title: Chi Ké đầu ngựa

text:
Chi Ké đầu ngựa (danh pháp khoa học: Xanthium) là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae) Chi này là bản địa ở Bắc Trung Mỹ, châu Á, châu Âu.

Mô tả
Chi Ké đầu ngựa gồm những thực vật thân thảo một năm, dáng thô, có thể cao tới . Lá mọc cách hoặc mọc vòng, có hai dạng hình mác hoặc hình trứng, hình thận, mép lá có nhiều thùy và có răng cưa sâu. Một số loài như ké đầu ngựa gai X. spinosum có rất nhiều gai, mỗi nách lá đều có một gai màu vàng nhạt mang ba thùy nhọn.

Cây có hoa đơn tính: hoa đực nằm ở những nhánh ngắn tại đầu cành, mang nhiều lá bắc xếp thành 1-3 hàng, tràng hoa có mang 5 thùy hình răng, mọc thành cụm hình cầu, đế hoa hình bán cầu có nhiều vảy; hoa cái hình trứng mọc thành cụm tại nách lá, không có tràng, lá bắc dính liền vào nhau ôm trọn lấy hoa. Hạt phấn có kích thước 26-28 micrômét, dạng hình phỏng cầu dẹt ở hai đầu, có hình phác nhìn từ cực dạng tam giác, phân thành 3-4 thùy, lục giác hay ngũ giác, và có 3-4 đường xoi dọc. Gai ngoài hạt phấn gần như bị tiêu biến, chỉ còn là những mấu nhọn hay tù dài không quá 0,6 micrômét.

Ké đầu ngựa là cây ngày ngắn, chỉ ra hoa vào lúc ngày ngắn-đêm dài vào cuối mùa hè và mùa thu, thường là từ tháng Bảy đến tháng Mười ở Bắc bán cầu. Tuy nhiên chúng vẫn có thể ra hoa quanh năm ở vùng nhiệt đới trong điều kiện độ dài thời gian ngày-đêm được giữ ở mức ổn định.

Ké đầu ngựa cho quả hình cầu, mang nhiều gai. Quả ké là quả gai được bao bọc bởi một cái vỏ hình thành từ lá bắc. Các gai này giúp cho quả dễ dàng mắc vào những động vật đi ngang qua và sẽ được các động vật ấy phát tán đi rất xa, có khi hàng dặm. Khi chín, quả sẽ chuyển sang màu vàng, chính vì vậy chi này mang tên khoa học là Xanthium, bắt nguồn từ chữ Hy Lạp xanthos có nghĩa là màu vàng.

Các loài
Số lượng loài của chi Ké đầu ngựa không thống nhất. Trong quá khứ từng có hơn 20 loài ké đầu ngựa đã được nhận diện. Hiện tại The Plant List công nhận 12 loài thuộc chi Ké đầu ngựa như sau:
Xanthium ambrosioides Hook. & Arn.
Xanthium argenteum Widder
Xanthium cavanillesii Shouw
Xanthium cloessplateaum D.Z.Ma
Xanthium echinatum Murray - Ké đầu ngựa thối
Xanthium inaequilaterum DC.	- Ké đầu ngựa gốc lệch
Xanthium italicum Moretti
Xanthium mongolicum Kitag.
Xanthium orientale L.
Xanthium sibiricum Patrin ex Widder - Ké đầu ngựa Sibir
Xanthium spinosum L. - Ké đầu ngựa gai, ké đầu ngựa ráp hay ké đầu ngựa Bathurst (phân bố ở Nam và Trung Mỹ)
Xanthium strumarium L. - Ké đầu ngựa thông thường (loài bản địa ở Bắc Mỹ, du nhập vào nhiều nước khác)

Công dụng
Theo một số nghiên cứu, một hoạt chất trong ké đầu ngựa có tác dụng kiềm chế quá trình tạo anion superoxit của bạch cầu trung tính bị kích thích bởi N-formyl-methionin-leucine-phenylalanin với chỉ số IC50 là 1,72 µg/mL.

Gai và hạt của quả ké chứa nhiều chất carboxyatractylosit (CAT), trước đây gọi là xanthostrumarin, đây là chất có vai trò chủ chốt trong các tác dụng phụ của ké đầu ngựa. CAT được cho là chất ức chế sinh trưởng trên ké đầu ngựa và nhiều thực vật khác, nó có vai trò ngăn chặn việc nảy mầm và sinh trưởng của thực vật. Phần lớn chất này tập trung trong gai của quả ké, tuy nhiên khi quả được sơ chế để làm thuốc thì gai thường bị đốt bỏ, điều đó làm giảm hàm lượng của CAT trong thành phẩm.

Ké đầu ngựa cũng được dùng để làm thuốc nhuộm màu vàng, từ đó sinh ra tên khoa học là Xanthium, bắt nguồn từ chữ Hy Lạp xanthos nghĩa là "màu vàng". Dầu ép từ hạt ké đầu ngựa có thể được dùng làm thực phẩm.

Trong Đông y ké đầu ngựa thông thường X. strumarium được gọi là "thương nhĩ tử" (苍耳子, cang er zi), ngoài ra thương nhĩ tử cũng có thể là các loài ké đầu ngựa khác như X. inequilaterum hay X. sibiricum. Thành phần làm thuốc là quả già khô, có thể dùng dạng sao chín, phơi khô, tán bột hay tẩm rượu. Ké đầu ngựa có vị ngọt nhạt, cay đắng, tính ấm, hơi độc, tác dụng phát tán, tán phong, trừ thấp, hoá nhiệt, thông mũi, giảm đau, chủ trị nhức đầu do phong hàn, mắt quáng gà, tắc mũi và các bệnh về mũi-xoang. Tuy nhiên không dùng ké đầu ngựa trong trường hợp huyết hư, ứ huyết, kiêng kỵ với thịt lợn, và dùng quá liều sẽ gây độc, nôn, đau bụng, tiêu chảy. Chất độc của ké đầu ngựa gây hại đến gan và sẽ gây tử vong ngay tức khắc nếu dùng với liều lượng bằng 0,75% khối lượng cơ thể.

Ké đầu ngựa ngọt ôn, chữa não phong,
Nhức đầu đau mắt thấp tê rần,
Phong cùi lậu ké, cùng tiêu độc,
Óc nhiễm hàn, mũi chảy nước trong.

Tác hại
Ké đầu ngựa thông thường (Xanthium strumarium) là loài bản địa ở Bắc Mỹ. Hạt của nó từng là thức ăn của loài vẹt đuôi dài Carolina đã tuyệt chủng - trước nay chưa ai biết loài vật nào khác chịu được chất độc của hạt ké đầu ngựa. Nay nó trở thành loài xâm hại trên khắp thế giới, xâm lấn vào các thửa ruộng đất nông nghiệp và có thể gây ngộ độc cho gia súc vì chứa các chất độc glycosit, như ngựa; bò nhà; cừu. Một số vật nuôi sẽ không đụng đến loài cây này nếu như trong khu vực có sẵn các nguồn thức ăn khác, nhưng các loài ăn tạp hơn, như lợn sẽ ăn ké đầu ngựa để rồi ngộ độc, ốm mà chết. Cây con và hạt là phần có độc tính cao nhất của ké đầu ngựa. Triệu chứng ngộ độc thường diễn ra trong vòng vài giờ, bao gồm việc đi đứng loạng choạng, người yếu ớt, ủ rũ, trẹo xoắn cơ cổ, mạch gấp và yếu, khó thở, và cuối cùng là tử vong.

Hình ảnh

Chú thích

Cây độc
Cây thuốc Bắc Mỹ
Cây thuốc châu Á


title: Xanthocephalum

text:
Xanthocephalum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xanthocephalum gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xanthopappus

text:
Xanthopappus là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xanthopappus gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Cardueae
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Xenophyllum

text:
Xenophyllum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xenophyllum gồm các loài:

Chú thích

Tham khảo


title: Xeranthemum

text:
Xeranthemum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xeranthemum gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật châu Âu
Thực vật Bắc Phi
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Xerochrysum

text:
Xerochrysum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xerochrysum gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xerolekia

text:
Xerolekia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xerolekia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xiphochaeta

text:
Xiphochaeta là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xiphochaeta gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xylanthemum

text:
Xylanthemum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xylanthemum gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xylorhiza (Asteraceae)

text:
Xylorhiza là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xylorhiza gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Astereae


title: Xylothamia

text:
Xylothamia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xylothamia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xylovirgata

text:
Xylovirgata là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Xylovirgata gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Yermo

text:
Yermo là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Yermo gồm các loài:

Chú thích

Tham khảo


title: Chi Hoàng đương

text:
Youngia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Youngia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Yunquea

text:
Yunquea là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Yunquea gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

es:Yunquea


title: Zaluzania

text:
Zaluzania là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zaluzania gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật Bắc Mỹ
Heliantheae


title: Zemisia

text:
Zemisia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zemisia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Zexmenia

text:
Zexmenia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zexmenia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Heliantheae


title: Zoegea

text:
Zoegea là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zoegea gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài

Cardueae


title: Zollikoferia

text:
Zollikoferia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zollikoferia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Zoutpansbergia

text:
Zoutpansbergia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zoutpansbergia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Zyrphelis

text:
Zyrphelis là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zyrphelis gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Zyzyxia

text:
Zyzyxia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

Loài
Chi Zyzyxia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Thanh lọc sắc tộc

text:
Thanh lọc sắc tộc là những biện pháp để loại bỏ một cách hệ thống các dân tộc hay tôn giáo trong một lãnh thổ nhất định, do sắc tộc quyền lực hơn thực hiện, nhằm mục đích làm cho lãnh thổ đó "thuần chủng" hay đồng nhất về sắc tộc và/hoặc tôn giáo . Những biện pháp này có thể là dùng vũ lực hay hăm dọa để xua đuổi, trục xuất, chuyên chở sang một vùng khác, cũng như giết người hàng loạt và cưỡng hiếp diệt chủng.

Thanh lọc sắc tộc thường đi kèm với nỗ lực loại bỏ sự hiện diện về vật chất và văn hóa của các nhóm đối tượng trên lãnh thổ thông qua việc phá hủy nhà cửa, các trung tâm xã hội, các cơ sở hạ tầng và trang trại, và xâm phạm các di tích, nghĩa trang, và những nơi thờ phụng.

Thuật ngữ này hay được dùng tới từ năm 1992, để mô tả những trường hợp xảy ra trong cuộc nội chiến Nam Tư và sau đó cho những hoàn cảnh tương tự trên khắp thế giới..

Các hình thức bạo động
Để mà buộc một nhóm dân di chuyển sang một vùng khác, các thủ phạm thường dùng những hành động bạo lực như tra tấn, hiếp dâm, giết người, cũng như phá hoại, tiêu hủy nhà cửa, và cướp của.

Tham khảo

Xem thêm

 Anderson, Gary Clayton. Ethnic Cleansing and the Indians: The Crime that Should Haunt America. Norman, OK: University of Oklahoma Press, 2014.

 de Zayas, Alfred M.: Nemesis at Potsdam, Routledge, London 1977.
 de Zayas, Alfred M.: A Terrible Revenge. Palgrave/Macmillan, New York, 1994. ISBN 1-4039-7308-3.
 de Zayas, Alfred M.: Die deutschen Vertriebenen. Leopold Stocker, Graz, 2006. ISBN 3-902475-15-3.
 de Zayas, Alfred M.: Heimatrecht ist Menschenrecht. Universitas, München 2001. ISBN 3-8004-1416-3.
 de Zayas, Alfred M.: "The Right to One's Homeland, Ethnic Cleansing and the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia", Criminal Law Forum (2005)
 de Zayas, Alfred M.: "Forced Population Transfer" in Max Planck Encyclopedia of Public International Law, Oxford online 2010.

 Douglas, R.M.: Orderly and Humane. The Expulsion of the Germans after the Second World War. Yale University Press, 2012. ISBN 978-0300166606.
 Prauser, Steffen and Rees, Arfon: The Expulsion of the "German" Communities from Eastern Europe at the End of the Second Century. Florence, Italy, European University Institute, 2004.

Liên kết ngoài
 Genocide of The Ethnic Germans in Yugoslavia 1944–1948
 Photojournalist's Account – Images of ethnic cleansing in Sudan
 Timothy V. Waters, On the Legal Construction of Ethnic Cleansing, Paper 951, 2006, University of Mississippi School of Law (PDF)
Dump the “ethnic cleansing” jargon, group implores  ngày 31 tháng 5 năm 2007, World Science
 Ethnic cleansing: Revival of an old tradition

Vi phạm nhân quyền
Phân biệt chủng tộc
Phân biệt đối xử
Áp bức
Di cư bắt buộc
Uyển ngữ
Bạo lực
Trừng phạt tập thể


title: Vũ vương

text:
Vũ Vương (chữ Hán: 武王 hoặc 禑王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách Vũ Vương (武王) hoặc Võ Vương
 Văn Lang Hùng Vũ Vương
 Thương Thái Vũ Vương (có thụy hiệu khác là Văn Vũ Đế)
 Tây Chu Vũ Vương
 Đông Chu Sở Vũ Vương
 Xuân Thu Ngô Vũ Vương
 Đông Chu Tần Vũ Vương (có các thụy hiệu khác là Vũ Liệt Vương, Nguyên Vũ Vương và Điệu Vũ Vương)
 Nam Việt Vũ Vương (có thời kỳ xưng là Nam Việt Vũ Đế, có thụy hiệu khác là Triết Đế)
 Tây Hán Đông Việt Vũ Vương (sau tự lập làm Đông Việt Vũ Đế)
 Đông Hán Tề Vũ Vương (trước có thụy hiệu là Vũ Công)
 Đông Hán Ngụy Vũ Vương (trước đây từng làm Vũ Bình Vũ Hầu, sau được tiến phong làm Ngụy Vũ Công, khi nhà Tào Ngụy thành lập được truy tôn là Ngụy Vũ Đế)
 Tây Tấn Hà Gian Vũ Vương (tức Lạc Thành Vũ Vương) Tư Mã Khâm
 Tây Tấn Phù Phong Vũ Vương (hoặc Nhữ Âm Vũ Vương) Tư Mã Tuấn (thời Tào Ngụy có tước hiệu Đông Mâu Vũ Hầu)
 Tây Tấn Lang Nha Vũ Vương (hoặc Đông Hoàn Vũ Vương) Tư Mã Trụ (nguyên là Nam Bì Vũ Bá, Nam An Vũ đình hầu và Đông Vũ Vũ hương hầu nhà Tào Ngụy)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Tiền Lương Vũ Vương
 Hậu Yên Đại Đạo Vũ Vương (hoặc Ngụy Đạo Vũ Vương, sau tự xưng làm Bắc Ngụy Đạo Vũ Đế)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Hậu Tần Ngụy Vũ Vương
 Ngũ Hồ thập lục quốc Tây Tần Lệ Vũ Vương
 Ngũ Hồ thập lục quốc Nam Lương Vũ Uy Vũ Vương (hoặc Tây Bình Vũ Vương) Thốc Phát Ô Cô (trước đó từng làm Quảng Vũ Vũ Công và Quảng Vũ Vũ Hầu thời Hậu Lương)
 Thổ Cốc Hồn Vũ Vương Mộ Dung Thụ Lạc Can
 Cừu Trì Vũ Vương Dương Định
 Lưu Tống Lâm Xuyên Liệt Vũ Vương Lưu Đạo Quy (truy phong, thụy hiệu thật thời Đông Tấn là Hoa Dung Liệt Vũ Công và Nam Quận Liệt Vũ Công)
 Bắc Ngụy Hoa Sơn Vũ Vương Nguyên Chí (trước từng làm Tấn Dương Vũ Nam và Xương An Vũ Hầu)
 Nam Tề Lương Vũ Vương Tiêu Diễn (trước kia từng làm Kiến Dương Vũ Nam và Kiến An Vũ Công, sau này đăng cơ trở thành Lương Vũ Đế)
 Lương triều Thiệu Lăng Tráng Vũ Vương thời Nam Bắc triều (có các thụy hiệu khác là An Vương và Huề Vương)
 Lương triều Trần Vũ Vương (sau đăng cơ trở thành Trần Vũ Đế)
 Bắc Tề Lan Lăng Vũ Vương Cao Trường Cung (gọi tắt theo thụy hiệu dài là Lan Lăng Trung Vũ Vương, trước đó từng làm Lạc Thành Trung Vũ Công)
 Bắc Tề Hàm Dương Vũ Vương Hộc Luật Kim
 Bắc Tề An Đức Túc Vũ Vương Hàn Quỹ (thời Đông Ngụy gọi là An Đức Túc Vũ Công)
 Bách Tế Vũ Vương
 Cao Xương Quang Vũ Vương Khúc Văn Thái
 Bột Hải Vũ Vương (sau được truy tôn là Vũ Đế)
 Tiền Thục Ngụy Cảnh Vũ Vương (hoặc Lạc An Cảnh Vũ quận vương) Vương Tông Khản
 Cao Ly Uy Vũ Vương (truy tôn)
 Triều Tiên Uyên Vũ Vương (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu dài Uyên Vũ Thánh Hoàn Đại Vương, có khi lại gọi là Thánh Hoàn Vương)
 Minh triều Đông Âu Tương Vũ Vương Thang Hòa
 Minh triều Ngạc Trang Vũ Vương Kim Thanh Hoàn (truy phong)
 Minh triều Triều Vũ Vương Trịnh Thành Công (truy phong)
 Việt Nam Quảng Nam quốc Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát (thường gọi là chúa Vũ hoặc Chúa Võ, trước đó gọi là Hiểu Vũ Công, sau được truy tôn là Hiếu Vũ vương và Hiếu Vũ Đế)
 Tây Sơn Bắc Bình Vũ Vương Nguyễn Huệ (sau lên ngôi trở thành Nguyễn Vũ Đế, sử sách thường ghi là Tây Sơn Vũ Đế để phân biệt với chúa Nguyễn Phúc Khoát, sau được nhà Thanh đặt thụy là An Nam Trung Thuần Vương)
Ngô Vũ Vương Ngô Quyền được đời sau truy tôn
 Trung Hoa Phật Quốc Vũ Vương Thạch Đỉnh Vũ (tự xưng)

Danh sách Vũ Vương (禑王)
 Cao Ly Vũ Vương (có phiên âm khác là U Vương)

Xem thêm
 Vũ Liệt Đế
 Vũ Liệt Vương
 Vũ Công
 Vũ Bá
 Vũ Đế
 Vũ Tử
 Vũ hầu
 Hoàn Hầu
 Huệ Vũ vương
 Văn Vũ Vương
 Mục Vũ Vương
 Duệ Vũ vương
 Chiêu Vũ vương
 Hiếu Vũ vương
 Hưng Vũ vương
 Trung Vũ Vương
 Hiến Vũ vương
Lương Vũ Vương
Ngụy Vũ Vương
Tấn Vũ Vương
Duyện Mục Vũ Vương

Thụy hiệu


title: Amidan

text:
Amidan (đọc là a mi đan, từ gốc tiếng Pháp amygdales), còn có tên là hạch hạnh, amiđan, là các mô bạch huyết nằm ở ngã tư hầu họng, ở phía sau của cổ họng, vây quanh cửa hầu và tạo thành một vòng kín gọi là vòng bạch huyết quanh hầu - vòng Waldayer.

Tham khảo

Xem thêm
Viêm amidan
Khi nào nên cắt amidan

Họng người
Hệ miễn dịch
Hệ bạch huyết


title: Hiếu Hòa Đế

text:
Hiếu Hòa Đế (chữ Hán 孝和帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Hán Hiếu Hòa Đế (thường gọi tắt là Hòa Đế)
 Đường Hiếu Hòa Đế (còn có các thụy hiệu khác là Chiêu Hiếu Đế và Đại Thánh Đế)
 Bắc Hán Hiếu Hòa Đế
 Liêu Hiếu Hòa Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Hiếu Hòa Trang Hiến Hoàng Đế, do đó cũng có lúc gọi là Trang Hiến đế)
 Nam Minh Hiếu Hòa Đế

Xem thêm
 Chiêu Tương Vương
 Trang Vương
 Hoài Vương
 Tương Vương
 Huệ Công
 Hòa Đế
 Hy Đế
 Hiếu Văn Đế

Thụy hiệu


title: Hiếu Vũ đế

text:
Hiếu Vũ Đế (chữ Hán: 孝武帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Tây Hán Hiếu Vũ Đế (thường được gọi tắt là Hán Vũ Đế)
 Đông Tấn Hiếu Vũ Đế
 Lưu Tống Hiếu Vũ Đế (trước khi lên ngôi từng là Vũ Lăng Hiếu Vũ Vương)
 Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế (đôi khi được gọi là Xuất Đế)
 Đường Hiếu Vũ Đế
 Liêu Hiếu Vũ Đế (gọi tắt theo thụy hiệu Hiếu Vũ Huệ Văn Hoàng Đế, do đó đôi khi cũng được gọi là Huệ Văn Đế)
 Hậu Thục Hiếu Vũ Đế (truy tôn)
 Nguyễn Hiếu Vũ Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài truy tôn là Kiền Cương Uy Đoán Thần Nghị Thánh Du Nhân Từ Duệ Trí Hiếu Vũ Hoàng Đế, được lược bớt thành ra Vũ Đế, thụy hiệu thực chất là Hiếu Vũ vương nhưng thường vẫn gọi tắt là Vũ Vương hay Chúa Vũ và Chúa Võ, trước đó gọi là Hiểu Vũ Công)
 Hậu Kim Hiếu Vũ Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thừa Thiên Quảng Vận Thánh Đức Thần Công Triệu Kỷ Lập Cực Nhân Hiếu Vũ Hoàng Đế, có các thụy hiệu khác là Vũ Đế và Cao Đế, tôn hiệu là Thần Vũ Đế)

Xem thêm
 Hiếu Vũ hoàng hậu
 Hiếu Vũ vương
 Hiếu Văn vương
 Chiêu Vũ Đế
 Quang Vũ Đế
 Vũ Đế
 Vũ Vương
 Vũ công
 Vũ hầu
 Vũ Bá
 Vũ Tử
 Anh Vũ đế
 Thần Vũ Đế
 Triệu Vũ Đế
 Việt Vũ Đế
 Văn Vũ Đế
 Hiếu Đế
 Vũ Hiếu Đế
 Thánh Vũ Đế
 Trung Vũ Đế

Thụy hiệu


title: Văn Thành Đế

text:
Văn Thành Đế (chữ Hán: 文成帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
Bắc Yên Văn Thành Đế
Bắc Ngụy Văn Thành Đế

Xem thêm
 Văn Đế
 Thành Đế
 Văn Mục Đế
 Văn Vương
 Văn Thành Vương
 Văn Thành công chúa
 Văn Thành công
 Văn Thành hầu
 Văn Thành bá
 Văn Công
 Văn Hầu
 Văn tử

Thụy hiệu


title: Nguyên đế

text:
Nguyên Đế (chữ Hán: 元帝 hoặc 原帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
Đường Huyền Nguyên Đế (truy tôn)
Hán Nguyên Đế (gọi tắt, thụy hiệu gốc là Hiếu Nguyên Đế)
Tào Ngụy Nguyên Đế (sau bị phế truất xuống làm Trần Lưu Nguyên Vương)
Đông Tấn Nguyên Đế (trước đó từng làm Tấn Nguyên Vương)
Hậu Triệu Nguyên Đế (truy tôn)
Bắc Yên Nguyên Đế (truy tôn)
Nhiễm Ngụy Nguyên Đế (truy tôn)
Hạ Nguyên Đế (truy tôn)
Đại Nguyên Đế (truy tôn)
Lương Nguyên Đế (gọi tắt theo thụy hiệu thật là Hiếu Nguyên Đế, trước đó từng làm Tương Đông Hiếu Nguyên Vương)
Hầu Hán Nguyên Đế (truy tôn)
Đường Nguyên Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Nhân Công)
Hậu Lương Tuyên Nguyên Đế (truy tôn)
Liêu Tự Nguyên Đế (truy tôn)
Bắc Nguyên Hưng Nguyên Đế
Nam Minh Khang Nguyên Đế
Thanh Nguyên Đế (truy tôn)
Mạc Nguyên Đế

Xem thêm
 Hiếu Nguyên Đế
 Cảnh Nguyên Đế
 Minh Nguyên Đế
 Vũ Nguyên Đế
 Hán Nguyên Đế
 Hán Hiếu Nguyên Đế
 Nguyên hoàng
 Nguyên hoàng hậu
 Nguyên Vương
 Nguyên Công
 Nguyên Hầu
 Nguyên quân
 Nguyên tử

Thụy hiệu


title: Cao đế

text:
Cao Đế (chữ Hán: 高帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Việt Nam
Hậu Lê Cao Đế
Mạc Cao Đế
Nguyễn Cao Đế

Trung Quốc
Tây Hán Cao Đế (dưới thời Tây Sở chỉ là Cao Vương)
Ngụy Cao Đế Tào Đằng (truy tôn)
Ngụy Cao Đế Nhiễm Chiêm (truy tôn)
Tiền Tần Cao Đế
Nam Tề Cao Đế (dưới thời Lưu Tống lần lượt gọi là: Tấn Hưng Cao Nam, Tây Dương Cao Hầu, Tấn Thọ Cao Hầu và Tề Cao Vương)
Chu Cao Đế Võ Sĩ Hoạch (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu dài Hiếu Minh Cao Hoàng Đế, có các thụy hiệu khác như: Định công, Định Vương, Trung Hiếu vương và Trung Hiếu Thái Hoàng)
Minh Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Khai Thiên Hành Đạo Triệu Kỉ Lập Cực Đại Thánh Chí Thần Nhân Văn Nghĩa Vũ Tuấn Đức Thành Công Cao Hoàng Đế, thuỵ hiệu này do Minh Thế Tông đổi lại, thụy hiệu trước do Minh Thành Tổ đặt là Hiếu Cao Đế)
Hậu Kim Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thừa Thiên Quảng Vận Thánh Đức Thần Công Triệu Kỷ Lập Cực Nhân Hiếu Duệ Vũ Đoan Nghị Khâm An Hoằng Văn Định Nghiệp Cao Hoàng Đế, có các thụy hiệu khác là Vũ Đế và Hiếu Vũ Đế, tôn hiệu là Thần Vũ Đế)
Đại Tây Cao Đế Trương Hiến Trung (trước đó từng làm Đại Tây Cao Vương hoặc Tần Cao Vương)
Chu Cao Đế Ngô Tam Quế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Khai Thiên Đạt Đạo Đồng Nhân Cực Vận Thông Văn Thần Vũ Cao Hoàng Đế)

Triều Tiên
Bột Hải Cao Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Cao vương)
Triều Tiên Cao Đế (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu dài Chí Nhân Khải Vận Ứng Thiên Triệu Thống Quảng Huân Vĩnh Mệnh Thánh Văn Thần Vũ Chính Nghĩa Quang Đức Cao Hoàng Đế, thụy hiệu thật là Thần Vũ Đại Vương, lại có thụy hiệu Khang Hiến Vương do thiên tử nhà Minh ban tặng, có tôn hiệu là Quang Đức Đại Vương)

Xem thêm
Cao Tổ
Cao Tông
Mạt Đế
Mẫn Đế
Bình Đế
Thương Đế
Hiếu Cao Đế
Chu Cao Đế
Ngụy Cao Đế
Cao vương
Cao hoàng hậu

Thụy hiệu


title: Hiếu Cao Đế

text:
Hiếu Cao Đế (chữ Hán: 孝高帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử khu vực Á Đông thời phong kiến.

Danh sách
Nam Đường Hiếu Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Quang Văn Túc Vũ Hiếu Cao Hoàng Đế, có tôn hiệu là Tiên Chủ)
Minh Hiếu Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thánh Thần Văn Vũ Khâm Minh Khải Vận Tuấn Đức Thành Công Thống Thiên Đại Hiếu Cao Hoàng Đế, có thụy hiệu khác là Cao Đế)
Việt Nam Tiền Lý triều Hiếu Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Nam Việt Hiếu Cao Hoàng Đế, còn gọi là Nam Việt Đế).
Việt Nam Hậu Lê triều Hiếu Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thống Thiên Khải Vận Thánh Đức Thần Công Duệ Văn Anh Vũ Khoan Minh Dũng Trí Hoàng Nghĩa Chí Minh Đại Hiếu Cao Hoàng Đế, có tôn hiệu là Anh Vũ Đại Vương)
Việt Nam Nguyễn triều Hiếu Cao Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Khai Thiên Hoằng Đạo Lập Kỷ Thùy Thống Thần Văn Thánh Vũ Tuấn Đức Long Công Chí Nhân Đại Hiếu Cao Hoàng Đế)

Xem thêm
Hiếu Đế
Cao Đế
Cao Tổ
Cao Tông
Cao vương
Cao hoàng hậu
Ngụy Cao Đế
Chu Cao Đế

Thụy hiệu


title: Thuận Đế

text:
Thuận Đế (chữ Hán: 順帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử khu vực Á Đông.

Danh sách
Hán Thuận Đế (gọi tắt theo thụy hiệu gốc là Hiếu Thuận Đế)
Hậu Triệu Thuận Đế (truy tôn)
Lưu Tống Thuận Đế (trước khi lên ngôi từng làm An Thành Thuận Vương)
Hậu Chu Dực Thuận Đế (truy tôn)
Nguyên Thuận Đế (có thụy hiệu khác là Phổ Hiếu Đế)
Hạ Chiêu Thuận Đế (truy tôn)
Minh Thuận Đế (truy tôn, thụy hiệu thực chất chỉ là Đường Thuận Vương)
Hậu Lê Thuận Đế

Xem thêm
 Hiếu Thuận Đế
 Thuận hoàng hậu
 Thuận tần
 Thuận Vương
 Thuận hầu
 Khang Thuận bá
 Hy Thuận bá
 Linh Đế
 Thành công
 Thành Hầu
 Ai Đế
 Văn Công
 Vũ công

Thụy hiệu


title: Chiêu Thành đế

text:
Chiêu Thành Đế (chữ Hán: 昭成帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
Bắc Yên Chiêu Thành Đế
Bắc Ngụy Chiêu Thành Đế (truy tôn)

Xem thêm
 Chiêu Vũ Đế
 Chiêu Hầu
 Chiêu Văn Đế
 Chiêu vương
 Chiêu công
 Chiêu đế
 Thành đế

Thụy hiệu


title: Thần Vũ Đế

text:
Thần Vũ Đế (chữ Hán: 神武帝) là thụy hiệu hoặc tôn hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử chế độ phong kiến ở phương Đông.

Việt Nam
 Vạn Xuân Thần Vũ Đế Triệu Quang Phục (gọi tắt theo thụy hiệu dài do nhà Trần truy tôn là Minh Đạo Khai Cơ Thánh Liệt Thần Vũ Hoàng Đế, đương thời tự xưng là Triệu Việt Vương, còn được người đời gọi là Dạ Trạch Vương)
 Lý Thần Vũ Đế Lý Công Uẩn (quân chủ khai sáng triều đại nhà Lý, có tôn hiệu là Đạo Chính Đế)
 Lý Thần Vũ Đế Lý Nhật Tôn (quân chủ thứ ba của nhà Lý, niên hiệu cuối cùng của ông là Thần Vũ sử dụng trong các năm 1069-1072 cho nên giai đoạn đó cũng được gọi là Thần Vũ Đế)

Trung Quốc
 Bắc Tề Thần Vũ Đế Cao Hoan (truy tôn, có thụy hiệu khác là Hiến Vũ Đế, thực tế gọi là Bột Hải Thần Vũ Vương hoặc Bột Hải Hiến Vũ Vương)
 Đường Thần Vũ Đế Lý Long Cơ (gọi tắt theo tôn hiệu dài Khai Nguyên Thánh Văn Thần Vũ Hoàng Đế, thụy hiệu của ông là Minh Hiếu Đế nhưng dân gian thường gọi là Đường Minh Hoàng, còn có các tôn hiệu khác như: Thiên Bảo Đế, Hiếu Cảm Đế và Thiên Đế)
 Đường Thần Vũ Đế Lý Quát (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thần Vũ Hiếu Văn Hoàng Đế, cũng gọi là Hiếu Văn Đế)
 Tiền Thục Thần Vũ Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thần Vũ Thánh Văn Hiếu Đức Minh Huệ Hoàng Đế, do đó cũng có kho lại gọi là Minh Huệ Đế)
 Đại Lý Thần Vũ Đế Đoàn Tư Bình (gọi theo niên hiệu vì vị vua này chỉ dùng một niên hiệu khi tại vị, cũng có tài liệu lại ghi niên hiệu của ông là Văn Đức, thụy hiệu của ông là là Thánh Thần Đế hoặc Văn Vũ Đế)
 Bắc Hán Thần Vũ Đế Lưu Mân
 Tây Hạ Thần Vũ Đế Lý Kế Thiên (truy tôn, có thụy hiệu khác là Hiếu Quang Đế)
 Kim Thần Vũ Đế (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thần Vũ Thánh Túc Hoàng Đế, cũng có khi gọi là Thánh Túc Đế, sau Kim Dạng Đế cải thụy thành Đại Thánh Đế)
 Kim Thần Vũ Đế Hoàn Nhan Lượng (gọi tắt theo tôn hiệu dài Thánh Văn Thần Vũ Hoàng Đế, có khi chỉ lấy hai chữ đầu mà gọi là Thánh Văn Đế, thụy hiệu của ông là Dạng Đế, sau bị truất làm Hải Lăng Dạng Vương, sử sách thường gọi là Phế Đế)
 Nguyên Thần Vũ Đế Bột Nhi Chỉ Cân Hốt Tất Liệt (gọi tắt theo tôn hiệu dài Đại Nguyên Nhân Minh Thần Vũ Hoàng Đế, tôn hiệu này do Tống Cung Đế dâng tặng trong biểu xin hàng, ông còn có các tôn hiệu khác là Quang Hiếu Đế hoặc Tiết Thiện Đế, thụy hiệu là Văn Vũ Đế)
 Thanh Thần Vũ Đế Ái Tân Giác La Nỗ Nhĩ Cáp Xích (tôn hiệu, có các thụy hiệu như Vũ Đế, Hiếu Vũ Đế và Cao Đế)

Nhật Bản
 Thần Vũ Thiên hoàng

Xem thêm
 Linh Hầu
 Linh Vương
 Linh Công
 Nguyên Đế
 Vũ Đế
 Thánh Thần Đế
 Thần Vũ vương
 Đường Thần Vũ Đế
 Lý Thần Vũ Đế
Kim Thần Vũ Đế
 Anh Vũ đế
 Quang Vũ Đế
 Triệu Vũ Đế
 Việt Vũ Đế
 Văn Vũ Đế
 Hiếu Vũ Đế
 Thánh Vũ Đế
 Trung Vũ Đế

Thụy hiệu


title: Văn Mục Đế

text:
Văn Mục Đế (chữ Hán: 文穆帝) là thụy hiệu của một số người được hậu duệ làm hoàng đế truy tôn.

Danh sách
Bắc Ngụy Văn Mục Đế (có thụy hiệu khác là Bành Thành Vũ Tuyên Vương)
Bắc Tề Văn Mục Đế
Võ Chu Văn Mục Đế (có thụy hiệu khác là Chu An Thành Vương)
Hậu Lương Văn Mục Đế

Xem thêm
 Văn Đế
 Mục Đế
 Văn Thành Đế
 Văn Mục Vương
 Văn Mục hoàng hậu
 Văn Mục công
 Văn Mục hầu
 Văn Mục bá
 Văn Mục tử
 Văn Mục nam
 Văn Vương
 Văn Công
 Văn hầu
 Văn tử

Thụy hiệu


title: Hoàn Vương (thụy hiệu)

text:
Hoàn Vương (chữ Hán: 桓王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
Thương Hoàn Vương
Xuân Thu Chu Hoàn Vương (có thụy hiệu khác là Hằng Vương)
Đông Chu Sở Thanh Hoàn Vương (thường gọi tắt là Thanh Vương)
Tam Quốc Đông Ngô Trường Sa Hoàn Vương (truy tôn)
Ngũ Hồ thập lục quốc Thành Hán Ba Quận Hoàn Vương (truy tôn)
Ngũ Hồ thập lục quốc Tiền Lương Hoàn Vương (còn có các thụy hiệu khác như: Hằng Vương, Chiêu Công, Hoàn Công và Kính Liệt Công)
Bắc Ngụy An Định Hoàn Vương
Bắc Ngụy Đông Hải Hoàn Vương Khổng Bá Cung (truy tặng, thực tế chỉ là Đông Hải Hoàn Công, trước đó từng làm Tế Dương Hoàn nam và Thành Dương Hoàn Công)
Bắc Ngụy Hoài Dương Cảnh Hoàn Vương Úy Nguyên (trước kia lần lượt từng làm Phú Thành Cảnh Hoàn Nam, Thái Xương Cảnh Hoàn Hầu và Hoài Dương Cảnh Hoàn Công)
Lương triều Hà Đông Vũ Hoàn Vương Tiêu Dự (trước từng làm Chi Giang Vũ Hoàn Công)
Tây Ngụy Tùy Hoàn Vương (trước đó là Tùy Hoàn Công, sau cải thụy hiệu là Vũ Nguyên Đế)
Nam Chiếu Hiếu Hoàn Vương
 Triều Tiên Thánh Hoàn Vương (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu dài Uyên Vũ Thánh Hoàn Đại Vương, có lúc lại gọi là Uyên Vũ Vương, ban đầu chỉ gọi là Hoàn Vương)

Xem thêm
 Hoàn Đế
 Hoàn Công
 Hoàn Hầu
 Hoàn Bá
 Hoàn Tử
 Thanh Vương
 Vũ công

Thụy hiệu


title: Hòa Đế

text:
Hòa Đế (chữ Hán:和帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử khu vực Á Đông.

Danh sách
 Đông Hán Hòa Đế (gọi tắt theo thụy hiệu gốc là Hiếu Hòa Đế)
 Đại Hòa Đế (truy tôn)
 Nam Tề Hòa Đế
 Bột Hải Hòa Đế (truy tôn)
 Mân Hòa Đế (có thụy hiệu khác là Phúc Cung Ý Vương)
 Hậu Lê Hòa Đế

Xem thêm
 Hòa công
 Hòa Vương
 Chiêu Tương Vương
 Trang Vương
 Hoài Vương
 Tương Vương
 Huệ Công
 Duệ Hòa đế
 Hiếu Hòa Đế
 Hiếu Văn Đế

Thụy hiệu


title: Canh bún

text:
Canh bún là một món ăn thuần túy Việt Nam, nhưng lại có khá ít người biết đến hoặc nhầm lẫn với món Bún riêu cua hay gọi tắt là bún riêu. Món ăn này khác với bún riêu ở chỗ sử dụng cọng bún to và thay vì ăn kèm rau sống giá trụng, canh bún lại dùng chỉ kèm theo món rau muống luộc rất dân dã. Về phần nước lèo thì tùy địa phương mà canh bún có mỗi biến thể khác nhau, vì thế canh bún có thể có rất nhiều kiểu nấu và một số địa phương dùng hẳn nước lèo bún riêu ăn cùng với món này.

Nguồn gốc
"...Cũng làm với thứ bún to sợi đó, còn quà canh bún nữa, cũng nấu với cua đồng, nhưng thêm mấy món rau rút ăn mát và làm tăng cái vị ngọt của chất cua đồng lên bội phần. Nhưng đây là một cái ngọt chất phát của đồng ruộng, một cái ngọt thật thanh, một cái ngọt khác hẳn cái ngọt của bún bung hơi ngậy..."
Canh bún cũng giống như Bún riêu đều có nguồn gốc từ miền Bắc đất nước, cùng sử dụng cua đồng giã nát nấu riêu lấy nước. Nhưng khác ở chỗ Bún Riêu sử dụng cà chua hoặc me để tăng độ chua của nước lèo, nên người dùng ngoài cảm nhận vị ngọt của cua đồng giã nát còn cảm nhận thêm được vị chua chua của nước lèo. Canh Bún thì khác, chỉ đơn thuần là cua đồng giã nát nấu riêu, nên màu của nước dùng là thuần túy vị riêu cua đồng và màu sắc ửng cam đặc trưng của loại cua đồng giã nát này.
Tuy nhiên, khi canh bún du nhập vào các miền địa phương khác, đã được tam sao thất bản theo khẩu vị của từng vùng, có nơi thêm vào đậu hũ chiên, huyết, giò heo, chả,..... Vì thế đôi khi người dùng bối rối không thể phân biệt đâu là canh bún và đâu là bún riêu, nên đã phần nào làm cho canh bún mất đi vẻ độc đáo riêng của mình.

Cách làm món canh bún miền Bắc

Nguyên liệu
 Cua đồng
 Hạt điều đỏ
 Bún to
 Rau muống
 Mắm tôm, chanh, ớt
 Gia vị: Tỏi, tiêu, muối, đường...

Chuẩn bị
 Cua: rửa sạch, xay nhuyễn, cho 3 lít nước lạnh vào cua dùng hai tay chà bóp mạnh, rây lại xác cua lấy nước cua vừa lọc cho vào nồị
 Hột điều đỏ: cho 5 muỗng xúp dầu phi vừa nóng cho hột điều vào đảo đều xuống rây bỏ hột.
 Bún: trụng sơ nước sôi cho vừa chín, đừng trụng mềm quá vì còn nấu trong nước dùng
 Chanh: xắt miếng vừa ăn.
 Rau muống: lặt sạch, cắt ngắn 4 cm, rửa sạch. nước sôi + chút muối rồi cho rau muống vào trụng, rau vừa chín tới vớt ra dội lại nước lạnh để ráọ

Thực hiện
 Cho vào nồi nước cua, tiêu, muối, đường, 3 muỗng xúp màu hột điều đỏ, cho lên bếp nấu lửa riu riu, cua đóng màn đặc lại vớt riêu cua ra để riêng
 Cho hành lá và gia vị vào nồi nước dùng, nêm nếm cho vừa ăn.
 Trước khi ăn, múc nước lèo sang một nồi nhỏ, cho bún vào và nấu cho đến khi màu nước lèo thấm vào bún
 Lưu ý không nấu quá lâu sẽ làm nát bún đồng thời đục nước lèo

Trình bày
 Múc bún và nước lèo ra tô, nước lèo ngập mặt bún, để riêu cua vào một góc và rau muống luộc vào một góc. Đi kèm các chén nước chấm mắm tôm, chanh, nước mắm ngọt... để dùng theo tùy khẩu vị từng người.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ẩm thực Việt Nam


title: Giải Bancroft

text:
Giải Bancroft (tiếng Anh: Bancroft Prize) là một giải thưởng hàng năm của Ban quản trị trường Đại học Columbia dành cho các tác phẩm viết về ngoại giao hoặc lịch sử của châu Mỹ.

Giải này được thiết lập năm 1948 do tài sản di tặng của Frederic Bancroft và thường được coi là một trong các giải thưởng uy tín nhất trong lãnh vực lịch sử châu Mỹ. Khoản tiền thưởng của giải là 10.000 dollar Mỹ (trước năm 2004 là 4.000 dollar Mỹ). Trong số những người đoạt giải này, có 16 người đã đoạt Giải Pulitzer về Lịch sử.

Vụ việc gây tranh cãi
Giải năm 2001 được trao cho tác phẩm Arming America: The Origins of a National Gun Culture của Michael A. Bellesiles, sau đó tác giả này đã bị tố cáo là không trung thực trong học thuật. Sau các cuộc điều tra độc lập, Đại học Columbia đã hủy giải của Michael A. Bellesiles trong năm 2002.

Những người đoạt giải Bancroft

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://library.columbia.edu/subject-guides.html

Giải thưởng lịch sử Mỹ
Giải thưởng thành lập năm 1948
Giải thưởng lịch sử
Giải thưởng văn học Mỹ
Đại học Columbia


title: Sân bay Gisborne

text:
Sân bay Gisborne là một sân bay ở ngoại ô thành phố Gisborne, trên bờ biển phía Đông của đảo Bắc của New Zealand.
Sân bay Gisborne có diện tích khoảng 160 ha, có 4 đường băng, gồm 1 đường băng chính và 3 đường băng trên cỏ. Trong đó, tuyến đường băng chính giao với tuyến đường sắt chạy từ phía Bắc Palmerston tới Gisborne, cắt ngang sân bay. Tàu hỏa và máy bay phải nhường nhau ở khu vực giao cắt này.

Hoạt động
Sân bay Gisborne thuộc sự điều hành và sở hữu của Hội đồng Quận Gisborne.
Ngày 16 tháng 12 năm 2004, Hội đồng Quận Gisborne đã bỏ phiếu chấp thuận cho Eastland thuê và quản lý sân bay bắt đầu từ ngày 1 tháng 04 năm 2005. Hợp đồng cho thuê này kéo dài trong 15 năm và có thể gia hạn thêm 15 năm nữa.

Sân bay Gisborne có hơn 60 chuyến bay nội địa hoạt động mỗi ngày với 150.000 lượt khách trong năm.

Giao cắt giữa đường băng và đường sắt

Hai tuyến đường băng và đường sắt này vẫn được các cơ quan chức năng tại thành phố Gisborne cho phép cùng hoạt động. Các chuyến bay ở đây bị hạn chế thời gian hoạt động. Sân bay được phép hoạt động từ 6 giờ 30 sáng cho tới 8 giờ 30 tối mỗi ngày, sau đó đóng cửa ngưng đến sáng ngày hôm sau.

Dạng sân bay bị đường sắt cắt ngang như ở Sân bay Gisborne, trên thế giới còn có sân bay Wynyard. Sân bay Wynyard nằm tại vùng bờ biển phía Tây Bắc của Tasmania. Sân bay này đã phải ngừng hoạt động từ năm 2005 vì nhu cầu giao thông ở đây không còn nữa và kém thuận lợi hơn ở Gisborne

Xem thêm
 New Zealand.

Chú thích

Liên kết ngoài
 The Eastland Group Website
 Thông tin về sân bay Gisborne

Sân bay New Zealand


title: Minh đế

text:
Minh Đế (chữ Hán: 明帝) là thụy hiệu hoặc tôn hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử các triều đại phong kiến ở khu vực Á Đông.

Danh sách
 Đường Đức Minh Đế (truy tôn)
 Hán Minh Đế (gọi tắt theo thụy hiệu gốc là Hiếu Minh Đế)
 Ngụy Minh Đế
 Tấn Minh Đế
 Hậu Triệu Minh Đế
 Tiền Tần Cảnh Minh Đế
 Địch Ngụy Minh Đế (truy tôn)
 Đại Minh Đế (truy tôn)
 Bắc Ngụy Hiến Minh Đế (truy tôn)
 Tiền Tống Minh Đế (trước đây từng giữ tước hiệu Hoài Dương Minh Vương và Tương Đông Minh Vương)
 Nam Tề Minh Đế
 Lương Minh Đế (có thụy hiệu khác là Giản Văn Đế, trước đó có tước hiệu Tấn An Minh Vương hay Tấn An Giản Văn Vương)
 Tây Lương Minh Đế (gọi tắt theo thụy hiệu thật là Hiếu Minh Đế)
 Bắc Chu Minh Đế
 Tùy Minh Đế (có thụy hiệu khác là Dạng Đế)
 Đường Minh Đế (thụy hiệu gốc gọi tắt là Minh Hiếu Đế, trong các giai thoại văn học thường sử dụng là Đường Minh Hoàng). Đường Minh Đế là nhân vật duy nhất được nhắc đến trong bài nhạc vàng "Một chuyến bay đêm" st của "Song Ngọc và Hoài Linh"
 Đinh Minh Đế (tôn hiệu, có thụy hiệu là Tiên Đế nhưng thường gọi là Đinh Tiên Hoàng)
 Đại Lý Thiên Minh Đế
 Đại Lý Thượng Minh Đế
 Hậu Tống Minh Đế (truy tôn, trước tự xưng là Tiểu Minh Vương)
 Việt Nam Lê Minh Đế (truy tôn)
 Việt Nam Nguyễn Minh Đế (truy tôn)

Xem thêm
 Duệ Minh Đế
 Hiếu Minh Đế
 Linh Vương
 Linh Công
 Linh Đế
 Chiêu Minh Đế
 Minh Hiếu Đế
 Văn Minh đế
 Minh Vương
 Minh công
 Minh hoàng hậu
 Minh thái hậu
Ngụy Minh Đế
Lương Minh Đế
Tống Minh Đế

Thụy hiệu


title: Ly Vương

text:
Ly Vương (chữ Hán: 釐王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Xuân Thu Chu Ly Vương (còn có thụy hiệu khác là Hy Vương)
 Đông Chu Ngụy An Ly Vương (còn có thụy hiệu khác là An Hy Vương)
 Đông Chu Hàn Ly Vương (còn có thụy hiệu khác là Hy Vương)
 Đông Hán Tế Nam Ly Vương
 Đông Hán Phái Ly Vương
 Đông Hán Lạc Thành Ly Vương
 Đông Hán Tế Bắc Ly Vương

Xem thêm
 Hy Vương
 Hy Công
 Hy Hầu
 Ly Hầu
 Linh Vương
 Linh Công
 Linh Đế
 Lưu Vương
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Ngoại Bát Miếu

text:
Ngoại Bát Miếu có nghĩa là 8 ngôi chùa lớn, nằm ở phía Đông Bắc của Tị Thử Sơn Trang ở Thừa Đức. Các ngôi chùa này vây quanh Sơn Trang như 8 vì tinh tú vây lấy mặt trăng - biểu tượng cho sự đoàn kết và mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trong lãnh thổ Trung Hoa. Các ngôi chùa lộng lẫy có sự kết hợp giữa lối kiến trúc của người Hán và người Tây Tạng. Ngôi chùa Phật lớn và đẹp nhất trong số 8 ngôi chùa ở đây là Miếu Phổ Đà Thừa Chi (普陀宗乘之庙) - được xây dựng vào năm 1767-1771 để mừng thọ vua Càn Long.

Phần chính của chùa Phổ Đà là những tòa kiến trúc nằm kề nhau có màu đỏ và trắng, rất giống với kiến trúc của Cung điện Potala ở Lhasa, Tây Tạng. Tòa tháp lớn với những bức tường đỏ nằm ở giữa gọi là "tháp đỏ", còn "tháp trắng" với các bức tường màu trắng nằm ở phía Tây và Đông của chùa. Có hơn 1.000 bức tượng Phật lớn nhỏ đặt trong các hốc tường của chùa và nơi đây thường tổ chức các lễ hội văn hóa chính của địa phương.

Cạnh đó có chùa Phổ Ninh (普宁寺) ở phía Bắc của Sơn Trang. Chùa được xây dựng vào năm 1775 mô phỏng theo kiến trúc của một ngôi chùa Tây Tạng kết hợp nét kiến trúc của Trung Hoa, Ấn Độ. Chùa nổi tiếng với bức tượng Quan Âm Bồ Tát ngàn tay, ngàn mắt chạm khắc bằng gỗ tùng, bách, linh sam... cao nhất thế giới (cao hơn 22 mét, nặng 110 tấn).

Ngoài hai ngôi chùa nổi bật trên thì còn có 6 ngôi chùa khác của tỉnh Hà Bắc cũng trong danh sách di sản thế giới bao gồm: chùa Phổ Nhạc (普乐寺), chùa Tu Minh Phúc Thọ (须弥福寿之庙), chùa An Viễn (安远庙), chùa Thù Tượng (殊像寺), chùa Phổ Nhân (溥仁寺), chùa Phổ Hựu (普佑寺).
Với những kiến trúc Phật giáo, văn hóa mang đậm chất lịch sử, cùng với Tị Thử Sơn Trang, Ngoại Bát Miếu đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1994.

Xem thêm
 Tị Thử Sơn Trang
 Cung điện Potala
 Chùa Phổ Ninh
 Miếu Phổ Đà Thừa Chi

Hình ảnh

Tham khảo

 Tị Thử Sơn Trang và Ngoại Bát Miếu - Di sản thế giới/UNESCO

Di sản thế giới tại Trung Quốc
Hà Bắc
Thắng cảnh loại AAAAA


title: Hy Vương

text:
Hy Vương hoặc Hi Vương (chữ Hán: 僖王 hoặc 犧王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ, chư hầu, phiên vương, quận vương hoặc thân vương trong lịch sử khu vực Á Đông thời phong kiến.

Danh sách
 Văn Lang Hùng Hy vương (犧王)
 Thương Hy Vương
 Xuân Thu Chu Hy vương (còn có thụy hiệu khác là Ly Vương)
 Chiến Quốc Hàn Hy vương (còn có thụy hiệu khác là Ly Vương)
 Bắc Ngụy Hà Đông Hy vương (trước từng làm Kiến Đức Hy nam, Thành Đức Hy Hầu và Hà Đông Hy Công)
 Bắc Ngụy Hoài Nam Hy Vương Nguyên Hiển
 Đường triều Bột Hải Hy vương Đại Ngôn Nghĩa (sau được truy tôn là Hy Đế)
 Bắc Tống An Định Lương Hy Vương Triệu Thế Ân
 Nam Tống Phu Vũ Hy Vương (hoặc An Thành Vũ Hy quận vương) Lưu Quang Thế
 Minh triều Tần Hy vương
 Minh triều Thục Hy vương (hoặc La Giang Hy Vương)
 Minh triều Trịnh Hy vương (truy tôn, thụy hiệu thật là Điệu Hy thế tử)
 Thanh triều Duệ Hy thân vương Ái Tân Giác La Nhân Thọ
 Thanh triều Đa La Bình Hy quận vương Ái Tân Giác La Khánh Minh
 Thanh triều Khánh Hy thân vương Ái Tân Giác La Vĩnh Lân

Xem thêm
 Hy Đế
 Hy Công
 Hy Hầu
 Ly Vương
 An Hy Vương
 Trang Hy Vương
 Cung Hy Vương
 Khang Hy Vương
 Hi Khang vương
 Hoài Hy Vương
 Điệu Hy Vương
 Chiêu Hy Vương
 Vinh Hy Vương
 Đoan Hy Vương
 Ôn Hy Vương
 Hòa Hy Vương
 Thuận Hy Vương
 Tĩnh Hy Vương

Thụy hiệu


title: Vũ Liệt Đế

text:
Vũ Liệt Đế (chữ Hán: 武烈帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Nhật Bản Vũ Liệt Đế
 Đông Ngô Vũ Liệt Đế (truy tôn)
 Hạ Vũ Liệt Đế
 Tây Hạ Vũ Liệt Đế (có tôn hiệu là Nhân Hiếu Đế, trước kia từng làm Hạ Vũ Liệt Vương thuần phục cả nhà Tống lẫn nhà Liêu)
 Tây Liêu Vũ Liệt Đế (còn gọi là Văn Liệt Đế, có tôn hiệu là Thiên Hựu Đế)

Xem thêm
 Vũ Liệt Vương
 Vũ Liệt thế tử
 Vũ Vương
 Vũ Bá
 Vũ Đế
 Liệt Đế
 Vũ Tử
 Vũ Hầu
 Hoàn Hầu
 Văn Công

Thụy hiệu


title: Điệu Tương Vương

text:
Điệu Tương Vương (chữ Hán: 悼襄王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Hàn Điệu Tương Vương (còn có thụy hiệu khác là Tương Vương và Tương Ai Vương)
 Triệu Điệu Tương Vương

Xem thêm
 Điệu Vương
 Tương Vương
 Tương Ai Vương
 Chiêu Tương Vương
 Văn Tương vương
 Vũ Tương vương
 Sở Tương Vương
 Trung Tương vương
 Hoài Vương
 Khang Vương
 Huệ Công
 Văn công
 Vũ công

Thụy hiệu


title: Tương Ai Vương

text:
Tương Ai Vương (chữ Hán: 襄哀王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Ngụy Tương Ai Vương (còn có thụy hiệu khác là Tương Vương hay Tương hầu)
 Hàn Tương Ai Vương (còn có thụy hiệu khác là Tương Vương hoặc Điệu Tương Vương)

Xem thêm
 Tương Vương
 Ai Vương
 Vũ Ai vương
 Sở Ai Vương
 An Bình Ai Vương
 Trung Sơn Ai Vương
 Tề Ai Vương
 Thành Dương Ai Vương
 Chiêu Tương Vương
 Hoài Vương
 Khang Vương
 Huệ Công
 Văn Công
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Vũ đế

text:
Vũ Đế (chữ Hán: 武帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ có tài năng về quân sự trong lịch sử khu vực Á Đông.

Danh sách
 Tây Hán Nam Việt Vũ Đế (xưng đế một thời gian rồi đổi lại hiệu là Vũ Vương, sau được nhà Trần truy tôn là Triết Đế)
 Tây Hán Đông Việt Vũ Đế
 Tây Hán Vũ Đế (thụy hiệu thật là Hiếu Vũ Đế, sử sách thường gọi tắt là Hán Vũ Đế)
 Tam Quốc Ngụy Vũ Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Vũ Vương, trước đây từng làm Ngụy Vũ Công, trước nữa gọi là Vũ Bình Vũ Hầu)
 Tây Tấn Vũ Đế
 Đông Tấn Sở Tuyên Vũ Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Tuyên Vũ Vương)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Thành Hán Vũ đế
 Ngũ Hồ thập lục quốc Hậu Triệu Vũ Đế (truy tôn)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Hậu Triệu Vũ Dế (có thụy hiệu khác là Chính Đế)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Tiền Tần Huệ Vũ Đế (truy tôn, thực tế chỉ xưng là Tam Tần Huệ Vũ vương, thời Đông Tấn gọi là Quảng Xuyên Huệ Vũ Công, thời Hậu Triệu lần lượt làm Kinh Dương Huệ Vũ Bá, Tây Bình Huệ Vũ Công và Lược Dương Huệ Vũ Công, thời Tiền Triệu gọi là Suất Nghĩa Huệ Vũ Hầu)
 Ngũ Hồ thập lục quốc Hậu Lương Ý Vũ Đế
 Ngũ Hồ thập lục quốc Hậu Yên Thành Vũ Đế
 Bắc triều Bắc Ngụy Đạo Vũ Đế (dưới thời Hậu Yên chỉ gọi là Đại Đạo Vũ Vương hoặc Ngụy Đạo Vũ Vương, còn có thụy hiệu khác là Tuyên Vũ Đế)
 Bắc triều Bắc Ngụy Thái Vũ Đế
 Nam triều Tiền Tống Vũ Đế
 Nam triều Nam Tề Vũ Đế
 Nam triều Lương Vũ Đế (thời Nam Tề lần lượt gọi là: Kiến Dương Vũ Nam, Kiến An Vũ Công và Lương Vũ Vương)
 Nam triều Trần Vũ Đế (thời nhà Lương gọi là Trần Vũ Vương)
 Bắc triều Bắc Chu Vũ Đế
 Tùy triều Tần Vũ Đế (tước hiệu trước là Tây Tần Bá Vương)
 Đường Duệ Vũ Đế
 Đường triều Bột Hải Vũ Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Vũ Vương)
 Ngũ đại thập quốc Hậu Đường Vũ Đế (truy tôn, còn gọi là Tấn Vũ Đế vì thực tế là quân chủ nước Tấn)
 Ngũ đại thập quốc Nam Ngô Vũ Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Vũ Trung Vương)
 Ngũ đại thập quốc Mân Vũ Đế
 Hậu Kim Vũ Đế (thụy hiệu ban đầu, sau gia tăng thành Hiếu Vũ Đế, rồi lại cải thành Cao Đế, tôn hiệu là Thần Vũ Đế)
 Việt Nam Nam triều Hậu Lê Vũ Đế
 Việt Nam Quảng Nam quốc Nguyễn Vũ Đế (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu thật là Hiếu Vũ Đế, trước đó từng là Hiếu Vũ vương, được gọi tắt là Vũ Vương hay Chúa Vũ và Chúa Võ, trước nữa gọi là Hiểu Vũ Công)
 Việt Nam Nguyễn Vũ Đế (thường gọi Tây Sơn Vũ Đế, được hoàng đế Càn Long ban tặng thụy hiệu là An Nam Trung Thuần Vương)

Xem thêm
 Vũ hoàng hậu
 Vũ Vương
 Văn Vũ Đế
 Vũ Công
 Vũ tử
 Vũ hầu
 Vũ bá
 Vũ Thúc
 Vũ trọng
 Tấn Vũ Đế
 Trung Vũ Đế
 Thánh Vũ Đế
 Thần Vũ Đế
 Hiếu Vũ Đế
 Tuyên Vũ Đế
 Anh Vũ đế
 Triệu Vũ Đế
 Việt Vũ Đế
 Nguyễn Vũ Đế

Thụy hiệu


title: Phân họ Cúc

text:
Asteroideae là một phân họ thực vật có hoa trong họ Cúc. Phân họ này bao gồm khoảng 70% các loài trong họ này, gồm nhiều tông như Astereae, Calenduleae, Eupatorieae, Gnaphalieae, Heliantheae, Senecioneae và Tageteae.

Phân loại
Từ năm 2004, phân họ được phân chia thành nhiều liên tông:

 Senecionodae
 Senecioneae (Doronicum đôi khi được xếp thành tông riêng biệt Doroniceae)

 Asterodae
 Anthemideae (gồm Chrysanthemum)
 Astereae (gồm Aster và Bellis perennis)
 Calenduleae (gồm Calendula)
 Gnaphalieae

 Helianthodae
 Athroismeae
 Bahieae
 Chaenactideae
 Coreopsideae (gồm Cosmos và Dahlia)
 Eupatorieae
 Feddeeae
 Helenieae (gồm Gaillardia)
 Heliantheae (gồm Sunflower và Zinnia)
 Inuleae
 Madieae
 Millerieae
 Neurolaeneae
 Perityleae
 Plucheeae
 Polymnieae
 Tageteae (gồm Tagetes)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phân họ thực vật


title: Cichorioideae

text:
Cichorioideae là một phân họ thực vật có hoa trong họ Cúc. Các thành viên trong phân họ này gồm rau diếp, địa đình, diếp xoăn và Gazania, với khoảng 240 chi và 2.900 loài.

Phát sinh chủng loài
Phát sinh chủng loài dưới đây lấy từ Systematics, Evolution and Biogeography of the Compositae, ngoại trừ việc công nhận tông Gundelieae và chi Trichospira được gộp trong tông Vernonieae.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Classification (compositae book, chapter 11  At: The International Compositae Alliance
 Cichorioideae At: Tree of Life
  At: Uniprot Taxonomy At: Uniprot

Phân họ thực vật

Họ Cúc


title: Richard Gasquet

text:
Richard Gabriel Cyr Gasquet là một vận động viên quần vợt chuyên nghiệp người Pháp.Thứ hạng đơn ATP cao nhất trong sự nghiệp của anh ấy là số 7 thế giới, đạt được vào ngày 9 tháng 7 năm 2007. Anh đã giành được 16 danh hiệu đơn tại ATP Tour, nhiều thứ 8 trong số các tay vợt đang hoạt động. Anh cũng đứng thứ tư trong số những tay vợt còn đang thi đấu với hơn 595 trận thắng trong sự nghiệp. Thành tích tốt nhất của anh ấy trong các giải đấu đơn Grand Slam là ba lần vào bán kết, hai lần tại Giải vô địch Wimbledon (năm 2007 và 2015) và một lần tại Giải Mỹ mở rộng (năm 2013). Thành tích tốt nhất của anh ấy trong các giải đấu đơn ATP World Tour Masters 1000 là á quân tại Hamburg năm 2005 và Toronto năm 2006 và 2012. Anh ấy đã giành được danh hiệu đôi nam nữ tại Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2004, đánh cùng tay vợt nữ với Tatiana Golovin. Anh cũng đã giành được huy chương đồng Olympic đôi nam vào năm 2012 với đối tác đánh đôi Julien Benneteau.

Gasquet được biết đến nhiều nhất với những cú đánh khi bóng nảy lên rất thanh lịch và chơi trái tay bằng một tay.

Chú thích

Tham khảo

Vận động viên quần vợt Pháp
Vận động viên Hopman Cup
Huy chương quần vợt Thế vận hội
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2012
Vô địch Mỹ Mở rộng trẻ
Vô địch Roland-Garros trẻ
Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2012


title: Gerrhopilus

text:
Gerrhopilus là một chi chứa các loài rắn giun/rắn mù từ siêu họ rắn giun (Typhlopoidea). Chi này được nhà động vật học người Áo là Leopold Fitzinger miêu tả và đặt tên năm 1843. Trước đây người ta coi nó là đồng nghĩa của chi Typhlops và xếp trong họ Typhlopidae. Năm 2010, Nicolas Vidal và các cộng sự đã tái lập chi này vào họ đơn chi Gerrhopilidae, do sự phân nhánh của nó ra khỏi nhánh chứa họ Typhlopidae là khoảng 97 ± 16 Ma, lâu hơn rất nhiều so với sự phân chia của nhiều họ rắn còn sinh tồn khác. Các loài trong chi Gerrhopilus sinh sống trong khu vực từ Nam Á (Ấn Độ, Sri Lanka) qua Đông Nam Á tới New Guinea.

Đặc trưng
Giống như các loài rắn giun khác, các loài rắn giun của chi Gerrhopilus có kích thước nhỏ, sống trong lòng đất, có bề ngoài giống như giun, kích thước dài 15 tới 30 cm. Chúng khác với các loài rắn giun của họ Typhlopidae ở chỗ có các cấu trúc giống như các tuyến ‘rắc’ lên trên các vảy đầu (ít ở mỏ, vùng quanh mắt, mũi, nhưng thường thấy trên các vảy đầu và cằm, đặc biệt tại khu vực họng). Vảy tiền mắt và/hoặc vảy mắt tách rời là phổ biến và tất cả các loài đều có phần chồng lên nhau của vảy tiền mắt (hoặc vảy cận tiền mắt khi nó có mặt) bởi vảy môi trên thứ hai (ngoại trừ loài G. tindalli).

Phân loại
Họ Gerrhopilidae là nhóm chị em với nhánh chứa rắn giun/rắn mù thông thường (Typhlopidae) phân bố rộng khắp tại châu Phi, châu Á, châu Âu, Australia, Nam Mỹ, Tây Ấn và họ rắn mù Madagascar (Xenotyphlopidae).

Hiện tại, người ta công nhận 15 loài rắn mù hay rắn giun trong họ này, bao gồm:

 Gerrhopilus andamanensis (Stoliczka, 1871): Rắn giun Andaman - quần đảo Andaman.
 Gerrhopilus ater (Schlegel, 1839): Rắn mù đen - Loài điển hình. Indonesia, New Guinea.
 Gerrhopilus beddomii (Boulenger, 1890): Rắn giun Beddome - Ấn Độ.
 Gerrhopilus bisubocularis (Boettger, 1893) : Rắn giun Tây Java - Tây Java.
 Gerrhopilus ceylonicus (Smith, 1943): Rắn giun Ceylon - Sri Lanka.
 Gerrhopilus depressiceps (Sternfeld, 1913): Rắn mù mũi khoằm vùng đất thấp - Papua New Guinea.
 Gerrhopilus floweri (Boulenger, 1899): Rắn giun Flower - Thái Lan.
 Gerrhopilus fredparkeri (Wallach, 1996)): Papua New Guinea.
 Gerrhopilus hades (Kraus, 2005)): Papua New Guinea.
 Gerrhopilus hedraeus (Savage, 1950): Rắn giun đảo Negros - Philippines.
 Gerrhopilus inornatus (Boulenger, 1888): Rắn mù núi - Papua New Guinea.
 Gerrhopilus mcdowelli (Wallach, 1996)): Papua New Guinea.
 Gerrhopilus mirus (Jan, 1860): Rắn giun Jan - Sri Lanka.
 Gerrhopilus oligolepis (Wall, 1909): Rắn giun thưa vảy - bắc Ấn Độ.
 Gerrhopilus tindalli (Smith, 1943): Rắn giun đồi Nilgiri - Malabar (Ấn Độ).,

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Vidal và ctv (2010) , Pyron và ctv.

Chú thích

Tham khảo

Gerrhopilidae


title: Ki Sung-yueng

text:
Ki Sung-Yueng (, , Hán-Việt: Kì Thành Dung, sinh ngày 24 tháng 1 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Hàn Quốc. Anh hiện đang chơi ở vị trí tiền vệ trung tâm cho câu lạc bộ FC Seoul của K-League 1.

Anh lần đầu góp mặt vào thành phần đội tuyển Hàn Quốc từ năm 2007, với hơn 100 lần ra sân tính đến nay. Ki đã được chọn vào đội hình tham dự ba kì World Cup (2010, 2014, 2018, trong đó tại giải đấu năm 2018 anh mang băng đội trưởng của đội tuyển quốc gia Hàn Quốc) và Asian Cup (2011, 2015, 2019), với thành tích cao nhất là vòng 16 đội ở World Cup 2010 và vị trí á quân ở Asian Cup năm 2015. Anh cũng chơi ở hai kỳ Thế vận hội (2008, 2012), cùng đội tuyển Olympic Hàn Quốc giành huy chương đồng năm 2012.

Ngày 20 tháng 5 năm 2015, Ki được bình chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Swansea City sau khi ghi được 8 bàn thắng trong 33 lần ra sân trong mùa giải 2014–15. Trước đó anh cũng đã lên ngôi tại Cúp EFL cùng đội bóng này.

Những năm đầu
Vào năm 2001, Ki tới Brisbane, Úc để học tại trường John Paul College theo dạng BSN (Brain Soccer Program) giám sát bởi Jeff Hopkins. Cha anh đã nhìn thấy đây là một cơ hội tốt để Ki chơi bóng đá và học tiếng Anh cùng lúc. Ki đã chơi cho đội tuyển trường và giành được Bill Turner Cup - cúp bóng đá liên trường U-15 quốc gia vào năm 2004. Ki nhận được đề nghị trong năm 2005 từ câu lạc bộ FC Seoul của Hàn Quốc và giải bóng đá của A-League là Brisbane Roar, nhưng quyết định trở về Hàn Quốc để tiếp tục sự nghiệp của mình.

Sau khi trở về Hàn Quốc, Ki học cấp 3 tại Kumho và sau đó đã ghi danh vào Đại học Kyonggi. Kể từ đó, Kicó thể nói tiếng Anh thông thạo. Anh theo tại Australia với tên tiếng Anh là David. Ki cũng bày tỏ mong muốn có ngày trở lại Australia để kết thúc sự nghiệp của mình.

Sự nghiệp câu lạc bộ

FC Seoul
Ki trở về Hàn Quốc và gia nhập FC Seoul, nơi anh chơi cùng với người đồng đội ở đội tuyển quốc gia Lee Chung-Yong. Anh là cầu thủ dự bị trong trận đấu cuối cùng của K-League Cup năm 2006, nhưng đã không được ra sân. Dưới thời của HLV Şenol Gunes, anh đã có màn ra mắt trong năm 2007.

Trong mùa giải 2008, Ki củng cố vị trí quan trọng của mình tại FC Seoul. Ngày 29 tháng 10, Ki ghi bàn thắng vào lưới đại kình địch Suwon Samsung Bluewings ở phút 92.

Trong trận đấu đầu tiên K-League của mùa giải năm 2009 của FC Seoul, Ki ghi một bàn thắng trong chiến thắng 6-1 trước Chunnam Dragons.

Celtic
Ngày 25 tháng 8 năm 2009, thông tin đã được tiết lộ rằng sự liên hệ giữa Celtic và FC Seoul đã xảy ra liên quan đến khả năng đưa Ki sang Scotland thi đấu. Tuy nhiên, đại diện của cầu thủ này nói rằng một cuộc chuyển nhượng ngay lập tức sẽ khó thành công bởi FC Seoul vẫn đang thi đấu thành công tại các giải quốc nội và AFC Champions League. Ba ngày sau đó, Celtic đưa ra lời đề nghị 2,1 triệu bảng cho Ki. Việc ký kết đã được xác định vào ngày 13 tháng 12 năm 2009 sau khi Ki đã vượt qua buổi kiểm tra y tế và có giấy phép lao động. Ki báo đã từ chối đề nghị từ một đội bóng Premier League, câu lạc bộ Portsmouth. Anh chọn mặc áo số 18 với chữ "Ki" ghi trên áo. Anh có trận ra mắt cho Celtic trong trận hòa 1-1 với Falkirk tại Celtic Park vào ngày 16 tháng 1 năm 2010, đoạt giải thưởng Man of the Match từ trang web chính thức của Celtic. Anh đã chơi một trong bốn trận còn lại cho Celtic trong mùa giải đó, nhưng không thể gây ảnh hưởng lớn tới màn trình diễn của câu lạc bộ.

Ki chỉ chơi cho Celtic trong tháng đầu tiên của mùa giải 2010-11 nhưng vẫn ra sân và ghi bàn thắng đầu tiên của mình đóng góp cho Celtic vào ngày 22 tháng 8 năm 2010 với một cú sút từ 25 mét trong chiến thắng 4-0 trước St Mirren tại giải Scotland Premier League (SPL). Vào cuối tháng Mười, anh đã trở thành một cầu thủ thường xuyên được ra sân và được bình chọn là cầu thủ trẻ xuất sắc nhất SPL tháng 10 năm 2010. Tuy nhiên, vào ngày 20 tháng 10 năm 2010, Ki thấy mình là người bị nhận lạm dụng phân biệt chủng tộc rõ ràng trong một trận đấu tại St. Johnstone. Một phần của hỗ trợ St Johnstone đã nghe tiếng sủa làm "woofing" - tới Ki khi anh lấy được một quả phạt góc. Tiếng hô "ai đã ăn tất cả những con chó?" cũng đã được nghe từ những người hâm mộ đội nhà trong suốt trận đấu.

Ki ghi bàn thắng thứ hai của mùa giải trong trận hoà 2-2 với Inverness Thistle tại Celtic Park. Vào ngày 26 tháng 12 năm 2010, Ki ghi bàn vào lưới St Johnstone trong chiến thắng 2-0 tại SPL trong trận đấu cuối cùng của anh cho Celtic trước khi lên đường đến Qatar để chơi cho Hàn Quốc tại AFC Asia Cup vào tháng 1 năm 2011. Khi trở lại Scotland vào tháng 2, Ki trở lại đội hình Celtic trong trận hoà 2-2 trước Rangers ở một trận đấu ngang hàng Scottish Cup tại Ibrox. Celtic đã chơi phần quan trọng còn lại của trận đấu khi chỉ có 10 người sau khi Fraser Forster bị đuổi khỏi sân, nhưng hàng tiền vệ bao gồm Ki giành được lời khen ngợi cho cách mà họ kiểm soát trận đấu trong hiệp hai. Ki cũng chơi trong trận đá lại tại Celtic Park - một trận nhiệt độ cao mà Celtic thắng 1-0. Ngày 21 tháng 5 năm 2011, Ki ghi bàn thắng đầu tiên tại giải Scotland Cup trong chiến thắng cuối cùng của Celtic trước Motherwell với một cú sút chân trái từ khoảng 35 mét. Anh cũng đoạt giải thưởng Man of the Match.

Ki bắt đầu mùa giải 2011-12 trong trận đấu mở màn giữa Celtic với Hibernian tại SPL. Ghi bàn thắng thứ hai trong chiến thắng 2-0, một cú sút chân trái 25 mét vào góc dưới bên phải và cũng đoạt giải Man of the Match từ trang web chính thức của Celtic. Anh ấn tượng với HLV của Celtic, Neil Lennon rất nhiều trong trận đấu với Hibernian mà ông nói:"Cậu ấy là một cầu thủ rất quan trọng với chúng tôi. Tôi đánh giá cậu ấy rất cao. Cậu ấy có thể đi tới được bất cứ điều gì cậu ấy muốn được. Chúng tôi nghĩ cậu ấy là một cầu thủ đẳng cấp và chúng tôi vui mừng khi cậu ấy ở đây. Ki đã rất phù hợp trong vòng 18 tháng qua. Cậu ấy phát triển độc đáo vào một cầu thủ đẳng cấp. Cậu ấy đã có sự hiện diện tốt và bình tĩnh tốt trên quả bóng. Cậu ấy có một hoặc hai mục tiêu trong phạm vi của cậu ấy và hướng đi qua của cậu ấy là tuyệt vời". Ki sau đó tiếp tục ghi điểm với bàn thắng khác vào ngày 13 tháng 8 năm 2011 tại Scotland Premier League trong chiến thắng 5-1 vượt qua Dudee United tại Celtic Park, một cuộc tấn công từ góc trên bên trái từ mép sân. Một vài ngày sau đó nó đã được báo cáo Premier League phía bên Blackburn Rovers, Tottenham Hotspur và một số câu lạc bộ từ Premier League Nga đã quan tâm đến việc có chữ ký của Ki. Celtic ngay vào ngày hôm sau đã ra tay cảnh báo cho các câu lạc bộ quan tâm, nói rằng nó sẽ có một mức giá đáng kể để cho phép tiền vệ đóng góp một phần quan trọng của Celtic rời câu lạc bộ. Ngày 10 tháng 9 năm 2011, Ki đưa Motherwell đến sự phân định một lần nữa, lần này ở Scotland Premier League với một cú sút kinh hoàng từ ngoài vòng cấm bằng chân phải của mình. Celtic đã giành chiến thắng trận đấu 4-0. Ngày 29 tháng 9, anh mở tỷ số cho Celtic trong trận hòa 1-1 với đội bóng Italia Udinese, ghi trên một quả penalty sau 3 phút. Ngày 18 tháng 12 năm 2011, anh đã ghi bàn thắng thứ hai của trận đấu khi Celtic đánh bại St Johnstone 2-0 tại McDiarmid Park tại Scotland Premier League. Trong suốt mùa giải 2011-2012, Ki ghi được 7 bàn và có 6 hỗ trợ, đóng vai trò chìa khoá quan trọng trong việc giúp Celtic giành danh hiệu vô địch Scotland.

Swansea City
Ngày 24 tháng 8 năm 2012, Ki chuyển sang Swansea City với mức phí khoảng 6 triệu bảng và hợp đồng 3 năm, đó là mức phí chuyển nhượng kỷ lục của Swansea cho đến khi nó bị phá vỡ bởi Wilfried Bony. Anh có trận ra mắt cho Thiên nga đen trong chiến thắng 3-1 trước Barnsley ở vòng thứ hai của League Cup tại sân vận động Liberty vào ngày 28 tháng 8 năm 2012. Mặc chiếc áo số 24, Ki bắt đầu như là một tiền vệ trung tâm và được thay ra ở phút thứ 76.

Ki tận hưởng một mùa giải đầu tiên đầy hứa hẹn tại Premier League. Mặc dù anh thất bại khi để nhân rộng các hình thức chấm điểm anh được trưng bày tại Celtic, phong cách thi đấu của anh đã thu hút những người ủng hộ và khen ngợi từ các nhà phê bình, và anh kết thúc mùa giải với 38 trận ở mọi giải đấu. Vào 24 tháng 2 năm 2013, Swansea City thi đấu trong trận chung kết League Cup. Ki chơi trong hơn một giờ trong vai trò trung vệ quen thuộc. Việc chuyển đổi chiến thuật được chứng minh là một thành công, như Swansea chiến thắng thoải mái 5-0 và Ki giành danh hiệu đầu tiên của mình với câu lạc bộ xứ Wales.

Sunderland

Ngày 31 tháng 8 năm 2013, Ki gia nhập Sunderland theo dạng cho mượn một mùa giải. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Sunderland vào ngày 17 tháng 12 năm 2013 trong trận thắng 2-1 tứ kết League trước Chelsea, vượt qua Ashley Cole sau đó đánh bại thủ môn Mark Schwarzer với một cú sút chìm ở phút 119 để ghi bàn quyết định. Ngày 26 tháng 12, anh ghi bàn thứ hai cho Sunderland trận thắng 1-0 vượt qua Everton. Thủ môn Everton Tim Howard đã tung ra một đường chuyền ngắn cho Leon Osman - người bị Ki cướp bóng. Howard đẩy Ki ngã xuống và bị đuổi khỏi sân, và Ki ghi bàn từ quả penalty của mình để mang về cho Sunderland một chiến thắng quan trọng. Đây là bàn thắng đầu tiên của Ki ở Ligue. Bàn thắng thứ ba của Ki cho Sunderland đến trong khi 4-1 giành chiến thắng trước Fulham, từ một tình huống kết nối bởi Adam Johnson.

Ngày 22 tháng 1 năm 2014, Ki đi tới chung kết League lần thứ hai liên tiếp, dù với một câu lạc bộ khác, anh đã giúp Sunderland đánh bại Manchester United 2-1 trên loạt penalty sau khi kết thúc hai hiệp phụ, Ki và Marcos Alonso đá penalty của Sunderland. Ki chơi cho trận Sunderland với ManchestermUnited trong trận chung kết League Cup vào ngày 2 tháng 3 năm 2014, dù cho nửa thời gian của hiệp hai họ bị áp đảo bởi City, cuối cùng thua 3-1 trước đội Manchester.

Sunderland đã ngụp lặn hầu hết mùa giải Premier League trong khu vực xuống hạng, nhưng Ki chơi đã góp một phần của mình trong việc phục hồi cho họ, thậm chí chơi mặc dù bị viêm gân ở đầu gối của mình trong vài tháng. Cuối cùng, anh không tránh khỏi chấn thương và chơi trận đấu cuối cùng của mùa giải vào ngày 10 tháng 4. Sunderland đã thành công trong việc tránh khỏi xuống hạng và kết thúc trận cuối vào ngày 14.

Trở lại Swansea City
Ki trở lại Swansea khi bắt đầu mùa giải 2014-15 Premier League với phát biểu: "Đây là mùa giải thứ ba của tôi ở Premier League, và tôi muốn phát triển thành một cầu thủ tốt và cải thiện để giúp đội bóng". Anh ghi bàn thắng đầu tiên của mùa giải trong trận thắng 2-1 trước Manchester United tại Old Trafford vào ngày 16 tháng Tám. Ngày 28 tháng 8, anh đã ký một hợp đồng mới kéo dài đến năm 2018. Ki đã trở thành một cầu thủ thường xuyên được ra sân dưới ở quyền lãnh đạo của Garry Monk và đến cuối tháng 12 đã bắt đầu xuất phát trong mỗi trận đấu Premier League. Ki đã không chơi cho Swansea trong tháng 1 năm 2015, anh đi làm nhiệm vụ quốc tế với Hàn Quốc tại Asian Cup. Khi trở lại vào tháng Hai, anh đã ngay lập tức trở lại bên sườn và ghi bàn thắng cân bằng tỷ số trong trận hòa 1-1 với Sunderland. Swansea đã thua trận tiếp theo của họ 2-0 trước West Brom, nhưng mười ngày sau đó họ giành chiến thắng thứ hai của mùa giải vượt qua Manchester United, Ki ghi bàn thắng san bằng tỉ số trong chiến thắng 2-1.

Newcastle United
Vào ngày 29 tháng 6 năm 2018.Ki đã ký bản hợp đồng có thời hạn 2 năm với Newcastle United sau khi hết hạn hợp đồng với Swansea City.Ki có lần ra sân đầu tiên cho Newcastle United vào ngày 26 tháng 8 trong trận gặp Chelsea F.C.Trong 2 mùa giải ở đây Ki đã chơi 23 trận và có 1 kiến tạo

Mallorca
Ở kỳ chuyển nhượng mùa đông năm 2020, Ki Sung-yueng chuyển đến La Liga đầu quân cho Real Mallorca. Tuy nhiên, anh không thể cạnh tranh vị trí và chỉ có 1 lần ra sân ở La Liga. Sau khi mùa giải 2019/20 kết thúc, anh quyết định trở về Hàn Quốc thi đấu.

Quay trở lại FC Seoul
Sau khi trải qua 11 năm ở châu Âu, Ki đồng ý trở lại FC Seoul và ký hợp đồng đến năm 2023 vào ngày 21 tháng 7 năm 2020, Anh có trận thi đấu đầu tiên cho câu lạc bộ vào ngày 30 tháng 8 năm 2020.Đầu mùa giải 2021,Ki được trao băng đội trưởng của câu lạc bộ.Anh ây bắt đầu mùa giải với một phong độ ấn tượng .Vào ngày 12 tháng 4 anh ấy được bình chọn là cầu thủ hay nhất tháng

Sự nghiệp quốc tế (Đội tuyển quốc gia)

Ở cấp độ quốc tế, Ki đã chơi năm 2007 trong đội U-20 World Cup và cho đội tuyển quốc gia Hàn Quốc cũng như đội U-23 Hàn Quốc.

Ngày 7 tháng 6 năm 2008, anh ra mắt trận quốc tế của mình trong trận so tài ở World Cup 2010 với Jordan.

Ngày 1 tháng 6 năm 2010, Ki được chọn là một trong 23 nam cầu thủ đội Hàn Quốc dự World Cup. Ngày 12 tháng 6, Ki chơi trong trận đầu tiên của Hàn Quốc tại World Cup 2010 với đội Hy Lạp. Ki đóng một vai trò trong tất cả ba trận và 2 đường kiến tạo trong hai trận khác nhau với Hy Lạp và Nigeria đã giúp anh và đất nước của mình được vào đến vòng knock-out (vòng 1/8) của cuộc thi.

Ngày 20 tháng 12 năm 2011, Ki (cùng với Ji So-yun của Kobe INAC Nhật Bản) đã được trao giải cầu thủ xuất sắc nhất Hàn Quốc trong năm. Quyết định này được công bố bởi Hiệp hội bóng đá Hàn Quốc (KFA) dựa trên hiệu suất quốc tế và đóng góp cho câu lạc bộ của mình trong Scottish Premier League.

Trong Thế vận hội London 2012, anh ghi bàn quan trọng trong loạt sút penalty thứ năm trong trận tứ kết giữa Hàn Quốc với Vương quốc Anh, giúp cho Hàn Quốc tiến đến vòng bán kết. Hàn Quốc thua 0-3 trước Brazil trong trận bán kết, nhưng đánh bại Nhật Bản 2-0 ở trận tranh giải ba để giành huy chương đồng.

Ki đã được lựa chọn cho đội tuyển Hàn Quốc dự FIFA World Cup 2014 ở Brasil. Anh chơi trong cả ba trận cho tuyển Hàn Quốc trước khi bị loại ở vòng bảng sau khi có một trận hòa và thua hai trận. Sau World Cup, Ki trở thành đội trưởng của đội tuyển bóng đá quốc gia dưới thời tân huấn luyện viên Uli Stielike.

Ki cũng chơi cho Hàn Quốc ở Asian Cup 2015 vào tháng 1, giúp đất nước mình đi tới trận cuối cùng đối đầu với nước chủ nhà Australia. Anh cung cấp đường kiến tạo cho Son Heung-min để buộc trận chung kết hòa 1-1 và phải đá thêm thời gian (hiệp phụ), nhưng người Australia đã ghi bàn lần nữa trong 30 phút để giành chiến thắng 2-1.

Anh tiếp tục được huấn luyện viên Shin Tae-yong triệu tập tham dự World Cup 2018 ở Nga, giải đấu mà anh đã góp mặt trong cả ba trận vòng bảng trước ,  và . Đội tuyển Hàn Quốc sau đó rời giải với vị trí thứ 3 vòng đấu bảng dù đội đã đánh bại Đức 2-0 và loại Die Mannschaft khỏi giải đấu.

Sau khi đội tuyển Hàn Quốc dừng bước ở tứ kết Asian Cup 2019 sau thất bại 0-1 trước , Ki Sung-yueng tuyên bố chia tay đội tuyển quốc gia sau 11 năm gắn bó, tổng cộng anh đã thi đấu 110 trận và ghi được 10 bàn thắng.

Bê bối
Ngày 19 tháng 11 năm 2007, Ki viết "Nếu bạn đang thất vọng, sao bạn không ra đây thi đấu?" trên trang Cyworld của mình để đáp lại sự chỉ trích của những người hâm mộ Hàn Quốc sau trận hoà không bàn thắng của U-23 Hàn Quốc với Uzbekistan. Ki xoá lời phát biểu của mình sau khi bị lên án nặng nề về hành vi bất cẩn này.

Ngày 25 tháng 1 năm 2011, trong trận bán kết AFC Asian Cup năm 2011 giữa Nhật Bản và Hàn Quốc, Ki ghi được bàn thắng mở tỷ số thông qua một quả phạt đền. Ki gây ra cuộc tranh cãi do cách ăn mừng bàn thắng bằng cách làm một khuôn mặt khỉ và gãi má mình ở trước một máy ảnh đặt ở bên trong sân, được cho là nhái việc phân biệt chủng tộc ở người Nhật Bản. Ki bước đầu biện hộ cho cách ăn mừng bàn thắng của mình thông qua một bài Twitter cho là anh thấy khó chịu khi nhìn thấy một Rising Sun Flag trong sân vận động. Ki sau đó cho là cách ăn mừng đó ám chỉ việc sỉ nhục phân biệt chủng tộc mà anh đã bị nhận từ người hâm mộ đội đối thủ tại giải Scottish Premier League, nhưng các giám đốc điều hành của Show Racism the Red Card bày tỏ sự hoài nghi rõ ràng về điều này. Giám đốc giải đấu Asian Cup - Tokuaki Suzuki nói rằng không có hành động được thực hiện trên phạm vi của AFC và FIFA đã không liên lạc với AFC về vấn đề này.

Vào mùa hè năm 2013, điều đó được thông báo rộng rãi rằng trước đó Ki đã xúc phạm huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Hàn Quốc khi đó - Choi Kang-hee trên trang Facebook của mình trước và sau trận đấu với Kuwait vào tháng 2 năm 2012. Ki đã viết "Bây giờ tất cả mọi người nên nhận ra giá trị của các cầu thủ chơi ở nước ngoài. [Ông ấy] nên để cho chúng tôi một mình, nếu không thì, [ông ấy] sẽ bị tổn thất." Ki sau đó đã xin lỗi do anh ấy "tinh nghịch và nhận xét không thích hợp" và bố của anh ấy cũng đến thăm KFA để xin lỗi kịp thời".

Vào ngày 24 tháng 2 năm 2021,Ki bị hai đồng đội cũ ở trường tiểu học buộc tội tấn công tình dục và thể xác

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Kết quả ghi số bàn thắng của Hàn Quốc trước.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Celtic
 Cúp Quốc gia Scotland: 2010–11
 Scottish Premier League: 2011–12

Swansea City
 Football League Cup: 2012–13

Sunderland
 Á quân Football League Cup: 2013–14

Quốc tế

U-23 Hàn Quốc
 Huy chương Đồng Thế vận hội 2012

Hàn Quốc
 Á quân Asian Cup 2015

Cá nhân
 Đội hình tiêu biểu K League: 2008, 2009
 Cầu thủ trẻ châu Á của năm: 2009
 Cầu thủ trẻ hay nhất hay nhất tháng của Ngoại hạng Scotland : 2010–11 October
 Scottish Cup Final Man of the Match: 2011
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của KFA: 2011, 2012
 Đội hình xuất sắc nhất AFC Asian Cup: 2015
Cầu thủ hay nhất mùa của Swansea City: 2014-15
Cầu thủ hay nhất tháng ở K League 1: Tháng 3 năm 2021

Đời tư
Trong tháng 3 năm 2013, Ki xác nhận rằng anh đang hẹn hò với nữ diễn viên Han Hye-jin, và họ tuyên bố đính hôn vào tháng 5 năm 2013. Cặp đôi công bố đăng ký kết hôn vào ngày 25 tháng 6 năm 2013, và đám cưới vào ngày 01 tháng 7 tại Khách sạn Intercontinental Seoul. Cả hai đều sùng đạo Kitô.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá nam Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá FC Seoul
Cầu thủ bóng đá Celtic F.C.
Cầu thủ bóng đá Swansea City A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Sunderland A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Sinh năm 1989
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Tín hữu Kitô giáo Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2008
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012
Huy chương bóng đá Thế vận hội
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2012
Vận động viên Gwangju
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Hàn Quốc
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Tín hữu Tin Lành Hàn Quốc
FIFA Century Club
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Scotland
Cầu thủ bóng đá K League 1
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ bóng đá Newcastle United F.C.


title: Tải nhạc

text:
Tải nhạc (tiếng Anh: music download) là hành động chuyển tập tin nhạc từ máy vi tính, điện thoại kết nối Internet hay trang web xuống máy vi tính, điện thoại của người dùng. Khái niệm này bao hàm cả việc tải nhạc xuống hợp pháp lẫn phi pháp. Năm 2012, Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế thống kê trong 16,5 tỷ đô la Mỹ doanh thu bán nhạc toàn cầu thì doanh thu từ nhạc số chiếm 5,6 tỷ đô la, trong đó 70% là doanh thu từ nhạc tải xuống.

Tải nhạc xuống hợp pháp

Cửa hàng nhạc trực tuyến
Một số cửa hàng nhạc trực tuyến bán nhạc hợp pháp để tải xuống là iTunes Store, Amazon MP3, fairsharemusic, eMusic, YouTube Music, CD Universe, Nokia Music Store, Tune App, TuneTribe và Xbox Music. Các tập tin tải xuống thỉnh thoảng bị gắn thêm DRM để giới hạn việc sao chép nhạc hay phát nhạc trên một số thiết bị âm thanh nhất định. Thường thì tập tin tải xuống là các tệp nhạc nén sử dụng codec nén dữ liệu dạng lossy (như MP3, WMA hay AAC) làm giảm kích thước tập tin và giảm nhu cầu về băng thông. Các cửa hàng nhạc này đáp ứng nhu cầu truy cập dễ dàng và nhanh chóng âm nhạc của khách hàng.

Tải nhạc xuống phi pháp
Tải nhạc xuống phi pháp là hành động tải tác phẩm âm nhạc có bản quyền nhưng không được sự cho phép của bên có lợi ích. Lịch sử tải nhạc xuống phi pháp bắt đầu từ năm 1998 khi phần mềm Napster - một dịch vụ chia sẻ tập tin MP3 ngang hàng - ra đời. Phần mềm do sinh viên Shawn Fanning ở Đại học North West (Boston, Mỹ) viết ra, bắt nguồn từ niềm đam mê tìm nhạc rap của người bạn cùng phòng. Sau khoảng thời gian hoạt động từ tháng 6 năm 1999 đến tháng 7 năm 2011, phần mềm bị tòa án ra lệnh chấm dứt hoạt động. Theo tòa, "người dùng Napster vi phạm ít nhất hai trong số các đặc quyền của người nắm giữ bản quyền...", đó là quyền phân phối khi người dùng tải lên tên tập tin để người khác sao chép và quyền tái tạo khi người dùng tải tập tin chứa nhạc có bản quyền. Vụ kiện tụng kéo dài trong vòng bảy năm, đến 2007 mới kết thúc.

Theo Liên đoàn Công nghiệp Đĩa hát Quốc tế (International Federation of the Phonographic Industry), có 40 tỷ bài hát được tải phi pháp trong năm 2008, chiếm 95% tổng lượng tải nhạc xuống. Một phân tích của Viện Cách tân Chính sách (Institute for Policy Innovation) ở Mỹ kết luận rằng việc tải nhạc xuống bất hợp pháp trên toàn cầu đã gây tổn thấy kinh tế là 12,5 tỉ USD/năm, riêng ở Mỹ làm mất 71.060 việc làm. Tuy vậy, theo công ty cung cấp thông tin NPD Group thì hoạt động chia sẻ tập tin nhạc phi pháp đã giảm mạnh trong năm 2012. So với đỉnh điểm 33 triệu người từ 13 tuổi dùng dịch vụ mạng ngang hàng vào năm 2005 thì đến năm 2012 chỉ còn 21 triệu người. Lượng tải nhạc bất hợp pháp qua các dịch vụ mạng ngang hàng giảm 26% so với năm 2011.

Tại Mỹ
Theo báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường Nielsen, nhạc tải xuống chiếm 55,9% doanh số bán nhạc (gồm cả album hoàn chỉnh và tuyển tập bài hát tương đương album) ở Mỹ trong năm 2012. Luật pháp nước này quy định rằng việc sao chép hay phân phối bản ghi âm nhạc mà không có sự cho phép của người chủ sở hữu là hành động phạm pháp và người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm dân sự hay hình sự. Chế tài dân sự có thể là phạt tiền hàng nghìn đô la, trong khi chế tài hình sự có thể lên đến năm năm tù giam và bị phạt tối đa 250.000 đô la.

Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) giám sát khoảng 85% lượng nhạc ghi âm hợp pháp được sản xuất và bán ra tại nước này. Tổ chức này bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và các quyền của nghệ sĩ và hãng đĩa được ghi nhận trong bản Tu chỉnh lần thứ nhất Hiến pháp Hoa Kỳ. Tháng 9 năm 2003, tổ chức này kiện hơn 260 cá nhân vì họ sử dụng phần mềm trao đổi nhạc qua mạng Internet. Tính đến tháng 12 năm 2003, tổ chức này đã khởi kiện 382 vụ và dàn xếp 220 vụ với số tiền bình quân mỗi vụ dàn xếp là gần 3.000 đô la. Sau năm năm của chiến dịch kiện tụng trên quy mô lớn, tức năm 2008, tổng cộng RIAA đã kiện khoảng 35.000 cá nhân chọn ngẫu nhiên trong số hàng triệu người Mỹ sử dụng các phần mềm chia sẻ tập tin ngang hàng.

Tại Anh Quốc
Theo kết quả của một cuộc khảo sát cho British Music Rights vào năm 2008, 62% số người trả lời rằng họ có tải nhạc xuống bằng phần mềm chia sẻ ngang hàng, 63% biết mình tải nhạc "bất hợp pháp". Trong sáu tháng đầu năm 2012, có 43 triệu album và đĩa đơn đã bị tải xuống phi pháp tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, trong đó ba điểm nóng theo thứ tự giảm dần là Manchester, Nottingham và Southampton.

Tại Hàn Quốc
Năm 2007, chính quyền Hàn Quốc yêu cầu tất cả "các nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến" (bao hàm các dịch vụ mạng ngang hàng) phải gỡ bỏ các tập tin vi phạm bản quyền. Lượng tập tin nhạc có bản quyền Chính phủ tìm được trên mạng đã giảm 92% giữa các năm 2008 và 2009. Theo báo cáo năm 2012 của Liên đoàn Công nghiệp Đĩa hát Quốc tế, thị trường nhạc Hàn Quốc đã cải thiện thứ hạng của mình, từ vị trí 23 lên vị trí 11.

Tại Nhật Bản
Nhật Bản là một đất nước có thị trường âm nhạc được xem là lớn thứ hai thế giới. Thị trường nội dung số lại tương đối nhỏ, dựa chủ yếu vào nhạc chuông và tải xuống trên thiết bị di động. Một nghiên cứu vào năm 2010 cho biết người Nhật Bản tải xuống bất hợp pháp khoảng 4,36 tỷ tập tin nhạc và video trong khi mua 0,44 tỷ tập tin.
Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Nhật Bản (RIAJ) dẫn số liệu thị trường tải nhạc xuống của nước này đã thu hẹp 16% trong năm 2011, năm thứ hai liên tiếp giảm. Để đối phó với tình trạng này, từ ngày 1 tháng 10 năm 2012, người dùng Internet tải xuống tập tin vi phạm bản quyền sẽ đối mặt với mức án tù tối đa là hai năm hoặc khoản tiền phạt tối đa 2 triệu yên (25.700 đô la Mỹ).

Tại Trung Quốc
Năm 2005, tải nhạc xuống là một trong những dịch vụ hút khách nhất trên Internet tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, chiếm khoảng 20% lưu lượng các bộ máy tìm kiếm như Baidu.com. Theo báo cáo năm 2012 của Liên đoàn Công nghiệp Đĩa hát Quốc tế thì 70% doanh thu bán nhạc ở Trung Quốc là từ nhạc số, tuy nhiên vào năm 2008 thì 99% nhạc trực tuyến ở Trung Quốc là nhạc vi phạm bản quyền. Mỹ chỉ trích dịch vụ tìm nhạc MP3 của Baidu là "cái chợ khét tiếng" do khả năng cung cấp "liên kết sâu" (deep linking) dẫn đường người dùng tìm nhạc chứa trên trang web của bên thứ ba. Trong năm 2011 công ty này đã bị Bộ Văn hóa Trung Quốc xử phạt. Tháng 7 cùng năm, Baidu tuyên bố sẽ phân phối nhạc của One-Stop China - liên doanh giữa ba nhãn đĩa quốc tế là Universal Music, Warner Music và Sony Music - và trả tiền.

Năm 2012, tại Hồng Kông cũng ra mắt trang web đầu tiên cho phép tải nhạc xuống hợp pháp. Theo công ty nghiên cứu thị trường TNS thì ngành âm nhạc Hồng Kông bị tổn thất 1 tỷ đô la trong vòng 30 tháng (tính đến tháng 8 năm 2012) do nhạc bị tải xuống phi pháp.

Tại Việt Nam
Hiện tượng vi phạm bản quyền nhạc số rất phổ biến tại Việt Nam; album của nghệ sĩ vừa vừa phát hành hôm trước thì hôm sau đã xuất hiện nhiều trên Internet. Luật sư Giles Cooper từ công ty luật Duane Morris Việt Nam cho biết 99% lượng tải nhạc tại nước này là vi phạm bản quyền. Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam cho hay sản lượng băng đĩa đã giảm hơn 80% trong vòng năm năm (tính đến 2013).

Theo thống kê của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (2012), nước này có khoảng 150 website kinh doanh nhạc trực tuyến. 90% thị phần nằm trong tay năm website nhạc số lớn nhất. Trong đó, trang Zing.vn chiếm ưu thế với 65% thị phần (2013). Khác với các website nước ngoài thu tiền nhờ bán lượt nghe và lượt tải nhạc thì website nhạc của Việt Nam thu lợi dựa vào số lượt xem và tiền quảng cáo.

Một số nghệ sĩ Việt Nam từng viện đến sự can thiệp của pháp luật hoặc dư luận về việc các trang web nhạc vi phạm bản quyền sản phẩm của họ. Tháng 6 năm 2011, ca sĩ Thái Thùy Linh ủy quyền Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam đòi tám trang web bồi thường cho cô vì hành vi tải album Bộ đội lên mạng, thu hút hàng trăm nghìn lượt nghe, vượt rất xa số album bán được của cô. Tháng 8 năm 2012, ca sĩ Lệ Quyên thông qua công ty luật gửi văn bản yêu cầu chín trang web nhạc trực tuyến ở Việt Nam phải trả cho cô 8 tỷ đồng thù lao vì dùng trái phép các bài hát trong hai album Khúc tình xưa 2 và Tình khúc yêu thương của cô. Tháng 7 năm 2013, nhạc sĩ Huy Tuấn soạn thư tỏ rõ sự bức xúc khi album Mười tám+ chưa phát hành của Văn Mai Hương do anh sản xuất đã bị phát tán trên Internet chỉ sau một ngày được họp báo công bố. Anh cho biết ê-kíp "đang làm việc với luật sư để chuẩn bị các tài liệu pháp lý để tiến hành những công việc liên quan đến vấn đề Mười tám+ bị vi phạm bản quyền online".

Đầu tháng 10 năm 2012, hai công ty là Coca-Cola Việt Nam và Samsung Việt Nam xác nhận đã rút quảng cáo khỏi trang web Zing.vn. Coca-Cola nhận được thông báo của Liên minh Sở hữu Trí tuệ Quốc tế (International Intellectual Property Alliance - IIPA) cáo buộc trang web này vi phạm bản quyền. Vào thời gian đó, Zing.vn được AP mô tả là đã dùng tính năng tải xuống miễn phí để trở thành trang web tải nhạc được truy cập nhiều thứ hai Việt Nam. Nhạc sĩ Quốc Trung cho rằng "Zing đang phá hủy ngành nhạc". Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ ủng hộ động thái của Coca-Cola và Samsung.

Thỏa thuận thu phí
Tháng 8 năm 2012, sau khi Thông tư liên tịch số 07 giữa Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có hiệu lực, năm website âm nhạc lớn gồm mp3.zing.vn, nhaccuatui.com, nhac.vui.vn, mp3.socbay_com và nghenhac.info đã ký thỏa thuận với Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam và công ty MV Corp về việc thu phí 1.000 đồng/bài nhạc tải xuống từ trang của họ để trả phí bản quyền cho các hãng băng đĩa và ca sĩ thông qua Công ty Cổ phần Tập đoàn MV (MVCorp). Tuy nhiên, MVCorp đã rút lui vào khoảng tháng 3 năm 2013 và thực tế là doanh thu của Trung tâm Bảo vệ bản quyền tác giả âm nhạc Việt Nam không có dấu hiệu tăng sau một năm thực hiện việc thu phí tải nhạc xuống.

Chú thích

Liên kết ngoài
Tiếng Anh
 Dữ liệu của công ty phân tích nhạc Musicmetric , trong đó thống kê 20 quốc gia tải nhạc ngang hàng bằng phần mềm Bittorrent nhiều nhất thế giới.
 Singing a different tune, The Economist
 RIAA Spent $17.6 Million In Lawsuits... To Get $391,000 In Settlements?, Techdirt

Phân phối nội dung trực tuyến
Chia sẻ tập tin
Sản phẩm âm nhạc


title: Foxes (ca sĩ)

text:
Louisa Rose Allen (sinh ngày 29 tháng 4 năm 1989), còn được gọi là Foxes, là một ca sĩ-nhạc sĩ người Anh xuất thân từ Southampton và bây giờ trụ sở tại Luân Đôn.

Cuộc sống và sự nghiệp
Allen đã thành công với việc hợp tác với Zedd trong bài hát "Clarity", đạt vị trí số 8 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và đạt vị trí số một của US Hot Dance Club Songs. Cô đã phát hành 4 đĩa đơn và một EP "Warrior", cô làm việc với Sam Dixon để thực hiện album đầu tay Glorious. Cô cũng đã làm việc với Fall Out Boy trong bài hát Just One Yesterday. "Youth" (bao gồm cả các bản hòa âm từ Danny Howard, Breakage, Le Youth, Nate Goldsmith and Maze & Masters) cho đến nay đã thu hút được hơn sáu triệu lượt xem trên YouTube.

Trên trang web của mình, Allen giải thích nguồn gốc của nghệ danh của cô. Mẹ Allen đã mô tả một giấc mơ "ám ảnh và xinh đẹp" trong đó một con cáo chạy xuống đường phố của họ, gào thét. Allen, người khi đó cố gắng để tìm thấy một nghệ danh phù hợp, đã dùng "Foxes". Cô dùng nó bởi vì nó thể hiện âm nhạc của cô. Cô đã đặt tựa đề bài hát đầu tiên "Like Foxes Do" và nhiều bài hát tiếp theo của cô là về động vật.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhạc sĩ Anh
Nữ ca sĩ Anh
Nữ ca sĩ pop Anh
Ca sĩ tự sáng tác người Anh
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của RCA Records
Nghệ sĩ của Epic Records
Ca sĩ Anh thế kỷ 21
Nữ người mẫu Anh


title: Khang đế

text:
Khang Đế (chữ Hán: 康帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử chế độ phong kiến ở khu vực Á Đông.

Danh sách
 Tấn Khang Đế
 Võ Chu Khang Đế (truy tôn)
 Đại Thiên Hưng Điệu Khang Đế
 Bột Hải Khang Đế (truy tôn, thụy hiệu thật là Khang Vương)
 Đại Lý Chính Khang Đế
 Việt Nam Nguyễn Khang Đế (truy tôn, gọi tắt theo thụy hiệu dài Nhân Minh Cẩn Hậu Khoan Dụ Ôn Hòa Hiếu Khang Hoàng Đế, đôi lúc cũng gọi là Hiếu Khang Đế, thụy hiệu trước đó là Hiếu Khang Vương)

Xem thêm
 Thành Vương
 Hoài Vương
 Tương Vương
 Khoảnh Vương
 Khang Vương
 Văn Công
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Sigvard Bernadotte

text:
Sigvard Oscar Fredrik Bernadotte, Bá tước xứ Wisborg (Cung điện Drottningholm, 07 tháng 06 năm 1907 - Stockholm, ngày 04 tháng 02 năm 2002) là một nhà thiết kế công nghiệp Thụy Điển.

Ông là con trai thứ hai của vua Gustaf VI Adolf của Thụy Điển và người vợ đầu tiên của ông, Công chúa Margaret xứ Connaught, và ban đầu được gọi là Vương tử Sigvard, Công tước xứ Uppland, nhưng mất danh hiệu hoàng gia của mình vào năm 1934 khi ông kết hôn với một người bình thường. Ông cũng là chú của vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển và một người cậu của Nữ vương Margrethe II của Đan Mạch và Anna-Maria, Vương hậu Hy Lạp.

Từ năm 1994 đến 2002, ông là người cháu sống thọ nhất của Nữ hoàng Victoria của Anh. Đến tuổi 94, ông là hậu duệ nam sống lâu nhất dòng họ cho đến khi bị vượt qua bởi em trai của ông là Bá tước Carl Johan Bernadotte xứ Wisborg vào ngày 29 tháng 06 năm 2011.

Tham khảo

Vương tử Thụy Điển
Bá tước Thụy Điển
Công tước Thụy Điển


title: Định vương

text:
Định Vương (chữ Hán: 定王) là thụy hiệu hoặc tước hiệu của một số vị quân chủ và vương tôn quý tộc hoặc tướng lĩnh quan lại trong lịch sử các triều đại phong kiến ở khu vực Á Đông.

Thụy hiệu
 Văn Lang Hùng Định Vương
 Thương Ân Định Vương
 Xuân Thu Chu Định Vương
 Xuân Thu Chu Trinh Định Vương
 Chiến Quốc Sung Hợp Định vương (sau đầu hàng nước Tần, bị giáng xuống tước Công cho nên có thụy hiệu khác là Hội Công)
 Tam Quốc Tào Ngụy Đông Hải Định Vương (hay Hà Đông Định và Quán Đào Định Vương) Tào Lâm
 Tây Tấn Tiều Định Vương
 Đông Tấn Vũ Lăng Định Vương
 Đường triều Ngụy Định Vương (hoặc Thái Nguyên Định Vương Võ Sĩ Hoạch (trước đó gọi là Ứng Định công hay Thái Nguyên Định công, có các thụy hiệu khác như: Trung Hiếu vương, Cao Đế và Trung Hiếu Thái Hoàng)
 Bột Hải Định Vương (sau được truy tôn là Định Đế)
 Ngũ Đại Thập Quốc Nam Đường Sở Định Vương Lý Cảnh Thiên
 Việt Nam Quảng Nam quốc Định Vương Nguyễn Phúc Thuần (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thông Minh Khoan Hậu Anh Mẫn Huệ Hòa Hiếu Định Vương, đôi lúc gọi là Hiếu Định vương, sau được truy tôn là Hiếu Định Đế)
 Minh triều Tần Định Vương
 Minh triều Túc Định Vương
 Minh triều Thọ Định Vương
 Minh triều Sở Định Vương Chu Hoa Khuê (có thụy hiệu khác là Trinh Vương)
 Minh triều Địch Gia Chiêu Định Vương (sau được truy cải thành Triệu Cung Vương)
 Triều Tiên Thuần Định Vương (gọi tắt theo thụy hiệu dài Thuần Định An Trang Cảnh Thuần Đôn Hiếu Đại Vương, có tôn hiệu là Cung Ý Vương)

Tước hiệu
 Định Vương là tước hiệu của Lưu Hoằng Ích nhà Nam Hán thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc
 Định Vương từng là tước hiệu của Lưu Sùng Hưng nhà Nam Hán thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc, sau cải phong làm Mai Vương.
 Định vương Triệu Hoàn: Tước vị của Tống Khâm Tông trước khi đăng cơ.
 Việt Nam Trần triều Chiêu Định Vương (tước hiệu của Trần Thuận Tông trước khi lên ngôi)
 Việt Nam Trần triều Giản Định Vương (sau này kiến lập nhà Hậu Trần nên đổi thành Giản Định Đế)
 Minh triều Lam Sơn động chủ Bình Định Vương (tự xưng, sau này khôi phục ngôi vua của người Việt có tôn hiệu Anh Vũ Đại Vương, trở thành Hiếu Cao Đế nhà Lê sơ)
 Việt Nam Hậu Lê triều Tây Định Vương
 Việt Nam Nguyễn Tây Sơn triều Đông Định Vương

Xem thêm
 Sở Định Vương
 Định Đế
 Định Tử
 Trang Định Vương
 Cung Định vương
 Trung Định Vương
 Hiếu Định vương
 Hiếu Định hoàng hậu
 Định công
 Định Hầu
 Định Bá
 Văn công
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Charlotte của Luxembourg

text:
Charlotte, Nữ Đại công tước xứ Luxembourg (Charlotte Adelgonde Elise/Elisabeth Marie Wilhelmine, ngày 23 tháng 1 năm 1896 - 9 tháng 7 năm 1985), trị vì 1919-1964.

Thiếu thời
Sinh ra tạo lâu đài Berg, Charlotte là con gái thứ hai của Wëllem IV của Luxembourg và vợ ông, Maria Ana của Bồ Đào Nha.

Khi chị gái của cô, Marie-Adélaïde, Nữ Đại công tước Luxembourg, người đã kế vị cha mình, bị buộc phải thoái vị vào ngày 14 tháng 01 năm 1919, Charlotte trở thành Đại công tước Luxembourg và phải đối phó với những khuynh hướng cách mạng trong cả nước. Không giống như chị gái của mình, cô quyết định không can thiệp vào chính trị của Luxembourg.

Tham khảo

Nữ Đại công tước Luxembourg
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Đại Công nữ Luxembourg
Người Luxembourg lưu vong


title: Động Batu

text:
Động Batu là một địa điểm du lịch nổi tiếng của Malaysia, cách thủ đô Kuala Lumpur khoảng 13 km về phía bắc. Nơi đây thu hút hàng triệu lượt du khách đến tham quan hàng năm, để lên thăm động chính, nơi có đền thờ Ấn Độ giáo ở độ cao 100 m, du khách phải vượt qua 272 bậc thang.

Lịch sử hình thành
Động Batu là một động đá vôi được thương nhân người Ấn tên là Thambusami tìm ra vào thế kỷ XIX, trong một thời gian dài động đã bị lãng quên sâu trong những cánh rừng già. Mãi đến thế kỷ XX, trong khi tìm kiếm nơi để làm đền thờ các vị thần, những công nhân Ấn Độ ở Malaysia mới phát hiện ra Batu, sự phát hiện này được người dân xem như là tín hiệu các vị thần đã chọn nơi này làm nơi ngự trị.Ngay sau đó người Ấn đã xây dựng Batu thành trung tâm tôn giáo của đạo Hindu.

Cấu trúc
Bên ngoài cửa động là thần Subramaniam (Chúa tể Murugan), đây là vị thần quyền lực nhất của Đạo Hindu, tượng cao 42.7m, được sơn nhũ vàng, đứng uy nghiêm ngay trước giữa trung tâm cửa động. Nếu so với nhiều hang động khác Batu kém hẳn về cảnh quan thiên nhiên và quy mô, nhưng điều đặc biệt thu hút du khách là khi đến đây, họ sẽ được chiêm ngưỡng một kho tàng kiến trúc đồ sộ do những bàn tay của các nghệ nhân điêu khắc người Ấn, các bức tượng với nhiều kích thước khác nhau tượng đặt khắp hang động, miêu tả các huyền thoại, các sự tích trong Ấn Độ giáo.
Hệ thống động Batu gồm 3 hang động lớn, nhiều hang nhỏ nằm rải rác trên các rẻo núi đá vôi, lòng hang rộng rãi thoáng đãi có thể chứa hàng ngàn du khách, tại đây có các gian riêng biệt, trang trí đơn giản nhưng vẫn trang trọng, để tiếp các khách hành hương và thực hiện cuộc hành lễ theo yêu cầu của họ.
Hàng năm vào tháng 2 hàng ngàn người Ấn hành hương về đây làm lễ và cầu xin những điều may mắn đến với họ. Một năm sau khi quay lại họ đem theo những bình sữa tươi dâng lên như một cách trả lễ tạ ơn cho thần. Đôi khi họ còn mang theo những sản vật địa phương như hoa quả, các loại hoặc các bó mía dài nguyên lá. Họ đi chậm và vừa đi vừa cầu nguyện một cách thành kính.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Batu Caves Famous Murugan Temple outside India, Hindu Devotional Blog.
 Murugan.org - Batu Caves
 How to get to Batu Caves - KLSentral.info
 Batu Caves Thaipusam Official Page
 Thaipusam at Batu Caves, Malaysia
 Cave fauna
 Rock Climbing in Batu Caves
 The Batu Caves in Malaysia
 Batu Caves
 Batu Caves Tour

Hang động Malaysia


title: Maria Ana de Bragança, Đại công tước phu nhân Luxembourg

text:
Maria Ana của Bồ Đào Nha (Bồ Đào Nha: Maria Ana, ngày 13 tháng 07 năm 1861 - ngày 31 tháng 07 1942) là một công chúa của Bồ Đào Nha và Nữ Đại công tước Luxembourg. Cô là thành viên của Nhà Bragança.

Chú thích

Tham khảo

Vương nữ Bồ Đào Nha
Vương nữ
Đại công tước phu nhân Luxembourg


title: Cam tẩu mã

text:
Viêm miệng hoại tử (hay Cam tẩu mã; chữ Hán: 坏疽性口炎; tiếng Anh: noma hay cancrum oris) là chứng bệnh nhiễm trùng hoại tử thường tiến triển nhanh trong khoang miệng và vùng mặt.

Điều trị
Chứng bệnh này đã được biết đến từ thời xa xưa bởi các thầy thuốc như Hippocrates và Galen, viêm miệng hoại tử đã từng được báo cáo trên khắp thế giới, bao gồm Châu Âu và Hoa Kỳ. Với những cải tiến về vệ sinh và dinh dưỡng, căn bệnh đã biến mất khỏi các nước công nghiệp từ thế kỷ 20, ngoại trừ trong Thế chiến II căn bệnh này trở thành bệnh nhiễm trùng được cho là đặc hữu bắt nguồn từ các trại tập trung như Auschwitz và Belsen của phát xít Đức. Bệnh và phương pháp điều trị được nghiên cứu bởi Berthold Epstein, một bác sĩ người Séc và tù nhân của trại tập trung, người đã khuyến nghị nghiên cứu theo hướng của Josef Mengele.

Cách thức ngăn chặn sự phát triển bệnh bằng việc sử dụng kháng sinh và cải thiện dinh dưỡng; tuy nhiên, di chứng để lại là vĩnh viễn và có thể yêu cầu phẫu thuật miệng - hàm mặt hoặc phẫu thuật thẩm mỹ tái tạo để khôi phục phần nào. Phẫu thuật tái tạo hình miện cho bệnh nhân thường rất khó khăn và thường chỉ nên tiến hành cho đến khi phục hồi hoàn toàn (thường là khoảng một năm sau can thiệp ban đầu).

Dấu hiệu và triệu chứng

Các niêm mạc của miệng có tình trạng loét và thoái hóa mô nhanh chóng, dẫn đến đau đớn, có thể làm thoái hóa các mô của xương ở mặt.

Nguyên nhân
Noma ảnh hưởng đến trẻ em cực kỳ nghèo và suy dinh dưỡng ở các nước cận sa mạc Sahara và các khu vực nhiệt đới khác; trong khi một số vi khuẩn thường được tìm thấy ở trẻ em mắc bệnh, những vi khuẩn tương tự đã lan rộng. Nguyên nhân cơ bản của căn bệnh này chủ yếu là nghèo đói và suy dinh dưỡng.

Fusobacterium necrophorum và Prevotella intermedia là những mầm bệnh vi khuẩn quan trọng trong quá trình phát triển bệnh này, tương tác với một hoặc nhiều sinh vật vi khuẩn khác (như Borrelia vincentii, Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema denticola, Staphylococcus aureus và một số loài Streptococcus). Việc xử lý các vi khuẩn này có thể giúp ngăn chặn tình trạng nhiễm trùng, nhưng không khôi phục các mô đã bị mất hoặc bị biến dạng.

Tình trạng này thường được ghi chép là di chứng của viêm loét hoại tử cấp tính. Các nguyên nhân gây bệnh thường là:
thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng (đặc biệt là Vitamin A và Vitamin-B) hoặc thiếu nước
vệ sinh kém, đặc biệt là miệng
nước uống không đảm bảo vệ sinh
tiếp xúc gần với gia súc chăn nuôi
mắc các chứng bệnh gần đây
mắc chứng bệnh gây suy giảm hệ miễn dịch như AIDS
bệnh sởi
hút thuốc

Văn hoá và xã hội
Trẻ em và những người khác bị nhiễm bệnh tại Châu Phi được một số tổ chức từ thiện quốc tế giúp đỡ, như Facing Africa, một tổ chức từ thiện đã đăng ký tại Vương quốc Anh giúp đỡ người Nigeria mắc bệnh và tổ chức từ thiện của Thụy Sĩ là Winds of Hope.

Có một bệnh viện chuyên biệt ở Nigeria, Noma Children Hospital Sokoto, có bác sĩ nội trú và thăm các đội y tế. Ở các quốc gia khác, chẳng hạn như Ethiopia, các tổ chức từ thiện quốc tế phối hợp với hệ thống chăm sóc sức khỏe để cung cấp phẫu thuật tái tạo phức tạp có thể phục hồi các chức năng trên khuôn mặt như ăn, nói và mỉm cười. Các nhóm chuyên gia tình nguyện đến từ nước ngoài thường cần thiết để hỗ trợ năng lực địa phương để giải quyết các trường hợp nghiêm trọng nhất, điều này có thể cực kỳ khó khăn ngay cả đối với các bác sĩ phẫu thuật.Các nhóm chuyên gia tình nguyện đến từ nước ngoài có vai trò quan trọng để hỗ trợ chuyên môn cho địa phương để giải quyết các trường hợp phức tạp nhất, điều này có thể cực kỳ khó khăn ngay cả đối với các bác sĩ kinh nghiệm lâu năm về.

Vào ngày 10 tháng 6 năm 2010, công việc của các bác sĩ phẫu thuật tình nguyện như vậy đã chiếu trên kênh truyền hình Anh BBC Two được dẫn dắt bởi Ben Fogle trong một bộ phim tài liệu tên là Make Me a New Face: Hope for Africa's Hidden Children. Gần đây, một trường hợp đã được báo cáo từ Nepal, nơi cô gái 19 tuổi được điều trị phẫu thuật miễn phí tại Đại học Y khoa Chitwan, Bharatpur; nhóm các bác sĩ phẫu thuật được dẫn dắt bởi bác sĩ Sushil Subedi, bác sĩ trưởng khoa phẫu thuật miệng - hàm mặt.

Chú thích

Bệnh vi khuẩn
Y tế châu Phi


title: Uy vương

text:
Uy Vương (chữ Hán 咸王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Cơ Tử Triều Tiên Triết Uy Vương
 Đông Chu Tề Uy Vương
 Đông Chu Uy Vương (gọi tắt theo thụy hiệu dài là Uy Liệt Vương)
 Đông Chu Sở Uy Vương
 Đông Hán Cam Lăng Uy Vương
 Tào Ngụy Nhiệm Thành Uy Vương
 Tây Tấn Nhữ Nam Uy Vương Tư Mã Hựu
 Đông Tấn Vũ Lăng Uy Vương (hoặc Tân Ninh Uy Vương) Tư Mã Hi
 Ngũ Hồ thập lục quốc Tiền Lương Uy Vương
 Hậu Yên Lạc Lãng Uy Vương
 Nam Tề Trường Sa Uy Vương
 Lương triều Lư Lăng Uy Vương Tiêu Tục
 Bắc Ngụy Bình Dương Uy Vương Trưởng Tôn Hàn (trước đó từng làm Lam Điền Uy Công và Lam Điền Uy Hầu)
 Bắc Ngụy Dương Bình Uy Vương Đỗ Siêu (trước kia từng làm Dương Bình Uy Công)
 Thổ Cốc Hồn Uy Vương A Sài
 Ngũ Đại Thập Quốc Sở Hiếu Uy Vương Mã Trinh (truy tôn, có thụy hiệu khác là Trang Mục vương)
 Nam Đường Hoằng Nông Uy Vương (thụy hiệu của Nam Ngô Liệt Tông Dương Ác sau khi nhường ngôi cho Nam Đường Liệt Tổ, có các thụy hiệu khác là Cảnh Vương, sau được truy tôn là Cảnh Đế)
 Cao Ly Khang Uy Vương Vương Trị (gọi tắt theo thụy hiệu dài Khang Uy Chương Hiến Quang Hiếu Hiến Minh Tương Định Văn Ý Đại Vương, có khi lại gọi là Văn Ý vương)
 Uy Vương là phong hiệu của Lý Khản đời Đường
 Uy Vương cũng là tước hiệu của Mạc Kính Dụng ở Việt Nam thời nhà Mạc
 Uy Vương cũng là tước hiệu của Trịnh Dụ Tổ ở Việt Nam thời Hậu Lê
 Lưu Cầu Thượng Tuyên Uy Vương

Xem thêm
 Tuyên Vương
 Điệu Vương
 Uy Đức vương
 U Vương
 Uy Công
 Uy Đế
 Văn Công
 Vũ Công
 Vũ Uy vương
 Uy hầu
 Uy bá
 Uy tử
 Uy nam

Thụy hiệu


title: Luật hình sự quốc tế

text:
Luật hình sự về quốc tế quy định các hành vi phạm pháp chống lại luật pháp Quốc tế đe dọa đến hòa bình và an ninh quốc tế. Các tội vi phạm luật pháp quốc tế là tội diệt chủng, tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người. Những tội ác này thường có ảnh hưởng đến các quốc gia chung quanh, và cộng đồng quốc tế nói chung, có trách nhiệm, đưa những kẻ vi phạm này ra tòa án Hình sự Quốc tế để xét xử.

Đối với các tội ác trên thường thì luật pháp hình sự quốc gia và nền tư pháp quốc gia không thể xử một cách khách quan hoặc bỏ qua, bởi vì những vi phạm luật hình sự quốc tế thường do các thành viên của chính quyền gây ra hoặc hỗ trợ. Những tội ác này mà không bị xét xử ngày nay được xem là vi phạm đến nhân quyền của nạn nhân. Việc phát triển luật hình sự quốc tế xảy ra song song với sự phát triển của nhân quyền. Trong khi nhân quyền ban cho các cá thể một số quyền lợi căn bản, luật hình sự quốc tế quy định bổn phận của mỗi người.

Chú thích

Liên kết ngoài
The International Criminal Court
The Hague Justice Portal publishes developments in The Hague courts, tribunals and organisations including the International Court of Justice, the Permanent Court of Arbitration, the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia, and the International Criminal Court.
The Documentation Centre Netherlands Institute for Human Rights (SIM)  provides access to several databases on human rights and international criminal law.


title: Giản vương

text:
Giản Vương (chữ Hán: 簡王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ thiên tử và chư hầu, hoặc các phiên vương, quận vương và thân vương trong lịch sử các triều đại phong kiến Trung Quốc.

Danh sách
 Xuân Thu Chu Giản Vương
 Đông Chu Sở Giản Vương
 Đông Hán Trung Sơn Giản Vương
 Đông Hán Tế Nam Giản Vương
 Tây Lương Giản Vương
 Lưu Tống Kiến Bình Tuyên Giản Vương Lưu Hồng
 Nam Tề Thủy Hưng Giản Vương (hoặc Quảng Hưng Giản Vương) Tiêu Giám
 Nam Lương Quế Dương Giản Vương (truy tặng)
 Nam Lương Nam Khang Giản Vương
 Hậu Lương Nghĩa An Giản Vương (đời nhà Tùy gọi là Đào Khâu Giản Hầu)
 Bắc Ngụy Vũ Xương Giản Vương
 Bắc Ngụy Lạc An Giản Vương
 Bắc Ngụy Quảng Dương Giản Vương
 Bột Hải Giản Vương (sau được truy tôn là Giản Đế)
 Đường triều Giản Vương Lý Cấu
 Bắc Tống Cảnh Hiếu Giản Vương (hay Bộc Hiếu Giản Vương) Triệu Tông Hán
 Minh triều Tần Giản Vương
 Minh triều Lâm Đồng Huệ Giản Vương (còn có thụy hiệu khác là Tần An Vương)
 Minh triều Tấn Giản Vương
 Minh triều Chu Giản Vương
 Minh triều Ba Lăng Điệu Giản Vương
 Minh triều Đại Giản Vương
 Minh triều Túc Giản Vương
 Minh triều Liêu Giản Vương
 Minh triều Mân Giản Vương
 Minh triều Hàn Giản Vương
 Minh triều Thẩm Giản Vương
 Minh triều Y Giản Vương
 Minh triều Triệu Giản Vương
 Minh triều Trịnh Giản Vương
 Minh triều Tương Giản Vương
 Minh triều Cát An Túc Giản Vương
 Minh triều Sùng Giản Vương
 Minh triều Cát Giản Vương
 Minh triều Huy Giản Vương
 Minh triều Lộ Giản Vương
 Minh triều Từ Giản Vương
 Minh triều Kinh Giản Vương
 Minh triều Âu Ninh Ai Giản Vương (trước đó có thụy hiệu là Từ Ai Vương)

Xem thêm
 Giản đế
 Giản Văn Đế
 Giản hoàng hậu
 Giản công
 Giản hầu
 Giản bá
 Giản tử
 Ý Giản Vương
 Trang Giản Vương
 Cung Giản Vương
 Vinh Giản Vương
 Hoài Giản Vương
 Khang Giản Vương
 Đoan Giản Vương
 An Giản Vương
 Tĩnh Giản Vương
 Ôn Giản Vương
 Thuận Giản Vương
 Chiêu Giản Vương
 Hi Giản Vương
 Văn Giản vương
 Chu Giản Vương

Thụy hiệu


title: Cung vương

text:
Cung vương (chữ Hán 恭王, 龔王, 共王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ và chư hầu hoặc phiên vương hay thân vương và quận vương trong lịch sử chế độ phong kiến ở khu vực Á Đông.

Việt Nam
 Trần Cung Vương (sau được truy tôn là Trần Cung Hoàng)
 Lê Cung Hoàng bị Mạc Đăng Dung giáng thành Lê Cung Vương
 Dực Cung Vương là thụy hiệu của Lê Quyên thời Hậu Lê
 Cung Vương là tước hiệu của Lê Khắc Xương thời Hậu Lê

Trung Quốc

Tiên Tần
 Thương Cung vương
 Chu Cung vương
 Sở Cung vương

Tây Hán
 Trường Sa Cung vương
 Lương Cung vương (hoặc Triệu Cung vương)
 Triệu Cung vương
 Đại Cung vương
 Lục An Cung Vương
 Giao Đông Cung vương
 Hà Gian Cung vương
 Lương Cung vương
 Lỗ Cung vương (hoặc Hoài Dương Cung vương)
 Thành Dương Cung vương (hoặc Hoài Nam Cung vương)
 Định Đào Cung vương (sau được truy tôn là Hiếu Cung Hoàng)
 Trường Sa Cung vương
 Chân Định Cung vương
 Quảng Lăng Cung vương

Đông Hán
 Bắc Hải Cung Vương
 Đông Hải Cung Vương
 Thành Dương Cung Vương Lưu Chỉ (thời Hán Canh Thủy Đế đầu tiên gọi là Thung Lăng Cung Hầu, sau được tiến phong làm Định Đào Cung Vương)
 Bái Cung Vương
 Phụ Lăng Cung Vương (trước từng làm Bột Tưu Cung đình hầu)
 Lang Nha Cung Vương
 Lương Cung Vương
 Thanh Hà Cung Vương

Tào Ngụy
 Phong Cung vương (trước kia từng làm Trung Đô Cung Công và Trường Tử Cung Công)
 Trung Sơn Cung vương (hoặc Tán Cung vương và Bộc Dương Cung vương, thời Đông Hán lần lượt gọi là: Bình Hương Cung hầu, Đông Hương Cung hầu và Tán Cung hầu, thời Tào Ngụy ban đầu tiến phong làm Tán Cung công)
 Trần Lưu Cung vương (thời Đông Hán từng làm Mi Cung hầu, thời Tào Ngụy ban đầu được tiến phong làm Tương Ấp Cung công)

Lưỡng Tấn
 Lang Nha Cung vương
 Cao Mật Cung vương
 Nhữ Nam Cung vương

Thập lục quốc
 Hậu Tần Lũng Tây Cung vương (sau bị giáng xuống làm Lũng Tây Cung công)

Bắc Ngụy
 Tân Bình Cung vương (trước đó từng làm Lê Dương Cung Nam và Lũng Tây Cung Công)
 Trường Quảng Cung vương (truy tặng, thực tế chỉ là Trường Quảng Cung công, trước đó từng làm Tỉnh Kính Cung hầu và Quan Trung Cung hầu)
 Tây Bình Cung vương
 Dương Bình Cung vương
 Chương Vũ Cung vương
 An Định Cung vương

Lưu Tống
 Lư Lăng Cung vương
 Hành Dương Cung vương

Nam Tề
 Hải Lăng Cung vương (bị phế truất, trước đó chính là Nam Tề Cung đế, trước đó nữa từng làm Lâm Nhữ Cung công và Tân An Cung vương)
 An Thành Cung vương

Nhà Lương
 Vĩnh Dương Cung vương

Bắc Tề
 Trần Lưu Cung Vương Cao Huệ Bảo (có thụy hiệu khác là Văn Cung vương)

Nhà Vũ Chu
 Triệu Túc Cung Vương (hoặc Bắc Bình Túc Cung Vương) Võ Cư Thường (truy tôn, có thụy hiệu khác là Chương Kính Đế)

Nhà Tùy
 Tuân Cung vương (hoặc Hà Gian Cung vương, trước từng làm Vĩnh Khang Cung công)
 Việt Cung vương (sau lên ngôi trở thành Tùy Cung Đế nhưng sử sách thường gọi theo niên hiệu là Hoàng Thái Chủ, sau bị phế truất giáng xuống làm Lộ Cung Công)
Trần Cung Vương (hoặc Đại Cung Vương, sau đăng cơ trở thành Tùy Cung Đế, sau khi thiện nhượng bị Đường Cao Tổ giáng xuống làm Huề Cung công)

Nhà Đường
 Lũng Tây Cung vương
 Tương Ấp Cung vương (thời nhà Tùy chỉ là An Cát Cung công)
 Bộc Cung vương (hoặc Nghi Đô Cung vương,  Vệ Cung vương, Việt Cung vương và Ngụy Cung vương, có giai đoạn bị phế làm Đông Lai Cung quận vương hoặc Thuận Dương Cung quận vương)

Lưỡng Tống
 Bác Bình An Cung vương
 Hòa Vũ Cung vương
 Cung Vương là tước hiệu của Triệu Trọng Viên cuối thời Bắc Tống.

Minh
 Tấn Cung vương
 Tần Cung vương
 Túc Cung vương (hoặc Phần Châu Cung vương) Chu Cống 錝
 Sở Cung vương
 Tề Cung vương
 Lỗ Cung vương (hoặc Bảo Khánh Cung vương)
 Thục Cung vương
 Đại Cung vương (hoặc Thái Hưng Cung vương)
 Liêu Cung vương
 Khánh Cung vương (hoặc Lạc Giao Cung vương) Chu Trí 錖
 Mân Cung vương
 Hàn Cung vương
 Chu Cung vương
 Thẩm Cung vương (hoặc Tây Dương Cung vương)
 Đường Cung vương (còn gọi là Văn Thành Cung Tĩnh Vương)
 Triệu Cung vương
 Trịnh Cung vương
 Kinh Cung vương
 Hoài Cung vương
 Đức Cung vương
 Sùng Cung vương
 Huy Cung vương
 Ích Cung vương
 Hành Cung vương
 Vinh Cung vương
 Vệ Cung vương
 Cảnh Cung vương

Thanh
 Hòa Cung thân vương
 Duệ Cung thân vương
 Lễ Cung thân vương
 Định Cung thân vương
 Thuận Thừa Cung quận vương
 Du Cung quận vương

Triều Tiên

Tân La
 Nghĩa Cung vương (có thụy hiệu khác là Ý Cung vương)
 Huệ Cung vương
 Hiếu Cung vương

Cao Ly
 Cao Ly Kính Cung vương (gọi tắt theo thụy hiệu dài Kính Cung Tĩnh Hiếu Đại Vương)
 Cao Ly Nghĩa Cung vương (gọi tắt theo thụy hiệu dài Nhân Đức Minh Hiếu Tuyên Hiển Cao Bình Cảnh Hiến Nghĩa Cung Đại Vương, do đó đôi khi cũng gọi là Nhân Đức Vương)

Triều Tiên
 Triều Tiên Khác Cung Vương (nhà Thanh ban tặng, thụy hiệu ở trong nước là Đức Văn Vương, gọi tắt theo thụy hiệu dài là Đức Văn Dực Vũ Thuần Nhân Tuyên Hiếu Đại Vương)

Xem thêm

Cung đế
Cung hoàng
Cung hoàng hậu
Cung hầu
Cung bá
Cung thúc
Cung tử
Cung nam
Định Đào Cung Vương
Lang Nha Cung Vương
Sở Cung Vương
Chu Cung Vương
Đại Cung Vương
Lỗ Cung vương
Cung công
Triệu Cung Vương
Lương Cung Vương
Trang Cung vương
Ý Cung vương
Văn Cung vương
Đoan Cung vương
Lũng Tây Cung Vương
Vệ Cung Vương
Việt Cung Vương
Hà Gian Cung Vương
Trần Cung Vương

Thụy hiệu


title: Achnatherum

text:
Achnatherum là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Achnatherum gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Aciachne

text:
Aciachne là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Aciachne gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Acostia

text:
Acostia là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Acostia gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Acrachne

text:
Acrachne là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Acrachne gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Acritochaete

text:
Acritochaete là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Acritochaete gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Acroceras

text:
Acroceras là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Acroceras gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Aegilops

text:
Aegilops là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).

Loài
Chi Aegilops gồm các loài:

Chú thích

Liên kết ngoài