title: Đồi Makli

text:
Đồi Makli là một trong những nghĩa trang khảo cổ lớn nhất trên thế giới, với đường kính khoảng 8 km. Nó nằm cách thành phố Karachi khoảng 98 km về phía đông và là nơi chôn cất với 125.000 ngôi mộ, bao gồm cả của một số nhà lãnh đạo địa phương như thánh Sufi và những người khác. Makli nằm ở vùng ngoại ô của Thatta, thủ đô của Sindh cho đến thế kỷ XVII, ở miền đông nam ngày nay của Pakistan. Khu vực khảo cổ này đã được ghi vào danh sách Di sản thế giới vào năm 1981  với tên Các Di tích Lịch sử tại Makli, Thatta.

Lịch sử
Có rất nhiều truyền thuyết về quá trình thành lập khu vực, nhưng người ta tin rằng, nghĩa trang lớn xung quanh ngôi đền của Muhammad Hussain Abro thế kỷ 14. Tuy nhiên, việc thiết lập Makli sau đó chỉ như là nơi linh thiêng để thờ phụng, chôn cất đi những thánh địa phương như nhà thơ và học giả Shaikh Hammad Jamali cùng người cai trị địa phương sau đó, Jam Tamachi. Ngoài ra, tại đây còn là nơi chôn cất của thánh Pir Murad (1428-1488).

Những ngôi mộ và bia mộ trải rộng tại nghĩa trang là văn bản tài liệu đánh dấu lịch sử xã hội và chính trị của Sind. Nhiều trong số chúng được xây dựng bằng cách sử dụng đá sa thạch tại địa phương, những số khác được xây bằng gạch (sử dụng nhiều nhất). Những lăng mộ hoàng gia tại đây được chia thành hai nhóm chính, lăng mộ thời kỳ Samma (1352-1520) và Tarkhan (1556-1592). Có tổng số bốn thời kỳ lịch sử được thể hiện thông qua kiến trúc tại khu khảo cổ là Samma, Arghun, Tarkhan và Mughal. Ngôi mộ của vua Jam Nizamuddin II (trị vì từ năm 1461-1508), là một cấu trúc hình vuông ấn tượng được xây dựng bằng sa thạch và trang trí với rất nhiều hoa văn và hình học là cấu trúc ấn tượng nhất. Ngoài ra còn có lăng mộ của Isa Khan Hussain II (mất năm 1651), một tòa nhà hai tầng với vòm lớn cùng ban công.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Oriental Architecture - Makli Necropolis
Makli Hill Photo Gallery
Illustration of Sind Tiles
Ayaz Asif's photo collection of the Makli Hills and the Shah Jahan Mosque.
Archnet.org Digital Library (Photographs)
Two Monuments on Makli Hill

Di sản thế giới tại Pakistan
Kiến trúc Hồi giáo


title: 7 Iris

text:
Iris  (định danh hành tinh vi hình: 7 Iris) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính và có lẽ là vi thể hành tinh còn sót lại quay xung quanh Mặt Trời ở giữa Sao Hỏa và Sao Mộc. Nó là vật thể sáng thứ tư trong vành đai tiểu hành tinh. Iris là một tiểu hành tinh kiểu S, nghĩa là nó được cấu tạo từ đá.

Phát hiện và tên gọi
Iris được J. R. Hind phát hiện vào ngày 13 tháng 8 năm 1847 từ London, Anh. Nó là tiểu hành tinh đầu tiên được ông phát hiện và là tiểu hành tinh thứ bảy được khám phá từ trước đến nay.

Iris được đặt tên theo vị nữ thần cầu vồng Iris trong thần thoại Hy Lạp, người đưa tin của các vị thần, đặt biệt là thần Hera.

Đặc điểm

Địa chất
Iris là một tiểu hành tinh kiểu S. Bề mặt của nó rất có thể có những suất phản xạ khác nhau, với một khu vực sáng lớn nằm trên bán cầu bắc. Nhìn chung bề mặt của Iris rất sáng và có khả năng bao gồm các kim loại niken-sắt cũng như silicat magiê và sắt. Quang phổ của tiểu hành tinh này tương đồng với L và LL chondrite, vì vậy có thể những thiên thạch này được bắt nguồn từ Iris.

Trong số các tiểu hành tinh kiểu S, Iris đứng thứ năm về đường kính trung bình, sau Eunomia, Juno, Amphitrite và Herculina.

Độ sáng

Bề mặt sáng và khoảng cách gần với Mặt Trời khiến Iris vật thể sáng thứ tư trong vành đai tiểu hành tinh, sau Vesta, Ceres và Pallas. Nó có cấp sao xung đối trung bình là +7,8, gần bằng Sao Hải Vương và có thể dễ dàng nhìn thấy được bằng ống nhòm tại hầu hết các xung đối. Ở những xung đối nhất định nó còn sáng hơn Pallas một chút. Thậm chí, tại một số xung đối gần với cận điểm quỹ đạo, Iris có thể đạt cấp sao +6,7 (lần cuối vào ngày 31 tháng 10 năm 2017 đạt cường độ +6,9), bằng với độ sáng tối đa của Ceres.

Đặc điểm bề mặt

Sự tự quay
Iris có chu kỳ quay là 7,14 giờ. Phân tích đường cong ánh sáng cho thấy Iris có hình dạng hơi góc cạnh. Điểm cực Bắc của nó hướng về tọa độ hoàng đạo (β, λ) ước tính là (18°, 19°) với khoảng chênh lệch 4° (Viikinkoski và cộng sự, 2017) hoặc (19°, 26°) với khoảng chênh lệch 3° (Hanuš và cộng sự, 2019), khiến trục quay của nó nghiêng 85°. Do đó, trên gần hết một bán cầu của Iris, Mặt Trời không mọc vào mùa hè và không lặn vào mùa đông. Đối với một vật thể không có khí quyển điều này dẫn đến sự khác biệt rất lớn về nhiệt độ.

Quan sát

Iris đã được quan sát khi đang che khuất một ngôi sao vào ngày 26 tháng 5 năm 1995 và sau đó vào ngày 25 tháng 7 năm 1997. Cả hai lần quan sát đều cho kết quả đường kính khoảng 200 km.

Iris tới gần Sao Hỏa với khoảng cách 0,4 AU một cách đều đặn. Lần tiếp theo việc này xảy ra là vào ngày 2 tháng 11 năm 2054.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Shape model deduced from lightcurve (M. Kaasalainen 2002)
 2011-Feb-19 Occultation (Durech Model) / (2011 Asteroidal Occultation Results for North America)
"Discovery of Iris", MNRAS 7 (1847) 299
 JPL Ephemeris
 (displays Elong from Sun and V mag for 2011)

Iris
18470813
Tiểu hành tinh được đánh số
Iris
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hồng Ngọc (ca sĩ)

text:
Hồng Ngọc, tên thật là Nguyễn Thị Hồng Ngọc, là một nữ ca sĩ Việt Nam nổi tiếng bắt đầu từ cuối thập niên 90 đầu 2000 với chất giọng trầm khàn rất đặc trưng.

Tiểu sử
Hồng Ngọc sinh ngày 6 tháng 8 năm 1978 tại huyện Bình Long, tỉnh Sông Bé (nay thuộc tỉnh Bình Phước). Hồng Ngọc là người con thứ tư trong một gia đình có 5 anh chị em. Bố của Hồng Ngọc, quê gốc Ninh Bình, là chủ của một ban nhạc nên ông đã truyền cảm hứng cho cô đến với con đường ca hát. Em trai của Hồng Ngọc là nam ca sĩ Khang Việt. Từ bé, 2 chị em Hồng Ngọc và Khang Việt đã tham gia rất nhiều hoạt động văn nghệ dù hoàn cảnh gia đình khá khó khăn.

Sự nghiệp
Hồng Ngọc từng dự thi Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh vào các năm 1996 và 1997 lần lượt đạt giải 4 và 3. Tuy nhiên sự nghiệp của Hồng Ngọc chỉ bắt đầu tỏa sáng vào năm 1998 với ca khúc "Mắt Nai Cha Cha Cha" của nhạc sĩ Sỹ Luân. Ca khúc với giai điệu sôi động cùng giọng hát mạnh mẽ, khỏe khoắn của Hồng Ngọc đã nhanh chóng được nhiều khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ yêu thích. Năm 1998, Chính vì thế, Mắt nai Cha Cha Cha cũng là tên gọi thân mật mà khán giả đặt cho Hồng Ngọc.

Sau đó, Hồng Ngọc kết hợp cùng nam ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng và làm nên một đôi song ca ăn ý suốt một thời gian dài với các ca khúc như "Vùng trời bình yên", "Đường xa ướt mưa", "Như đã dấu yêu",...

Vào khoảng đầu những năm thập niên 2000, Hồng Ngọc trung thành với phong cách trẻ trung, năng động, có phần quậy phá, hầm hố. Tuy nhiên vào những năm gần đây, Hồng Ngọc đằm thắm và dịu dàng hơn rất nhiều so với ngày trước.

Album đã phát hành
Mắt nai cha cha cha (Vol 1) (1998)
Tâm hồn tình yêu (Vol 1) (2000)
Trái tim bé bỏng (Vol 2) (2003)
Một thoáng hương tình (Vol 3) (2004)
Em về (Vol 4) (2005)
Hồng Ngọc 2007 (Vol 5) (2007)
Mặt trái tình yêu (Vol 6) (2008)
Vết thương cuối cùng (Special Edition) (2009)
Quá khứ (Vol 7) (2009)
Lời khó nói (Vol 8) (2011)

Giải thưởng
Giải A Tiếng hát Hoa phượng đỏ tỉnh Sông Bé (cũ) ba năm 1991, 1992, 1993.
Giải 4 Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh năm 1996.
Giải 3 Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh năm 1997.
Giải New singer châu Á năm 1999.
Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất Làn Sóng Xanh năm 2004.

Đời sống
Hồng Ngọc từng kết hôn với nhạc sĩ Minh Nhiên vào năm 2002 nhưng sau đó họ đã ly dị trong sự tiếc nuối của nhiều khán giả. Sau đó cô đã lấy chồng thứ hai là Thomas Nguyễn và sang Mỹ định cư, hiện cô có ba người con 2 trai và 1 gái.

Tham khảo

Sinh năm 1978
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Việt Nam
Người Bình Phước
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga


title: Nguyễn Văn Tuấn

text:
Nguyễn Văn Tuấn là một tên người Việt rất phổ biến. Một số cá nhân nổi bật cùng mang tên này như:

 Phò mã Nguyễn Văn Tuấn, người Lệ Thủy, Quảng Bình, chồng của Gia Lạc Công chúa Nhàn Thục, con gái thứ 29 của vua Minh Mạng nhà Nguyễn.
 Tướng Nguyễn Văn Tuấn, còn được gọi là Nghiêm oai Tướng quân, cha của Học phi Nguyễn Văn Thị Hương.
 Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, nhà khoa học y khoa chuyên về dịch tễ học và di truyền loãng xương người Úc gốc Việt.
 Nguyễn Văn Tuấn (sinh 1954), chính khách Việt Nam, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định.
 Nguyễn Văn Tuấn, Đại tá, Phó Cục trưởng Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng.


title: Trăn

text:
Trăn là tên thông dụng tại Việt Nam, dùng để chỉ một số loài rắn lớn, chủ yếu thuộc các họ:
Boidae (họ Trăn Nam Mỹ)
Bolyeriidae (họ Trăn đảo)
Loxocemidae (họ Trăn Mexico)
Pythonidae (họ Trăn)
Tropidophiidae (họ Trăn cây).
Chúng đều có đặc điểm chung là săn các loại động vật máu nóng bằng cách cắn rồi ngoạm, sau đó lấy thân mình cuốn mồi vào và siết chặt cho đến chết rồi nuốt vào từ từ. Răng trăn cong vào trong, không có ống tiết nọc nhưng nhờ cấu tạo của xương hàm mở rộng (đến 180°) nên có thể nuốt được những con mồi lớn.

Chú thích

Tham khảo

Trăn
Phân bộ động vật
Động vật ăn thịt


title: Bono (định hướng)

text:
Bono có thể đề cập đến:

Nhân vật
 Bono (tên thật Paul David Hewson, sinh năm 1960), nhạc sĩ, ca sĩ, nhà hoạt động xã hội người Ireland, thành viên ban nhạc U2.
 José Bono Martínez (sinh năm 1950), chính trị gia người Tây Ban Nha, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Quốc hội Tây Ban Nha.
 Emilio De Bono (1866–1944), tướng quân Ý.
 Matteo Bono (sinh năm 1983), vận động viên xe đạp Ý.
 Laura Bono (sinh năm 1979), ca sĩ Ý.

Địa danh
 Bono, Morbihan, xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp.
 Bono, Sassari, thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardinia của Ý.
 Pieve di Bono, thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý.

Văn hóa
 Dân tộc Abron


title: Edward Mills Purcell

text:
Edward Mills Purcell (1912-1997) là nhà vật lý người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý vào năm 1952 cùng với Felix Bloch nhờ việc phát triển các phương pháp mới đo chính xác từ hạt nhân và các khám phá có liên quan.

Chú thích

Sinh năm 1912
Mất năm 1997
Nhà vật lý Mỹ
Nhà vật lý thực nghiệm
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Giáo sư Viện Công nghệ Massachusetts
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Conchita Wurst

text:
Thomas "Tom" Neuwirth (sinh ngày 6 tháng 11 năm 1988), thường được biết tới với tên gọi Conchita Wurst, là một ca sĩ người Áo. Wurst là ca sĩ đại diện cho nước Áo trình diễn tại Eurovision Song Contest 2014 tổ chức ở Copenhagen, Đan Mạch và đoạt giải với ca khúc Rise Like a Phoenix. Neuwirth mô tả mình là một người đồng tính nam và sử dụng đại từ nhân xưng của phái nữ để mô tả về Wurst - một nhân cách khác của con người mình.

Tiểu sử và sự nghiệp
Neuwirth sinh ra tại Gmunden, Áo (có tài liệu ghi là làng Bad Mitterndorf, huyện Liezen thuộc bang Steiermark) và lớn lên ở vùng Styria. Trong năm 2011, Neuwirth tốt nghiệp Trường đào tạo Thời trang Graz và sống tại nhiều địa điểm khác nhau thuộc Viên.

Starmania

Trong năm 2006 - 2007, Neuwirth là thí sinh góp mặt tại đêm chung kết của Starmania - cuộc thi tài năng âm nhạc của Áo do đài truyền hình quốc gia ORF (đài truyền hình) tổ chức, anh về nhì sau Nadine Beiler. Năm 2007, Neuwirth cùng với Falco De Jong Luneau, Johannes "Johnny" K. Palmer và Martin Zerza - những người bạn trong cuộc thi lập ra nhóm nhạc nam Jetzt Anders!, nhưng ban nhạc này tan rã trong cùng năm.

Nhân vật Conchita Wurst
Trong năm 2011, Neuwirth xuất hiện trở lại trên chương trình truyền hình thực tế Die große Chance với một diện mạo phụ nữ khác hẳn, giống như một diva với một chòm râu xồm cùng một cái tên mới, "Conchita Wurst". Neuwirth giải thích, đây là phản ứng của anh đối với những phê phán và hành động kỳ thị mà Neuwirth phải trải qua trong thời thiếu niên vì khuynh hướng đồng tính của mình. Với diện mạo Conchita Wurst, Neuwirth hy vọng rằng hành động này sẽ giúp giới trẻ được chấp nhận vì bất cứ lý do gì làm họ khác biệt so với những người khác. "Diện mạo này là dành cho một thông điệp quan trọng, đó là một lời kêu gọi khoan dung đối với tất cả mọi thứ có sự khác nhau", Wurst cho biết.

Bộ râu - theo anh - là điểm làm Wurst khác biệt với các nhân vật giả gái khác. Giới tính trộn lẫn trong nhân vật Conchita Wurst, đó có thể là một người đàn ông giả gái, hoặc là một phụ nữ giả trai. Đối với Neuwirth, bộ râu xồm được dùng để cố ý khiêu khích: "Bộ râu được dùng để gây sự chú ý, bởi vì mọi người sẽ ngạc nhiên khi nhìn thấy một người phụ nữ có râu. Tôi muốn mọi người từ đó suy nghĩ về khuynh hướng tình dục của người khác, hay hơn nữa - về sự khác biệt của một người.",

Tên riêng Conchita được một người bạn gái ở Cuba đặt cho Neuwirth. Tên họ Wurst, mang nghĩa "xúc xích" trong tiếng Đức, được ca sĩ này liên hệ từ một câu thành ngữ thông dụng trong tiếng Đức, "Das ist mir doch alles Wurst",  có nghĩa "Với tôi thì tất cả đều giống nhau, cái nào cũng vậy" và "Tôi không quan tâm". Wurst cho biết tên họ của mình được đặt theo nét nghĩa đầu tiên, hàm ý không nên phân biệt cái nhìn bề ngoài và nguồn gốc của một người. "Thực sự không có vấn đề gì với việc một người đến từ đâu, và bề ngoài của họ ra sao", Wurst cho biết thêm.

Trong năm 2012, Conchita Wurst đứng thứ nhì trong cuộc tuyển chọn cho Eurovision Song Contest 2012, sau ban nhạc hip-hop Trackshittaz.

Eurovision Song Contest 2014

Ngày 10 tháng 9 năm 2013, có thông báo rằng Wurst sẽ đại diện cho nước Áo tại Eurovision Song Contest 2014, được tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch, sau khi được lựa chọn bởi đài truyền hình quốc gia Áo ORF.

Sự lựa chọn Wurst đã gây ra tranh cãi tại Áo. Bốn ngày sau khi ORF công bố quyết định, hơn 31.000 người đã ấn vào biểu tượng thích (Like) của trang Facebook mang tên "Anti-Wurst" (chống lại Wurst).

Vào tháng 10, Bộ Thông tin Belarus nhận được một bản kiến nghị kêu gọi BTRC, đài truyền hình nhà nước của Belarus, cắt bỏ phần trình diễn của Wurst khỏi chương trình phát sóng Eurovision của họ. Bản kiến nghị cho rằng màn trình diễn sẽ biến Eurovision "thành một cái ổ đồng tính" ("into a hotbed of sodomy"). Tháng 12, một bản kiến nghị tương tự xuất hiện tại Nga. Vào tháng 3 năm 2014, ca khúc của Wurst được tiết lộ là "Rise Like a Phoenix".

Tại đêm bán kết thứ hai vào ngày 8 tháng 5, Wurst đạt đủ điều kiện để lọt vào đêm chung kết ngày 10 tháng 5. Tại vòng chung kết được tổ chức tại Copenhagen vào ngày 10 tháng 5 năm 2014, cô đã giành chiến thắng với 290 điểm. Đây là lần thứ hai Áo vô địch tại một cuộc thi Eurovision sau lần thắng Eurovision 1966.

Danh sách đĩa nhạc

Đĩa đơn

Chú thích

Liên kết ngoài

Trang web chính thức
 Eurovision 2014 - trang web tiếng Nga

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Người tham gia Eurovision Song Contest 2014
Người đoạt giải Eurovision Song Contest
Người tham gia Eurovision Song Contest của Áo
Nhạc sĩ đồng tính nam
Người LGBT Áo
Ca sĩ LGBT
Ca sĩ thế kỷ 21
Nam ca sĩ pop Áo
Nam ca sĩ Áo


title: Danh sách vùng hành chính cấp một của Liên minh châu Âu

text:
Để thuận lợi cho công tác quản lý hành chính của Liên minh châu Âu, Liên minh châu Âu đã chia thành 97 vùng hành chính cấp một (thường được viết tắt là NUTS-1). Mỗi vùng hành chính cấp một được thành lập trên cơ sở dân số từ 3 triệu đến 7 triệu nhân khẩu. Dưới đây là danh sách 97 vùng hành chính cấp một của Liên minh châu Âu.

Vùng hành chính cấp một ở các nước thành viên Liên minh châu Âu

Xem thêm
 Các vùng của Liên minh châu Âu

Tham khảo

Vùng cấp một Liên minh châu Âu
Vùng Liên minh châu Âu


title: Vương quốc Ostrogoth

text:
Vương quốc Ostrogoth hay còn được gọi là Vương quốc Italy (Latin: Regnum Italiae), được người Ostrogoth thiết lập nên ở Ý và các vùng đất lân cận, nó tồn tại từ năm 493 tới năm 538.

Người Ostrogoth là một nhánh của người Goth, họ di cư vào Đế quốc La Mã trong Giai đoạn di cư. Dưới sự lãnh đạo của Theodoric Đại đế, họ đã đánh bại Odoacer, vốn từng là thủ lĩnh của lực lượng foederati ở miền bắc Ý và cũng là người đã lật đổ vị hoàng đế Tây La Mã cuối cùng, Romulus Augustulus, vào năm 476. Dưới sự cai trị của Theoderic, vị vua đầu tiên, vương quốc Ostrogoth đã đạt đến đỉnh cao của nó, kéo dài từ vùng đất ngày nay là nước Pháp ở phía Tây cho đến vùng đất ngày nay là Serbia ở phía đông nam. Hầu hết các thể chế xã hội cũ của đế quốc Tây La Mã vẫn tiếp tục được duy trì trong suốt thời kỳ trị vì của Theodoric. Ngay cả bản thân Theodoric cũng tự gọi mình là Gothorum Romanorumque rex ("Vua của người Goth và La Mã"), nhằm thể hiện mong muốn của ông là trở thành một vị vua chung cho cả hai dân tộc.

Bắt đầu từ năm 538, đế quốc Đông La Mã (Byzantine) dưới triều đại của Justinian I đã tiến hành xâm lược Ý. Vị vua Ostrogoth vào thời điểm này là Witiges đã không thành công trong việc bảo vệ vương quốc của mình và sau khi kinh đô Ravenna thất thủ, ông ta đã bị bắt làm tù binh. Người Ostrogoth sau đó đã ủng hộ một vị vua mới, Totila, và dưới sự lãnh đạo của ông ta, họ gần như là đã đập tan được cuộc chinh phạt của người Byzantine, nhưng cuối cùng họ vẫn bị đánh bại. Vị vua cuối cùng của Vương quốc Ostrogoth là Teia.

Lịch sử

Bối cảnh

Người Ostrogoth
Người Ostrogoth là nhánh miền đông của người Goth. Họ đã định cư và thiết lập nên một nhà nước hùng mạnh ở Dacia, nhưng trong giai đoạn cuối thế kỷ thứ 4, họ lại nằm dưới sự thống trị của người Hun. Sau khi đế quốc Hun sụp đổ vào năm 454, một lượng lớn người Ostrogoth đã được Hoàng đế Marcian cho phép định cư tại tỉnh Pannonia của La Mã với vai trò là Foederati. Nhưng vào năm 460, sau khi hoàng đế Leo I bãi bỏ khoản tiền cống nạp hàng năm cho họ, họ liền tàn phá vùng đất Illyricum. Hòa bình sau đó đã được lập lại vào năm 461, với việc Theoderic Amal, con trai của Theodemir tộc Amal, được gửi đến Constantinople làm con tin, tại đây ông đã được dạy dỗ theo nền giáo dục của người La Mã

Trong những năm trước đó, một lượng lớn người Goth,ban đầu dưới sự lãnh đạo của Aspar và sau này là dưới quyền Theodoric Strabo, đã gia nhập vào quân đội La Mã và họ đã trở thành một thế lực quan trọng có ảnh hưởng lớn đến cả chính trị và quân sự trong triều đình Constantinople. Trong giai đoạn từ năm 477-483, đã diễn ra một cuộc tranh chấp quyền lực phức tạp giữa ba thế lực bao gồm Theoderic tộc Amal, người đã kế tục cha mình vào năm 474, Theodoric Strabo, và vị hoàng đế mới của Đông La Mã, Zeno. Trong cuộc xung đột này, các bên thường xuyên thay đổi phe và khiến cho phần lớn bán đảo Balkan bị tàn phá.

Cuối cùng, sau khi Strabo qua đời vào năm 481, Zeno đã đạt được thỏa thuận với Theoderic. Phần lớn xứ Moesia và Dacia Ripensis đã được nhượng lại cho người Goth, trong khi Theoderic được bổ nhiệm làm magister militum praesentalis và chấp chính quan vào năm 484. Nhưng chỉ một năm sau, Theoderic và Zeno lại sảy ra xung đột và một lần nữa người Goth lại tàn phá xứ Thrace. Sau đó, Zeno và các cố vấn của ông ta đã nghĩ ra một mưu kế đó là dùng một hòn đá ném hai con chim, ông ta ra lệnh cho Theoderic đem quân tiến đánh vương quốc của Odoacer ở Ý.

Vương quốc của Odoacer
Năm 476, viên chỉ huy của lực lượng Foederati ở phía Tây, Odoacer, đã tiến hành một cuộc đảo chính lật đổ viên magister militum của đế quốc Tây Lã Mã là Orestes, ông này đang tìm cách để giúp cho người con trai của mình là Romulus Augustulus được công nhận là hoàng đế Tây La Mã thay cho hoàng đế Julius Nepos. Nguyên nhân là do Orestes đã không giữ lời hứa về việc ban đất đai ở Ý cho quân đội của Odoacer theo như cam kết của ông ta trước đó để nhằm đảm bảo tính trung lập của họ. Sau khi hành quyết Orestes và cho lưu đày vị tiểu hoàng đế, Odoacer đã tuyên bố trung thành trên danh nghĩa với Nepos (lúc này đang ở Dalmatia) và được Zeno ban cho địa vị quý tộc. Odoacer vẫn giữ lại hệ thống chính quyền của La Mã và hợp tác một cách tích cực với viện nguyên lão La Mã, nhờ vậy mà sự cai trị của ông ta đã trở nên có hiệu quả và thành công. Odoacer còn đánh đuổi người Vandal khỏi Sicily vào năm 477 và trong năm 480, ông ta sáp nhập luôn Dalmatia vào vương quốc của mình sau khi Julius Nepos bị ám sát.

Người Goth chinh phục Ý (488-493)
Zeno và Theoderic đã đạt được một thỏa thuận trong đó quy định rằng nếu Theoderic giành được thắng lợi thì ông sẽ cai trị Ý như là đại diện của hoàng đế. Theoderic cùng với người dân của ông xuất phát từ Moesia vào mùa thu năm 488, họ tiến qua Dalmatia và vượt qua dãy núi Julian An pơ và tiến vào đất Ý vào thời điểm cuối tháng 8 năm 489. Trận chiến đầu tiên của họ với quân đội của Odoacer là tại sông Isonzo (trận Isonzo) vào ngày 28 tháng Tám. Odoacer đã bị đánh bại và rút chạy về Verona, và một trận chiến đẫm máu khác cũng đã diễn ra ở đây khoảng một tháng sau đó, trận đánh này cũng kết thúc với thắng lợi thuộc về người Goth .

Sau thất bại tại Verona, Odoacer rút chạy về kinh đô của ông ta tại Ravenna, trong khi Tufa cùng với phần lớn binh sĩ lại đầu hàng người Goth. Tiếp đó, Theoderic lại phái Tufa cùng với đội quân của ông này tiến đánh Odoacer, tuy nhiên Tufa nhanh chóng phản bội lại ông và đứng về phía Odoacer. Sang năm 490, Odoacer đã có thể tiến hành phản công lại Theoderic, ông ta đã tái chiếm Milan cùng Cremona và bao vây căn cứ chính của người Goth ở Ticinum (Pavia). Tuy nhiên, vào lúc này, người Visigoth lại can thiệp vào cuộc chiến và giải vây cho Ticinum, Odoacer sau đó đã phải nhận một thất bại mang tính quyết định tại sông Adda vào ngày 11 tháng 8 năm 490. Một lần nữa, Odoacer lại phải bỏ chạy về Ravenna, trong khi viện nguyên lão cùng với nhiều thành phố khác của Ý tuyên bố đứng về phía Theoderic.

Người Goths lúc này đây quay sang bao vây Ravenna, nhưng do họ thiếu một hạm đội cùng với việc thành phố có thể nhận được tiếp tế bằng đường biển khiến cho cuộc vây hãm này có thể kéo dài đến gần như là vô tận, bất chấp sự thiếu thốn. Tuy nhiên, điều này chỉ kéo dài đến năm 492, Theoderic đã có thể tập hợp được một hạm đội và chiếm giữ bến cảng của Ravenna, nhờ vậy mà ông đã ngăn chặn được toàn bộ liên lạc giữa thành phố này với thế giới bên ngoài. Nhưng cũng phải sáu tháng sau đó, nhờ vào sự hòa giải của đức giám mục thành phố, các cuộc đàm phán giữa hai bên mới bắt đầu.

Cả hai bên đã đi đến một hiệp ước vào ngày 25 tháng 2 năm 493, theo đó họ sẽ phân chia các vùng đất của Ý với nhau. Một bữa tiệc sau đó đã được tổ chức để kỷ niệm hiệp ước này vào ngày 15 tháng 3. Tuy nhiên, tại bữa tiệc này, Theoderic, sau khi nếm một chiếc bánh mì nướng, đã tự tay giết chết Odoacer. Theo sau đó là một cuộc tàn sát toàn bộ các binh sĩ và những người ủng hộ Odoacer. Theoderic cùng với người Goth của ông bây giờ là chủ nhân mới của Ý.

Triều đại của Theodoric Đại đế (493-526)

Sự cai trị của Theodoric
Giống như Odoacer, Theoderic được xem như là một patricius và là thần dân của hoàng đế tại Constantinople, ngoài ra còn giữ vai trò như là một phó vương ở Ý của hoàng đế, một chức vụ được hoàng đế Anastasius công nhận vào năm 497. Đồng thời, ông cũng là vua của dân tộc mình chứ không phải của công dân La Mã. Trong thực tế, ông đã cai trị giống như một vị vua độc lập.

Bộ máy chính quyền của vương quốc Odoacer, về cơ bản giống với của đế quốc Tây Lã Mã, vẫn được giữ lại và tiếp tục được điều hành một cách độc quyền bởi người La Mã, chẳng hạn như nhà văn Cassiodorus. Viện nguyên lão tiếp tục hoạt động bình thường và được giao trách nhiệm trong việc bổ nhiệm các chức vụ dân sự, và các luật lệ cũ của đế quốc vẫn được áp dụng cho những cư dân La Mã trong khi người Goth tự cai trị theo luật lệ truyền thống của họ. Quả thực, vì là một vị vua chư hầu, Theoderic không có quyền ban hành các điều luật của riêng ông trong hệ thống luật La Mã, ông chỉ đơn thuần có quyền ban hành các chỉ dụ (edicta), hoặc làm rõ các chi tiết nhất định.

Tham khảo

Nguồn

Nguồn chính
 Procopius, De Bello Gothico, Volumes I-IV
 Jordanes, De origine actibusque Getarum ("The Origin and Deeds of the Goths"), translated by Charles C. Mierow.
 Cassiodorus, Chronica
 Cassiodorus, Varia epistolae ("Letters"), at the Project Gutenberg
 Anonymus Valesianus, Excerpta, Pars II
Nguồn phụ
 Edward Gibbon, History of the Decline and Fall of the Roman Empire'' Vol. IV, Chapters 41  & 43

  Eugenijus Jovaisa, Aisciai: Kilme

Liên kết ngoài

Cựu quốc gia châu Âu
Cựu quốc gia trên bán đảo Ý
Người Ostrogoth
Cựu quốc gia Balkan
Cựu quốc gia quân chủ châu Âu


title: Frits Zernike

text:
Frits Zernike (1888-1966) là nhà vật lý người Hà Lan. Ông là chủ nhân của Giải Nobel Vật lý năm 1953 nhờ phát triển phương pháp tương phản pha, đặc biệt là phát minh ra kính hiển vi tương phản
pha. Zernike cho thấy rằng thậm chí các vật hấp thụ bức xạ rất yếu (trong suốt khi nhìn bằng mắt thường) có thể nhìn thấy được nếu chúng tạo thành từ những vùng có hệ số khúc xạ ánh sáng khác nhau. Trong kính hiển vi nhạy pha của Zernike, người ta có thể phân biệt các vệt sáng có pha bị thay đổi khi đi qua các vùng không đồng nhất. Kính hiển vi loại này có tầm quan trọng đặc biệt trong việc quan sát các mẫu sinh học. Tên của ông đa được dùng để đặt cho tiểu hành tinh 11779 Zernike.

Chú thích

Sinh năm 1888
Mất năm 1966
Nhà vật lý Hà Lan
Người Hà Lan đoạt giải Nobel
Nhà phát minh Hà Lan
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Amsterdam


title: Pháp điển Dân sự

text:
Pháp điển Dân sự (Corpus Juris Civilis) hay còn gọi là Bộ luật Justinianus là tên gọi hiện đại của một tập hợp các công trình soạn thảo tư pháp, được ban bố từ năm 529 tới 534 theo lệnh của Hoàng đế Đông La Mã Justinianus I. Đương thời đây được xem như bộ luật hoàn chỉnh của hệ thống luật pháp Đông Rôma, mặc dù thực tế về sau Justinianus có ban hành thêm một số luật khác mà ngày nay đôi khi được xem là phần mở rộng của bộ luật này.

Công trình được biên soạn dưới sự giám sát của Tribonianus, một viên chức triều đình, ông này lén sửa những điều luật được coi là bất lợi với các nguyên lão thời bấy giờ. Luật được viết bằng tiếng Latin bấy giờ vẫn còn là ngôn ngữ hành chính ở Đông La Mã. Pháp điển Dân sự là phần chính của Luật La Mã và là nguồn ảnh hưởng quan trọng tới hệ thống luật dân sự các nước châu Âu cho tới ngày nay. Nó cũng ảnh hưởng tới luật lệ Giáo hội Công giáo và ít nhiều tới luật tục châu Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Toàn văn trong tiếng Latin
Corpus Iuris Civilis Mommsen and Krueger edition; photographically reproduced
Corpus Iuris Civilis Lion, Hugues de la Porte, 1558-1560: photographically reproduced
 Digestum vetus
 Infortiatum
 Digestum novum
 Codex
 Volumen parvum
The Roman Law Library

Bản dịch tiếng Anh
The Civil Law

Luật La Mã
Sách thế kỷ 6
Luật thế kỷ 6
Luật pháp Đế quốc Đông La Mã
Tác phẩm văn xuôi tiếng Latinh


title: Walther Bothe

text:
Walther Wilhelm Georg Bothe (1891-1957) là nhà vật lý người Đức. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý cùng với Max Born vào năm 1954. Công trình giúp Bothe đoạt giải thưởng này là việc tìm ra phương pháp trùng phùng và các khám phá có liên quan. Tên của ông đã được dùng để đặt cho tiểu hành tinh 19178 Walterbothe.

Chú thích

Sinh năm 1891
Mất năm 1957
Nhà vật lý Đức
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Nhà phát minh Đức
Người Đức đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Michael Keane (cầu thủ bóng đá, sinh 1993)

text:
Michael Vincent Keane (sinh ngày 11 tháng 1 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Anh chơi ở vị trí hậu vệ cho Everton và đội tuyển quốc gia Anh.

Keane bắt đầu sự nghiệp của mình tại Manchester United. Sau khi được cho mượn ở nhiều câu lạc bộ, anh được Burnley mua đứt vào tháng 1 năm 2015. Tại Burnley, anh giúp đội bóng này vô địch Championship mùa 2015–16 trước khi chuyển đến thi đấu cho Everton vào năm 2017.

Người anh em sinh đôi của Michael, Will Keane cũng là cầu thủ bóng đá hiện chơi cho Hull City ở vị trí tiền đạo.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Manchester United
Kean ký hợp đồng chuyên nghiệp cho Manchester United vào sinh nhật thứ 18 của mình, ngày 11 tháng 1 năm 2011. Ngày 25 tháng 10 năm 2011, anh có trận đấu đầu tiên khi vào sân thay người trong trận gặp Aldershot Town tại League Cup. Ngày 28 tháng 1 năm 2012, anh có tên trên băng ghế dự bị trong trận gặp Liverpool tại FA Cup.

Anh có lần đầu đá chính gặp trong trận gặp Newcastle United tại League Cup vào ngày 26 tháng 9 năm 2012, khi cặp cùng với trung vệ Scott Wootton. Sau trận đấu, đồng đội Darren Fletcher đã khen ngợi anh là "tuyệt vời".

Keane đã giành giải thưởng Denzil Haroun năm 2012 với 60% phiếu bầu đánh bại Jesse Lingard (24%) và Larnell Cole (16%). Anh đã có 27 trận thi đấu cho đội dự bị trong mùa giải 2011-12 và ghi được 5 bàn thắng. Sau khi cùng đội dự bị đã giành được Reserve League North, anh đã phát biểu trên MUTV: "Tôi rất ngạc nhiên nhưng thực sự hài lòng để giành chiến thắng giải thưởng.Thật tuyệt khi biết rằng nó được bình chọn bởi người hâm mộ, vì họ đến để xem chúng tôi và theo dõi chúng tôi trong suốt mùa giải".

Leicester City
Ngày 6 tháng 11 năm 2012, Kean cùng người đồng đội Jesse Lingard gia nhập Leicester City dưới dạng cho mượn tới 3 tháng 12 năm 2012, sau đó được gia hạn đến cuối mùa giải.

Derby County
Ngày 28 tháng 11 năm 2013, anh nhận được lời đề nghị từ Charlton Athletic, Derby County, Middlesbrough và Millwall. Kean đã chọn gia nhập Derby County dưới dạng cho mượn tới 2 tháng 1 năm 2014. Ngày 7 tháng 12 năm 2013, trận đấu ra mắt đầu tiên của anh là trận gặp Blackpool, anh được vào sân thay người từ phút 73, anh cũng đã ghi 1 bàn bằng đầu sau khi Richard Keogh đã nỗ lực phá bóng. Ngày 30 tháng 1 năm 2014, Derby County đã gửi trả anh về Manchester United.

Blackburn Rovers
Ngày 7 tháng 3 năm 2014, Kean gia nhập Blackburn Rovers theo dạng cho mượn kéo dài đến hết mùa giải 2013-2014. Anh được trao số áo 16 tại sân Ewood Park. Trận đấu đầu tiên của anh là trận gặp Burnley, Blackburn Rovers đã thua với tỉ số 2-1. Kean quay trở lại Old Trafford trên ghế dự bị trong trận gặp Hull City.

Everton
Ngày 2 tháng 7 năm 2017, Michael Keane chuyển sang thi đấu cho Everton với mức phí chuyển nhượng 30 triệu bảng.

Sự nghiệp quốc tế
Mặc dù anh đã được sinh ra ở Anh, Keane là người gốc Ireland, vì vậy anh đủ điều kiện để chơi cho đội tuyển quốc gia Cộng hòa Ireland, nhưng anh bày tỏ muốn được chói cho đội tuyển U19 Anh, hy vọng được đưa vào đội hình trận giao hữu với Cộng hòa Séc vào tháng 2 năm 2012.Anh có trận ra mắt cho đội tuyển U 19 vào ngày 25 tháng 5 năm 2012, trong chiến thắng 5-0 trước  trong trận đó anh trai Will Keane ghi hai bàn.anh có tên trong đội hình tham dự 2012 UEFA European Under-19 Championship,dưới sự dân dắt của HLV Noel Blake,giúp đội tuyển anh lọt vào tới vòng bán kết,

Ngày 25 tháng 3 năm 2013, Keane có trận ra mắt cho đội tuyển U-21, thay thế Andre Wisdom ở phút thứ 77 trong chiến thắng 4-0 trước  tại sân vận động Falmer. Ngày 14 tháng 10 năm 2013, Keane mở tỷ số từ cú sút phạt của James Ward - Prowse phút thứ 21.

Đội tuyển Anh U21 tiếp tục đánh bại các đội U21  với một chiến thắng thuyết phục 3-0. Keane lặp lại được thành tích này trong trận đấu thứ hai liên tiếp năm ngày sau đó. Đội U21 nước Anh tiếp tục đánh bại đội U21 San Marino 9-0, một chiến thắng kỷ lục

Ngày 22 tháng 3 năm 2017, Michael Keane được huấn luyện viên Gareth Southgate triệu tập lên đội tuyển bóng đá quốc gia Anh tham dự trận đấu giao hữu gặp đội tuyển  và vòng loại World Cup 2018 gặp  vào các ngày 22 và 26 tháng 3 năm 2017.

Ngày 25 tháng 3 năm 2019, anh đã có bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển quốc gia ở trận thắng  ở vòng loại Euro 2020.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Thống kê chính xác đến ngày 7 tháng 11 năm 2020.

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Ireland
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Blackburn Rovers F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Leicester City F.C.
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis

text:
Thượng phụ Đại kết, tức Thượng phụ thành Constantinopolis là Tổng giám mục thành Constantinopolis và là phẩm bậc cao nhất trong Chính Thống giáo Đông phương, được coi là primus inter pares ("đứng đầu giữa những người bình đẳng").

Theo truyền thống Kitô giáo, Thượng phụ Constantinopolis được xem là người thừa kế tông đồ Thánh Anrê. Từ thế kỉ thứ 6 chức vị này trở thành Thượng phụ Đại kết của toàn Chính Thống giáo Đông phương. Người đang giữ chức vị hiện tại là Thượng phụ Đại kết thứ 270, Batôlômêô I. Ngày nay, chức vị nằm dưới thẩm quyền của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ và chức vị phải do một người mang quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ nắm giữ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ecumenical Patriarchate of Constantinople
 Vice President Al Gore welcomes the "Green Patriarch" to the Vice Presidential Residence in Washington, DC.
Patriarchs of Constantinople
CBS 60 Minutes featured on ngày 20 tháng 12 năm 2009 a segment entitled "The Patriarch Bartholomew"
A repository with scientific papers on various aspects of the history of the Patriarchate in Byzantine times in English and in German

Thuật ngữ Kitô giáo
Nhà lãnh đạo Cơ Đốc giáo
Chính thống giáo Đông phương
Kitô giáo châu Âu
Chức danh giáo hội


title: Igor Yevgenyevich Tamm

text:
Igor Yevgenyevich Tamm (tiếng Nga: Игорь Евгеньевич Тамм) (1895-1971) là nhà vật lý người Nga có quốc tịch Liên Xô. Ông cùng với Pavel Alekseyevich Cherenkov và Ilya Mikhailovich Frank chia sẻ Giải Nobel Vật lý năm 1958 nhờ việc tìm ra và giải thích hiệu ứng Cherenkov.

Từ đầu năm 1950, ông cùng với Tiến Sĩ Andrei D. Sakharov và nhóm chuyên gia, đã nghiên cứu và thử nghiệm các phản ứng nhiệt hạch tâm có kiểm soát (controlled thermonuclear reaction), rồi sau đó chế tạo các máy phát từ khổng lồ (magnetic generators), nhờ đó đã đạt được một kỷ lục về từ trường mạnh tới 25 triệu gauss. Năm 1949, một nhóm nhà nghiên cứu phát triển bom nguyên tử (4 năm sau Hoa Kỳ) và phát minh ra bom Hydrogen năm 1953.

Tiểu sử
Igor Yevgenyevich Tamm được sinh ra tại Vladivostok vào ngày 8 tháng 7 năm 1895, ông là con trai của Evgenij Tamm – một kỹ sư và Olga Davydova. Ông tốt nghiệp Đại học Quốc gia Moscow năm 1918, chuyên ngành Vật lý, và ngay lập tức bắt đầu một sự nghiệp học thuật trong các viện nghiên cứu cao hơn. Ông là trợ lý tiến bộ, giảng viên, giảng viên, và giáo sư phụ trách chủ tịch, và ông đã giảng dạy tại Đại học bang Crimea và Moscow, tại Viện Bách khoa và Kỹ thuật – Vật lý, và tại Đại học Cộng sản JM Sverdlov. Tamm đã được trao bằng Tiến sĩ Khoa học Vật lý – Toán học, và ông đã đạt được cấp bậc học thuật của Giáo sư. Từ năm 1934, ông phụ trách bộ phận lý thuyết của Viện Vật lý PN Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.

Tham khảo

 http://vietsciences.free.fr/biographie/physicists/sakharov.htm

Chú thích

Sinh năm 1895
Mất năm 1971
Nhà vật lý Nga
Nhà vật lý Liên Xô
Nhà vật lý thực nghiệm
Người Nga đoạt giải Nobel
Nhà phát minh Nga
Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Donald Arthur Glaser

text:
Donald Arthur Glaser (21 tháng 9 năm 1926 – 28 tháng 2 năm 2013) là nhà vật lý, nhà thần kinh học người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1960 nhờ phát minh ra buồng bọt.

Chú thích

Tham khảo

 Trang tiếng Anh

Sinh năm 1926
Mất năm 2013
Nhà vật lý Mỹ
Nhà thần kinh học Mỹ
Nhà vật lý thực nghiệm
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Robert Hofstadter

text:
Robert Hofstadter (5 tháng 1 năm 1915-17 tháng 11 năm 1990) là nhà vật lý người Mỹ. Ông là chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 1961 nhờ tiên phong trong nghiên cứu về tán xạ điện tử trong hạt nhân và các khám phá liên quan đến cấu trúc của các nucleon. Ông chung giải thưởng này với Rudolf Mößbauer.

Chú thích

Sinh năm 1915
Mất năm 1990
Nhà vật lý Mỹ
Người thành phố New York
Nhà vật lý thực nghiệm
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Vườn Shalimar (Lahore)

text:
Vườn Shalimar (Punjabi, ) hay vườn Shalamar là một khu vườn Mughal nằm ở Lahore, Pakistan.. Công trình được xây dựng vào năm 1641 và hoàn thành sau đó một năm. Dự án được thực hiện dưới sự giám của Khalilullah Khan. Ý nghĩa của tên Shalimar hiện nay vẫn là một dấu hỏi nhưng theo học giả Nga Anna Suvorova trong cuốn sách "Lahore: Topophilia của không gian và vị trí" đã khẳng định rằng, chắc chắn tên của nó xuất phát từ tiếng Ả Rập hay Ba Tư từ một vị vua Hồi giáo, vì không bao giờ sử dụng tên tiếng Phạn hay tiếng Hindu của một vị vua cho một khu vườn hoàng gia. Vườn Shalimar nằm gần Baghbanpura, dọc theo con đường Grand Trunk khoảng cách thành phố Lahore khoảng 5 km về phía đông bắc. Việc xây dựng khu vườn Shalimar lấy cảm hứng từ Trung Á, Kashmir, Punjab, Ba Tư và Vương quốc Hồi giáo Delhi.

Lịch sử

Vườn Shalimar ban đầu thuộc về một trong những quý tộc gia đình Zaildar trong khu vực, được biết đến như là gia đình Mian Baghbanpura, những người Arain quý tộc trong vùng. Gia đình cũng đã được trao danh hiệu hoàng gia của Mian bởi hoàng đế Mughal, bởi những đóng góp của dòng tộc cho đế quốc. Mian Muhammad Yusuf, người đứng đầu của gia đình Mian sau đó đã tặng Ishaq Pura cho Hoàng đế Shah Jahan. Đổi lại, Shah Jahan cấp cho họ quản lý Vườn Shalimar. Vườn Shalimar vẫn nằm dưới sự giám hộ của gia đình này trong hơn 350 năm.

Năm 1962, vườn Shalimar được quốc hữu bởi Ayub Khan vì người đứng đầu gia đình Mian đã phản đối việc áp đặt thiết quân luật tại Punjab.

Lễ hội Chiraghan Mela được tổ chức tại đây, cho đến khi Ayub Khan đã ra lệnh cấm vào năm 1958.

Kiến trúc
Shalimar được xây dựng với cấu trúc là một hình chữ nhật rộng 16 ha, được bao quanh bởi một bức tường gạch cao. Chiều dài của nó là 658 mét từ bắc đến nam và 258 mét đông sang tây, được sắp xếp theo ba tầng bậc giảm dần từ nam tới bắc. Năm 1981, Vườn Shalimar là một phần của di sản thế giới được UNESCO công nhân cùng với Pháo đài Lahore.

Các tầng bậc
Vườn được sắp xếp thành ba tầng bậc giảm dần độ cao từ nam đến bắc, tầng kế tiếp cao hơn từ 4-5 mét (13-15 bước chân). Ba bậc trong tiếng Urdu như sau:
 Tầng trên được đặt tên Farah Baksh
 Tầng giữa là Faiz Baksh
 Tầng thấp nhất là Hayat Baksh

Các đài phun nước
Khu vườn có tổng cộng 410 đài phun nước chảy vào các hồ.Cùng với đó là việc sử dụng đá cẩm thạch cho thấy sự sáng tạo của các kỹ sư vườn Mughal mà ngay cả ngày nay, các nhà khoa học không thể hiểu đầy đủ các hệ thống nước và kỹ thuật nhiệt từ bản thiết kế kiến trúc. Khu vực xung quanh vườn rất mát do các đài phun nước liên tục, giúp mùa hè ở Lahore bớt nóng hơn, với nhiệt độ đôi khi đạt trên 120 °F (49 °C). Sự phân bố của các đài phun nước như sau:
 Tầng thượng có 105 đài phun nước.
 Tầng giữa có 152 đài phun nước.
 Tầng thấp nhất có 153 đài phun nước.

Vườn có 5 thác nước được xây dựng bằng những phiến cẩm thạch lớn.

Các công trình
 Sawan Bhadum là nơi thưởng lãm cảnh
 Naqar Khana
 Khwabgah hay phòng ngủ
 Hammam hay nhà tắm hoàng gia
 Aiwan hay các phòng khách chính
 Aramgah hay là nơi nghỉ ngơi
 Khawabgah là phòng ngủ của phu nhân hoàng đế
 Baradaries là nơi thưởng lãm đài phun nước vào mùa hè
 Diwan-e-Khas-o-Aam là nơi tiếp đón những vị khách đặc biệt của hoàng đế
 Hai cổng và các tháp canh ở các góc

Thực vật của vườn
Khu vườn bao gồm nhiều loại thực vật, chủ yếu là hạnh nhân, táo, mơ, dâu tây, xoài, đào, nho, bạch dương, bách...tất cả tạo ra một không gian xanh cho khu vườn này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

UNESCO World Heritage Site Profile
The Herbert Offen Research Collection of the Phillips Library at the Peabody Essex Museum
Sattar Sikander, The Shalamar: A Typical Muslim Garden, Islamic Environmental Design Research Centre
Chapter on Mughal Gardens from Dunbarton Oaks discusses the Shalimar Gardens
Irrigating the Shalimar Gardens in addition to canal named Shah Nahar Youtube link in Urdu

Di sản thế giới tại Pakistan
Kiến trúc Hồi giáo
Vườn Ba Tư ở Pakistan
Khu vườn Mughal
Khởi đầu năm 1642


title: Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa 2009

text:
Đây là danh sách thống kê về tổng sản phẩm quốc nội, giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ từ một quốc gia trong một năm. Được thống kê bởi Quỹ tiền tệ quốc tế IMF (theo số liệu 2009), những dữ liệu vùng lãnh thổ và quốc gia không được thống kê bởi IMF được bổ sung bởi Ngân hàng Thế giới (WB), Liên Hợp Quốc (UN) hay CIA Facbooks cùng năm. Đồng Dollar Mỹ được sử dụng làm đơn vị tính, được tính toán tỷ giá hối đoái chính thức tại thị trường hay chính phủ.

Trong danh sách, các vùng lãnh thổ không tuy được thống kê nhưng không được xếp hạnh, vì chúng không phải thực thể quốc gia, vấn đề này cũng được áp dụng trên các lãnh thổ ly hay độc lập trên thực tế như: Đài Loan, Palestine, Somaliland, Bắc Síp, Kosovo...

Các số liệu được trình bày ở bảng thống kê này không tính sự khác nhau về chi phí sinh hoạt ở các quốc gia, và kết quả có thể khác nhau rất nhiều từ năm này qua năm khác dựa trên biến động trong tỷ giá hối đoái mà đồng tiền nội tệ của mỗi quốc gia thuyên chuyển. Biến động như vậy có thể thay đổi thứ hạng của một quốc gia từ năm tiếp theo. Do đó, những số liệu này nên được sử dụng cẩn thận.

Trong bảng thống kê có tất cả 248 quốc gia và vùng lãnh thổ được thống kê, gồm:
 194 quốc gia độc lập đầy đủ, được công nhận rộng rãi trên thế giới (193 quốc gia là thành viên của Liên Hợp Quốc và Vatican).
 8 Quốc gia, lãnh thổ ly khai độc lập trên thực tế: Đài Loan, Bắc Síp, Somaliland, Nam Ossetia, Abkhazia, Nagorno-Karabakh, Transnistria và Kosovo.
 2 Quốc gia độc lập trên danh nghĩa: Palestine và Tây Sahara.
 44 Vùng lãnh thổ phụ thuộc, hành chính đặc biệt, thuộc 8 quốc gia: Trung Quốc, Úc, New Zealand, Hoa Kỳ, Pháp, Anh, Hà Lan và Đan Mạch.

Danh sách

Đọc thêm
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2011
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2012
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2010
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa năm 2007
 Danh sách các quốc gia theo tốc độ tăng trưởng GDP danh nghĩa 2009-2012

Tham khảo

Danh sách quốc gia theo GDP
Tổng sản phẩm nội địa


title: USS Lamson

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Lamson, theo tên Đại úy Hải quân Roswell Hawkes Lamson (1838-1903), người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ:

 là một tàu khu trục lớp Smith nhập biên chế năm 1910 và xuất biên chế năm 1919
 là một tàu khu trục lớp Clemson nhập biên chế năm 1921 và xuất biên chế năm 1930
 là một tàu khu trục lớp Mahan nhập biên chế năm 1936 và bị đánh chìm trong Chiến dịch Crossroads năm 1946

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: USS Lamson (DD-367)

text:
USS Lamson (DD-367) là một tàu khu trục lớp Mahan được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giữa những năm 1930. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Đại úy Hải quân Roswell Hawkes Lamson (1838-1903), người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Nó đặt căn cứ tại Thái Bình Dương, hoạt động tuần tra và hộ tống trước và trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, đang tuần tra ngoài khơi Trân Châu Cảng vào lúc diễn ra cuộc tấn công vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, nên đã không chịu hư hại hay thương vong, và đã hoạt động cho đến khi chiến tranh kết thúc cho dù từng bị máy bay kamikaze đánh trúng. Lamson được sử dụng vào việc thử nghiệm bom nguyên tử tại đảo san hô Bikini trong Chiến dịch Crossroads và bị đánh chìm vào ngày 2 tháng 7 năm 1946 trong Thử nghiệm Able.

Thiết kế và chế tạo
Lamson được đặt lườn vào ngày 20 tháng 3 năm 1934 tại xưởng tàu của hãng Bath Iron Works Corp., ở Bath, Maine. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 6 năm 1936, được đỡ đầu bởi cô Francis W. Andrews; và được đưa ra hoạt động vào ngày 21 tháng 10 năm 1936 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân H. E. Paddock.

Lịch sử hoạt động
Sau khi chạy thử máy tại khu vực Đại Tây Dương và vùng biển Caribe, Lamson rời Norfolk, Virginia vào ngày 16 tháng 6 năm 1937 để đi sang khu vực Thái Bình Dương. Đi đến San Diego, California vào ngày 1 tháng 7, chiếc tàu khu trục tiến hành các hoạt động thực tập và huấn luyện chiến thuật cho đến khi nó lên đường đi Trân Châu Cảng vào ngày 5 tháng 10 năm 1939. Nó tiếp nối các hoạt động huấn luyện từ căn cứ tại quần đảo Hawaii này trong hai năm tiếp theo. Nó đang trên đường quay trở về Trân Châu Cảng sau chuyến đi tuần tra vào lúc Hải quân Nhật bất ngờ tấn công vào ngày 7 tháng 12 năm 1941. Sau khi truy tìm không thành công lực lượng đối phương, nó tuần tra tại vùng biển Hawaii, và đi đến đảo Johnston để triệt thoái thường dân. Rời Trân Châu Cảng vào ngày 6 tháng 1 năm 1942, nó đi đến Pago Pago, Samoa hai tuần sau đó để tuần tra chống tàu ngầm, rồi được phân về Hải đội ANZAC tại khu vực Nam Thái Bình Dương.

Vào đầu tháng 3, Lamson đi đến vùng quần đảo Fiji để tham gia lực lượng phòng thủ chống tàu ngầm đang được mở rộng nhằm giữ an toàn cho tuyến tiếp liệu hàng hải Nam Thái Bình Dương. Sau sáu tháng làm nhiệm vụ tuần tra và bảo vệ, nó tham chiến lần đầu tiên vào ngày 22 tháng 10, khi cùng với chiếc  tấn công các tàu canh phòng Nhật được bố trí giữa quần đảo Gilbert và quần đảo Ellice. Hai chiếc tàu khu trục đã thực hiện cuộc tấn công phối hợp, đánh trả máy bay không kích đối phương và đánh chìm hai tàu đối phương. Vào ngày 30 tháng 11, Lamson gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 67 dưới quyền Chuẩn đô đốc Carleton H. Wright trong trận Tassafaronga. Một tàu khu trục Nhật đã bị đánh chìm cùng một chiếc khác bị hư hại trong khi phía Hoa Kỳ mất một tàu tuần dương và ba chiếc khác bị hư hại. Sau đó Lamson quay trở lại hoạt động tại khu vực Nam Thái Bình Dương trong tám tháng tiếp theo sau, hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến Guadalcanal. Thường xuyên ở ngoài biển trong nhiệm vụ tuần tra và bảo vệ chống tàu ngầm, nó trợ giúp các đơn vị khác khi chúng mở đường cho cuộc tiến quân của lực lượng Đồng Minh tại Tây Nam Thái Bình Dương.

Đi đến vịnh Milne vào ngày 19 tháng 8 năm 1943, Lamson gia nhập Hải đội Khu trục 5, lực lượng tiên phong cho Đệ Thất hạm đội hùng hậu, để tham gia các chiến dịch tại New Guinea. Trong cuộc đổ bộ lên Lae và Finschhafen vào tháng 9, nó tham gia bắn phá chuẩn bị, cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho lực lượng trên bờ sau khi đổ bộ, và hộ tống các đoàn tàu vận tải tăng viện đến hòn đảo. Sau hai tháng làm nhiệm vụ hộ tống, nó gia nhập cùng ba tàu khu trục khác vào ngày 29 tháng 11 xâm nhập sâu  bên trong lãnh thổ đối phương để bắn phá Madang, căn cứ hải quân chủ lực của Nhật Bản tại khu vực New Guinea. Vào ngày 15 tháng 12, nó tham gia bắn phá chuẩn bị xuống Arawe, New Britain, và trong cuộc đổ bộ xuống mũi Gloucester mười một ngày sau đó, nó bắn rơi hai máy bay ném bom bổ nhào Aichi D3A "Vals." Tiếp tục chiến dịch New Guinea, nó bắn phá Saidor vào ngày 2 tháng 1 năm 1944.

Sau một đợt tái trang bị ngắn tại Xưởng hải quân Mare Island và một đợt huấn luyện tại Trân Châu Cảng, Lamson đi đến Eniwetok vào ngày 8 tháng 8 để gia nhập Đệ Ngũ hạm đội. Trong hai tháng tiếp theo sau, nó thực hiện nhiệm vụ tuần tra và hộ tống chống tàu ngầm tại khu vực quần đảo Marshall trưỡc khi được điều động sang  Đệ Thất hạm đội. Khởi hành từ Hollandia vào ngày 25 tháng 10, chiếc tàu khu trục hướng sang Philippines để phục vụ như tàu cột mốc, tuần tra và bảo vệ cho cuộc tấn công lớn xuống Leyte. Trong suốt tháng 11, nó đánh trả nhiều cuộc không kích cảm tử nhắm vào các đoàn tàu vận tải chuyên chở hàng tiếp liệu đến Phillipines. Đang khi bảo vệ một đoàn tàu vận tải ngoài khơi vịnh Ormoc vào ngày 7 tháng 12, nó đã bắn rơi hai máy bay trinh sát hai động cơ Mitsubishi Ki-46 "Dinah" trước khi một chiếc thứ ba đâm bổ vào cấu trúc thượng tầng của nó, làm thiệt mạng 25 thành viên thủy thủ đoàn và làm bị thương 54 người khác.

Lamson quay trở về Xưởng hải quân Puget Sound vào ngày 16 tháng 1 năm 1945 để được sửa chữa toàn diện. Quay trở lại Eniwetok vào ngày 10 tháng 5, nó phục vụ trong vai trò tuần tra và giải cứu ngoài khơi Iwo Jima cho đến khi chiến tranh kết thúc. Vào ngày 3 tháng 9, nó đi đến Chichi Jima để giám sát việc đầu hàng tại quần đảo Bonin, và sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiếm đóng tại Sasebo trong một tháng, chiếc tàu khu trục rời Nhật Bản vào ngày 29 tháng 10 để đi San Diego, về đến nơi vào ngày 29 tháng 11.

Sau chiến tranh, Lamson vẫn còn có một đóng góp quan trọng, khi nó đi đến đảo san hô Bikini vào tháng 5 năm 1946 để tham gia Chiến dịch Crossroads, cuộc thử nghiệm bom nguyên tử của Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương. Lamson bị đánh chìm trong Thử nghiệm Able vào ngày 2 tháng 7 năm 1946.

Phần thưởng
Lamson được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/l3/lamson-iii.htm

Liên kết ngoài

 http://www.navsource.org/archives/05/367.htm

Lớp tàu khu trục Mahan
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Chiến dịch Crossroad
Tàu bị đánh chìm như mục tiêu
Sự cố hàng hải năm 1946


title: Maria Goeppert-Mayer

text:
Maria Goeppert-Mayer (1906–1972) là nhà vật lý người Mỹ gốc Đức. Bà đoạt Giải Nobel Vật lý vào năm 1963 cùng với J. Hans D. Jensen nhờ việc đề ra lý thuyết cấu trúc hạt nhân dạng lớp. Đoạt Giải Nobel Vật lý năm đó còn có Eugene Wigner.

Chú thích

Sinh năm 1906
Mất năm 1972
Nhà vật lý Mỹ gốc Đức
Phụ nữ đoạt giải Nobel
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Người Mỹ gốc Đức
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người Đức đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Nhà vật lý Đức


title: Johannes Hans Daniel Jensen

text:
Johannes Hans Daniel Jensen (1907-1973) là nhà vật lý người Đức. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1963 cùng với Maria Goeppert-Mayer nhờ việc đề ra cấu trúc hạt nhân dạng lớp (hay còn gọi là cấu trúc hạt nhân Shell). Ông chia sẻ giải thưởng này không chỉ với Goeppert-Mayer mà còn với Eugene Wigner.

Ghi chú

Sinh năm 1907
Mất năm 1973
Người Đức đoạt giải Nobel
Nhà vật lý Đức
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Đảng viên Đức Quốc Xã


title: Charles Townes

text:
Charles Hard Townes (sinh 28 tháng 7 năm 1915 - mất 27 tháng 1, năm 2015) là nhà vật lý người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1964 chung với Nicolay Gennadiyevich Basov và Aleksandr Mikhailovich Prokhorov nhờ những nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực điện lượng tử dẫn đến việc chế tạo các máy tạo dao động và máy khuếch đại dựa trên nguyên lý maser-laser. Ông đã sử dung các que hồng ngọc để tạo laser đỏ và maser (các que đó được sử dụng như là thiết bị tích tụ năng lượng để tạo ra tia laser) khi ông còn công tác tại Đại học Columbia. Ông cùng với George Beadle, Charles Draper, John Enders, Donald A. Glaser, Joshua Lederberg, Willard Libby, Linus Pauling, Edward Purcell, Isidor Rabi, Emilio Segrè, William Shockley, Edward Teller, James Van Allen và Robert Woodward trở thành đại diện của các nhà khoa học Hoa Kỳ, các nhân vật của năm 1960.

Chú thích

Nhà vật lý Mỹ
Nhà vật lý thực nghiệm
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà phát minh Mỹ
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Người Mỹ gốc Ireland
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Pháp


title: Núi Mo So

text:
Núi Mo So (theo tiếng Khmer, "mo so" có nghĩa là "đá trắng"), nằm cách tỉnh lộ 11 khoảng 2 km về phía Bắc và cách thị xã Hà Tiên khoảng 30 km; hiện thuộc ấp Ba Núi, xã Bình An, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam. Đây là một di tích Lịch sử cách mạng và thắng cảnh cấp quốc gia.

Giới thiệu

Trên đường Kiên Lương - Hà Tiên, đến ngã Ba Hòn, rẽ trái theo đường về Hòn Chông - Bình An - Hòn Phụ Tử, du khách đi chừng 7 km, đến gần Nhà máy xi-măng Holcim sẽ có một con đường nhựa nhỏ, phẳng phiêu dài khoảng 5 km dẫn vào núi Mo So.

Núi Mo So có hình vành khăn, thấp (chưa biết chiều cao), ở giữa có một thung lũng nhỏ rộng hơn 1.000 m² với cây cối tốt tươi. Ngọn núi này cùng với núi Sơn Trà và núi Mây họp thành một cụm núi nằm trong khu hệ núi đá vôi Kiên Lương - Hà Tiên, và được người địa phương gọi là vùng Ba Núi (tên ấp Ba Núi bắt nguồn từ đây).

Theo các nhà nghiên cứu địa chất, những hang động ở đây (trong đó có núi Mo So) được hình thành do bị xâm thực hàng triệu năm trước khi vùng đất này còn chìm dưới mực nước biển hơn 2 m. Dấu vết còn lại của nó là những ngấn nước ăn khuyết vào đá tạo ra những hang, hố có hình dáng lạ lùng, kỳ bí...

Bởi vậy, ở núi Mo So có hơn 20 hang động lớn nhỏ và ăn thông với nhau. Có chỗ hang chỉ vừa một người lách qua. Có chỗ hang phình ra rộng rãi như căn nhà lớn đủ sức chứa vài trăm người. Đặc biệt, trong lòng hang động của Mo So, còn có những con suối ngầm chảy lượn lờ, và có nhiều thạch nhủ khá đa dạng. Vậy có thể nói, là Mo So là thắng cảnh do thiên nhiên tạo dựng, hiện còn ẩn chứa và lưu giữ nhiều giá trị độc đáo về mỹ quan, địa chất, địa mạo, v.v...

Chính vì địa hình này, mà trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, Bộ Tư lệnh Khu 9 đã cho thành lập Đội công binh xưởng 18, đặt trong hang núi Mo So. Theo lời kể của người trong cuộc, thì "đội gồm 8 thợ chuyên môn, 20 người tập sự và 14 người phụ việc; và đội đã chế tạo vũ khí tự tạo, cải tiến vũ khí thu được của quân Pháp, đảm bảo cung ứng kịp thời cho các đơn vị chiến đấu"...

Năm 1948, Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh Hà Tiên đã quyết định đào một con kinh tắt để nối liền giao thông đường thủy giữa trung tâm hành chính của tỉnh đặt tại khu vực Núi Trầu (xã Hòa Điền, Kiên Lương) với căn cứ Mo So.

Năm 1969, huyện ủy Hà Tiên quyết định xây dựng một căn cứ vững chắc trong các hang động ở Mo So, sau khi đã phân tích kỹ địa hình. Căn cứ ấy bao các cơ quan như Huyện ủy, Xưởng vũ khí, Pháo binh, Quân y, Kinh tài, Điện đài, Văn hóa, v.v...

Ngày 11 tháng 7 năm 1969, khi các cơ quan ổn định chỗ nơi ăn ở, bắt đầu làm việc, thì căn cứ Mo So bị quân đội Việt Nam Cộng hòa phát hiện, và tổ chức tấn công vào. Tuy nhiên, cũng theo lời kể, thì lần tấn công này và những lần về sau, quân đối phương đều vấp phải thất bại...

Đến tháng 2 năm 1970, đối phương lại tập trung 2 trung đoàn thuộc sư đoàn 21 bộ binh, 1 tiểu đoàn công binh, 2 thiết đoàn xe M.113, 1 đại đội thám báo, 10 cụm pháo mặt đất, 2 chiến hạm ngoài khơi tập trung đánh vào Mo So. Lực lượng đối kháng gồm bộ đội địa phương huyện Hà Tiên, một bộ phận cơ quan Tỉnh đội, 1 tiểu đoàn 61 quân chủ lực của miền Bắc mới chi viện cho chiến trường Khu 9. Kết cục, suốt 45 ngày đêm chiến đấu, căn cứ Mo So vẫn được giữ vững...

Với những giá trị vừa kể trên, ngày 13 tháng 2 năm 1995, Mo So được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích Lịch sử cách mạng và Thắng cảnh cấp quốc gia.

Thông tin liên quan

Tháng 12 năm 2007, nhà biên kịch Phan Nhật Thu và ê kíp làm phim Con đường 1 C huyền thoại khởi quay cảnh đầu tiên tại Mo So. Sau đó, nghệ sĩ ưu tú Đồng Anh Quốc cũng đã thực hiện bộ phim tài liệu Tiểu đoàn 207 anh hùng tại Mo So vào giữa tháng 9 năm 2008...

Một vài hình ảnh

Chú thích

Núi tại Kiên Giang
Di tích tại Kiên Giang
Du lịch Kiên Giang
Di tích quốc gia Việt Nam
Kiên Lương


title: Thác Đắk G'Lun

text:
Thác Đắk G'Lun là thác nước trên dòng sông Đăk G'lun ở vùng đất Thôn 5 xã Quảng Tâm, Tuy Đức tỉnh Đắk Nông, Việt Nam .

Tên thác còn viết là Đăk G'Lun, Dak G'Lun hay Đắk G'Lum.

Thác Đăk G’Lun nằm trong địa phận huyện Tuy Đức, Đắk Nông. Cách trung tâm Gia Nghĩa 60 km và cách Cửa khẩu Bu Prăng hơn 40 km.

Đặc điểm
Đắk G’lun có chiều cao khoảng 50 m, chiều rộng thác khoảng 15m, độ dốc  90°, thác có diện tích là 91,6 ha. Bên trên dòng thác là những khối đá lớn,chân thác có vòm đá rộng. Thác Đắk G’lun được bao bọc bởi hơn 1.000 ha rừng đặc dụng vì vậy hệ sinh thái ở thác đa dạng và phong phú .

Đăk G'lun
Sông Đăk G'lun là một dòng thượng nguồn của sông Bé, trong Hệ thống sông Đồng Nai.

Đăk G'lun bắt nguồn từ vùng núi tây bắc xã Quảng Tâm, Tuy Đức tỉnh Đắk Nông, chảy về tây nam.

Tại huyện Bù Gia Mập Đăk G'lun hợp lưu với Sông Đắk R' Lấp thành sông Bé . Vùng hợp lưu hiện là lòng hồ thủy điện Thác Mơ.

Thủy điện Đăk Glun có công suất lắp máy 18 MW xây dựng trên dòng Đăk G'lun, hoàn thành tháng 8/2011.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Du lịch Đắk Nông
Hệ thống sông Đồng Nai


title: Nguyễn Minh Trang

text:
Minh Trang (tên đầy đủ Nguyễn Minh Trang) là một nghệ sĩ ưu tú, diễn viên kịch nói, diễn viên điện ảnh và diễn viên truyền hình người Việt.

Tiểu sử
Nguyễn Minh Trang sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Đến năm 1987 chị chuyển vào sinh sống với gia đình trong Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1992 chị theo chồng sang Đức. Năm 1998 chị về định cư tại Quốc Đảo Singapore đến nay.

Chị mang dòng máu rồng, do là cháu ngoại của Công nữ Nguyễn Thị Cẩm Hà (Mệ Bông). Công nữ Cẩm Hà là con của công chúa Nguyễn Phúc Tốn Tùy (hay Tôn Thụy), con gái vua Dục Đức.

Sự nghiệp
Minh Trang xuất phát là một diễn viên kịch nói. Chị được đào tạo chuyên nghiệp tại trường Nghệ thuật Hà Nội khoa Sân khấu từ năm 1976 đến 1979.

Năm 1979 chị chính thức công tác tại Đoàn Kịch Nói Hà Nội (Nhà hát Kịch Hà Nội ngày nay) và gây ấn tượng mạnh với khán giả toàn quốc với vai diễn đầu tay Hà My trong vở Vùng Sáng hay Hà My Của Tôi, tác giả và đạo diễn Nghệ sĩ Nhân dân Doãn Hoàng Giang. Vai diễn đầu tay này đã đem lại cho Minh Trang huy chương vàng tại Hội Diễn Sân khấu Chuyên nghiệp Toàn Quốc năm 1980.

Năm 1985, tại chính hội diễn này, Minh Trang lại một lần nữa giành được huy vàng cho vai Ngà trong vở Tôi và chúng ta (tác giả Lưu Quang Vũ, đạo diễn Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Quân Tạo). Bên cạnh đó, chị còn tham gia rất nhiều dự án phim truyền hình và phim màn ảnh rộng.

Các tác phẩm đã tham gia

Sân khấu

Điện ảnh

Truyền hình

Tác phẩm tiêu biểu

Vùng sáng hay Hà My Của tôi
Minh Trang đến với vai diễn Hà My tự nhiên như một sự sắp đặt của số phận. Với vai diễn này, đạo diễn kiêm nhà biên kịch NSND Doãn Hoàng Giang đã làm nên một cơn sốt về sự phá cách của một cá tính bạo liệt, dám vượt qua những khuôn phép, rào cản của xã hội để sống được là mình. Thời bấy giờ, rất nhiều ứng cử viên nặng ký đã được cân nhắc cho vai Hà My như diễn viên Hồng Minh, Đam Ka, Kim Lan... và rất nhiều gương mặt đẹp khác... nhưng như NSND Doãn Hoàng Giang đã từng nói ″không phải cứ hoa hậu là đóng được hoa hậu trên sân khấu. Hay ông bán phở sẽ dễ dàng trở thành ông bán phở khi đóng phim, diễn kịch hơn người khác″, sau bao cuộc tuyển chọn gắt gao, Minh Trang - thời bấy giờ còn là một cô gái 20 tuổi vừa ra trường, còn lơ ngơ, rụt rè đã được chọn mặt gửi vàng vai diễn trong mơ này.

Niềm tin của NSND Doãn Hoàng Giang đã được đền đáp xứng đáng. Minh Trang đã tạo nên một dấu ấn khó phai mờ cho khán giả toàn quốc qua vai diễn Hà My. Vai diễn đầu tay này đã đem lại cho chị huy chương vàng danh giá của Hội Diễn Sân khấu Chuyên nghiệp Toàn Quốc năm 1980, mở đường cho sự nghiệp diễn xuất rực rỡ tươi sáng của chị.

Giải thưởng & bằng khen

Giải thưởng

Bằng khen

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính

Xem thêm
 Đặng Tiến - Mê Thảo - Thời vang bóng, 2003
 "Mê Thảo - Thời vang bóng" trong mắt một người nước ngoài , VnExpress, 2002
 "Mê Thảo, Thời Vang Bóng"
 20 tháng 6 năm 2005-voa32.cfm?moddate=ngày 20 tháng 6 năm 2005 Phỏng vấn tài tử Đơn Dương và phim Mê Thảo-Thời Vang Bóng
 Từ CHÙA ĐÀN đến MÊ THẢO - THỜI VANG BÓNG, Talawas, 2002
 Minh Trang: Tận cùng là nơi bình yên chim hót, tuoitre, 2014
 Minh Trang vẫn đau đáu với nghệ thuật, VnExpress, 2009
 Minh Trang thích chạm đến sự cô độc, Người Lao động, 2014

Người Hà Nội
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20


title: Aleksandr Mikhailovich Prokhorov

text:
Aleksandr Mikhailovich Prokhorov (tiếng Nga: Алекса́ндр Миха́йлович Про́хоров) (1916-2002) là nhà vật lý người Nga có quốc tịch Liên Xô. Ông giành Giải Nobel Vật lý vào năm 1964 cùng với Charles Townes và Nicolay Gennadiyevich Basov nhờ các nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực điện lượng tử dẫn đến việc chế tạo các máy tạo dao động và máy khuếch đại dựa trên nguyên lý maser-laser. Ông và Basov đã làm việc độc lập trên lĩnh vực lượng tử dao động và tạo ra hệ thống phóng tia liên tục bằng cách dùng nhiều hơn 2 mức năng lượng.

Chú thích

Sinh năm 1916
Mất năm 2002
Nhà vật lý Nga
Nhà vật lý Liên Xô
Nhà vật lý thực nghiệm
Người Nga đoạt giải Nobel
Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Nhà phát minh Nga
Chôn cất tại nghĩa trang Novodevichy
Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa


title: Tomonaga Shinichirō

text:
Tomonaga Shinichirō (朝永 振一郎, ともなが しんいちろう) (1906-1979) là nhà vật lý người Nhật Bản. Ông giành Giải Nobel Vật lý năm 1965 cùng Julian Schwinger và Richard Feynman nhờ những nghiên cứu cơ bản về điện động học lượng tử và vật lý hạt cơ bản.

Chú thích

Sinh năm 1906
Mất năm 1979
Nhà vật lý Nhật Bản
Nhà vật lý Nhật
Người Nhật đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Chết vì ung thư vòm họng
Nhà vật lý lý thuyết


title: Vương quốc Visigoth

text:
Vương quốc Visigoth là vương quốc của người Visigoth, một trong các man tộc tràn vào lãnh thổ Đế quốc Rôma trong Thời đại di cư, thiết lập trên miền mà nay là tây nam nước Pháp và bán đảo Iberia từ thế kỉ 5 tới thế kỉ 8. Người được coi là sáng lập lên vương quốc là Alaric I, lãnh tụ người Goth từng đem quân chiếm đóng thành Rôma năm 410. Trong quá trình định cư văn hóa Goth đồng hóa phần nhiều với văn hóa Tây Ban Nha-Rôma bản địa. Tiếng Goth về sau hầu như chỉ còn dùng trong giới thượng lưu, và luật pháp riêng rẽ cho người Rôma và người Goth được hợp nhất. Vương quốc từng đặt kinh đô ở Toulouse, nhưng sau khi bị người Frank đánh bại chỉ còn giữ được miền Iberia cho tới khi bị Nhà Omeyyad Hồi giáo tiêu diệt. Mũi đất phía Bắc của Tây Ban Nha là vùng duy nhất còn thuộc về người Kitô giáo, đó chính là nguồn gốc của Vương quốc Asturias sau này.

Danh sách các vua
Alaric I (395–410)
Athaulf (410–415)
Sigeric (415)
Wallia (415–419)
Theodoric I (419–451)
Thorismund (451–453)
Theodoric II (453–466)
Euric (466–484)
Alaric II (484–507)
Gesalec (507–511)
Theoderic Đại đế (511–526)
Amalaric (526–531)
Theudis (531–548)
Theudigisel (548–549)
Agila I (549–554)
Athanagild (554–568)
Liuva I (568–572)
Liuvigild (569–586)
Reccared I (580–601)
Liuva II (601–603)
Witteric (603–610)
Gundemar (610–612)
Sisebut (612–621)
Reccared II (621)
Suintila (621–631)
Reccimer (626–631)
Sisenand (631–636)
Iudila (632–633),
Chintila (636–640)
Tulga (640–641)
Chindasuinth (641–653)
Recceswinth (649–672),
Wamba (672–680)
Erwig (680–687)
Egica (687–702)
Wittiza (694–710)
Roderic (710–711)
Agila II (711–714)
Oppas (712)
Ardo (714–721)

Chú thích

Đọc thêm
Bachrach, Bernard S. "A Reassessment of Visigothic Jewish Policy, 589–711." American Historical Review 78, no. 1 (1973): 11–34.
Collins, Roger. The Arab Conquest of Spain, 710–797. Oxford: Blackwell Publishers, 1989. Reprinted 1998.
Collins, Roger. Law, Culture, and Regionalism in Early Medieval Spain. Great Yarmouth: Variorum, 1992. ISBN 0-86078-308-1.
Collins, Roger. Visigothic Spain, 409–711. Oxford: Blackwell Publishing, 2004. ISBN 0-631-18185-7.
Heather, Peter. The Goths. Oxford: Blackwell Publishers, 1996.
James, Edward, ed. Visigothic Spain: New Approaches. Oxford: Oxford University Press, 1980. ISBN 0-19-822543-1.
Lacarra, José María. Estudios de alta edad media española. Valencia: 1975.
Sivan, Hagith. "On Foederati, Hospitalitas, and the Settlement of the Goths in A.D. 418." American Journal of Philology 108, no. 4 (1987): 759-772.
Thompson, E. A.. "The Barbarian Kingdoms in Gaul and Spain", Nottingham Mediaeval Studies, 7 (1963:4n11).
Thompson, E. A.. The Goths in Spain. Oxford: Clarendon Press, 1969.
Wallace-Hadrill, John Michael. The Barbarian West, 400–1000. 3rd ed. London: Hutchison, 1967.
Wolfram, Herwig. History of the Goths. Thomas J. Dunlap, trans. Berkeley: University of California Press, 1988.

Cựu quốc gia châu Âu


title: Hiệp ước Verdun

text:
Hiệp ước Verdun ký ngày 10/8/843, là hiệp ước đầu tiên trong số các hiệp ước chia nhỏ đế quốc Caroling thành ba vương quốc cho ba người con của Louis Mộ Đạo, con trai kế vị Charlemagne. Hiệp ước được ký tại Verden-sur-Meuse và giúp chấm dứt cuộc nội chiến huynh đệ tương tàn ba năm trời sau cái chết của Louis Mộ đạo năm 840. Hiệp ước phản ánh cách chia gia sản giữa các con trai theo tập tục của bộ tộc Frank, vốn dẫn đến tình trạng cát cứ khắp châu Âu thời hậu Caroling. Theo Hiệp ước thì:
Lothair, hoàng tử cả, giữ danh hiệu hoàng đế và nắm phần trung tâm đế chế bao gồm: các miền Pays-bas (Hà Lan và Bỉ ngày nay), Lorraine, Bourgogne, Alsace (hợp lại thành miền Đông Pháp ngày nay), và vương quốc Ý (tức miền bắc Ý ngày nay), bao gồm hai trung tâm của đế chế là Aachen và Rôma. Miền này gọi chung là Trung Frank.
Ludwig Người Đức nhận tất cả phần phía đông sông Rhine (phần lớn nằm trên lãnh thổ Đức và Áo ngày nay) và phần nam và đông của Ý, được gọi là Đông Frank. Miền này về sau trở thành đế quốc La Mã Thần thánh.
Charles Hói nhận phần phía Tây, gồm phần lớn nước Pháp ngày nay, miền đất được gọi là Tây Frank, về sau trở thành nước Pháp trung đại.

Mốc lịch sử
Hiệp ước Verdun được xem là điểm khởi đầu cho một quá trình phát triển, đưa đến sự hình thành nước Pháp và nước Đức trong thời Trung kỳ Trung Cổ.

Tham khảo

Năm 843
Lịch sử quân sự Đế quốc Carolus
Lotharingia
Verdun
Lịch sử luật pháp Pháp
Chia cắt (chính trị)


title: Công viên Lịch sử – Văn hóa Dân tộc

text:
Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc là một công trình kiến trúc quy mô lớn được xây cất tại phường Long Bình, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh và một phần thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương với chức năng là một công viên, điểm tham quan với chủ đề lịch sử và văn hóa của dân tộc Việt Nam. Đây được coi là công trình tiêu biểu của khu vực phía Nam và là nơi tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam. Nó là một dự án lớn, được Nhà nước quan tâm và đầu tư quy mô, là một trong số ít các công trình lịch sử văn hóa trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh đang tiếp tục được thực hiện.

Cấu trúc
Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc có diện tích khoảng trên 400ha (Theo quy hoạch đã được phê duyệt, Khu công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc có diện tích hơn 403 ha), được xây dựng tại phường Long Bình, quận 9, và huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương (trong đó có 27 ha thuộc huyện Dĩ An, 376 ha thuộc quận 9 thành phố Hồ Chí Minh). Địa điểm chính tọa lạc chính tại phường Long Bình, Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 27 cây số. Trong Công viên có 04 khu vực gồm Bốn khu này nhằm tái hiện lại toàn bộ lịch sử của đất nước từ thời khởi thủy cho đến nay:

 Khu Cổ đại rộng 84ha hay còn gọi là Khu tưởng niệm các vua Hùng. Khu tưởng niệm các vua Hùng được xem là nơi trang trọng nhất trong khu vực, với quy hoạch 3 bậc bao gồm:,
 Bậc 1 thờ Quốc tổ Hùng Vương
 Bậc 2 thờ Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ
 Bậc còn lại là các hoa văn, họa tiết về văn hóa Đông Sơn.
 Khu tưởng niệm các vua Hùng là công trình lịch sử văn hóa đầu tiên trong Công viên Lịch sử-Văn hóa dân tộc khánh thành năm 2009. Khu đền Hùng được cho là biểu trưng nền văn hiến Việt Nam của thời đại ngày nay. Và công viên đã xây dựng hoàn tất công trình trung tâm của khu cổ đại là đền tưởng niệm các vua Hùng hoành tráng, với biểu tượng Chim Lạc vươn cánh bay về phương Bắc thấm đậm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
 Khu Trung đại rộng 29ha, là khu thể hiện các sự kiện lịch sử từ thời Đinh đến thời Tây Sơn.
 Khu Cận-Hiện đại rộng 35ha, tái hiện thời kỳ nhà Nguyễn, thời kỳ đấu tranh giành độc lập qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ ở Việt Nam.
 Khu sinh hoạt văn hóa với những phức hợp như khu làng văn hóa dân tộc và Khu bảo tàng lịch sử tự nhiên, vui chơi giải trí (bao gồm Cù lao Bà Sang)

Công viên còn có Văn bia. Văn bia tại khu tưởng niệm các vua Hùng được khắc trên một khối đá hoa cương lớn màu đen tuyền có nguồn gốc từ một mỏ đá ở Phú Yên. Nhà bia tọa lạc ở đoạn giữa từ cổng khu tưởng niệm đến đền thờ chính. Nội dung văn bia ca ngợi công đức của tổ tiên, nói lên nguyện vọng của người con phương Nam luôn hướng về nguồn và niềm tự hào lịch sử, truyền thống đấu tranh của dân tộc. Toàn văn văn bia do giáo sư Vũ Khiêu phụng thảo và đã được nhiều người đóng góp ý kiến hoàn chỉnh.

Quá trình xây dựng
Dự án được xây dựng bằng vốn ngân sách của Thành phố Hồ Chí Minh và là một trong những công trình hao tiền tốn của. Để tạo dựng cảnh quan môi trường phù hợp, công viên đã trồng mới hơn 30ha rừng (trong đó có 12ha rừng gỗ quý như cẩm lai, sao, lim…), đồng thời cải tạo và trồng thêm gần 100ha cây xanh. Làm xong đường nội bộ Nam, Bắc trong công viên.

Trong quyết định phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2.000 khu Công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc thì Chính quyền thành phố đã điều chỉnh giảm quy mô diện tích khu công viên này từ 408 ha xuống còn 395 ha nhằm tránh giải tỏa các khu dân cư mật độ dày. Theo quy hoạch mới, công viên gồm 4 khu:
 Khu cổ đại 84,15 ha
 Khu trung đại 29,19 ha
 Khu cận - hiện đại 35,92 ha
 Khu sinh hoạt văn hóa 245,74 ha.

Việc điều chỉnh bất thường quy hoạch chi tiết xây dựng làm dấy lên nghi ngại về tình trạng bớt xén, rút ruột công trình trong thi công. Trong quá trình xây dựng thì tiến độ khá rề rà và ì ạch do các đơn vị thi công luôn báo thiếu vốn, và đặc biệt là những lùm xùm cãi vã xung quanh việc giải tỏa đền bù. Khu vực đất đã đền bù giải tỏa hơn 300ha nhưng vẫn còn 6 hộ nằm dọc mặt tiền xa lộ Hà Nội thuộc địa phận huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương và các hộ trên đường Nguyễn Xiển, dọc sông Đồng Nai chưa di dời. Ban quản lý dự án công viên đang đẩy nhanh tiến độ làm hồ sơ đền bù giải tỏa phần đất còn lại, cuối năm 2010 sẽ tiến hành cấp sổ đỏ cho 60 hộ dân. Khu vực tái định cư 26ha dành cho 500 hộ đã giải quyết vấn đề nhà ở cho 300 hộ. Ngoài ra còn có 1.000 căn hộ chung cư tại khu tái định cư Long Sơn, Long Bình, quận 9, đủ điều kiện đáp ứng nhu cầu tái định cư.

Vào năm 2008, để đẩy nhanh tiến độ dự án Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc, hấp thuận tạm ứng 18 tỷ đồng cho Ban Quản lý Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc thanh toán các khối lượng xây lắp và tạm ứng 40 tỷ đồng cho Ủy ban nhan dân quận 9 để chi tiền đền bù cho dân nằm trong dự án. Đây là một hành động vung tay chi đậm và là biện pháp nhằm bảo đảm tiến độ xây dựng khu tưởng niệm các Vua Hùng- giai đoạn 1 nằm trong dự án công viên - để kịp khánh thành vào mùng 10 tháng 3 âm lịch năm Kỷ Sửu 2009.

Ban quản lý khu Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc đã phối hợp với Hội Kiến trúc sư Thành phố Hồ Chí Minh công bố cuộc thi tuyển phương án thiết kế kiến trúc cho hai công trình thuộc Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc tại quận 9. Dự án sẽ được thiết kế trên khu đất rộng 19.500 mét vuông. Riêng dự án Bảo tàng Lịch sử tự nhiên cũng chuẩn bị được đầu tư thực hiện. Trong năm 2011, công viên kêu gọi các đơn vị doanh nghiệp đầu tư cho các dự án: khu du lịch sinh thái, làng hoa, công viên điện ảnh, làng văn hóa các dân tộc…

Hiện khu tưởng niệm các Vua Hùng đã hoàn thành và đi vào hoạt động. Chính thức đưa vào hoạt động phục vụ lễ hội từ lễ giỗ Tổ mùng 10-3 năm 2009. Sáng ngày 09 tháng 4 năm 2014, tại Khu tưởng niệm các vua Hùng trong công viên Lịch sử văn hóa dân tộc đã diễn ra lễ khánh thành văn bia. Dự kiến toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào năm 2020 trong đó, đến năm 2020 sẽ hoàn thành khoảng 80% công trình công viên, sau đó tiếp tục hoàn thiện các hạng mục còn lại. Đây là một dự án lịch sử - văn hóa lớn, được đầu tư quy mô và cẩn trọng.

Một số hoạt động

Có nhận định cho rằng, cho đến nay Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc đã trở thành một tâm điểm giáo dục lịch sử truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ ở Việt Nam. Đền là nơi thiêng liêng để tưởng niệm, vọng bái tổ tông, hướng về cội nguồn, tổ chức các lễ hội, sinh hoạt văn hóa, khơi dậy tình cảm về nguồn, lòng tự hào dân tộc, đặc biệt là nơi tổ chức lễ giỗ Quốc Tổ hàng năm. Đây còn là điểm tham quan, học tập, vui chơi giải trí, góp phần giáo dục các thế hệ trẻ niềm tự hào dân tộc, gìn giữ và tôn vinh các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống. Trong mỗi đợt lễ lớn, hàng chục ngàn lượt người dân đã đến lễ bái, tổ chức cắm trại, tìm hiểu lịch sử, thưởng thức nhiều chương trình nghệ thuật….

Trong đề án giỗ Tổ Hùng Vương năm 2014 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, ngoài tỉnh Phú Thọ nơi có đền Hùng là chủ thể, lễ dâng hương tưởng niệm các vua Hùng được diễn ra cùng thời điểm tại các đền Hùng trong cả nước. Trong đó tại Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện việc giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào 2 ngày mùng 9 và 10 Âm Lịch tại khu tưởng niệm các vua Hùng thuộc Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc quận 9. Nhân dịp này, tại đây đã khánh thành văn bia đặt tại khu tưởng niệm các vua Hùng do Giáo sư Vũ Khiêu phụng thảo.

Chú thích

Xem thêm
 Trang chủ của Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc

Thủ Đức
L


title: Chủ nghĩa duy thực

text:
Chủ nghĩa duy thực, hay chủ nghĩa hiện thực trong triết học là niềm tin rằng hiện thực của chúng ta, hoặc vài khía cạnh của nó, là độc lập về mặt bản thể với nhận thức, đức tin, hệ hình, ngôn từ,... Chủ nghĩa hiện thực có thể nói tới khi xét tới tâm thức tha nhân, quá khứ, tương lai, tính phổ quát, các thực thể toán học (như số tự nhiên), các lãnh vực đạo đức, thế giới vật chất, và tư tưởng. Chủ nghĩa duy thực cũng có thể xem xét như cách nó đối lập với chủ nghĩa hoài nghi và chủ nghĩa duy ngã. Các triết gia đi theo phái này khẳng định rằng chân lý chứa đựng trong sự tương ứng của tâm trí với thực tại. Họ có xu hướng tin bất cứ điều gì chúng ta tin hiện giờ chỉ là một ước lượng về hiện thực và rằng tất cả những quan sát mới đem chúng ta gần hơn tới việc hiểu biết hiện thực.

Cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy thực và chủ nghĩa duy danh là biểu hiện đặc thù của cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trong triết học Tây Âu thời trung cổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Miller, Alexander, "Realism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP)
 O’Brien, Daniel, "Objects of Perception", The Internet Encyclopedia of Philosophy (IEP)
 An experimental test of non-local realism.


title: Trường ca Roland

text:
Trường ca Roland (tiếng Pháp: La Chanson de Roland) là một anh hùng ca hư cấu dựa trên thủ lĩnh quân sự Frankish Roland trong Trận Roncevaux vào năm 778 sau Công nguyên, dưới thời trị vì của vua Carolingian Charlemagne. Đây là tác phẩm lớn lâu đời nhất còn tồn tại của văn học Pháp. Nó tồn tại trong nhiều phiên bản viết tay khác nhau, minh chứng cho sự phổ biến to lớn và lâu dài của nó trong văn học thời Trung cổ và Phục hưng từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 16.

Bối cảnh
Trường ca Roland là tác phẩm lớn lâu đời nhất còn tồn tại của văn học Pháp. Từng là một truyện truyền khẩu hết sức phổ biến trong dân gian Pháp, ngày nay người ta sưu tập được rất nhiều dị bạn mà bản cổ nhất nằm ở thư viện Đại học Oxford có khoảng 4004 dòng thơ và được cho có niên đại khoảng giữa 1140 và 1170. Đây là văn bản cổ nhất và, cùng với Tụng ca chàng Cid của tôi (Tây Ban Nha), là một tác phẩm tiêu biểu nhất của thể loại anh hùng ca Trung Cổ (chanson de geste). Nó được chuyển thể nhiều lần thành sách truyện và phim ảnh.

Nội dung
Từ góc độ lịch sử, lời tường thuật của Trường ca Roland về Trận Roncesvalles là không thể. Theo Vita Karoli Magni của Einhard, được viết vào cuối thế kỷ thứ tám, những kẻ phản diện là người xứ Basque đã xúi giục tấn công quân đội của Charlemagne để trả thù cho việc Pamplona bị cướp phá. Sau đây là những gì được mô tả trong chính bài thơ, không phải các tài liệu lịch sử tiếp theo.

Quân đội của Charlemagne đang chiến đấu với người Hồi giáo ở Tây Ban Nha. Họ đã ở đó được bảy năm, và thành phố cuối cùng đứng vững là Saragossa, do Vua Hồi giáo Marsile trấn giữ. Bị đe dọa bởi sức mạnh của đội quân Franks của Charlemagne, Marsile tìm kiếm lời khuyên từ người thông thái của mình, Blancandrin, người đã khuyên ông nên hòa giải với Hoàng đế, đề nghị đầu hàng và trao con tin. Theo đó, Marsile gửi sứ giả đến Charlemagne, hứa hẹn kho báu và việc Marsile chuyển đổi sang Cơ đốc giáo nếu người Frank quay trở lại Francia.

Charlemagne và người của ông ta, mệt mỏi vì chiến đấu, chấp nhận lời đề nghị hòa bình của ông ta và chọn một sứ giả đến triều đình của Marsile. Nhân vật chính Roland, cháu trai của Charlemagne, đề cử cha dượng Ganelon làm sứ giả. Ganelon, người lo sợ bị kẻ thù sát hại và cáo buộc Roland có ý định này, đã trả thù bằng cách thông báo cho người Saracen cách phục kích hậu quân của quân đội Charlemagne, do Roland chỉ huy, khi người Frank tiến vào Francia qua các con đèo.

Đúng như dự đoán của Ganelon, Roland dẫn đầu đội quân bảo vệ phía sau, với Oliver khôn ngoan và ôn hòa và Tổng giám mục Turpin hung dữ. Người Hồi giáo phục kích họ tại Roncesvalles và những người theo đạo Cơ đốc bị áp đảo. Oliver cầu xin Roland thổi còi để kêu cứu, nhưng Roland nói với ông rằng việc thổi còi giữa trận chiến sẽ là một hành động hèn nhát. Nếu Roland tiếp tục từ chối, Oliver sẽ không để Roland gặp lại em gái mà Roland yêu quý nhất. Tuy nhiên, Tổng giám mục Turpin đã can thiệp và nói với họ rằng trận chiến sẽ gây tử vong cho tất cả họ và vì vậy đã chỉ thị cho Roland thổi chiếc sừng của mình (từ này là một từ cũ thay thế cho "voi", và được dùng để chỉ một chiếc sừng săn làm từ một chiếc ngà voi) để kêu gọi sự giúp đỡ từ quân đội Frankish. Hoàng đế nghe thấy tiếng gọi trên đường đến Francia. Charlemagne và những người quý tộc của mình phi nước đại trở lại mặc dù Bá tước Ganelon cố lừa họ.

Quân đội Franks chiến đấu tốt, nhưng đông hơn, cho đến khi gần như tất cả người của Roland đã chết và ông biết rằng quân đội của Charlemagne không thể cứu họ được nữa. Mặc dù vậy, ông thổi olifant của mình để trả thù, với sức mạnh đến nỗi thái dương của ông bắt đầu chảy máu. Sau một vài trận chiến nữa, Roland không chịu nổi vết thương của mình và chết một cách tử vì đạo. Thiên thần đưa linh hồn ông đến Thiên đường.

Khi Charlemagne và người của aông đến chiến trường, họ tìm thấy xác chết của những người đàn ông của Roland, những người đã bị tiêu diệt hoàn toàn. Họ truy đuổi những người Hồi giáo đến sông Ebro, nơi những người Hồi giáo chết đuối. Trong khi đó, Baligant, tiểu vương hùng mạnh của Babylon, đã đến Tây Ban Nha để giúp đỡ Marsile. Quân đội của ông chạm trán với quân đội của Charlemagne tại Roncesvalles, nơi những người theo đạo Cơ đốc đang chôn cất và thương tiếc người chết của họ. Người Frank chiến đấu anh dũng. Khi Charlemagne giết Baligant, quân đội Hồi giáo phân tán và bỏ chạy, để lại người Frank chinh phục Saragossa. Cùng với vợ của Marsile là Bramimonde, Nữ hoàng Saragossa, Charlemagne và người của ông cưỡi ngựa trở về Aix, thủ đô của họ ở Francia.

Người Frank phát hiện ra sự phản bội của Ganelon và giam giữ ông trong xiềng xích cho đến khi xét xử ông, nơi Ganelon lập luận rằng hành động của ông là trả thù chính đáng, không phải phản quốc. Trong khi hội đồng các nam tước được tập hợp để quyết định số phận của kẻ phản bội ban đầu bị ảnh hưởng bởi tuyên bố này, một phần vì sợ hãi Pinabel, bạn của Ganelon, người đe dọa sẽ chiến đấu với bất kỳ ai phán xét Ganelon có tội, một người đàn ông, Thierry, lập luận rằng vì Roland đang phục vụ Charlemagne khi Ganelon trả thù ông, hành động của Ganelon cấu thành một sự phản bội.

Pinabel thách đấu Thierry để thử thách bằng chiến đấu. Nhờ sự can thiệp của thần thánh, Thierry giết được Pinabel. Bằng cách này, người Frank bị thuyết phục về tội phản quốc của Ganelon. Vì vậy, ông bị xé xác khi bị bốn con ngựa phi nước đại trói mỗi tay và chân một con và ba mươi người thân của ông bị treo cổ. Bramimonde chuyển sang Cơ đốc giáo, tên của cô ấy đổi thành Juliana. Khi đang ngủ, Charlemagne được Gabriel bảo cưỡi ngựa đến giúp vua Vivien và than thở về cuộc đời mình.

Hình thức

Trường ca được viết bằng khổ thơ có độ dài không đều được gọi là laisses. Các dòng là decasyllabic (chứa mười âm tiết), và mỗi dòng được chia bởi một caesura mạnh thường rơi sau âm tiết thứ tư. Âm tiết được nhấn mạnh cuối cùng của mỗi dòng trong giấy thông báo có nguyên âm giống như mọi âm tiết cuối khác trong giấy thông báo đó. Do đó, laisse là một khổ thơ đồng âm, không phải là một khổ thơ có vần điệu.

Ở cấp độ tường thuật, Trường ca Roland sử dụng rộng rãi các cặp lặp lại, song song và các cặp luận điểm-phản đề. Roland đề xuất Ganelon cho nhiệm vụ nguy hiểm tới Sarrogossa; Ganelon chỉ định Roland làm người bảo vệ phía sau. Charlemagne tương phản với Baligant. Không giống như văn học Phục hưng và Lãng mạn sau này, bài thơ tập trung vào hành động hơn là nội tâm. Các nhân vật được thể hiện qua những gì họ làm, không phải qua những gì họ nghĩ hay cảm nhận.

Người kể chuyện đưa ra một vài lời giải thích cho hành vi của các nhân vật. Các chiến binh là những khuôn mẫu được xác định bởi một vài đặc điểm nổi bật; chẳng hạn, Roland trung thành và đáng tin cậy trong khi Ganelon, mặc dù dũng cảm, lại phản bội và hay báo thù.

Câu chuyện di chuyển với tốc độ nhanh, đôi khi chậm lại và kể lại cùng một cảnh đến ba lần nhưng mỗi lần tập trung vào các chi tiết khác nhau hoặc có một góc nhìn khác nhau. Hiệu ứng này tương tự như một chuỗi phim được quay ở các góc khác nhau để các chi tiết mới và quan trọng hơn xuất hiện trong mỗi lần quay.

Nhân vật

Nhân vật chính

 Baligant, tiểu vương của Babylon; Marsile kêu gọi sự giúp đỡ của ông chống lại Charlemagne.
 Blancandrin, ngoại giáo khôn ngoan; gợi ý hối lộ Charlemagne ra khỏi Tây Ban Nha bằng con tin và quà tặng, sau đó gợi ý từ chối lời hứa cho phép Marsile làm lễ rửa tội.
 Bramimonde, Nữ hoàng Zaragoza, vợ của Vua Marsile; bị bắt và cải đạo bởi Charlemagne sau khi thành phố thất thủ.
 Charlemagne, Vua của Franks; lực lượng của ông chiến đấu với Saracens ở Tây Ban Nha. Cầm thanh kiếm Joyeuse.
 Ganelon, lãnh chúa phản bội và là cha dượng của Roland, người khuyến khích Marsile tấn công quân đội Pháp. Cầm thanh kiếm Murgleis.
 Vua Marsile, vua Saracen của Tây Ban Nha; Roland làm ông bị thương và ông chết vì vết thương của mình sau đó.
 Naimon, cố vấn đáng tin cậy của Charlemagne.
 Oliver, bạn của Roland; bị Margarice trọng thương. Ông đại diện cho trí tuệ.
 Roland, anh hùng của bài hát và cháu trai của Charlemagne. Cầm thanh kiếm Durandal. Dẫn đầu lực lượng bảo vệ phía sau của lực lượng Pháp; làm nổ tung thái dương của ông bằng cách thổi chiếc sừng của anh ta, những vết thương mà cuối cùng anh ta chết khi đối mặt với vùng đất của kẻ thù.
 Turpin, Tổng giám mục của Rheims, đại diện cho thế lực của Nhà thờ. Cầm thanh kiếm Almace.

Nhân vật phụ

 Aude, vị hôn thê của Roland và em gái của Oliver
 Basan, nam tước người Frank, bị sát hại khi đang làm Đại sứ của Marsile.
 Bérengier, một trong mười hai hiệp sĩ bị giết bởi quân của Marsile; giết Estramarin; bị giết bởi Grandoyne.
 Besgun, bếp trưởng của quân đội Charlemagne; bảo vệ Ganelon sau khi sự phản bội của Ganelon bị phát hiện.
 Geboin, hộ vệ người Frank đã chết; trở thành thủ lĩnh đội quân thứ 2 của Charlemagne.
 Godefroy, người mang tiêu chuẩn của Charlemagne; anh trai của Thierry, hậu vệ của Charlemagne trong trận đấu với Pinabel.
 Grandoyne, chiến binh bên phía Marsile; con trai của Vua Cappadocia Capuel; giết Gerin, Gerier, Berenger, Guy St. Antoine và Công tước Astorge; bị giết bởi Roland.
 Hamon, Tư lệnh chung của Sư đoàn 8 của Charlemagne.
 Lorant, chỉ huy người Frank của một trong những sư đoàn đầu tiên chống lại Baligant; bị giết bởi Baligant.
 Milon, bảo vệ người Frank đã chết trong khi Charlemagne truy đuổi lực lượng Saracen.
 Ogier, một người Đan Mạch lãnh đạo cột thứ ba trong quân đội của Charlemagne chống lại lực lượng của Baligant.
 Othon, bảo vệ người Frank đã chết trong khi Charlemagne truy đuổi lực lượng Saracen.
 Pinabel, chiến đấu cho Ganelon trong cuộc chiến tư pháp.
 Thierry, chiến đấu cho Charlemagne trong cuộc chiến tư pháp.

Durandal
Bài chi tiết: Durandal

Theo Trường ca Roland, thanh kiếm huyền thoại Durandal lần đầu tiên được trao cho Charlemagne bởi một thiên thần. Nó chứa một chiếc răng của Thánh Peter, máu của Thánh Basil, tóc của Thánh Denis, và một mảnh quần áo của Đức Trinh Nữ Maria, và được cho là thanh kiếm sắc bén nhất trong mọi sự tồn tại. Trong câu chuyện về Trường ca Roland, vũ khí được trao cho Roland, và ông sử dụng nó để tự vệ một mình trước hàng nghìn kẻ tấn công Hồi giáo. Theo một truyền thuyết thế kỷ 12 từ thị trấn Rocamadour của Pháp, Roland đã ném thanh kiếm vào một vách đá. Một bản sao của thanh kiếm huyền thoại có thể được tìm thấy ở đó, được gắn vào vách đá bên cạnh khu bảo tồn của thị trấn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  (English translation of Charles Kenneth Scott Moncrieff)

 La Chanson de Roland (Old French)
 The Romance of the Middle Ages: The Song of Roland , discussion of Oxford, Bodleian Library MS Digby 23, audio clip, and discussion of the manuscript's provenance.
 Earliest manuscript of the Chanson de Roland, readable online images of the complete original, Oxford, Bodleian Library MS Digby 23 (Pt 2) La Chanson de Roland, in Anglo-Norman, 12th century, ? 2nd quarter".
 Old French Audio clips of a reading of The Song of Roland in Old French
 Timeless Myths: Song of Roland

Sử thi bằng tiếng Pháp
Sách thập niên 1040
Văn học Pháp
Thơ Pháp
Tác phẩm khuyết danh
Trường ca
Truyền thuyết Trung cổ


title: Chủ nghĩa duy danh

text:
Chủ nghĩa duy danh là một quan điểm siêu hình trong triết học theo đó những thuật ngữ phổ quát và trừu tượng và các tiên đề (hay mệnh đề vị ngữ) tồn tại, trong khi cái phổ quát hay những vật trừu tượng, thì không. Có ít nhất hai phiên bản chính của Chủ nghĩa duy danh. Một phiên bản từ chối sự tồn tại của cái phổ quát-tức những thứ có thể tạo mẫu cho những thứ cụ thể (ví dụ, tính người, sức mạnh). Một phiên bản khác phủ nhận một cách cụ thể sự tồn tại của những vật trừu tượng-những vật không tồn tại trong không thời gian.. Chủ nghĩa duy danh có thể tìm thấy nguồn gốc trong triết học Platon, đối lập với Chủ nghĩa duy thực-quan niệm rằng tồn tại cái phổ quát bên trên và bên ngoài cái cụ thể. Tuy nhiên, thuật ngữ duy danh (chẳng hạn tiếng Anh là nominalism) bắt nguồn từ tiếng Latin nomen (tên gọi) chỉ có từ thời Trung Cổ với Roscellinus.

Chú thích

Tham khảo và đọc thêm
 Adams, Marilyn McCord. William of Ockham (2 volumes) Notre Dame, IN: Notre Dame University Press, 1987.
 American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition, 2000.
 Bacon, John (2008). "Tropes", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.). (link)
 Borges, Jorge Luis (1960). "De las alegorías a las novelas" in Otras inquisiciones (pg 153-56).
 Burgess, John (1983). Why I am not a nominalist. Notre Dame J. Formal Logic 24, no. 1, 93–105.
 Burgess, John & Rosen, Gideon. (1997). A Subject with no Object. Princeton University Press.
 Courtenay, William J. Adam Wodeham: An Introduction to His Life and Writings, Leiden: E. J. Brill, 1978.
 Feibleman, James K. (1962). "Nominalism" in Dictionary of Philosophy, Dagobert D. Runes (ed.). Totowa, NJ: Littlefield, Adams, & Co. (link)
 Goodman, Nelson (1977) The Structure of Appearance, 3rd ed. Kluwer.
 Hacking, Ian (1999). The Social Construction of What?, Harvard University Press.
 Karin Usadi Katz and Mikhail G. Katz (2011) A Burgessian Critique of Nominalistic Tendencies in Contemporary Mathematics and its Historiography. Foundations of Science.  See link
 Klima, Gyula (2008). "The Medieval Problem of Universals", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.). (link)
 MacLeod, M. & Rubenstein, E. (2006). "Universals", The Internet Encyclopedia of Philosophy, J. Fieser & B. Dowden (eds.). (link)
 Mill, J. S., (1872). An Examination of William Hamilton's Philosophy, 4th ed., Chapter XVII.
 Oberman, Heiko. The Harvest of Medieval Theology: Gabriel Biel and Late Medieval Nominalism, Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2001.
 Penner, T. (1987). The Ascent from Nominalism, D. Reidel Publishing.
 Peters, F. (1967). Greek Philosophical Terms, New York University Press.
 Porter, R. (2006). The Health Ethics Typology: Six Domains to Improve Care. Socratic Publishing. ISBN 0-9786699-0-8
 Price, H. H. (1953). "Universals and Resemblance", Ch. 1 of Thinking and Experience, Hutchinson's University Library.
 Quine, W. V. O. (1961). "On What There is," in From a Logical Point of View, 2nd/ed. N.Y: Harper and Row.
 Quine, W. V. O. (1969). Set Theory and Its Logic, 2nd ed. Harvard University Press. (Ch. 1 includes the classic treatment of virtual sets and relations, a nominalist alternative to set theory.)
 Robson, John Adam, Wyclif and the Oxford Schools: The Relation of the "Summa de Ente" to Scholastic Debates at Oxford in the Late Fourteenth Century, Cambridge, England: Cambridge University Press, 1961.
 Rodriguez-Pereyra, Gonzalo (2008). "Nominalism in Metaphysics", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.). (link)
 Utz, Richard, "Literary Nominalism." Oxford Dictionary of the Middle Ages. Ed. Robert E. Bjork. Oxford: Oxford University Press, 2010. Vol. III, p. 1000.
 Russell, Bertrand (1912). "The World of Universals," in The Problems of Philosophy, Oxford University Press.
 Williams, D. C. (1953). "On the Elements of Being", Review of Metaphysics, vol. 17.

Liên kết ngoài
  Nominalism, Realism, Conceptualism, from The Catholic Encyclopedia.
  Rose, Burgess: Nominalism Reconsidered in The Oxford handbook of philosophy of mathematics and logic
 Nominalism in Metaphysics from The Stanford Encyclopedia of Philosophy
 Richard Utz and Terry Barakat, "Medieval Nominalism and the Literary Questions: Selected Studies." Perspicuitas

Bản thể học
Lý thuyết siêu hình


title: Henrique Nhà hàng hải

text:
Henrique Nhà hàng hải (4 tháng 3 năm 1394-13 tháng 9 năm 1460), con trai của vua João I của Bồ Đào Nha, là một nhân vật quan trọng trong nền chính trị Bồ Đào Nha thế kỉ 15 và Kỷ nguyên Khám phá. Ông khuyến khích cha mình chinh phục Ceuta (1415), một cảng Hồi giáo ở Bắc Phi và từ đó tìm hiểu các mối lợi thương mại ở châu Phi.

Là một người giàu có và quyền lực, ông đã bảo trợ các cuộc viễn chinh khám phá bờ biển Tây Phi và mở rộng mạng lưới buôn bán hàng hóa và nô lệ với các miền này. Cho tới gần đây nhiều người vẫn tin rằng ông lập nên một trường hàng hải ở một thị trấn thuộc tài sản của ông, về sau được gọi là Vila do Infante (Trang viên Hoàng tử), tuy nhiên các sử gia đương đại cho rằng đây là một hiểu nhầm. Tuy ông có thuê các nhà bản đồ học lập bản đồ vùng biển Mauritanie sau các chuyến du hành ông cử tới đây, ông chưa từng thành lập một trung tâm hàng hải có tổ chức nào. Điều mà ông thực làm là hiến tặng nhiều dinh thự cho cơ quan nghiên cứu triều đình mà về sau trở thành Đại học Lisbon

Dưới thời Henrique, Bồ Đào Nha đã đạt nhiều bước tiến lớn trong hàng hải: khám phá ra Azores (1427), Cap-Vert (1444), Cape Verde (1455), Sierra Leone (1462). Năm 1488, Bartolomeu Dias đặt chân tới Mũi Hảo Vọng và ăm 1498, Vasco da Gama trở thành người đầu tiên của châu Âu tới Ấn Độ bằng đường biển.

Được biết dưới thời đại mình như Hoàng tử (Infante) của Bồ Đào Nha, chỉ mãi sau này vào cuối thế kỉ 18 dưới ảnh hưởng của các nhà sử học Đức là Heinrich Schaefer và Gustav de Veer mới đặt ra biệt hiệu Nhà hàng hải.

Chú thích

Tư liệu

Sinh năm 1394
Mất năm 1460
Người Porto
Nhà thám hiểm Bồ Đào Nha
Thời đại khám phá
Lịch sử Đại Tây Dương


title: Nhà thờ Kinh Lạy Cha

text:
Nhà thờ Kinh Lạy Cha là một nhà thờ Công giáo ở trên núi Olives, phía đông Jerusalem. Nhà thờ này tọa lạc trên nơi được cho là khi xưa Chúa Giêsu đã dạy Kinh Lạy Cha (Phúc âm Luca 11:2-4). Ngày nay, khu đất có nhà thờ này thuộc quyền sở hữu của nước Pháp.

Lịch sử
Nhà thờ hiện đại được xây dựng trên nơi có một vương cung thánh đường cũ từ thế kỷ thứ 4, do Constantinus Đại đế xây dựng, theo yêu cầu của hoàng thái hậu Helena, và được gọi là "Nhà thờ các Tông đồ". Nhà thờ này được người hành hương xứ Burdigala đề cập tới trong tập Itinerarium Burdigalense (hành trình của người Burdigala) khoảng năm 333, và sử gia Eusebius kể lại là Constantine Đại đế đã xây dựng một nhà thờ trên một hang động ở Núi Olives có liên quan với việc Chúa lên trời. Người hành hương Egeria trong tập "Peregrinatio Silviae" vào cuối thế kỷ thứ 4 cũng đề cập tới nhà thờ này, gọi là "Nhà thờ Eleona", nghĩa là nhà thờ vườn olives.

Quyển Acts of John từ thế kỷ thứ 2 đề cập đến sự tồn tại của một hang động trên núi Olives  liên quan tới các việc giảng dạy của Chúa Giêsu, nhưng không nói rõ về việc Chúa Giêsu dạy Kinh Lạy Cha ở đây.

Nhà thờ còn nguyên vẹn cho đến khi bị quân Ba Tư phá hủy trong năm 614 trong giai đoạn cuối cùng của các cuộc chiến tranh giữa đế quốc Byzantine với đế quốc Sassanid.

Quân Thập tự chinh đã xây một nhà nguyện nhỏ trên tàn tích của nhà thờ cũ trong năm 1106, rồi sau đó xây lại một nhà thờ mới khác vào năm 1152, nhờ vào quỹ hiến tặng của Svend Svendsson, Giám mục giáo phận Viborg, Đan Mạch và người anh/em của ông là Svendsson Eskill, đô đốc hải quân của Jylland, và họ đã được mai táng trong nhà thờ này (mộ của họ đã được cải táng sang nhà thờ mới vào năm 1869).

Nhà thờ thời Thập tự chinh này bị hư hỏng nặng trong "Cuộc vây hãm Jerusalem", năm 1187, cuối cùng bị bỏ bê và rơi vào tình trạng đổ nát năm 1345. Năm 1851 những viên đá còn lại của nhà thờ thế kỷ thứ 4 đã được bán để làm mộ bia trong thung lũng Jehoshaphat.

Tháng 11 năm 1856 công chúa Bossi Aurelia (1809-1889) của Nhà De la Tour d'Auvergne đã sang Đất Thánh trong vòng 10 năm và đã mua lại khu đất rộng 6 hec-ta trên núi Olives, trong đó có nơi này . Năm 1868 bà cho xây một hành lang có vòm cuốn bao chung quanh một sân lộ thiên theo kiểu Campo Santo ở Pisa, Ý, rồi bắt đầu cuộc tìm kiếm cái hang động mà các người hành hương thời xưa đã nói tới, với sự giúp đỡ của Charles Simon Clermont-Ganneau, tổng lãnh sự Pháp ở Jérusalem, và họ đã phát hiện một tranh khảm từ thế kỷ thứ 5 trên có các câu thánh vịnh 118:20 và 121.8 bằng tiếng Hy Lạp. Người ta cũng tìm thấy một văn bia của Caesarius von Heisterbach (khoảng 1180 -1240).

Với sự trợ giúp của linh mục Alphonse Ratisbonne (1814-1884), bà đã thành lập một tu viện nữ dòng Cát Minh năm 1872, gọi là "dòng Cát Minh kinh Lạy Cha" (Carmel du Pater). Năm 1874, bà chia đôi khu đất này cho "Hội truyền giáo châu Phi" (Pères blancs) và các nữ tu dòng Cát Minh, đồng thời tặng tu viện cho nước Pháp. Bà qua đời năm 1889 ở Firenze, nhưng theo nguyện vọng của bà, di hài của bà đã được chuyển tới đây an táng ngày 22.12.1957, trong một lăng đá cẩm thạch trắng do Napoléon III cho làm.

Năm 1910, người ta đã phát hiện một hang động cũ đã bị sụp đổ một phần khi khai quật. Hang này cũng cắt một phần vào một ngôi mộ từ thế kỷ thứ nhất nằm ở phía đông của nhà thờ. Phía trên vách cửa hang có khắc hàng chữ latin: "Spelunga in qua docebat Dominus apostolos in Monte Oliveti" nghĩa là Hang động trong đó Chúa đã dạy các tông đồ ở trên Núi Olives. Hang này nằm một phần bên dưới hành lang vòm cuốn, nên tu viện đã được di chuyển sang nơi gần đó và năm 1920 người ta bắt đầu xây dựng lại một nhà thờ theo kiểu kiến trúc Byzantine, đến năm 1927 thì ngưng vì thiếu vốn. Nhà thờ này vẫn chưa hoàn tất, phần mái còn dở dang.

Hiện nay trên vách tường của nhà thờ cũng như vách hành lang vòm cuốn có gắn các tấm biển Kinh Lạy Cha bằng 140 ngôn ngữ khác nhau, trong đó có tiếng Việt.

Hình ảnh

Tham khảo và Chú thích

 Jerome Murphy-O'Connor, Oxford Archaeological Guides: The Holy Land (Oxford, 1998), 125-26.
 Kay Prag, Blue Guide to Israel and the Palestinian Territories (Black and Norton, 2002), 230-31.
 Daniel Jacobs, Mini Rough Guide to Jerusalem (Rough Guides, 1999), 105-06.

Liên kết ngoài

 Sacred Destinations
 http://www.seetheholyland.net/church-of-pater-noster/

Nhà thờ Công giáo
Jerusalem
Linh địa Công giáo
Địa điểm hành hương Công giáo


title: Bartolomeu Dias

text:
Bartolomeu Dias (; 1450 – 29 tháng 5 năm 1500) là một quý tộc Bồ Đào Nha, là một nhà hàng hải tiêu biểu của Kỷ nguyên Khám phá. Năm 1487 ông là người châu Âu đầu tiên vượt qua điểm cực nam của châu Phi.

Dias nhận lệnh của vua João II vào ngày 10 tháng 10 năm 1486 chỉ huy một chuyến hành trình vượt qua cực nam của châu Phi với hi vọng đi tới Ấn Độ. Đoàn thuyền của ông gồm hai chiếc là São Cristóvão (do ông trực tiếp làm thuyền trưởng) và São Pantaleão. Men theo bờ biển Tây Phi, ông vòng qua cực nam của châu Phi và đi một đoạn khá xa, điểm cuối cùng là Kwaiihoek thuộc Nam Phi vào ngày 12 tháng 3 năm 1487, nơi họ dựng một thánh giá bằng đá đánh dấu mốc. Dias muốn tiếp tục cuộc hành trình nhưng thủy thủ đoàn bất bình từ chối. Chính trong chuyến quay lại mà họ phát hiện ra mũi đất cực nam châu Phi, đoàn thuyền của Dias gặp bão tố, ông đã đặt tên cho mũi đất Cực nam Châu Phi này là Mũi Bão Táp (Cabo das Tormentas), nhưng sau này nhà vua đổi tên Mũi Bão Táp thành Mũi Hảo Vọng (Hy vọng tốt đẹp) (Cabo da Boa Esperança). Con đường "Hy vọng" tốt đẹp đến Ấn Độ đã mở ra trước mắt người Bồ Đào Nha.

Sau chuyến hành trình này, ông tham gia vào việc đóng các chiếc tàu São Gabriel và sau đó là tàu São Rafael mà Vasco da Gama dùng để tiếp nối ông, vượt qua Ấn Độ Dương đi tới Ấn Độ năm 1498. Năm 1500, ông tham gia với tư cách thuyền trưởng một tàu trong chuyến du hành tới Ấn Độ lần thứ hai do Pedro Álvares Cabral chỉ huy. Họ đặt chân tới bờ biển Brasil, sau đó quay trở lại phía Ấn Độ. Một trận bão lớn đánh tan bốn chiếc thuyền và tất cả mất tích, bao gồm cả Dias, vào ngày 29 tháng 5 năm 1500. Một con tàu đắm được phát hiện ở ngoài khơi Namibia ban đầu được cho rằng là tàu của Dias, nhưng sau đó người ta phát hiện ra trên tàu có những đồng tiền có niên đại muộn hơn..

Chú thích

Nhà thám hiểm
Nhà thám hiểm Bồ Đào Nha
Nhà thám hiểm châu Phi
Sinh thập niên 1450
Mất năm 1500


title: Julian Schwinger

text:
Julian Seymour Schwinger (1918-1994) là nhà vật lý người Mỹ. Ông cùng Tomonaga Shinichirō và Richard Feynman giành Giải Nobel Vật lý năm 1965 nhờ các nghiên cứu cơ bản về điện động học lượng tử và vật lý hạt cơ bản. Ba ông cùng với Freeman Dyson đã phát triển thuyết điện động lực học phân tử vào thập niên 1940, đưa cơ học lượng tử lên đến đỉnh cao. Dựa vào những bài báo của họ, các nhà vật lý cuối cùng cũng tìm ra những công thức hiệp biến cho giá trị hữu hạn tại bậc xấp xỉ bất kỳ trong chuỗi số miêu tả bằng lý thuyết nhiễu loạn của điện động lực học lượng tử.

Chú thích

Sinh năm 1918
Mất năm 1994
Nhà vật lý Mỹ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Cựu sinh viên Đại học Columbia
Nhà vật lý lý thuyết