title: Kim loại nặng

text:
Kim loại nặng (tiếng Anh: heavy metal) thường được định nghĩa là kim loại có khối lượng riêng, khối lượng nguyên tử hoặc số hiệu nguyên tử lớn. Tiêu chí phân loại cụ thể, cũng như việc liệu có thể xếp á kim vào nhóm kim loại nặng hay không, khác nhau tùy thuộc vào tác giả và phạm vi áp dụng. Ví dụ, trong luyện kim, một kim loại nặng có thể được xác định dựa vào khối lượng riêng, trong khi tiêu chí phân loại trong vật lý có thể là số hiệu nguyên tử, còn ở hóa học, người ta thường chú ý đến tính chất hóa học của kim loại đó. Một số cách định nghĩa khác cũng đã được công bố, nhưng hiện chưa có cách nào trong số đó được chấp nhận rộng rãi. Các cách định nghĩa trong bài viết dưới đây bao hàm tối đa 96 trong 118 nguyên tố hóa học đã biết; chỉ có thủy ngân, chì và bismuth thỏa mãn tất cả các tiêu chí trong đó. Mặc dù chưa có sự thống nhất về mặt khái niệm, nhưng thuật ngữ "kim loại nặng" vẫn được dùng phổ biến trong khoa học. Khối lượng riêng từ 5 g/cm3 trở lên đôi lúc được xem là một tiêu chí thường dùng, và đây cũng là tiêu chí sẽ được áp dụng trong phần dưới của bài viết này.

Những kim loại mà người ta đã biết sớm nhất—kim loại thường gặp như sắt, đồng, thiếc và kim loại quý như bạc, vàng và platin—đều là kim loại nặng. Từ năm 1809 trở đi, các kim loại nhẹ như magnesi, nhôm và titani lần lượt được phát hiện, cùng với một số kim loại nặng ít gặp hơn như gali, thali và hafni.

Một số kim loại nặng đóng vai trò là chất dinh dưỡng thiết yếu (điển hình như sắt, cobalt và kẽm), hoặc tương đối vô hại (như rutheni, bạc và indi), nhưng có thể gây độc ở lượng lớn hơn hoặc ở một số dạng nhất định. Các kim loại nặng khác như cadmi, thủy ngân và chì có độc tính cao. Một số nguồn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc kim loại nặng bao gồm chất thải từ mỏ khai thác, đuôi quặng, chất thải công nghiệp, dòng chảy mặt, phơi nhiễm nghề nghiệp, sơn và gỗ chế biến.

Cần chú ý kỹ khi khảo sát tính chất vật lý và hóa học của kim loại nặng, do tính chất của các kim loại liên quan không phải lúc nào cũng được xác định một cách thống nhất. Ngoài việc có khối lượng riêng tương đối lớn, kim loại nặng thường có khả năng phản ứng thấp hơn kim loại nhẹ và có số lượng hợp chất sulfide và hydroxide tan ít hơn nhiều. Mặc dù có thể dễ dàng phân biệt một kim loại nặng như wolfram với một kim loại nhẹ như natri, nhưng một vài kim loại nặng như kẽm, thủy ngân và chì có một số tính chất đặc trưng của kim loại nhẹ, trong khi một vài kim loại nhẹ như beryli, scandi và titani có một số tính chất đặc trưng của kim loại nặng.

Kim loại nặng tương đối hiếm trên vỏ Trái Đất nhưng vẫn xuất hiện trong nhiều khía cạnh của đời sống. Một số ứng dụng của chúng bao gồm trong gậy đánh golf, ô tô, chất sát trùng, lò nướng tự làm sạch, chất dẻo, tấm quang năng, điện thoại di động và máy gia tốc hạt.

Định nghĩa

Hiện nay vẫn chưa có định nghĩa nào về kim loại nặng được chấp thuận rộng rãi. Thuật ngữ này có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau, tùy theo phạm vi áp dụng. Ví dụ, trong luyện kim, một kim loại nặng có thể được xác định dựa vào khối lượng riêng, trong khi tiêu chí phân loại trong vật lý có thể là số hiệu nguyên tử, còn ở hóa học và sinh học, người ta thường chú ý đến tính chất hóa học của kim loại đó.

Tiêu chí về khối lượng riêng là từ trên 3,5 g/cm3 đến trên 7 g/cm3, tùy trường hợp. Tiêu chí về khối lượng nguyên tử có thể là lớn hơn natri (khối lượng nguyên tử 22,98); lớn hơn 40 (ngoại trừ kim loại khối s và khối f, chỉ tính từ scandi); hoặc lớn hơn 200, tức là từ thủy ngân trở đi. Tiêu chí về số hiệu nguyên tử của kim loại nặng thường là trên 20 (calci), và thỉnh thoảng có giới hạn trên là 92 (urani). Cách định nghĩa theo số hiệu nguyên tử gặp phải một vấn đề là liệt kê cả các kim loại có khối lượng riêng thấp. Chẳng hạn, rubidi trong nhóm (cột) 1 của bảng tuần hoàn có số hiệu nguyên tử là 37 nhưng chỉ có khối lượng riêng là 1,532 g/cm3, thấp hơn mức giới hạn dưới mà nhiều tác giả khác đặt ra. Vấn đề tương tự cũng có thể xảy ra đối với cách định nghĩa theo khối lượng nguyên tử.

Một tiêu chí khác được đề xuất là dựa vào đặc tính hóa học hoặc vị trí của kim loại trong bảng tuần hoàn. Dược điển Mỹ đưa ra một tiêu chí để phân biệt kim loại nặng nhờ thí nghiệm tạo kết tủa muối sulfide có màu từ tạp chất kim loại. Năm 1997, Stephen Hawkes, một giáo sư hóa học viết dựa trên 50 năm kinh nghiệm về thuật ngữ, nói rằng thuật ngữ này áp dụng được cho "kim loại có hợp chất sulfide và hydroxide không tan, có muối tan trong nước tạo thành dung dịch màu và phức chất thường có màu". Trên cơ sở các kim loại mà ông nhận thấy thường gọi là kim loại nặng, ông cho rằng có thể định nghĩa kim loại nặng (nói chung) là tất cả các kim loại trong bảng tuần hoàn ở cột 3 đến 16 và hàng 4 trở xuống, hay nói cách khác, chính là các kim loại chuyển tiếp và hậu chuyển tiếp. Toàn bộ nguyên tố họ Lanthan thỏa mãn đúng theo mô tả gồm ba phần của Hawkes; đặc tính này đối với các nguyên tố họ Actini vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Ở lĩnh vực hóa sinh, trên cơ sở các ion của chúng hoạt động theo đặc trưng acid Lewis (chất nhận một cặp electron) trong dung dịch nước, kim loại nặng đôi khi được định nghĩa là kim loại loại B hoặc kim loại trung gian. Trong hệ thống phân loại này, ion kim loại loại A ưa chất cho oxy; ion loại B ưa chất cho nitơ hoặc lưu huỳnh; ion kim loại trung gian thể hiện đặc trưng loại A hoặc loại B tùy trường hợp. Kim loại loại A, vốn thường có độ âm điện thấp cùng khả năng tạo liên kết có độ ion cao, bao gồm các kim loại kiềm và kiềm thổ, nhôm, kim loại nhóm 3, cùng kim loại họ Lanthan và Actini. Kim loại loại B thường có độ âm điện cao hơn và khả năng tạo liên kết với đặc trưng cộng hóa trị đáng kể, chủ yếu gồm các kim loại chuyển tiếp và hậu chuyển tiếp nặng hơn. Nhóm kim loại trung gian phần lớn bao gồm các kim loại chuyển tiếp và hậu chuyển tiếp nhẹ hơn (cùng với arsenic và antimon). Sự khác biệt giữa kim loại nhóm A với hai nhóm còn lại rất rõ ràng. Một đề xuất được trích dẫn nhiều trong các bài báo khoa học đề nghị áp dụng hệ thống phân loại như trên thay vì tên gọi trừu tượng hơn kim loại nặng, nhưng hiện nay vẫn chưa nhận được sự đồng thuận.

Danh sách kim loại nặng theo khối lượng riêng
Khối lượng riêng từ 5 g/cm3 trở lên đôi lúc được xem là yếu tố xác định kim loại nặng thường dùng, và do hiện vẫn chưa có cách định nghĩa thống nhất, nên tiêu chí này được sử dụng để thiết lập danh sách và (nếu không nói gì thêm) sẽ là tiêu chí định hướng cho phần còn lại của bài viết. Á kim đáp ứng các tiêu chí áp dụng—chẳng hạn như arsenic và antimon—đôi khi được xếp vào nhóm kim loại nặng, đặc biệt trong hóa học môi trường như trường hợp ở đây. Seleni (khối lượng riêng 4,8 g/cm3) cũng được liệt kê trong danh sách. Nó có khối lượng riêng thấp một chút so với tiêu chí đặt ra và thỉnh thoảng được phân loại là á kim, nhưng có tính chất hóa học trong nước tương đồng ở một số phương diện với arsenic và antimon. Một số kim loại khác vốn đôi khi được xếp vào nhóm kim loại "nặng", như beryli (khối lượng riêng 1,8 g/cm3), nhôm (2,7 g/cm3), calci (1,55 g/cm3), và bari (3,6 g/cm3) trong trường hợp này sẽ được xem là kim loại nhẹ và nói chung sẽ không được khảo sát thêm nữa.

Nguồn gốc và sử dụng thuật ngữ
Độ nặng của các kim loại thiên nhiên như vàng, đồng và sắt có thể đã được nhận thấy từ thời tiền sử và từ đó dẫn đến những nỗ lực đầu tiên để chế tạo đồ trang trí, công cụ và vũ khí bằng kim loại nhờ tính dễ uốn của chúng. Tất cả các kim loại được tìm thấy từ thời điểm đó cho đến năm 1809 đều có khối lượng riêng tương đối lớn; độ nặng của chúng được xem là một tiêu chí phân loại độc nhất.

Từ năm 1809 trở đi, những kim loại nhẹ như natri, kali và stronti bắt đầu lần lượt được phân lập thành công. Khối lượng riêng thấp của chúng đã thách thức những hiểu biết thông thường trước đây và người ta đã đề xuất gọi tên chúng là á kim (metalloid, có nghĩa là "giống với kim loại về hình thức hoặc vẻ ngoài"). Đề xuất này bị bỏ qua; các nguyên tố mới này đều được công nhận là kim loại và thuật ngữ á kim từ đó được dùng để chỉ các nguyên tố phi kim và sau này là những nguyên tố khó xác định là kim loại hay phi kim.

Thuật ngữ "kim loại nặng" được sử dụng sớm nhất là vào năm 1817, khi nhà hóa học người Đức Leopold Gmelin chia các nguyên tố thành phi kim, kim loại nhẹ và kim loại nặng. Kim loại nhẹ có khối lượng riêng 0,860–5 g/cm3; kim loại nặng 5,308–22,000. Thuật ngữ đó về sau gắn liền với nguyên tố có khối lượng nguyên tử lớn hoặc số hiệu nguyên tử lớn. Đôi khi nó được sử dụng thay cho thuật ngữ nguyên tố nặng. Ví dụ, khi bàn về lịch sử hóa học hạt nhân, Magee viết rằng họ Actini từng được cho là chỉ một nhóm chuyển tiếp nguyên tố nặng trong khi Seaborg và cộng sự "ưu tiên ... một dãy kim loại nặng giống đất hiếm ...". Tuy vậy, trong thiên văn học, nguyên tố nặng là bất kỳ nguyên tố nào nặng hơn hydro và heli.

Chỉ trích
Năm 2002, nhà độc chất học John Duffus nhìn lại những khái niệm được sử dụng trong 60 năm qua và kết luận rằng chúng đa dạng đến mức làm thuật ngữ trở nên vô nghĩa. Cùng với phát hiện trên, việc xếp một số kim loại vào nhóm kim loại nặng cũng gây tranh cãi với lý do rằng chúng quá nhẹ, có tham gia vào quá trình sinh học, hoặc hiếm khi tạo nên chất độc đối với môi trường. Một số ví dụ bao gồm scandi (quá nhẹ); vanadi đến kẽm (quá trình sinh học); rhodi, iridi và osmi (quá hiếm).

Tính phổ biến
Bất chấp việc mang nghĩa đáng nghi ngờ, thuật ngữ kim loại nặng vẫn xuất hiện nhiều trong các tài liệu khoa học. Một nghiên cứu năm 2010 cho thấy nó ngày càng được sử dụng nhiều hơn và dường như đã trở thành một phần của ngôn ngữ khoa học. Nó được cho là một thuật ngữ chấp nhận được nhờ tính tiện lợi và dễ dùng, miễn rằng nó phải đi kèm với một định nghĩa chặt chẽ. Trái ngược với kim loại nặng là kim loại nhẹ, mà theo ám chỉ của Hiệp hội Khoáng sản, Kim loại và Vật liệu thì bao gồm "nhôm, magnesi, beryli, titani, lithi và các kim loại hoạt động khác." Các kim loại nói trên có khối lượng riêng từ 0,534 đến 4,54 g/cm3.

Vai trò sinh học

Một lượng nhỏ một số kim loại nặng, phần lớn ở chu kỳ 4, rất cần thiết cho một số quá trình sinh học nhất định. Chúng gồm có sắt và đồng (vận chuyển oxy và electron); cobalt (tổng hợp phức chất và trao đổi chất tế bào); kẽm (hydroxyl hóa); vanadi và mangan (điều hòa hoặc vận hành enzym); chromi (sử dụng glucose); nickel (tăng sinh tế bào); arsenic (tăng sinh trao đổi chất ở một số động vật và có thể ở người) và seleni (hoạt động chống oxy hóa và tổng hợp nội tiết tố). Chu kỳ 5 và 6 chứa ít kim loại nặng thiết yếu hơn, phù hợp với xu hướng chung rằng nguyên tố nặng hơn thường có độ phong phú thấp hơn và nguyên tố hiếm hơn thì càng ít có khả năng là chất khoáng thiết yếu. Ở chu kỳ 5, molybden là nguyên tố cần thiết để làm xúc tác cho các phản ứng oxy hóa khử; cadmi được một số loại tảo silic biển dùng với cùng mục đích trên; thiếc cần có cho sự sinh trưởng của một số loài. Ở chu kỳ 6, wolfram là nguyên tố thiết yếu cho các quá trình trao đổi chất đối với một số cổ khuẩn và vi khuẩn. Trung bình trong một cơ thể người trọng lượng 70 kg có khoảng 0,01% kim loại nặng (~7 g, tương đương với khối lượng hai hạt đậu khô, trong đó ba thành phần chính là sắt với 4 g, kẽm 2,5 g và chì 0,12 g), 2% kim loại nhẹ (~1,4 kg, khối lượng một chai rượu) và gần 98% là phi kim (phần lớn là nước).

Thiếu đi bất kỳ kim loại nặng thiết yếu nào thuộc chu kỳ 4–6 nói trên có thể làm tăng tính mẫn cảm với ngộ độc kim loại nặng (ngược lại, dùng quá nhiều có thể gây tác dụng sinh học bất lợi). Một số ít kim loại nặng vi lượng được ghi nhận có tác dụng sinh học. Gali, germani (một á kim), indi và phần lớn nguyên tố họ Lanthan có thể kích thích trao đổi chất và titani giúp đẩy mạnh sinh trưởng ở thực vật (dù không phải lúc nào cũng được xem là kim loại nặng).

Độc tính
Trọng tâm của phần này chủ yếu là về tác hại nghiêm trọng nhất của kim loại nặng, bao gồm ung thư, chấn thương não và tử vong, thay vì tác hại đối với da, phổi, dạ dày, thận, gan và tim. Đối với thông tin chi tiết, xem bài Độc tính kim loại, Kim loại nặng độc hại, hoặc bài viết về các nguyên tố hoặc hợp chất tương ứng.
Kim loại nặng thường được cho là có độc tính cao hoặc gây hại với môi trường. Một số thì như vậy, trong khi số khác chỉ gây độc nếu dùng quá mức hoặc dùng ở một số dạng nhất định.

Kim loại nặng môi trường
Chromi, arsenic, cadmi, thủy ngân và chì có khả năng gây hại cao nhất do việc được sử dụng rộng rãi, độc tính của một số kim loại trong đó dưới dạng hợp chất hoặc nguyên tố, cùng với sự phân bố rộng rãi trong môi trường. Chẳng hạn, chromi hóa trị VI có độc tính cao như hơi thủy ngân và nhiều hợp chất của thủy ngân. Năm nguyên tố trên tạo ái lực mạnh với lưu huỳnh; trong cơ thể người chúng thường liên kết, thông qua nhóm thiol (–SH), đến các enzym đóng vai trò kiểm soát tốc độ phản ứng trao đổi chất. Liên kết lưu huỳnh-kim loại tạo thành sẽ làm ức chế hoạt động bình thường của enzym liên quan, làm sức khỏe con người suy giảm, đôi khi gây tử vong. Chromi (ở dạng hóa trị VI) và arsenic là tác nhân gây ung thư; cadmi gây một căn bệnh thoái hóa xương; thủy ngân và chì làm tổn hại hệ thần kinh trung ương.Chì là tạp chất kim loại nặng phổ biến nhất. Hàm lượng chì trong môi trường nước của các quốc gia công nghiệp hóa được ước tính bằng khoảng hai đến ba lần so với thời tiền công nghiệp. Là một thành phần của tetraethyl chì, (CH3CH2)4Pb, nó được dùng rộng rãi trong xăng vào những năm 1930–1970. Mặc dù việc sử dụng xăng pha chì đã gần như bị loại bỏ tại Bắc Mỹ đến năm 1996, nhưng đất bên cạnh đường sá xây dựng trước thời điểm này vẫn còn có nồng độ chì cao. Các nghiên cứu sau này đã chứng tỏ sự tồn tại mối tương quan mang ý nghĩa thống kê giữa tỉ lệ dùng xăng pha chì với tội phạm bạo lực tại Mỹ; khi xét đến độ trễ thời gian 22 năm (đối với tuổi trung bình của tội phạm bạo lực), đường cong tỉ lệ tội phạm bạo lực hầu như đi đúng theo đường cong tỉ lệ phơi nhiễm chì.

Một số kim loại nặng khác với tính nguy hại tiềm ẩn, thường dưới dạng tạp chất môi trường gây độc, bao gồm mangan (tổn thương hệ thần kinh trung ương); cobalt và nickel (chất gây ung thư); đồng, kẽm, seleni và bạc (rối loạn nội tiết, bất thường bẩm sinh, hoặc ảnh hưởng nói chung đối với cá, thực vật, chim và các sinh vật sống dưới nước khác); thiếc, ở dạng hợp chất hữu cơ (tổn thương hệ thần kinh trung ương); antimon (được cho là chất gây ung thư); và thali (tổn thương hệ thần kinh trung ương).

Kim loại nặng đa lượng
Kim loại nặng thiết yếu cho sự sống có thể gây độc nếu dùng lượng quá nhiều; một số kim loại có dạng gây độc đáng chú ý. Vanadi pentoxide (V2O5) là chất gây ung thư ở động vật và gây hư hại DNA khi hít phải. Ion permanganat tím MnO là chất gây độc cho gan và thận. Ăn uống nhiều hơn 0,5 gam sắt có thể gây trụy tim; hiện tượng quá liều như vậy xảy ra phổ biến nhất ở trẻ em và có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ. Nickel carbonyl (Ni(CO)4), ở mật độ 30 phần triệu, có khả năng gây suy hô hấp, chấn thương não và tử vong. Uống một gam đồng(II) sulfat (CuSO4) trở lên có thể gây chết, hoặc ít nhất là tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan nội tạng. Hấp thụ khoảng 5 miligam seleni trở lên, lớn hơn khoảng 10 lần mức nhu cầu khuyến nghị tối đa hằng ngày 0,45 miligam, gây ra độc tính mạnh; ngộ độc về lâu dài có thể gây liệt.

Kim loại nặng khác
Một số ít kim loại nặng không thiết yếu khác có một hoặc nhiều dạng gây độc. Các ca suy thận và tử vong đã được ghi nhận do ăn thực phẩm chức năng chứa germani (~15 đến 300 g tổng lượng tiêu thụ trong vòng hai tháng đến ba năm). Phơi nhiễm osmi tetroxide (OsO4) có thể gây tổn thương mắt vĩnh viễn, dẫn đến suy hô hấp và tử vong. Muối indi gây độc khi ăn phải với liều lượng vài miligam trở lên, ảnh hưởng đến thận, gan và tim. Cisplatin (PtCl2(NH3)2), một thuốc quan trọng dùng để tiêu diệt tế bào ung thư, cũng là chất độc đối với thận và hệ thần kinh. Hợp chất của bismuth có khả năng gây tổn thương gan nếu dùng quá liều; hợp chất urani không tan cùng với bức xạ nguy hiểm phát ra có thể gây tổn thương thận vĩnh viễn.

Nguồn phơi nhiễm
Kim loại nặng có thể làm suy giảm chất lượng không khí, nước và đất, kéo theo đó gây ra các vấn đề về sức khỏe ở thực vật, động vật và người, khi chúng tích tụ dần do hoạt động công nghiệp. Các nguồn kim loại nặng chủ yếu trong trường hợp này bao gồm khai thác mỏ và chất thải công nghiệp; khí thải xe cộ; pin chì-acid; phân bón; sơn; gỗ đã qua xử lý; cơ sở hạ tầng cấp nước xuống cấp; và vi nhựa trôi nổi trên các đại dương. Một số ví dụ gần đây về ô nhiễm kim loại nặng bao gồm sự xuất hiện bệnh Minamata ở Nhật Bản (1932–1968; các vụ kiện đang diễn ra tại thời điểm năm 2016); thảm họa đập Mariana ở Brazil tháng 11 năm 2015; hay nồng độ chì cao trong nước uống cấp cho người dân tại Flint, Michigan, ở vùng đông bắc nước Mỹ.

Quá trình hình thành, độ phong phú, tồn tại và điều chế

Các kim loại nặng cho đến khoảng lân cận của sắt (trong bảng tuần hoàn) phần lớn được tạo thành qua tổng hợp hạt nhân sao. Trong quá trình này, những nguyên tố nhẹ từ hydro đến silic trải qua các phản ứng nhiệt hạch liên tiếp trong các ngôi sao, giải phóng ánh sáng và nhiệt đồng thời hình thành các nguyên tố nặng hơn với số hiệu nguyên tử cao hơn.

Kim loại nặng nặng hơn thường không được tạo ra bằng cách trên do phản ứng nhiệt hạch với những hạt nhân loại này sẽ thu thay vì giải phóng năng lượng. Thay vào đó, chúng chủ yếu được tổng hợp (từ các nguyên tố có số hiệu nguyên tử thấp hơn) qua việc bắt giữ neutron lặp đi lặp lại, với hai dạng chính là quá trình s và quá trình r. Trong quá trình s ("s" viết tắt cho chữ "slow" có nghĩa là "chậm"), mỗi lần bắt neutron cách nhau khoảng vài năm hoặc vài chục năm, khiến hạt nhân kém bền hơn bị phân rã beta, trong khi ở quá trình r ("rapid", nhanh), việc bắt neutron xảy ra nhanh hơn sự phân rã của hạt nhân. Vì vậy, quá trình s diễn ra theo một con đường tương đối rõ ràng: ví dụ, hạt nhân cadmi-110 bền liên tục bị các neutron tự do bắn phá bên trong một ngôi sao đến khi chúng tạo thành hạt nhân cadmi-115, vốn không bền và bị phân rã để tạo ra indi-115 (gần bền, với chu kỳ bán rã khoảng 30.000 lần tuổi của vũ trụ). Các hạt nhân này tiếp tục bắt neutron để hình thành indi-116 (không bền) và phân rã thành thiếc-116, v.v. Ngược lại, quá trình r lại không có con đường nào như vậy. Quá trình s dừng lại ở bismuth do chu kỳ bán rã ngắn của hai nguyên tố tiếp theo, poloni và astatin, vốn phân rã thành bismuth hoặc chì. Quá trình r nhanh đến mức nó có thể bỏ qua "vùng không ổn định" này và tạo ra các nguyên tố nặng hơn như thori và urani.

Kim loại nặng ngưng tụ trong các hành tinh do các quá trình tiến hóa và phá hủy sao. Một ngôi sao mất đi phần lớn khối lượng do bị thổi bay vào khoảng cuối vòng đời của nó, và đôi lúc về sau do kết quả của sự hợp nhất sao neutron, làm tăng mật độ của các nguyên tố nặng hơn heli trong môi trường liên sao. Khi lực hấp dẫn làm cho vật chất này liên kết lại và sụp đổ, thì các ngôi sao và hành tinh mới được hình thành.

Vỏ Trái Đất chứa khoảng 5% kim loại nặng về khối lượng, trong đó sắt chiếm 95%; kim loại nhẹ (~20%) và phi kim (~75%) chiếm 95% phần lớp vỏ còn lại. Dù tương đối khan hiếm, kim loại nặng có thể tích lũy dần đến lượng khai thác được về mặt kinh tế do sự hình thành núi, xói mòn hoặc các quá trình địa chất khác.

Kim loại nặng chủ yếu có ở dạng ưa đá hoặc ưa lưu huỳnh (theo phân loại Goldschmidt). Kim loại nặng ưa đá đa phần gồm nguyên tố khối f cùng một số nguyên tố hoạt động mạnh nhất của khối d trong bảng tuần hoàn. Chúng có ái lực mạnh với oxy và phần lớn tồn tại dưới dạng khoáng vật silicat với khối lượng riêng tương đối thấp. Kim loại nặng ưa lưu huỳnh chủ yếu gồm những nguyên tố hoạt động yếu của khối d cùng với các kim loại và á kim thuộc khối p, chu kỳ 4–6 trong bảng tuần hoàn. Chúng thường được tìm thấy trong khoáng vật sulfide (không tan). Với khối lượng riêng nặng hơn loại ưa đá dẫn đến bị chìm sâu hơn trong lớp vỏ ở thời điểm đông đặc, loại ưa lưu huỳnh dễ có xu hướng giảm đi mật độ phân bố so với loại ưa đá.

Mặt khác, vàng là một nguyên tố ưa sắt và khó tạo thành hợp chất với oxy hoặc lưu huỳnh. Vào thời điểm Trái Đất hình thành, là kim loại quý (trơ) nhất, vàng bị chìm xuống vào bên trong lõi do có xu hướng tạo thành hợp kim có khối lượng riêng lớn. Do đó, nó là một kim loại tương đối hiếm. Một số kim loại nặng quý (kém hơn) khác—molybden, rheni, kim loại nhóm platin (rutheni, rhodi, paladi, osmi, iridi và platin), germani và thiếc—đều có thể xem là thuộc nhóm ưa sắt khi chỉ xét về mức độ phân bố trong toàn bộ Trái Đất (tính cả lõi, manti và lớp vỏ), thay vì chỉ lớp vỏ. Các kim loại trên tồn tại trên vỏ với lượng nhỏ, chủ yếu dưới dạng ưa lưu huỳnh (đặc tính này kém hơn ở dạng kim loại thiên nhiên).

Nồng độ kim loại nặng bên dưới lớp vỏ thường cao hơn, với hầu hết trong đó có ở lõi đa phần chứa sắt-silic-nickel. Ví dụ, platin chiếm khoảng 1 phần tỷ ở lớp vỏ trong khi mật độ phân bố trong lõi của nó được cho là cao hơn gần 6.000 lần. Một số suy đoán gần đây cho thấy urani (và thori) trong lõi có thể tạo ra lượng nhiệt đáng kể thúc đẩy kiến tạo mảng và (sau cùng) duy trì từ trường Trái Đất.

Việc khai thác kim loại nặng từ quặng của chúng phụ thuộc một cách phức tạp vào loại quặng, tính chất hóa học của kim loại và tính kinh tế của các phương pháp chiết tách khác nhau. Tùy theo mỗi quốc gia hoặc nhà máy luyện kim khác nhau sẽ có những quy trình khác nhau được áp dụng, có thể khác với một số kỹ thuật chung được liệt kê dưới đây.

Nói chung (với một số ngoại lệ), kim loại nặng ưa đá có thể tách từ quặng chứa nó qua xử lý về điện hoặc hóa học, còn kim loại nặng ưa lưu huỳnh thu được bằng cách nung quặng sulfide để tạo oxide tương ứng rồi làm nóng để được kim loại thô. Radi tồn tại ở lượng quá nhỏ để khai thác về mặt kinh tế và thay vào đó được chiết ra từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Kim loại nhóm platin ưa lưu huỳnh (PGM) chủ yếu có ở lượng nhỏ (hỗn hợp) với quặng ưa lưu huỳnh khác. Quặng loại này cần được nấu luyện, nung và chiết lọc với acid sulfuric để tạo phần lắng chứa PGM. Phần này sau đó được tinh chế hóa học để thu được những kim loại riêng lẻ ở dạng tinh khiết. So với các kim loại khác, PGM có giá cao do tính khan hiếm và chi phí sản xuất lớn.

Vàng, một kim loại ưa sắt, thường được thu lại nhiều nhất bằng cách hòa tan quặng chứa nó trong dung dịch cyanide. Vàng này tạo thành dicyanoaurate(I), ví dụ:

2 Au + H2O + ½ O2 + 4 KCN → 2 K[Au(CN)2] + 2 KOH.

Kẽm được cho thêm vào hỗn hợp và đẩy vàng ra khỏi muối vừa thu được do hoạt động hóa học mạnh hơn vàng:

2 K[Au(CN)2] + Zn → K2[Zn(CN)4] + 2 Au.

Vàng kết tủa dưới dạng bùn, sau đó được lọc ra và nấu chảy.

So sánh tính chất với kim loại nhẹ
Một số tính chất vật lý và hóa học chung của kim loại nhẹ và nặng được tóm tắt trong bảng dưới đây. Việc so sánh phải được thực hiện một cách cẩn trọng do các thuật ngữ kim loại nhẹ và kim loại nặng không phải lúc nào cũng được định nghĩa một cách thống nhất. Đồng thời, tính chất vật lý về độ cứng và độ bền kéo có thể khác nhau rất nhiều tùy vào độ tinh khiết, kích thước vi tinh thể và quá trình tiền xử lý.

Những đặc tính trên giúp chúng ta dễ dàng phân biệt một kim loại nhẹ như natri với một kim loại nặng như wolfram, nhưng sự khác biệt này không còn rõ ràng đối với những kim loại ở vùng ranh giới. Kim loại cấu trúc nhẹ như beryli, scandi và titani có một số đặc tính của kim loại nặng như nhiệt độ nóng chảy cao; kim loại nặng hậu chuyển tiếp như kẽm, cadmi và chì có một số đặc tính của kim loại nhẹ như: tương đối mềm, nhiệt độ nóng chảy thấp hơn; và chủ yếu tạo thành các phức chất không màu.

Ứng dụng
Kim loại nặng có mặt ở hầu hết khía cạnh của cuộc sống hiện đại. Sắt có thể là kim loại nặng phổ biến nhất do chiếm 90% lượng kim loại tinh chế. Platin có thể là kim loại nặng có mặt rộng rãi nhất vì nó được cho là được tìm thấy trong, hoặc sử dụng để sản xuất, 20% lượng mặt hàng tiêu dùng.

Một số ứng dụng thường gặp của kim loại nặng được dựa trên các tính chất chung của kim loại như tính dẫn điện và tính phản xạ, hoặc những đặc tính chung của kim loại nặng như khối lượng riêng và độ bền. Một số ứng dụng khác phụ thuộc vào tính chất của nguyên tố cụ thể, chẳng hạn như vai trò sinh học (là chất dinh dưỡng hoặc chất độc) hoặc một số tính chất nguyên tử cụ thể khác, bao gồm: orbital d hoặc f lấp đầy một phần (trong nhiều kim loại nặng chuyển tiếp, thuộc họ Lanthan và Actini) để tạo hợp chất có màu; khả năng để phần lớn ion kim loại nặng (như platin, ceri và bismuth) tồn tại ở nhiều trạng thái oxy hóa khác nhau dẫn đến đóng vai trò xúc tác; orbital 3d hoặc 4f xen phủ kém (trong sắt, cobalt và nickel, hoặc kim loại nặng họ Lanthan từ europi đến thulium) gây hiệu ứng từ; số hiệu nguyên tử và mật độ electron cao làm cơ sở cho các ứng dụng khoa học hạt nhân. Những ứng dụng điển hình của kim loại nặng có thể được chia thành sáu nhóm chính dưới đây.

Ứng dụng dựa trên trọng lượng hoặc khối lượng riêng

Một số ứng dụng của kim loại nặng, bao gồm trong thể thao, kỹ thuật cơ khí, vũ khí quân sự và khoa học hạt nhân được dựa trên khối lượng riêng tương đối lớn của chúng. Trong lặn dưới nước, chì được dùng làm vật dằn; trong đua ngựa có chấp, mỗi con ngựa phải mang theo vật nặng bằng chì với khối lượng xác định dựa vào nhiều yếu tố bao gồm thành tích trước đây để đảm bảo tính công bằng. Trong golf, chi tiết chèn làm bằng wolfram, đồng hoặc đồng thau trong gậy đường bóng làm hạ trọng tâm của gậy xuống, giúp người chơi dễ dàng đưa bóng lên trời; bóng golf với lõi bằng wolfram được cho là có đặc tính bay tốt hơn. Trong câu cá bằng ruồi, dây câu chìm có một lớp phủ PVC bao bằng bột wolfram để nó chìm với tốc độ cần thiết. Đối với thể thao điền kinh trong sân vận động, quả cầu thép dùng trong môn ném búa và đẩy tạ được làm đầy bằng chì nhằm đạt trọng lượng tối thiểu quy định theo luật quốc tế. Wolfram trước đây từng được sử dụng trong búa ném ít nhất đến năm 1980; kích thước tối thiểu của quả cầu được nâng lên vào năm 1981 nhằm loại bỏ sự cần thiết phải dùng một kim loại đắt đỏ (chi phí gấp ba lần các loại búa ném khác) vốn không có sẵn ở tất cả các nước. Búa ném bằng wolfram nặng đến mức đâm quá sâu vào mặt cỏ.

Trong kỹ thuật cơ khí, kim loại nặng được dùng làm vật dằn trong tàu thuyền, máy bay và xe cơ giới; hoặc trong vật nặng cân bằng ở bánh xe và trục khuỷu, con quay hồi chuyển và thiết bị đẩy (chân vịt tàu, cánh quạt máy bay), và khớp ly hợp ly tâm, trong điều kiện cần trọng lượng tối đa ở không gian tối thiểu (chẳng hạn như trong bộ máy đồng hồ).

Về mặt vũ khí quân sự, wolfram hoặc urani được sử dụng trong bảo vệ phương tiện quân sự và đạn mũi tên xuyên, cũng như trong vũ khí hạt nhân để tăng hiệu suất (qua phản xạ neutron và làm chậm quá trình giãn nở của vật liệu phản ứng trong giây lát). Vào những năm 1970, tantal được phát hiện có hiệu suất cao hơn đồng trong lượng nổ lõm và lõi xuyên giáp nổ tạo hình (EFP) do khối lượng riêng cao hơn giúp tập trung lực lớn hơn, cùng khả năng biến dạng tốt hơn. Kim loại nặng ít độc như đồng, thiếc, wolfram và bismuth và có thể có mangan (cùng với bor, một á kim), đã thay thế chì và antimon trong đạn xanh do một số quân đội sử dụng và trong một số loại đạn dược bắn tiêu khiển. Đã có những nghi ngờ được đặt ra về độ an toàn (hoặc độ thân thiện với môi trường) của wolfram.

Do vật liệu có khối lượng riêng lớn hấp thụ nhiều phóng xạ hơn, nên kim loại nặng có vai trò quan trọng trong bảo vệ phóng xạ và chuẩn trực tia phóng xạ trong máy gia tốc hạt tuyến tính và trong trị liệu bức xạ.

Ứng dụng dựa trên độ bền

Độ bền của các kim loại nặng như chromi, sắt, nickel, đồng, kẽm, molybden, thiếc, wolfram và chì cùng các hợp kim của chúng đã mang lại tính hữu dụng cho việc sản xuất nhiều sản phẩm như công cụ, máy móc, đồ gia dụng, dụng cụ nhà bếp, đường ống, đường ray, công trình xây dựng và cầu đường, ô tô, khóa, đồ nội thất, tàu thuyền, máy bay, tiền đúc và đồ trang sức. Chúng còn là phụ gia hợp kim để tăng cường cho tính chất của các kim loại khác. Trong 24 nguyên tố có trong tiền đúc được lưu hành trên thế giới, chỉ có carbon và nhôm không phải là kim loại nặng. Vàng, bạc và platin được dùng trong trang sức; tương tự đối với (chẳng hạn) nickel, đồng, indi và cobalt trong vàng màu. Trang sức giá rẻ và đồ chơi trẻ em có thể được làm (đến một mức nhất định) bằng kim loại nặng như chromi, nickel, cadmi hoặc chì.

Đồng, kẽm, thiếc và chì là những kim loại yếu hơn về mặt cơ học nhưng có đặc tính chống ăn mòn hữu ích. Dù mỗi kim loại trong số này sẽ phản ứng với không khí, nhưng lớp màng thu được gồm nhiều muối đồng, kẽm carbonat, thiếc oxide, hoặc hỗn hợp chì oxide, carbonat và sulfat, sẽ tạo ra những đặc tính bảo vệ có ích. Đồng và chì do đó được dùng làm vật liệu mái nhà chẳng hạn; kẽm đóng vai trò là chất chống ăn mòn trong thép mạ kẽm; và thiếc có vai trò tương tự trong lon thiếc.

Khả năng gia công và chống ăn mòn của sắt và chromi tăng lên bằng cách thêm gadolini; tính chống rão của nickel được cải thiện khi cho thêm thori. Teluri được thêm vào hợp kim đồng và thép để cải thiện khả năng gia công; vào chì để giúp nó cứng hơn và bền hơn với acid.

Sinh học và hóa học

Người ta đã biết tác dụng diệt khuẩn của một số kim loại nặng từ thời cổ đại. Platin, osmi, đồng, rutheni và các kim loại nặng khác (bao gồm arsenic) đã được ứng dụng hoặc cho thấy tiềm năng trong các liệu pháp điều trị ung thư. Antimon (chống sinh vật nguyên sinh), bismuth (chống loét), vàng (chống viêm khớp) và sắt (chống sốt rét) cũng rất quan trọng trong y học. Đồng, kẽm, bạc, vàng hoặc thủy ngân đều có trong các dạng chất sát trùng; một lượng nhỏ một số kim loại nặng được dùng để kiểm soát sự sinh trưởng của tảo trong tháp giải nhiệt chẳng hạn. Tùy vào mục đích sử dụng làm phân bón hoặc chất diệt khuẩn, sản phẩm nông hóa học có thể chứa các kim loại nặng như chromi, cobalt, nickel, đồng, kẽm, arsenic, cadmi, thủy ngân hoặc chì.

Một vài kim loại nặng được dùng làm xúc tác trong xử lý nhiên liệu (ví dụ như rheni), sản xuất cao su và sợi tổng hợp (bismuth), thiết bị kiểm soát khí thải (paladi) và trong lò nướng tự làm sạch (ceri(IV) oxide ở thành lò giúp oxy hóa bã thực phẩm gốc carbon). Kim loại nặng còn tạo thành xà phòng không tan dùng trong mỡ bôi trơn, chất làm khô sơn và thuốc diệt nấm (ngoại trừ lithi, kim loại kiềm và ion amoni tạo thành xà phòng tan).

Tạo màu và quang học

Màu của thủy tinh, men gốm, sơn, chất màu và chất dẻo thường được tạo ra khi thêm kim loại nặng (hoặc hợp chất của chúng) như chromi, mangan, cobalt, đồng, kẽm, seleni, zirconi, molybden, bạc, thiếc, praseodymi, neodymi, erbi, wolfram, iridi, vàng, chì hoặc urani. Mực xăm có thể chứa các kim loại nặng như chromi, cobalt, nickel và đồng. Độ phản xạ cao của một số kim loại nặng đóng vai trò quan trọng trong chế tạo gương, bao gồm dụng cụ thiên văn chính xác cao. Chóa đèn pha được dựa trên độ phản xạ cực tốt của một màng mỏng rhodi.

Điện tử, nam châm và chiếu sáng

Kim loại nặng hoặc các hợp chất của chúng có trong linh kiện điện tử, điện cực cùng với hệ thống mạch điện và tấm quang năng, ở đó chúng có thể làm chất dẫn diện, bán dẫn hoặc cách điện. Bột molybden có trong mực phủ mạch in. Anode titani đã phủ rutheni(IV) oxide được dùng để sản xuất chlor trong công nghiệp. Mạng điện gia đình phần lớn được đấu nối bằng dây đồng do đặc tính dẫn điện tốt của nó. Bạc và vàng được sử dụng trong các thiết bị điện và điện tử, đặc biệt là công tắc tiếp xúc nhờ tính dẫn điện tốt và khả năng chống lại hoặc giảm thiểu sự hình thành tạp chất trên bề mặt của chúng. Hai chất bán dẫn cadmi(II) teluride và gali(III) arsenide được ứng dụng trong sản xuất tấm quang năng. Hafni(IV) oxide, một chất cách điện, được dùng để điều chỉnh điện áp trong vi mạch; tantal(V) oxide, một chất cách điện khác, có trong tụ điện của điện thoại di động. Kim loại nặng đã được sử dụng trong pin điện trong hơn 200 năm, ít nhất từ khi Volta phát minh ra pin đồng và bạc mang tên mình vào năm 1800. Promethi, lanthan và thủy ngân là ba kim loại nặng khác lần lượt được tìm thấy trong pin nguyên tử, pin nickel hydride kim loại và pin cúc áo.

Nam châm được làm từ các kim loại nặng như mangan, sắt, cobalt, nickel, niobi, bismuth, praseodymi, neodymi, gadolini và dysprosi. Nam châm neodymi là loại nam châm vĩnh cửu mạnh nhất có trên thị trường. Chúng là thành phần chính trong khóa cửa xe ô tô, hệ thống khởi động, bơm nhiên liệu và cửa sổ điện, chẳng hạn.

Kim loại nặng còn được dùng trong chiếu sáng, laser và diode phát quang (LED). Màn hình phẳng thường kết hợp thêm một màng mỏng indi thiếc oxide dẫn điện. Đèn huỳnh quang phụ thuộc vào hơi thủy ngân để hoạt động. Laser hồng ngọc tạo những chùm sáng màu đỏ đậm bởi các nguyên tử chromi kích thích; các nguyên tố họ Lanthan cũng được sử dụng nhiều trong laser. Gali, indi và arsenic; đồng, iridi và platin được dùng trong LED (trong đó đồng, iridi và platin dùng ở LED hữu cơ).

Hạt nhân

Kim loại nặng với số hiệu nguyên tử lớn có một vài ứng dụng thích hợp trong chụp ảnh y khoa, hiển vi điện tử và khoa học hạt nhân. Trong chụp ảnh y khoa, các kim loại nặng như cobalt hay wolfram là thành phần tạo nên vật liệu anode trong đèn phát tia X. Trong hiển vi điện tử, kim loại nặng như chì, vàng, paladi, platin hoặc urani được dùng để tạo nên lớp phủ dẫn điện và đưa chùm electron vào mẫu vật sinh học qua nhuộm, nhuộm âm tính hoặc lắng đọng chân không. Trong khoa học hạt nhân, hạt nhân của các kim loại nặng như chromi, sắt hoặc kẽm đôi lúc được bắn phá vào các hạt nhân kim loại nặng khác để hình thành nguyên tố siêu nặng; kim loại nặng cũng được dùng làm bia phá vỡ để tạo neutron hoặc đồng vị phóng xạ như astatin (sử dụng chì, bismuth, thori hoặc urani).

Tham khảo

Chú giải

Chú thích tham khảo

Thư mục

  (tái bản có chỉnh lý 2007)

  (bản thảo)

*

  (bản dịch tiếng Anh)

  (tờ in rời)

Đọc thêm
Định nghĩa và sử dụng thuật ngữ
  Đề xuất định nghĩa kim loại nặng là "kim loại tồn tại trong tự nhiên có số hiệu nguyên tử (Z) lớn hơn 20 và khối lượng riêng nguyên tố lớn hơn 5 gcm−3".
  Có khảo sát về các nghĩa khác nhau của thuật ngữ.
  Góc nhìn từ một nhà hóa học.
  Phát hiện rằng, dù thiếu tính cụ thể, thuật ngữ vẫn trở thành một phần của ngôn ngữ khoa học.

Độc tính và vai trò sinh học
  Có thông tin về ứng dụng và độc tính của Hg, Pb, Cd, As và Cr.
  Một bài báo có số lượng trích dẫn lớn, tập trung vào vai trò sinh học của kim loại nặng.

Quá trình hình thành

Ứng dụng

  Tác giả giải thích tantal(V) oxide đã "đẩy đi" điện thoại di động "cục gạch" như thế nào. Xem thêm podcast.

Liên kết ngoài

Nhóm nguyên tố hóa học
Độc chất học
Kim loại


title: François Gérard

text:
François Pascal Simon, Bá tước Gérard (1770-1837) là họa sĩ người Pháp. Ông nổi tiếng với những bức tranh vẽ về Napoléon Bonaparte và gia đình của vị Hoàng đế này.

Một số tác phẩm

Chú thích

Sinh năm 1770
Mất năm 1837
Người Roma
Người Pháp gốc Ý


title: Tình cảnh giai cấp công nhân Anh

text:
Tình cảnh giai cấp công nhân Anh (tiếng Đức: 'Die Lage der arbeitenden Klasse in England, tiếng Anh: The condition of Working Class in England) là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất trong thời kỳ hoạt động đầu của nhà triết học, nhà cách mạng người Đức Friedrich Engels. Tác phẩm này gồm 2 phiên bản: tiếng Đức và tiếng Anh.

Hoàn cảnh ra đời
Năm 1842, Friedrich Engels sang thành phố Manchester của Anh làm công nhân cho một hãng buôn. Trong thời gian đó, Engels đã đi thăm những nơi công nhân đang sinh sống. Ông nhận thấy những nơi ấy thật bẩn thỉu, tồi tàn. Từ đó, tác phẩm Tình cảnh giai cấp công nhân Anh ra đời

Nội dung
Tình cảnh giai cấp công nhân Anh đã miêu tả một cách chân thực và sâu sắc cuộc sống khốn khó của giai cấp công nhân ở Anh. Và đó cũng là hình ảnh chung của giai cấp công nhân trên toàn thế giới trong thời đại của Engels. Từ những điều mắt thấy tai nghe được viết vào tác phẩm, Engels đã có một nhận định quan trọng trong sự nghiệp của mình: Giai cấp công nhân không chỉ là những con người cùng cực nhất trong xã hội tư bản mà còn mang sứ mệnh tự giải phóng cho giai cấp mình cũng như dẹp bỏ xiềng xích cho nhân loại.

Ý nghĩa
Tình cảnh giai cấp công nhân Anh là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của Engels, đặc biệt là trong thời kỳ hoạt động đầu của ông. Tác phẩm đã thể hiện tư tưởng sáng suốt của con người này. Tư tưởng đó cũng phù hợp với tư tưởng mà người bạn của ông, Karl Marx, đề ra và cả quy luật của lịch sử. Từ đó, hai ông đã thúc đẩy phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ.

Chú thích

Sách năm 1845
Sách năm 1887
Cách mạng công nghiệp
Sách chính trị
Lịch sử kinh tế Anh
Lịch sử xã hội Anh
Điều kiện làm việc
Tầng lớp xã hội


title: USS Rodgers

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt, cùng một chiếc khác được dự định đặt, cái tên USS Rodgers, theo tên ba thế hệ gồm Thiếu tướng Hải quân John Rodgers (1772–1838), con ông là Chuẩn đô đốc John Rodgers (1812–1882), và chắt ông là Trung tá Hải quân John Rodgers (1881–1926):

  nguyên là chiếc tàu hơi nước săn cá voi Mary and Helen hạ thủy năm 1879, được Hải quân mua lại năm 1881 và bị mật do tai nạn hỏa hoạn tại vịnh Saint Lawrence, Chukotka cùng năm đó
  là một tàu phóng lôi lớp Foote nhập biên chế năm 1898 và xuất biên chế năm 1919
 USS Rodgers (DD-170) dự định là một tàu khu trục lớp Wickes nhưng được đổi tên thành  hai ngày sau khi hạ thủy vào năm 1918
  là một tàu khu trục lớp Clemson nhập biên chế năm 1919, chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh như là chiếc HMS Sherwood (I80) năm 1940 và bị tháo dỡ năm 1945

Xem thêm

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: USS Rodgers (DD-254)

text:
USS Rodgers (DD-254) là một tàu khu trục lớp Clemson được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh và được đổi tên thành HMS Sherwood (I80), và đã tiếp tục phục vụ cho đến khi xung đột kết thúc. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo ba thế hệ gồm Thiếu tướng Hải quân John Rodgers (1772–1838), con ông là Chuẩn đô đốc John Rodgers (1812–1882), và chắt ông là Trung tá Hải quân John Rodgers (1881–1926).

Thiết kế và chế tạo
Rodgers được đặt lườn như là chiếc Kalk vào ngày 25 tháng 9 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng New York Shipbuilding Corporation,  nhưng được đổi tên thành Rodgers vào ngày 23 tháng 12 năm 1918. Nó được hạ thủy vào ngày 26 tháng 4 năm 1919, được đỡ đầu bởi cô Helen T. Rodgers, cháu nội Thiếu tướng Hải quân John Rodgers; và được đưa ra hoạt động vào ngày 22 tháng 7 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân A. M. Steckel.

Lịch sử hoạt động

USS Rodgers
Rodgers phục vụ cùng Đội khu trục 28 trực thuộc Hạm đội Đại Tây Dương co đến mùa Xuân năm 1922, khi nó đi đến Philadelphia, Pennsylvania để chuẩn bị ngưng hoạt động. Được cho xuất biên chế vào ngày 20 tháng 7 năm 1922, nó tiếp tục ở lại thành phần dự bị cho đến khi chiến tranh lại nổ ra ở Châu Âu.

Được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 18 tháng 12 năm 1939, Rodgers lại chỉ phục vụ một thời gian ngắn cùng Hạm đội Đại Tây Dương. Vào tháng 10 năm 1940, nó đi đến Halifax, Nova Scotia để gia nhập cùng các tàu khu trục khác cùng được chuyển cho Anh Quốc theo Thỏa thuận đổi tàu khu trục lấy căn cứ. Nó xuất biên chế vào ngày 23 tháng 10 năm 1940, được chuyển giao và nhập biên chế Hải quân Hoàng gia Anh cùng ngày hôm đó như là chiếc HMS Sherwood (I80), và được phân về Chi hạm đội Khu trục Town 4.

HMS Sherwood
Sherwood khởi hành đi Anh vào ngày 1 tháng 11. Đổi hướng trên đường đi, nó tham gia truy tìm những người sống sót của các con tàu bị mất thuộc Đoàn tàu HX-84, rồi tham gia truy lùng chiếc tàu tuần dương Đức Admiral Scheer sau đó trước khi quay trở lại Canada để sửa chữa. Nó đi đến Belfast vào ngày 18 tháng 11, rồi tiếp tục đi đến Portsmouth, nơi mà sau khi được đại tu, nó lên đường gia nhập Đội hộ tống 12 trực thuộc Bộ chỉ huy tiếp cận phía Tây đặt căn cứ tại Londonderry Port. Nó cùng với Đội 12 được chuyển sang Iceland vào tháng 4 năm 1941, và nó đã tham gia vào việc săn đuổi chiếc Bismarck vào cuối tháng 5. Vào ngày 28 tháng 5, một ngày sau khi chiếc thiết giáp hạm Đức bị đánh chìm, nó đã tham gia các nỗ lực cứu vớt những người sống sót từ chiếc tàu khu trục Anh .

Trong mùa Hè, Sherwood trải qua đợt sửa chữa tại Clyde, rồi quay trở lại Londonderry Port, nơi nó thoạt tiên hoạt động cùng Đội hộ tống 2 và sau đó là cùng Đội hộ tống 33 cho đến đầu năm 1942. Trong tháng 2 và tháng 3, nó tháp tùng các tàu sân bay trong các chuyến đi chạy thử máy, và sau một giai đoạn khác trong ụ tàu từ tháng 4 đến tháng 8, nó phục vụ như một tàu mục tiêu để huấn luyện máy bay thuộc Căn cứ Không lực Hải quân Hoàng gia tại Fearn, Scotland. Sang mùa Thu, nó lại vượt Đại Tây Dương để phục vụ cùng Bộ chỉ huy Newfoundland cho đến khi quay trở về Londonderry Port vào tháng 2 năm 1943. Trong tháng 3 và tháng 4, nó hộ tống một đoàn tàu vận tải đi Tunisia và quay trở về, nhưng đến tháng 5, nó lại cần được sửa chữa lớn. Vì đã cũ và lạc hậu, Sherwood được rút khỏi hoạt động thường trực tại Chatham, tháo dỡ vũ khí và mọi linh kiện còn sử dụng được, rồi được kéo đến Humber nơi nó được cho mắc cạn tại vùng nước nông để sử dụng như một mục tiêu huấn luyện máy bay. Lườn tàu của nó được tháo dỡ vào năm 1945.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/r8/rodgers-iv.htm

Liên kết ngoài
 http://www.navsource.org/archives/05/254.htm

Lớp tàu khu trục Clemson
Lớp tàu khu trục Town
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: Aleksandr Ilyich Ulyanov

text:
Aleksandr Ilyich Ulyanov (biệt danh: Sacha;  – ) là một nhà cách mạng người Nga. Ông là anh trai ruột của lãnh tụ cộng sản Vladimir Ilyich Lenin.

Aleksandr đã giúp người em Vladimir Ilyich Lenin của mình hiểu được bản chất của chế độ Nga hoàng, sự bất công, sự bóc lột tàn bạo của địa chủ với nông dân trong xã hội ấy. Ông là người theo phái " Dân túy". Ông bị treo cổ vì âm mưu ám sát Nga hoàng Aleksandr III.

Chú thích

Tham khảo

Nhà cách mạng Nga
Vladimir Lenin


title: USS Osmond Ingram (DD-255)

text:
USS Osmond Ingram (DD-255/AVD–9/APD-35) là một tàu khu trục lớp Clemson được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ nhất, được cải biến thành tàu tiếp liệu thủy phi cơ AVD-9 rồi thành tàu vận chuyển cao tốc APD-35 để tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai cho đến khi xung đột kết thúc. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Osmond Ingram (1887-1917), thủy thủ Hoa Kỳ đầu tiên tử trận trong Thế Chiến I và là người được truy tặng Huân chương Danh dự.

Thiết kế và chế tạo
Osmond Ingram được đặt lườn vào ngày 15 tháng 10 năm 1918 tại xưởng tàu Fore River Shipyard của hãng Bethlehem Shipbuilding Corporation ở Quincy, Massachusetts. Nó được hạ thủy vào ngày 23 tháng 2 năm 1919, được đỡ đầu bởi bà N. E. Ingram, mẹ của Osmond Ingram; và được đưa ra hoạt động tại Boston, Massachusetts vào ngày 28 tháng 6 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân M. B. DeMott.

Lịch sử hoạt động
Sau khi nhập biên chế, Osmond Ingram phục vụ cùng Hạm đội Đại Tây Dương cho đến khi được cho xuất biên chế vào ngày 24 tháng 6 năm 1922 và đưa về lực lượng dự bị tại Philadelphia, Pennsylvania.

Được cải biến thành một tàu tiếp liệu thủy phi cơ sau khi chiến tranh lại nổ ra ở Châu Âu, nó nhập biên chế trở lại vào ngày 22 tháng 11 năm 1940 sau khi được xếp lại lớp với ký hiệu lườn mới AVD–9 vào ngày 2 tháng 8 năm 1940. Osmond Ingram khởi hành từ San Juan, Puerto Rico, cảng nhà mới của nó, vào ngày 15 tháng 1 năm 1941, làm nhiệm vụ tiếp liệu cho các chuyến bay tuần tra của thủy phi cơ trong khu vực giới hạn bởi Trinidad, Antigua và San Juan. Sau đó nó đi đến căn cứ tại vùng kênh đào Panama, tiếp liệu cho các chuyến bay tuần tra từ Salinas, Ecuador và tại vùng quần đảo Galápagos cho đến tháng 6 năm 1942.

Quay trở lại nhiệm vụ của một tàu khu trục, Osmond Ingram làm nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Trinidad với Recife và Belém cho đến hết năm 1942, rồi đi lên phía Bắc đến Argentia, Newfoundland để tham gia một lực lượng tuần tra tấn công chống tàu ngầm hình thành chung quanh tàu sân bay hộ tống . Đây là một trong những lực lượng chống tàu ngầm hiệu quả nhất tại Đại Tây Dương, mà cuối cùng đã đánh bại các tàu ngầm U-boat Đức Quốc xã, đảm bảo an toàn cho tuyến đường vận chuyển nhân lực và hàng hóa vượt đại dương, mang lại chiến thắng tại châu Âu. Được mang trở lại ký hiệu lườn cũ DD–255 từ ngày 4 tháng 11 năm 1943, Osmond Ingram đã đánh chìm chiếc tàu ngầm đối phương đầu tiên, U-172, bằng hải pháo vào ngày 13 tháng 12 năm 1943 sau khi chiếc U-boat bị buộc phải trồi lên mặt nước do các đợt tấn công bằng mìn sâu. Chiến công này cùng các hoạt động của các tàu chị em mang lại hiệu quả tương tự đã mang lại cho đội danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống.

Sau một chuyến đi đến Gibraltar vào đầu năm 1944, Osmond Ingram phục vụ hộ tống vận tải đi lại giữa New York và Trinidad cho đến tháng 6, khi nó đi vào Xưởng hải quân Charleston để cải biến thành một tàu vận chuyển cao tốc. Được xếp lại lớp với ký hiệu lườn mới APD–35 từ ngày 22 tháng 6 năm 1944, nó gia nhập các lực lượng đổ bộ tại Địa Trung Hải kịp thời để tham gia các cuộc tấn công chuẩn bị lên các đảo ngoài khơi bờ biển Pháp vào ngày 14 tháng 8 năm 1944, rồi hộ tống các đoàn tàu vận tải dọc theo bờ biển Pháp và Ý cho đến khi quay trở về Norfolk, Virginia vào cuối tháng 12.

Được điều động sang chiến trường Thái Bình Dương, Osmond Ingram lên đường, hộ tống các đoàn tàu vận tải dọc đường đi trong suốt hành trình từ New York ngang qua Panama đến San Diego, Trân Châu Cảng, Eniwetok và Ulithi. Nó khởi hành từ đây vào ngày 2 tháng 4 năm 1945 cùng một lực lượng tấn công cho chiến dịch chiếm đóng Okinawa; và cho đến khi đảo này được bình định, nó luân phiên hộ tống các đoàn vận tải nhanh đi Saipan và Guam cũng như tuần tra bảo vệ cho khu vực thả neo Hagushi. Trong tháng 7, nó hộ tống tàu bè đi lại giữa đảo Leyte và Hollandia, New Guinea; rồi sang tháng 8 bắt đầu tuần tra tại khu vực Philippines cho đến Borneo. Khi chiến tranh kết thúc, nó giúp vào việc chiếm đóng Nhật Bản, ghé qua Wakayama, Kure và Nagoya trước khi lên đường quay trở về nhà.

Osmond Ingram được cho xuất biên chế tại Philadelphia, Pennsylvania vào ngày 8 tháng 1 năm 1946. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 21 tháng 1 năm 1946, và nó được bán cho hãng Hugo Neu vào ngày 17 tháng 6 năm 1946 để tháo dỡ.

Phần thưởng
Osmond Ingram được tặng thưởng sáu Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/o4/osmond_ingram.htm

Liên kết ngoài
 http://www.navsource.org/archives/05/255.htm

Lớp tàu khu trục Clemson
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu tiếp liệu thủy phi cơ của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu đổ bộ của Hải quân Hoa Kỳ


title: USS Welles (DD-257)

text:
USS Welles (DD-257) là một tàu khu trục lớp Clemson được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh và được đổi tên thành HMS Cameron (I05), nhưng bị hư hại nặng do một cuộc không kích của Không quân Đức xuống Portsmouth năm 1940. Lườn tàu của nó được tận dụng vào việc thử nghiệm các biện pháp kiểm soát hư hỏng trước khi bị tháo dỡ vào cuối chiến tranh. Nó là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Bộ trưởng Hải quân Gideon Welles (1802-1878).

Thiết kế và chế tạo
Welles được đặt lườn vào ngày 13 tháng 11 năm 1918 tại xưởng tàu Fore River Shipyard của hãng Bethlehem Shipbuilding Corporation ở Quincy, Massachusetts. Nó được hạ thủy vào ngày 8 tháng 5 năm 1919, được đỡ đầu bởi cô Alma Freeman Welles, cháu nội bộ trưởng Welles; và được đưa ra hoạt động tại Xưởng hải quân Boston vào ngày 2 tháng 9 năm 1919 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân George N. Reeves, Jr..

Lịch sử hoạt động

USS Welles
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy ngoài khơi vùng bờ Đông, Welles gia nhập Hải đội 2 trực thuộc Lực lượng Khu trục Hạm đội Thái Bình Dương đặt căn cứ tại San Diego, California. Nó tiến hành các nhiệm vụ huấn luyện và tuần tra thường lệ, được mang ký hiệu lườn DD-257 khi Hải quân Hoa Kỳ áp dụng việc đánh số ký hiệu lườn tàu vào ngày 17 tháng 7 năm 1920, và tiếp tục hoạt động cho đến khi được cho xuất biên chế tại San Diego vào ngày 15 tháng 6 năm 1922.

Nó tiếp tục ở trong thành phần dự bị tại San Diego cho đến cuối những năm 1930, khi bất ổn và mâu thuẫn lan rộng tại cả Châu Âu lẫn Viễn Đông. Khi Đức Quốc xã tấn công Ba Lan vào ngày 1 tháng 9 năm 1939 khai mào Chiến tranh Thế giới thứ hai, Tổng thống Franklin D. Roosevelt phản ứng lại bằng cách công bố tư cách trung lập của Hoa Kỳ, đồng thời chỉ thị cho hải quân thiết lập một khu vực Tuần tra Trung lập dọc theo vùng bờ Đông, ngoài khơi vịnh Guatánamo và tại các lối tiếp cận phía Đông của kênh đào Panama. Để thực hiện nhiệm vụ tuần tra này, hải quân phải huy động trở lại từ lực lượng dự bị 77 tàu khu trục và tàu quét mìn hạng nhẹ để tăng cường cho các đơn vị hạm đội đã ở ngoài khơi đảm nhiệm việc tuần tra vào tháng 9 năm 1939, không lâu sau khi xung đột xảy ra tại Ba Lan. Welles được cho nhập biên chế trở lại tại San Diego vào ngày 6 tháng 11 năm 1939 dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Hải quân Clifton G. Grimes.

Welles được tái trang bị tại San Diego trước khi đi đến Xưởng hải quân Mare Island ở Vallejo, California để được cải biến và sửa chữa, vốn kéo dài từ trước lễ Giáng Sinh sang đầu năm 1940. Nó cùng với tàu khu trục  quay trở lại San Diego, và sau đó khởi hành rời khu vực này vào ngày 5 tháng 2 để hướng đến Panama. Nó băng qua kênh đào vào ngày 16 tháng 2, và ghé lại Căn cứ Tàu ngầm tại Coco Solo vào ngày hôm sau. Tại đây nó đón lên tàu sáu thủy thủ để đưa đến vịnh Guatánamo, Cuba, đến nơi vào ngày 25 tháng 2. Sau khi tuần tra lại các lối tiếp cận vịnh Guatánamo trong gần hai tuần, nó đón lên tàu 10 thủy thủ để chuyển đến Norfolk, Virginia, và đã khởi hành vào ngày 14 tháng 3 cùng với phần còn lại của Đội khu trục 67 của nó bao gồm ,  và soái hạm . Thả neo tại xưởng tàu và đưa các hành khách lên bờ vào ngày 17 tháng 3, chiếc tàu khu trục lại trở ra khơi vào ngày 6 tháng 4 để hướng sang vùng biển Caribe.

Đi đến San Juan, Puerto Rico bốn ngày sau đó, Welles lên đường ngay chiều tối hôm đó để gia nhập cùng tàu tuần dương hạng nhẹ  vào sáng hôm sau; cả hai cùng nhau tiến hành Tuần tra Trung lập và thực hành cho đến ngày 17 tháng 4, khi chiếc tàu khu trục quay trở về San Juan. Nó tuần tra tại vùng biển chung quanh San Juan từ ngày 19 đến ngày 23 tháng 4 trước khi tham gia cuộc tập trận Vấn đề Hạm đội và cuộc duyệt binh hàng năm vào ngày 26 tháng 4. Sau đó nó viếng thăm Charlotte Amalie, St. Thomas, quần đảo Virgin vào ngày 1 tháng 5, và tiếp tục ở lại đây trong hai tuần trước khi quay trở về San Juan.

Lại ra khơi vào ngày 8 tháng 6 hướng đến vùng biển Cuba, Welles thực hành trên đường đi rồi hoạt động từ vịnh Guatánamo trong những ngày sau đó, tiến hành các cuộc thực tập chiến thuật tầm ngắn. Chuyển đến Cay Lobos, Great Bahamas vào ngày 20 tháng 6, nó giúp vận chuyển 56 ngưởi và một sĩ quan của tàu khu trục  đến Guantánamo, rồi đưa các hành khách sang chiếc . Nó tiếp tục ở lại Guantánamo cho đến khi lên đường đi sang vùng kênh đào vào ngày 27 tháng 7. Thả neo tại vịnh Limon vào ngày 28 tháng 7, nó sau đó băng qua kênh đào Panama vào ngày 10 tháng 8 và thả neo trong vịnh Panama vào ngày 12 tháng 8. Chiếc tàu khu trục thực hành chiến trận và cơ động cũng như thực tập mục tiêu cùng Đội tàu ngầm 11 cho đến ngày 16 tháng 8, khi nó băng ngược trở lại kênh đào và hướng về phía Đông, đến Coco Solo cùng ngày hôm đó.

Welles cùng với phần còn lại của Đội khu trục 67 lên đường đi Norfolk vào ngày 22 tháng 8, đi ngang qua vịnh Guantánamo và đến nơi sáu ngày sau đó. Vào lúc đó, nó cùng với 49 tàu khu trục chị em khác được chọn để chuyển giao cho chính phủ Anh Quốc do kết quả của một thỏa thuận giữa Tổng thống Roosevelt và Thủ tướng Anh Quốc Winston Churchill.

Welles được chất dỡ đạn dược tại Norfolk trước khi lên đường đi Newport, Rhode Island, nơi nó trao đổi ngư lôi kiểu cũ để lấy kiểu mới hơn vào ngày 1 tháng 9, Nó sau đó chuyển đến Xưởng hải quân Boston để đại tu trước khi khởi hành cùng  và Herndon vào ngày 5 tháng 9 để đi đến Halifax, Nova Scotia, địa điểm hẹn để chuyển giao. Nằm trong số tám tàu đầu tiên được bàn giao, nó đi đến nơi vào ngày 6 tháng 9, và đón lên tàu thủy thủ đoàn Anh tương lai gồm sáu sĩ quan và 120 thủy thủ để làm quen với con tàu. Ba ngày sau, 9 tháng 9 năm 1940, Welles được cho xuất biên chế và chuyển giao cho phía Anh. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 8 tháng 1 năm 1941.

HMS Cameron
Chiếc tàu khu trục được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Anh như là chiếc HMS Cameron (I05), và đặt dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Hải quân P. G. Merriman. Con tàu mắc phải vấn đề do hư hỏng máy phát điện, khiến làm trì hoãn chuyến đi sang quần đảo Anh, và cuối cùng nó đi đến Plymouth vào ngày 13 tháng 11 sau khi ghé qua Belfast, Bắc Ireland. Cameron chuyển đến Portsmouth ba ngày sau, và được cho đại tu lần đầu tiên kể từ khi được chuyển cho Anh. Tuy nhiên, nó không thể hoàn tất việc này, khi vào ngày 5 tháng 12 năm 1940, máy bay ném bom của Không quân Đức đã không kích Portsmouth trong lúc Cameron đang nằm trong ụ tàu số 8 không thể tự vệ. Một quả bom phá ném trúng đã làm hư hại nặng con tàu, khiến nó lật úp.

Được đánh giá không còn phù hợp để tiếp tục hoạt động ngoài biển, Cameron cuối cùng vẫn được cho nổi trở lại vào ngày 23 tháng 2 năm 1941 và được sử dụng như một lườn tàu. Các chuyên gia Hải quân Hoa Kỳ sau đó đã xem xét kỹ lưỡng con tàu nhằm đề xuất các biện pháp kiểm soát hư hỏng, vốn có thể áp dụng cho các con tàu cùng kiểu đang phục vụ cùng hải quân. Do đó, nó đã cung cấp những kinh nghiệm quý báu cho đến khi các tàu khu trục  và  bị nổ tung do bị Nhật Bản ném bom trong trận Trân Châu Cảng vào ngày 7 tháng 12 năm 1941.

Ủy ban kỹ thuật của Hải quân Hoàng gia đã tiến hành các thử nghiệm chấn động lườn tàu từ tháng 7 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943. "Ngừng hoạt động" từ ngày 5 tháng 10 năm 1943, Cameron tiếp tục ở lại trong cảng Portsmouth cho đến khi nó được kéo đi Falmouth vào tháng 11 năm 1944, nơi nó cuối cùng được tháo dỡ.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/w5/welles-i.htm

Liên kết ngoài
 http://www.navsource.org/archives/05/257.htm

Lớp tàu khu trục Clemson
Lớp tàu khu trục Town
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: USS Welles

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Welles, theo tên Bộ trưởng Hải quân Gideon Welles (1802-1878):

  là một tàu khu trục lớp Clemson nhập biên chế năm 1920, chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh như là chiếc HMS Cameron (I05) năm 1940 và phục vụ cho đến năm 1944
  là một tàu khu trục lớp Gleaves nhập biên chế năm 1943 và xuất biên chế năm 1946

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Dịch sởi Việt Nam 2014

text:
Dịch sởi tại Việt Nam năm 2014 dùng để chỉ có rất nhiều ca bệnh sởi và tử vong ở 61/63 tỉnh thành của Việt Nam năm 2014.

Tổng quan

Sởi là loại bệnh lây truyền qua đường mũi và miệng, và chủ yếu lây nhiễm đối với trẻ em. Ở Việt Nam, sau 3 năm không có dịch, vào tháng 1 năm 2014, bệnh đã bùng phát ở 24 tỉnh, thành bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, với 993 ca mắc và 7 tử vong trên toàn quốc, trong đó 30% số ca bệnh xuất phát từ Hà Nội, và cũng 50% số ca tử vong là ở Hà Nội. Căn bệnh này đã xuất hiện trở lại mặc dù chiến dịch tiêm phòng chung UNICEF và WHO thực hiện trong năm 2010 (giai đoạn 2009-2010 có hơn 8.200 ca nhiễm bệnh), với mục đích tiêm chủng cho 7,5 triệu trẻ em. Việt Nam đang trong giai đoạn kiểm soát bệnh sởi và dự kiến loại bệnh này vào năm 2017 Đợt bùng phát bệnh gần nhất vào khoảng tháng 5 năm 2013 và kết thúc vào tháng 12 với 1048 ca mắc.

Trước đó trong Chương trình mục tiêu quốc gia Y tế được Chính phủ Việt Nam thông qua năm 2012 cho giai đoạn 2012-2015 với số tiền 12.770 tỷ đồng, trong đó có nội dung loại trừ bệnh sởi vào năm 2012, giảm số trường hợp mắc sởi dưới 1/1.000.000 dân, và triển khai vắc xin sởi - rubella (MR) trong tiêm chủng mở rộng tiến tới loại trừ bệnh rubella vào năm 2020.

Theo Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, dịch sởi ở Việt Nam không chỉ mới xảy ra trong giữa tháng 4, mà đã diễn tiến từ đầu năm 2014 trên nhiều tỉnh thành Việt Nam, với số ca mắc sởi trung bình 30 ca/ngày ở Tp. HCM. Từ đầu năm 2014 đến ngày 5 tháng 2 có hơn 630 ca có dấu hiệu của bệnh sởi.

Nguyên nhân
Theo Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam, có 3 nguyên nhân đưa đến dịch sởi là người dân ít đưa con cháu đi tiêm phòng sởi do lo ngại biến chứng, bệnh nhân tập trung về Bệnh viện Nhi Trung ương dẫn đến lây nhiễm chéo và quá tải và thời tiết chuyển mùa nên dịch bệnh phát triển. Ngày 3 tháng 5, bà bổ sung thêm hai nguyên nhân là biến đổi khí hậu và sự lơ là trong công tác chích ngừa.

Từ sau vụ vắc xin tiêm nhầm làm 3 cháu tử vong tại Quảng Trị, nhiều phụ huynh ngại đưa con đi tiêm ngừa vì chi phí cao và sợ biến chứng. Mặc dù theo bà Tiến:"Vắc xin sởi của mình cực tốt". Theo ông Lương Ngọc Khuê – Cục trưởng Cục khám, chữa bệnh đã nhận định: "Chỉ cần đi qua đầu giường là đã bị lây sởi", có nghĩa bệnh sởi rất dễ lây lan.

Công bố dịch

Cho đến đầu tháng 5 năm 2014, Bộ Y tế Việt Nam và Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến chỉ thông báo dịch, mà từ chối việc công bố dịch, theo như lý do mà bà Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đưa ra lý do "Việc Hà Nội có công bố dịch hay không là thuộc thẩm quyền của UBND TP, ngành Y tế không có thẩm quyền bắt phải công bố hay không công bố dịch" và "UBND TP Hà Nội chưa công bố dịch là hợp lý, vì nếu công bố dịch sởi trên toàn TP thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc học hành, đi lại, du lịch... của thành phố".. Việc này đã xảy ra nhiều tranh cãi, trong đó có nghi ngờ là Bộ Y tế "giấu dịch" vì bệnh thành tích và sự kém hữu hiệu trong sử dụng kinh phí trong Chương trình mục tiêu quốc gia Y tế giai đoạn 2012 - 2015.

Còn theo thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, người trực tiếp phụ trách mảng y tế dự phòng và phòng chống dịch bệnh cho rằng: "Trong các văn bản chỉ đạo của Bộ Y tế từ cuối năm ngoái đến nay đều ghi là dịch. Bộ không bao giờ nói không có dịch", dù không công bố chính thức.

Diễn biến
Theo báo cáo của bộ Y tế, từ tháng 2 đến ngày 10 tháng 4 đã có 25 ca tử vong do sởi.

Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng chỉ có một văn bản chỉ đạo hết sức chung chung khiến tình thế không có chuyển biến nào đáng kể và dư luận cũng không chú ý đề phòng. Chỉ đến khi PGS-TS Phạm Nhật An, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương đã phải kêu gọi sự quan tâm của báo chí một lần nữa và mời các phóng viên tận mắt vào chứng kiến sự quá tải của các bệnh viện và đưa lên công luận. Nhận được thông tin qua một người có con mắc bệnh tại bệnh viện Nhi Trung ương trên Facebook https://www.facebook.com/pkvinh/posts/860944560588197, chiều ngày 15 tháng 4, phó thủ tướng Vũ Đức Đam thị sát bệnh viện Nhi Trung ương và yêu cầu bộ Y tế báo cáo tình hình. Ông Trần Đắc Phu, cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, cho biết đã có 108 trẻ tử vong do sởi và các biến chứng sau sởi.

Đến sáng ngày 17 tháng 4, bệnh sởi đã có mặt ở 60/63 tỉnh, thành phố, với số mắc gần 7.000 ca, kể cả người lớn và trong đó có khoảng 110 ca tử vong.. Bệnh viện Nhi trung ương đã trở nên quá tải, có trường hợp 7 trẻ em mắc bệnh phải chen chúc trên một giường bệnh tại bệnh viện Bạch Mai.

Sáng ngày 18 tháng 4, Bộ Y tế tổ chức họp báo thông báo dịch sởi nhưng khẳng định không tuyên bố dịch. Lúc này sởi đã có mặt ở 61/63 tỉnh, thành phố, với số ca mắc 8.500 và có ít nhất 114 ca tử vong. Tại bệnh viện Nhi Trung ương có 105 ca tử vong, 4 ở bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, 2 tại bệnh viện Bạch Mai, còn lại ở các tỉnh thành khác.

Theo Báo điện tử Chính phủ, đến ngày 1 tháng 5 có "3.832 trường hợp mắc sởi xác định trong số 12.411 trường hợp sốt phát ban nghi sởi tại 61/63 tỉnh, thành phố", "25 trường hợp tử vong do sởi trong số 130 trường hợp nặng xin về và tử vong có liên quan đến sởi".

Ngày 30 tháng 5, bộ Y tế công bố báo cáo tổng kết trong đó kết luận "Việt Nam đã phản ứng rất nhanh đối với dịch sởi". Báo cáo này cũng công bố con số trường hợp mắc sởi xác định là 4.602 và số trường hợp sốt phát ban nghi sởi là 21.639, 142 người đã tử vong.

Phản ứng

Quan chức nhà nước
Bộ Y tế Việt Nam bị cho là chậm chạp trong việc công bố dịch, cũng như Bộ Y tế chủ quan, chậm vào cuộc và coi nhẹ y tế dự phòng. Bên cạnh đó bộ này cũng bị cho là cấp máy thở hỏng cho bệnh viện Bạch Mai chống sởi. Ngày 23 tháng 4 năm 2014, một số người dân đã biểu tình trước cửa Bộ Y tế.

Ngày 17 tháng 4, tại bệnh viện Nhi Trung ương, các phóng viên bị cấm đưa tin về tình hình bệnh sởi tại đây.

Ngày 23 tháng 4, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phê bình công tác chỉ đạo điều hành trong việc phòng chống dịch và yêu cầu "rút kinh nghiệm": "Các đồng chí rút kinh nghiệm trong chỉ đạo. Bây giờ theo dõi tình hình dịch bệnh phải kịp thời, đánh giá đúng mức, chỉ đạo hiệu quả". Cũng từ ngày 23 tháng 4, báo chí Việt Nam ít đưa tin về dịch sởi.

Dư luận
Một làn sóng chê trách bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã dấy lên trong dư luận vì cho rằng người đứng đầu Bộ Y tế phải chịu trách nhiệm vì sự bất lực và phản ứng chậm trễ, không minh bạch thông tin, không kiểm soát được dịch sởi và gây hoang mang và phẫn nộ trong cộng đồng. Trang Facebook có tên "Bộ trưởng Bộ Y tế hãy từ chức" kêu gọi các thành viên ký tên, chụp ảnh và biểu tình. Nhiều người nổi tiếng trong đó có nhạc sĩ Tuấn Khanh, người dẫn chương trình Phan Anh, đại biểu quốc hội Nguyễn Minh Thuyết đã lên tiếng kêu gọi bà Kim Tiến từ chức. Một bác sĩ BV Nhi TƯ cho rằng "giá như mọi biện pháp đã được Bộ Y tế triển khai quyết liệt từ trước, không đợi "nước đến chân mới nhảy" thì trẻ chết không nhiều đến thế".

Nhưng theo bà Tiến:"Tôi không nghĩ đến từ chức ngay". Đến nay, chưa có quan chức nào nhận trách nhiệm hay là xin lỗi trước nhân dân.

Một luồng ý kiến khác cho rằng giới truyền thông và người dân đã phản ứng thái quá và góp phần gây ra dịch.

Trong dư luận và trên mạng đã có "những bài thuốc truyền miệng và truyền trên mạng, nhưng nhiều phương thuốc có thể gây thêm nguy hiểm cho bệnh nhân, ví dụ như lá mùi chữa được sởi, theo bác sĩ Nguyễn Xuân Hướng (Nguyên Chủ tịch Hội đông y Việt Nam) là tuyệt đối không nên làm và  "Các phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ Đông y hoặc Tây y chứ tuyệt đối không được làm ẩu".

Tham khảo

Xem thêm
Các báo cáo báo cáo bệnh sởi Việt Nam 2014 của PROMED
 Bệnh sởi bùng phát: Bộ Y tế chủ quan, vào cuộc chậm? , Báo Lao động, 17/04/2014

Y tế Việt Nam 2014
Dịch bệnh
Dịch bệnh tại Việt Nam


title: Ninja Rùa (phim 2014)

text:
Ninja Rùa (tên gốc tiếng Anh: Teenage Mutant Ninja Turtles) là một bộ phim Mỹ được làm trong năm 2014. Đây là bộ phim chuyển thể được làm lại từ phiên bản phim đầu tiên từ những năm 1990, tuy nhiên lần này có sự khác biệt đó là phim được sự hậu thuẫn của nhà sản xuất Michael Bay.

Không giống với tất cả các bộ phim TMNT đã làm trước đó do người đóng bằng cách hóa trang và phim hoạt hình CGI năm 2007, đây là bộ phim Ninja Rùa đầu tiên có sử dụng công nghệ kĩ xảo bây giờ để thực hiện việc biến những chú rùa vô tri giác ngày trước lên một tầm cao thực tế mới.

Diễn viên
Pete Ploszek trong vai Leonardo
Johnny Knoxville trong vai Leonardo (lồng tiếng)
Alan Ritchson trong vai Raphael
Noel Fisher trong vai Michelangelo
Jeremy Howard trong vai Donatello
William Fichtner trong vai Eric Sacks và The Shredder
Danny Woodburn trong vai Splinter
Tony Shalhoub trong vai Splinter (lồng tiếng)
Megan Fox trong vai April O'Neil
Will Arnett trong vai Vernon Fenwick
Whoopi Goldberg trong vai Bernadette Thompson
Abby Elliott trong vai người cùng phòng của April

Nội dung

April O'Neil là một phóng viên Kênh 6 của thành phố New York, trong suốt thời gian làm việc của mình cái mà cô muốn là vạch trần một tổ chức tội phạm khét tiếng tên Foot Clan đang thâu tóm cả thành phố. Trong một lần đang tiến hành đưa tin một vụ bắt giữ con tin tại ga tàu điện ngầm do Foot Clan thực hiện thì bất chợt cô được giải cứu bởi bốn anh hùng to lớn vô danh. Do cảm kích nên April O'Neil đuổi theo bốn anh hùng lên đến tận mái nhà thì mới được biết người cứu cô chính là bốn anh em ninja rùa đột biến có một lai lịch bí ẩn.

Khi April O'Neil bị sốc và ngất đi, cô được bọn họ đưa đến nơi ở và gặp sư phụ Splinter của họ cũng là một con chuột đột biến. April O'Neil lúc này mới được biết tên bốn vị anh hùng này bao gồm Leonardo, Donatello, Michelangelo, Raphael. Thời gian này, cô mới nhận ra rằng 4 chú rùa và cả Splinter là những con thú cưng cũ của mình đã được thí nghiệm đột biến và cô đưa họ đến 1 nơi ẩn náu an toàn

Thông tin về phim
Trong năm 2009, đồng sáng tạo Teenage Mutant Ninja Turtles là họa sĩ Peter Alan Laiddazddaz xác nhận với giới truyền thông về việc bán bản quyền thương hiệu cho hãng Nickelodeon. Từ đây việc phát triển các loại hình ăn theo của Teenage Mutant Ninja Turtles bắt đầu từ những năm 2011 và nở rộ với bộ phim seri hoạt hình 3D trong năm 2012. Trước đó dòng phim Teenage Mutant Ninja Turtles đã từng lên phim bằng CGI một lần vào năm 2007 do ba hãng hợp tác bao gồm Imagi Animation Studios, Warner Bros. Pictures và The Weinstein Company, tuy nhiên cách này không hiệu quả do những ý kiến phản hồi từ người hâm mộ rằng bộ phim nó có một kịch bản quá tệ và không quá hoành tráng như mong đợi. Vì vậy ngay sau khi hãng Nickelodeon mua lại bản quyền từ năm 2009, hãng đã đích thân nộp đề án làm phim này cho đạo diễn kiêm nhà sản xuất Michael Bay, kết quả thật không ngoài sự mong đợi đó là một cái gật đầu và bộ phim đã được lên kế hoạch thực hiện ngay sau đó 2 năm thông qua vài lần úp mở tại ComicCon.

Kế hoạch quay bộ phim bắt đầu vào 22/3/2013 tại Tupper Lake, New York với phần thô (để tiện việc lồng ghép kĩ xảo sau này khi lên phim). Lúc này Megan Fox đã được thông báo để được chọn vào vai nữ phóng viên April trong khoảng tháng 2 /2013,  đây là sự tái hợp của cô với Michael Bay sau khi cô bị từ chối hợp tác trong bộ phim Transformers: Dark of the Moon theo chỉ thị của Steven Spielberg vì đã dám so sánh ông ta là kẻ độc tài như Hitler. Vụ việc lùm xùm này đã khiến tên tuổi Megan Fox hầu như xuống dốc từ năm 2011, nhưng may mắn là chồng của cô nam diễn viên Brian Austin Green đã phải đến gặp và xin lỗi trực tiếp hai vị đạo diễn trên nên Megan Fox mới có cơ hội quay lại với xưởng phim của Steven Spielberg.

Câu chuyện về các Ninja Rùa ra đời từ một ý tưởng bất chợt của hai người bạn họa sĩ: Kevin Eastman và Peter Laird trong một căn hộ tại New Hampshire (gần New York). Với dự định ban đầu là để nhại 4 nhân vật truyện tranh nổi tiếng thời bấy giờ (Dare Devil, New Mutants, Cerebus và Ronin) nhưng 4 chú rùa đột biến màu xanh với trang phục và kỹ năng chiến đấu của những Ninja nhanh chóng được hâm mộ và tạo nên cơn sốt thực sự.

Phần tiếp theo
Sau khi thu về tổng cộng 65 triệu USD ở thị trường Bắc Mỹ chỉ sau 3 ngày khởi chiếu. Hãng Paramount cho biết họ đã quyết định làm phần 2 của phim sẽ ra rạp vào ngày 3 tháng 6 năm 2016, theo thông báo thì Michael Bay sẽ vẫn giữ vai trò nhà sản xuất trong khi kịch bản thuộc về trách nhiệm của Brad Fuller và Andrew Form.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang website chính thức của bộ phim

Truyện tranh chuyển thể thành phim
Phim hài thập niên 2010
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2010
Phim 3D năm 2014
Phim 3D Mỹ
Phim Mỹ
Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos
Phim về khủng bố
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim lấy bối cảnh năm 1999
Phim lấy bối cảnh năm 2014
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim quay tại thành phố New York
Phim IMAX
Phim của Paramount Pictures


title: 1001 Knights

text:
là bộ manga mới của tác giả Yukiru Sugisaki - người đã từng rất nổi tiếng qua bộ truyện D.N.Angel và Lagoon Engine. Chương đầu tiên của manga xuất hiện lần đầu tại Nhật trên tạp chí nguyệt san Monthly Asuka vào ngày 23 tháng 6 năm 2012 và đến nay đã xuất bản được 6 tập hoàn chỉnh. Bộ truyện hiện vẫn đang được tác giả ra chương mới vào ngày 24 mỗi tháng trên các số báo của Asuka.

Cốt truyện
1001 Knights là chuyến phiêu lưu của hai anh em sinh đôi Fuuga Naito và Fuuga Yuta vào thế giới Nghìn lẻ một đêm. Mặc dù là song sinh, Naito và Yuta hoàn toàn không giống nhau cả về ngoại hình lẫn tính cách: trong khi người anh Naito hiền lành, tốt bụng thì cậu em trai Yuta lại khá là sốc nổi và hay vướng vào các cuộc gây lộn. Hai anh em từ khi còn rất nhỏ đã phải nương vào công việc thám tử để sống qua ngày khi người bố Shinra thường phải đi làm xa. Vào một ngày nọ, người chú của hai anh em đến thăm và báo tin Shinra đã mất tích. Quá lo lắng cho bố, hai anh em đã quyết định cùng nhau đến Dubai - một trong các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất để tìm tung tích người cha. Trong cái đêm định mệnh ấy, một người bí ẩn đã tấn công hai anh em và đưa họ đến với một thế giới mới: thế giới của câu chuyện Nghìn lẻ một đêm thần thoại. Giờ đây, Naito và Yuta phải tìm cách để tìm lại được nhau và đối diện với sự thật đằng sau số phận của chính mình: họ chính là kiếp sau của công chúa và hoàng tử hai vương quốc thù địch trong thế giới ấy.

Nhân vật chính

Naito Fuuga
Người anh trai trong cặp song sinh. Một cậu học sinh 16 tuổi hiền lành và tốt bụng. Naito đảm nhiệm các công việc tìm kiếm. Do có một khuôn mặt khá xinh xắn và ngoại hình nhỏ con nên nhiều người vẫn hay tưởng nhầm cậu là con gái. Naito chính là đầu thai của Alnilam (アルニラム Aruniramu) - nàng công chúa cấm kỵ của vương quốc Fedina. Dấu ấn của cậu nằm bên ngực trái.Cộng thêm rằng cậu chính là Alnilam của kiếp trước người mà Rubaiyat yêu sâu đậm kiếp trước, cậu và Rubaiyat yêu nhau sâu đậm. Rubaiyat chỉ quan tâm mình cậu, yêu nhau quên mất thời gian ngàn năm Rubaiyat vẫn chung thủy với cậu, dẫu kể cậu không nhớ nhưng cậu đã nhận ra cảm xúc của cậu đã yêu Rubaiyat rồi.Tình yêu không phân biệt giới tính và tình yêu của cậu và anh cũng vậy không phân biệt dẫu vậy cậu đã chợt nhận ra rằng cậu đã yêu Rubaiyat

Yuta Fuuga
Người em trai trong cặp song sinh. Cậu chịu trách nhiệm giải quyết các công việc đòi hỏi cơ bắp và thể lực nên thường hay dính vào các vụ gây lộn. Yuta chính là đầu thai của Saif (サイフ Saifu) - chàng hoàng tử được tiên đoán là sẽ trở thành vị Vua đem đến sự suy vong cho cả thế giới. Dấu ấn của cậu nằm bên ngực phải.

Arthur Ensheko
Arthur là một người đàn ông trẻ tuổi giàu có và cực kỳ ăn diện, đồng nghiệp thân thiết của bố Shinra của hai anh em nhà Fuuga. Anh chính là người thuyết phục hai anh em đến Dubai để tìm tung tích về cha mình. Arthur rất quý Naito, nhiều lần khen cậu "dễ thương", trong khi với Yuta, hai chú cháu có vẻ không hợp nhau là mấy. Dấu ấn của Arthur nằm bên cánh tay phải.

Rubaiyat
Người kỳ lạ xuất hiện từ trong dấu ấn của Naito khi cậu bị Arif Laila tấn công. Rubaiyat là một vị thần đèn đã yêu công chúa Alnilam từ hàng ngàn năm trước. Khi biết Alnilam đã đầu thai thành con trai và mất hết mọi ký ức về quá khứ, Rubaiyat vẫn một mực chung thủy với Naito, luôn ở bên bảo vệ cậu và cố gắng tìm cách giúp Naito nhớ lại kiếp trước của mình. Anh đã nói rằng tình yêu thì không phân biệt giới tính, nên dù Alnilam - người anh yêu có được tái sinh lại là con trai đi nữa, anh vẫn sẽ chỉ yêu mình cô mãi mãi.yêu em Naito người anh yêu dẫu kiếp này kiếp sau dẫu em không thể nhớ được anh vẫn chỉ yêu mình em mãi mãi bảo vệ em vĩnh viễn thuộc về em anh chỉ là thần đèn của riêng em.yêu em Naito người anh yêu ngàn năm

Truyền thông

Số tập đã phát hành

Tham khảo

Manga năm 2012
Manga dài tập


title: Valonia ventricosa

text:
Valonia ventricosa, cũng được biết đến như "tảo bong bóng" là một loài tảo được tìm thấy tại vùng đại dương nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới. Nó là một trong những loài sinh vật đơn bào lớn nhất trên thế giới.

Đặc điểm
Valonia ventricosa thường phát triển đơn lẻ, nhưng trong trường hợp hiếm chúng có thể phát triển theo nhóm.

Môi trường
Chúng xuất hiện tại các vùng thủy triều khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, như vùng biển Caribbean, phía bắc qua Florida, phía nam tới Brazil, và ở Ấn Độ-Thái Bình Dương. Nói chung, chúng sống hầu như tất cả đại dương trên toàn thế giới, thường sống trong san hô vụn. Độ sâu nhất chúng còn có khả năng tồn tại là khoảng .

Sinh lý và sinh sản
Sinh vật đơn bào này có hình thể từ hình cầu đến hình trứng, và màu sắc thay đổi từ màu cỏ xanh đến màu xanh đậm, mặc dù trong nước chúng có thể xuất hiện màu bạc, mòng két, hoặc thậm chí đen. Điều này được xác định bởi số lượng lạp lục của nó. Bề mặt của tế bào tỏa sáng như thủy tinh.

Sinh sản xảy ra bởi sự phân chia tế bào, khi tế bào đa nhân mẹ tạo ra tế bào con, và rể giả hình thành "bong bóng" mới, trở nên tách biệt với tế bào mẹ.

Xem thêm
 Xenophyophorea

Tham khảo

Liên kết ngoài

V


title: Y học nhiệt đới

text:
Y học nhiệt đới (cũng thường được gọi là Y học quốc tế) là nhánh y học liên quan đến các vấn đề sức khỏe xảy ra duy nhất, lan rộng và chứng minh là khó kiểm soát ở các vùng nhiệt đới  hay cận nhiệt đới.

Nhiều các bệnh viêm nhiễm được phân loại là các bệnh nhiệt đới từng là đặc hữu ở các quốc gia nằm ở khu vực ôn đới và ngay cả lạnh giá. Điều này bao gồm các dịch bệnh trên diện rộng như viên nhiễm sốt rét và giun móc cũng như các bệnh hiếm gặp như lagochilascaris minor. Nhiều bệnh này được kiểm soát và giảm thiểu ở các nước phát triển, là kết quả của nỗ lực cải thiện khu vực nhà ở, chế độ ăn uống, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân.

Tài liệu chuyên khảo
Jonathan Kaplan. The dressing station, a surgeon's odyssey. Picador, London, 2001.
 Deborah J. Neill,  Networks in Tropical Medicine: Internationalism, Colonialism, and the Rise of a Medical Specialty, 1890-1930 (Stanford University Press; 2012) 320 pages; shows how the emerging field was shaped by physicians' and scientists' collaborating during a major epidemic of sleeping sickness in sub-Saharan Africa
Anne Spoerry. Mama Daktari. The house of books, Vianen, 2000.

Tham khảo

Y học nhiệt đới


title: Y học du lịch

text:
Y học du lịch là một nhánh y học liên quan đến việc quản lý và ngăn chặn các vấn đề sức khỏe cho các người đi du lịch trên quốc tế.

Du lịch và sự toàn cầu hóa

Sự toàn cầu hóa tạo điều kiện thuận lợi cho sự lan rộng bệnh dịch và tăng số người đi du lịch khi họ bi tiếp xúc nhiều môi trường sức khỏe khác nhau. Các mảng nội dung chính của y học du lịch bao gồm dịch tễ học toàn cầu của các rủi ro sức khỏe đến người đi du lịch, vắc-xin, ngăn chặn sốt rét và tư vấn trước khi đi du lịch để duy trì sức khỏe khoảng xấp xỉ hành khách quốc tế. Theo ước tính, có khoảng 80 triệu khách du lịch hàng năm từ các nước phát triển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CDC Travelers' Health - includes information on destinations, outbreaks, and recommended or required vaccinations
 International Association for Medical Assistance to Travellers (IAMAT)
 International Society of Travel Medicine
 WHO - List of Country Members - includes information on outbreaks and health profiles

Chuyên khoa nội
Du lịch chăm sóc sức khoẻ
Chuyên ngành y khoa


title: Ga Danggogae

text:
Ga Danggogae (Tiếng Hàn: 당고개역, Hanja: 堂고개驛) là ga trên Tuyến 4 của mạng lưới Tàu điện ngầm Seoul. Nó là là một ga trên cao nằm ở Sanggye-dong, Nowon-gu, Seoul.

Bố cục ga

Các chuyến tàu của Tổng công ty Đường sắt Hàn Quốc và các chuyến tàu của Tổng công ty Vận tải Seoul khởi hành từ Oido/Ansan chỉ đến ga này. Từ ga tiếp theo, Ga Byeolnae Byeolgaram, chỉ có các chuyến tàu của Tổng công ty Vận tải Seoul khởi hành từ Sadang.

Ga kế cận

Tham khảo

Nowon-gu
Ga tàu điện ngầm Seoul
Ga tàu điện ngầm ở quận Nowon


title: Jason Segel

text:
Jason Jordan Segel (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1980) là một nam diễn viên và biên kịch người Mỹ. Anh được biết đến rộng rãi nhờ vai diễn Marshall Eriksen trong bộ phim hài ăn khách của đài CBS How I Met Your Mother, cũng như việc sản xuất của anh cùng Judd Apatow trong bộ phim kinh điển Freaks and Geeks và Undeclared; ngoài ra anh còn xuất hiện trong những bộ phim như Forgetting Sarah Marshall, Knocked Up, I Love You, Man, Gulliver's Travels, Bad Teacher, Despicable Me, The Muppets và The Five-Year Engagement.

Tiểu sử
Segel sinh vào ngày 18 tháng 1 năm 1980 tại Los Angeles, California, là con trai của Jillian, một nhà nội trợ và Alvin G. Segel, một luật sư. Anh lớn lên tại Pacific Palisades, California. Cha của anh là người Do thái còn mẹ của anh theo đạo Cơ đốc. Anh từng khẳng định mình lớn lên trong cộng đồng người Do Thái. Anh đến học tại trường Hebrew và sau đó đăng ký vào một trường có giám mục bởi nhà thờ. Anh có một người anh họ tên là Adam và người em tên là Alison.

Anh tốt nghiệp ở trường trung học Harvard-Westlake, lúc đó anh có chiều cao đến 1 mét 93, giúp anh có được một chân trong đội tuyển bóng rổ nam của quốc gia hai năm 1996 và 1997. Anh ngồi ghế dự bị thay cho ngôi sao chơi chính, Jason Collins. Segal có mong muốn trở thành một nam diễn viên chuyên nghiệp từ lúc còn ở Đại học. Sau đó, anh đi diễn tại nhà hát địa phương.

Sự nghiệp

Vai diễn đáng kể đầu tiên của Segel là một tên nghiện cần sa lập dị Nick Andopolis trong bộ phim hài năm 1999 nhận được sự tán dương từ phía các nhà phê bình phim ảnh của đài NBC mang tên Freaks and Geeks. Bộ phim kể về một nhóm học sinh vùng ngoại ô trường Detroit trong khoảng nhữ năm 1980. Segal tự mình viết một ca khúc cho nhân vật Nick, trong cảnh Nick hát tặng cho nhân vật nữ chính, Lindsay (Linda Cardellini). Cardellini và Segel hẹn hò vài năm sau khi bộ phim bị ngưng chiếu. Sau đó, có tin đồn cho rằng cả hai người đã chia tay vì anh quá béo, mà sau này đính chính chỉ là chuyện đùa.

Segel trở lại trong bộ phim CSI: Crime Scene Investigation trong vai Neil Jansen và trong bộ phim khác mang tên Undeclared trong vai Eric. Vai diễn gần đây nhất của anh là trong vai Marshall Eriksen trong bộ phim hài của đài CBS "How I Met Your Mother"; trước đây anh có ý định muốn rời bộ phim để hợp tác trong dự án phim khác trong năm 2013 khi hợp đồng của anh hết hạn, tuy nhiên, anh được thoả thuận thành công để hoàn thành bộ phim sau phần thứ 9 trong năm 2014.

Anh cũng đồng thời xuất hiện trong một vài bộ phim khác như Slackers, SLC Punk,The Good Humor Man và Dead Man on Campus. Trong năm 2007, anh xuất hiện trong phim Knocked Up, được nhà sáng lập của Freaks and Geeks, Judd Apatow đạo diễn. Segel đóng vai chính trong bộ phim Forgetting Sarah Marshall năm 2008, một bộ phim mà anh viết và Apatow sản xuất cùng Shauna Robertson cho hãng Universal Pictures. Anh cũng đóng cho bộ phim I Love You, Man, ra mắt vào ngày 20 tháng 3 năm 2009 bởi hãng phim Dreamworks.

Trong bộ phim Forgetting Sarah Marshall, Segel viết một vở nhạc kịch tên là "Dracula" và được biểu diễn bằng những con rối. Anh cũng xuất hiện khoả thân trong một cảnh của bộ phim. Trong một buổi phỏng vấn, anh khẳng định từ việc hát nhạc kịch cùng những con rối cho đến việc khoả thân như thế đều là những trải nghiệm thật mà anh muốn đưa vào phim. Những con rối vải được chế tạo bởi hãng phim Jim Hénon. Segel trình diễn một ca khúc từ bộ phim tên là "Dracula's Lament" trong tập thứ 100 của chương trình The Late Late Show with Craig Ferguson.

Trong bộ phim hài năm 2010, Get Him to the Greek, Segel tham gia viết hầu hết phần nhạc phim, được ban nhạc hư cấu Infant Sorrow trình diễn. Anh cũng hát ca khúc "Wonky Eyed Girl" trong chương trình The Late Late Show with Craig Ferguson.

Năm 2010, anh tham gia lồng tiếng cho nhân vật Victor "Vector" Perkins trong bộ phim hoạt hình của hãng Universal, "Despicable Me" và xuất hiện trong vai "Horatio" trong bộ phim ảo tưởng hài mang tên Gulliver's Travels do Rob Letterman đạo diễn, dựa trên phần 1 của tiểu thuyết cùng tên vào thế kỉ thứ 18 của Jonathan Swift. Segel cũng xuất hiện trong bộ phim Bad Teacher, đóng cùng diễn viên Cameron Diaz, được ra mắt hồi tháng 6 năm 2011. Trong phim anh đóng vai giáo viên thể hình và Russell Gettis. Cùng với Nicholas Stoller, Segel gửi yêu cầu hợp tác với Disney vào năm 2007 để viết kịch bản cho bộ phim Muppets. Lúc đầu hãng Disney không chắc sẽ chấp nhận yêu cầu này vì Segel vừa mới diễn một cảnh khoả thân trong Forgetting Sarah Marshall, nhưng sau khi biết anh thật sự khao khát cho vai trò này, dự án đã được thông qua. Segel khẳng định anh muốn tham gia làm lại bộ phim này vì bộ phim cuối cùng trong loạt phim được ra mắt vào năm 1999 là Muppets from Space khiến anh cảm thấy rằng thế hệ sau này để mất linh hồn của bộ phim. Sau đó anh khẳng định sẽ không tham gia phần tiếp theo của The Muppets. Anh quay bộ phim The Five-Year Engagement, cùng Emily Blunt vào mùa xuân năm 2011 tại Michigan và bộ phim được ra mắt ngày 27 tháng 4 năm 2012.

Năm 2013, Segel tiết lộ rằng anh đang tham gia trong một bộ tiểu thuyết dành cho giới trẻ, dựa trên câu chuyện mà anh đã lên ý tưởng năm 21 tuổi. Sắp tới anh cũng có mặt trong bộ phim do Seth Gordon đạo diễn.

Đời tư

Segel hẹn hò với đồng nghiệp trong bộ phim Freaks and Geeks - Linda Cardellini trong vài năm sau khi bộ phim bị huỷ.

Segel sau đó hẹn hò với nữ diễn viên Michelle Williams, cặp đôi chia tay hồi cuối tháng 2 năm 2013.

Sự nghiệp phim ảnh

Phim điện ảnh

Chương trình truyền hình

Các đề cử và giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

  năm 2009
 Bio  trong trang web chính thức của phim Freaks and Geeks
 Bio trong trang web chính thức của phim How I Met Your Mother official website
 Jason Segel Interview

Sinh năm 1980
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam biên kịch Mỹ
Nam nghệ sĩ hài Mỹ
Nam diễn viên Los Angeles
Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 20
Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 21


title: Pamela Fryman

text:
Pamela Fryman là một nữ đạo diễn và nhà sản xuất cho các phim truyền hình mang thể loại hài kịch tình huống người Mỹ. Cô được biết đến trong vai trò đạo diễn, ngoại trừ 12 tập, của bộ phim nổi tiếng How I Met Your Mother.

Tiểu sử
Fryman lớn lên tại Philadelphia.

Sự nghiệp

Công việc đầu tiên của Fryman là trợ lý cho chương trình The John Davidson Show và sau đó trở thành trợ lý kiêm thư ký cho chương trình Santa Barbara, sau đó là vai trò trợ lý đạo diễn và cuối cùng là đạo diễn. Năm 1993, nhà sản xuất Peter Noah, người mà cô từng hợp tác trong game show Dream House, đưa cho Fryman cơ hội để chỉ đạo diễn xuất một tập trong bộ phim hài kịch tình huống ngắn mang tên Café Americain. Đây là những bước vững vàng đầu tiên của cô cho sự nghiệp thành công sau này.

Trước khi sự nghiệp đạo diễn phim truyền hình của cô nở rộ, cô từng tham gia chỉ đạo cho Frasier từ phần 4 đến phần 8.

Fryman tham gia đạo diễn cho phần lớn bộ phim How I Met Your Mother. Nhà sản xuất của bộ phim - Craig Thomas đề cao khả năng giao tiếp của cô, anh chia sẻ, "Cô ấy khiến mọi người cảm thấy mình được lắng nghe và tôn trọng và cô ấy có thể kết nối tới bất cứ ai."

Sự nghiệp điện ảnh

Những tập tham gia đạo diễn
Santa Barbara (1 tập)
Café Americain (1 tập)
The Boys Are Back (1 etập)
Dweebs (9 tập)
The Naked Truth (1 tập)
Bless This House (3 tập)
Good Company (2 tập)
Caroline in the City (tập)
Hope and Gloria (2 tập)
Townies (1 tập)
Cybill (4 tập)
Friends (2 tập)
Fired Up (2 tập)
Suddenly Susan (5 tập)
George & Leo (4 tập)
The King of Queens (3 tập)
The Norm Show (1 tập)
Love & Money (1 tập)
Three Sister] (2 tập)
Frasier (34 tập)
Inside Schwartz (2 tập)
In-Laws (2 tập)
Just Shoot Me! (89 tập)
Happy Family (9 tập)
Two and a Half Men (20 tập)
Courting Alex (1 tập)
Accidentally on Purpose (2 tập)
Mad Love (1 tập)
How I Met Your Mother (196 tập)

Những tập tham gia sản xuất
Just Shoot Me!
Happy Family
How I Met Your Mother

Đời tư
Fryman có hai cô con gái sinh đôi.

Các giải thưởng

Fryman thắng hai giải Daytime Emmy, cả hai đều cho sự cộng tác của cô trong chương trình Santa Barbara vào hai năm 1990 và 1991 và dược đề cử cho 4 giải Directors Guild of America, trong đó có 3 giải dành cho bộ phim Frasier và một giải cho Just Shoot Me.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Đạo diễn truyền hình Mỹ
Sinh năm 1959
Người đoạt giải Daytime Emmy


title: Danh sách quốc gia theo cơ quan lập pháp

text:
Danh sách các quốc gia theo cơ quan lập pháp là một bảng thống kê 248 quốc gia và vùng lãnh thổ theo nghị viện hay quốc hội, là một đại hội có quyền lập pháp. Trong danh sách, ngoài các cơ quan lập pháp của các quốc gia độc lập, có đầy đủ chủ quyền còn có mặt của các cơ quan lập pháp của các lãnh thổ ly khai, vùng quốc hải như: Abkhazia, Nam Ossetia, Nagorno-Karabakh, Bắc Síp, Quần đảo Faroe, Đảo Man, Jersey, Guernsey, Gibraltar, Kosovo, Transnistria, Greenland, Saint Pierre và Miquelon, Bermuda, Quần đảo Falkland, Hồng Kông, Ma Cao...

Tên cơ quan lập pháp
Trên thực tế, cơ quan lập pháp của một quốc gia thường được gọi chung là Quốc hội, nhưng mỗi quốc gia thường có một cách gọi khác nhau, tên gọi cơ quan lập pháp dưới đây được dịch từ tên dùng phổ biến nhất trong tiếng Anh. Đôi khi được gọi là quốc hội, nghị viện hay đại hội...

Danh sách cơ quan lập pháp

Cơ quan lập pháp liên quốc gia

 Nghị viện châu Mỹ Latin
 Nghị viện Arab

Nghị viện các quốc gia thuộc Liên Hợp Quốc

Châu Á

Châu Âu

Châu Phi

Châu Mỹ

Châu Úc

Tham khảo

Quốc hội
Danh sách theo quốc gia
Cơ quan lập pháp


title: Phan Nhạc (Nam Bắc triều)

text:
Phan Nhạc/Lạc (chữ Hán: 潘乐, ? – 555), tự Tương Quý, sinh quán ở huyện Thạch Môn, quận Quảng Ninh , tướng lãnh nhà Đông Ngụy, Bắc Tề.

Thân thế
Theo chính sử, Nhạc là hậu duệ của họ Phan ở huyện Quảng Tông, quận Trường Nhạc . Cha là Vĩnh, giỏi võ nghệ, được tập tước Quảng Tông nam. Đời Bắc Ngụy, gia tộc của ông đã có vài thế hệ tham gia trấn thủ Lục trấn ở biên giới phía bắc, nhưng chánh sử không cho biết Nhạc có phải là trấn binh hay không!?

Họ Phan ở Quảng Tông là đại tộc, nguyên tổ là Phan Kiền đời Đông Hán, sống ở Trường Bình, nước Trần. Cháu đời thứ sáu của Phan Kiền là Phan Kỳ dời nhà đến Quảng Tông. Trong cùng thời điểm Cát Vinh khởi nghĩa, chánh sử ghi nhận có người Quảng Tông là Phan Vĩnh Cơ phò tá Ký Châu thứ sử Nguyên Phu ở Tín Đô , về sau làm đến Đông Từ Châu thứ sử, được truy tặng Ký Châu thứ sử.  Phan thị tộc phả nhận Phan Vĩnh Cơ là hậu duệ đời thứ 14 của Phan Kiền, cho rằng Phan Vĩnh Cơ và Phan Vĩnh là một người, nhưng không đưa ra được chứng cứ.  Một thuyết khác cho biết ông nội của Nhạc là Phan Trường, làm Hoài Sóc trấn tướng. Bởi nhà Bắc Ngụy chỉ dùng quý tộc Tiên Ti làm trấn tướng, nên Phan Trường phải là người Tiên Ti, họ Phan của Phan Trường là từ họ Phá Đa La đổi sang, sau khi Hiếu Văn đế tiến hành Hán hóa. Như thế Phan Nhạc không có quan hệ gì với họ Phan ở Quảng Tông.

Cuộc đời và sự nghiệp
Lúc Nhạc mới ra đời, có một con chim sẻ đậu trên vai trái của mẹ ông, thầy bói đều nói đó là điềm được phú quý, nhân vậy mà có tên Tương Quý, về sau dùng làm tên tự. Khi trưởng thành, Nhạc tính khoan hậu lại có đảm lược.

Khi lưu dân Hà Bắc khởi nghĩa, Nhạc mới 19 tuổi, theo về với Cát Vinh, được thụ tước Kinh Triệu vương. Sau khi Vĩnh thất bại, đi theo Nhĩ Chu Vinh, làm biệt tướng khi chinh thảo Nguyên Hạo, nhờ công được phong Phu Thành huyện nam.

Cao Hoan làm Tấn Châu mục, lấy Nhạc làm đô tướng giữ thành. Tham gia phá Nhĩ Chu Triệu ở Quảng A, được tiến tước Quảng Tông huyện bá. Nhờ lập thêm nhiều quân công mà được bái làm Đông Ung Châu thứ sử. Cao Hoan muốn phế Đông Ung Châu, ông cho rằng châu này nối liền 2 khu vực phía bắc và phía tây, không thể bỏ, nên được như cũ.

2 nước Đông – Tây Ngụy giao chiến (538), quân Tây Ngụy lui chạy, chỉ có Nhạc và Lưu Phong đề nghị truy kích, chư tướng đều không đồng ý. Cao Hoan hài lòng về ông, nhưng không cho truy kích. Được đổi phong Kim Môn quận công.

Cao Dương lên nắm quyền, Nhạc trấn thủ Hà Dương, phá được tướng Tây Ngụy là bọn Dương Phiêu. Cao Dương đã sai bọn Hoài Châu thứ sử Bình Giám đắp thành để lấn đất, nhưng muốn bỏ giữa chừng, ông cho rằng Chỉ Quan là nơi yếu hại, cần tu sửa cho chắc chắn; nên nhận làm tiếp việc ấy, cắt đặt thêm binh tướng, rồi trở về Hà Dương, được bái làm Tư không.

Trong lễ thụ thiện của Cao Dương, tức Bắc Tề Văn Tuyên đế, Nhạc là người dâng tỷ thụ. Được tiến phong Hà Đông quận vương, thăng làm Tư đồ. Vũ Văn Thái đưa quân đến vùng Hào, Thiểm, sai Hành đài Hầu Mạc Trần Sùng từ Tề Tử Lãnh rảo đến Chỉ Quan, Nghi đồng Dương Phiêu từ Cổ Chung Đạo ra Kiến Châu, chiếm được Cô Công Thú. Ông nhận lệnh nắm đại quân chống lại. Nhạc đêm ngày lên đường, đến Trường Tử, sai Nghi đồng Hàn Vĩnh Hưng từ Kiến Châu tây tiến đến chỗ Sùng, Sùng bỏ chạy.

Khi Hầu Cảnh phản, Nhạc làm Nam đạo đại đô đốc, tham gia chinh thảo. Ông đưa quân ra khỏi Thạch Miết Cốc, vượt Hoàng Hà sang bờ nam hơn trăm dặm, chiếm Kính Châu của nhà Lương, rồi hạ tiếp An Châu. Được nhận chức Doanh Châu thứ sử, tiếp tục chinh chiến ở lưu vực Hoài, Hán.

Năm Thiên Bảo thứ 6 (555), hoăng ở Huyền Hồ. Được tặng Giả hoàng việt, Thái sư, Đại tư mã, Thượng thư lệnh. Con là Tử Hoảng kế tự.

Tham khảo
  Bắc Tề thư quyển 15, Liệt truyện 7 – Phan Nhạc truyện; Bắc sử quyển 53, Liệt truyện 41 – Phan Nhạc truyện.
  Ngụy thư quyển 72, Liệt truyện 60 – Phan Vĩnh Cơ truyện; Bắc sử quyển 45, Liệt truyện 33 – Phan Vĩnh Cơ truyện.
  Bình Tây Đường – Bài viết Quảng Tông Phan thị lịch sử văn hóa trên Website E Võng Hình Đài , truy cập ngày 17/4/2014
  Lâm Bảo – Nguyên Hòa tính toản , trang 515.

Chú thích

Tướng nhà Đông Ngụy
Tướng nhà Bắc Tề
Người Hà Bắc
Năm sinh không rõ
Mất năm 555


title: Marshall Eriksen

text:
Marshall Eriksen là nhân vật hư cấu từ bộ phim hài kịch tình huống Mỹ How I Met Your Mother được sáng lập bởi Carter Bays và Craig Thomas và được Jason Segel thủ vai. Anh là bạn thân của Ted Mosby từ năm 1996, khi hai người gặp nhau ở trường Đại học Wesleyan khi còn là những sinh viên chưa tốt nghiệp. Anh đã cưới người yêu của mình, Lily Aldrin. Được lớn lên từ cộng đồng khắng khít tại St. Cloud, Minnesota, anh bỏ việc tại GNB trong tập "The Exploding Meatball Sub" để theo đuổi ước mơ cứu thế giới thông qua luật bảo vệ môi trường. Trong tập "Challenge Accepted", Lily thông báo mình có thai và hạ sinh đứa bé tên là Marvin W. Eriksen trong tập "The Magician's Code".

Khái quát

Marshall là một người lạc quan, cao ráo, thoải mái và chất phác đến từ St. Cloud, Minnesota. Ở đầu bộ phim, Marshall sống cùng anh bạn thân của mình, Ted Mosby và cô bạn gái, Lily Aldrin. Anh cũng cầu hôn cô ấy ngay từ tập đầu.

Sinh năm 1978 và mang trong mình dòng máu Scandinavian, Marshall gặp Ted và Lily trong năm đầu học tại trường Wesleyan; anh và Lily yêu nhau ngay từ lần đầu gặp mặt và cùng Ted trở thành bạn thân từ thuở đó. Anh tham gia học và sau đó tốt nghiệp tại trường Luật Columbia. Marshall trở thành luật sư vì anh ấy có niềm quan tâm với luật bảo vệ môi trường. Anh tham gia thực tập tại AltruCell (hãng công ty mà Barney làm việc) và có cả một công việc từ Hội đồng Công Chứng Bảo vệ Môi trường - công việc mà anh hằng mơ ước. Rốt cuộc, anh lại nhận việc tại một đoàn thể luật (Nicholson, Hewitt & West). Sau đó, anh tham gia một nhóm pháp luật tại Goliath National Bank, lại là nơi mà Barney làm việc. Tiếp sau đó, ở phần 6, anh lại nghỉ việc tại GNB và làm việc cho một hãng luật khác. Trong phần 8, sau khi anh thắng một vụ lớn, nhưng chỉ nhận lại số tiền nhỏ hơn thiệt hại mà họ gây ra, anh được Brad - bạn học cũ, bạn thân lúc trước và cũng là đối thủ của anh trong vụ đó thuyết phục để trở thành một thẩm phán. Marshall được nhìn thấy khi đứng trước toà án trong tập "Twelve Horny Women".

Anh và Lily có một mối quan hệ vững bền, nhưng bị thử thách nhiều lần trong xuyên suốt bộ phim. Trong tập "Come On", Lily lo lắng vì đám cưới của mình đang đến gần nên thông báo với mọi người rằng mình đồng ý tham gia một hội nghệ thuật tại San Francisco và quyết định bỏ đi. Marshall bị suy sụp và phiền muộn suốt vài tháng sau đó. Khi Lily quay trở về New York và cầu xin anh ấy quay lại, anh từ chối. Mà sau đó trong tập "Swarley" họ làm lành, tiếp tục lễ đính hôn và dù có gặp một số rắc rối nhưng sau đó họ lấy nhau ở tập "Something Borrowed".

Là một trong 4 anh em trai trong nhà, Marshall rất thân thiết với gia đình mình, đặc biệt là cha Marvin. Marshall hoàn toàn suy sụp khi cha anh mất vì đau tim, nhưng anh an ủi phần nào khi nghe được tin nhắn thoại mà cha anh để lại, nói rằng ông ấy rất yêu anh. Anh cũng rất thân thiết với mẹ của mình, Judy, người hoàn toàn không thích Lily chút nào.

Marshall bị cuốn hút với những thứ siêu nhiên, đặc biệt là về Sasquatch và quái vật hồ Loch Ness, hai sinh vật mà anh tin rằng nó có thật. Anh cũng bị hấp dẫn về sự tồn tại của người ngoài hành tinh. Anh có thể tự chơi đàn dương cầm khá tốt, trong tập "Slapsgiving". Trong tập "Last Cigarette Ever" cũng có hé lộ rằng Marshall và Lily trong tương lai sẽ có một đứa con trai. Trong đầu năm 2011, sau khi Marshall và Lily có thể có em bé, Lily cũng nói với Marshall là bố của anh mất vì truỵ tim; cha anh mất khiến anh thay đổi viễn cảnh về cuộc sống của mình, khiến anh bỏ việc làm tại GNB và theo đuổi sự nghiệp về luật môi trường, cũng như cố gắng tiến đến cuộc sống gia đình cùng Lily.

Trong tập cuối phần 6, Marshall có tham gia một buổi phỏng vấn xin việc tại hãng luật địa phương, nhưng cuối cùng rời khỏi buổi phỏng vấn ấy vì Lily làm anh tưởng mình bị ngộ độc thức ăn. Sáng hôm sau, Lily nói với anh rằng cô ấy có thai. Trong tập "The Naked Truth", Marshall nhận được một công việc do Garrison Cootes, người đứng đầu NRDC, giới thiệu. Anh chấp nhận và như thế, anh được thực hiện ước mơ trở thành luật sư môi trường trong một thời gian ngắn.

Với đứa con sắp chào đời, Marshall ép mình phải thực hiện nhiều tình huống với tư cách làm cha mẹ bằng cách dùng trái dưa hấu làm đứa bé giả. Lily nhờ Barney để lừa Marshall tham gia một kì nghỉ tại Thành phố Atlantic để anh có thể thư giãn hơn. Tại sòng bài, Barney đề nghị nếu anh tắt điện thoại trong vòng một tiếng và uống 100 ly rượu tequila thì hắn sẽ đeo Cà Vạt Vịt lần nữa. 1 tiếng sau, khi Barney mở nguồn điện thoại lại thì phát hiện Lily gửi cho mình rất nhiều tin nhắn thoại rằng cô ấy đang chuẩn bị lâm bồn. Khi Marshall đến bệnh viện thì đúng lúc con trai anh vừa ra đời và quyết định đặt tên nó là Marvin Wait-for-it Eriksen, cái tên đặt theo tên cha anh và tên lót theo lời hứa với Barney.

Sau khi con trai anh ra đời, Marshall trở nên hỗn loạn trong cuộc sống mới khi làm cha, anh và Lily đặt ra điều luật "ở cấp độ 8 hay cao hơn". Sau đó họ bãi bỏ điều luật đó trong tập "Who Wants to Be a Godparent?" khi nhận ra điều đó tạo khoảng cách giữa họ và nhóm bạn thân. Marshall vẫn rất khắng khít với Marvin, khi anh và Lily cùng trải qua một đêm cùng con trai mình thay vì phải thực hiện chuyến đi trong tập "The Final Page". Khi Lily được mời công việc của một cố vấn nghệ thuật ở Rome, Marshall nghỉ việc và dự tính sẽ là một ông bố chỉ-ở-nhà tại Italy. Trong tập "Something New", anh nhận một cuộc gọi mời anh làm tại chức vị quan toà và anh đã nhận lời. Tuy vậy, anh vẫn chưa nói với Lily vì anh tin chuyện này phải là chuyện phải nói trực tiếp với cô. Anh đến nơi Barney và Robin làm đám cưới tại Farhamton Inn và tiện thể nói với Lily về chuyện này và cả hai đã có một trận cãi nhau lớn, khi mà Lily giận dữ bỏ đi. Khi Marshall tìm Lily trong tập "The Daisy", anh vô tình khám phá được là Lily đang mang bầu đứa con thứ hai của anh. Quá vui mừng, Marshall đồng ý việc sang Italy cùng Lily và bỏ công việc tại toà án. Một cảnh tại tương lai cho thấy rằng, Lily đã hạ sinh cho anh một bé gái, tên là Daisy.

Trong tập cuối, "Last Forever", tiết lộ sau vài năm sau đám cưới, Marshall cuối cùng trở thành một thẩm phán, đầu tiên là ở toà án địa phương, sau đó là ở Toà Án Pháp Viện Hoa Kỳ. Anh và Lily có 3 đứa con và vẫn còn là bạn bè với Ted, Robin và Barney.

Những điều khác

 Cách phát âm họ của Marshall không nhất quán. Trên trang Facebook của anh, nó có tên là Erickson, nhưng khi anh đến thăm lại nhà của mình thì lại tên là Eriksen.
 Loài hoa yêu thích của anh là hoa loa kèn.

Tham khảo

Nhân vật giả tưởng
Nhân vật How I Met Your Mother