title: HMS Tartar (F43)

text:
HMS Tartar (L43/F43) là một tàu khu trục lớp Tribal được chế tạo cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó đã phục vụ trong suốt Thế Chiến II, được gán biệt danh Lucky Tartar do nhiều lần thoát khỏi những tình huống nguy hiểm trong chiến tranh, và là một trong số chỉ có bốn chiếc trong tổng số 16 tàu khu trục lớp Tribal của Hải quân Hoàng gia sống sót qua cuộc xung đột.

Thiết kế và chế tạo
Tartar được đặt hàng cho xưởng tàu của hãng Swan Hunter & Wigham Richardson Ltd. ở Wallsend, Tyne and Wear vào ngày 12 tháng 6 năm 1936 trong Chương trình Chế tạo Hải quân 1935. Nó được đặt lườn vào ngày 26 tháng 8 năm 1936 và được hạ thủy vào ngày 21 tháng 10 năm 1937, được trang bị để phục vụ như một soái hạm khu trục. Thoạt tiên mang ký hiệu lườn L43, nó được đổi thành F43 trước khi hoàn tất. Tartar được hoàn tất và nhập biên chế vào ngày 10 tháng 3 năm 1939.

Lịch sử hoạt động

Trước chiến tranh
Khi được đưa vào hoạt động, Tartar gia nhập Chi hạm đội Khu trục Tribal 2 trực thuộc Hạm đội Nhà, vốn được đổi tên thành Chi hạm đội Khu trục 6 vào tháng 4 năm 1939. Công việc chạy thử máy và huấn luyện của nó bị ngắt quãng do việc chiếc tàu ngầm  bị đắm trong vịnh Liverpool vào ngày 1 tháng 6 năm 1939, và Tartar nằm trong số các tàu của Hạm đội Nhà được gửi đến hiện trường tai nạn để giúp vào việc tìm kiếm và cứu nạn. Nó đã phục vụ như sở chỉ huy của hoạt động cứu hộ. Các hoạt động thực tập tiếp theo đã bộc lộ một số khiếm khuyết, nên Tartar được sửa chữa tại xưởng tàu Devonport cho đến cuối tháng 7 năm 1939, và sau đó gia nhập Hạm đội Nhà tại Scapa Flow.

Vùng biển nhà – Bắc Hải
Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, Tartar thực hiện một số hoạt động của chi hạm đội, bao gồm việc bảo vệ các tàu chiến chủ lực, ngăn chặn các tàu vượt phong tỏa và tàu cướp tàu buôn đối phương, cũng như tuần tra chống tàu ngầm. Vào ngày 24 tháng 11, nó được bố trí cùng các tàu chiến khác của Hạm đội Nhà trong việc truy tìm các thiết giáp hạm hạng nhẹ Đức Scharnhorst và Gneisenau sau vụ đánh chìm chiếc .

Vào tháng 12, nó bị rò rỉ nghiêm trọng do di chuyển với tốc độ cao trong lúc thời tiết xấu. Đây là một khiếm khuyết chung cho các tàu khu trục lớp Tribal, và Tartar được sửa chữa tại xưởng tàu của hãng Alexander Stephen and Sons ở Govan trên sông Clyde cho đến ngày 29 tháng 12. Trong tháng 1 và tháng 2 năm 1940, nó hộ tống các đoàn tàu vận tải đi và về từ Na Uy cũng như bảo vệ các đơn vị của hạm đội. Vào tháng 3, nó cùng tàu chị em  hộ tống cho chiếc  băng qua Khu vực Tiếp cận phía Tây trong chuyến hải hành đầu tiên, trước khi được chuyển đến Rosyth để làm nhiệm vụ hộ tống vận tải.

Trong tháng 4, Tartar đã hộ tống các đoàn tàu vận tải HN-24 và HN-25, xen kẻ với những lượt cho tách ra để truy tìm tàu chiến Đức hoạt động tại Bắc Hải. Sau đó nó hỗ trợ cho các hoạt động của quân Đồng Minh ngoài khơi Na Uy, bao gồm việc hộ tống cho chiếc tàu tuần dương  bị hư hại và bảo vệ cho cuộc triệt thoái binh lính Đồng Minh khỏi Åndalsnes và Molde. Nó tiếp tục hoạt động ngoài khơi Na Uy cho đến cuối tháng 5, khi nó quay về Scapa Flow. Nó quay trở lại Bắc Hải vào đầu tháng 6, hộ tống cho tàu sân bay  và thiết giáp hạm . Nó cũng hộ tống một số đoàn tàu vận tải triệt thoái của Đồng Minh, và tiến hành một cuộc truy tìm bất thành các thiết giáp hạm Scharnhorst và Gneisenau đối phương sau việc đánh chìm tàu sân bay  đang trên đường từ Na Uy quay trở về Anh.

Tartar sau đó làm nhiệm vụ tuần tra chống tàu ngầm cùng các tàu chị em  và . Vào ngày 19 tháng 6, nó cứu vớt những người sống sót từ một tàu buôn Bồ Đào Nha bị trúng ngư lôi, vào ngày 20 tháng 6 đã cùng với Mashona chiếm quyền kiểm soát các tàu khu trục Thụy Điển HSwMS Romulus và HSwMS Remus. Sau các cuộc thương lượng ngoại giao căng thẳng, chúng cuối cùng được trao trả cho Thụy Điển. Cùng lúc đó, Tartar trở thành soái hạm của Chi hạm đội Khu trục 6 khi chiếc tàu chị em  được sửa chữa. Bản thân Tartar cũng cần được sửa chữa vào giữa tháng 7 sau khi bị hư hại bánh lái.

Vào ngày 8 tháng 8, Tartar được tạm thời điều động sang Lực lượng H với nhiệm vụ hộ tống cho các con tàu đang hướng sang Gibraltar. Vào ngày 5 tháng 9, nó bảo vệ cho các tàu rải mìn thuộc Hải đội Rải mìn một trong các hoạt động rải mìn ở phía Bắc. Một đợt tái trang bị được tiếp nối tại Devonport vào tháng 10, bao gồm việc sửa chữa những rò rỉ nước nạp nồi hơi và thay thế tháp pháo  tại vị trí "X" bằng một khẩu đội  nòng đôi góc cao để cải thiện hỏa lực phòng không. Công việc kéo dài cho đến tháng 12, khi nó quay trở lại Scapa Flow trong vai trò soái hạm của Chi hạm đội Khu trục 4.

Trong tháng 1 và tháng 2 năm 1941, Tartar đã bảo vệ cho một số hoạt động rải mìn tại Bắc Hải. Vào ngày 1 tháng 3, nó là một trong những tàu khu trục hộ tống cho các tàu đổ bộ trong Chiến dịch Claymore lên quần đảo Lofoten, rồi hỗ trợ cho các hoạt động đổ bộ đột kích tại đây. Vào ngày 3 tháng 3, nó đánh chìm chiếc tàu buôn Đức  ở tọa độ . Đang khi thực hiện nhiệm vụ này vào ngày 4 tháng 3, nó đã ngăn chặn chiếc tàu đánh cá vũ trang Đức Krebbs và chiếm giữ nó cùng toàn bộ thủy thủ đoàn. Họ tịch thu được một máy mật mã Enigma cùng các tài liệu hỗ trợ, và sau đó chuyển giao đến Bletchley Park để hỗ trợ cho các hoạt động giải mã đối phương. Sang tháng 5, Tartar được điều sang nhiệm vụ bảo vệ các đoàn tàu vận tải vượt Đại Tây Dương, và đã hiện diện vào lúc đánh chìm thiết giáp hạm Đức Bismarck. Sau đó vào ngày 28 tháng 5, Tartar đang quay trở về Scapa Flow cùng với Mashona khi chúng chịu đựng một cuộc không kích ác liệt về phía Tây Ireland. Báo cáo tác chiến của Tartar ghi lại: "...Tất cả các máy bay tấn công được tin là những chiếc Heinkel He-111. Thỉnh thoảng một chiếc F.W. Condor dõi theo từ phía đuôi. Ước lượng có khoảng 50 máy bay đã tham gia các cuộc tấn công trong suốt 13 giờ..." Mashona bị trúng bom và bị hư hại nặng, và cuối cùng bị lật úp, nhưng Tartar cũng đáp trả khi bắn rơi một máy bay ném bom He-111. Tartar đã cứu vớt được 14 sĩ quan cùng 215 thủy thủ của chiếc tàu chị em, và chuyển họ đến Greenock. Trong trận chiến này "Tartar đã sử dụng đồng hồ định thời kíp nổ để ngắm các khẩu pháo 4,7 inch của nó, và sử dụng hầu hết tất cả các vũ khí; pháo 4,7 inch từ hệ thống điều khiển hỏa lực trong khi pháo 4 inch và vũ khí tầm gần được ngắm độc lập. Tổng cộng con tàu đã sử dụng 290 quả đạn pháo 4,7 inch, 255 quả đạn 4 inch, 1000 quả pháo "pom-pom" và 750 đạn súng máy.5 inch…"

Biển Bắc Cực
Tartar tiếp nối các nhiệm vụ cùng Hạm đội Nhà vào tháng 6, khi nó được phối thuộc vào một lực lượng nhỏ với mục tiêu truy lùng các tàu khảo sát thời tiết Đức để chiếm giữ máy mật mã Enigma cùng các tài liệu liên quan. Vào ngày 26 tháng 6, nó hộ tống cho tàu tuần dương  cùng tàu khu trục HMS Bedouin khởi hành từ Scapa Flow để đi đến vùng biển ngoài khơi đảo Jan Mayen. Vào ngày 28 tháng 6, lực lượng đặc nhiệm phát hiện chiếc tàu khảo sát thời tiết Lauenburg, và một đội đổ bộ của Tartar đã chiếm quyền kiểm soát con tàu, thu được những tài liệu quan trọng. Tartar sau đó đánh chìm Lauenburg bằng hải pháo. Vào ngày 27 tháng 7, nó tiến hành trinh sát Spitsbergen để xem xét khả năng sử dụng hòn đảo này như một căn cứ tiếp nhiên liệu cho các đoàn tàu vận tải đi sang Liên Xô.

Tartar tiếp tục các hoạt động tại biển Bắc Cực trong suốt tháng 8. Vào ngày 2 tháng 8, nó phá hủy trạm thời tiết trên đảo Bear và di tản thường dân Nga từ đảo này đến Murmansk. Tartar đã tháp tùng tàu khu trục  khi chiếc này đưa Vua George VI đến Scapa Flow. Vào ngày 17 tháng 8, nó hộ tống thiết giáp hạm  đưa Thủ tướng Winston Churchill quay trở về sau cuộc Hội nghị Hiến chương Đại Tây Dương cùng Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt. Không lâu sau đó, HMS Prince of Wales vượt qua một đoàn tàu vận tải hướng sang phía Đông gồm 73 chiếc, nó quay lại và băng qua đoàn tàu một lần nữa để Thủ tướng và các tàu buôn có thể chào đón lẫn nhau. Khi Prince of Wales về đến River Clyde, Tartar đón thủ tướng để đưa ông đến Greenock trong hành trình quay trở về London.

Vào ngày 20 tháng 8, hộ tống cho các chiếc  và RFA Oligarch đi đến Spitsbergen thiết lập một cứ điểm đồn trú. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, nó tiếp tục hộ tống Empress of Australia đi đến Murmansk, chuyên chở những công dân Liên Xô và Na Uy ở đảo này. Sau đó chiếc tàu khu trục được đại tu và tái trang bị bởi hãng Green and Silley Weir, Royal Albert Dock, London, kéo dài từ tháng 9 đến giữa tháng 10. Công việc bao gồm dỡ cột ăn-ten chính nguyên thủy để cải thiện góc bắn hỏa lực phòng không, cắt ngắn ống khói phía sau, bố trí lại các vị trí thả mìn sâu và trang bị radar Kiểu 285 điều khiển hỏa lực dàn pháo chính. Nó quay trở về Scapa Flow sau khi hoàn tất việc đại tu, và trở thành soái hạm của Chi hạm đội Khu trục 6.

Tartar trải qua tháng 1 và tháng 2 năm 1942 hộ tống một loạt các đoàn tàu vận tải đi sang Nga, bao gồm PQ-7B, QP-5, PQ-12, PQ-13 và QP-9. Vào ngày 8 tháng 3, nó hộ tống các đơn vị thuộc Hạm đội Nhà trong một chiến dịch truy tìm không thành công thiết giáp hạm Đức Tirpitz. Trong các hoạt động này, nó chịu đựng những hư hại ở tháp pháo phía trước do hoạt động ở tốc độ cao trong hoàn cảnh thời tiết xấu. Đến cuối tháng, nó đi đến Hull và được sửa chữa tại xưởng tàu của hãng Brigham and Cowan cho đến cuối tháng 6.

Địa Trung Hải

Vào tháng 8, Tartar được điều động hỗ trợ các chiến dịch của Hải quân Hoàng gia tại Địa Trung Hải. Nó tham gia Chiến dịch Pedestal trong thành phần hộ tống; khi đoàn tàu vận tải chịu đựng các cuộc tấn công từ trên không và của tàu ngầm từ ngày 11 tháng 8, sau khi họ bị tàu ngầm Ý Uarsciek phát hiện. Vào ngày 12 tháng 8, Tartar tiến hành tấn công bằng mìn sâu để đánh đuổi tàu ngầm Ý Granito, rồi cùng với chiếc  đánh đuổi tàu ngầm Ý Emo. Sau khi chiếc  bị hư hại trong một cuộc không kích, Tartar đã tìm cách kéo nó quay trở lại Gibraltar. Trên đường đi, họ là mục tiêu của một cuộc tấn công bất thành bởi tàu ngầm Đức U-73 vào ngày 13 tháng 8. Sau cuộc tấn công, và sau khi nhận thấy những nỗ lực nhằm cứu con tàu bị hư hại đã tỏ ra vô vọng, Tartar đã đón những thành viên của Foresight lên tàu, rồi phóng ngư lôi đánh đắm nó. Sau khi Chiến dịch Pedestal kết thúc, Tartar lên đường quay trở về để gia nhập trở lại Hạm đội Nhà tại Scapa Flow.

Khi quay trở về vào tháng 9, Tartar hình thành nên lực lượng hộ tống cho Đoàn tàu PQ-18 rồi cho Đoàn tàu QP-14. Vào tháng 10, nó quay trở lại khu vực Địa Trung Hải tham gia Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ của Đồng Minh lên Bắc Phi. Trong đợt bố trí này, từ ngày 8 đến ngày 30 tháng 11, nó đã hộ tống các đơn vị hạm đội và đoàn tàu vận tải cũng như tuần tra chống tàu ngầm. Nó sau đó được điều về Lực lượng Q tại Algiers, nơi nó được phân công đáng chặn các đoàn tàu vận tải tiếp liệu đối phương và hộ tống các đoàn tàu của Đồng Minh. Nó làm nhiệm vụ này cho đến tháng 2 năm 1943, cho dù phải chịu đựng nhiều cuộc tấn công của đối phương. Vào ngày 28 tháng 4, nó tấn công các tàu phóng lôi E-boat đối phương gần Marrettimo, Algérie, vào ngày 7 tháng 5, nó được bố trí cùng các tàu khu trục khác của Hạm đội Địa Trung Hải phong tỏa khu vực mũi Bon để ngăn chặn các tàu vận chuyển tìm cách triệt thoái binh lính đối phương khỏi Tunisia.

Sang tháng 6, Tartar hỗ trợ các hoạt động ngoài khơi Pantellaria, vào tháng 7 đã hộ tống các đoàn tàu vận tải trong khuôn khổ Chiến dịch Husky, cuộc đổ bộ của Đồng Minh lên Sicily. Vào ngày 11 tháng 7, nó cứu vớt khoảng 200 người sống sót từ chiếc tàu bệnh viện , vốn bị các cuộc không kích của Đức đánh chìm ngoài khơi bãi đổ bộ. Sang ngày 12 tháng 7, nó đánh đắm chiếc tàu chở đạn dược Baarn, vốn bốc cháy sau khi bị hư hại do không kích. Một ngày sau, nó kéo tàu khu trục  quay trở lại Malta, sau khi Eskimo bị hư hại do không kích. Trong tháng 8, nó hỗ trợ cho việc Đồng Minh chiếm đóng Ý qua việc bảo vệ cho cuộc đổ bộ lên Calabria, và sau đó là cuộc đổ bộ lên Salerno. Vào ngày 19 tháng 9, nó bắn pháo chống trả một cuộc phản công của quân Đức, và sau đó chịu đựng cuộc tấn công của bom lượn điều khiển bằng vô tuyến. Nó quay trở về Anh vào cuối tháng 10, trải qua những tháng cuối năm 1943 và cho đến tháng 1 và tháng 2 năm 1944 được tái trang bị tại Devonport.

Vùng biển nhà – Đổ bộ Normandy
Trong tháng 3 và tháng 4, Tartar đảm nhiệm vai trò soái hạm của Chi hạm đội Khu trục 10 trực thuộc Bộ tư lệnh Plymouth, thực hiện các chuyến tuần tra chống tàu bè dọc bờ biển nước Pháp, cũng như hộ tống các tàu bè Đồng Minh vượt eo biển Manche. Trong tháng 5, nó cùng  hộ tống cho chiếc trong các hoạt động rải mìn ngoài khơi bờ biển Pháp nhằm chuẩn bị cho cuộc Đổ bộ Normandy. Vào ngày 6 tháng 6, nó dẫn đầu Chi hạm đội Khu trục 10 đi vào eo biển Manche để ngăn chặn những ý định của Hải quân Đức can thiệp vào cuộc đổ bộ và việc di chuyển của các đoàn tàu trong Chiến dịch Neptune.

Vào ngày 9 tháng 6, Tartar cùng Chi hạm đội Khu trục 10 có mặt trong Trận Ushant chống lại các tàu chiến Đức. Cho dù các tàu khu trục Đức ZH1 và Z32 bị đánh chìm, nó cũng bị hư hại do hỏa lực bắn trả. Cầu tàu bị bắn trúng và bốc cháy, cột ăn-ten chính bị gảy qua mạn và mọi thông tin liên lạc và radar bị cắt đứt; bốn người đã thiệt mạng và 12 người khác bị thương trong đó có Trung tá Jones. Con tàu quay trở về Devonport trong một thời gian ngắn để sửa chữa tạm thời, trước khi quay trở lại hoạt động tại khu vực eo biển. Vào ngày 7 tháng 7, nó đánh chặn và đối đầu các tàu quét mìn thuộc Chi hạm đội 46 Đức ngoài khơi quần đảo Channel, đánh chìm các tàu quét mìn M4601 và M4605. Sang ngày 6 tháng 8, Tartar, HMS Bellona, , HMCS Haida và HMCS Iroquois tấn công một đoàn tàu ngoài khơi Saint-Nazaire, đánh chìm các tàu quét mìn M263 và M486, tàu tuần tra V414 và một tàu đổ bộ duyên hải cùng bốn tàu nhỏ.

Viễn Đông
Tartar trải qua một đợt tái trang bị khác từ tháng 11 năm 1944 cho đến tháng 2 năm 1945, rồi được điều động sang phục vụ cùng Hạm đội Đông. Trong tháng 3, nó bảo vệ cho nhiều tàu sân bay hộ tống đi Gibraltar, rồi tiến hành các đợt thực tập tại Địa Trung Hải trước khi khởi hành đi Trincomalee thuộc Ceylon, đến nơi vào ngày 20 tháng 4. Thoạt tiên nó được phân về Chi hạm đội Khu trục 10, trong thành phần hộ tống các tàu chiến tham gia cuộc càn quét khu vực quần đảo Adaman và Nicobar; rồi sau đó nó tham gia bắn phá Car Nicobar và Port Blair, cũng như hỗ trợ cho Chiến dịch Dracula, cuộc đổ bộ lên Rangoon thuộc Miến Điện. Các hoạt động khác bao gồm hộ tống, tấn công tàu bè đối phương; diễn ra thường xuyên dưới các cuộc không kích của đối phương, nhưng chiếc tàu khu trục đã không chịu thiệt hại hay thương vong. Nó sau đó được đề cử để tham gia Chiến dịch Zipper, nhưng đã không được thực hiện, và hoạt động cho đến khi xung đột kết thúc. Nó hiện diện trong vịnh Tokyo vào lúc văn kiện đánh dấu Nhật Bản đầu hàng được ký kết trên thiết giáp hạm Hoa Kỳ  vào ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Sau chiến tranh
Khi chiến tranh kết thúc, Tartar lên đường đi Penang vào ngày 7 tháng 9, rồi tiếp tục hành trình quay trở về Anh, về đến Plymouth vào ngày 17 tháng 11. Nó được đưa về lực lượng dự bị vào đầu năm 1946, sử dụng như tàu nghỉ ngơi cho nhân sự Hạm đội Dự bị trước khi được đưa vào danh sách loại bỏ vào năm 1947. Nó được bán cho hãng BISCO vào ngày 6 tháng 1 năm 1948 để tháo dỡ, và được kéo đến xưởng tàu J Cashmere tại Newport, South Wales để tháo dỡ vào ngày 22 tháng 2.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

HMS Tartar's career
HMS Tartar at Uboat.net

Lớp tàu khu trục Tribal (1936)
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: Robert Galbraith

text:
Robert Galbraith có thể là

 Robert J. Galbraith, phóng viên ảnh người Canada
 Robert Galbraith (lính thủy), một pháo thủ Hải quân Mỹ, từng nhận được Huân chương Danh dự (Mỹ)
 Robert Leslie Thomas Galbraith (1841–1924), chính khách British Columbia, Canada.
 Robert Galbraith, bút danh khác của nữ văn sĩ J. K. Rowling
 Rob Galbraith, nhiếp ảnh gia
 Robert Galbraith (triết gia) (1483–1544), triết gia người Scot
 Robert Galbraith Heath, nhà tâm lý học người Mỹ


title: Edessa

text:
Edessa (; , , , ) là một thành phố cổ ở vùng Thượng Lưỡng Hà, do Seleukos I Nikator tái lập khoảng năm 302 TCN trên một khu dân cư đã có trước đó. Thành phố này còn được gọi là Antiochia bên sông Callirhoe từ thế kỷ 2 TCN. Đây cũng là kinh đô của vương quốc bán tự trị Osroene từ kh. 132 TCN, trước khi trực thuộc Đế quốc La Mã vào kh. 242 CN. Edessa là một trung tâm quan trọng của Kitô giáo Syriac thời sơ khởi. Tên gọi thời nay của thành phố là Urfa, thuộc Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích


title: Kongos (ban nhạc)

text:
Kongos là một ban nhạc alternative rock Nam Phi bao gồm bốn anh em: Johnny, Jesse, Dylan và Daniel Kongos. Tuổi thơ của họ ở thành phố London và Nam Phi. Họ sáng tác, thu âm và biểu diễn tại Phoenix, Arizona. Bốn người họ là con trai của John Kongos. Họ gốc Hy Lạp và đã học ở trường Greek Saheti  ở Gauteng, Nam Phi.

Thành viên
 Dylan Kongos – Bass Guitar, hát.
 Daniel Kongos – Guitar, hát.
 Jesse Kongos – Drums và percussion, hát.
 Johnny Kongos – Accordion, bàn phím, hát.

Đĩa nhạc

Album
 Kongos – 2007
 Lunatic – 2012

Đĩa đơn

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 kongos.com

Ban nhạc Nam Phi


title: Quốc kỳ Guiné-Bissau

text:
Quốc kỳ Guiné-Bissau (tiếng Bồ Đào Nha: Bandeira da Guiné-Bissau) được phê chuẩn vào năm 1973 khi nước này tuyên bố độc lập khỏi Bồ Đào Nha.

Đặc điểm

Lịch sử

Xem thêm

 Quốc huy Guinea-Bissau
 Đây Tổ quốc thân yêu của chúng ta

Tham khảo

Guiné-Bissau
G


title: Khí khổng

text:
Khí khổng, đôi khi cũng được gọi là khí khẩu hay lỗ thở, là một loại tế bào quan trọng của thực vật (chỉ có ở thực vật trên cạn, không có ở thực vật thủy sinh). Khí khổng có ở rất nhiều loài thực vật, đặc biệt là những cây sống ở vùng có khí hậu, thời tiết thuận lợi như ở vùng nhiệt đới.

Nơi tồn tại
Khí khổng tập trung chủ yếu qua lá. Trong đó, mặt trên của lá tập trung ít khí khổng hơn so với mặt dưới. Sở dĩ phải có cấu tạo như vậy là bởi vì mặt trên của lá tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời nhiều hơn. Nếu mặt trên có nhiều khí khổng thì mặt trên sẽ thoát hơi nước nhanh hơn rất nhiều so với mặt dưới. Khi đó, lá sẽ mất nhiều nước hơn và nhanh khô héo rồi chết. Khí khổng được bố trí xen kẽ trên màng cutin.

Riêng một số cây có lá mọc đứng (như cây ngô...) thì số lượng khí khổng ở mặt lá dưới sẽ không nhiều hơn ở mặt lá trên.

Cấu tạo
Khí khổng là các tế bào có hình hạt đậu. Chúng gồm có 2 thành: thành mỏng và thành dày. Thành mỏng ở bên ngoài, còn thành dày nằm ở bên trong. Chính thành dày hình thành một cái lỗ ở giữa không bao giờ đóng hoàn toàn.

Hoạt động

Thoát hơi nước
Khi no nước, thành mỏng của khí khổng căng ra khiến thành trong cũng phải cong theo, mở lỗ ở giữa. Còn ngược lại, khi mất nước, thành mỏng hết căng và thành dày duỗi thẳng, đóng lỗ giữa (tuy nhiên khí khổng không bao giờ đóng hoàn toàn). Cơ chế thoát hơi nước qua át hơi nước càng nhanh. Khi cây được chiếu sáng, khí khổng mở: độ mở của khí khổng tăng từ sáng đến trưa và nhỏ nhất lúc chiều tối. Ban đêm khí khổng vẫn hé mở.

Trao đổi khí
Trong quá trình thoát hơi nước, khí khổng mở, tạo điều kiện cho khuếch tán vào bên trong lá, cung cấp nguyên liệu cho quá trình quang hợp

Vai trò
Với những hoạt động nói trên, khí khổng có vai trò quan trọng đối với thực vật. Thoát hơi nước có 3 tác dụng chính. Một là, giúp vận chuyển nước và khoáng chất từ rễ lên khắp các cơ quan một cách dễ dàng, từ đó tạo liên kết giữa các bộ phận của cây và tạo độ cứng cho cây thân thảo. Hai là, tạo điều kiện để khí cacbonic khuếch tán vào lá, bắt đầu quá trình quang hợp. Ba là, hạ nhiệt cho cây. Trong khi đó, khí khổng lại đảm nhận vai trò lớn trong việc thoát hơi nước. Thế nên, khí khổng có vai trò không hề nhỏ đối với giới thực vật. Tuy nhiên, đây cũng là đường gây bệnh cho cây.

Sự điều tiết đóng mở khí khổng
Khi cây chuyển từ ban đêm sang ban ngày hoặc từ trong bóng tối ra ngoài ánh sáng, trong tế bào hình hạt đậu xảy ra quá trình phân giải tinh bột thành đường, làm tăng hoạt tính thẩm thấu, tăng sự hút nước. Còn khi cây chuyển từ ngoài ánh sáng vào trong bóng tối thì xảy ra quá trình ngược lại, làm giảm sự hút nước của tế bào hình hạt đậu.

Trong điều kiện khô hạn, hoặc đất bị nhiễm mặn thì tế bào bảo vệ tăng cường tích lũy abscisic (AAB), chất này ức chế enzyme amylase làm ức chế quá trình phân giải tinh bột thành đường, giảm sự hút nước của tế bào.

Trong điều kiện mưa kéo dài, tế bào biểu bì no nước ép vào tế bào bảo vệ làm cho khí khổng đóng lại một cách bị động, khi tế bào biểu bì mất nước không còn ép vào tế bào bảo vệ nước thì khí khổng mở ra.

Ion K+ làm tăng lượng nước trong tế bào khí khổng, tăng độ mở của khí khổng dẫn đến thoát hơi nước.

Những thí nghiệm liên quan
Năm 1859, một nhà khoa học có tên là Gareau đã thiết kế một thiết bị đo lượng thoát hơi nước. Ông đã phát hiện ra rằng, mặt trên của lá thoát ít hơi nước hơn so với mặt dưới. (lượng khí khổng ở mặt trên của lá luôn ít hơn mặt dưới lá)

Tham khảo

Quang hợp
Sinh lý học thực vật
Tế bào thực vật
Giải phẫu học thực vật


title: Kí hiệu H-M

text:
Trong hình học, ký hiệu H-M hay ký hiệu Hermann–Mauguin được dùng để biểu diễn các yếu tố đối xứng tâm, mặt và đường. Nó được đặt theo tên của nhà tinh thể học người Đức Carl Hermann (giới thiệu phương pháp này năm 1928) và nhà khoáng vật học người Pháp Charles-Victor Mauguin (ông hiệu chỉnh ký hiệu này năm 1931). Ký hiệu này đôi khi được xem là ký hiệu quốc tế, vì nó thích hợp theo tiêu chuẩn của International Tables For Crystallography kể từ phiên bản đầu tiên năm 1935.

Ký hiệu Hermann–Mauguin, so với ký hiệu Schoenflies, được tham chiếu trong tinh thể học bởi vì nó dễ sử dụng bao gồm các yếu tố đối xứng chuyển đổi, và nó xác định hướng của các trục đối xứng.

Tham khảo

Tinh thể học


title: Đa sắc

text:
Đa sắc là một hiện tượng quang học mà một chất thể hiện nhiều màu sắc khác nhau khi xem xét chúng ở các góc khác nhau, đặc biệt dưới ánh sáng phân cực.

Tổng quan
Các tinh thể đẳng hướng sẽ có các tính chất quang học khác nhau theo hướng của ánh sáng. Sự phân cực của ánh sáng xác định hướng của trường điện từ, và các tinh thể sẽ phản xạ lại theo nhiều hướng khác nhau nếu góc tới thay đổi. Các kiểu tinh thể này có một hoặc hai trục quang học. Nếu sự hấp thụ ánh sáng thay đổi theo góc tới tương đối so với các trục quang học trong tinh thể thì tạo ra sự đa sắc.

Các tinh thể đẳng hướng có khúc xạ kép ánh sáng nơi ánh sáng có sự phân cực khác nhau bị tinh thể bẻ cong khác nhau, và do đó theo những con đường khúc xạ khác nhau đi qua tinh thể. Những thành phần của tia sáng bị chia tách theo những đường khác nhau trong khoáng vật và truyền đi với những vật tốc khác nhau. Khi khoáng vật được quan sát ở những góc tới khác nhau, ánh sáng có sự kết hợp của những con đường khác hau và phân cực sẽ được thể hiện, mỗi loại sẽ có màu khác nhau được hấp thụ. Ở góc khác, ánh sáng đi qua tinh thể sẽ bao gồm các đường đi và sự phân cực, mỗi đường đi sẽ có màu riêng. Ánh sáng truyền quan khoáng vật sẽ có màu khác nhau khi nhìn ở những góc khác nhau, làm cho đá có vẻ như khác nhau.

Trong khoáng vật học
Tính đa sắc là công cụ cực kỳ hữu ích trong khoáng vật học nhằm để xác định khoáng vật, vì các khoáng vật nhìn giống nhau nhưng rất khác biệt về tính đa sắc. Trong những trường hợp như thế, người ta dùng mẫu lát mỏng của khoáng vật và soi chúng dưới ánh sáng phân cực truyền qua bằng kính hiển vi thạch học. Một thiết bị khác dùng tính chất này để xác định các khoáng vật là kính lưỡng sắc.

Danh sách các khoáng có tính đa sắc

Tía và tím

Amethyst (rất thấp): tía
Andalusit (mạnh): nâu lục/đỏ thẫm/tía
Beryl (trung bình): tía/không màu
Corundum (cao): tía/cam
Hypersthen (mạnh): tía/cam
Spodumen (Kunzit) (mạnh): tía/trong/hồng
Tourmalin (mạnh): tía nhạt/tía

Lam

Aquamarine (trung bình): không màu-lam nhạt / lam nhạt, lam thẫm
Alexandrit (mạnh): tía-đỏ thẫm/cam/lục
Apatit (mạnh): vàng-lam/lam-không màu
Benitoit (mạnh): không màu / lam đậm
Cordierit (rất mạnh): nâu xam / vàng / nâu lục / lam xám / lam đến tía
Corundum (mạnh): tím-lam thẫm / lam nhạt-lục
Iolit (mạnh): không màu / vàng / lam / lam thẫm-tím
Topaz (tất thấp): không màu / lam nhạt / hồng
Tourmalin (mạnh): lam thẫm / lam nhạt
Zoisit (mạnh): lam / tía đỏ / lục vàng
Zircon (mạnh): lam / trong suốt / xám

Lục

Alexandrit (mạnh): đỏ thẫm / vàng / lục
Andalusit (mạnh): lục nâu / đỏ thẫm
Corundum (mạnh): lục / lục vàng
Emerald (mạnh): lục / lục lam
Peridot (thấp): lục-vàng / lục / không màu
Titanit (trung bình): lục nâu / lục lam
Tourmalin (mạnh): lục lam / lục nâu / lục vàng
Zircon (thấp): nâu lục / lục

Tham khảo

Khoáng vật học
Kính hiển vi
Ngọc học


title: Cộng hòa Nhân dân Ukraina

text:
Cộng hòa Nhân dân Ukraina là một nhà nước tồn tại ngắn ngủi tại Đông Âu. Hội đồng Trung ương Ukraina được bầu ra vào tháng 3 năm 1917 do kết quả từ Cách mạng Tháng Hai, và đến tháng 6 thì họ tuyên bố quyền tự trị của Ukraina bên trong nước Nga. Quyền tự trị này sau đó được Chính phủ Lâm thời Nga công nhận. Sau Cách mạng Tháng Mười, Hội đồng Trung ương Ukraina lên án Bolshevik cướp chính quyền và tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân Ukraina cùng lãnh thổ bao gồm khu vực gần tương ứng với tám tỉnh của Đế quốc Nga (Kyiv, Volyn, Kharkiv, Kherson, Yekaterinoslav, Poltava, Chernihiv và Podolia). Họ chính thức tuyên bố độc lập từ Nga vào ngày 22 tháng 1 năm 1918.

Trong thời gian tồn tại ngắn ngủi, nước cộng hòa trải qua một số biến đổi chính trị - từ nước cộng hòa thiên về xã hội chủ nghĩa do Hội đồng Trung ương Ukraina đứng đầu với Tổng Ban bí thư, đến nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa do đốc chính và Symon Petliura lãnh đạo. Từ tháng 4 đến tháng 12 năm 1918, chính quyền Xã hội chủ nghĩa của Cộng hòa Nhân dân Ukraina bị đình chỉ, sau khi bị Quốc gia Ukraina thân Đức của Pavlo Skoropadskyi lật đổ, người này được đại hội nông dân bầu làm Hetman của Ukraina. Sau khi Quốc gia Ukraina sụp đổ, Cộng hòa Nhân dân Ukraina tuyên bố thống nhất với Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina vào tháng 1 năm 1919. Sau Chiến tranh Ba Lan–Ukraina, nước này đã ký kết một liên minh với Cộng hòa Ba Lan thứ hai. Vào ngày 10 tháng 11 năm 1920, nhà nước này mất phần lãnh thổ còn lại vào tay những người Bolshevik. Hòa ước Riga vào ngày 18 tháng 3 năm 1921 giữa Ba Lan, Nga Xô viết (cũng thay mặt cho Belarus Xô viết), và Ukraina Xô viết đã định đoạt số phận của Cộng hòa Nhân dân Ukraina.

Lịch sử

Làn sóng cách mạng

Vào ngày 10 tháng 6 năm 1917, Hội đồng Trung ương Ukraina tuyên bố quyền tự trị của nước này với tư cách là một phần của Cộng hòa Nga, theo phổ cập thứ nhất tại Đại hội quân sự toàn Ukraina. Cơ quan quản lý cao nhất của Cộng hòa Nhân dân Ukraina trở thành Tổng Ban bí thư do Volodymyr Vynnychenko đứng đầu. Thủ tướng Nga Alexander Kerensky đã công nhận Tổng Ban bí thư, bổ nhiệm đây làm cơ quan quản lý đại diện của Chính phủ Lâm thời Nga và hạn chế quyền hạn của nó đối với năm tỉnh: Volyn, Kyiv, Podolia, Chernihiv và Poltava. Lúc đầu, Vynnychenko phản đối và rời khỏi vị trí lãnh đạo Ban bí thư, nhưng cuối cùng đã quay lại để tập hợp lại Ban bí thư sau khi Hội đồng Trung ương chấp nhận Kerensky Instruktsiya và ban hành Phổ cập thứ hai.

Sau Cách mạng Tháng Mười phe Kyiv của Đảng Bolshevik xúi giục cuộc nổi dậy ở Kyiv vào ngày 8 tháng 11 năm 1917 nhằm thiết lập quyền lực của Xô viết trong thành phố. Các lực lượng của Quân khu Kyiv đã cố gắng ngăn chặn, nhưng sau khi Hội đồng Trung ương ủng hộ đằng sau những người Bolshevik, quân Nga đã bị loại khỏi Kyiv. Sau khi trục xuất các lực lượng chính phủ Nga, Hội đồng Trung ương tuyên bố quyền tự trị rộng rãi hơn của Cộng hòa Ukraina, vẫn duy trì quan hệ với Nga, vào ngày 22 tháng 11 năm 1917. Lãnh thổ của nước cộng hòa được tuyên bố theo Phổ cập thứ ba vào ngày 20 tháng 11 năm 1917 (7 tháng 11 lịch cũ) của Hội đồng Trung ương, bao gồm các tỉnh: Volyn, Kyiv, Podolie, Chernihiv, Poltava, Kharkiv, Yekaterinoslav, Kherson, Taurida (không bao gồm Krym). Hội đồng Trung ương cũng tuyên bố rằng người dân của các tỉnh: Voronezh, Kholm, và Kursk được hoan nghênh gia nhập nước cộng hòa thông qua một cuộc trưng cầu dân ý. Hơn nữa, Hội đồng Trung ương trong Phổ cập của mình tuyên bố rằng vì không có chính phủ tại Cộng hòa Nga sau Cách mạng Tháng Mười nên họ tự xưng là cơ quan quản lý tối cao của lãnh thổ Ukraina cho đến khi trật tự tại Cộng hòa Nga có thể được khôi phục. Hội đồng Trung ương Ukraina gọi tất cả các hoạt động cách mạng như Cách mạng Tháng Mười là nội chiến và bày tỏ hy vọng giải quyết tình trạng hỗn loạn.

Sau một thỏa thuận ngừng bắn ngắn, những người Bolshevik nhận ra rằng Hội đồng Trung ương không có ý định ủng hộ Cách mạng Bolshevik. Họ tái tổ chức thành Hội đồng Xô viết toàn Ukraina vào tháng 12 năm 1917 nhằm giành chính quyền. Hành động này thất bại do những người Bolshevik tương đối thiếu ủng hộ đại chúng tại Kyiv, nên họ chuyển đến Kharkiv. Những người Bolshevik Ukraina tuyên bố chính phủ Cộng hòa Nhân dân Ukraina nằm ngoài vòng pháp luật và tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân Xô viết Ukraina với thủ đô tại Kyiv, tuyên bố rằng chính phủ của Bí thư Nhân dân Ukraina là chính phủ duy nhất trong nước. Hồng quân Bolshevik tiến từ Nga Xô viết vào Ukraina để ủng hộ chính quyền Xô viết địa phương.

Khi mối quan hệ giữa các thành viên trong Hội đồng Trung ương trở nên xấu đi, một loạt các nước cộng hòa Xô viết khu vực trên lãnh thổ Ukraina tuyên bố độc lập và trung thành với Sovnarkom Petrograd (tức Nga Xô viết) như Cộng hòa Xô viết Odesa (miền nam Ukraina), Cộng hòa Donetsk–Kryvyi Rih (miền đông Ukraina). Cộng hòa Donetsk–Kryvyi Rih được thành lập theo sắc lệnh trực tiếp của Lenin với tư cách là một phần của Nga Xô viết, với thủ đô tại Kharkiv. Nghị định đó được Fyodor Sergeyev thực hiện thành công, ông trở thành chủ tịch chính quyền địa phương đồng thời gia nhập chính phủ Xô viết của Ukraina. Không giống như cộng hòa của Fyodor Sergeyev, Cộng hòa Odesa không được bất kỳ chính phủ Bolshevik nào khác công nhận, và theo sáng kiến riêng của mình thì đã tham gia một cuộc xung đột quân sự với Romania để giành quyền kiểm soát Cộng hòa Dân chủ Moldavia, là lãnh thổ mà họ đang tranh chấp.

Thời gian biểu
Thông tin sau đây dựa trên trưng bày của Bảo tàng về sự chiếm đóng của Xô viết tại Kyiv (Đài tưởng niệm tại Kyiv).

Mùa xuân 1917
 8–12 tháng 3 – Cách mạng Tháng Hai tại Đế quốc Nga, chiến thắng của các lực lượng dân chủ
 17 tháng 3 – thành lập Hội đồng Trung ương Ukraina
 4 tháng 4 – tái lập Prosvita, thành lập Ủy ban Hợp tác Ukraina, giải phóng nhân dân Galicia, đặc biệt là Andrey Sheptytsky
 9 tháng 4 – Mykhailo Hrushevsky trở về từ cảnh lưu vong để đứng đầu Hội đồng Trung ương Ukraina
 10 tháng 4 – Hội đồng Trung ương Ukraina ủng hộ triệu tập Đại hội Quốc dân Ukraina
 11 tháng 4 – Thành lập Hội Quân sự Hetman Polubotok Ukraina do Mykola Mikhnovsky đứng đầu, tổ chức của Trung đoàn tình nguyện Bohdan Khmelnytsky Ukraina số 1
 13 tháng 4 – một cuộc tuần hành lớn diễn ra tại Kyiv với hơn 100.000 người, thành lập Hội đồng Quốc gia Ukraina tại Petrograd
 2–4 tháng 5 – Đại hội Quốc dân Ukraina diễn ra tại Kyiv, với khoảng 900 đại biểu tham dự, Đại hội xác nhận thành phần của Hội đồng Trung ương Ukraina gồm 150 thành viên do Mykhailo Hrushevsky đứng đầu
 17 tháng 5 – chỉ huy Phương diện quân Tây Nam, Tướng quân Brusilov cho phép tổ chức Trung đoàn Bohdan Khmelnytsky gồm 3.574 tình nguyện viên
 18–1 tháng 5 - Đại hội Quân sự Ukraina diễn ra tại Kyiv với hơn 700 đại biểu tham dự. Đại hội đã bầu ra Ủy ban Tổng quân sự Ukraina gồm 18 thành viên do  Symon Petliura đứng đầu

Mùa hè 1917
 10–15 tháng 6 – Đại hội Nông dân toàn Ukraine lần thứ nhất diễn ra tại Kyiv với 2.200 đại biểu tham gia
 11 tháng 6 – đại hội bất thường của hội đồng Hiệp hội Quân sự Doroshenko Ukraina tại Simferopol quyết định thành lập một Trung đoàn Ukraina riêng biệt
 18–24 tháng 6 – phớt lờ ngăn cấm của Chính phủ lâm thời Nga, Đại hội Quân sự Ukraina lần thứ 2 diễn ra tại Kyiv. Đại hội đã chấp nhận tuyên bố về một kế hoạch chi tiết Ukraina hóa Quân đội Nga, để Symon Petlyura làm người đứng đầu Ủy ban Tổng quân sự Ukraina. Đại hội đã thể hiện sự ủng hộ đối với Hội đồng Trung ương Ukraina. Hội đồng tỉnh Kharkiv công nhận Hội đồng Trung ương Ukraina là cơ quan chính phủ tại Ukraina
 24 tháng 6 – công bố Phổ cập (tuyên bố) đầu tiên của Hội đồng Trung ương Ukraina tại Sofiyivska Ploshcha (Quảng trường Sofia)
 28 tháng 6 – Hội đồng Trung ương Ukraina bầu Tổng Ban bí thư Ukraina làm cơ quan quyền lực nhà nước
 11 tháng 7 – một phái đoàn của Chính phủ Lâm thời Nga (Kerenskyi, Tereshchenko, và Tsereteli) đến Kyiv
 14 tháng 7 – Hội đồng Trung ương Ukraina thông qua Hội đồng nhỏ bao gồm 40 đại biểu từ dân tộc Ukraina và 18 từ các dân tộc thiểu số
 16 tháng 7 – Hội đồng nhỏ đã thông qua Phổ cập (tuyên bố) thứ 2 của Hội đồng Trung ương Ukraina
 29 tháng 7 – Hội đồng nhỏ thông qua Quy chế của Chính phủ tối cao Ukraina
 8 tháng 8 – một cuộc tấn công khủng bố xảy ra tại nhà ga đường sắt "Post-Volynsky" (Kyiv), nơi Trung đoàn Bohdan Khmelnytsky mới thành lập bị tấn công bởi các kỵ binh mặc giáp Moskva và người Cossack Don
 17 tháng 8 – Chính phủ lâm thời Nga ban hành một chỉ thị tạm thời (Instruktsia) cho Tổng Ban bí thư của Chính phủ lâm thời tại Ukraina, trong đó công nhận thẩm quyền của Tổng Ban bí thư đối với năm tỉnh (guberniya): Kyiv, Volyn, Poltava, Chernihiv và Podillia

Mùa thu 1917
 22 tháng 9 – Hội đồng nhỏ thông qua tuyên bố về Hội đồng Lập hiến Ukraina. Đại biểu của các dân tộc thiểu số trong Hội đồng nhỏ lên án ý định tách Ukraina khỏi Nga
 27 tháng 9 – bắt đầu Hội nghị Dân chủ Nhà nước tại Petrograd
 13 tháng 10 – theo đơn thỉnh cầu của Tòa án Kyiv, Chính phủ lâm thời Nga bắt đầu điều tra Tổng Ban bí thư về ý định triệu tập Hội đồng Lập hiến Ukraina
 7 tháng 11 – Cách mạng Tháng Mười tại Petrograd. Hội đồng nhỏ thành lập Ủy ban khu vực Bảo vệ cách mạng tại Ukraina. Ủy ban tuyên bố mở rộng quyền hạn của mình đối với chín tỉnh của Ukraina
 8 tháng 11 – Hội đồng Trung ương Ukraina thông qua một nghị quyết lên án cuộc cách mạng. Để phản đối, những người Bolshevik rời Ủy ban khu vực và Hội đồng Trung ương Ukraina
 9 tháng 11 – tư lệnh của Quân khu Kyiv là Tướng Kvetsinsky từ chối công nhận Ủy ban Khu vực, cơ quan này sau đó bị giải thể, chuyển giao toàn bộ quyền hạn cho Tổng Ban bí thư
 11 tháng 11 – bắt giữ những người Bolshevik trong một ủy ban cách mạng. Hội đồng Trung ương Ukraina thông qua dự luật về bầu cử Hội nghị Lập hiến Ukraina, giao cho Hội đồng nhỏ hoàn thiện luật và tiến hành bầu cử
 14 tháng 11 – Hội đồng Trung ương Ukraina và Tổng Ban bí thư được công nhận là cơ quan nhà nước. Tổng bí thư quân sự Symon Petliura đặt lực lượng dân quân Kyiv (thực thi pháp luật) làm thuộc cấp cho chính phủ Ukraina
 20 tháng 11 – sau khi công bố Phổ cập (tuyên bố) thứ 3, các đại biểu học viên sĩ quan Nga V. Krupkov và Kolo Ba Lan V. Rudnytsky đã từ bỏ ủy nhiệm của họ trong Hội đồng Trung ương Ukraina
 21 tháng 11 – Tổng bí thư Quân sự Symon Petliura bổ nhiệm Tướng Pavlo Skoropadsky làm tư lệnh lực lượng vũ trang Ukraina hữu ngạn
 22 tháng 11 – trước sự chứng kiến của các cơ quan ngoại giao Pháp, Ý và Romania, Phổ cập (tuyên bố) thứ 3 được công bố tại Sofiyivska Ploshcha (Quảng trường Sofia)
 27 November – Hội đồng Trung ương Ukraina thông qua nghị quyết liên quan đến tỉnh Kholm, kháng nghị việc sáp nhập tỉnh này vào Ba Lan
 30 tháng 11 – Tổng Ban bí thư thông báo rằng Sovnarkom (của Nga Xô viết) không phải là cơ quan pháp lý của Nga. Hội đồng nhỏ đã thông qua Luật "Về Hội nghị Lập hiến Ukraina" được thành lập gồm 301 thành viên từ:
 Tỉnh Kyiv – 45
 Tỉnh Volyn – 30
 Tỉnh Podillya – 30
 Tỉnh Yekaterinoslav – 36
 Tỉnh Poltava – 30
 Tỉnh Kherson – 34
 Tỉnh Kharkiv – 35
 Tỉnh Tavria – 9
 Tỉnh Chernihiv – 27
 Khu Ostrohozh – 15
(Mỗi đại biểu đại diện cho 100.000 cư dân, quyền bầu cử dành cho công dân từ 20 tuổi trở lên; thành lập Ủy ban bầu cử Trung ương cho Hội nghị Lập hiến Ukraina)

Mùa đông 1917–18

 14–15 tháng 12 – Hội đồng nhỏ thông qua Luật về Tòa án toàn thể, cơ quan tư pháp cao nhất của Cộng hòa Nhân dân Ukraina. Các cơ quan ngoại giao quốc tế đã chuyển văn phòng của họ từ Mohyliv-Podilsky đến Kyiv. Chính phủ Pháp ngày 18 tháng 12 tuyên bố ý định thiết lập quan hệ ngoại giao với Ukraina. Anh tuyên bố một ý định tương tự
 19 tháng 12 - Đại hội đại biểu các Xô viết Công nhân, Binh sĩ và Nông dân Ukraina bày tỏ sự tin tưởng hoàn toàn đối với Hội đồng Trung ương và Tổng Ban Bí thư Ukraina và lên án Tối hậu thư của Lenin-Trotsky
 22 tháng 12 – Hội đồng nhỏ thông qua Luật thuế và quyên góp, trong đó tất cả các khoản thuế và quyên góp đều thuộc về Kho bạc Nhà nước Ukraina
 23 tháng 12 – Tổng Ban Bí thư xác định thành phần của phái đoàn Ukraina tham dự các cuộc đàm phán hòa bình tại Brest-Litovsk
 25 tháng 12 – Hội nghị hòa bình tại Brest-Litovsk gửi một bức điện yêu cầu Ukraina tham gia đàm phán
 3 tháng 1 – Tướng Georges Tabouis được bổ nhiệm làm ủy viên Cộng hòa Pháp đến Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Ukraina
 6 tháng 1 – bắt đầu đàm phán hòa bình tại Brest. Người đứng đầu phái đoàn Ukraina Vsevolod Holubovych yêu cầu công nhận Ukraina là một quốc gia có chủ quyền, bổ sung tỉnh Kholm, và tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý trên phần lãnh thổ của Áo-Hung có dân tộc Ukraina chiếm ưu thế để thêm lãnh thổ đó vào Ukraina
 9 tháng 1 – 171 đại biểu được bầu vào Quốc hội Lập hiến Ukraina
 10–12 tháng 1 – Liên minh Trung tâm công nhận phái đoàn Ukraina trong các cuộc đàm phán tại Brest có tư cách riêng biệt và toàn quyền để tiến hành các cuộc đàm phán nhân danh cho Cộng hòa Nhân dân Ukraina
 16 tháng 1 – Hội đồng nhỏ thông qua luật thành lập Quân đội Quốc gia Ukraina và thành phần của nó dựa trên nguyên tắc dân quân
 22 tháng 1 – Hội đồng nhỏ thông qua luật về Quyền tự trị dân tộc-cá nhân. Đối với văn bản cuối cùng của Phổ cập (tuyên bố) thứ 4 được bỏ phiếu: "thuận" – 39, "chống" – 4, "trắng" – 6
 29 tháng 1 – Trận Kruty
 9 tháng 2  – hiệp định hòa bình Brest được ký kết với Đức, Áo-Hung, Đế quốc Ottoman và Bulgaria
 10 tháng 2 – Do bước tiến của quân Bolshevik Nga, chính phủ Ukraina được sơ tán từ Kyiv đến Zhytomyr
 21 tháng 2 – phái đoàn Ukraina đưa ra tuyên bố về lý do quân Đức đến Ukraina
 27 tháng 2 – Hội đồng Trung ương Ukraina thông qua luật về việc áp dụng kiểu lịch mới tại Ukraina theo đó thời gian chuyển trước 13 ngày. Hội đồng nhỏ thông qua luật về hệ thống tiền tệ mới. Đơn vị tiền tệ trở thành hryvnia có 8,712 đơn vị vàng nguyên chất. Thông qua luật về quốc huy Cộng hòa Nhân dân Ukraina – Cây đinh ba (Tryzub)

Mùa xuân 1918
Vào tháng 4 năm 1918, quân đội trung thành với Cộng hòa Nhân dân Ukraina nắm quyền kiểm soát một số thành phố tại vùng Donbas.

 2 tháng 3 – Hội đồng nhỏ thông qua luật về quyền công dân Ukraina, luật về hệ thống hành chính mới. Các guberniya do Nga thành lập được thay thế bằng đơn vị hành chính mới - zemlia (vùng đất)
 18 tháng 3 – một số sinh viên-cựu chiến binh thiệt mạng tại Kruty được cải táng tại Kyiv
 11 tháng 4–12 tháng 5 - được xác định là cuộc triệu tập đầu tiên của Hội nghị Lập hiến Ukraina
 13 tháng 4 – Thông qua nghị quyết của Hội đồng Trung ương Ukraina lên án việc Romania sáp nhập Bessarabia
 23 tháng 4 – một hiệp ước kinh tế được ký kết giữa Ukraina với Đức và Áo-Hung
 25 tháng 4 – Thông qua luật về Hội đồng Kinh tế Trung ương Ukraina
 29 tháng 4 – Thông qua một dự luật về Hiến pháp Ukraina. Đại hội Ruộng đất toàn Ukraina bầu Pavlo Skoropadsky làm Hetman của Ukraina

Độc lập

Do sự xâm lược từ nước Nga Xô viết, vào ngày 22 tháng 1 năm 1918, Hội đồng Trung ương Ukraina đã ban hành Phổ cập thứ tư (ngày 22 tháng 1 năm 1918), cắt đứt quan hệ với Bolshevik Nga và tuyên bố một quốc gia Ukraina có chủ quyền. Chưa đầy một tháng sau, ngày 9 tháng 2 năm 1918, Hồng quân chiếm lĩnh Kyiv.

Bị những người Bolshevik bao vây và mất nhiều lãnh thổ, Hội đồng Trung ương Ukraina buộc phải tìm kiếm viện trợ nước ngoài và ký Hiệp định Brest-Litovsk vào ngày 9 tháng 2 năm 1918 để nhận được sự trợ giúp quân sự từ các đế quốc Đức và Áo-Hung. Đức đã giúp Quân đội Ukraina đẩy những người Bolshevik ra khỏi Ukraina. Vào ngày 20 tháng 2 năm 1918, hội đồng của Cộng hòa Nhân dân Kuban đã chấp nhận nghị quyết thành lập liên minh liên bang Kuban với Ukraina khi các lực lượng Bolshevik tiến về phía Yekaterinodar. Nghị quyết đã được đồng ý chuyển cho chính phủ Ukraina phê chuẩn.

Sau hiệp định Brest-Litovsk, Ukraina trở thành một lãnh thổ bảo hộ trên thực tế của Đế quốc Đức, vào thời điểm đó nó có vẻ có lợi hơn hơn là bị quân Xô viết tràn qua tàn phá. Đức lo lắng về việc chiến bại và đang cố gắng đẩy nhanh quá trình khai thác lương thực từ Ukraina, nên đã quyết định thành lập chính quyền của mình do Nguyên soái von Eichhorn đứng đầu thay thế Thượng tướng Alexander von Linsingen. Vào ngày 6 tháng 4, tư lệnh của Tập đoàn quân Kijew ban hành một mệnh lệnh trong đó ông giải thích ý định của mình để thực hiện các điều kiện của hiệp định. Tất nhiên, điều đó mâu thuẫn với luật pháp của chính phủ Ukraina, chính phủ đã hủy bỏ lệnh của ông. Đến tháng 4 năm 1918, cuộc tấn công Chiến dịch Faustschlag của Đức-Áo đã loại bỏ hoàn toàn những người Bolshevik khỏi Ukraina. Chiến thắng của Đức/Áo-Hung tại Ukraina là do sự thờ ơ của người dân địa phương và kỹ năng chiến đấu kém cỏi của quân Bolshevik so với quân Áo-Hung và Đức.

Người Đức đã bắt giữ và giải tán Hội đồng Trung ương Ukraina vào ngày 29 tháng 4 năm 1918, để ngăn chặn các cuộc cải cách xã hội đang diễn ra và bắt đầu lại quá trình chuyển nguồn cung cấp lương thực sang Đức và Áo-Hung. Chính quyền Đức cũng đã bắt giữ Thủ tướng Ukraina Vsevolod Holubovych với tội danh khủng bố, và do đó giải tán Hội đồng Bộ trưởng Nhân dân. Trước đó, Hội đồng đã thông qua Hiến pháp của Cộng hòa Nhân dân Ukraina. Trong khi diễn ra tất cả các sự kiện này, và một vài ngày trước khi có thay đổi quyền lực trong nước vào ngày 24 tháng 4 năm 1918, chính phủ Belarus xác nhận Phòng Thương mại Belarus tại Kyiv do Mitrofan Dovnar-Zapolsky đứng đầu theo sáng kiến của Bộ trưởng Tài chính Belarus Pyotr Krechevsky.

Quốc gia hetman

Sau cuộc đảo chính, Hội đồng Trung ương Ukraina bị thay thế bởi chính phủ bảo thủ của Hetman Pavlo Skoropadsky, và Cộng hòa Nhân dân Ukraina bị thay bằng một "
Quốc gia Ukraina" (Ukrainska derzhava). Skoropadsky là một cựu sĩ quan của Đế quốc Nga, ông thành lập một chế độ ủng hộ các địa chủ lớn và tập trung quyền lực vào cấp lãnh đạo. Chính phủ này nhận được rất ít ủng hộ từ các nhà hoạt động Ukraina, nhưng không giống như Hội đồng Trung ương theo chủ nghĩa xã hội, chính phủ này có thể thành lập một tổ chức hành chính hiệu quả, thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia và ký kết hiệp ước hòa bình với nước Nga Xô viết. Trong vài tháng, chính phủ hetman cũng đã in hàng triệu sách giáo khoa tiếng Ukraina, thành lập nhiều trường học Ukraina, hai trường đại học và Viện hàn lâm Khoa học Ukraina.

Chính phủ Hetman cũng ủng hộ việc tịch thu các vùng đất nông dân trước đó được quốc hữu hóa từ các chủ điền trang giàu có, thường là với giúp đỡ từ quân đội Đức. Điều này dẫn đến tình trạng bất ổn, sự trỗi dậy của phong trào du kích nông dân, và một loạt các cuộc nổi dậy vũ trang quy mô lớn của quần chúng. Các cuộc đàm phán được tổ chức để thu hút sự ủng hộ từ các thành viên Hội đồng trước đây là Petliura và Vynnychenko, nhưng những nhà hoạt động này đã làm việc để lật đổ Skoropadsky. Vào ngày 30 tháng 7, một thành viên Đảng Xã hội-Cách mạng Cánh tả Nga là Boris Mikhailovich Donskoy, với sự giúp đỡ từ Đảng Xã hội-Cách mạng Cánh tả Ukraina đã thành công trong việc ám sát von Eichhorn, cho nổ tung ông ta ở trung tâm thành phố Kyiv.

Do những nhà tài trợ của Skoropadsky là Đức và Áo-Hung sắp thua trong Thế chiến thứ nhất, Hetman đã thành lập một nội các mới gồm những người theo chủ nghĩa quân chủ Nga và cam kết liên kết với một nước Nga phi Bolshevik có thể có trong tương lai. Đáp lại, những người theo chủ nghĩa xã hội Ukraina đã công bố một chính phủ cách mạng mới là Đốc chính vào ngày 14 tháng 11 năm 1918.

Thời gian biểu

Mùa xuân 1918
 29 tháng 4 – Đại hội Ruộng đất toàn Ukraina bầu Pavlo Skoropadsky làm Hetman của Ukraina
 30 tháng 4 – Mykola Vasylenko được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ
 7 tháng 5 – Hội đồng Bộ trưởng xác nhận ý định sáp nhập Krym vào Quốc gia Ukraina
 15 tháng 5 – Ký kết hiệp định giữa các chính phủ Ukraina ở một bên và Đức và Áo-Hung ở bên kia để cung cấp khoản vay với số tiền 400 triệu karbovanets để mua lương thực Ukraina
 18 tháng 5 – Hội đồng Bộ trưởng thông qua luật thành lập Lực lượng Vệ binh Quốc gia
 23 tháng 5 – bắt đầu đàm phán hòa bình giữa các đại biểu Ukraina và Nga
 28 tháng 5 – đến Kyiv, phái đoàn đại diện toàn quyền của Hội đồng khu vực Kuban do Mykola Ryabovol đứng đầu với đề xuất thống nhất Kuban với Ukraina
 30 tháng 5 – Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Dmytro Doroshenko gửi một bức thư đặc biệt đến Đại sứ Đức tại Ukraina, Nam tước Alfons Mumm von Schwarzenstein, để đưa Krym vào Ukraina.

Mùa hè 1918
 12 tháng 6 – Đại hội Địa chủ và Nông dân của tỉnh Tavria diễn ra tại Simferopol đã ủng hộ đề xuất sáp nhập Tavria vào Ukraina
 20 tháng 6 – Hội đồng Giáo hội toàn Ukraina diễn ra tại Kyiv
 1 tháng 7 – thông qua quyết định về việc thành lập trường đại học Ukraina tại Kamianets-Podilsky
 2 tháng 7 – thông qua luật về quyền công dân của Quốc gia Ukraina
 8 tháng 7 – thành lập Thượng viện Nhà nước của Quốc gia Ukraina với tư cách là cơ quan tư pháp tối cao
 9 tháng 7 – thành lập ủy ban phát triển dự án của Viện Hàn lâm Khoa học Ukraina
 10 tháng 7 – Các giáo sĩ Chính thống giáo Kyiv dỡ bỏ việc rút phép thông công đối với Hetman Mazepa
 24 tháng 7 – Ukraina và Đức phê chuẩn Hiệp định Hòa bình Brest, thông qua luật về nghĩa vụ quân sự chung, trách nhiệm hình sự đối với việc vượt quá mức giá tối đa được thiết lập và đầu cơ, bổ nhiệm vào phục vụ chính phủ
 27 tháng 7 – do các chính sách chống Ukraina của chính phủ Krym dưới quyền của Sulkevich, Quốc gia Ukraina thiết lập một cuộc phong tỏa kinh tế đối với bán đảo
 1 tháng 8 – thông qua luật về chính phủ tối cao và lập trường chính trị của quân nhân
 2 tháng 8 – thông qua luật thành lập quỹ của Thư viện Quốc gia Ukraina
 6 tháng 8 – Hội đồng Giáo hội toàn Ukraina kêu gọi quyền tự chủ của Giáo hội Ukraina
 10 tháng 8 – xác nhận quy chế của Ngân hàng Nhà nước Ukraina và vốn cơ sở và vốn dự trữ của nó
 17 tháng 8 – thông qua luật hạn chế nhập khẩu các đơn vị tiền tệ của Nga
 22 tháng 8 – tại Wien Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraina trao đổi văn kiện phê chuẩn Hiệp định Hòa bình Brest
 10 tháng 9 – ký kết thỏa thuận kinh tế giữa Ukraina, Đức, Áo-Hung cho các năm tài chính 1918–1919
 18 tháng 9 – tạm dừng chiến tranh hải quan với Krym theo yêu cầu của chính phủ Sulkevich

Mùa thu 1918
 5 tháng 10 – tại Kyiv bắt đầu đàm phán giữa Ukraina và Krym về các điều kiện sáp nhập Krym vào Ukraina
 6 tháng 10 – Khánh thành Đại học Nhà nước Kyiv Ukraina
 16 tháng 10 – Hetman của Ukraina ban hành tuyên bố về sự hồi sinh của chế độ cossack
 17 tháng 10 – thông qua tuyên bố về việc tổ chức lực lượng dân quân tình nguyện nhằm duy trì trật tự pháp luật
 21 tháng 10 – Hetman của Ukraina gặp phái đoàn đặc biệt của chính quyền khu vực Kuban do Thượng tá V. Tkachov đứng đầu
 6 tháng 11 – chính quyền Đức chuyển giao các tàu của Hạm đội Biển Đen cho Quốc gia Ukraina
 13 tháng 11 – Xô viết hủy bỏ Hiệp ước Hòa bình Brest và từ chối công nhận nền độc lập của Quốc gia Ukraina
 13–16 tháng 11 – ký kết thỏa thuận về thương mại, các hiệp ước về lãnh sự và các mối quan hệ trên biển, đường sắt và tài chính giữa chính phủ Ukraina và phái đoàn đặc biệt của chính quyền khu vực Kuban
 14 tháng 11 – Nổi dậy chống Hetman
 26 tháng 11 – Viện Hàn lâm Khoa học Ukraina được thành lập dưới sự chủ trì của Vladimir Vernadsky

Mùa đông 1918
 5 tháng 12 – ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Ukraina và Gruzia
 14 tháng 12 – Hetman của Ukraine từ bỏ quyền lực của mình và di cư sang Đức

Đốc chính

Đốc chính giành được sự ủng hộ đại chúng rộng rãi, và được ủng hộ từ một số đơn vị quân đội của Skoropadsky, bao gồm cả Sư đoàn Serdiuk. Quân nổi dậy của họ bao vây Kyiv vào ngày 21 tháng 11. Sau ba tuần bế tắc, Skoropadsky từ chức để ủng hộ Hội đồng Bộ trưởng, cơ quan này đã đầu hàng lực lượng Cách mạng. Vào ngày 19 tháng 12 năm 1918, Đốc chính nắm quyền kiểm soát Kyiv.

Những người Bolshevik từ Kursk xâm lược Ukraina vào cuối tháng 12 năm 1918, đó là nơi chính phủ Xô viết Ukraina mới được tái lập vào đầu tháng 11 cùng năm. Vào ngày 16 tháng 1 năm 1919, Ukraina chính thức tuyên chiến với Nga trong khi chính phủ Xô viết Nga tiếp tục bác bỏ mọi tuyên bố xâm lược. Vào ngày 22 tháng 1 năm 1919, Đốc chính chính thức thống nhất với Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina, nhưng Tây Ukraina trên thực tế vẫn duy trì quân đội và chính phủ của riêng họ. Vào ngày 5 tháng 2, những người Bolshevik chiếm được Kyiv.

Trong suốt năm 1919, Ukraina trải qua tình trạng hỗn loạn khi các quân đội khác nhau cố chiếm ưu thế, gồm của Cộng hòa Nhân dân Ukraina, những người Bolshevik, Bạch vệ, các thế lực nước ngoài thuộc phe Đồng minh Entente và Ba Lan, cũng như các lực lượng vô chính phủ như Nestor Makhno. Cuộc tấn công Kyiv sau đó do quân đội Ba Lan và lực lượng đồng minh Ukraina tổ chức đã không thể thay đổi tình hình. Vào ngày 10 tháng 11 năm 1920, Đốc chính mất phần lãnh thổ còn lại vào tay những người Bolshevik ở Volyn, họ vượt biên sang Ba Lan và chấp nhận bị giam giữ.

Vào tháng 3 năm 1921, Hòa ước Riga đã xác định phân chia quyền kiểm soát lãnh thổ Ukraina giữa Ba Lan, Nga Xô viết, và Ukraina Xô viết. Kết quả là vùng đất Galicia (Halychyna) cũng như phần lớn lãnh thổ Volyn được sáp nhập vào Ba Lan, trong khi các khu vực phía đông và nam trở thành một phần của Ukraina Xô viết.

Sau thất bại quân sự và chính trị, Đốc chính tiếp tục duy trì quyền kiểm soát đối với một số lực lượng quân sự của mình. Phủ đầu một cuộc xâm lược đã được lên kế hoạch của đối thủ là Đại công tước Wilhelm của Áo, vào tháng 10 năm 1921, chính phủ lưu vong của Cộng hòa Nhân dân Ukraina phát động một loạt các cuộc tấn công du kích vào miền trung Ukraina xa về phía đông đến tỉnh Kyiv. Vào ngày 4 tháng 11, quân du kích của Đốc chính đã chiếm được Korosten và thu giữ nhiều quân nhu. Nhưng vào ngày 17 tháng 11 năm 1921, lực lượng này bị kỵ binh Bolshevik bao vây và tiêu diệt.

Thời gian biểu

Mùa đông 1918–19
 14 tháng 12 – Đốc chính Ukraina tiếp nhận quyền lực nhà nước tại Ukraina sau khi Hetman của Ukraina di cư sang Đức
 16 tháng 12 – Đốc chính gia hạn luật về Quyền tự chủ dân tộc-cá nhân
 19 tháng 12 – Đốc chính tiến đến thủ đô của Ukraina. Diễu hành quân sự tại Sofiyivska Ploshcha. Công hàm kháng nghị các quốc gia Entente do chiếm đóng các cảng của miền Nam Ukraina (Đồng minh can thiệp Nội chiến Nga)
 26 tháng 12 – Đốc chính công bố nền tảng chính sách kinh tế-xã hội và hệ thống chính trị
 31 tháng 12 – Đốc chính ban hành công hàm phản đối nước Nga Xô viết do nước này xâm lược Ukraina
 1 tháng 1 – Đốc chính thông qua luật về cơ quan tối cao của Nhà thờ chính tòa Chính thống giáo tự chủ Ukraina
 2 tháng 1 – Thủ lĩnh Otaman Symon Petlyura ra lệnh lưu đày tất cả kẻ thù của Ukraina
 3–4 tháng 1 – nhiều lần ra công hàm phản đối nước Nga Xô viết do sự can thiệp của nước này
 4 tháng 1 – Đốc chính thông qua luật về đơn vị tiền tệ của Ukraina, hryvnia
 8 tháng 1 – chính phủ Ukraina thông qua Luật Đất đai, dựa trên các nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội
 16 tháng 1 – tuyên chiến với Moskva do đàm phán hòa bình không đạt kết quả
 22 tháng 1 – tuyên bố thống nhất giữa Ukraina và Tây Ukraina tại Sofiyivska Ploshcha
 23 tháng 1 – phiên họp của Đại hội Lao động do Đốc chính khởi xướng đã được khai mạc tại Kyiv. Đại hội có sự tham dự của hơn 400 đại biểu, trong đó có 65 đại biểu đại diện cho Tây Ukraina. Đại hội bày tỏ sự tin tưởng vào Đốc chính và thông qua luật về hình thức chính phủ tại Ukraina
 2 tháng 2 – do bước tiến của Bolshevik nên Đốc chính chuyển từ Kyiv đến Vinnytsia
 13 tháng 2 – Đốc chính thay đổi thành phần của Hội đồng Bộ trưởng Quốc gia
 17 tháng 2 – Đốc chính kiến nghị với chính phủ của Entente và Hoa Kỳ để được giúp đỡ trong cuộc chiến chống lại những người Bolshevik
 27 tháng 2 – Trưởng Otaman họp với Ủy ban Entente tại Khodoriv

Mùa xuân 1919
 15 tháng 3 – phái đoàn Tây Ukraina do Yevhen Petrushevych đứng đầu đã gặp Đốc chính tại Proskuriv để thảo luận thêm về việc phát triển các hoạt động chung
 4 tháng 4 – đại diện toàn quyền của Ukraina tại Hội nghị Hòa bình Versailles H.Sydorenko bày tỏ sự phản đối cuộc tấn công quân sự của Ba Lan vào lãnh thổ Ukraina và sự hỗ trợ chính trị và vật chất của Entente cho họ
 9 tháng 4 – Đốc chính thông qua tuyên bố từ chức của chính phủ Ostapenko và bổ nhiệm thành phần mới của Hội đồng Bộ trưởng Quốc gia do Borys Martos đứng đầu
 15 tháng 4 – chính phủ Ukraina bổ nhiệm Tướng Oleksandr Osetsky làm Otaman của Quân đội
 29 tháng 4 – Sự vụ Volodymyr Oskilko
 9 tháng 5 – Symon Petlyura được bầu làm người đứng đầu Đốc chính tại Radyvyliv
 20 tháng 5 – các cuộc đàm phán hòa bình của phái đoàn ngoại giao Ukraina với tư lệnh Quân đội Haller của Ba Lan tại Lublin không có kết quả

Mùa hè 1919
 12 tháng 6 – chính phủ Phần Lan tái lập quan hệ ngoại giao với Ukraina
 16 tháng 6 – Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Gasparri đã thông báo cho Chủ tịch Đốc chính S. Petliura về việc chấp thuận Bá tước Mykhailo Tyshkevych làm Đại sứ Ukraina tại Tòa thánh
 18 tháng 6 – phái đoàn Ukraina tại Hội nghị Hòa bình Versailles cùng với đại biểu của Estonia, Latvia, Belarus, Gruzia, Azerbaijan, Bắc Kavkaz bày tỏ sự phản đối việc Hội đồng Tối cao của Hội nghị Hòa bình Paris công nhận chính phủ của Đô đốc Kolchak là chính phủ tối cao của Nga
 20–21 tháng 6 – ký kết thỏa thuận tạm thời của Ukraina với Ba Lan tại Lviv và thiết lập đường phân giới (đường Delwig)

Chống Bolshevik và các cuộc nổi dậy khác
Sau đây là danh sách nhiều cuộc nổi dậy diễn ra trong quá trình hình thành Cộng hòa Nhân dân Ukraina. Một số trong số này phản đối chính phủ của Petlyura (chẳng hạn như sự vụ của Oskilko), một số chống lại việc thành lập chế độ Xô viết, một số diễn ra để loại bỏ lực lượng Entente. Theo tài liệu của Cheka, tại Ukraina đã diễn ra 268 cuộc nổi dậy từ năm 1917 đến năm 1932, trong đó trong hơn 100 huyện những người nông dân nổi loạn đã giết những người theo Cheka, những người cộng sản, và những người prodotryad vốn trưng thu lương thực bằng vũ lực giống như sung công hơn.
 Makhnovshchina (Nestor Makhno)
 Otaman Grigoriev
 Sự vụ Otaman Oskilko  (Volodymyr Oskilko)
 Nổi dậy Otaman Zelenyi
 Kholodnyi Yar (Khe núi lạnh)
 Otaman Kamenyuka
 Người Cossack Tự do (Semen Hryzlo)
 Nổi dậy Zazymia (Troyeshchyna) - Otaman Romashka và Otaman Anhel chống lại Cheka Kyiv và Chernihiv và Lữ đoàn kỵ binh Bashkir
 Nổi dậy chống Hồng quân gần Uman năm 1920

Lưu vong

Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Ukraina hoạt động tại Warszawa, Paris, Weimar, Kissingen, München và Philadelphia.

Sau khi bắt đầu Thế chiến II, Taras Bulba-Borovets với sự ủng hộ của Tổng thống Cộng hòa Nhân dân Ukraina lưu vong Andrii Livytskyi, đã vượt qua biên giới Đức-Xô và bắt đầu tổ chức các đơn vị quân đội Nổi dậy Ukraina trực thuộc Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Ukraina.

Phiên họp khẩn cấp lần thứ 10 của Hội đồng Quốc gia Ukraina đã công nhận nhà nước Ukraina là thể chế kế thừa Cộng hòa Nhân dân Ukraina lưu vong và đồng ý chuyển giao quyền lực và vật tượng trưng của quyền lực nhà nước cho Tổng thống Ukraina mới đắc cử vào năm 1991.

Công nhận quốc tế

Cộng hòa Nhân dân Ukraina đã được công nhận trên pháp lý vào tháng 2 năm 1918 bởi các quốc gia Liên minh Trung tâm trong Thế chiến I (Áo-Hung, Đức, Đế quốc Ottoman và Bulgaria) và bởi Bolshevik Nga, các nước vùng Baltic (Estonia, Latvia và Litva), Gruzia, Azerbaijan, Romania, Tiệp Khắc, và Tòa thánh. Các quốc gia đã công nhận trên thực tế là Thụy Sĩ, Thụy Điển, Đan Mạch, và Ba Tư. Cộng hòa Dân chủ Belarus công nhận cục bộ trên thực tế.

Sau đó vào năm 1918, Nga Xô viết đã chọn rút lại sự công nhận của mình đối với Ukraina độc lập, lấy các nghị định thư của Hiệp định Versailles làm biện minh cho hành động của họ. Năm 1920, Symon Petliura và Józef Piłsudski của Ba Lan ký Hiệp định Warszawa, trong đó cả hai quốc gia thiết lập biên giới dọc theo sông Zbruch. Các quốc gia trước đây công nhận Cộng hòa Nhân dân Ukraina đã chấm dứt mọi mối quan hệ với Chính phủ lưu vong sau khi họ công nhận Chính phủ Xô viết tại Kyiv.

Kết quả
 Hiệp định Brest-Litovsk, 9 tháng 2 năm 1918 (Liên minh Trung tâm: phê chuẩn của Đức và Thổ Nhĩ Kỳ)
 Hiệp định hòa bình sơ bộ với Nga Xô viết, 12 tháng 6 năm 1918 (từ bỏ hiệp định Brest-Litovsk vào ngày 13 tháng 11 năm 1918)
 Hiệp định hòa bình với Cộng hòa Don, 8 tháng 8 năm 1918
 Đạo luật Thống nhất, 20 tháng 1 năm 1919 (thống nhất của hai thực thể không được công nhận đầy đủ), Cộng hòa Hutsul (Đông Zakarpattia) cũng tuyên bố ý nguyện của họ về việc gia nhập
 Để mất Kyiv cho Xô viết vào ngày 2 tháng 2 năm 1919 và khủng hoảng chính trị trong chính phủ quốc gia Ukraina
 Serhiy Ostapenko và chính phủ của ông từ chức do thất bại trong một loạt cuộc đàm phán với đại diện của Entente
 Tham gia Hội nghị Hòa bình Paris, 1919
 Lãnh thổ ủy thác Đông Galicia của Ủy ban Jules Cambon được các nhà lãnh đạo Entente chấp thuận chuyển giao cho Ba Lan, ngày 21 tháng 11 năm 1919
 Hiệp định Warszawa (1920) (Ba Lan)

Nhân khẩu
Theo cuộc điều tra nhân khẩu gần nhất được thực hiện vào năm 1897, nước cộng hòa có dân số hơn 20 triệu người trong bảy tỉnh (guberniya) cũ của Đế quốc Nga, cộng với ba huyện (uyezd) của tỉnh Taurida nằm trên đại lục.

 Thành phần dân tộc (nghìn người)
 Người Ukraina – 14.931,5 (73%)
 Người Nga – 2.146,1 (11%)
 Người Do Thái – 1.871,8 (9%)
 Người Đức – 451,3 (2%)
 Người Ba Lan – 375,9 (2%)
 Người Belarus – 208,5 (1%)
 Người Romania – 185,7 (1%)
 Khác – 1%

Hành chính

Vào ngày 4 tháng 3 năm 1918, chính phủ Ukraina chấp nhận luật phân chia hành chính-lãnh thổ của Ukraina. Luật quy định rằng Ukraina được chia thành 32 zemlia (vùng đất) được quản lý bởi zemstvo tương ứng. Ba thành phố Kyiv, Kharkiv,  Odesa có vị thế tương tự zemlia. Luật này không được thực hiện đầy đủ vì vào ngày 29 tháng 4 năm 1918 đã xảy ra cuộc đảo chính chống chủ nghĩa xã hội tại Kyiv, sau đó Hetman Pavlo Skoropadsky đã đảo ngược cuộc cải cách trở lại chính quyền kiểu guberniya.

Kyiv cùng phụ cận, đến sông Irpin và sông Stuhna cũng như 20 verst bên kia sông Dnepr
Derevlia (trụ sở tại Korosten), các huyện Radomyshl và Ovruch, huyện Kyiv ngoài phần phía nam, phần phía bắc của huyện Rovno
Volyn (trụ sở tại Lutsk), các huyện Volodymyr, Lutsk, Kovel và một phần huyện Dubno
Trên Horyn (trụ sở tại Rivne), các huyện Rivne, Ostroh, Zaslav, Kremenets, phần phía nam của huyện Dubno và phần phía tây của huyện Starokostyantyniv
Bolokhiv (trụ sở tại Zhytomyr), các huyện Zhytomyr, Novohrad-Volynsky và một phần các huyện Berdychiv, Lityn, Vinnytsia
Trên Ros (trụ sở tại Bila Tserkva), các huyện Vasylkiv, Skvyra, Tarashcha, phần phía nam của huyện Kyiv và phần phía đông của huyện Berdychiv
Cherkasy (trụ sở tại Cherkasy), các huyện Cherkasy, Kaniv, Chyhyryn và một phần huyện Zvenyhorod
Trên Boh (trụ sở tại Uman), các huyện Uman, Haisyn, và một phần các huyênn Lypovets, Balta, Yelysavethrad
Podillia (trụ sở tại Kamianets-Podilsky), các huyện Kamianets, Proskuriv, Ushytsia và một phần các huyện Mohyliv, Starokostyantyniv
Bratslav (trụ sở tại Vinnytsia), các huyện Vinnytsia, Bratslav và một phần các huyện Lityn, Lypovets, Mohyliv, Yampil
Trên Dniester (trụ sở tại Balta), các huyện Olhopil, Tyraspil và một phần các huyện Yampil, Balta, Ananyiv
Trên Biển (trụ sở tại Mykolaiv), huyện Odesa và một phần các huyện Ananyiv, Yelysavethrad, Kherson
Odesa cùng phụ cận, lãnh thổ đến cửa sông Dniester
Nyz (trụ sở tại Yelysavethrad), các huyện Yelysavethrad, Oleksandriya, Verkhnyodniprovsk
Sich (trụ sở tại Katerynoslav), huyện Katerynoslav, một phần các huyện Verhnyodniprovsk, Kherson, Novomoskovsk, Oleksandriya
Zaporizhzhia (trụ sở tại Berdyansk), các huyện Melitopol và Berdyansk
New Zaporizhzhia (trụ sở tại Kherson), huyện Dnipro và một phần huyện Kherson
Azov (trụ sở tại Mariupol), các huyện Mariupol, Pavlohrad và một phần huyện Oleksandrivsk
Cuman (trụ sở tại Bakhmut), các huyện Starobilsk, Slovianoserbsk, Bakhmut
Donets (trụ sở tại Sloviansk), các huyện Zmiiv, Izyum, Vovchansk, Kupyansk và một phần các huyện Korocha, Bilhorod
Trên Don (trụ sở tại Ostrogozhsk), các huyện Novy Oskil, Biryuchansk, Ostrohozk, Bohuchar và một phần các huyện Korocha, Starobilsk
Siveria (trụ sở tại Starodub), các huyện Mhlyn, Surazh, Novozybkiv, Starodub, Novhorod-Siversky
Chernihiv (trụ sở tại Chernihiv), các huyện Chernihiv, Horodnya, Oster, Sosnytsia và một phần các huyện Kozelets, Nizhyn, Borzna
Pereiaslav (trụ sở tại Pryluky), các huyện Pereiaslav, Pryluky, Pyryatyn, và một phần các huyện Kozelets, Nizhyn, Borzna, Zolotonosha
Trên Seim (trụ sở tại Konotop), các huyện Krolevets, Konotop, Hlukhiv, Putyvl
Trên Sula (trụ sở tại Romny), các huyện Romny, Lokhvytsia, Hadiach, và một phần các huyện Lubny, Myrhorod
Poltava (trụ sở tại Poltava), các huyện Poltava, Zinkiv, Kostyantyniv, và một phần các huyện Myrhorod, Khorol, Valky, Okhtyrka, Bohodukhiv
Samara (trụ sở tại Kremenchuk), các huyện Kremenchuk, Kobelyaky, và một phần các huyện Zolotonosha, Khorol, Novomoskovsk
Sloboda (trụ sở tại Sumy), các huyện Sumy, Lebedyn, Sudzha, Hraivoron, và một phần các huyện Okhtyrka, Bohodukhiv
Kharkiv cùng huyện cùng tên và một phần các huyện Valky, Bilhorod
Podlasie (trụ sở tại Brest), lãnh thổ tỉnh Kholm cũ
Dregovich (trụ sở tại Mozyr), lãnh thổ okruha Polissya

Lực lượng vũ trang

Trụ sở của các lực lượng vũ trang của nước cộng hòa được gọi là Tổng Bulawa và được cho là nằm tại Kyiv. Tất nhiên, do sự can thiệp liên tục từ sovnarkom Petrograd và Đế quốc Đức, vị trí vật lý của nó đã thay đổi (Kamyanets-Podilsky, Bila Tserkva, những nơi khác).

Đội hình quân sự chính (UPR)
 Quân súng trường Sich
 Quân súng trường Ukraina là một đơn vị tương tự, nhưng đơn vị này không thuộc quân đội Ukraina
 Người Cossack Tự do
Ba trung đoàn bộ binh Zaporizhia tiếp theo và Trung đoàn 3 Haidamaka của đội quân lớn nhất Ukraina, Quân đoàn Zaporizhia, sau đó được tổ chức lại thành Sư đoàn 1 Zaporizhia.
Quân đoàn Zaporizhia
Sư đoàn thảo nguyên Ukraina (Đơn vị quân đội cách mạng chống Bolshevik)
Thủy quân lục chiến Ukraina
Sư đoàn bộ binh-Kỵ binh 1 (Áo khoác xám)
Áo khoác xanh
Haidamaka Kosh Sloboda Ukraina
Sư đoàn súng trường 3 sắt
Phi đội Không quân Cộng hòa Nhân dân Ukraina
Hải quân Cộng hòa Nhân dân Ukraina
Đội hình quân sự chính (WUPR)
Quân đội Galicia Ukraina, là một đội hình quân sự của Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina

Tiền tệ

Vào tháng 12 năm 1918, một đạo luật tạm thời về vấn đề tiền giấy nhà nước CHND Ukraina đã được thông qua. Theo luật này: "Tiền giấy phải được phát hành bằng karbovanets" (tiếng Ukraina: Карбованець). Mỗi karbovanets chứa 17,424 phần vàng nguyên chất và được chia thành hai  hrivna (tiếng Ukraina: Гривня) hoặc 200 shah (tiếng Ukraina: Шаг).

Có rất nhiều ngân hàng tại nước cộng hòa, trong số những ngân hàng phổ biến nhất là Ngân hàng Ukraina và Ngân hàng Soyuz được thành lập bởi Khrystofor Baranovsky, người lãnh đạo phong trào hợp tác xã.

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

 People's war 1917–1932 by Kyiv city organization "Memorial"
 UNIVERSAL of the Ukrainian Central Rada addressed to the Ukrainian people living in and outside of Ukraine.. Translationreport.

Cộng hòa Nhân dân Ukraina
Lịch sử hiện đại Ukraina
Cách mạng Nga ở Ukraina
Phong trào độc lập Ukraina
Lịch sử Ukraina (1918–91)
Nhà nước hậu Đế quốc Nga
Ukraina thập niên 1910
Ukraina thập niên 1920
Quan hệ Nga-Ukraina
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga
Cựu chính thể trong giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh
Cựu cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Cựu quốc gia
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ukraina
Khởi đầu năm 1917
Ukraina năm 1917
Chấm dứt năm 1918
Khởi đầu năm 1918
Chấm dứt năm 1920


title: Hiện tượng quang học

text:
Hiện tượng quang học là bất kỳ sự kiện nào quan sát được là kết quả của sự tương tác giữa ánh sáng khả kiến và vật chất, hoặc từ chính bản chất của ánh sáng. Ảo tượng là một ví dụ về hiện tượng quang học.

Hiện tượng quang học phổ biến thường do tương tác giữa ánh sáng từ Mặt Trời hoặc Mặt Trăng với khí quyển, mây, nước, bụi, và các hạt khác. Ví dụ phổ biến là cầu vồng, được tạo ra khi ánh sáng từ Mặt Trời bị phản xạ và khúc xạ qua các giọt nước. Một số hiện tượng khác, như tia chớp lục hay Fata Morgana cực kỳ hiếm gặp và chỉ có thể thấy được một vài địa điểm với điều kiện thích hợp, tới nỗi người ta nghĩ rằng chúng là hiện tượng thần thoại.

Tất cả hiện tượng quang học đều có bản chất từ các hiện tượng lượng tử. Những hiện tượng quang học cơ bản nhất được gọi là các hiệu ứng quang học và là đề tài thú vị của môn quang học, chẳng hạn các màu sắc ánh sáng được tạo ra bằng lăng kính, thường được trình diễn trong các lớp học.

Danh sách

Các hiện tượng quang học dưới đây bao gồm những hiện tượng được phát sinh từ các tính chất quang của khí quyển; cũng như các hiệu ứng quang học tự nhiên hoặc nhân tạo do tính chất quang của các vật thể hoặc của mắt người. Danh sách dưới đây cũng liệt kê một số "ảo ảnh thị giác" và một số hiện tượng chưa được giải thích nhưng có thể có nguyên nhân quang học.

Có nhiều hiện tượng là kết quả của bản chất hạt hoặc bản chất sóng của ánh sáng. Một số hiện tượng không dễ nhận biết và chỉ có thể quan sát được bằng các phép đo chính xác bằng các dụng cụ khoa học. Một ví dụ nổi tiếng là sự uốn cong của tia sáng từ một ngôi sao bên cạnh Mặt Trời được quan sát lúc nhật thực toàn phần. Điều này chứng tỏ rằng không gian thực chất là cong, phù hợp với dự đoán của thuyết tương đối.

Hiệu ứng quang học

nhỏ|Một sóng phẳng đi qua hai khe và bị nhiễu xạ, tạo ra sóng lan toả ra mọi phía từ hai khe, hai luồng sóng lan từ hai khe lại giao thoa tiếp với nhau.
phải|nhỏ|Hào quang Mặt Trời tại nơi 41 độ vĩ Bắc.phải|nhỏ|Bầu trời trên Trái Đất có màu xanh da trời là do tán xạ Rayleigh của khí quyển Trái Đất.
phải|nhỏ|Các mẫu Huỳnh quang dưới các tia UV-A, UV-B và UV-C
phải|nhỏ|Sơ đồ cấu tạo của bộ phận laser
Sau đây là các hiện tượng quang học chung nhất, được gọi là các hiệu ứng quang:

Sự truyền thẳng của ánh sáng trong một môi trường đồng chất hoặc chân không.
Phản xạ, là khi ánh sáng gặp một loại bề mặt (như gương, mặt nước) và bị đổi hướng lan truyền và quay trờ lại môi trường nó đã tới.
Phản xạ định hướng
Phản xạ khuếch tán
Khúc xạ (chiết xạ), hiện tượng ánh sáng đổi hướng khi đi qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt có chiết suất khác nhau.
Tán sắc, là sự phân tích một chùm ánh sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc riêng biệt, chẳng hạn bởi lăng kính. Đó là do chiết suất phụ thuộc vào tần số của sóng ánh sáng.
Hấp thụ, là hiện tượng ánh sáng hoặc các loại bức xạ điện từ khác khi truyền qua một môi trường vật chất bị lấy mất năng lượng và chuyển thành nội năng của môi trường đó.
Giao thoa, là hiện tượng hai chùm sáng kết hợp khi chồng lên nhau sẽ tạo ra những chỗ chúng tăng cường lẫn nhau, và những chỗ chúng triệt tiêu lẫn nhau tạo ra những vân sáng, vân tối xen kẽ nhau được gọi là những vân giao thoa (do tính chất sóng)
Nhiễu xạ, là hiện tượng quan sát được khi sóng ánh sáng lan truyền qua khe nhỏ hoặc mép vật cản (rõ nhất với các vật cản có kích thước tương đương với bước sóng), trong đó sóng bị lệch hướng lan truyền.
Sự tụ quang (Caustic), là đường bao của các tia sáng bị phản xạ hoặc khúc xạ bởi một bề mặt cong của vật thể hoặc hình chiếu của đường bao tia đó trên một bề mặt khác.
Lóe sáng (máy ảnh), hay lens flare, một hiện tượng trong đó ánh sáng bị tán xạ hoặc tạo lóa trong hệ thống thấu kính máy ảnh, thường gặp khi phải phản ứng với nguồn ánh sáng chói, tạo ra những vật phẩm đôi khi không mong muốn xuất hiện trong bức ảnh.
Bóng tối, là hiện tượng xảy ra khi ánh sáng bị gặp vật cản sáng do đó phía sau vật xuất hiện bóng, tức là vùng không được chiếu sáng.
Hào quang, là họ các hiện tượng xảy ra khi các phần tử trong môi trường xung quanh một vật tự phát sáng hay phản xạ ánh sáng từ vật.
Ánh kim, là hiện tượng ánh sáng hội tụ tại một điểm xác định trên bề mặt một vật thể, xảy ra ở một số kim loại và khoáng vật.
Ngũ sắc, ví dụ như khi trên bề mặt một số chất, như bong bóng xà phòng hoặc váng dầu hoặc đĩa CD, xuất hiện các vân màu sặc sỡ, thay đổi khác nhau tùy theo góc nhìn và cấu trúc bề mặt của chúng.
Giao thoa màng mỏng, là một cơ chế của hiện tượng ngũ sắc ở trên, khi đó ánh sáng phản xạ tại mặt trên và mặt dưới của chất màng mỏng giao thoa với nhau, tạo nên một mô hình giao thoa nhiều màu sắc trên bề mặt chất.
Aventurescence
Mảng sao (đá quý), là hiện tượng ánh sáng phản xạ tập trung lại tại 1 khu vực trên bề mặt một vài loại đá quý như đá sapphire hoặc đá ruby sao.
Hiệu ứng Schiller (đá quý), trên một số loại đá dát như đá thạch anh aventurine hoặc đá mặt trời.
Chuỗi hạt Bailey / Hiệu ứng vòng kim cương, là các điểm ánh sáng Mặt Trời quan sát thấy tại xung quanh vành Nhật hoa Mặt Trời trong khi Nhật thực toàn phần hoặc hình khuyên xảy ra.
Phân cực ánh sáng là sự tách khỏi chùm ánh sáng tự nhiên những tia phân cực trong một mặt phẳng xác định, và các hiện tượng liên quan như lưỡng chiết và cọ vẽ Haidinger.
Lưỡng chiết, là một dạng hiện tượng phân cực xảy ra ở một số môi trường chất như canxit.
Camera obscura, "phòng tối", là một thiết bị tạo ảnh chiếu trong một phòng tối từ ánh sáng bên ngoài đi qua một lỗ nhỏ.
Dàn phản xạ ngược (retroflector), là một thiết bị hoặc bề mặt có khả năng phản xạ các bức xạ (thường là ánh sáng) trở lại chính nguồn phát của nó với sự tán xạ tối thiểu.
Hiệu ứng mắt mèo (đá quý), trên một số loại đá như chrysoberyl.
Hiệu ứng aureole
Ma trận quang hay gương vô cực
Phản ứng quang hóa, là các phản ứng hóa học được ánh sáng kích thích hoặc xúc tác, thí dụ: sự quang hợp ở thực vật, ánh sáng kích thích tế bào võng mạc, sự tổng hợp vitamin D ở da, hiện tượng hóa phát quang, một số phản ứng hữu cơ...
Thí nghiệm hai khe, một thí nghiệm về giao thoa nổi tiếng.
 Sự tạo thành quang phổ
Sự trộn màu
Áp suất ánh sáng, là áp suất rất bé mà ánh sáng tác dụng lên vật được rọi sáng.
Hiện tượng quang điện
Hiện tượng quang dẫn
Hiệu ứng Compton, được giải thích nhờ tính chất hạt của ánh sáng.
Sóng suy biến (evanescent wave), xảy ra khi một trường hoặc sóng (như ánh sáng) tiến vào một khu vực nơi nó không thể lan truyền tới tiếp được và do đó biên độ của nó giảm theo khoảng cách dọc trên ranh giới của vùng này.
Sylvanshine, là hiện tượng quang học khi sương đọng trên lá cây phản chiếu các tia sáng gây ra hiệu ứng giống như đèn pha xe.
Chất lưỡng sắc (dichromatism), là một hiện tượng trong đó màu sắc của vật liệu hoặc dung dịch phụ thuộc vào cả nồng độ của chất hấp thụ và độ sâu hoặc độ dày của môi trường đi qua.
Tán xạ, là khi các nguyên tử hoặc phân tử môi trường tiếp xúc với ánh sáng sẽ hấp thụ năng lượng ánh sáng và phát lại ánh sáng theo các hướng khác nhau với cường độ khác nhau.
Tán xạ Mie trong khí quyển giải thích cho tại sao đám mây lại có màu trắng.
Tán xạ Rayleigh, là nguyên nhân tại sao bầu trời có màu xanh hoặc hoàng hôn có màu đỏ.
Hiệu ứng Tyndall
Ô nhiễm ánh sáng
Metamerism, là sự cảm nhận sự phối hợp của các màu sắc dưới các phân bố công suất quang phổ khác nhau.
Hiệu ứng chạng vạng và sứa không gian, là sự chiếu sáng của Mặt Trời lên các đám khói tên lửa thượng khí quyển
Hiệu ứng Novaya Zemlya, quan sát được kèm theo hiện tượng tia chớp lục khi mặt trời lặn.
Mô hình Moiré
Vân tròn Newton, là vân định xứ quan sát được trong các thí nghiệm giao thoa và nhiễu xạ.
Tán xạ ngược
Hiệu ứng xung đối
Hiện tượng đa sắc, là một hiện tượng quang học mà một chất thể hiện nhiều màu sắc khác nhau khi xem chúng ở các góc khác nhau, đặc biệt dưới ánh sáng phân cực.
Sự phát quang (luminescence), gồm các hiện tượng một vật hoặc chất bị kích thích và phát ra các loại bức xạ trong phổ khả kiến, hay còn gọi là ánh sáng, mà không thông qua nhiệt.
Quang phát quang (photoluminescence):
Huỳnh quang (fluorescence)
Lân quang (phosphorescence)
Điện phát quang (electroluminescence)
Hóa phát quang (chemiluminescence) là sự phát quang do các phản ứng hóa học, còn gọi là ma trơi khi phát quang trong không khí.
Phát quang sinh học (bioluminescence)
Phát quang cathode (cathodoluminescence)
Phát quang do âm (sonoluminescence)
Phát quang do ma sát (triboluminescence)
Sự nóng sáng (incandescence), vật phát ra ánh sáng khả kiến do bị nung nóng và nhận nhiệt chuyển thành quang năng.
Laser là tên viết tắt của cụm từ Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation trong tiếng Anh, có nghĩa là "khuếch đại ánh sáng bằng phát xạ kích thích".
Thấu kính hấp dẫn, là hiện tượng đường truyền của ánh sáng bị bẻ cong quanh vật có khối lượng cực lớn như lỗ đen.
Bức xạ synchrotron, quan sát được trong máy gia tốc synchrotron.
Tán xạ Thompson
Phản xạ toàn phần, là nguyên nhân tạo ra hình ảnh của cảnh dưới nước bị phản xạ ở phía dưới của mặt nước khi quan sát dưới nước.
Hiệu ứng Umov
Hiệu ứng Zeeman là sự chia tách một vạch quang phổ thành một số thành phần khi có sự hiện diện của từ trường.
Xoáy quang (optical vortex), xảy ra khi một trường quang học có cường độ bằng không.
Hốc quang học (optical cavity) hay cộng hưởng quang, là một sự bố trí các gương để tạo thành một bộ cộng hưởng hốc sóng dừng cho các sóng ánh sáng.
Bức xạ Cherenkov, là bức xạ điện từ phát ra khi một hạt mang điện tích (như electron) bay qua môi trường điện môi với vận tốc lớn hơn vận tốc pha của ánh sáng trong môi trường đó.

Hiện tượng quang học khí quyển
nhỏ|Một vòng cung tròn thiên đỉnh xuất hiện tại Grand Forks, North Dakota.
nhỏ|Vành đai sao Kim tại Đài quan sát Paranal ở Chile.

 Cầu vồng:
 Cầu vồng lửa
 Cầu vồng đơn sắc
 Cầu vồng Mặt Trăng
 Cung sương mù
 Vòm sương
 Dải Alexander, chỉ vùng tối hơn xuất hiện giữa hai cung của một cầu vồng kép.
 Afterglow
 Alpenglow
 Bức xạ bầu trời khuếch tán, màu xanh của bầu trời.
 Vành đai sao Kim
 Bóng của Trái Đất
 Tia hoàng hôn
 Tia hoàng hôn ngược
 Khí huy
 Hào quang và các hiện tượng liên quan:
 Hào quang 22° (quanh Mặt Trời, Mặt Trăng)
Hào quang 46°
Hào quang ngoại tiếp
Vòng cung tròn thiên đỉnh (CZA) hay "cầu vồng ngược"
Vòng cung tròn chân trời hay cầu vồng lửa
Vòng cung Kern
Vòng cung Parry
Vòng cung Lowitz
Vòng cung đối xứng bên trên
Vòng cung đối xứng bên dưới
Vòng cung tiếp tuyến trên và dưới
Cột ánh sáng
Bụi kim cương
Mặt trời giả
Mặt trời giả 120°
Anthelion
Vòng tròn mặt trời ảo
Mặt trời ảo Liljequist
Mặt trăng giả
Mặt Trời lặn giả
 Mặt Trời mọc giả
Mặt trời phụ
Vòng cung mặt trời phụ
Vòng tròn mặt trời phụ ảo
Ánh chớp đỉnh
Vành nhật hoa
 Vành đai Giám mục
 Glory
 Bóng ma Brocken (Brocken Spectre)
 Heiligenschein, chủ yếu được gây ra bởi hiệu ứng xung đối.
 Cực quang (gồm có Bắc cực quang và Nam cực quang)
Steve
 Mặt trời lấp lánh
 Mây ngũ sắc
 Mây dạ quang
 Sứa không gian
 Hiện tượng ánh sáng động đất
Bầu trời đỏ buổi sáng
 Tia chớp lục
 Ảo tượng (bao gồm cả Fata Morgana)
 Hiệu ứng Tyndall

Hiện tượng quang học thiên văn

 Ánh sáng hoàng đạo
Mặt Trăng máu, là khi Mặt Trăng có màu đỏ trong lúc Nguyệt thực do ánh sáng tán xạ từ Trái Đất chiếu lên.
 Lấp lánh
 Giờ vàng
 Giờ xanh
 Gegenschein

Hiện tượng quang học mắt

 Sự tạo ảnh trong mắt
 Nhiễu xạ ánh sáng khi đi qua lông mi
 Cọ vẽ Haidinger
 Sự nhìn thấy hai hình (diplopia)
 Ảnh nổi
 Phosphene
 Ảnh Purkinje
 Đốm đen thị giác (floater)
 Ảo ảnh thị giác
Ảo giác Mặt Trăng
Ảo ảnh đường rạng đông Mặt Trăng
Dạng hình cầu của bầu trời, thiên cầu

Hiện tượng chưa được giải thích
Một số hiện tượng vẫn chưa được giải thích thỏa đáng và có thể là một dạng các hiện tượng quang học nói trên (khúc xạ khí quyển, hóa phát quang,...). Nhưng một số người coi nhiều trong số các "bí ẩn" này chỉ đơn giản là những câu chuyện địa phương tạo ra nhằm thu hút khách du lịch hiếu kì nên không đáng để điều tra kỹ lưỡng.

 Ánh sáng Hessdalen
 Bóng sáng Min Min
 Ánh sáng Saratoga
 Ánh sáng Marfa
 Ánh sáng Paulding
 Bóng sáng Gurdon
 Quả cầu lửa Naga

Tham khảo

Đọc thêm

 Thomas D. Rossing and Christopher J. Chiaverina, Light Science: Physics and the Visual Arts, Springer, New York, 1999, hardback,
 Robert Greenler, Rainbows, Halos, and Glories, Elton-Wolf Publishing, 1999, hardback,
 Polarized Light in Nature, G. P. Können, Translated by G. A. Beerling, Cambridge University Press, 1985, hardcover,
 M.G.J. Minnaert, Light and Color in the Outdoors,
 John Naylor "Out of the Blue: A 24-hour Skywatcher's Guide", CUP, 2002,
 Abenteuer im Erdschatten (German).
 The Marine Observers' Log

Liên kết ngoài

Atmospheric Optics Reference site
SpaceW Site for reporting Aurora activity data
Spaceweather.com Official NASA site with many photos
Astronomy in New Zealand  Many atmospheric optical effect photos and descriptions


title: Quỳnh Côi

text:
Quỳnh Côi là thị trấn huyện lỵ của huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Thị trấn Quỳnh Côi có diện tích 1,22 km², dân số năm 1999 là 5.264 người,mật độ dân số đạt 4.315 người/km².
Trước đây, các con đường của thị trấn được trồng rất nhiều cây dâu da nên còn được mệnh danh là "Thị trấn hoa dâu da". Những cây dâu da già có thể gọi là khổng lồ với tán lá rộng, che mát kín con đường trung tâm thị trấn. Mỗi mùa hoa nở, các con đường này chuyển sang sắc trắng của hoa dâu da nhìn rất đẹp và thơ mộng. Sau này khi mở rộng đường phố, những cây dâu da đa phần đã bị chặt bỏ, để lại không ít tiếc nuối cho nhiều thế hệ.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hiệu kỳ quận Palekhsky

text:
Hiệu kỳ quận Palekhsky (tiếng Nga: Флаг Палехского района) là biểu tượng đặc trưng cho quận Palekhsky trực thuộc tỉnh Ivanovo (Liên bang Nga). Mẫu cờ này được phê chuẩn vào ngày 24 tháng 6 năm 2004 và nộp cho Cục Đăng ký Huy chương Quốc gia Liên bang Nga với mã số 1507.

Đặc điểm
Lá cờ biểu trưng cho quận Palekhsky được thiết kế dựa trên huy hiệu của quận này, nó phản ánh bản sắc truyền thống cũng như lịch sử địa phương.

 Nền đen tượng trưng cho ban đêm, sự khôn ngoan, khiêm tốn và trung thực.
 Nền vàng tượng trưng cho ban ngày, sự phồn thịnh, hùng vĩ, vĩnh cửu, bền vững, hùng cường, rộng lượng, thông thái và ánh sáng mặt trời.
 Chim lửa tượng trưng cho sắc đẹp, thần thoại, phản ánh một cách tinh tế những hình ảnh tuyệt vời và thơ mộng nhưng vẫn ngắn gọn và thanh cao.

Xem thêm
 Huy hiệu quận Palekhsky
 Palekhsky (quận)
 Hiệu kỳ tỉnh Ivanovo

Tham khảo

Cờ Nga


title: Dị tật tim bẩm sinh

text:
Dị tật tim bẩm sinh (CHD), còn được gọi là bất thường tim bẩm sinh hay bệnh tim bẩm sinh, là một sự cố về cấu trúc của tim tồn tại từ khi sinh. Các dấu hiệu và triệu chứng tùy thuộc vào kiểu cụ thể của dị tật. Triệu chứng có thể không có nhưng cũng có thể nguy hiểm tính mạng. Khi có thì triệu chừng có thể gồm thở nhanh, tím tái, khó lên cân, và cảm thấy mệt mỏi. Bệnh này không gây ra đau ngực. Đa số các vấn đề tim bẩm sinh không xảy ra đồng thời với các bệnh khác. Các biến chứng có thể xảy ra do dị tật tim có gồm suy tim.

Nguyên nhân của một bất thường tim bẩm sinh thường không rõ. Một số ca nhất định có thể là do nhiễm trùng trong giai đoạn mang thai như nhiễm rubella, việc sử dụng một số loại dược phẩm hay các chất nhất định như rượu hay thuốc lá, bố mẹ có quan hệ cận huyết, hay tình trạng dinh dưỡng kém hoặc béo phì ở người mẹ. Có bố hoặc mẹ mắc bệnh tim bẩm sinh cũng là một yếu tố nguy cơ. Một số bệnh di truyền có liên quan đến dị tật tim bao gồm hội chứng Down, hội chứng Turner, và hội chứng Marfan. Các dị tật tim bẩm sinh được chia thành hai nhóm chính: các dị tật tim tím và các dị tật tim không phải tím, dựa vào việc bệnh nhi có khả năng chuyển màu tím tái hay không. Các bất thường có thể ở thành trong của tim, các van tim, hay các mạch máu lớn dẫn máu đến và đi khỏi tim.

Các dị tật tim bẩm sỉnh có thể phòng ngừa tương đối như bằng vắcxin rubella, bổ sung iod vào muối, và bổ sung axít folic vào một số thực phẩm nhất định. Một số ca không cần điều trị. Một số ca có thể trị hiệu quả bằng các thủ thuật dùng ống thông luồn hay phẫu thuật tim.  Đôi khi cần phải sử dụng cùng lúc nhiều loại can thiệp khác nhau. Đôi khi cần đến phẫu thuật ghép tim. Khi được điều trị phù hợp thì tiên lượng bệnh thường tốt, ngay cả đối với các dị tật phức tạp.

Các bất thường tim bẩm sinh là dị tật bẩm sinh thường gặp nhất. Vào năm 2015 bệnh hiện diện ở 48.9 triệu người tính toàn thế giới. Nó tác động từ 4 đến 75 người trên mỗi 1.000 trẻ sinh ra tùy thuộc vào cách các bệnh này được chẩn đoán. Khoảng từ 6 đến 19 trên 1.000 có dị tật mức độ từ vừa đến nặng. Bệnh tim bẩm sinh là nguyên nhân hàng đầu của các ca tử vong liên quan dị tật bẩm sinh. Trong năm 2015 nó dẫn đến 303.300 cái chết, giảm so với 366.000 ca tử vong vào năm 1990.

Dấu hiệu và triệu chứng
Các dấu hiệu và triệu chứng có mối liên hệ mật thiết đến các loại dị tật tim bẩm sinh. Các triệu chứng thường xuất hiện vào những năm đầu tiên, nhưng cũng có nhiều dị tật không biểu hiện lâm sàng sớm. Nhiều trẻ em không có dấu hiệu gì, trong khi một số khác có thể khó thở (hơi thở ngắn), tím tái, ngất, có tiếng thổi tại tim, chậm phát triển thể chất, biếng ăn hoặc nhiễm khuẩn hô hấp. Bệnh tim bẩm sinh với những bất thường trong cấu trúc tim, hình thành một triệu chứng thực thể gọi là tiếng thổi tại tim. Các tiếng thổi này có thể phát hiện qua thăm khám, tuy nhiên không phải tất cả các tiếng thổi đều do dị tật tim bẩm sinh.

Mối liên hệ giữa các triệu chứng
Bệnh tim bẩm sinh biểu hiện mối liên hệ giữa sự gia tăng các triệu chứng, gọi là Mối liên hệ VACTERL:

V - Bất thường đốt sống (Vertebral anomalies)

A - Hẹp hậu môn (Anal atresia)

C - Bất thường tim mạch (Cardiovascular anomalies)

T - Lỗ rò khí thực quản (Tracheoesophageal fistula)

E - Hẹp thực quản (Esophageal atresia)

R - Bất thường thận (Renal (Kidney) and/or radial anomalies)

L - Khuyết tật chi (Limbs defects)

Thông liên thất, thông liên nhĩ, tứ chứng Fallot là những bệnh tim bẩm sinh phổ biến thể hiện VACTERL. VACTERL cũng biểu hiện trên một số tổn thương ít gặp hơn như Thân chung động mạch hay Chuyển gốc động mạch.

Nguyên nhân
Nguyên nhân dẫn đến bệnh tim bẩm sinh có thể do di truyền hoặc do môi trường tác động, nhưng đa số là do sự kết hợp của cả hai yếu tố đó.

Di truyền
Đã có nhiều tổn thương tim bẩm sinh do bất thường cấu trúc di truyền được phát hiện, có thể là đảo đoạn, mất đoạn hay thêm đoạn DNA. Các bất thường hay gặp nhất tại NST số 21, 13 và 18, chiếm khoảng 5 - 8 % trường hợp TBS, trong đó đột biến cấu trúc NST 21 là phổ biến nhất. Ngoài ra cũng đã phát hiện ra tổn thương tại một số NST khác, bao gồm đột biến cấu trúc nhánh dài nhiễm sắc thể số 22 (22q11, Hội chứng DiGeorge), nhánh dài NST số 1 (1q21), nhánh ngắn NST số 8 (8p23),

Chỉ có một số đột biến gen dẫn đến TBS được khám phá ra. Một số gen có mối liên hệ với cái dị tật riêng biệt. Đột biến protein cơ tim α-myosin chuỗi nặng (MYH6) liên quan đến thông liên nhĩ. Một vài protein có mối tương tác với MYH6 cũng liên quan đến các dị tật tim. Một số yếu tố khác, ví dụ gen homeobox (gen quy định trình tự phát triển bình thường của sinh vật) NKX2-5 cũng liên quan đến MYH6.

Một gen T-box khác, TBX 1, liên hệ với hội chứng DiGeorge (bao gồm TBS, bất sản tuyến ức và thương thận, bất thường xương sọ).

Môi trường
Nhiều yếu tố môi trường có liên quan đến TBS đã được biết đến, bao gồm mẹ bị nhiễm khuẩn (Rubella), thuốc (rượu, hydatoin, lithium và thalidomide), và nhiều bệnh lý khác (đái đường, phenyl ceton niệu, và lupus ban đỏ hệ thống)

Mẹ bị béo phì
Nhiều nghiên cứu về chỉ số khối cơ thể (body mass index - BMI) trên những phụ nữ tiền mang thai hoặc đang trong thời gian mang thai đã chỉ ra rằng, những người béo phì (BMI ≥ 30) mang theo nguy cơ (có ý nghĩa thống kê) con sinh ra bị TBS nhiều hơn so với phụ nữ có cân nặng bình thường (BMI - 19-24,9). Nguy cơ trẻ bị TBS cũng nhiều hơn ở những trẻ có mẹ bị quá cân (BMI = 25 - 29,9), mặc dù vấn đề này vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Hơn thế nữa, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy mối tương quan tỷ lệ thuận giữa cân nặng của mẹ và nguy cơ TBS ở con. Dựa vào những dữ liệu trên, có thể thấy nếu người mẹ cố gắng đạt được chỉ số cân nặng bình thường cũng sẽ giảm nguy cơ con có dị tật tim bẩm sinh.

Chưa có một cơ chế sinh lý rõ ràng nào giải thích được mối tương quan giữa mẹ bị béo phì và con bị TBS. Ngược lại, đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra được sự liên quan giữa thiếu hụt folat và béo phì ở mẹ có liên hệ đến những dị tật này. Việc khám phá ra các cơ chế sinh lý cụ thể có thể làm giảm được tỉ lệ trẻ bị TBS.

Tuần hoàn phôi thai
Cơ chế hình thành tim vô cùng phức tạp và bất cứ bất thường nào trong quá trình này cũng có thể dẫn đến dị tật tim bẩm sinh. Trình tự phát triển tế bào, di chuyển, chết theo chương trình (apoptosis) đã được nghiên cứu rộng rãi và các gen chi phối tiến trình này đang dần được sáng tỏ. Tim và hệ mạch xuất phát từ lá trong (mesoderm) và một phần lá ngoài (ectoderm) của trung biểu mô (mesenchyme) bào thai. Đến ngày thứ 19, ống tim nguyên thủy bắt đầu hình thành và ngay lập tức uốn cong thành hình chữ S về phía phải và gồm 4 phần: bè thất trái, bè thất phải, nón tim và thân động mạch. Đến ngày thứ 22, tim bắt đầu đập và đến ngày 24, máu bắt đầu lưu thông.

Phân loại
Có nhiều hệ thống phân loại bệnh tim bẩm sinh.

Năm 2000, Từ điển thuật ngữ tim bẩm sinh quốc tế đã đưa ra hệ thống phân loại như sau

Thiểu sản
Thiểu sản có thể xảy ra ở cả thất trái (thiểu sản thất trái) hay thất phải (thất phải), làm giảm khả năng bơm máu đi nuôi cơ thể của tim. Thiểu sản tim hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm trong TBS. Trong cả hai trường hợp, sự tồn tại của ống động mạch giúp trẻ có khả năng sống sót cho đến khi có can thiệp phẫu thuật.

Cản trở dòng máu
Cản trở tuần hoàn xảy ra khi các van tim, đông mạch hay tĩnh mạch hẹp hoặc tắc hoàn toàn. Các tổn thương hay gặp bao gồm hẹp động mạch phổi, hẹp động mạch chủ, hẹp hay hở van động mạch và van nhĩ thất.

Tổn thương vách ngăn
Vách ngăn được hình thành chia tim thành 2 nửa trái và phải. Tổn thương vách ngăn làm cho dòng máu có thể lưu thông được từ trái qua phải hoặc ngược lại. Thông liên thất là dị tật hay gặp nhất của TBS. Ngoài ra, thông liên nhĩ có thể gặp ở khoảng 30% người trưởng thành tuy nhiên không ảnh hưởng đến mặt chức năng của tim.

Bệnh lý tím
Được gọi là bệnh tim tím sớm do tím tái là biểu hiện lâm sàng gặp ở nhóm bệnh này, là hậu quả của việc thiếu oxy trong máu. Một số dị tật hay gặp bao gồm Tứ chứng Fallot, chuyển vị đại động mạch, thân chung động mạch.

Phân loại của Hội Tim mạch Việt Nam

Tật bẩm sinh chung của tim
 Vị trí bất thường của tim
 Block nhĩ thất hoàn toàn bẩm sinh
 Bất tương hợp nhĩ-thất, thất-gốc động mạch (chuyển vị đại động mạch có sửa chữa)

TBS không tím không shunt
- Bất thường bên trái tim:
 Tắc nghẽn đường vào nhĩ trái: hẹp TM phổi, hẹp van hai lá, tim ba buồng nhĩ.
 Hở van hai lá, thông sàn nhĩ thất, bất tương hợp nhĩ - thất, các dị tật khác của van hai lá
 Xơ chun nội mạc tiên phát
 Hẹp động mạch chủ
 Hở van động mạch chủ
 Hẹp eo động mạch chủ
- Bất thường bên phải tim
 Bệnh Ebstein
 Hẹp động mạch phổi
 Hở van động mạch phổi bẩm sinh
 Tăng áp động mạch phổi tiên phát

TBS không tím có shunt
-Shunt ở tầng nhĩ:
 Thông liên nhĩ
 Tĩnh mạch phổi đổ về lạc chỗ bán phần
 Thông liên nhĩ có hẹp van 2 lá bẩm sinh (hội chứng Lutembacher)
-Shunt ở tần thất:
 Thông liên thất
 Thông liên thất có hở van động mạch chủ
 Thông liên thất có luồn thông thất trái - nhĩ phải
-Shunt động mạch chủ - tim phải:

+ Lỗ rò động mạch vành
 Vỡ túi phình Valsava
 Động mạch vành trái xuất phát từ thân động mạch phổi
 Shunt động mạch chủ - động mạch phổi
 Lỗ rò phế chủ
 Còn ống động mạch
 Shunt trên 1 tầng: kênh nhĩ - thất

Bệnh TBS tím sớm
-Có tăng tuần hoàn động mạch phổi:
 Chuyển gốc động mạch
 Thất phải 2 đường ra
 Thân chung động mạch
 Bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi hoàn toàn
 Tâm thất đơn độc không kèm hẹp động mạch phổi với sức cản mạch phổi thấp
 Nhĩ chung
 Tứ chứng Fallot kiểu không lỗ van động mạch phổi kèm tuần hoàn bàng hệ
 Tuần hoàn động mạch phổi bình thường hoặc giảm:
 Thất trái trội
 Thất phải trội
 Không tăng áp phổi: tứ chứng Fallot, tam chứng Fallot, chuyển vị đại động mạch kèm hẹp động mạch phổi, thất phải 2 đường ra kèm hẹp động mạch phổi, không van động mạch phổi bẩm sinh.
 Có tăng áp phổi: thông liên nhĩ với shunt đổi chiểu, thông liên thất với luồng shunt đổi chiều, còn ống đọng mạch hoặc lỗ rò chủ phổi với shunt đổi chiều, thất phải 2 đường ra với sức cản động mạch phổi cao, tĩnh mạch phổi đổ về bất thường hoàn toàn với sức cản mạch phổi cao.
 Thất bình thường hay gần bình thường: lỗ rò động - tĩnh mạch phổi, tĩnh mạch chủ đổ vào nhĩ trái (nối bất thường tĩnh mạch hệ thống)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bệnh tim bẩm sinh
RTT


title: Non-game

text:
Non-game là một loại phần mềm nằm trên ranh giới giữa video game, đồ chơi và các ứng dụng. Nguồn gốc thuật ngữ của trò chơi non-game do chủ tịch Nintendo Iwata Satoru tạo ra, mà ông mô tả như là "một hình thức giải trí thực thụ mà không có người chiến thắng hay thậm chí đi đến một kết thúc thực sự". Sự khác biệt chính giữa non-game và video game truyền thống là thiếu đi mục đích, mục tiêu và thử thách cụ thể. Điều này cho phép người chơi một mức độ tự thể hiện thông qua kiểu chơi dạng tự do, để họ có thể tự đặt mục tiêu riêng mà mình giành được. Non-game đặc biệt thành công trên các hệ máy Nintendo DS và Wii, nơi có một loạt các tựa game Nhật Bản đã lôi kéo một số lượng lớn các game thủ bình thường.

Non-game đã tồn tại từ những ngày đầu của video game, dù chưa có một thuật ngữ cụ thể dành cho nó. Trong số những ví dụ sớm nhất là Alien Garden của Jaron Lanier (Epyx, 1982), I, Robot (Atari 1983) với sự xuất hiện một "chế độ ungame" đặc biệt gọi là "Doodle City" và Psychedelia của Jeff Minter (Llamasoft, 1984) với một sự tổng hợp tương tác nhẹ. Tựa game mô phỏng SimCity được gọi là một phần mềm đồ chơi của nhà sáng tạo Will Wright, vì không có mục tiêu cuối cùng trong phần chơi chính (kịch bản với mục tiêu tồn tại trong một số hiện thân của game, chẳng hạn như Sim City 2000, nhưng đó không phải là trọng tâm). Dr. Kawashima's Brain Training (Brain Age) là một tựa game với một loạt các câu đố và bài tập được thiết kế để giúp người chơi phải động não. Thể loại MUD dù được thống trị bởi các game nhập vai máy tính, từ lâu đã đề cao nhiều non-game như những MUD xã hội, MUD mang tính giáo dục và người nói. Second Life cũng có thể được coi là một non-game, vì tính năng của nó cho phép sử dụng như trò chơi và ứng dụng như nhau. Một trong những ví dụ mới nhất của một non-game là trò Wii Fit của Nintendo cho phép người dùng làm bài tập và theo dõi cân nặng của mình mà không đòi hỏi lối chơi hướng đến mục tiêu. Korg DS-10 là một chương trình giả lập tổng hợp cho DS được thiết kế dành riêng cho việc sáng tác âm nhạc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 gamesindustry.biz: When is a game not a game?
 Eludamos: Electroplankton revisited: A Meta-Review
 Retro V - Gaming Blog: Warum „Non-Games" trotzdem Spiele sind
 Lost Garden: Nintendogs: The case of the non-game that barked like a game

Thể loại trò chơi điện tử
Thuật ngữ trò chơi điện tử


title: Trận Sedan

text:
Trận Sedan là tên gọi của hai trận đánh quan trọng trong lịch sử các cuộc chiến tranh Pháp-Đức:
 Trận Sedan (1870), quân đội Phổ-Đức bao vây tiêu diệt một tập đoàn quân Pháp trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức năm 1870-71
 Trận Sedan (1940), quân đội Đức Quốc xã chọc thủng phòng tuyến sông Meuse của Pháp trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức năm 1940


title: Vũ Thư (thị trấn)

text:
Vũ Thư là thị trấn huyện lỵ của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Thị trấn Vũ Thư có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Minh Quang
Phía tây giáp xã Song An
Phía nam giáp với xã Hòa Bình.

Thị trấn Vũ Thư có diện tích 1,19  km², dân số năm 2009 là 4.015 người,mật độ dân số đạt 3.374 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Vũ Hội (xã)

text:
Vũ Hội là một xã thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam. Xã Vũ Hội được Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình đề xuất Chính phủ quy hoạch đưa lên Đô thị loại V trực thuộc huyện Vũ Thư theo Quyết định 733/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Bình đến năm 2020.

Vị trí địa lý
Xã Vũ Hội có diện tích 5,75 km², dân số năm 2020 là 11.622 người, mật độ dân số đạt 2.021 người/km².

Xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư là 1 xã nằm ngoại ô Thành phố Thái Bình thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng có địa hình bằng phẳng với độ cao trung bình là 9 mét so với mặt nước biển,cách trung tâm thành phố Thái Bình khoảng 3 km.
 Bản đồ xã Vũ Hội

Hành chính
Xã Vũ Hội nằm theo hình cánh cung bởi cánh cung là sông Kiến Giang và sông Kìm, dây cung là điểm nối từ xóm Phú Thứ trại giáp sông Kìm cho tới xóm Hiếu Thiện (đồng Kênh), chạy qua biển Địa phận thành phố Thái Bình.

• Phía Đông giáp với xã Vũ Ninh huyện Kiến Xương.

• Phía Tây giáp xã Vũ Phúc Thành phố Thái Bình

• Phía Nam giáp xã Vũ Vinh và xã Việt Thuận

• Phía Bắc giáp xã Vũ Chính Thành phố Thái Bình

• Xã Vũ Hội có các xóm: Trung Lập, Năng An, Bình An, Năng Tĩnh, Phú Thứ, Đức Lân, Hiếu Thiện, Hưng Nhượng, Mỹ Am.

Lịch sử
Trước khi chia làm 9 thôn, Vũ Hội có 4 xóm Am Trại, Mỹ Hưng, Cổng Vọng, Phú Lập. Xã Vũ Hội được tách ra từ tổng Hội Khê.

Tổng Hội Khê nói riêng, làng Vũ Hội nói chung có truyền thống cách mạng, năm 1927 Làng đã có chi bộ Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội. Làng có những người con trung kiên sớm giác ngộ cách mạng trước năm 1930. Những huyền thoại ấy có biệt danh " Nhật - Nguyệt- Hoàng- Kỳ - Cao - Chiếu- Diệu.

Năm 1949 giặc Pháp đổ bộ vào Thái Bình, làng Vũ Hội là một trong những cái nôi kháng chiến chống Pháp.

Pháo của Pháp kích từ sông Hồng vào khu nhà cụ Phu ở xóm Năng Tĩnh trúng hầm trú ẩn, rất nhiều thành viên trong gia đình thiệt mạng.

Ngay cạnh trục đường tỉnh lộ 223 (ĐT. 454) phía nghĩa trang Liệt sỹ có ngôi chùa Phổ Quang bị Pháp đốt phá, nay đã được xây mới hoàn toàn.

Kinh tế - Xã hội

Kinh tế

 Đảng bộ và chính quyền đã lãnh đạo nhân dân tích cực hăng hái tăng gia sản xuất đóng góp công sức cùng với kinh phí của Nhà nước và của tập thể, sự ủng hộ của các cá nhân để xây dựng các công trình phúc lợi phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh..
 Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Đảng bộ xã Vũ Hội, 5 năm qua, kinh tế xã hội của địa phương có nhiều chuyển biến tiến bộ. Tổng giá trị sản xuất 5 năm (2016 – 2020) ước đạt 1.485,4 tỷ đồng; tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,93%/năm, vượt 2,7% mục tiêu đại hội đề ra. Hiện nay, tỷ trọng ngành nông nghiệp chiếm 13,8%, ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng cơ bản chiếm 50,18%; ngành dịch vụ thương mại chiếm 36,54% trong cơ cấu kinh tế. Cơ cấu lao động nông nghiệp chỉ chiếm 8,3% lao động địa phương. Thu nhập bình quân đầu người của xã hiện đạt 50,2 triệu đồng/năm, tăng 73% so với năm 2015. Tổng nguồn lực đầu tư xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 – 2020 đạt 121,8 tỷ đồng.
 Các lĩnh vực văn hóa, xã hội của địa phương có nhiều chuyển biến tiến bộ, quốc phòng được củng cố, an ninh trật tự tại địa bàn luôn giữ vững. Đặc biệt, trong 5 năm qua, Đảng bộ xã Vũ Hội tổ chức kết nạp được 29 quần chúng ưu tú vào Đảng, đạt 116% chỉ tiêu đại hội; thi hành kỷ luật 11 đảng viên góp phần giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật của Đảng.
 Nhiệm kỳ 2020 – 2025, Đảng bộ xã Vũ Hội tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế, phấn đấu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,74%/năm; tỷ lệ hộ nghèo mỗi năm giảm 0,1% trở lên; Đảng bộ kết nạp thêm 25 đảng viên; 90% trở lên tổ chức chi bộ đảng hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Giáo dục
• Xã có 01 cơ sở Trường Mầm non Công lập; 01 cơ sở Trường Tiểu học cơ sở xã Vũ Hội và 01 Trường Trung học cơ sở xã Vũ Hội.

Y tế
• Xã có trạm y tế nằm ngay trung tâm xã.

• Hệ thống y tế chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân được quan tâm đầu tư cả về cơ sở vật chất lẫn con người, do đó các chương trình chăm sóc sức khoẻ được thực hiện tốt, phục vụ đủ nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân không để xảy ra dịch bệnh...

Văn hóa

Đặc sản ẩm thực

Kết nghĩa

Giao thông
• Xã có trục đường tỉnh ĐT.454 (đường 223 cũ) chạy dọc trung tâm xã, nối thành phố Thái Bình đi phà Sacao sang tỉnh Nam Định. Là tuyến giao thông liên tỉnh huyết mạch tấp nập người qua lại.

Làng nghề truyền thống
Nghề làm bún truyền thống ở xã Vũ Hội, thành phố Thái Bình đã có từ lâu, ban đầu chỉ là một nghề phụ trong những ngày nông nhàn. Theo thời gian, nghề làm bún dần khẳng định chỗ đứng, đem lại thu nhập, giải quyết công ăn, việc làm cho hàng nghìn người dân.

Từ xã thuần nông, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, Vũ Hội (Vũ Thư) đã có những đổi thay ngoạn mục. Giá trị sản xuất từ ngành nghề TTCN chiếm 55% cơ cấu kinh tế, (nông nghiệp 25%, dịch vụ thương mại 20%). Toàn xã có 42 cơ sở sản xuất, trong đó 11 cơ sở sản xuất bún miến công suất 1-1,8 tấn/ngày. Nghề làm bún có từ xa xưa, cha truyền con nối. Thời ông bà xưa, nghề làm bún không chỉ khó nhọc còn rất công phu. Từ khâu đầu tiên (kén gạo) đến khâu cuối cùng (bắt sợi bún thành con bún) trải qua 13 công đoạn trong thời gian khoảng 7 ngày. Bí quyết tài tình là giữ bún không chua (mùa đông có thể để bún trong 2 ngày, mùa hè để 1 ngày). Ai cũng biết chỉ cần ngâm bột thật kỹ, thay nước nhiều lần, mùa hè tối thiểu ngâm gạo 3 ngày, mùa đông 7 ngày, kỹ hơn là ngâm bột nửa tháng, nhưng không phải gia đình nào cũng làm ra sợi bún có đủ tiêu chuẩn “thơm, mát dẻo, giòn”.

Bây giờ, máy móc thay thế những khâu nặng nhọc, rút ngắn thời gian, tăng năng suất gấp 10-20 lần làm bún thủ công, nhưng về cơ bản vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các công đoạn. Nhìn đôi tay bắt bún thoăn thoắt của họ, phần nào cho chúng tôi cảm nhận sự công phu của sợi bún dẻo thơm, chế từ hạt gạo cõng bao sương nắng. Mỗi ngày Vũ Hội sử dụng khoảng trên 2 tấn gạo chế biến bún, quanh năm số gạo sử dụng làm nghề tới 600- 700 tấn- một con số không hề nhỏ. Tận dụng phụ phẩm thừa từ làm bún, làm đậu, nấu rượu, những năm trước, chăn nuôi ở Vũ Hội khá phát triển. Chẳng có thứ quà nào từ bún có thể chế ra nhiều món đến thế: bún chả, bún nem, bún thang, bún ốc, bún riêu cua, bún ngan, bún vịt, bún măng, bún sườn, bún cá, bún bò, giò heo, bún mắm tôm…

Nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng quy mô sản xuất gắn với bảo vệ môi trường là một hướng đi đúng đắn mang lại nhiều lợi ích không chỉ cho người dân và nền kinh tế địa phương mà còn góp phần duy trì, bảo đảm sự phát triển bền vững của một làng nghề truyền thống.

Hình ảnh

Tham khảo


title: Vũ Tiến (xã)

text:
Vũ Tiến là một xã thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Xã Vũ Tiến có diện tích 7,83  km², dân số năm 2009 là 9.575 người, mật độ dân số đạt người/km².

Xã Vũ Tiến nằm ở tả ngạn sông Hồng. phía đông giáp xã Vũ Đoài, phía tây và phía nam giáp với tỉnh Nam Định, phía bắc giáp xã Nguyên Xá, phía tây nam giáp xã Duy Nhất.

Vũ Tiến có trung tâm thương mại chợ Bồng Tiên, là nơi giao thương, buôn bán của các tiểu thương trong xã với các xã lân cận.

Tỷ lệ công dân theo đạo Thiên Chúa chiếm khoảng 44% gồm 4 giáo xứ tọa lạc đó là giáo xứ Bồng Tiên, Đông A, Trung Thành và An Châu.

Xã Vũ Tiến hiện nay có 11 thôn gồm: Song Thủy, Đông Tiên, Văn Long, Ngọc Tiên, Quần Tiên, Bồng Lai, La Trạng, Tân Toản, Nam Tiên, Bát Tiên và Lục Tiên.

Chú thích

Tham khảo


title: Quỳnh Hải

text:
Quỳnh Hải là một xã thuộc huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Xã Quỳnh Hải có diện tích 5,9  km², dân số năm 2009 là người, mật độ dân số đạt 1.375 người/km².

Gồm 7 thôn: An Phú 1, An Phú 2, Quảng Bá, Đoàn Xá, Lê Xá, Xuân Trạch và Cầu Xá.

Chú thích

Tham khảo


Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 1970 được tổ chức tại Bangkok, Thái Lan từ 9 tháng 12 đến 20 tháng 12 năm 1970.

Huy chương giành được

Vòng loại

Bảng A

Đội B

Bảng C

Tứ kết

Bảng Aa

Bảng Bb

Tranh vị trí thứ 5

Bán kết

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

Huy chương vàng

Tham khảo

RSSSF

Môn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á 1970
1970
Bóng đá năm 1970


Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 1974 được tổ chức tại Tehran, Iran từ 2 tháng 9 đến 16 tháng 9 năm 1974.

Địa điểm

Huy chương giành được

Kết quả

Vòng loại

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Bảng D

Vòng hai

Bảng A

Bảng B

Vòng cuối

Tranh huy chương đồng

Chung kết

Tham khảo

"Asian Games 1974", RSSSF.
Japan Results
Israel Results

Môn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á 1974
1974
Bóng đá năm 1974


Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 1978 tổ chức ở Bangkok, Thái Lan từ 9 tháng 12 đến 20 tháng 12 năm 1978.

Vòng loại

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Bảng D

Bán kết

Bảng 1

Bảng 2

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

Huy chương vàng

Tham khảo

RSSSF

Môn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á 1978
1978
Bóng đá năm 1978