kém như nuôi chó Tây, chim hiếm, cá cảnh độc, nuôi trăn khổng lồ, rắn độc, gấu, hổ, cá sấu, ăn uống dát vàng. hoặc có những bộ sưu tập đắt tiền chơi những môn thể thao, lập kỷ lục... hoặc một số trò tiêu khiển khác người thậm chí là quái đản, dị hợm. Nhìn chung, thú tiêu khiển có thể là bất kỳ hoạt động giải trí nào gắn liền với sở thích, tính cách của người thực hiện. Tuy nhiên, khi nhắc đến thú vui tiêu khiển, trong hình dung của người Việt Nam thường xuất hiện những hình thức giải trí theo xu hướng tiêu cực để đem lại niềm vui ngắn hạn.

Chú thích

Xem thêm
 Sở thích
 Giải trí

Giải trí
Tiêu khiển


title: Nguyễn Hữu Vạn

text:
Nguyễn Hữu Vạn (sinh 1956) là cựu chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Tổng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam. Ông có bằng Tiến sĩ Kinh tế và Cử nhân Lý luận chính trị tại Việt Nam.

Thân thế sự nghiệp
Ông sinh ngày 28 tháng 6 năm 1956, quê quán tại Thuỵ Sơn, Thái Thụy, Thái Bình.

Từ tháng 4 năm 1979 đến tháng 5 năm 1991, ông công tác tại Sở Tài chính - Vật giá tình Hoàng Liên Sơn, thăng dần từ ngạch cán bộ chuyên môn lên chức vụ trưởng phòng. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 30 tháng 4 năm 1984, chính thức ngày 30 tháng 4 năm 1985.

Tháng 5 năm 1991, ông được bổ nhiệm làm Phó giám đốc Sở Tài chính - Vật giá Hoàng Liên Sơn. Sau khi tỉnh Hoàng Liên Sơn được chia tách, tháng 10 năm 1991, ông về làm Phó giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lào Cai. Đến tháng 1háng 1 năm 1992, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lào Cai.

Tháng 2 năm 2000, ông được bầu làm Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, và được bầu làm Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai. Tháng 7 năm 2002, ông được điều chuyển về làm Bí thư huyện ủy Sa Pa (Lào Cai), vẫn giữ chức vụ Ủy viên ban Thường vụ Tỉnh ủy. Tháng 1 năm 2006, được bầu làm Phó bí thư Tỉnh ủy Lào Cai khóa XIII, nhiệm kỳ 2005 – 2010, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai khoá XIII, nhiệm kỳ 2004 – 2011.

Ngày 4 tháng 3 năm 2010, tại Hội nghị bất thường Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai khóa XIII, nhiệm kỳ 2005 – 2010, ông được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai khoá XIII, nhiệm kỳ 2005 – 2010.

Ngày 24 tháng 5 năm 2013, ông được Quốc hội Việt Nam phê chuẩn làm Tổng Kiểm toán Nhà nước.

Tháng 4 năm 2016, Quốc hội khóa XIII đã bầu ông Hồ Đức Phớc làm Tổng Kiểm toán Nhà nước thay cho ông Nguyễn Hữu Vạn.

Chú thích

Tham khảo
 Tân tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Vạn
 Ông Nguyễn Hữu Vạn trở thành Tổng Kiểm toán nhà nước

Người Thái Bình
Tổng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam
Họ Nguyễn
Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai
Cựu sinh viên Học viện Tài chính


title: Fable III

text:
Fable III là trò chơi điện tử thể loại hành động nhập vai thứ ba trong dòng trò chơi Fable. Trò chơi được phát triển bởi Lionhead Studios cho hệ Xbox 360 và Microsoft Windows còn Microsoft Game Studio thì lo phần phát hành và phân phối. Phiên bản trên hệ Xbox 360 đã phát hành vào ngày 26 tháng 10 năm 2010 còn phiên bản cho Windows thì phát hành vào ngày 17 tháng 5 năm 2011.

Bối cảnh của tác phẩm là 50 năm sau các sự kiện trong Fable II với cốt truyện tập trung vào một nhân vật chính là hoàng tử hay công chúa của xứ Albion khi thấy anh trai mình bắt đầu phát điên vì quyền lực và sử dụng nó một cách quá tàn bạo đã rời bỏ lâu đài và chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy lật đổ người anh trai của mình để trở thành minh quân hay một bạo chúa mới. Cùng với người thầy, quản gia và chú chó trung thành của mình người chơi sẽ bắt đầu đi khám phá thế giới, thành lập liên minh, tìm kiếm chi phí cho việc và được sự hướng dẫn của một người phụ nữ bí ẩn trên con đường ảo ảnh nơi từng đoạn sẽ được mở ra sau các sự kiện và nhân vật chính sẽ có được các sức mạnh ma thuật và kỹ năng mà đoạn đường được mở cung cấp để đi tiếp con đường ngày càng chông gai. Về phép thuật thì trò chơi cung cấp bốn phép thuật chính, từng đoạn của con đường ảo ảnh sẽ có lựa chọn để làm cho các phép thuật ngày càng mạnh hơn và đặc biệt hơn khi đến một lúc nào đó hai phép thuật có thể nhập lại làm một tạo ra một phép thuật liên hợp. Vũ khí trong trò chơi thì ngoài các vũ khí "sống" mà người chơi có sẵn sẽ "tiến hóa" cùng với con đường ảo ảnh thì người chơi có thể mua các vũ khí khác trong các lò rèn vũ khí, nhưng trong một lần chơi chỉ có một lượng nhỏ vũ khí sẽ xuất hiện vì thế với người thích sưu tập nếu muốn có đầy đủ vũ khí thì sẽ phải hợp tác với người chơi khác để vào thế giới của họ xem có bán loại vũ khí mà mình không có hay không. Một điểm đặc biệt khác của trò chơi là trong chuyến hành trình của mình thì chú chó trung thành sẽ theo sát gót không rời, chú chó này sẽ giúp tìm các kho báu chôn dưới lòng đất và chiến đấu cùng người chơi. Với việc kiếm tiền thì người chơi có thể làm nhiều công việc khác nhau hay mua nhà rồi cho thuê. Nhân vật chính cũng có thể lập gia đình với nhân vật khác.

Trò chơi nhận được các đánh giá tích cực trên hệ Xbox 360 còn Windows thì nhận nhiều ý kiến khác nhau.

Tổng quan

Phát triển
Khi Fable III bắt đầu được công bố thì Molyneux đã nói rằng trò chơi sẽ có các chủ đề khác nhau khi so sánh với các tác phẩm trước vì thế nó sẽ rất khó để thực hiện "Nếu tất cả các chức năng đều tương tự như nhau và người chơi sẽ chỉ có một cốt truyện, những địa điểm mới thì họ sẽ mất đi sự quan tâm".

Trong một cuộc phỏng vấn với OXM UK, Molyneux nói về cách Fable có nguy cơ trở thành trò chơi trong thể loại nơi nhân vật không có quyền lực gì và yếu ớt nhưng dần trở nên mạnh hơn sau khi hạ đo ván những kẻ xấu. Cấu trúc đó đã được áp dụng trong rất nhiều trò chơi khác, nhưng ông hỏi "Kết lại thế tại sao trò chơi vẫn có một chút sự thu hút?" và trả lời luôn đó là vì các yếu tố của Fable III nơi nhân vật có thể lật đổ một bạo chúa và trở thành người lãnh đạo cũng như có thể chọn con đường đi riêng cho mình thiện hay ác, tàn bạo hay nhân từ và nó không chỉ tác động đến nhân vật mà là cả một vương quốc.

Georg Backer người chuyên lo việc phối âm cho các trò chơi của Lionhead đã nói rằng trò chơi có đến 42 tiếng hội thoại. Trong đó phần lớn là do các nhân vật trong trò chơi nói chuyện với nhau về các tin đồn của các sự kiện đang diễn ra và người chơi có thể nghe lỏm được. Các nhân vật phụ này có đến 2000 câu đối thoại với hơn 80 người tham gia lồng tiếng.

Có 14 phiên bản mở rộng bổ sung dùng để tải về đã được thực hiện. Các phiên bản này thêm một số nhiệm vụ, khu vực, các tính năng, trang phục và giống chó mới. Phiên bản đặc biệt của trò chơi tích hợp 9 phiên bản này.

Truyền thông

Sách
Peter David đã thực hiện một tiểu thuyết có tựa Fable: The Balverine Order và bắt đầu phát hành vào ngày 05 tháng 10 năm 2010, cốt truyện lấy bối cảnh một khoảng thời gian nào đó sau Fable II nhưng trước Fable III nói về hai nhân vật cùng trên đường thức hiện một nhiệm vụ là tìm người sói đã sát hại người thân của mình.

Peter David cũng thực hiện một tiểu thuyết khác có tựa Fable: Blood Ties và phát hành vào ngày 25 tháng 10 năm 2011. Cốt truyện lấy bối cảnh ít lâu sau các sự kiện trong Fable III.

Đón nhận

Fable III nhận được các đánh giá tích cực trên hệ Xbox 360. IGN đã đánh giá phiên bản này là 8,5/10 với nhận xét khen kết thúc của trò chơi nhưng than phiền về phần mở đầu chậm chạp và thiếu sáng tạo. GameSpot thì cho trò chơi 7,5/10 điểm với nhận xét "Thế giới tuyệt đẹp đầy sự hài hước và cá tính" nhưng cũng nói "Một loạt các vấn đề kỹ thuật và lối chơi quá đơn giản khiến trò chơi bớt thú vị". Official Xbox Magazine nói "Phần đáng nhớ nhất của Fable III không phải vì nó làm cho bạn cười mà bởi vì nó cũng làm cho bạn phải quan tâm. Nếu một vết sẹo xuất hiện trên mặt nhân vật bạn sẽ cảm thấy tội lỗi. Khi chú chó của bạn cứu bạn trong một trận chiến, bạn sẽ cảm thấy tự hào.".

Phiên bản dành cho hệ máy tính cá nhân thì lại nhận nhiều ý kiến khác nhau. IGN lại cho phiên bản này là 6/10 và gọi nó là "Sự thất vọng của hoàng tộc" với "giao diện không phù hợp với nền tảng máy tính", "Cốt truyện không đồng đều về nhịp điệu", "Hệ thống chiến đấu chán ngắt" và "Nhiệm vụ lặp đi lặp lại". GameSpot đánh giá phiên bản này là 7/10 với nhận xét "Có cải tiến đồ họa và chiến đấu khó hơn" cũng như than phiền "Cách chơi đơn giản" làm "Giảm sự hứng thú".

Liên kết ngoài
 Lionhead's Official Website
 Unofficial Fable wiki

 Trailer

Trò chơi điện tử năm 2010
Trò chơi điện tử năm 2011
Trò chơi điện tử hành động nhập vai
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử phần tiếp theo

Trò chơi điện tử nhập vai

Trò chơi điện tử hợp tác


title: TMA Solutions

text:
TMA Solutions là công ty thuộc Tập đoàn Công nghệ TMA (tiếng Anh: TMA Tech Group hoặc TMA Technology Group, tiếng Việt: Công ty TNHH Giải Pháp Phần Mềm Tường Minh, gọi tắt TMA) là một tập đoàn Việt Nam, kinh doanh các dịch vụ liên quan đến phát triển phần mềm.

Tiểu sử
Vào tháng 3 năm 1997, bà Bùi Ngọc Anh thành lập công ty TMA với 6 kỹ sư tại phòng khách nhà bà. Vào thời điểm đó, một công ty công nghệ thông tin ở Canada có ý thuê nhà bà Ngọc Anh làm chi nhánh cho công ty, đồng thời cũng muốn nhờ bà hoàn thành giúp các thủ tục pháp lý để mở chi nhánh cho mình. Nhưng cuối cùng, vì lý do tài chính nên công ty này đã hủy hợp đồng, thế là bà Ngọc Anh, cùng với vốn kiến thức đã thu thập được trong thời gian qua đã cho ra đời công ty TMA.

Đến năm 1998, TMA đón nhận khách hàng đầu tiên từ Mỹ và Canada. Vào năm này, số lượng thành viên của TMA đã tăng lên gấp ba lần, tức 18 người.

Năm 1999, con số 18 người này lại một lần nữa tăng lên gấp 3, TMA đạt được mức 54 nhân viên, và dời trụ sở sang quận Phú Nhuận. Hiện nay, trụ sở này vẫn là trụ sở chính của công ty.

Vào năm 2000, TMA có thêm khách hàng mới từ Úc, Singapore, Ấn Độ và Nhật Bản.

Năm 2001, TMA có thêm trụ sở mới, cũng ở quận Phú Nhuận. Đồng thời cũng có thêm khách hàng từ Nhật Bản.

Năm 2003, TMA thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển R&D. Số lượng nhân viên lúc này cũng đạt được 200 người.

Năm 2005, TMA thành lập trụ sở ở nước ngoài đầu tiên tại Canada. Xét về mặt các trụ sở trong nước, cùng với trụ sở tại đường Đặng Văn Ngữ (quận Phú Nhuận) được thành lập vào năm 2004, đến năm 2005, TMA lại mở thêm một trụ sở mới trên đường Trần Hữu Trang (quận Phú Nhuận), đẩy số lượng trụ sở lên 5, góp phần mở rộng quy mô công ty hơn.

Năm 2006-2008: TMA thành lập thêm 3 chi nhánh mới ở Nhật bản, Mỹ và ở châu Âu. Vào lúc này, TMA bước đầu thâm nhập thị trường châu Âu với các khách hàng từ Đức, Pháp, Đan Mạch. Thành lập TMA Training Center (Trung tâm Đào Tạo TMA) cho việc đào tạo kỹ sư và sinh viên.

Năm: 2009-2010: Thành lập trụ sở thứ sáu của mình tại công viên phần mềm Quang Trung. Đồng thời cho ra đời Trung tâm Giải pháp Di Động TMA (TMA Mobile Solutions). Thêm vào đó, TMA mở thêm một chi nhánh mới tại Úc. Vào năm 2009, TMA cũng có mặt tại triển lãm CommunicAsia2009 ở Singapore. Ngày 29/7/2010, Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển CNTT-TT (ICT R&D Center - iRDC) của TMA được thành lập nhằm phục vụ hợp tác phát triển công nghệ và sản phẩm mới (iRDC).

Năm 2011: TMA thành lập Tech Lab và Trung tâm Thực tập Sinh viên (SDC) nhằm đào tạo và nâng cao trình độ các thế hệ sinh viên, đặc biệt là sinh viên CNTT. Vào năm này, TMA cũng thành lập Bảo tàng và Thư viên sách cũ tại Lab6 (công viên phần mềm Quang Trung)

Năm 2012: TMA tham gia triển lãm CommunicAsia2012 tại Singapore. Cùng năm, TMA cũng tham gia triển lãm CNTT CeBIT tại Hannover, Đức. Lúc này, số lượng nhân viên của TMA là 1200 người.

Năm 2013: số lượng nhân viên là 1400 người.

Năm 2015: số lượng nhân viên là 1800 người.

Năm 2017: kỉ niệm 20 năm thành lập, số lượng kỹ sư CNTT đang làm việc tại TMA đạt hơn 2000 người. Thành lập TMA Innovation Center (Trung tâm sáng tạo TMA)

Năm 2018: khởi công xây dựng công viên sáng tạo TMA tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Số lượng nhân viên tại TMA là 2400 kỹ sư.

Các cơ sở

 Việt Nam: Thành phố Hồ Chí Minh, TP. Quy Nhơn
 Canada: Ottawa
 Hoa Kỳ: San Jose
Úc: Melbourne
Nhật Bản: Tokyo
Singapore
 Đức: Munich

Lĩnh vực hoạt động

Tích hợp hệ thống.
Xuất khẩu phần mềm.
Giải pháp phần mềm.
Cung cấp các giải pháp, dịch vụ viễn thông
Đào tạo sinh viên và nhân viên về kiến thức phần mềm và kỹ năng mềm.

Bằng khen
Bằng Khen của Bộ Thông tin và Truyền thông về thành tích cải tiến chất lượng năm 2007.
Bằng khen của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh: Đã có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực CNTT-TT, góp phần tích cực vào sự  phát triển CNTT-TT của Thành phố (10 năm liên tục từ 2003 đến 2012).
Chứng nhận và cúp của Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh (HCA).
Huy Chương Vàng Xuất khẩu Phần Mềm (15 năm liền từ 2004 đến 2018).
Top 5 Đơn Vị Gia Công Xuất khẩu Phần Mềm Hàng Đầu năm 2009, 2010 và 2012.
Bằng khen của VINASA: Đã có thành tích xuất sắc đóng góp cho hoạt động của Hiệp hội và cho sự phát triển của ngành phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin VN năm 2012.
Là một trong 15 công ty hàng đầu thế giới trong việc áp dụng hiệu quả quy trình gia công phần mềm (Báo cáo của công ty tư vấn Mỹ Aberdeen, 09/2002).
Đạt các chứng chỉ chất lượng quốc tế (CMMI-L5, TL 9000, ISO 9001:2000, ISO 27001:2005).

Đánh giá
Theo đánh giá của Aberdeen Group vào năm 2002, TMA thuộc nhóm 15 công ty gia công phần mềm toàn cầu tốt nhất, đồng thời cũng là công ty gia công phần mềm có quy mô lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ của TMA Solutions

Công ty Việt Nam
Công ty công nghệ thông tin Việt Nam
Công ty thành lập năm 1997
Công ty phần mềm Việt Nam


title: Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp

text:
Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp (1920 – 2005) là một giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma tại Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa của Giáo phận Vinh, đảm nhận vai trò này trong vòng hơn 20 năm, từ năm 1979 đến năm 2000. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Xin cho con say mê Thánh Giá".

Thân thế và tu tập
Giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp sinh ngày 6 tháng 10 năm 1920 trong một gia đình đạo đức, theo đạo Công giáo tại giáo xứ Nhân Hòa, thuộc xã Nghi Thuận, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, thuộc Giáo phận Vinh. Cha ông là ông Phêrô Trần Văn Trường và mẹ là bà Maria Hà Thị Còn. Ông là người con thứ hai trong gia đình gồm có 6 anh em.

Năm 9 tuổi, cậu bé Hạp được cậu ruột là linh mục Hà Văn Gia, hiện đang là linh mục quản xứ Ngọc Long, nhận nuôi dạy, do đó cậu bé Hạp dọn đến giáo xứ Ngọc Long. Năm 1931, linh mục Gia qua đời, cậu được linh mục Hiên đang đảm trách giáo xứ Bùi Ngọa nuôi dạy.

Năm 1933, Trần Xuân Hạp được gửi theo học tại Chủng viện dự bị Xuân Phong. Năm 1936, cậu được cho phép nhập học học Tiểu chủng viện Xã Đoài. Năm 1942, chủng sinh Hạp thực tập thầy giảng, và dạy học ở Tiểu chủng viện. Sau khoảng thời gian dài, năm 1951, ông tiếp tục con đường tu học bằng cách vào học Đại Chủng viện.

Linh mục
Phêrô Trần Xuân Hạp thụ phong chức Linh mục ngày 1 tháng 2 năm 1959 tại Nhà thờ chính tòa Xã Đoài. Sau khi được truyền chức linh mục, vị linh mục trẻ được bổ nhiệm đảm nhận vai trò quản xứ Minh Cầm và đảm nhận nhiệm vụ này đến năm 1963. Sau đó, linh mục Hạp được điều chuyển đảm nhận giáo xứ Đan Sa và đảm nhận vai trò này đến năm 1973. Từ năm 1973 đến 1979, linh mục Hạp được chọn làm quản hạt Hướng Phương, kiêm Linh mục Tổng đại diện giáo phận Vinh.

Giám mục
Ngày 10 tháng 1 năm 1979, Tòa Thánh loan báo tin bổ nhiệm linh mục Phêrô Trần Xuân Hạp, hiện là linh mục Tổng đại diện giáo phận Vinh, làm Giám mục chính tòa giáo phận Vinh, thay thế cố giám mục Phêrô Maria Nguyễn Năng qua đời trước đó 6 tháng. Lễ tấn phong giám mục của ông được tổ chức ngày 4 tháng 3 năm 1979, do Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn làm chủ phong với sự phụ phong của Giám mục Phêrô Phạm Tần, Giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa. Ông chọn khẩu hiệu giám mục cho mình là "Xin cho con say mê Thánh Giá".

Năm 1988, Đại Chủng viện Xã Đoài được mở cửa trở lại với tên mới là Đại Chủng viện Vinh Thanh, do Giám mục Trần Xuân Hạp làm Giám đốc.

Chủ trương chia tách Giáo phận Vinh thực tế đã có từ thời giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp. Năm 1994, Giám mục Hạp gửi văn thư yêu cầu cho phép chia tách giáo phận, tuy nhiên, lúc này giám mục Hạp đã 74 tuổi, sắp cận tuổi về hưu là 75 của Giáo hội Công giáo. Chính vì lý do này, các Bộ của Tòa Thánh yêu cầu công việc chia tách này nên để lại cho Giám mục kế nhiệm.

Sau hơn 20 năm cai quản giáo phận, ngày 11 tháng 12 năm 2000, với lý do tuổi cao sức yếu, ông đã viết đơn xin từ nhiệm và được Tòa Thánh chấp thuận. Giám mục phó Phaolô Maria Cao Đình Thuyên đương nhiên kế vị ông, trở thành Giám mục chính tòa Giáo phận Vinh.

Ngày 3 tháng 12 năm 2003, Tòa Thánh gửi lời chúc mừng của Giáo hoàng Gioan Phaolô II đến Giám mục Trần Xuân Hạp nhân dịp ngân khánh giám mục của giám mục này. Lễ đồng tế kỷ niệm nhân dịp này được cử hành sau đó vào ngày 4 tháng 3 năm 2004.

Trong khoảng thời gian làm Giám mục Giáo phận, ông hai lần đi dự Ad Limina vào măn 1980 và 1990 của Giám mục đoàn Việt Nam và trong lần thứ hai đã xin khai mở Năm Thánh nhân dịp hiến dâng Giáo phận Vinh cho Mẹ Maria tròn 100 năm.

Giám mục Trần Xuân Hạp qua đời ngày 6 tháng 7 năm 2005, hưởng thọ 85 tuổi.

Tông truyền
Giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp được tấn phong giám mục năm 1979, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:
 Giám mục Chủ phong: Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội.
 Giám mục Phụ phong: Phêrô Phạm Tần, giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa.

Giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp là Giám mục Chủ phong cho giám mục:
 Năm 1992, giám mục Phaolô Maria Cao Đình Thuyên, cố giám mục chính tòa Giáo phận Vinh.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt.
 Giáo phận Vinh.

Liên kết ngoài

Giám mục Công giáo người Việt
Người Nghệ An
Người họ Trần tại Việt Nam


title: Giuse Maria Vũ Duy Nhất

text:
Giuse Maria Vũ Duy Nhất (1911  – 1999) là một Giám mục của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa của Giáo phận Bùi Chu. Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Lạy Cha, xin vâng ý Cha".

Tu tập và linh mục
Vũ Duy Nhất sinh ngày 15 tháng 11 năm 1911 tại giáo xứ Sa Châu, nay thuộc xã Giao Châu, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, thuộc giáo phận Bùi Chu. Thuở nhỏ, ông theo học ở Tiểu chủng viện, lên Đại chủng viện đến năm thứ nhất ra làm thầy giảng và đi giúp xứ. Năm 1957, ông được gọi về Tòa giám mục và phục vụ chủng viện Mẫu Tâm, rồi học tiếp thần học.

Sau quá trình tu học, ông được thụ phong linh mục vào ngày 27 tháng 11 năm 1960 tại nhà thờ chính tòa Bùi Chu. Trong khoảng thời gian từ năm 1972 đến năm 1976, ông đảm nhận vai trò linh mục chính xứ Giáo xứ Đồng Nghĩa. Từ năm 1976, ông đảm trách vai trò linh mục Chính giáo phận.

Giám mục
Này 4 tháng 7 năm 1979, Tòa Thánh thông báo sắc chỉ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm Linh mục Giuse Vũ Duy Nhất làm Giám mục phó Bùi Chu với quyền kế vị. Ngày 8 tháng 8 năm 1979, lễ tấn phong Giám mục của Tân chức được tổ chức tại nhà thờ chính tòa Bùi Chu, do Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn chủ phong, Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình và Giám mục Đa Minh Lê Hữu Cung phụ phong.

Ngày 12 tháng 3 năm 1987, kế vị chức Giám mục chính tòa Bùi Chu, khi đã 76 tuổi. Ông 2 lần tham gia đoàn các giám mục Việt Nam sang Roma yết kiến Giáo hoàng Gioan Phaolô II vào các năm 1990 và 1996.

Trong thời gian quản lý giáo phận, giám mục Vũ Duy Nhất canh tân cơ cấu tổ chức của giáo phận Bùi Chu, cho khai mởi các hoạt động tìm hiểu giáo lý Công giáo, hỗ trợ và tái thiết các hội đoàn Công giáo tại giáo phận. Ngoài ra, ông cũng chú trọng đến việc đào tạo các linh mục. Chính vì thế, từ năm 1989, Vũ Duy Nhất gửi các chủng sinh giáo phận đến học tại Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội. Ngoài gửi các chủng sinh học tại Hà Nội, nhờ sự hỗ trợ của Đức ông Gioan Trần Văn Hiến Minh, giám mục Vũ Duy Nhất gửi các chủng sinh vào học tại đại chủng viện Đức Ái tại Thành phố Hồ Chí Minh, vốn là chủng viện ngoại trú liên giáo phận. Việc làm này được Tòa Thánh đồng thuận.

Suốt gần ba thập niệm từ lễ truyền chức linh mục lần cuối cùng vào ngày năm 1963, giáo dân Bùi Chu mới tham dự lễ truyền chức linh mục cho 6 ứng viên Giám mục Giuse Vũ Duy Nhất cử hành vào ngày 3 tháng 10 năm 1997. Năm 1999, giám mục Giuse Vũ Duy Nhất đã truyền chức cho 20 linh mục cách bí mật.

Giám mục Vũ Duy Nhất được nhận định là một người khiêm nhường. Bộ Loan Báo Tin Mừng của Tòa Thánh dành lời khen đến ông, nhận định ông là người khôn ngoan, trung thành với Mẹ Giáo Hội, qua chính những sứ vụ mà ngài đã lãnh nhận và thi hành.

Giám mục Vũ Duy Nhất qua đời ngày 11 tháng 12 năm 1999 tại Bùi chu. Lễ an táng ông diễn ra ba ngày sau đó, ngày 14 tháng 12, do Hồng y - Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng – Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, chủ sự. Cùng đồng tế có 120 linh Mục và 8 giám mục. Tham dự tang lễ còn có  các phái đoàn là các tu sĩ và giáo dân có 160 người từ miền Trung và 80 người từ miền Nam, trong đó có phái đoàn dòng Đa Minh do linh mục Giám Tỉnh Nguyễn Cao Luật dẫn đầu.

Tông truyền
Giám mục Giuse Maria Vũ Duy Nhất được tấn phong giám mục năm 1979, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:
 Chủ phong: Hồng y, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn.
 Hai vị phụ phong: Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Nguyễn Văn Bình và Giám mục chính tòa Bùi Chu Đa Minh Lê Hữu Cung.

Ghi chú

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt.
 Giáo phận Bùi Chu.

Tóm tắt chức vụ

Liên kết ngoài

Giám mục Công giáo người Việt
Người họ Vũ tại Việt Nam


title: Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang

text:
Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang (8 tháng 1 năm 1931 – 5 tháng 10 năm 2017) là một giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma tại Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình, đảm nhận chức vụ này trong gần 20 năm, từ năm 1990 đến năm 2009. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Chân lý trong tình thương".

Ngoài việc quan tâm đến đời sống tôn giáo, giám mục Sang còn viết, xuất bản nhiều đầu sách khác nhau về văn thơ với bút danh Bạch Lạp, Tông Đồ, Người Quan Sát. Ông cũng từng được ngỏ ý mời vào hội nhà văn.

Giám mục Nguyễn Văn Sang quê ở Hoài Đức, ngoại thành Hà Nội, có chí hướng tu trì từ nhỏ. Sau quá trình tu học, năm 1954, chủng sinh Sang cùng với Đại chủng viện di cư vào Nam, sau đó từ bỏ ý định, trở lại Hà Nội tu học và thụ phong linh mục năm 1958. Sau quá trình công tác mục vụ, năm 1979, linh mục Sang được bổ nhiệm làm linh mục chính xứ Nhà thờ Lớn Hà Nội, Tổng quản miền Hà Nội.

Năm 1981, Tòa Thánh chọn linh mục Nguyễn Văn Sang làm Giám mục Phụ tá Hà Nội. Sau cái chết của Hồng y, Tổng giám mục Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn, khi ấy đang làm Giám quản Giáo phận Thái Bình sau khi Giám mục Giuse Maria Đinh Bỉnh qua đời, giám mục Nguyễn Văn Sang được bổ nhiệm làm Giám quản rồi Giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình năm 1990. Giám mục Sang có cách tiếp cận và đề nghị khéo léo với các cấp chính quyền để đề nghị các nhu cầu của Giáo phận. Ngoài công tác mục vụ, ông cũng thường làm các công tác từ thiện. Ông giữ chức vụ Giám mục Thái Bình đến khi nghỉ hưu năm 2009.

Tại Hội đồng Giám mục Việt Nam, Nguyễn Văn Sang từng giữ nhiều chức vụ quan trọng khác nhau: Tổng Thư ký (1983 – 1989), Phó Chủ tịch (1989 – 1995), Chủ tịch Ủy ban Giáo dân (1995 – 2004).

Năm 2004, Chủ tịch nước trao tặng Giám mục Nguyễn Văn Sang Huân chương Đại đoàn kết dân tộc. Sau khi nghỉ hưu, Nguyễn Văn Sang được mời trở thành thành viên Mặt trận Tổ Quốc, Quốc hội nhưng ông quyết định từ chối.

Thân thế và tu tập
Giám mục Nguyễn Văn Sang sinh ngày 8 tháng 1 năm 1931 tính theo các giấy tờ chính thức, còn về các giấy tờ thuộc tôn giáo, ông chọn ngày 8 tháng 1 năm 1932 làm ngày sinh chính thức. Nguyễn Văn Sang sinh tại giáo xứ Lại Yên, thuộc huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Lại Yên, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội), thuộc Tổng giáo phận Hà Nội. Cậu bé Nguyễn Văn Sang được cho học tại trường nhà xứ Hà Nội Gendreau và được linh mục giám đốc là linh mục Hạnh tuyển làm giúp lễ, chính vì thế, ước muốn tu tập của cậu nảy sinh. Thấy cậu bé Sang có chí hướng tu tập, gia đình cho cậu theo học tại Tiểu Chủng viện Hoàng Nguyên, rồi Đại Chủng viện Xuân Bích. Sau 2 năm học tại trường Trung học Pháp, cậu tốt nghiệp với bằng Tú tài Sinh ngữ, Triết học.

Tháng 10 năm 1954, toàn khối giáo sư và đại chủng sinh Đại chủng viện Xuân Bích đã di cư vào Nam và tập kết tại Vĩnh Long, thì nhận được lời kêu gọi "trở về" của Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Hà Nội là Giám mục Giuse Maria Trịnh Như Khuê. Chủng sinh Nguyễn Văn Sang đơn độc trở về Hà Nội vào cuối tháng 10, đáp lời kêu gọi của giám mục Khuê. Trở về giáo phận, chủng sinh Sang vừa đi làm công nhân tại xưởng in Têrêsa, vừa theo học chương trình Thần học tại Tiểu chủng viện Thánh Gioan trong khoảng thời gian từ năm 1955 đến 1958. Thời gian học Đại chủng viện, thực tế chỉ có duy nhất chủng sinh Nguyễn Văn Sang được 6 giáo sư giảng dạy, vì chủng viện chỉ có một mình ông là Chủng sinh.

Linh mục
Ngày 18 tháng 4 năm 1958, sau khi học tập đầy đủ theo Giáo luật, Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang được thụ phong Linh mục do Đại diện Tông Tòa Hà Nội Giuse Trịnh Như Khuê chủ phong tại Nhà thờ Lớn Hà Nội. Sau ngày thụ phong, tân linh mục Sang được giám mục Khuê điều về trợ giúp giáo xứ Hàm Long và làm Giáo sư Tiểu chủng viện Thánh Gioan Hà Nội.

Năm 1964, linh mục Sang được bổ nhiệm giữ chức thư ký văn phòng Toà Tổng Giám mục. Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội mở khoá đầu tiên (đầu năm 1970), ông trở thành Giáo sư quan trọng của Đại chủng viện này trong suốt khoảng thời gian từ năm 1973 đến năm 1981.

Năm 1978, linh mục Nguyễn Văn Sang tháp tùng Giám mục Phêrô Maria Nguyễn Huy Quang, giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hoá đến Rôma nhằm mục đích tham gia Hội nghị Truyền giáo, do Thánh Bộ Truyền giáo Tòa Thánh tổ chức. Cũng trong dịp này, linh mục Sang cũng được tham dự 2 lễ an táng (Giáo hoàng Phaolô VI và Giáo hoàng Gioan Phaolô I) và 2 lễ đăng quang của Giáo hoàng là các giáo hoàng Gioan Phaolô I và Gioan Phaolô II.

Năm 1979, ông tháp tùng Tân Tổng giám mục Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn sang Rôma nhận mũ Hồng y. Khi trở về, linh mục Sang được hồng y Căn bổ nhiệm kiêm nhiệm nhiều chức vụ mới là linh mục Chánh xứ nhà thờ chính tòa Hà Nội và Tổng quản khu vực Hà Nội. Các chức vụ này trước đây do chính Hồng y Trịnh Văn Căn đảm nhận.

Giám mục

Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Hà Nội
Ngày 24 tháng 3 năm 1981, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang làm Giám mục hiệu tòa Sarda, Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Hà Nội, ông được tấn phong Giám mục ngày 22 tháng 4 cùng năm do Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn chủ phong, phụ phong có Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Nguyễn Văn Bình và Giám mục Giáo phận Hải Phòng Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương.

Ngày 25 tháng 4 năm 1981, Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn đặt Tân giám mục phụ tá Nguyễn Văn Sang làm Tổng đại diện giáo phận Hà Nội, theo Giáo luật. Ngày 1 tháng 5, tân giám mục được chọn giữ chức vụ Giám đốc Đại chủng viện Hà Nội. Giám mục Sang thực tế kế nhiệm chính Hồng y Căn trong vai trò này, ông đảm nhiệm chức vụ này đến năm 1989.

Từ năm 1983 đến năm 1989, Nguyễn Văn Sang đảm trách vai trò Tổng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam và giữ chức vụ này trong hai nhiệm kỳ liên tiếp. Năm 1985, ông tham dự Diễn đàn quốc tế về Hoà bình tổ chức tại Mascơva, do Giáo hội Chính Thống tổ chức. Một năm sau đó, giám mục Sang tham dự cuộc họp C.I.D.S.E. ở Bruxelles (Bỉ). Và cũng chính tại nơi này vào năm 1987, ông tham dự Hội nghị Hoà bình.

Năm 1988, Nguyễn Văn Sang là một trong 2 đại biểu dự Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới bàn về vai trò của giáo dân. Tháng 4 năm 1989, ông đại diện Hồng y Căn tham dự Đại hội Thánh Thể quốc tế tổ chức tại Seoul (Hàn Quốc) và đầu năm 1990 thì tham dự Hội nghị Hoà bình ở Milan.

Giám quản và Giám mục chính tòa Thái Bình
Tháng 5 năm 1990, Tòa Thánh chọn Giám mục phụ tá Hà Nội Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang làm Giám quản Tông Tòa Giáo phận Thái Bình. Tuy vậy, chính giám mục Sang từng xác nhận việc giám mục Phaolô Bùi Chu Tạo giữ vai trò giám quản trong những ngày giáo phận Thái Bình trống tòa. Ngày 3 tháng 12 cùng năm, Tòa Thánh bổ nhiệm giám mục này làm Giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình. Giáo hoàng Gioan Phaolô II gọi điện, đề nghị tặng một chiếc xe cho giám mục Sang làm mục vụ tại nhiệm sở mới, tuy vậy Nguyễn Văn Sang không nhận chiếc xe này.

Giám mục Nguyễn Văn Sang khắc khoải nhắc về thời gian đầu nhận giáo phận, ông đã quỳ xuống bến phà Tân Đệ và hôn mặt đất nơi này, sau đó vào nhà thờ Chính toà Thái Bình. Ông đánh giá giáo dân nơi đây rất sốt sắng nhưng bảo thủ, vì ảnh hưởng bởi sự giáo dục của các linh mục Dòng Đa Minh. Giám mục Sang nhắc nhớ lại cái nhìn không thiện cảm đối với tân giám mục của một số người, trong đó các cả linh mục, cả những tiếng nói hoài nghi về khả năng quản lý giáo phận của vị tân chức. Trước việc bổ nhiệm này, phía chính quyền địa phương có thành kiến với giám mục Sang, đánh giá rằng vị giám mục đang có vị trí cao trong Hội đồng giám mục, công tác tại Thủ đô được bổ nhiệm đến Thái Bình, có thể là nội gián của Vatican. Vì thế, trong suốt 2 năm, giám mục Sang không thể xin được Hộ khẩu, các chuyến công tác ngoại quốc đều không được cấp phép. Ngoài ra, chính quyền địa phương từng gửi thư tố cáo giám mục Nguyễn Văn Sang 10 tội trạng khác nhau.

Trong thời kỳ "mở cửa", giám mục Sang dễ dàng thực hiện các công tác mục vụ hơn các vị tiền nhiệm. Ông tiến hành viếng thăm các giáo xứ, xúc tiến phong trào học hỏi Thánh Kinh và xóa đói giảm nghèo (1993), kêu gọi UNICEF tài trợ 500 giếng nước sạch cho giáo dân (1997),... Chính những hoạt động này góp phần nâng cao chất lượng đời sống cả về mặt tôn giáo lẫn xã hội.

Năm 1996, Giám mục Nguyễn Văn Sang xin Tòa Thánh cho tổ chức Năm Thánh Giáo phận Thái Bình nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Giáo phận và 90 năm xây dựng Nhà thờ chính tòa. Kết quả, Tòa Thánh quyết định ban ơn Toàn Xá trong ba Năm Thánh liên tiếp (1996, 1997, 1998) cho Giáo phận. Nói về vấn đền tự do tôn giáo ở Việt Nam, trong một cuộc phỏng vấn năm 2000 với phóng viên của CNS Hoa Kỳ, trong dịp Tổng thống Bill Clinton sang thăm Việt Nam giám mục Nguyễn Văn Sang cho biết ông quan niệm dù bất kỳ quốc gia nào, có tôn giáo như Ý, Afghanistan đều không bao giờ có tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo hoàn toàn, tuyệt đối. Làm rõ hơn về nhận định này, giám mục Sang đánh giá đó là vấn đề của mỗi quốc gia, hệ thống chính trị khác nhau và vấn đề tự do tôn giáo ở Việt Nam hiện tiến triển rất nhiều. Việc này cũng được nhắc đến trong bài viết "Những tiếng nói thiện chí của các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và trong nước về tự do tôn giáo ở Việt Nam" đăng trên trang web của Ban Tôn giáo Chính phủ Việt Nam. Để hàn gắn và hòa giải những mâu thuẫn trong quá khứ, Giám mục Nguyễn Văn Sang có những hành động thực tế. Năm 2000, tại nhà thờ Cao Mại, cơ sở tôn giáo từng bị đốt năm 1950 vì những khác biệt lương giáo. Cử hành lễ tại đây, đến nghi thức chúc bình an, giám mục Nguyễn Văn Sang mời gọi mọi người bắt tay và ôm hôn nhau. Chính giám mục Sang, nơi cung thánh nhà thờ này, đã ôm hôn một vị Hòa thượng, ông Bí thư và ông Chủ tịch. Ông giải thích việc làm trên là biểu lộ của sự tha thứ và hòa hợp.

Trong vai trò Chủ tịch Ủy ban Giáo dân trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, giám mục Nguyễn Văn Sang nhiều lần dẫn đầu các phái đoàn các giáo dân trẻ tuổi tham gia Đại hội Giới trẻ Công giáo Thế giới như tổ chức tại Pháp, Ý, Canada,... và tổ chức thành công nhiều cuộc hội thảo khoa học về chủ đề "Hội nhập văn hoá" như Văn hoá Công giáo Việt Nam (năm 2000); Sống đạo theo cung cách Việt Nam (năm 2003).

Năm 2004, Giám mục Nguyễn Văn Sang được Chủ tịch nước tặng Huân chương Đại đoàn kết dân tộc.

Giám mục Nguyễn Văn Sang có cách hành xử khôn léo với chính quyền các cấp, ông thường nhiều lần đến thăm, chúc Tết các cơ quan trung ương và khéo léo đề nghị những vấn đề liên quan đến ích lợi của giáo phận. Trong sự kiện tranh chấp đất đai tại Hà Nội năm 2008 tại Tòa Khâm sứ cũ 42 Nhà Chung và 178 Nguyễn Lương Bằng, Giám mục Nguyễn Văn Sang âm thầm thương thuyết với chính quyền, dàn xếp giữa Tòa Giám mục lẫn Dòng Chúa Cứu Thế Hà Nội nhưng sự việc lại bất thành. Giám mục Sang cho rằng ông viết các bài báo tôn trọng công lý và sự thật, gây mất lòng cả đôi bên nhưng trung dung và tế nhị, lấy từ những hiểu biết về quá khứ của mình do đó nhận được đánh giá từ các nhân vật chính quyền là có tinh thần xây dựng.

Tuy còn khó khăn, nhưng Giám mục Nguyễn Văn Sang còn là một mạnh thường quân lớn cho các công trình từ thiện như các giếng nước khoan, quỹ tín dụng cho người nghèo, các phòng khám từ thiện. Cụ thể, có 800 giếng nước được khoan hoặc đào để phục vụ cộng đồng không phân biệt tôn giáo. Ngoài ra, hàng trăm nghìn đôla cho vay không lấy lãi, thường mất cả vốn cho vay.

Giáo phận Thái Bình thời Giám mục Sang quản lý có thêm 38 giáo xứ mới và 2/3 số linh mục của giáo phận tính đến năm 2011 được giám mục Sang truyền chức. Thời kỳ giám mục Sang cai quản cũng tiến hành xây dựng công trình nhà thờ chính toà và hoàn thành sau 3 năm xây dựng, cung hiến ngày 13 tháng 10 năm 2007. Trong giai đoạn cuối cùng của thời gian đảm nhiệm vai trò Giám mục chính tòa Thái Bình, các dòng tu nam nữ tại giáo phận phát triển mạnh mẽ. Việc xây nhà thờ chính tòa Thái Bình năm 2007, Giám mục Sang đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm kinh phí: ông đi ra nước ngoài để vận động, đến các Trung tâm hành hương quốc tế để xin bổng lễ. Nhằm kiện toàn hơn nhân sự cho Giáo phận, giám mục Sang đã quyết định gửi nhiều lớp chủng sinh theo học Đại Chủng viện Hà Nội, Đại Chủng viện Sao Biển (Nha Trang), mở lại Chủng viện Mỹ Đức (năm 2008),... Về Đại hội Giới Trẻ Công giáo miền Bắc, chính giám mục Nguyễn Văn Sang là người đưa ra sáng kiến tổ chức.

Giám mục Sang cũng rất kĩ tính trong việc chọn giám mục kế vị mình: khi nhận được tin Bộ Truyền giáo đề nghị một nhân sự ở phía Nam ra tiếp quản giáo phận, Giám mục Sang tỏ vẻ không đồng tình vì cho rằng phía Bắc, Giáo hội cũng có nhiều người tài. Tòa Thánh quyết định chọn Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Đệ, Giám mục phụ tá Giáo phận Bùi Chu, làm Giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình, kế vị giám mục Sang.

Các công việc chính yếu thời kỳ giám mục Nguyễn Văn Sang cai quản Giáo phận Thái Bình là công tác đào tạo linh mục, cho tái khai mở chủng viện Mỹ Đức, gửi một số linh mục đi du học ngoại quốc, khôi phục lại các hội đoàn và dòng tu, trùng tu các cơ sở tôn giáo. Ngoài ra, Nguyễn Văn Sang còn là nhà hòa giải tích cực giữa các thành phần trong giáo hội và xã hội.

Nghỉ hưu và qua đời
Ngày 6 tháng 7 năm 2009, hồng y Ivan Dias và giám mục Robert Sarah gửi thư đến Giám mục Nguyễn Văn Sang, công bố việc sẽ công bố tin bổ nhiệm Tân giám mục chính tòa Thái Bình là Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Đệ sau đó vào ngày 25 cùng tháng. Đúng như thông báo trước đó, ngày 25 tháng 7 năm 2009, Tòa Thánh chính thức loan báo giáo hoàng đã chấp thuận đơn từ nhiệm Giám mục chính tòa Thái Bình của Giám mục Nguyễn Văn Sang, bổ nhiệm giám mục phụ tá Giáo phận Bùi Chu Nguyễn Văn Đệ kế vị. Cùng trong bản tin này, Giáo hội Việt Nam còn có nhiều tin bổ nhiệm khác như: giáo hoàng chấp thuận đơn xin hồi hưu của giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết Phaolô Nguyễn Thanh Hoan, đồng thời bổ nhiệm Giám mục Giuse Vũ Duy Thống kế nhiệm, bổ nhiệm Giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm Giuse Nguyễn Năng và giám mục phụ tá Giáo phận Xuân Lộc Tôma Vũ Đình Hiệu. Sau khi Nguyễn Văn Sang về hưu, có cán bộ mong muốn mời Giám mục Sang sau khi nghỉ hưu sẽ tham gia Mặt trận Tổ Quốc hay Quốc hội nhưng Giám mục Sang từ chối.

Trưa ngày 25 tháng 8 năm 2017, Tòa giám mục Giáo phận Thái Bình ra thông báo về tình trạng sức khỏe giảm sút của giám mục Nguyễn Văn Sang. Tòa giám mục cũng xin mọi người cầu nguyện cho thời khắc lâm chung của vị nguyên giám mục giáo phận.

Giám mục Nguyễn Văn Sang qua đời vào khoảng 19 giờ ngày 5 tháng 10 năm 2017. Sau khoảng thời gian dài cử hành các thánh lễ cầu nguyện và kính viếng, sáng ngày 9 tháng 10 năm 2017, lễ an táng cố giám mục được cử hành. Thánh lễ an táng do Hồng y Tổng giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn chủ tế, với sự tham gia của đông đảo giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân, Giám mục Giáo phận Hải Phòng Giuse Vũ Văn Thiên phụ trách phần giảng lễ, nghi thức tiễn biệt do giám mục chính tòa Thái Bình Phêrô Nguyễn Văn Đệ chủ sự và giám mục Giáo phận Đà Nẵng Giuse Đặng Đức Ngân chủ sự nghi thức tại huyệt mộ. Giám mục Nguyễn Văn Sang được an táng tại Hầm mộ Nhà thờ chính tòa Giáo phận Thái Bình.

Văn học
Giám mục Nguyễn Văn Sang viết nhiều sách, với gần 100 đầu sách, trong đó có nhiều cuốn được xuất bản: Bước đường hành hương (3 tập, Nhà xuất bản Hà Nội), Hành hương và Thăm viếng (2 tập, Nhà xuất bản Hội Nhà Văn), Đối thoại Tôn giáo (3 tập, Nhà xuất bản Tôn giáo), Đời dâng hiến (Nhà xuất bản Tôn giáo),... Tính đến cuối năm 2009, giám mục Sang đã cho xuất bản gần 20 đầu sách liên kết với Nhà xuất bản Hà Nội, Nhà xuất bản Hội Nhà văn (cuốn Hành hương và thăm viếng tái bản đến 3 lần), Nhà xuất bản Tôn giáo... Sách dịch của giám mục Nguyễn Văn Sang cũng có 5 cuốn, thơ 2 tập, và còn cả chủ đề kịch... Các tác phẩm văn học của Giám mục Nguyễn Văn Sang đa phần đều có các chủ đề đời thường và thân thuộc, ít tác phẩm có nội dung về tôn giáo. Vào thời điểm thập niêm 1980 đầy khó khăn, ít có người được sang nước ngoài, các tường thuật được chứa đựng trong quyển sách Bước đường Hành hương của giám mục Nguyễn Văng Sang gây được sự chú ý. Nội dung của cuốn sách này nói về vùng Đất Thánh, Rôma, Paris và kể cả các nghi thức bầu cử và tang lễ của giáo hoàng là chủ đề hấp dẫn đối với người Công giáo.

Giám mục Nguyễn Văn Sang cũng không ngại tiếp xúc giới báo chí và thường xuyên thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn. Ông cũng từng được mời làm thành viên Hội nhà văn nhưng từ chối đề nghị này.

Nhận định
Trong lễ an táng Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang, giám mục Giuse Vũ Văn Thiên có lời nhận định:

Trong Hồi ký của mình, giám mục Phaolô Lê Đắc Trọng đánh giá:

Tông truyền
Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang được tấn phong giám mục năm 1981, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:
 Giám mục Chủ phong: Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội.
 Hai giám mục Phụ phong: Phaolô Nguyễn Văn Bình, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và giám mục Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương, giám mục chính tòa Giáo phận Hải Phòng.

Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang là Giám mục Phụ phong cho các giám mục:
 Năm 1991, giám mục Giuse Nguyễn Phụng Hiểu, hiện đang là cố giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa.
 Năm 1999, giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu, hiện đang là nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Long Xuyên.
 Năm 1999, giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, hiện đang là nguyên Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội.
 Năm 2001, giám mục Giuse Hoàng Văn Tiệm, hiện đang là cố giám mục chính tòa Giáo phận Bùi Chu.
 Năm 2003, giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, hiện đang là Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội.

Tóm tắt chức vụ

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt
 Danh sách giám mục Việt Nam còn sống theo tuổi

Liên kết ngoài
 Đức Giám mục Nguyễn văn Sang: 'Xin chào các bạn... tôi đi tù'
  Dấu chân người mục tử - Đức cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang

Giám mục Công giáo người Việt
Người Hà Nội
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Phêrô Trần Thanh Chung

text:
Phêrô Trần Thanh Chung (10 tháng 11 năm 1926 – 10 tháng 9 năm 2023) là một giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma tại Việt Nam. Ông từng đảm trách vai trò Giám mục chính tòa của Giáo phận Kon Tum trong 8 năm năm từ năm 1995 đến năm 2003. Trước đó, ông còn đảm trách vai trò giám mục phó giáo phận này từ năm 1981. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Ngài yêu tôi".

Sinh năm 1926, Trần Thanh Chung sớm đi theo con đường tu học từ năm 10 tuổi. Sau gần 20 năm tu học, tháng 5 năm 1955, ông được truyền chức linh mục. Thăng tiến trên con đường tu trì, ông trở thành Giám đốc Tiểu chủng viện Thừa Sai Kon Tum tại Đà Lạt từ năm 1966 đến năm 1974, Tổng Đại diện Giáo phận Kon Tum từ năm 1977 đến năm 1981.

Tháng 3 năm 1981, Trần Thanh Chung được chọn làm giám mục phó Giáo phận Kon Tum và được cử hành nghi thức truyền chức tháng 12 cùng năm. Ông kế vị chức vị chính tòa năm 1995 và hồi hưu năm 2003 vì lý do tuổi theo quy định Giáo luật.

Ngoài vai trò đảm trách giáo phận, Trần Thanh Chung còn đảm nhận chức danh Phó Tổng Thư ký phụ trách Giáo tỉnh Huế trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp: 1986 – 1989; 1989 – 1992; 1992 – 1995 và 1995 – 1998.

Thân thế và tu tập
Trần Thanh Chung sinh ngày 10 tháng 11 năm 1926, tại thôn Cồn Dầu, nay thuộc phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, thuộc Giáo phận Đà Nẵng. Địa giới giáo hội Công giáo thuộc giáo xứ Cồn Dầu, giáo phận Đà Nẵng. Cồn Dầu từng thuộc tỉnh Quảng Nam, do đó một số tài liệu đề cập nơi sinh của ông thiếu thống nhất giữa Đà Nẵng và Quảng Nam. Thân phụ ông là ông Simon Trần Xuân (qua đời năm 1947) và thân mẫu ông là bà Isave Nguyễn Thị Bài (qua đời năm 1972).

Thuở nhỏ, Trần Thanh Chung theo học trường làng tại giáo xứ Cồn Dầu. Sau đó, cậu bé Chung theo học tại Tiểu Chủng viện Thừa Sai Kon Tum từ ngày 2 tháng 4 năm 1937. Linh mục giới thiệu cậu là chánh xứ Cồn Dầu Phêrô Nguyễn Văn Chánh. Cậu là chủng sinh thuộc một trong những khóa đầu tiên của Chủng viện Kon Tum. Sau thời gian tu học, chủng sinh Chung dạy học tại Tiểu chủng viện Thừa sai Kon Tum, kể từ năm 1948.

Tháng 10 năm 1949, chủng sinh Trần Thanh Chung nhập học tại Đại chủng viện Sài Gòn. Ông lãnh chức phó tế ngày 26 tháng 3 năm 1955 tại Sài Gòn, với nghi thức do Giám mục Jean Cassaigne Sanh chủ sự.

Thời kỳ linh mục
Ngày 25 tháng 5 (hoặc 25 tháng 8) năm 1955, Phó tế Trần Thanh Chung được phong chức linh mục tại Nhà thờ chính tòa Địa phận Kon Tum, do Giám mục Paul Léon Seitz Kim chủ phong. Tân linh mục là một trong tám linh mục đầu tiên được đào tạo tại Chủng viện Thừa sai Kon Tum. Sau khi lãnh chức linh mục, tháng 9 năm 1955, tân linh mục Chung được chọn làm giáo sư kiêm quản lý Tiểu Chủng viện Thừa sai Kon Tum. Kể từ tháng 6 năm 1957, ông đảm nhận vai trò linh mục chính sở Tân Cảnh. Tên gọi của Giáo xứ chính là tên Việt hóa do linh mục Chung chọn, dựa theo tên địa danh Dak Tơkan dành cho một con suốt chảy qua khu vực giáo xứ.

Chỉ một thời gian ngắn thi hành tác vụ linh mục tại Tân Cảnh, ông được điều chuyển làm linh mục chính sở Plei Kơbei vào năm 1958. Tháng 9 năm 1966, linh mục Phêrô Trần Thanh Chung được chọn làm Giám đốc Tiểu chủng viện Thừa sai Kon Tum, chi nhánh Đà Lạt. Ông rời chức vụ trên vào tháng 8 năm 1974, khi đảm trách vai trò phụ trách Trung Tâm Đồng bào Thượng và kiêm quản lý các xứ đạo  Mang Yang và Phú Yên. Ông chỉ đảm nhận chức vụ mới này một năm, từ tháng 8 năm 1974 đến tháng 8 năm 1975.

Tháng 8 năm 1975, linh mục Trần Thanh Chung là linh mục chính xứ Đức An, giáo hạt Pleiku và đảm nhận vai trò này đến ngày 15 tháng 4 năm 1986. Song song với vai trò trên, từ năm 1977 đến năm 1981, ông là Tổng Đại diện Giáo phận Kon Tum.

Giám mục
Ngày 26 tháng 3 năm 1981, Tòa Thánh loan tin bổ nhiệm linh mục Phêrô Trần Thanh Chung làm Giám mục Phó Giáo phận Kon Tum, trợ giúp Giám mục chính tòa Alexis Phạm Văn Lộc. Lễ tấn phong cho Tân giám mục diễn ra vào lúc 18h00, 22 tháng 11 cùng năm, do Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum Alexis Phạm Văn Lộc, chủ phong tại Nhà Nguyện Chủng viện Thừa Sai Kon Tum. Buổi lễ được tổ chức vào buổi chiều, do hoàn cảnh vào sáng cùng ngày, do không có hai giám mục phụ phong và trong tình cảnh hoàn toàn bình thường, vị chủ phong không thể tiến hành nghi lễ truyền chức. Chiều cùng ngày, Ủy ban Nhân dân Thị xã Kon Tum gửi văn thư và sau khi tham vấn linh mục  đoàn, Giám mục Phạm Văn Lộc quyết định dùng đặc quyền trong trường hợp đặc biệt để tiến hành lễ truyền chức (mà không có hai giám mục phụ phong). Giám mục Lộc giải thích quyết định trên là nhằm khỏi phải xin phép đổi ngày khác có thể gây phiền phức cho chính quyền, và như vậy cũng thuận tiện cho chúng ta. Tân giám mục đã chọn khẩu hiệu giám mục: “Delexit me”: Ngài đã yêu mến tôi (Gal 2,20). Phêrô Trần Thanh Chung là giám mục thứ 61 trong hàng giáo phẩm Việt Nam và là Giám mục chính tòa thứ năm của giáo phận Kon Tum.

Sau khi được tấn phong giám mục, ông tiếp tục vai trò linh mục chánh xứ Đức An đến ngày 15 tháng 4 năm 1986. Sau đó, ông chuyển về sống tại Tòa giám mục Kon Tum.  Ngày 8 tháng 4 năm 1995, Tòa Thánh chấp thuận đơn xin về hưu của Giám mục chính tòa Alexis Phạm Văn Lộc, với cương vị Giám mục Phó Giáo phận, ông chính thức kế nhiệm trở thành Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum. Lễ nhậm chức của ông diễn ra trong cùng ngày, trong bối cảnh lễ Thứ Năm Tuần Thánh của Giáo hội Công giáo, nhằm ngày 13 tháng 4 năm 1995. Giai đoạn ông đảm trách chức Giám mục chính tòa là một giai đoạn không thuận lợi [trong lịch sử giáo phận]. Nhậm chức chính tòa, ông đã sắp xếp các giáo xứ có linh mục chính xứ, bổ nhiệm các linh mục vào các giáo vụ quan trọng trong giáo phận, cũng như chọn linh mục điều hành chủng viện. Ngày 28 tháng 10 năm 1996, ông chọn linh mục Micae Hoàng Đức Oanh làm Tổng đại diện Giáo phận. Với vai trò là giám mục chính tòa, ông chỉ có thể cử hành các nghi thức mục vụ Công giáo tại một số giáo xứ, hỗ trợ an ủi các giáo sĩ và giáo dân trong hoàn cảnh khó khăn. Đối với đời sống giáo phận, Giám mục Chung cho hồi phục dịp tĩnh tâm chung cho các linh mục và tu sĩ. Dưới thời giám mục Chung, một số cơ sở tôn giáo thiết yếu của giáo phận được tu sửa (Nhà thờ Chính tòa, năm 1994; Chủng viện, năm 1997).

Ông cũng xin và được chấp thuận mở Năm Thánh tại Giáo phận dịp kỷ niệm 150 năm truyền đạo Công giáo tại vùng Tây Nguyên vào năm 1998. Số liệu thống kê vào năm 1998 cho thấy giáo phận, ngoài 2 giám mục đương chức và hưu dưỡng, có 180.000 giáo dân (51% dân tộc Kinh và 49% các dân tộc khác), 42 linh mục (trong ngoài giáo phận, tính cả triều và dòng), 14 đại chủng sinh, 145 nữ tu, 91 nhà thờ, 358 giáo xứ và giáo họ. Con số giáo dân tăng lên vào năm 2002, đạt mức 187.719 người.

Bắt đầu từ đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam (lần 3) chọn Giám mục Trần Thanh Chung làm Phó Tổng Thư ký phụ trách Giáo tỉnh Huế nhiệm kỳ 1986 – 1989, ông tái đắc cử chức danh này trong ba nhiệm kỳ sau đó, đảm trách vai trò này đến năm 1998.

Hưu dưỡng và qua đời
Ngày 16 tháng 7 năm 2003, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã chấp nhận đơn nghỉ hưu của Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung và bổ nhiệm linh mục Micae Hoàng Đức Oanh – Tổng đại diện giáo phận, làm tân giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum. Ngày 28 tháng 8 năm 2003, lễ tấn phong Tân Giám mục Hoàng Đức Oanh được cử hành. Nghi thức truyền chức cho giám mục tân cử được cử hành bởi Giám mục Trần Thanh Chung trong tư cách chủ phong, hai Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Hòa và Phêrô Nguyễn Soạn trong vai trò phụ phong. Đồng tế ngoài ba vị cử hành nghi thức còn có 11 giám mục khác và 300 linh mục khác, tổ chức tại tiền đình Nhà thờ chính tòa Kon Tum. Với lễ tấn phong cho giám mục kế vị, giám mục Trần Thanh Chung chính thức hồi hưu.

Ngày 21 tháng 11 năm 2011, Giám mục Trần Thanh Chung đồng tế với Giám mục kế vị Hoàng Đức Oanh cùng 5 giám mục khác cùng 120 linh mục để chủ sự lễ tang người tiền nhiệm Alexis Phạm Văn Lộc, tham dự có Bề trên các Hội Dòng, chủng sinh, nam nữ tu sĩ và ước chừng 10 ngàn giáo dân đủ các sắc tộc trong giáo phận. Sau đó, ông chủ sự nghi thức phó dâng và từ biệt.

Ngày 25 tháng 8 năm 2015, giáo phận Kon Tum tổ chức mừng kỷ niệm 60 linh mục cho giám mục Trần Thanh Chung. Ngày 7 tháng 9 năm 2023, trên website giáo phận Kon Tum đăng thông tin xin giáo dân cầu nguyện cho ông vì sức khỏe ông đang trong tình trạng suy yếu. Bản tin cũng cho biết giám mục Kon Tum Aloisiô Nguyễn Hùng Vị đã cử hành Bí tích Xức Dầu Bệnh nhân cho giám mục Chung tại giáo xứ Hoàng Yên vào cùng ngày.

Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung qua đời vào lúc 6 giờ 25 phút sáng ngày 10 tháng 9 năm 2023 tại giáo xứ Hoàng Yên, giáo hạt Chư Prông, Gia Lai, Giáo phận Kon Tum. Theo lịch trình được công bố, nghi thức tẩn liệm cử hành sáng ngày 11 tháng 9, trong khi thời gian viếng thi hài là trong bốn ngày, từ ngày 10 đến ngày 13 tháng 9. Ngày 12 tháng 9, thi hài cố giám mục được di quan về Nhà thờ chính tòa Kon Tum. Thánh lễ an táng cố giám mục được cử hành tại Nhà thờ chính tòa Kon Tum sáng ngày 14 tháng 9, và thi hài ông được an táng tại khuôn viên giáo xứ này, cạnh thi hài giám mục tiền nhiệm Alexis Phạm Văn Lộc. Chủ tế lễ an táng là Giám mục Kon Tum Aloisiô Nguyễn Hùng Vị, đồng tế có Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, 6 giám mục khác và các linh mục. Bộ Nội vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ cử đại diện và các cấp chính quyền hai tỉnh Kon Tum và Gia Lai có sự quan tâm và chia buồn cùng giáo phận.

Nhận định
Linh mục Tổng Đại diện Phêrô Nguyễn Vân Đông nhận định về giám mục Trần Thanh Chung:

Tông truyền
Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung được tấn phong năm 1981, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:
 Chủ phong: Giám mục Alexis Phạm Văn Lộc, Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum.

Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung là Chủ phong trong nghi thức truyền chức cho giám mục:
 Năm 2003, giám mục Micae Hoàng Đức Oanh, hiện đang là nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum.

Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung là Phụ phong trong nghi thức truyền chức cho giám mục:
 Năm 2000, giám mục Phaolô Tịnh Nguyễn Bình Tĩnh, hiện đang là nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Đà Nẵng.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt.

Liên kết ngoài
LỜI MỞ ĐẦU. QUÊ HƯƠNG CỒN DÂU DÒNG TỘC NỘI NGOẠI.

Người Đà Nẵng
Giám mục Công giáo người Việt
Người họ Trần tại Việt Nam


title: Giuse Nguyễn Văn Yến

text:
Giuse Nguyễn Văn Yến (sinh 1942) là một Giám mục của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Ông hiện đảm trách vai trò Phó Chủ tịch Ủy ban Bác ái Xã hội – Caritas Việt Nam.  Ông từng đảm trách vai trò Giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm. Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Vâng Lời Và Bình An".

Thân thế, tu tập và linh mục
Giám mục Nguyễn Văn Yến sinh ngày 26 tháng 12 năm 1942 tại Giáo xứ Vĩnh Trị – Tổng giáo phận Hà Nội (Làng Vĩnh Trị, xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định). Theo truyền tục của gia tộc, ông là hậu duệ của hai thánh tử đạo Việt Nam: thánh Đính và thánh Lý Mỹ. Trong giai đình, ông là em ruột linh mục Giuse Phủ. Năm 1954, cậu bé Nguyễn Văn Yến nhập học Tiểu chủng viện Hà Nội. Sau quá trình tu học, năm 1960, cậu quyết đình làm nghề may để nuôi sống bản thân. Sau 13 năm đình trệ việc tu học, năm 1973, Nguyễn Văn Yến tiếp tục con đường tu học của mình bằng cách trở lại Đại Chủng viện Hà Nội.

Sau quá trình tu học dài hạn, ngày 26 tháng 6 năm 1977, Phó tế Nguyễn Văn Yến tiến đến việc được thụ phong linh mục. Chủ phong trong nghi lễ truyền chức là Tổng giám mục Giuse Maria Trịnh Văn Căn. Sau khi được truyền chức linh mục, ông lần lượt giữ các chức vụ linh mục chính xứ Gia Trạng, Đại Lai, Kẻ Nấp, Di Sở và Vĩnh Trị thuộc Tổng giáo phận Hà Nội.

Nghĩa phụ của ông là giám mục Giáo phận Hải Phòng Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương.

Thời kỳ giám mục

Bổ nhiệm và tấn phong
Giám mục Phát Diệm Bùi Chu Tạo lần lượt mất đi hai giám mục phó và trong thời gian bảy năm ba lần mắc trọng bệnh. Do lo ngại giáo phận trống ngôi và cần thiết có một giám mục phó, ông đã kêu gọi giáo dân giáo phận cầu nguyện cho có một tân giám mục. Ngày 12 tháng 6 năm 1988, linh mục Giuse Nguyễn Văn Yến về đến giáo phận Phát Diệm. Ngày 14 tháng 11 năm 1988, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã bổ nhiệm linh mục Giuse Nguyễn Văn Yến làm Giám mục phó Giáo phận Phát Diệm. Ông đã chờ đợi sáu tháng kể từ ngày về Giáo phận Phát Diệm trước khi được tấn phong giám mục.

Lễ tấn phong cho giám mục Nguyễn Văn Yến được cử hành ngày 16 tháng 12 cùng năm. Phần nghi thức truyền chức được cử hành bởi vị chủ phong là Hồng y – Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn, hai giám mục phụ phong là Giám mục Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương, giám mục chính tòa Giáo phận Hải Phòng – thầy dạy và nghĩa phụ và Giám mục Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh.

Giám mục phó Phát Diệm
Trong thời kỳ làm giám mục phó, Nguyễn Văn Yến được giám mục Bùi Chu Tạo ủy nhiệm xây dựng Nhà Nguyện tại Tòa Giám mục, nhà xứ Phát Diệm và một số công trình khác. Cụ thể, năm 1988, xây mới các khu vực ở Nhà Chung và Tòa giám mục, năm 1989 xây dựng nhà xứ Phát Diệm, tu sửa Nhà Hội quán và tường rào Nhà Chung, xây và sửa khu Nhà gạo cũ. Từ năm 1992 đến năm 1995, ông cho tiến hành xây cất cũng như khánh thành nhiều nhà xứ và nhà thờ trong giáo phận. Ngoài xây dựng, sửa chữa các công trình tôn giáo, ông phát động phong trào “Dạy và học giáo lý” trong toàn giáo phận: đào tạo giáo lý viên, in các kinh sách đạo và quy định ngày Chúa nhật cầu nguyện cho việc dạy giáo lý. Ông cũng phát động chấn hưng tháng Đức Mẹ (tháng 5). Vì tình trạng thiếu linh mục ở các xứ đạo, Giám mục phó Yến cử hành mục vụ khắp giáo phận: tĩnh tâm, Thêm Sức, chủ tọa, cử hành các lễ Chúa Nhật và lễ tang ở nhiều miền trong giáo phận Phát Diệm.

Là một giám mục tại một quốc gia thuộc xứ truyền giáo của Giáo hội Công giáo, cuối tháng 10 năm 1994, giám mục Nguyễn Văn Yến đến Rôma theo học ''lớp
bồi dưỡng các tân giám mục”. Khóa học này kéo dài đến giữa tháng 1 năm 1995.

Giám mục Phát Diệm và hưu dưỡng
Sau 10 năm đảm nhận vai trò giám mục Phó, ngày 3 tháng 11 năm 1998, Nguyễn Văn Yến kế nhiệm làm Giám mục chính tòa Phát Diệm sau khi Giám mục chính tòa Phaolô Bùi Chu Tạo từ nhiệm. Ông xuất ngoại tham gia các sự kiện: lễ bế mạc Năm Thánh 2000 và tham dự Ngày Thanh niên Thế giới lần XV tại Roma và lễ vinh thăng hồng y cho Tổng giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận năm 2001.

Sau khi hoàn tất xây dựng các cơ sở trong khu vực Nhà chung và Toà Giám mục Phát Diệm, Giám mục Nguyễn Văn Yến cho tiến hành trùng tu Quần thể kiến trúc Nhà thờ chính tòa Phát Diệm.

Ngày 14 tháng 4 năm 2007, Giáo hoàng Biển Đức XVI chấp nhận đơn xin về hưu của Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến, theo Giáo luật điều 401 Khoản 2. Giáo phận Phát Diệm trống tòa và được tạm quản bởi Giám mục Giáo phận Thanh Hóa Giuse Nguyễn Chí Linh cho đến khi Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Giuse Nguyễn Năng kế nhiệm Giám mục Chính tòa vào năm 2009.

Ngày 17 tháng 12 năm 2013, Giám mục chính tòa Giáo phận Bùi Chu Tôma Vũ Đình Hiệu, Chủ tịch Ủy ban bác ái – xã hội thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam Việt Nam và Linh mục Vinh Sơn Vũ Ngọc Đồng SDB, Giám đốc Caritas Việt Nam hiện diện tại Vương cung Thánh đường Sở Kiện, Hà Nội để đồng tế lễ Tạ ơn với Nguyên Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến nhân dịp kỷ niệm 25 năm thụ phong Giám mục.

Sau một thời gian hưu dưỡng tại Sở Kiện, Tổng giáo phận Hà Nội, Giám mục Nguyễn Văn Yến đã trở về giáo phận Phát Diệm, tĩnh dưỡng tại Trung tâm Mục vụ Giáo phận, kể từ ngày 15 tháng 9 năm 2021.

Tông truyền
Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến được tấn phong giám mục năm 1988, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:
 Giám mục Chủ phong: Hồng y – Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn.
 Hai giám mục Phụ phong: Giám mục Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương, giám mục chính tòa Giáo phận Hải Phòng và giám mục Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh.

Giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến là Giám mục Phụ phong cho các giám mục:
 Năm 2001, giám mục Giuse Hoàng Văn Tiệm, cố Giám mục chính tòa Giáo phận Bùi Chu.
 Năm 2009, giám mục Giuse Nguyễn Năng, hiện đang là Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.

Ghi chú

Tóm tắt chức vụ

Liên kết ngoài

Giám mục Công giáo người Việt
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến

text:
Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến (20 tháng 9 năm 1945 – 24 tháng 9 năm 2006) là một Giám mục của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa của Giáo phận Bắc Ninh. Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Xin cho mọi người nên một".

Thân thế và tu tập
Ông sinh ngày 20 tháng 9 năm 1945 tại giáo xứ Đại Lãm, nay thuộc xã Tam Dị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, thuộc giáo phận Bắc Ninh. Bảy ngày sau, cậu được rửa tội tại nhà thờ của giáo xứ. Cha ông là ông Giuse Nguyễn Văn Tô (? – 27 tháng 3 năm 1983) – một nhà giáo từ năm 1954, phục vụ công tác giảng dạy trong các trường nhà chung. Mẹ ông là là bà Anna Nguyễn Thị Để. Giám mục Nguyễn Quang Tuyến là người con thứ hai trong gia đình có 6 anh em: bốn trai, hai gái. Thuở nhỏ, cậu bé Tuyến tỏ ra là một cậu bé chăm ngoan, chịu khó học tập và năng dự lễ, cậu còn yêu mến Thánh Maria.

Trong thời gian học tiểu học, cậu Tuyến là một học sinh thông minh, có chí hơn người và thường xuyên đứng đầu lớp. Tháng 8 năm 1957, cậu bé Tuyến bắt đầu con đường tu học của mình bằng cách nhập học tại Tiểu chủng viện Thánh Gioan Hà Nội. Tại đây, chủng sinh Tuyến luôn gương mẫu, say mê học tập, tu luyện. Năm 1960, chủng sinh Giuse Tuyến tạm lánh Tiểu chủng viện về quê là Đại Lãm. Trở về quê, cậu chủng sinh Nguyễn Quang Tuyến tiếp tục học văn hóa và tốt nghiệp Phổ thông Trung học năm 1964, đồng thời vẫn còn giữ ý định tu trì. Sau khi tốt nghiệp, vì hoàn cảnh chiến tranh hết sức khó khăn, ông lao động trên nông trường và âm thầm theo học môn Thần học, do chính Giám mục Bắc Ninh Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng hướng dẫn.

Linh mục
Ngày 16 tháng 9 năm 1974, Phó tế Nguyễn Quang Tuyến sau những năm học hành vất vả, đã đủ điều kiện được phong chức linh mục, chính Giám mục Phạm Đình Tụng truyền chức linh mục cho ông. Cùng trong đợt truyền chức này còn có 8 tân linh mục khác. Trong điều kiện khó khăn, đến năm 1980, linh mục Tuyến mới công khai thi hành chức vị linh mục trong công tác mục vụ. Giáo phận Bắc Ninh hoang tàn sau Di cư 1954, vị linh mục trẻ làm linh mục quản nhiệm trong coi nhiều giáo xứ cũng như giáo hạt, có lúc gần như cả giáo phận. Ông có tầm nhìn và định hướng cho việc đào tạo chủng sinh.

Giám mục
Ngày 15 tháng 12 năm 1988, Tòa Thánh loan tin bổ nhiệm linh mục Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến làm Giám mục Phó Giáo phận Bắc Ninh. Lễ Tấn phong cho Tân giám mục được cử hành sau đó vào ngày 25 tháng 1 năm 1989. Tháng 8 năm 1994, ông được kế vị làm Giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh thay cho người tiền nhiệm là Giám mục Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng vừa được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Tổng giáo phận Hà Nội. Ông là giám mục Giáo phận Bắc Ninh đầu tiên xuất thân từ chính giáo phận này.

Ngày 21 tháng 7 năm 2006, ông chia tay giáo dân trong giáo phận để đi chữa bệnh. Ông qua Hoa Kỳ tham dự Đại Hội Thánh Mẫu tại Dòng Đồng Công vào tháng 8 năm 2006 và sau đó đã đến Portland Oregon để chữa bệnh trong 2 tuần.

Các bác sĩ giải phẫu bướu ở bụng cho ông 19 tháng 9, sau đó ông đã tỉnh và đi lại được. Nhưng đến ngày 21 tháng 9 thì ông lên cơn sốt nặng và bị hôn mê. Khám nghiệm sau cho biết lý do qua đời vì bị ung thư máu.

Qua đời và tang lễ

Qua đời
Giám mục Nguyễn Quang Tuyến qua đời vào lúc 6 giờ 58 phút sáng ngày 24 tháng 9 năm 2006 giờ Việt Nam tại bệnh viện Providence Mendical Center Hospital, Portland, Tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Giáo phận Bắc Ninh do ông cai quản trống tòa vào thời điểm đó.

Các lễ cầu nguyện tại Giáo phận
Chiều ngày 25 tháng 9 năm 2006, hầu hết các linh mục trong giáo phận Bắc Ninh đã tụ họp về Nhà thờ chính tòa hiệp dâng Thánh lễ cầu nguyện cho ông. Đông đảo tín hữu đến tham dự Thánh lễ làm cho nhà thờ chật kín. Linh mục chủ tế Đa Minh Nguyễn Văn Kinh, đại diện cho các linh mục giáo phận phát tang và kêu gọi toàn thể tín hữu trong giáo phận cầu nguyện và dâng lễ cầu cho Cố giám mục Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến.

Trưa 27 tháng 9 năm 2006, tại Nhà thờ chính tòa, 8 linh mục giáo phận đã đồng tế dâng lễ cầu nguyện cho linh hồn giám mục Tuyến. Đây là Thánh lễ do Ban hành giáo và Hội Gia trưởng giáo hạt Bắc Ninh xin dâng cầu cho cố Giám mục. Nhiều giáo xứ khác nhau trong giáo phận cũng tổ chức dâng Thánh lễ cầu nguyện cho Cố giám mục Giuse. Tại giáo xứ Dân trù, có khoảng gần 2,000 giáo dân tham dự Thánh lễ. Tại khắp các giáo xứ trong các giáo hạt Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phú, Thái Nguyên, Gia Lương, Đồng Chương – Vân Cương đều long trọng tổ chức dâng lễ cầu nguyện ông. Thánh lễ nào tín hữu cũng tới tham dự chật kín nhà thờ và rất nhiều người đã bật khóc trước di ảnh của ông.

Tối ngày 29 tháng 9 năm 2006, linh mục Cosma Hoàng Văn Đạt, SJ, Linh mục Linh hướng Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội, đã tới chủ sự Thánh lễ cầu nguyện cho Cố Giám mục Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến tại Nhà thờ chính tòa Bắc Ninh.

Cùng ngày 29 tháng 9, Hồng y Ivan Dias Tổng trưởng bộ truyền giảng Tin mừng, đã gửi điện chia buồn:
Tổng Trưởng Bộ Truyền Giảng Tin Mừng Cho Các Dân tộc
Kính gửi: Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt,
Tổng Giám mục Giáo tỉnh Hà nội.
Thưa Đức Cha,
Được tin Đức Cha Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến, Giám mục Giáo phận Bắc Ninh đã qua đời. Tôi xin Đức Cha chuyển tới các linh mục, tu sĩ nam nữ, chủng sinh và các tín hữu Giáo phận Bắc Ninh lời chia buồn sâu sắc của tôi.
Hiệp ý cầu nguyện với gia đình Giáo phận, tôi nài xin Chúa là Cha rất giàu lòng thương xót đón nhận vị mục tử quảng đại và trung tín của chúng ta vào Nước Trời và ban cho Ngài niềm vui, ánh sáng và an nghỉ đời đời.

Tối ngày 1 tháng 10 năm 2006, ngày lễ mừng kính Đức Mẹ Mân Côi bảo trợ giáo phận Bắc Ninh, tại nhà thờ Chính toà Bắc Ninh, Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Ngô Quang Kiệt đã tới chủ sự thánh lễ cầu cho Giáo phận và cho Giám mục Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến. Toàn thể các linh mục trong giáo phận và một số linh mục về tham dự lễ tang cùng đồng tế với Tổng giám mục Kiệt.

Đón linh cữu tại sân bay
Ngày 2 tháng 10 năm 2006, đoàn xe đi đón linh cữu Giám mục Nguyễn Quang Tuyến rời Tòa giám mục Bắc Ninh. Thành phần phái đoàn gồm có: linh mục Đa Minh Nguyễn Văn Kinh – trưởng ban tang lễ, các đại diện của linh mục giáo phận, dòng Đa Minh, dòng Mến Thánh Giá Thủ Đức, dòng Đức Bà Truyền giáo, tu hội Đức Mẹ Hiệp nhất, tu hội Truyền tin, tu hội Trợ tá, tu hội Thánh Tâm, các Đại chủng sinh, Thân nhân gia đình ông, Anh em nhà Gioan, Ban hành giáo và giáo dân Giáo phận.

Cầu nguyện và tang lễ
Suốt ngày 3 tháng 10 năm 2006, từ 4 giờ sáng cho tới 12 giờ khuya, dòng người đông đảo nối đuôi nhau tới Nhà thờ chính tòa kính viếng và dâng lễ cầu nguyện cho cố Giám mục Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến.

Sáng ngày 4 tháng 10, lễ an táng ông bắt đầu, tuy vậy, hàng ngàn giáo dân từ các miền xa về Tòa giám mục Bắc Ninh ngay từ tối 3 tháng 10 và tờ mờ sáng 4 tháng 10. Những giáo dân này ngủ qua đêm ngoài trời tại sân Tòa giám mục. Ước chừng có khoảng hơn 10,000 tín hữu tham dự lễ. Chủ sự thánh lễ là Tổng giám mục Trưởng Giáo tỉnh Hà Nội Giuse Ngô Quang Kiệt cùng khoảng 170 linh mục đồng tế từ trong và ngoài giáo phận, trong số này có rất nhiều linh mục Tổng đại diện. Hàng giám mục có tất cả 10 Giám mục từ khắp các giáo phận Việt Nam.

Đánh giá
Tổng Giám mục Hà Nội Giuse Ngô Quang Kiệt đánh nhận xét về ông:

Viết trong Hồi ký, linh mục Roco Nguyễn Tự Do, Dòng Chúa Cứu Thế đưa ra nhận định về giám mục Nguyễn Quang Tuyến:

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Xem thêm
 Danh sách giám mục người Việt.
 Giáo phận Bắc Ninh.

Liên kết ngoài

Giám mục Công giáo người Việt
Người Bắc Giang
Người họ Nguyễn tại Việt Nam