title: Lệ Thiên Nhuận

text:
Lệ Thiên Nhuận 厲天閏 là một nhân vật hư cấu trong tác phẩm Hậu Thủy hử của tác giả Thi Nại Am. Lệ Thiên Nhuận giữ chức Trấn quốc đại tướng quân, phục vụ dưới trướng Phương Lạp, một thủ lĩnh lãnh đạo quân đội chống lại quân Tống do Tống Công Minh làm tiên phong.

Xuất thân
Lệ Thiên Nhuận là một trong 4 nguyên soái của Phương Thiên Định (con trai Phương Lạp), được giao nhiệm vụ trấn giữ ải Độc Tùng. Dưới quyền Lệ Thiên Nhuận còn có 4 viên chính tướng là Lệ Thiên Hựu, Trương Kiểm, Trương Thao và Diêu Nghĩa.

Giao chiến và tử trận
Chu Thông thừa lệnh Lư Tuấn Nghĩa đi thám thính ải Độc Tùng để dò xét tình hình, tuy nhiên Chu Thông bị lạc đường trong khi thám thính. Bất ngờ, Lệ Thiên Nhuận xuất hiện và giết chết Chu Thông.

Trong trận chiến sau đó, thủ hạ của Lệ Thiên Nhuận là Trương Thao đối đầu với Song thương tướng Đổng Bình. Lệ Thiên Nhuận tham gia trận chiến và đánh với Đổng Bình khoảng 10 hiệp. Tuy nhiên, tay của Đổng Bình vẫn còn chưa khỏi hẳn sau khi bị hoả pháo rơi vào, do vậy Một vũ tiễn Trương Thanh tiếp tục giao chiến với Lệ Thiên Nhuận quanh 1 cây tùng. Trương Thanh phóng thương đâm vào Lệ Thiên Nhuận nhưng Lệ Thiên Nhuận tránh được và cây thương bị mắc ở gốc tùng. Trương Thanh rút cây thương mãi không ra, trong lúc đó Lệ Thiên Nhuận xông tới phóng thương trúng ngực, giết chết Trương Thanh.
Sau khi quân Lương Sơn vượt qua ải Độc Tùng, Lệ Thiên Nhuận gặp và giao chiến với Lư Tuấn Nghĩa. Tuy nhiên chỉ sau 30 hiệp, Lệ Thiên Nhuận đã tỏ ra yếu thế và bị Lư Tuấn Nghĩa dùng thương đâm chết.

Tham khảo

Nhân vật Thủy hử


title: Strix nivicolum

text:
Hù Himalaya là một loài cú thuộc Họ Cú mèo. Trước kia nó được xem là một phân loài của hù nicovi. Phân bố trong các khu rừng ở Himalaya và Đài Loan.

Chú thích

Tham khảo
Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton. 2005. Birds of South Asia. The Ripley guide. Volume 2: attributes and status. Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona.

N


title: Strix omanensis

text:
Hù Omani là một loài cú thuộc Họ Cú mèo mới được phát hiện ở Oman.

Chú thích

Tham khảo

O


title: Bàng Vạn Xuân

text:
Bàng Vạn Xuân (龐万春, Páng Wànchūn) là một nhân vật hư cấu trong tác phẩm Hậu Thủy hử của tác giả Thi Nại Am. Bàng Vạn Xuân giữ chức tướng quân phục vụ quân đội Phương Lạp, chống lại quân triều đình nhà Tống do Tống Công Minh làm tiên phong, ông có biệt hiệu là Tiểu Dưỡng Do Cơ vì tài bắn tên xuất sắc, tài năng của ông có thể so sánh với Tiểu Lý Quảng Hoa Vinh.

Xuất hiện
Bàng Vạn Xuân xuất hiện lần đầu tại hồi 118 của Hậu Thủy hử trong trận đánh ải Dục Linh. Khi quân mã của Lư Tuấn Nghĩa tiến gần đến cửa ải Dục Linh, Lư Tuấn Nghĩa sai sáu tướng là Sử Tiến, Thạch Tú, Trần Đạt, Dương Xuân, Lý Trung, Tiết Vĩnh đem 3000 quân bộ đi trước dọn đường. Không ngờ khi đến ải Bàng Vạn Xuân đã phục kích sẵn ở đó. Bàng Vạn Xuân bắn chết Sử Tiến chỉ bằng một mũi tên, sau đó lệnh cho hai phó tướng là Lôi Quýnh và Kế Tắc cùng quân sĩ từ hai bên sườn núi bắn tên ra như mưa. Cả sáu tướng và gần 3000 quân đều tử trận, chỉ còn hơn trăm người trở về.

Sau đó Bàng Vạn Xuân còn bắn chết một tướng Lương Sơn khác là Âu Bằng, một người giỏi bắt những vật bay trên không. Hậu Thủy hử kể rằng: "...Hai tướng đánh nhau chưa đầy năm hiệp. Bàng Vạn Xuân bỏ chạy. Âu Bằng muốn lập công đầu liền phóng ngựa đuổi theo. Bàng Vạn Xuân bất ngờ quay lại thả một mũi tên Âu Bằng vốn có tài nghệ cao cường liền giơ tay bắt gọn mũi tên của Bàng Vạn Xuân. Nhưng Âu Bằng không ngờ Bàng Vạn Xuân còn quen dùng chiếc cung liên châu một lúc bắn ra nhiều mũi. Âu Bằng đã bắt được mũi tên, yên trí đuổi theo. Bỗng nghe tiếng dây cung rung "phật", mũi tên thứ hai phóng ra trúng đích, hất Âu Bằng ngã ngựa..."

Cái chết
Bàng Vạn Xuân thừa thắng đêm đó định đến đại doanh của Lư Tuấn Nghĩa để cướp trại. Tuy nhiên Chu Vũ đã biết trước và cho quân mai phục bắt được. Lư Tuấn Nghĩa lệnh quân sĩ xử tử Bàng Vạn Xuân để tế Sử Tiến và Âu Bằng.

Trong phim Thủy hử năm 2011, khi Phương Lạp bị bắt sống, Bàng Vạn Xuân đến cứu, không ngờ bị ngọn giáo do Lâm Xung phóng ra đâm chết.

Tham khảo

Nhân vật Thủy hử


title: Vũ trụ giãn nở

text:
Trong vũ trụ học vật lý, vũ trụ giãn nở hay phình to vũ trụ (, , hay ) là sự mở rộng của vũ trụ trong vũ trụ ban đầu với tốc độ nhanh hơn ánh sáng. Giai đoạn phình to kéo dài từ 10−36 giây sau Vụ Nổ Lớn cho đến 10−33 tới 10−32 giây sau Vụ Nổ Lớn. Sau giai đoạn giãn nở, vũ trụ tiếp tục giãn nở với tốc độ chậm hơn trước.

Thuật ngữ "phình to" chỉ đến giả thuyết cho rằng vũ trụ từng phình to, đến lý thuyết phình to, hoặc đến giai đoạn phình to. Lý thuyết phình to được đưa ra năm 1980 bởi nhà vật lý Mỹ Alan Guth; ông là người đầu tiên gọi hiện tượng này là "sự phình to". Ngày 17 tháng 3 năm 2014, các nhà vật lý thiên văn thuộc chương trình cộng tác BICEP2 tuyên bố phát hiện các sóng hấp dẫn phình to trong phổ năng lượng công suất () của tín hiệu B-mode, chứng minh lý thuyết phình to của Guth và Vụ Nổ Lớn một cách có sức thuyết phục.

Sự phình to đưa đến hệ quả rằng vũ trụ đẳng hướng, tức mọi phương hướng có vẻ bằng nhau, và bức xạ phông vi sóng vũ trụ được phân bố đều đặn trên khắp vũ trụ. Lý thuyết phình to giải câu hỏi hóc búa cơ bản về lý thuyết Vụ Nổ Lớn: tại sao vũ trụ có vẻ bằng phẳng, thuần nhất, và đẳng hướng theo nguyên lý vũ trụ học, trong khi vũ trụ đáng lẽ phải rất cong và hỗn tạp, theo vật lý của Vụ Nổ Lớn? Sự phình to cũng giải thích nguồn gốc của cấu trúc quy mô của vũ trụ quan sát được. Các thăng giáng lượng tử trong khu vực phình to hiển vi được phóng to để trở thành nguồn gốc của các cấu trúc trong vũ trụ.

Tuy cơ cấu vật lý hạt chi tiết của sự phình to chưa được phát hiện, một số dự đoán từ mô hình giãn nở đã được xác nhận qua quan sát thực nghiệm. Giả thuyết cho rằng sự phình to được gây bởi một hạt sơ cấp hay trường với tên gọi .

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vũ trụ học vật lý
Khoa học năm 1980


title: Cầu Mỹ Lợi

text:
Cầu Mỹ Lợi nằm trên tuyến đường Quốc lộ 50 nối Phước Đông, Cần Đước, Long An với Bình Đông, Gò Công, Tiền Giang. Cầu được khởi công vào ngày 25 tháng 1 năm 2014, đến ngày 2 tháng 9 năm 2015 thì hoàn thành.

Thông số kỹ thuật
Cầu Mỹ Lợi có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 2.691 mét, phần cầu chính dài 1.422 mét, điểm đầu tại Km33+650, điểm cuối tại Km36+543 trên Quốc lộ 50. Tải trọng thiết kế HL93, tốc độ thiết kế 80 km/h. Mặt cắt ngang rộng 12 mét, đảm bảo lưu thông 2 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ.

Dự án do liên danh Công ty CP Phát triển bất động sản Phát Đạt và Công ty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng 620 thực hiện theo hình thức Hợp đồng xây dựng – kinh doanh - chuyển giao (BOT) với Tổng mức đầu tư là 1.438 tỷ 952 triệu đồng, trong đó tổng vốn đầu tư BOT là 1.312 tỷ 971 triệu đồng, còn lại là vốn ngân sách Nhà nước.

Cầu được xây dựng bằng kết cấu bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực. Phần đường là tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, quy mô mặt cắt ngang: Bnền=12m, Bmặt=11m, có tận dụng nền đường đã đắp Bnền = 19,5m; mặt đường cấp cao A1, mô đuyn đàn hồi yêu cầu Eyc ³ 140Mpa. Diện tích sử dụng đất khoảng 9.78 ha.

Xem thêm
Quốc lộ 50

Chú thích

Cầu tại Tiền Giang
Cầu tại Long An
Cầu qua sông Vàm Cỏ


title: Tribal (lớp tàu khu trục) (1936)

text:
{|

{{Infobox ship characteristics
|Ship class= Lớp tàu khu trục Tribal
|Ship type= Tàu khu trục
|Ship displacement=
  (tiêu chuẩn)
  (đầy tải)
|Ship length=  (chung)
|Ship beam=
|Ship draft=
|Ship propulsion=
 2 × turbine hơi nước hộp số Parsons;
 3 × nồi hơi ống nước Admiralty;
 2 × trục;
 công suất
|Ship speed=
|Ship range=  ở tốc độ
|Ship endurance=  dầu
|Ship boats=
|Ship complement= 190 (219 trong vai trò soái hạm)
|Ship crew=
|Ship sensors=
|Ship EW=
|Ship armament=
như thiết kế:
 8 x hải pháo 4,7 inch QF Mark XII (L/45) trên bệ CP Mk. XIX (4x2);
 4 x pháo QF 2 pounder Mk. VII phòng không (1x4);
 8 x súng máy Vickers.50 Mk. II (2x4);
 4 x ống phóng ngư lôi  Mk. IX (1x4);
 1 x đường ray và 2 x máy ném mìn sâu
 cải biến trong chiến tranh:
 6 x hải pháo 4.7 inch L/45 QF Mk. XII trên bệ CP Mk. XIX (3x2);
 2 x pháo QF  Mk. XVI trên bệ góc cao Mk. XIX (1x2);
 4 x pháo QF 2 pounder Mk. VII phòng không (1x4);
 Cho đến 4 x pháo phòng không Oerlikon 20 mm nòng đơn và nòng đôi;
 4 x ống phóng ngư lôi 21 inch Mk. IX (1x4);
 1 x đường ray và 2 x máy ném mìn sâu
 Cayuga và Athabaskan khi chế tạo:
 8 x pháo QF 4 inch Mk XVI trên bệ CP Mk. XIX (4x2);
 6 x pháo phòng không Bofors 40 mm/56 Mk. V (1x2) và Mk. III (4x1);
 4 x ống phóng ngư lôi 21 inch Mk. IX (1x4);
 1 x đường ray và 2 x máy ném mìn sâu
 Cải biến của Canada sau chiến tranh:
 4 x pháo QF 4 inch Mk XVI (2x2);
 2 x pháo 3 inch/50 Mk. 33 (1x2);
 4 x pháo phòng không Bofors 40 mm/56 (4x1);
 4 x ống phóng ngư lôi 21 inch Mk. IX (1x4);
 2 x súng cối Squid chống tàu ngầm
|Ship armor=
|Ship aircraft=
|Ship aircraft facilities=
|Ship notes=
}}
|}Lớp tàu khu trục Tribal, còn được gọi là lớp Afridi, là một lớp tàu khu trục được chế tạo cho Hải quân Hoàng gia Anh, Canada và Australia ngay trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Xuất phát từ một thiết kế thất bại về một kiểu tàu tuần dương hạng nhẹ dành cho hạm đội, nó trở thành một tàu khu trục nhanh, mạnh mẽ, nhấn mạnh về vũ khí hải pháo hơn là ngư lôi để đối phó với những thiết kế mới của Nhật Bản, Đức và Ý. Những chiếc thuộc lớp Tribal được thủy thủ đoàn và công luận tán thưởng trong hoạt động nhờ sức mạnh của chúng, thường trở thành biểu tượng gây thanh thế trong phục vụ.

Là một trong những lớp tàu khu trục hiện đại và mạnh mẽ nhất của Hải quân Hoàng gia, lớp Tribal đã phục vụ một các nổi bật hầu như trên mọi mặt trận của Thế Chiến II. Chỉ có một nhóm nhỏ thuộc Hải quân Hoàng gia Anh sống sót qua chiến tranh, tất cả đều bị tháo dỡ do đã bị sử dụng quá mức. Những chiếc lớp Tribal khác của các nước trong khối Thịnh Vượng Chung tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh lạnh, và hoạt động nổi bật trong Chiến tranh Triều Tiên. Chỉ có một chiếc lớp Tribal còn sống sót cho đến hôm nay: HMCS Haida, hiện là một tàu bảo tàng tại Hamilton Harbour, Ontario, Canada.

Lịch sử thiết kế
Từ năm 1926, mọi tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia đều là sự phát triển kế thừa tiếp nối nhau dựa trên hai chiếc nguyên mẫu  và . Trong những năm giữa hai cuộc thế chiến, sự phát triển về vũ khí và động lực đã khiến cho đến giữa những năm 1930, các tàu khu trục "tiêu chuẩn sau thế chiến" của Anh bị các thiết kế của nước ngoài lấn át, đặc biệt là của Nhật Bản, Đức và Ý. Đối phó lại xu hướng này, Bộ Hải quân Anh quyết định phát triển một kiểu tàu khu trục mới, nhấn mạnh về vũ khí hải pháo hơn là ngư lôi. Kiểu tàu khu trục này dựa trên "Thiết kế V", một thiết kế thất bại về một kiểu tàu tuần dương hạm đội nhỏ, mà một biến thể của thiết kế này đã trở thành lớp tàu tuần dương Dido. Thiết kế dự kiến một con tàu tải trọng , có tốc độ , tầm xa hoạt động , và một dàn pháo chính gồm năm khẩu .

Mặc dù thiết kế này bị từ chối cho vai trò một tàu tuần dương hạm đội, đến tháng 8 năm 1938, với không ít hơn tám thiết kế được đề nghị, nó được phát triển thành một tàu khu trục với tám khẩu pháo QF 4,7 inch Mark XII trên bốn bệ nòng đôi với góc nâng tối đa đến 40°, kiểm soát bởi bộ bộ kiểm soát hỏa lực góc thấp (LA) và một bộ điều khiển đo tầm xa góc cao-thấp (HA/LA) trên cầu tàu. Để bảo vệ phòng không tầm gần, con tàu được trang bị một khẩu đội QF 2 pdr "pom pom" Mark VII bốn nòng cùng hai súng máy Vickers.50 bốn nòng. Những con tàu này được trang bị Đồng hồ Hẹn giờ Kíp nổ như Máy tính Kiểm soát Hỏa lực Góc cao, vốn được sử dụng trên các lớp tàu khu trục Anh tiếp theo trong thời chiến. Chúng cũng được trang bị một dàn phóng ngư lôi bốn nòng. Chúng được xem là những con tàu đẹp mắt, với mũi tàu chéo có đặc tính đi biển xuất sắc cùng hai ống khói nghiêng và các cột ăn-ten. Chúng được ghi nhớ với ấn tượng lớn cho đến ngày hôm nay.

Lớp Tribal lớn hơn và khác biệt đáng kể trong phục vụ so với các tàu khu trục Anh Quốc khác, đến mức người ta từng cân nhắc đến việc phục hồi cách xếp loại như lớp tàu corvette cho chúng. Việc này đã không tiến triển, và vào năm 1939, lớp Tribal được phân lớp như một tàu khu trục, trong khi tên gọi tàu corvette được gán cho các tàu hộ tống chống tàu ngầm như lớp Flower.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế
Những chiếc lớp Tribal có chiều dài ở mực nước là  và chiều dài chung ; mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn  và lên đến  khi đầy tải. Ba nồi hơi ống nước Admiralty hoạt động ở áp lực  nhiệt độ  cung cấp hơi nước cho các turbine Parsons với hộp số giảm tốc đơn cấp, dẫn động hai trục chân vịt, tạo ra công suất  ở tốc độ vòng xoay 350 rpm. Công suất này đủ cho con tàu di chuyển với tốc độ tối đa . Con tàu mang theo 525 tấn dầu đốt, cung cấp tầm xa hoạt động  ở tốc độ đường trường  hoặc  ở tốc độ . Thủy thủ đoàn của con tàu bao gồm 190 sĩ quan và thủy thủ.

Những chiếc lớp Tribal có dàn pháo chính gồm tám khẩu  QF Mark XII trên bốn bệ nòng đôi vận hành bằng điện. Các bộ điều khiển hỏa lực góc thấp và góc cao được bố trí riêng biệt cho hỏa lực chống hạm và phòng không, cho dù các khẩu pháo này chỉ có thể nâng tối đa đến góc 40°, vốn được đánh giá là đủ cho nhiệm vụ phòng không tầm xa để tự vệ hạm đội. Việc không kích tầm cao được xem không phải là mối đe dọa cho một con tàu nhanh và cơ động như kiểu tàu khu trục. Hỏa lực phòng không tầm gần bao gồm một khẩu QF 2 pounder "pom-pom" Mk. VII phòng không bốn nòng và hai dàn súng máy Vickers.50 Mk. II bốn nòng. Vũ khí ngư lôi bao gồm một bệ bốn nòng vận hành bằng điện mang ngư lôi  Mk. IX; và vũ khí chống tàu ngầm gồm hai máy phóng và một đường ray thả mìn sâu, với tổng cộng 30 quả mìn được mang theo.

Chế tạo
Hải quân Hoàng gia Anh đã đặt hàng bảy chiếc lớp Tribal vào ngày 10 tháng 3 năm 1936, cùng một đợt thứ hai gồm chín chiếc vào ngày 9 tháng 6 cho một lực lượng gồm hai chi hạm đội. Cả Hải quân Hoàng gia Australia lẫn Hải quân Hoàng gia Canada đều đã đặt hàng một chi hạm đội Tribal. Tám chiếc của Australia được chế tạo tại các xưởng tàu ở Australia; trong đó ba chiếc được hoàn tất, hai vào năm 1942 và một vào năm 1945, nhưng những chiếc còn lại bị hủy bỏ. Đặt hàng của Canada bao gồm bốn chiếc tại các xưởng đóng tàu Anh vào năm 1940 (hoàn tất vào năm 1942 và 1943); cùng bốn chiếc khác tại các xưởng đóng tàu Canada ở Halifax vào năm 1942. Những chiếc sau này chỉ hoàn tất sau khi chiến tranh kết thúc.

Tổng cộng từ năm 1937 đến năm 1945, hai mươi bảy chiếc thuộc lớp Tribal đã được chế tạo. Chi phí ước lượng của mỗi chiếc là vào khoảng 340.000 Bảng Anh không kể vũ khí, và chi phí chung là khoảng 520.000 Bảng Anh.

Cải biến

Cải biến trong chiến tranh
Hải quân Hoàng gia Anh trang bị cho lớp Tribal một dàn hỏa lực phòng không tương đối mạnh; cả tám khẩu pháo  đều có thể đối đầu với máy bay với hỏa lực dự đoán bởi một máy tính FKC, và do đó cung cấp một sự bổ sung mạnh mẽ cho việc phòng không của hạm đội chiến trận. Vũ khí phòng không tầm gần gồm một dàn pháo 2-pounder bốn nòng và hai dàn súng máy Vickers bốn nòng  là một bước tiến đáng kể so với các lớp tàu khu trục trước đó và mạnh hơn vũ khí tầm gần của hầu hết tàu khu trục các nước khác vào năm 1939. Tuy nhiên, trước chiến tranh, Hải quân Hoàng gia suy đoán rằng các tàu khu trục sẽ hoạt động chủ yếu như là tàu hộ tống cho hạm đội chiến trận, và không phải là mục tiêu chính cho các cuộc không kích. Các sự kiện sau đó cho thấy tàu khu trục thường hoạt động độc lập và trở thành mục tiêu chính cho các cuộc tấn công của Không quân Đức, đặc biệt là bởi máy bay ném bom bổ nhào. Sau khi Afridi và Gurkha bị mất, những chiếc còn lại được tái trang bị để cải thiện tình hình. Tháp pháo "X" trang bị pháo  trên mỗi chiếc được tháo dỡ để thay bằng pháo QF 4-inch Mk XVI nòng đôi trên bệ góc cao/thấp (HA/LA) Mark XIX. Cột ăn-ten chính được cắt ngắn và ống khói phía sau được hạ thấp để cải thiện góc bắn vũ khí phòng không. Khi đã sẵn có, pháo tự động Oerlikon 20 mm phòng không được tăng cường, trước tiên là bổ sung, và sau đó là thay thế cho súng máy 0.5 inch. Trữ lượng mìn sâu mang theo cũng tăng thêm, từ 30 lên 46 quả. Ngoài ra, lớp Tribal thoạt tiên có vấn đề rò rỉ các bồn nước động cơ; điều này là do những vấn đề của cánh turbine gây ra bởi áp lực lên cấu trúc khi chạy tốc độ cao lúc thời tiết xấu.

Đến năm 1944, bốn chiếc lớp Tribal của Anh còn sống sót được trang bị một cột ăn-ten trước cao dạng lưới để mang radar Kiểu 293 chỉ thị mục tiêu và radar Kiểu 291 cảnh báo trên không, cùng một radar Kiểu 285 được bổ sung vào bộ điều khiển-đo tầm xa. Hai chiếc đầu tiên do Canada chế tạo, Micmac và Nootka, được trang bị ba bệ pháo  nòng đôi và một bệ  nòng đôi như là tiêu chuẩn vào thời đó, với bệ pháo  được trang bị điều khiển kíp nổ phòng không cải tiến; trong khi hai chiếc Tribal do Canada chế tạo sau cùng có tám nòng pháo QF 4-inch Mk XVI R.P.C. và từ bốn đến sáu khẩu Bofors 40 mm như là tiêu chuẩn, cùng một bộ điều khiển hỏa lực Mk VI.

Cải biến sau chiến tranh
Sau chiến tranh, những chiếc còn sống sót trong lớp Tribal gặp phải những số phận khác nhau: những chiếc của Hải quân Hoàng gia Anh được cho nghỉ hưu vào những năm 1950, trong khi những chiếc của hải quân Australia và Canada tiếp tục phục vụ, nhiều chiếc được tái trang bị như những tàu khu trục chống tàu ngầm. Những chiếc Tribal của Canada chế tạo tại Anh được tháo dỡ các khẩu pháo , thay thế bằng kiểu hải pháo QF  Mk XVI trên các bệ nòng đôi tại các vị trí "A" và "B" để cải thiện khả năng phòng không, một cặp súng cối Squid để chống tàu ngầm, cùng một khẩu đội /50 Mark 33 nòng đôi tại vị trí "X" để phòng không. Cảm biến radar và sonar cũng được nâng cấp cho vai trò mới, và sau khi tái trang bị, những chiếc Tribal của Canada đã tiếp tục phục vụ cho đến những năm 1960.

Hai chiếc Tribal của Australia, Arunta và Warramunga, được hiện đại hóa vào đầu những năm 1950. Khẩu pháo  tận cùng phía đuôi được tháo dỡ, chỗ trống được cải thiện để trang bị súng cối Squid chống tàu ngầm. Các bộ sonar và radar mới cũng được trang bị, trong đó radar mới đòi hỏi phải thay cột ăn-ten dạng ba chân thành cột ăn-ten dạng lưới. Mặc dù được dự kiến chỉ mất sáu tháng để hoàn tất, việc hiện đại hóa mỗi con tàu đã cần đến hai năm để hoàn thành, khi mà những thiết bị cải biến đã tỏ ra lạc hậu. Những giới hạn ngân sách đã khiến cho việc hiện đại hóa chiếc Tribal thứ ba của Australia, Bataan, không được thực hiện; và một sự kết hợp của việc thiếu hụt nhân lực và tình trạng lạc hậu nhanh chóng đã khiến cho cả ba chiếc trong lớp được cho ngừng hoạt động vào cuối những năm 1950.

Lịch sử phục vụ trong chiến tranh
Là một trong những lớp tàu khu trục hiện đại và mạnh mẽ nhất của Hải quân Hoàng gia, lớp Tribal đã được bố trí rộng rãi trong Thế Chiến II, và đã phục vụ nổi bật tại hầu hết mọi mặt trận của cuộc chiến tranh. Chúng thường được lựa chọn cho những nhiệm vụ đặc biệt, và kết quả là bị tổn thất nặng nề với 12 trong số 16 chiếc của Hải quân Hoàng gia Anh bị đánh chìm, cùng một chiếc khác của Canada. Gurkha có số phận không may mắn hiếm hoi khi được chọn để đặt tên cho hai tàu khu trục cùng bị đánh chìm trong chiến tranh: chiếc  thuộc lớp L được đổi tên nhằm vinh danh chiếc khu trục lớp Tribal bị mất, nhưng bản thân nó cũng bị đắm năm 1942.

1940

Cossack có được vinh quang vào đầu chiến tranh, khi vào ngày 6 tháng 2 năm 1940, dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân Philip Vian, nó săn đuổi rồi đổ bộ lên chiếc tàu chở dầu Đức Altmark tại vùng biển trung lập của Na Uy, và giải cứu được khoảng 300 tù binh Anh trên tàu. Được biết đến dưới tên Sự kiện Altmark, đây là lần đổ bộ lên tàu đối phương cuối cùng của Hải quân Hoàng gia. Gurkha bị mất sớm trong chiến tranh khi bị máy bay ném bom Đức đánh chìm ngoài khơi Stavanger. Afridi cũng mất không lâu sau đó do bị máy bay ném bom bổ nhào đánh chìm trong khi triệt thoái binh lính khỏi Namsos. Bedouin, Punjabi, Eskimo và Cossack tham gia trận Narvik thứ hai, nơi Eskimo bị thổi tung mũi tàu.

1941
Vào tháng 5 năm 1941, Somali, Bedouin và Eskimo cùng với tàu khu trục lớp N Nestor và các tàu tuần dương ,  và  đã bắt giữ chiếc tàu khảo sát thời tiết Đức München, chiếm được các bảng giải mật mã Enigma. Cũng trong tháng đó, Zulu, Sikh, Cossack và Maori đụng độ với thiết giáp hạm Đức Bismarck, trong khi Mashona bị máy bay Đức đánh đắm trong các hoạt động này. Tại Địa Trung Hải, Mohawk bị mất trong thành phần Lực lượng K do trúng ngư lôi từ tàu khu trục Ý Luca Tarigo vào tháng 4, trong khi Cossack, Sikh, Zulu và Maori tham gia Chiến dịch Substance, một đoàn tàu tăng viện giải vây cho Malta đang bị phong tỏa. Cossack trúng ngư lôi từ tàu ngầm U-boat Đức U-563 vào tháng 10 trong khi hộ tống cho Đoàn tàu HG 74 tại Đại Tây Dương về phía Tây Gibraltar, và bị đắm sau đó đang khi được kéo đi. Maori và Sikh nằm trong số những người chiến thắng trong Trận mũi Bon vào tháng 12. Bedouin tham gia Chiến dịch Archery, một hoạt động đột kích phối hợp không kích của Anh nhằm phân tán các nguồn lực của Đức đến Na Uy trong suốt thời gian còn lại của chiến tranh.

1942
Vào năm 1942, Matabele đắm do trúng ngư lôi từ tàu ngầm U-boat U-454 trong biển Barents; Maori bị một quả bom đánh trúng phòng động cơ đang khi neo đậu tại Grand Harbour, Valletta, Malta vào tháng 2, nó bốc cháy và sau đó nổ tung tại nơi neo đậu. Punjabi bị đắm do bị thiết giáp hạm Anh  húc phải vào tháng 5 trong lúc đang làm nhiệm vụ hộ tống khi sương mù dày đặc. Đến tháng 6, Bedouin bị loại khỏi vòng chiến sau khi đụng độ với các tàu tuần dương Raimondo Montecuccoli và Eugenio di Savoia của Hải quân Ý trong Chiến dịch Harpoon; mặc dù sau đó được chiếc HMS Partridge kéo đi, dây cáp buộc phải cắt khi các tàu tuần dương đối phương lại xuất hiện, và Bedouin chết đứng giữa biển bị máy bay đối phương đánh chìm. Đến tháng 9, thêm hai chiếc lớp Tribal khác bị đánh chìm trong trận Địa Trung Hải: Sikh và Zulu, trong một cuộc đột kích tai hại xuống Tobruk. Cũng trong tháng đó, Somali trúng ngư lôi từ tàu ngầm U-boat U-703 đang khi hộ tống cho Đoàn tàu QP 14 quay trở về từ Nga. Mặc dù được kéo đi, nó đắm bốn ngày sau đó do biển động mạnh làm vỡ lườn tàu. Đây là tổn thất lớp Tribal cuối cùng của Hải quân Anh trong chiến tranh.

1943
Vào năm 1943, bốn chiếc lớp Tribal còn lại của Anh, Ashanti, Eskimo, Tartar và Nubian, tham gia Chiến dịch Retribution nhằm ngăn cản Quân đoàn châu Phi Đức triệt thoái về Ý. Tartar, Nubian và Eskimo sau đó bảo vệ cho Đồng Minh chiếm đóng Sicily, và sau khi chiến dịch thành công, cả bốn chiếc tham gia chiến dịch Đồng Minh chiếm đóng Ý tại Salerno. Ashanti và Athabaskan sau đó hộ tống cho Đoàn tàu RA 55A tại Bắc Cực vốn đã tham gia vào Trận chiến mũi North nơi thiết giáp hạm Đức Scharnhorst bị đánh chìm.

Cùng thời gian đó, hai chiếc lớp Tribal của Australia, Arunta và Warramunga, được điều động gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 74, một đơn vị hỗn hợp Australia-Hoa Kỳ để hỗ trợ cho một loạt các cuộc đổ bộ tại New Britain, Thái Bình Dương, và được bố trí để tham gia một loạt các cuộc đổ bộ trong Chiến dịch Cartwheel.

Những chiếc lớp Tribal của Canada cũng hoạt động tích cực: Athabaskan bị trúng một quả bom lượn Đức đang khi hoạt động trong khu vực vịnh Biscay, và bị loại khỏi vòng chiến trong hơn ba tháng, trong khi hộ tống nhiều đoàn tàu vận tải Bắc Cực.

1944
Eskimo, Ashanti, Athabaskan, Haida, Huron, Nubian, Tartar và sau đó là Iroquois đã hoạt động tích cực trong khu vực eo biển Manche trước và sau Chiến dịch Overlord, đánh chìm hay làm hư hại một loạt tàu đối phương.

Đến tháng 4, Athabaskan và Haida đụng độ với hai tàu phóng lôi E-boat Đức trong eo biển Manche. Athabaskan bị đánh chìm bởi một quả ngư lôi từ chiếc T24, trong khi Haida truy đuổi T-27 buộc đối phương phải mắc cạn; sau đó Haida quay trở lại và cứu vớt được 42 người sống sót từ chiếc Athabaskan. Một chiếc lớp Tribal khác của Canada đang chế tạo được đổi tên thành Athabaskan để vinh danh con tàu bị mất. Trong cuộc đổ bộ Normandy, Eskimo, Tatar, Ashanti, Haida và Huron đã đánh chìm, gây hư hại hay làm mắc cạn tàu phóng lôi T24, các tàu khu trục lớp Narvik Z24 và Z32, cùng chiếc tàu khu trục Gerard Callenburgh nguyên của Hà Lan trong một loạt trận chiến. Ngoài ra, Haida và Eskimo cũng đánh chìm tàu ngầm U-boat Đức U-971 bằng mìn sâu và hải pháo tầm gần, cứu được 53 người sống sót. Sau đó, Eskimo mắc tai nạn va chạm với tàu khu trục Javelin khiến nó bị loại khỏi hoạt động mất 5 tháng.

Sau cuộc đổ bộ Normandy, Nubian được gửi đi hộ tống các tàu chiến thuộc Hạm đội Nhà tham gia vào việc bảo vệ Đoàn tàu JW 59 đi Nga cũng như bảo vệ các cuộc không kích từ tàu sân bay nhắm vào thiết giáp hạm Đức Tirpitz và các mục tiêu khác tại Na Uy. Iroquois và Haida đã gặp gỡ tàu tuần dương thuộc lực lượng Pháp Tự do Jeanne d'Arc vốn đã đi từ Algiers đến Cherbourg chuyên chở Chính phủ lâm thời Pháp. Iroquois sau đó hộ tống cho chiếc tàu biển chở hành khách  đưa Thủ tướng Winston Churchill đi dự Hội nghị Quebec thứ hai.

1945
Eskimo, Nubian và Tartar trải qua đợt tái trang bị nhỏ và nhiệt đới hóa trước khi được gửi đi gia nhập Hạm đội Đông tại Ấn Độ Dương khi chiến tranh tại Đại Tây Dương đi vào giai đoạn kết thúc. Tại đây, chúng tham gia hộ tống các đơn vị chủ lực của Hải quân Hoàng gia và bắn phá bờ biển. Sau đó, Nubian và Tartar nằm trong lực lượng dự phòng trong Trận chiến eo biển Malacca, nơi tàu tuần dương Nhật Haguro bị đánh chìm. Eskimo và Nubian sau đó hoạt động tuần tra chống tàu bè, đánh chìm một tàu buôn Nhật và một tàu săn tàu ngầm gần Sumatra. Đây là hoạt động mặt biển chống tàu nổi đối phương sau cùng của Hải quân Hoàng gia trong Thế Chiến II. Đến tháng 7, Nubian và Tatar chuẩn bị cho Chiến dịch Zipper, một kế hoạch đổ bộ lực lượng Anh lên Malaya.

Trong giai đoạn này, những chiếc lớp Tribal của Canada cũng hoạt động tích cực: Haida, Huron và Iroquois đã hộ tống các đoàn tàu vận tải đi sang Nga cho đến tháng 5 năm 1945, khi Đức đầu hàng. Sau đó chúng tham gia hộ tống các tàu chiến Anh giải phóng Na Uy sau khi Đức đầu hàng. Iroquois sau đó tham gia cùng các tàu tuần dương Anh ,  và tàu khu trục Savage tại Copenhagen, rồi hướng đến Wilhelmshaven, để hộ tống cho các tàu tuần dương Đức Prinz Eugen và Nürnberg đầu hàng.  Sau đó, những chiếc Tribal Canada quay trở về cảng Halifax để tái trang bị nhiệt đới hóa nhằm hoạt động tại Viễn Đông, nhưng công việc bị hủy bỏ do Nhật Bản đầu hàng vào tháng 8 năm 1945, và được đưa về lực lượng dự bị.

Sau chiến tranh
Hai mươi ba chiếc lớp Tribal đã được chế tạo trước và trong Thế Chiến II: mười sáu chiếc cho Hải quân Hoàng gia Anh, bốn chiếc cho Hải quân Hoàng gia Canada và ba chiếc cho Hải quân Hoàng gia Australia. Mười ba chiếc đã bị mất trong chiến tranh: gồm sáu chiếc của Anh bởi không kích, bốn của Anh và một của Canada do tấn công bằng ngư lôi, một của Anh do hỏa lực phòng thủ duyên hải ngoài khơi Tobruk, và một của Anh do va chạm với một thiết giáp hạm Anh.

Bốn chiếc của Anh còn sống sót được cho ngừng hoạt động và tháo dỡ trong những năm 1948 và 1949, Trong khi những chiếc lớp Tribal của Canada và Australia được tái trang bị và hiện đại hóa để phục vụ sau chiến tranh. Bốn chiếc vẫn đang được tiếp tục chế tạo tại Canada khi Thế Chiến II kết thúc được hoàn tất và hiện đại hóa, trong khi năm chiếc đang được chế tạo tại Australia bị hủy bỏ.

Các con tàu của Canada và Australia, ngoại trừ Micmac, đã hoạt động trong Chiến tranh Triều Tiên, khi mà Bataan vào một lúc đã hộ tống cho chiếc tàu sân bay hạng nhẹ Hoa Kỳ cùng tên. Những chiếc lớp Tribal của Canada và Australia đã tiếp tục hoạt động cho đến cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, khi chúng dần dần được cho ngừng hoạt động và bị bán để tháo dỡ.

Chỉ có một chiếc trong lớp được giữ lại. HMCS Haida được bảo tồn và neo đậu tại cảng Hamilton, Ontario, Canada như một tàu bảo tàng. Mũi của chiếc , bị máy bay Đức đánh chìm vào ngày 12 tháng 2 năm 1942, nằm ở độ sâu  bên dưới mặt biển tại cảng Marsamxett, Valletta, Malta, và là một địa điểm lặn thường xuyên.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 HMCS Haida Official Web Site
 Canadian Tribal Destroyer Association

Lớp tàu khu trục
Lớp tàu khu trục Tribal (1936)
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Canada
Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Australia
Tàu khu trục trong Thế Chiến II


title: Joseph Pulitzer

text:
Joseph Pulitzer ( ; sinh 10 tháng 04 năm 1847 – mất 29 tháng 10 năm 1911), tên lúc sinh là Pulitzer József, là một nhà xuất bản báo người Mỹ Do Thái đến từ Hungary, là chủ của St. Louis Post Dispatch và New York World.
Ông đã lập giải Pulitzer theo di chúc năm 1904 ông để lại cho Trường Đại học Columbia 2 triệu USD, ông muốn ba phần tư số tiền đó được sử dụng vào việc lập ra Phân viện Báo chí, phần tiền còn lại dùng để lập ra giải thưởng báo chí. Một năm sau ngày Pulitzer mất, Phân viện Báo chí được thành lập tại Trường Đại học Tổng hợp Columbia. Còn giải Pulitzer bắt đầu được trao hàng năm từ năm 1917.

Tiểu sử
Joseph Pulitzer sinh ngày 10 tháng 4 năm 1847 tại thị trấn Makó ở Hungary trong gia đình thương gia bánh mì giàu có và mộ đạo gốc Do Thái. Mẹ ông là người Đức theo Công giáo và cũng rất mộ đạo. Khi Joseph còn nhỏ, gia đình họ đã chuyển đến Budapest, nơi cậu bé đã được gửi vào học trong một trường tư. Năm 17 tuổi, Pulitzer đã đầu quân ở lần lượt ba quốc gia: Áo, Anh và Pháp. Tuy nhiên, vì thị lực và sức khỏe kém nên anh đã không thực hiện được ước mơ làm người lính của mình. Pulitzer đã quyết định đầu quân cho quân đội Mỹ và đã gia Trung đoàn Kị binh số 1 của New York. Tuy nhiên, tới năm 1865, nội chiến ở Hoa Kỳ chấm dứt, Pulitzer phải ra quân. Sau chiến tranh, Pulitzer trở lại thành phố New York một thời gian ngắn. Bị phá sản, ông ngủ trong toa xe trên đường phố. Ông làm nghề giữ ngựa ở quán trọ con la tại Barracks Benton. Rồi làm bồi bàn tại Tony Faust, một nhà hàng nổi tiếng trên Fifth Street, Ông đã bị sa thải sau khi làm trượt khay bia. Tháng ba 1867, ông từ bỏ lòng trung thành của mình với Đế quốc Áo-Hung và trở thành một công dân Mỹ. Năm 1868, Pulitzer được nhận vào quán bar, rồi làm phóng viên cho Westliche. Ông làm việc 16 giờ một ngày. Ông gia nhập Đảng Cộng hòa vào năm 1869, Pulitzer tham dự cuộc họp của đảng Cộng hòa ở St Louis Turnhalle lúc anh mới 22 tuổi, Năm 1872, ông là một đại biểu cho hội nghị Cincinnati của đảng Cộng hòa đề cử và Pulitzer, thất vọng với tham nhũng trong đảng Cộng hòa, chuyển sang đảng Dân chủ. Năm 1880, ông là một đại biểu cho hội nghị toàn quốc của đảng Dân chủ. Vào năm 1872, Pulitzer mua một phần trong Westliche với giá 3000 $, và sau đó vào năm 1878 ở tuổi 31, Pulitzer kết hôn Katherine "Kate" Davis (1853 - 1927), một người phụ nữ thông minh từ bi có địa vị xã hội cao từ một gia đình giàu có tại Mississippi. Cô trẻ hơn ông năm tuổi. Họ có bảy người con, năm người trong số họ sống đến tuổi trưởng thành: Ralph, Joseph II, Constance, Edith và Herbert. Ngày 31 tháng 12 năm 1897, con gái lớn của họ, Lucille Pulitzer, đã qua đời ở tuổi 17 vì bệnh sốt thương hàn. Năm 1883, Pulitzer, bây giờ là người đàn ông giàu có, mua tờ New York World từ Jay Gould. Năm 1884, ông được bầu vào Hạ viện Mỹ. Năm 1887, ông đã tuyển dụng các nhà báo điều tra nổi tiếng. Năm 1895 thế giới đã phổ biến truyện tranh The Yellow Kid Richard F. Outcault, truyện tranh tờ báo đầu tiên in màu. Dưới sự lãnh đạo của Pulitzer, nó là tờ báo lớn nhất trong nước. Vào năm 1909, Pulitzer bị buộc tội phỉ báng Theodore Roosevelt và JP Morgan. Tòa án bác bỏ bản cáo trạng. Vấn đề sức khỏe của Pulitzer (mù, trầm cảm, và nhạy cảm tiếng ồn cấp tính) làm ông buộc phải rút lui khỏi việc quản lý hàng ngày của tờ báo. Khi con trai của Pulitzer đã nhận trách nhiệm hành chính trong năm 1907 thì Pulitzer từ chức và đi một tour du lịch sáu tuần châu Âu để khôi phục lại tinh thần của mình. Khi trở về Cobb thì Pulitzer chết. Ông được chôn cất tại nghĩa trang Woodlawn ở Bronx, New York.

Tham khảo

Sinh năm 1847
Mất năm 1911
Nhà báo Mỹ


title: Lâu Chiêu Quân

text:
Lâu Chiêu Quân (chữ Hán: 婁昭君, 501 - 20 tháng 5 năm 562), thụy hiệu: Thần Vũ Minh hoàng hậu (神武明皇后), là hoàng thái hậu của triều đại Bắc Tề, vợ của Cao Hoan, Thượng trụ quốc nhà Đông Ngụy, mẹ của ba vị hoàng đế nhà Bắc Tề là Văn Tuyên, Hiếu Chiêu và Vũ Thành đế.

Cãi lời cha mẹ, đi theo Cao Hoan

Lâu Chiêu Quân chào đời năm 501 dưới thời Bắc Ngụy Tuyên Vũ Đế. Gia đình bà là một thương buôn giàu có. Cha bà là Lâu Can (婁幹), từng giữ một chức quan nhỏ trong triều đình Bắc triều, vốn là người tộc Tiên Ti. Gia tộc Lâu thị di cư đến Trung Nguyên cùng với sự hưng khởi của vương triều Tiên Ti Bắc Ngụy. Sử sách không nói rõ mẹ của bà là ai. Lâu Chiêu Quân lớn lên tại Bình Thành (平城), kinh đô cũ của Bắc Ngụy.

Lâu Chiêu Quân được sử sách đánh giá là người có dung mạo đẹp đẽ, nhiều công tử quý tộc từng dâng sính lễ hỏi cưới, nhưng bà không ưng ai cả. Lúc ấy, Cao Hoan, vốn là người gốc Hán, chưa nổi danh, chỉ là một người lính giữ cổng ở Bình Thành. Khi bà gặp mặt Cao Hoan, cho rằng đây là người xứng đáng để kết hôn, bèn bí mật phái tì nữ đến kết giao với Cao Hoan, nhiều lần tặng tiền bạc cho Cao Hoan, bảo ông lấy số tiền bạc đó đem đến nhà mình làm lễ vật hỏi cưới. Mặc dù cha mẹ bà không hài lòng, nhưng sau cùng cũng phải bất đắc dĩ chấp nhận.

Sau đó, Cao Hoan bắt đầu gây dựng sự nghiệp, kết giao với anh hào khắp nơi. Lâu Chiêu Quân cũng nhiều lần tham dự vào. Năm 521, bà sinh hạ người con trai đầu tiên là Cao Trừng.

Bột Hải vương phi

Năm 525, khởi nghĩa lục trấn bùng nổ, Cao Hoan theo phò Đỗ Lạc Chu, bắt đầu con đường binh nghiệp. Đến năm 532, khi thế lực phát triển đủ mạnh, Cao Hoan tiêu diệt Nhĩ Chu thị, giết chết hai Phế Đế, tiếm vị Bột Hải vương trong triều đình, Lâu Chiêu Quân được phong làm vương phi. Sang năm 535, Bắc Ngụy phân liệt thành Đông Ngụy và Tây Ngụy.

Lâu Chiêu Quân là người dịu dàng và tiết kiệm. Thị tì của bà mỗi khi ra ngoài không bao giờ quá mười người. Tính bà lại rộng rãi nhân ái, không hề đố kị các phu nhân khác được Cao Hoan sủng ái, mà còn đối xử tốt với họ. Khi Vũ Văn Thái lập ra nước Tây Ngụy, Cao Hoan bận việc chinh chiến ở phía tây, ít khi về kinh. Năm đó Lâu Chiêu Quân đã mang thai, trong một đêm sinh đôi một nam một nữ, sau đó bà bị đau nặng. Tả hữu thấy tình hình nguy cấp, muốn báo với Cao Hoan. Bà không đồng tình nói vì cho rằng Cao Hoan còn nhiều việc bên ngoài, không thể làm phiền. Cao Hoan biết chuyện đó, tỏ ý khâm phục bà. Em trai bà là Lâu Chiêu muốn có tước vị trong triều, bà cho rằng không thể vì tình thân mà loạn phép nước, nên không chịu.

Năm 535, Cao Hoan khám phá ra chuyện tình giữa người thiếp Trịnh Đại Xa (鄭大車) và con trai Cao Trừng. Trong cơn giận dữ, Cao Hoan đã quất Cao Trừng 100 phát roi rồi cho bắt giam. Cao Hoan cũng đã nghiêm túc xem xét đến việc lập con trai khác với người thiếp Nhĩ Chu Anh Nga (con gái của Nhĩ Chu Vinh) là Cao Du (高浟) làm vương thế tử thay thế Cao Trừng. Cao Trừng đã cầu cứu sự giúp đỡ từ một người bạn của cha là Tư Mã Tử Như (司馬子如). Người này đã thuyết phục được Cao Hoan thay đổi ý định khi nhắc cho Cao Hoan nhớ lại các đóng góp của Lâu vương phi, và sau đó cũng buộc các nhân chứng về chuyện tình giữa Cao Trừng và Trịnh Đại Xa phải rút lại lời khai. Tuy nhiên, Lâu vương phi và Cao Trừng bị buộc phải liên tục cúi đầu và bò trên mặt đất để cầu xin Cao Hoan tha thứ, cuối cùng Cao Hoan đã quyết định vẫn để Cao Trừng làm vương thế tử.

Năm 537, sau khi Đông ngụy đánh bại Tây Ngụy ở Sa Uyển, tướng Hầu Cảnh muốn thừa cơ diệt Tây Ngụy, nhưng Lâu Chiêu Quân can ngăn Cao Hoan, cuối cùng Cao Hoan bỏ lệnh này.

Năm 545, Cao Hoan do muốn phá vỡ sự liên hiệp giữa Tây Ngụy và Nhu Nhiên nên muốn lấy công chúa Nhu Nhiên làm vợ nhưng lo ngại bà nên chưa dám quyết định. Lâu Chiêu Quân muốn nhường địa vị chính thất cho công chúa Nhu Nhiên, Cao Hoan khen ngợi bà. Sau đó bà muốn dọn ra khỏi phủ để đón công chúa Nhu Nhiên, Cao Hoan quỳ xuống lạy tạ bà, nhưng vẫn cho giữ địa vị chính thất.

Hoàng thái hậu

Thời Cao Trừng, Văn Tuyên Đế

Năm 547, Cao Hoan qua đời, con là Cao Trừng kế thừa tước vương, tôn bà làm Bột Hải Vương thái phi. Sang năm 549, Cao Trừng bị giết chết, con trai thứ của bà là Cao Dương lên kế vị. Năm 550, Cao Dương cướp ngôi Bắc Ngụy, lập ra Bắc Tề. Cùng năm, Lâu Chiêu Quân được tôn làm Hoàng Thái hậu.

Thời Văn Tuyên Đế, Lâu Chiêu Quân bắt đầu có ảnh hưởng nhất định đến triều chính. Nhưng Văn Tuyên Đế nghiện rượu, thường có những hành động kì lạ và độc ác trong lúc say. Lâu Chiêu Quân rất tức giận, nhân một hôm Cao Dương uống say đã dùng roi đánh ông ta và bảo
Tại sao ta lại sinh ra đứa con như thế chứ.

Văn Tuyên Đế khi đó không làm chủ được hành vi, nói:
Tôi sẽ gả bà cho người Hồ mọi rợ.

Do đó Lâu Chiêu Quân rất tức giận và không nói gì nữa. Văn Tuyên Đế bình tĩnh lại thì rất sợ hãi, bèn bò trên mặt đất dưới chỗ bà ngồi để làm bà vui, nhưng lại cố tình làm bà bị ngã và bị thương trong lúc bày trò. Văn Tuyên Đế hối hận, muốn nhảy vào lửa tự thiêu. Lâu Chiêu Quân lo lắng, bèn nắm tay ông kéo lên và tha lỗi cho ông. Văn Tuyên Đế lại sai Cao Quy Ngạn đánh mình đến chảy máu để tạ lỗi với thái hậu, bà cho ngăn lại. Văn Tuyên Đế thề với thái hậu sẽ cai rượu, nhưng cũng chỉ 10 ngày sau lại uống như trước.

Văn Tuyên Đế lại có tư tình với chị của Lý hoàng hậu, muốn nạp vào cung, nên triệu chồng của Lý thị vào cung giết chết. Lý hoàng hậu cũng muốn đưa chị vào cung, nhưng Lâu Chiêu Quân can ngăn Văn Tuyên Đế không nên làm việc này. Văn Tuyên Đế nghe theo.

Con trai thứ ba của bà là Cao Diễn và một vài quan đại thần dám thẳng thắn can ngăn Văn Tuyên Đế, khuyên ông thay đổi hành vi của mình. Trong một dịp, Cao Diễn đã đưa ra một bản kiến nghị liệt kê các hành vi mà ông cho rằng Văn Tuyên Đế nên thay đổi, điều này đã khiến Văn Tuyên Đế hết sức tức giận ông. Văn Tuyên Đế đã dọa giết Cao Diễn và kết án quân sư Vương Hi (王唏) của Cao Diễn đi đày do tin rằng người này đã đóng góp vào kiến nghị. Trong một diễn biến sau đó, sau khi ban thưởng một thị nữ cho Cao Diễn trong lúc say rượu, Văn Tuyên Đế đã quên mất điều này sau khi tỉnh táo và cáo buộc Cao Diễn đã đánh cắp người thị nữ này, rồi đánh đập hoàng đệ một cách dữ dội bằng cán gươm. Cao Diễn trở nên giận dữ và tiến hành một cuộc tuyệt thực, Lâu Thái hậu cũng ủng hộ việc này. Để xoa dịu Cao Diễn, Văn Tuyên Đế sau đó đã đồng ý phóng thích Vương Hi và đưa người này đến chỗ của Cao Diễn, khuyên Diễn chấm dứt tuyệt thực.

Thời Phế Đế

Năm 559, Văn Tuyên Đế chết, con là Cao Ân nối ngôi, tôn bà làm Thái Hoàng thái hậu. Thượng thư Dương Âm phụ chính, muốn triệt tiêu thế lực của các hoàng thúc. Lâu Chiêu Quân ở một mức độ nhất định muốn Cao Diễn làm hoàng đế, song khi đó hành động này không có đủ sự ủng hộ.

Tình hình càng trở nên căng thẳng khi một cộng sự của Dương Âm tên là Khả Chu Hồn Thiên Hòa (可朱渾天和) bị thuyết phục rằng Phế Đế sẽ không được an toàn cho đến khi hai hoàng thúc bị trừ khử. Cùng với đó, Yên Tử Hiến nghĩ đến việc quản thúc tại gia đối với Lâu thái hoàng thái hậu do bà vẫn nắm giữ nhiều quyền lực và buộc Lâu thái hoàng thái hậu phải trao quyền của mình cho Lý thái hậu. Trong khi đó, Dương Âm đã tiến hành một kế hoạch tái tổ chức chính quyền nhằm tinh giản các chức vụ và tước hiệu không cần thiết và để loại bỏ các quan lại bất tài. Các quan lại chịu tổn thất từ các hành động của Dương Âm đã trở nên bất mãn và họ trở nên hi vọng rằng Cao Diễn hoặc Cao Đam sẽ có hành động và bắt đầu khuyến khích hai người này làm như vậy. Dương Âm đã tính đến việc đưa Cao Diễn và Cao Đam ra ngoài kinh thành để làm châu mục, song Phế Đế ban đầu đã không chấp thuận. Dương Âm viết một tấu trình cho Lý thái hậu để xin bà cho quyết định, Lý thái hậu đã hỏi ý của Lý Xương Nghi (李昌儀) song người này lại để lộ tin tức cho Lâu thái hoàng thái hậu. Thái hoàng thái hậu đã thông báo cho hai hoàng thúc, và họ đã mưu tính về một cuộc phục kích cùng với Cao Quy Ngạn và các tướng Hạ Bạt Nhân (賀拔仁) và Hộc Luật Kim tại một buổi lễ mà Cao Diễn có một chức vụ lễ nghi. Dương Âm, Khả Chu Hồn Thiên Hòa, Yên Tử Hiến, Trịnh Di và Tống Khâm Đạo (宋欽道) đều bị đánh đập dữ dội và bị bắt. Cao Diễn và Cao Đam sau đó tiến vào hoàng cung và công khai buộc tội Dương Âm cùng các cộng sự; Dương Âm và các cộng sự bị hành quyết, và Cao Diễn nắm quyền kiểm soát triều đình. Ngay sau đó, Cao Diễn đã nắm giữ chức vụ ở Tấn Dương và kiểm soát triều đình từ xa.

Vào mùa thu năm 560, sau khi Cao Diễn thuyết phục được Lâu thái hoàng thái hậu về sự cần thiết của hành động này, Thái hoàng thái hậu đã ban hành một chiếu chỉ phế truất Cao Ân và lập Cao Diễn làm hoàng đế, tức Bắc Tề Hiếu Chiêu Đế. Song bên cạnh đó, Lâu Chiêu Quân cũng lệnh cho Hiếu Chiêu Đế phải thề nhất định không làm thương hại đến tính mạng của Cao Ân. Bà được tôn làm Thái hậu như cũ.

Thời Hiếu Chiêu Đế

Hiếu Chiêu Đế rất có hiếu với Lâu thái hậu. Khi bà bị bệnh, Hiếu Chiếu đích thân chăm sóc 40 ngày đến khi bà khỏi hẳn. Một lần khác bà bị đau ngực, Hiếu Chiêu Đế đã tham dự của mình trong vòng 40 ngày mà không cần nghỉ ngơi. Trong một dịp khác, khi bà bị đau ngực Cao Diễn chăm sóc bà và cầu mong mình được thay bà chịu đau.

Vào mùa đông năm 561, trong khi đang đi săn, ngựa của Hiếu Chiêu Đế hoảng sợ trước một con thỏ, và ông đã ngã khỏi lưng ngựa và bị gãy xương sườn. Khi Lâu thái hậu đến gặp ông, bà hỏi ông Cao Ân đang ở nơi nào, và ông đã không thể trả lời. Lâu thái hậu giận dữ nói: "Chăng phải nhà ngươi đã giết chết nó sao? Do nhà ngươi không nghe lời ta, nhà ngươi nên chết đi!" rồi dời đi và không nhìn mặt ông lần nữa. Sau đó ít lâu, Hiếu Chiếu Đế băng hà.

Thời Vũ Thành Đế

Người con trai khác của bà là Cao Đam nối ngôi, tức Bắc Tề Vũ Thành Đế. Sang năm sau, 562, Lâu Thái hậu bị bệnh, bèn đổi họ của mình là Thạch, tức Thạch Chiêu Quân, cùng năm, ngày 20 tháng 4 bà băng hà, thọ 62 tuổi, thụy hiệu là Thần Vũ Minh hoàng hậu (神武明皇后), được chôn cất với Cao Hoan ở Chiêu Bình lăng. Vũ Thành Đế trong lúc chịu tang không chịu mặc đồ tang và tiếp tục dùng lễ nhạc.

Lâu Chiêu Quân có sáu con trai, hai con gái. Mỗi lần sinh con, bà đều mộng thấy điềm lạ: bốn lần thấy rồng, hai lần thấy trăng, hai lần thấy chuột đào đất... Người trong nước có bài ca dao để chế giễu sự bất hiếu của các con trai đối với bà
Cửu long mẫu tử bất tác hiếu.

Hậu duệ

Cao Trừng
Cao Dương
Cao Diễn
Cao Xước
Cao Đam
Cao Tể
Vĩnh Hi hoàng hậu, hoàng hậu của vua Bắc Ngụy Nguyên Tu
Thái Nguyên công chúa, hoàng hậu của Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế

Xem thêm
Cao Hoan
Cao Dương
Cao Diễn

Tham khảo
 Bắc Tề thư, quyển 9.
 Bắc sử, quyển 14.
 Tư trị thông giám, quyển 149, 157, 159, 163, 166, 167, 168.

Chú thích

Hoàng hậu Bắc Tề
Hoàng thái hậu Bắc Tề
Sinh năm 501
Mất năm 562


title: Oculus (phim)

text:
Oculus là một bộ phim kinh dị siêu nhiên Mỹ năm 2013 của đạo diễn Mike Flanagan. Bộ phim đã có buổi chiếu ra mắt thế giới vào ngày 8 tháng 9 năm 2013 tại Liên hoan phim quốc tế Toronto và được phát hành rộng rãi vào ngày 11 tháng 4 năm 2014. Các diễn viên tham gia gồm có Karen Gillan, Brenton Thwaites, Katee Sackhoff, Rory Cochrane, Garrett Ryan và Annalise Basso. Nội dung bộ phim dựa trên một bộ phim ngắn trước đó của Flanagan là Oculus: Chapter 3 - The Man with the Plan.

Nội dung

Bộ phim diễn ra trong hai thời gian bao gồm thời gian hiện tại và 11 năm trước đó. Hai cốt truyện được kể song song thông qua những đoạn hồi tưởng.

Mười một năm trước, Alan cùng Marie Russell và hai đứa con nhỏ là Kaylie và Tim chuyển đến sống tại một ngôi nhà mới. Marie chuyển một tấm gương cổ vào phòng làm việc của Alan để trang trí. Tấm gương gây ra những ảo giác kỳ lạ cho hai vợ chồng; Marie bị ám ảnh bởi hình ảnh cơ thể cô đang mục nát, trong khi Alan bị quyến rũ bởi một người phụ nữ có tên Marisol. Theo thời gian, hai vợ chồng bắt đầu có dấu hiệu tâm thần, Alan cô lập mình trong phòng làm việc của ông và Marie bắt đầu điên cuồng và hoang tưởng. Sau đó, Marie nhốt con chó của mình vào phòng làm việc của Alan thì con chó đột nhiên biến mất. Sau khi Tim kể cho bà nghe về việc đã gặp Alan cùng Marisol thì bà bắt đầu nổi điên và cố gắng giết hai đứa trẻ. Alan làm Marie bất tỉnh và xích bà vào căn phòng trên lầu. Alan tự cô lập mình trong phòng làm việc với tấm gương. Hai đứa trẻ cố gắng tìm kiếm sự giúp đỡ từ hàng xóm của họ. Kaylie cố gắng liên hệ với bác sĩ nhưng họ bảo cô phải để họ nói chuyện với bố cô.

Một đêm, Alan mở xích cho Marie và họ cố gắng tấn công hai đứa trẻ. Marie bắt được Kaylie và cố siết cổ cô bé, sau đó dường như Marie đã tỉnh ra nhưng vừa lúc đó Alan bắn chết bà. Alan bắt Kaylie và siết cổ cô bé trong phòng của ông, nhưng ông chợt bừng tỉnh, ông buộc Tim bắn ông chết. Cảnh sát đến và đưa Tim đi. Trước khi hai chị em bị tách ra, họ hứa sẽ tái hợp cùng nhau và phá hủy tấm gương.

Mười một năm sau, Tim được thả ra khỏi bệnh viện tâm thần, nhưng anh vẫn tin rằng không có sự kiện siêu nhiên liên quan đến cái chết của bố mẹ anh. Trong khi đó Kaylie dành hầu hết quãng thời gian của mình để nghiên cứu lịch sử của tấm gương về cuộc sống và cái chết của tất cả những người đã từng sở hữu tấm gương. Sử dụng vị trí nhân viên của một nhà đấu giá, Kaylie được quyền tìm hiểu tấm gương. Cô chuyển nó đến ngôi nhà trước kia của gia đình cô, cô đặt nó trong một căn phòng đầy camera giám sát trong nỗ lực ghi lại những hiện tượng siêu nhiên đã khiến gia đình cô tan nát.

Tim cũng tham gia nhưng anh thuyết phục Kaylie rằng cô chỉ đang hợp lý hóa cái chết của bố mẹ họ do các hiện tượng siêu nhiên gây ra để tránh phải đối mặt với sự thật. Hai chị em tranh luận trong suốt buổi tối cho đến khi họ thấy các máy quay phim không hiểu sao lại di chuyển trong khi họ không hề có trong phòng. Xem lại video, họ nhận ra rằng chính họ đã sắp xếp lại căn phòng mà trong khi họ chẳng nhớ gì về việc đó. Tim bắt đầu tin rằng tấm gương mang sức mạnh ma quỷ và anh cố gắng thoát khỏi nhà với Kaylie nhưng họ vẫn bị kéo trở lại trong nhà bởi ảnh hưởng của tấm gương. Họ cố gắng gọi cho cảnh sát để được giúp đỡ nhưng vô ích. Kaylie giết chết một hồn ma nhưng sau đó chợt nhận ra đó chỉ là ảo giác và sự thật là cô đã giết vị hôn phu của mình.

Kaylie vào căn phòng đó và nhìn thấy hình ảnh của mẹ trong gương đang vẫy tay gọi cô, cô lại gần tấm gương và ôm lấy mẹ mình. Tim lại bị ảo giác đang mắc kẹt một mình trong phòng với tấm gương. Anh kích hoạt cái neo có gắn chiếc rìu để phá hủy tấm gương nhưng anh không biết chính việc làm đó đã giết chết Kaylie. Cảnh sát đến và bắt giữ Tim, anh trở nên cuồng loạn và khẳng định rằng tấm gương đã làm những việc đó. Tim bị tống lên xe cảnh sát và anh nhìn thấy hồn ma của bố mẹ và Kaylie đang nhìn mình.

Diễn viên
Karen Gillan vai Kaylie Russell
Brenton Thwaites vai Tim Russell
Rory Cochrane vai Alan Russell
Katee Sackhoff vai Marie Russell
James Lafferty vai Michael
Annalise Basso vai Kaylie Russell 13 tuổi
Garrett Ryan vai Tim Russell 10 tuổi
Miguel Sandoval vai Tiến sĩ Graham
Katie Parker vai Annie
Kate Siegel vai Marisol

Sản xuất
Ngày 24 tháng 10 năm 2012, bộ phim được tiến hành quay ở Alabama. Quay phim được báo cáo đã kết thúc vào ngày 27.

Tiếp nhận

Phản ứng
Oculus đã nhận được phản ứng tích cực, số điểm trên Rotten Tomatoes là 74% dựa trên 119 ý kiến đồng thuận và Metacritic là 61/10.

Phòng vé
Phát hành tại Hoa Kỳ vào ngày 11 tháng 4 năm 2014, Oculus thu về $4.940.000 trong ngày đầu, gần bằng chi phí sản xuất là 5 triệu USD. Bộ phim xếp thứ ba trong tuần đầu tiên phát hành, đứng sau Captain America: The Winter Soldier và Rio 2. Tính đến ngày 18 tháng 5 năm 2014, bộ phim ước tính đã thu được $30.864.472 trên toàn thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2013
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim giật gân Mỹ
Phim độc lập
Phim độc lập của Mỹ
Phim ma
Phim tâm lý kinh dị
Phim kinh dị siêu nhiên
Phim kinh dị năm 2013
Phim về gia đình
Phim về anh chị em ruột
Phim của Blumhouse Productions
Phim của Relativity Media
Phim kinh dị thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh năm 2002
Phim lấy bối cảnh năm 2013


title: Phàn Sùng

text:
Phàn Sùng (chữ Hán: 樊崇, ? – 27), tên tự là Tế Quân, người quận Lang Da  , là thủ lĩnh tối cao của nghĩa quân Xích Mi cuối đời Tân, đầu đời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Khởi binh và phản kháng nhà Tân
Năm Thiên Phượng thứ 5 (18)  đời Vương Mãng, Phàn Sùng khởi binh ở huyện Cử, quận Thành Dương  , ban đầu có hơn trăm người, chuyển vào quận Thái Sơn, tự đặt hiệu cho mình là "Tam lão". Khi ấy 2 châu Thanh, Từ có nạn đói, giặc cướp nổi lên, thấy ông dũng mãnh, đều xin đi theo, trong thời gian 1 năm lên đến hơn vạn người. Các lực lượng nổi dậy của Bàng An , Từ Tuyên, Tạ Lộc, Dương Âm tập hợp vài vạn người, nối nhau quy phụ. Bọn họ cùng quay về tấn công huyện Cử, không hạ được, chuyển đến Cô Mạc  mà cướp bóc; nhân đó đánh bại tướng nhà Tân là Tham Thang hầu Điền Huống, giết vài vạn quan quân, bắc tiến Thanh Châu, đi đến đâu cướp bóc đến đấy. Nghĩa quân quay về Thái Sơn, đóng đồn ở Nam Thành . Đến lúc này bọn Sùng mới tổ chức lại đội ngũ, đặt ra giao ước: giết người đền mạng, gây thương tích thì phải chịu thương tích tương tự; lấy lời nói để ước thúc, không có văn thư, cờ xí, bộ khúc, hiệu lệnh. Trong quân cao nhất là Tam lão, kế là Tòng sự, kế nữa là Tốt sứ, gọi nhau là Cự nhân.

Năm Địa Hoàng thứ 3 (22), tướng nhà Tân là Thái sư Vương Khuông, Canh thủy tướng quân Liêm Đan đưa hơn 10 vạn quân đến đánh, Phàn Sùng muốn chống lại, sợ nghĩa quân và quan quân lẫn vào nhau, nên lệnh cho mọi người nhuộm đỏ lông mày, do đó được gọi là quân Xích Mi .   Nghĩa quân cả phá quan quân, giết hơn vạn người đuổi đến Vô Diêm , Đan chết trận, Khuông bỏ trốn. Sùng đưa hơn 10 vạn nghĩa quân quay về vây Cử vài tháng, nghe lời khuyên rằng đây là đất phát tích của ông, bèn giải vây mà đi. Bọn Sùng đánh quận Đông Hải (nhà Tân đổi là Nghi Bình), thất bại, bị giết vài ngàn người, bèn chuyển đi các quận Sở, Bái, Nhữ Nam, Dĩnh Xuyên, rồi về Trần Lưu, đánh hạ Lỗ Thành , chuyển đến Bộc Dương .

Quy thuận, ly khai và lật đổ chánh quyền Canh Thủy
Canh Thủy đế định đô tại Lạc Dương (23), sai sứ gọi hàng nghĩa quân Xích Mi. Phàn Sùng và các tướng thuận ý, bỏ lại quân đội, đem hơn 20 cừ soái, theo sứ giả đến Lạc Dương quy phục chính quyền Canh Thủy, đều được phong liệt hầu. Phàn Sùng và các tướng chưa có phong ấp, lại thấy quân đội của mình có dấu hiệu tan rã, bèn bỏ trốn về doanh trại, đưa nghĩa quân vào Dĩnh Xuyên. Họ chia quân làm hai: Phàn Sùng và Bàng An nắm một cánh, Từ Tuyên, Tạ Lộc, Dương Âm nắm một cánh. Sùng, An hạ được Trường Xã, nam hạ đánh Uyển Thành , giết huyện lệnh; còn bọn Tuyên cũng hạ Dương Địch, đưa quân sang huyện Lương  thuộc quận Hà Nam, giết thái thú (do Canh Thủy đế bổ nhiệm). Nghĩa quân tuy liên tiếp thắng trận nhưng mệt mỏi, chán nản, đêm ngày rầu rĩ, chỉ muốn quay về miền đông. Phàn Sùng và các tướng bàn nhau, cho rằng nếu đông hạ ắt lòng quân sẽ tan rã, chẳng bằng tây tiến, nhằm thẳng Trường An (Canh Thủy đế đã dời đô đến đây vào mùa xuân năm Canh Thủy thứ 2).

Mùa đông năm Canh Thủy thứ 2 (24), Phàn Sùng từ Vũ Quan , bọn Tuyên từ Lục Hồn Quan , 2 đường cùng tiến. Tháng 3 ÂL năm thứ 3 (25), 2 lộ nghĩa quân cùng vào quận Hoằng Nông , liên tiếp đánh bại các cánh quân của Tô Mậu, Lý Tùng dưới quyền Canh Thủy đế, rồi hợp quân trở lại làm một. Nghĩa quân Xích Mi lấy 1 vạn người làm 1 doanh, có đến 30 doanh; mỗi doanh đặt Tam lão, Tòng sự, mỗi chức vụ 1 người. Toàn quân tiến đến Hoa Âm .

Trong nghĩa quân có thầy mo người nước Tề thờ Thành Dương Cảnh vương Lưu Chương, mời Thành Dương Cảnh vương nhập vong, giận dữ nói: "Đang làm quan huyện, sao lại làm giặc?" Có người cười nhạo rồi mắc bệnh, trong quân kinh động. Khi ấy em Phương Vọng là Phương Dương có oán với Canh Thủy đế , xui Sùng lập tông thất nhà Hán để chính danh. Ông cho là phải, lại thêm lời thầy mo càng lúc càng lan rộng, sau khi bàn bạc với chư tướng, chọn lấy những hậu duệ có họ hàng gần nhất với Thành Dương Cảnh vương từ hơn 70 tông thất nhà Hán trong quân, được 3 người. Vào tháng 6 ÂL, nghĩa quân đến huyện Trịnh , dưới hình thức rút thăm, Lưu Bồn Tử - người nhỏ tuổi nhất trong 3 ứng viên – đã được lập làm Hoàng đế, đổi niên hiệu là Kiến Thế năm đầu. Dù Sùng đứng đầu tướng sĩ, nhưng không biết chữ, nên tự nhận chức Ngự sử đại phu, nhường Từ Tuyên làm Thừa tướng. Tháng 9 ÂL, nghĩa quân Xích Mi đến Cao Lăng , hợp binh với phản tướng của Canh Thủy đế là bọn Trương Ngang, tấn công cửa Đông Đô. Trường An thất thủ, Canh Thủy đế đầu hàng, sau đó bị giết.

Suy yếu, thất bại và vong mạng về tay Quang Vũ đế
Nghĩa quân vào thành, quan dân đều đóng cửa không cung ứng. Binh sĩ Xích Mi liên tục cướp bóc dân chúng, tranh giành lương thực, đến nỗi gây ra cuộc bạo loạn ngay trong bữa tiệc của Kiến Thế đế, khiến vị hoàng đế bù nhìn kinh hãi muốn trả lại tỷ thụ, Phàn Sùng và các tướng hứa hẹn sẽ kiềm chế, nhưng rồi lại đâu vào đấy. Trong thành hết lương, nghĩa quân thu hết của cải, thiêu rụi cung thất, đưa Kiến Thế đế tây tiến. Họ từ Nam Sơn vừa đi vừa cướp bóc các thành ấp, giao chiến với tướng cũ của Canh Thủy đế là Nghiêm Xuân ở huyện Mi, đánh bại và giết Xuân; rồi vào các quận An Định, Bắc Địa. Đến khoảng giữa Dương Thành, Phiên Tu, gặp tuyết lớn, lấp đầy hang khe, rất nhiều binh sĩ chết rét. Phàn Sùng buộc phải quay về Trường An, trên đường khai quật lăng mộ các hoàng đế nhà Hán, lăng nhục thây Lữ hậu, chiếm lấy của cải. Nghĩa quân Xích Mi bị quân Hán do Đại tư đồ Đặng Vũ điều đến tấn công ở Úc Di. Quân Xích Mi đánh bại được Đặng Vũ. Tháng 9 ÂL năm Kiến Vũ thứ 2 (26), nghĩa quân Xích Mi về đến Trường An, dừng lại ở Quế Cung (góc phía bắc Trường An).

Khi ấy Bàng An bị lực lượng quân phiệt ở Quan Trung là Duyên Sầm đánh bại ở Đỗ Lăng, lại thêm Tam Phụ (Kinh Triệu Doãn, Tả Phùng Dực, Hữu Phù Phong) có nạn đói, người ăn thịt lẫn nhau, thành quách trống rỗng, khắp nơi đầy xương trắng; những ai sống sót tụ họp lại cố thủ trong các thôn trang, nghĩa quân Xích Mi không cướp được gì. Tháng 12 ÂL, Phàn Sùng đưa hơn 10 vạn nghĩa quân đói lả quay về miền đông.

Quang Vũ đế sai bọn Phá gian tướng quân Hầu Tiến đóng đồn Tân An, bọn Kiến uy đại tướng quân Cảnh Yểm đóng đồn Nghi Dương, chẹn đường đông hạ của nghĩa quân. Tháng giêng ÂL năm thứ 3, Phàn Sùng đánh bại quân Hán của Đặng Vũ ở Vu Hồ, rồi đi về phía nam. Tháng giêng nhuận, nghĩa quân bị Chinh tây đại tướng quân Phùng Dị đánh bại ở Hào Để. Quang Vũ đế nghe tin, bèn tự làm tướng, đưa thêm quân đến Nghi Dương, chẹn đường lui của nghĩa quân.

Bọn Sùng nghe tin Quang Vũ đế đã đến thì kinh sợ, bèn sai anh của Kiến Thế đế là Thức hầu Lưu Cung gặp đế xin hàng. Quang Vũ đế hứa tha chết, Phàn Sùng bèn đưa Kiến Thế đế cùng thừa tướng Từ Tuyên hơn 30 người cởi trần đến hàng, giao nộp hơn 10 vạn quân. Quang Vũ đế đưa Phàn Sùng cùng các tướng và vợ con về Lạc Dương, ban cho mỗi người một khu nhà cửa, 2 khoảnh ruộng.

Mùa hạ cùng năm, Phàn Sùng cùng Bàng An mưu tái khởi binh, bại lộ nên bị giết.

Tham khảo
1.  Ngô Thụ Bình - Đông Quan Hán ký hiệu chú, Nhà xuất bản Trung Châu Cổ Tịch, Trịnh Châu, Hà Nam, tháng 3 năm 1987.
 * quyển 21, Tái ký, Lưu Bồn Tử truyện
 * quyển 21, Tái ký, Phàn Sùng truyện

2.  Hậu Hán thư quyển 11, Liệt truyện 1, Lưu Bồn Tử truyện

3.  Tư trị thông giám
 * quyển 38, Hán kỷ 30
 * quyển 39, Hán kỷ 31
 * quyển 40, Hán kỷ 32
 * quyển 41, Hán kỷ 33

Ngô Thụ Bình chú giải
 Chi tiết "tự là Tế Quân" được lấy từ Phạm Diệp - Hậu hán thư, bản do Đường Chương Hoài thái tử Lý Hiền chú giải.
 Chi tiết "khởi binh ở Cử" được tham chiếu với Lý Phưởng (đời Bắc Tống, tổng biên) - Thái bình ngự lãm.
 Câu "năm Thiên Phượng thứ 5" bị cắt bỏ trong Tụ Trân bản . Phạm Diệp - Hậu hán thư chép là "sau mấy năm" (tính từ thời điểm Lữ Mẫu khởi binh – năm Thiên Phượng đầu tiên).
 Có tài liệu chép là Phùng An. Lý Hiền chú giải: Phạm Diệp - Hậu hán thư chép là chữ 逄, âm là 庞 (Bàng).
 Chi tiết này được tham chiếu với Phan Nhạc (đời Tây Tấn) – Tây Chinh phú trong Lương Chiêu Minh thái tử Tiêu Thống (tổng biên) – Văn tuyển quyển 10, bản do Lý Thiện (đời Đường) chú giải.
 Chi tiết này được tham chiếu với Ngu Thế Nam (đời Tùy) – Bắc Đường thư sao quyển 152.

Chú thích

Khởi nghĩa Trung Quốc
Khởi nghĩa nông dân
Người Sơn Đông
Năm sinh không rõ
Mất năm 27


title: Đình Phú Cường

text:
Đình Phú Cường, tục gọi là đình Bà Lụa, hiện tọa lạc ở phường Phú Thọ, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, Việt Nam. Đây là một di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh, được công nhận vào ngày 2 tháng 6 năm 2004
theo Quyết định số 3875/QĐ-UB.

Lịch sử

Đình Phú Cường được xây dựng trước năm 1861, để thờ thần Thành hoàng thôn Phú Cường. Vì đình nằm bên rạch Bà Lụa, nên người dân ở đây thường gọi là đình Bà Lụa.

Theo cuốn Hồi ký của Grammont, một sĩ quan Pháp có mặt trong cuộc xâm chiếm Thủ Dầu Một vào 1861, thì đình Phú Cường đã có trước năm ấy và ở vị trí hiện nay . Tuy nhiên, theo lời kể của một số người cao tuổi, thì ban đầu ngôi đình Phú Cường tọa lạc trên đồi Phú Cường (tức nơi có trụ sở của UBND tỉnh Bình Dương hiện nay), và bị hư hại trong thời Pháp thuộc. Về sau, dân chúng mới chung sức cất ngôi đình ở bên rạch Bà Lụa.

Kiến trúc
Đình Phú Cường nổi tiếng vì kiểu kiến trúc và trang trí, chính vì vậy mà nhà cầm quyền Pháp đã cho lập mô hình và đem triển lãm ở Hội chợ Marseille (Pháp) vào năm 1921. Tiếc rằng ngôi đình ấy đã bị chiến tranh phá hủy. Ngôi đình hiện nay tọa lạc trên một diện tích là 7656.26 m², đã trải qua nhiều lần trùng tu, và những di tích cũ không còn mấy. Lược kể một vài hạng mục:

Chính điện

Ngôi chánh điện của đình dựng trên một nền cao, kiến trúc theo kiểu truyền thống là có ba gian nhà liền mái theo kiểu chữ tam (三). Kèo, cột, xuyên, trính đều đúc ximent, trên lợp ngói móc (còn gọi là ngói vảy).

Gian trong cùng của chánh điện gọi là chánh tẩm hay hậu cung, được xây trên một nền cao hơn hai gian kia. Vị thần được thờ chính ở đây là thần Thành hoàng. Trên khám thờ không có tượng, chỉ có một chữ Thần (神) trên bức thờ, có long vị chạm trổ, trên long vị đề: "Cung Thỉnh Phú Cường Thành Hoàng Linh Thần, Sắc Gia Tặng Bảo An Chánh Trực Chi Vị". Các tự khí có: áo, mão, và ngựa. Hai bên án thờ còn có hai giá lỗ bộ, mỗi giá cắm năm món binh khí cổ: kích, chùy, xà mâu, búa, siêu.

Hai bên khám thờ thần Thành hoàng là khám thờ Tả bang, Hữu bang. Đối diện với bàn thờ Thần là hương áng, nơi đây có một bàn gỗ (bức hương áng tiền), do tập thể những người chủ xe đò, xe vận tải phụng cúng vào năm Nhâm Thân (1932). Ngoài ra, ở gian chánh còn có những tấm hoành, những câu đối tạo sự trang nghiêm cho nơi thờ Thần.

Gian giữa là gian tiền tế. Đây là nơi dành cho các lễ sinh dâng lễ vật lên cúng Thần, và là nơi vị đọc chúc sẽ đọc văn tế trong dịp tế lễ Thần...Ở đây có một món tự khí đáng chú ý, đó là cập đài (hộp đựng trầu cau) bằng gỗ chạm hình tứ linh do ông Phó tổng Bình Điền cúng vào năm Giáp Thìn (1904).

Gian ngoài cùng gọi là hội đồng ngoại có am thờ Tiền hiền, Hậu hiền, tức những vị có công với địa phương hoặc với ngôi đình.

Các hạng mục khác
Hai bên chánh điện có đông lang dành cho bá tánh hội họp và những nhà kho. Ở giữa sân đình là bình phong (đắp hình cọp ở mặt trước, hình rồng ở mặt sau) và bàn thờ Thần nông. Hai bên có miếu thờ Tả hộ vệ và Hữu hộ vệ...

Chú thích

P
Thủ Dầu Một


title: Danh sách đề cử và chiến thắng giải thưởng Âm nhạc Cống hiến

text:
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến là một giải thưởng âm nhạc thường niên của Việt Nam do báo Thể thao & Văn hóa tổ chức. Danh sách đề cử và chiến thắng được thống kê từ giải tiền Cống hiến (năm 2004). Từ năm 2005, giải chính thức có tên là Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến và được tính là mùa thứ nhất.

Thập niên 2000

Giải thưởng Âm nhạc tiền Cống hiến
Giải Cống hiến 2005 (còn gọi là tiền Cống hiến) được công bố ngày 20 tháng 1 năm 2005.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ nhất
Giải Cống hiến lần thứ nhất được công bố ngày 12 tháng 1 năm 2006 tại khách sạn Duxton, Thành phố Hồ Chí Minh.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 2
Giải Cống hiến năm 2007 được công bố ngày 20 tháng 3 năm 2007 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 3
Giải Cống hiến năm 2008 được công bố ngày 24 tháng 4 năm 2008 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 4
Giải Cống hiến năm 2009 được công bố ngày 11 tháng 3 năm 2009 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Lê Hoàng và Mỹ Linh.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 5
Giải Cống hiến năm 2010 được công bố ngày 7 tháng 4 năm 2010 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Dẫn chương trình bởi Ngô Bá Lục và Nguyễn Hữu Chiến Thắng.

Thập niên 2010

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 6
Giải Cống hiến năm 2011 được công bố ngày 5 tháng 4 năm 2011 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Lê Hoàng và Thùy Minh.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 7
Giải Cống hiến năm 2012 được công bố ngày 22 tháng 4 năm 2012 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Hà Anh Tuấn và Đinh Tiến Dũng.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 8
Lễ trao giải Cống hiến 2013 được tổ chức vào ngày 24 tháng 4 năm 2013 tại Nhà hát Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Hồ Ngọc Hà và Trấn Thành.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 9
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2014 được tổ chức ngày 27 tháng 4 năm 2014 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Dẫn chương trình bởi Trác Thúy Miêu.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 10
Lễ trao giải thưởng Âm nhạc Cống hiến năm 2015 được tổ chức vào ngày 12 tháng 4 năm 2015 tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Diễm Quỳnh.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 11
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2016 được tổ chức vào ngày 24 tháng 4 năm 2016 tại Trung tâm hội nghị quốc tế FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa. Dẫn chương trình bởi Anh Tuấn và Thu Hương.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 12
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2017 được tổ chức vào tối ngày 25 tháng 4 năm 2017 tại Nhà hát thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Nguyên Khang và Quỳnh Chi.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 13
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2018 được tổ chức vào tối ngày 22 tháng 3 năm 2018 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội. Dẫn chương trình bởi Lại Văn Sâm và Lan Khuê.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 14
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2019 được tổ chức vào tối ngày 16 tháng 4 năm 2019 tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh. Dẫn chương trình bởi Thanh Bạch và Ái Phương.

Thập niên 2020

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 15
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2020 theo dự tính được tổ chức vào tối ngày 22 tháng 3 năm 2020 tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của Đại dịch COVID-19, phiếu bầu cho chương trình được bình chọn trực tuyến. Lễ trao giải được tổ chức vào sáng ngày 25 tháng 3 tại trụ sở báo Thể thao & Văn hóa tại Hà Nội.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 16
Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2021 được tổ chức trực tuyến vào sáng ngày 7 tháng 1 năm 2021 tại trụ sở báo Thể thao & Văn hóa tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Giải thưởng Cống hiến lần thứ 17
Giải thưởng Cống hiến 2023 được tổ chức vào ngày 30 tháng 3 năm 2023 tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hành trình 10 năm của Âm nhạc Cống hiến: Những kỷ niệm đáng nhớ trên trang web chính thức
 Điểm mặt anh tài 6 mùa giải Âm nhạc Cống hiến trên trang web chính thức
 "Bảng vàng" Cống hiến trên trang điện tử báo Thể thao & Văn hóa
 Lật giở những "trang sử" Cống hiến trên trang web chính thức

Giải thưởng âm nhạc Việt Nam


title: Tân Dân Tử

text:
Tân Dân Tử (chữ Hán: 新民子) là bút hiệu của ông Nguyễn Hữu Ngỡi (chữ Hán: 阮有義, 1875–1955), một trong những tác giả tiên phong cho thể loại tiểu thuyết lịch sử Việt Nam ở giai đoạn đầu thế kỷ XX.

Tiểu sử
Tân Dân Tử là người làng Tăng Nhơn Phú, huyện Thủ Đức, tỉnh Gia Định; nay thuộc thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông xuất thân trong gia đình có truyền thống Nho học. Ông nội là tú tài Hán học. Thân phụ cũng tinh thông chữ Hán, làm chức cai tổng. Thuở nhỏ, ông học chữ Hán, và tỏ ra là một đứa trẻ thông minh và có trí nhớ tốt . Ít lâu sau, ông chuyển sang học chữ Pháp. Sau khi tốt nghiệp trường Thông ngôn Sài Gòn, ông được bổ làm kinh lịch ở Chợ Lớn, về sau được thăng chức huyện hàm. Ngoài nhiệm vụ của một công chức, ông còn tham gia viết văn, viết báo. Theo GS. Nguyễn Huệ Chi, ông là một cây bút có các bài tản văn và thơ in khá sớm trên các báo quốc ngữ đầu tiên như Nông cổ mín đàm (Trong chén trà bàn chuyện nông thương), Lục tỉnh tân văn, Điện tín, v.v... Năm 1953, ông mắc bệnh phải nằm một chỗ hơn hai năm rồi mất tại Sài Gòn, hưởng thọ 80 tuổi.

Tác phẩm
Tác phẩm của Tân Dân Tử gồm có:
 Giọt máu chung tình: tiểu thuyết đầu tay gồm 3 cuốn, 28 hồi, xuất bản 1926 (bìa ngoài ghi 1926, bìa trong ghi 1925, do nhà in Nguyễn Văn Viết ở Sài Gòn ấn hành). Ít lâu sau, tác phẩm được tác giả chuyển thể thành tuồng cải lương (nhà in Phạm Văn Thình, Sài Gòn, 1930). Tính đến năm 1974, tiểu thuyết Giọt máu chung tình sách đã in đến lần thứ 8 (lần này chia lại thành 4 hồi). Đây là cuốn tiểu thuyết lịch sử lãng mạn, miêu tả tình yêu của đôi trai tài gái sắc Võ Đông Sơ và Bạch Thu Hà.
Gia Long tẩu quốc (Gia Long bôn ba vì nước): tiểu thuyết gồm 5 cuốn, 25 hồi, viết xong 1929, xuất bản 1930 (nhà in Bảo Tồn ở Sài Gòn), được tái bản nhiều lần. Tác phẩm này sau đó cũng được chuyển thể thành tuồng cải lương do nhà in Phạm Văn Thình xuất bản.
 Hoàng tử Cảnh như Tây (Hoàng tử Cảnh đi Tây): tiểu thuyết gồm 2 cuốn, xuất bản 1931 (nhà in Bảo Tồn, Sài Gòn).
 Gia Long phục quốc (Gia Long thu hồi đất nước): tiểu thuyết gồm 4 cuốn, 15 hồi, xuất bản 1932 (nhà in Xưa Nay, Sài Gòn). Trên bìa đề "Tiếp theo Hoàng tử Cảnh như Tây và Gia Long tẩu quốc. Tân Dân Tử trước thuật". Trên bìa 1 của các tập có vẽ hình vua Gia Long. Cuối tập 4 có lời "kết luận" của tác giả đánh giá về sự nghiệp của Gia Long
 Tham ắt phải thâm: tiểu thuyết xã hội, 2 tập, nhà in Đức Lưu Phương, Sài Gòn, 1940. Đây là cuốn tiểu thuyết viết về đề tài xã hội duy nhất cũng là cuốn tiểu thuyết cuối cùng của ông. Truyện kể về nhân vật Đặng Phước Trường giàu có, tham lam, có con gái tên Ngọc Anh đẹp người đẹp nết. Tường định đem con gái gả bán nơi giàu có nhưng không ngờ bị bọn xấu gạt lấy hết gia tài. Vốn thông minh lanh lợi, Ngọc Anh không những khéo léo thoát khỏi cuộc hôn nhân ép buộc và cứu lại sản nghiệp cho cha mà còn tìm được người chồng tốt.
Ngoài ra ông còn có một số bài thơ và bài báo.

Tôn chỉ sáng tác
Phát biểu về vai trò của tiểu thuyết lịch sử đối với đời sống hiện tại, Tân Dân Tử cho rằng: Tiểu thuyết thì có nhiều thứ khác nhau, nhưng tiểu thuyết lịch sử thì cần nhứt cho quốc dân ta lúc này hơn hết… muốn cho nước nhà phổ thông thì chẳng chi hay cho bằng tiểu thuyết làm mai nhơn để dẫn dắt quốc dân đi vào đường lịch sử. Đó là một phương pháp rất anh minh và công hiệu (lời tựa cuốn Gia Long tẩu quốc).

Nhận xét khái quát
Trong số những nhà văn góp phần làm nên thành tựu của văn chương Nam Bộ nửa đầu thế kỷ 20, Tân Dân Tử là khuôn mặt tương đối nổi bật. Thế mạnh của ông là tiểu thuyết lịch sử. Sự nghiệp sáng tác của ông đã được các nhà nghiên cứu đánh giá cao...

Tham khảo

Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc


title: Thiên Hậu Cung (Phú Cường)

text:
Thiên Hậu Cung (天后宮) hay còn được biết với tên gọi là Chùa Bà Thiên Hậu (天后祠, 天后寺), gọi tắt là chùa Bà, hay miếu Thiên Hậu (天后廟) ; hiện tọa lạc tại số 4 đường Nguyễn Du, phường Phú Cường, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, Việt Nam. Đây là ngôi miếu do các ban người Việt gốc Hoa tạo lập để thờ vị nữ thần là Thiên Hậu Thánh Mẫu.

Lịch sử
Không biết miếu bà Thiên Hậu được xây cất năm nào, chỉ biết lúc đầu ngôi miếu tọa lạc bên rạch Hương Chủ Hiếu . Đến năm 1923, sau khi ngôi miếu ấy bị hư hoại (có lời kể là bị hỏa hoạn), thì bốn Bang người Hoa (Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến và Hẹ) mới chung sức tái tạo ngôi chùa ở vị trí ngày nay.

Kiến trúc

Ngôi miếu gồm ba dãy nhà, ở giữa là chính điện đề ba chữ Thiên Hậu Cung (天后宮), trên hai cánh cửa chính đề bốn chữ Quốc Thái Dân An (國泰民安), hai bên là hai cặp câu đối ca ngợi công đức của Bà.

Mái trước của chính điện lợp ngói âm dương với những đường chỉ đắp nổi, trang trí hình tượng "lưỡng long tranh châu", "cá chép hóa rồng". Hai bên đường viền của mái là tượng "bà mặt trăng", tượng quan văn, quan võ...theo lối kiến trúc của người Hoa.

Hai dãy nhà ở hai bên chính điện được xem như Đông lang, Tây lang của ngôi miếu. Đây là nơi làm việc, hội họp và là những kho chứa đồ đạc, gọi chung là Thất phủ công sở (七府公所).

Trong chánh điện có cặp đối, nội dung các cặp đối là ngợi ca công đức và sự linh diệu của Bà trong việc cứu nhân độ thế. Tại chánh cung, thờ vị chánh thần là Thiên Hậu Thánh Mẫu, tượng có áo mão nghiêm trang và thường được thay mới. Bên trái bà là khám thờ Ngũ Hành Nương Nương, là năm vị nữ thần tượng trương cho ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ . Bên phải thờ Ông Bổn, tức Bổn Đầu Công .

Lễ hội

Miếu bà Thiên Hậu ở thành phố Thủ Dầu Một, là nơi tín ngưỡng của đồng bào người Việt gốc Hoa (chủ yếu) trên đất Bình Dương và các tỉnh thành lân cận. Lễ hội chính ở miếu Bà là Lễ hội Chùa Bà được long trọng tổ chức vào đêm ngày 14 đến rạng sáng ngày rằm 15 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Đông đảo và vui nhất là buổi rước kiệu Bà tuần du chợ Thủ Dầu Một diễn ra vào ngày rằm. Buổi rước Kiệu Bà diễn ra với sự theo dõi của hàng triệu người đến từ khắp nơi trong nước. Buổi lễ còn có sự tham gia của hơn 30 đoàn lân nên đã tạo nên không khí rất đông vui và rộn ràng.

Xem thêm
 Thiên Hậu Thánh Mẫu

Chú thích

Miếu Việt Nam
Di tích tại Bình Dương
Thủ Dầu Một


title: Bán đảo Taman

text:
Bán đảo Taman (tiếng Nga: Таманский полуостров) là một bán đảo ở ngày nay thuộc vùng Krasnodar của Nga. Nó có ranh giới về phía bắc là biển Azov, phía Tây giáp eo biển Kerch và phía nam là Biển Đen. Bán đảo đã phát triển qua hai thiên niên kỷ qua, từ một chuỗi các hòn đảo thành bán đảo như ngày nay. Trong thời cổ đại các thuộc địa Hy Lạp Hermonassa và Phanagoria tọa lạc ở bán đảo này, sau này Tmutarakan cũng tọa lạc ở đây.
Bán đảo đã có dân định cư người Maeotae và Sindi từ thời cổ đại. Trong thời cổ, nó trở thành một phần của Vương quốc Bosporan; cư dân đã sinh sống ở đây bao gồm người Sarmatia, người Hy Lạp, người định cư từ Anatolia, Pontus và người Do Thái.

Tham khảo

Địa mạo vùng Krasnodar
Khazar
Vương quốc Bosporos

Bán đảo Nga


title: Lớp Tribal (định hướng)

text:
Lớp Tribal có thể liên quan đến bốn lớp tàu chiến khác nhau của Hải quân Hoàng gia Anh, Canada hoặc Australia:
 Lớp tàu khu trục Tribal (1905) hoặc Lớp F bao gồm 12 tàu khu trục được chế tạo cho Hải quân Hoàng gia Anh vào đầu những năm 1900 và đã hoạt động trong Thế Chiến I
 Lớp tàu khu trục Tribal (1936) hoặc Lớp Afridi bao gồm 27 tàu khu trục được chế tạo cho Anh, Canada và Australia và đã phục vụ trong Thế Chiến II
 Lớp tàu frigate Tribal hoặc Kiểu 81 bao gồm bảy tàu frigate được chế tạo cho Hải quân Hoàng gia Anh vào cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, bốn chiếc sau đó phục vụ cùng Hải quân Indonesia
 Lớp tàu khu trục Iroquois hoặc Lớp Tribal bao gồm bốn chiếc tàu khu trục được chế tạo cho Lực lượng vũ trang Canada vào đầu những năm 1970

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh
Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Canada


title: Các nhà biên tập điện ảnh Hoa Kỳ

text:
Thành lập năm 1950, Các nhà biên tập điện ảnh Hoa Kỳ (, viết tắt là ACE hay A. C. E.) là một cộng đồng vinh danh các nhà biên tập phim được bình chọn dựa trên những thành tựu chuyên môn họ đạt được, những đóng góp của họ trong đào tạo, và những cống hiến của họ trong lĩnh vực biên tập. Cộng đồng này độc lập với những tổ chức công nghiệp, như I.A.T.S.E. (đặc biệt là Hiệp hội các nhà biên tập phim,  hay MPEG) mà một nhà biên tập có thể đồng thời tham gia. Chủ tịch hiện tại của ACE là Randy Roberts.

Đăng ký thành viên
Để trở thành thành viên của cộng đồng đòi hỏi các điều kiện dưới đây:
Có nguyện vọng trở thành thành viên
Được hai thành viên khác trong cộng đồng ủng hộ
Có ít nhất 60 tháng (5 năm) kinh nghiệm biên tập phim chiếu rạp hoặc truyền hình
Qua phỏng vấn của Ủy ban Hội viên
Được ban lãnh đạo chấp thuận
Được các thành viên khác trong cộng đồng ủng hộ

Các thành viên có thể sử dụng đuôi "A.C.E." để ký tên của mình; ví dụ tên vị chủ tịch của cộng đồng này (tháng 10 năm 2012) có thể viết là Randy Roberts, A.C.E. Tổ chức này đăng danh sách thành viên hiện tại trên website của mình; tuy nhiên đến 2012, website không đăng những thành viên đã qua đời.

Ban lãnh đạo
Tính đến tháng 10 năm 2012, danh sách ban lãnh đạo như sau:
Randy Roberts, A.C.E. (Chủ tịch)
Alan Heim, A.C.E. (Phó chủ tịch)
Lillian Benson, A.C.E (Thư ký)
Ed Abroms, A.C.E. (Thủ quỹ)
Các thành viên phụ:
Diane Adler, A.C.E.
Anita Brandt-Burgoyne, A.C.E
Edgar Burcksen, A.C.E.
Tina Hirsch, A.C.E.
Maysie Hoy, A.C.E.
Bonnie Koehler, A.C.E.
Stephen Lovejoy, A.C.E.
Harry B. Miller III, A.C.E.
Stephen Rivkin, A.C.E.
Eric Sears, A.C.E.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức

Điện ảnh
Giải thưởng điện ảnh Mỹ
Cộng đồng công nghiệp giải trí
Giải thưởng về biên tập phim
Tổ chức điện ảnh Mỹ
Giải thưởng cho dựng phim


title: Steneosaurus

text:
Steneosaurus là một chi dạng cá sấu của họ Teleosauridae đã tuyệt chủng, có hình dáng như cá sấu, tồn tại từ Jura sớm đến Phấn Trắng sớm, tức là từ Callovi. Mẫu hóa thạch đã được tìm thấy ở Pháp.

Chú thích

Crocodylomorpha kỷ Jura
Crocodylomorpha kỷ Phấn Trắng
Teleosauridae


title: Gloria Stuart

text:
Gloria Frances Stewart (tên khai sinh Gloria Stewart – nghệ danh Gloria Stuart; 4 tháng 7 năm 1910 – 26 tháng 9 năm 2010) là một diễn viên điện ảnh và sân khấu, nghệ sĩ thị giác và nhà hoạt động xã hội người Mỹ. Xuất thân từ Nam California, bà khởi nghiệp diễn xuất tại trường trung học vào thập niên 1920 và trên sân khấu vào thập niên 1930 và 1940 tại rạp nhỏ và sân khấu hè tại Los Angeles và thành phố New York. Bà kí một hợp đồng với Universal Pictures năm 1932, và diễn xuất cho một số phim cho xưởng phim, bao gồm The Old Dark House (1932), The Invisible Man (1933) và The Three Musketeers (1939).

Năm 1945, sau khi kết thúc hợp đồng với 20th Century Fox, Stuart rời bỏ nghiệp diễn xuất để chuyển sang làm nghệ sĩ thợ in và làm tranh, in lụa, Bonsai và découpage trong năm thập kỉ. Bà trở lại diễn xuất vào cuối năm 1970 trong một số phim như My Favorite Year (1982) và Wildcats (1986) của Richard Benjamin. Stuart đã quay trở lại rạp chiếu ấn tượng khi bà được tuyển vai Rose Dawson Calvert lúc già 101 tuổi trong Titanic của James Cameron năm 1997. Diễn xuất của Stuart giúp đem về cho bà một giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh và một đề cử giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất. Nhận đề cử vào năm 87 tuổi, bà hiện là người lớn tuổi nhất từng nhận đề cử Oscar cho diễn xuất. Bộ phim cuối cùng bà đóng là Land of Plenty (2004) của Wim Wenders trước khi bà qua đời năm 2010 ở tuổi 100.

Ngoài sự nghiệp diễn xuất và nghệ thuật, Stuart là nhà hoạt động môi trường và một trong những thành viên sáng lập Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh

Thời thơ ấu

Stuart có tên khai sinh là Gloria Stewart, sinh lúc 11 giờ tối vào ngày 4 tháng 7 trên bàn bếp của gia đình tại Santa Monica, California. Bà là con gái của Frank Stewart và Alice Deidrick. Cha của Stuart, Frank Stewart sinh tại tiểu bang Washington là một luật sư đại diện cho sáu công ty của người Trung Quốc tại San Francisco. Em trai Stuart là Frank Jr. ra đời mười một tháng sau bà. Trong hai năm, khi em trai bà Thomas sinh ra thì đã qua đời vì viêm màng não năm ba tuổi.

Năm Stuar 9 tuổi, cha bà đã qua đời vì nhiễm trùng sau khi bị một chiếc xe hơi cán qua chân. Bà cũng bị đuổi khỏi trường sau khi đá giáo viên. Khó khăn để nuôi hai đứa con nhỏ, mẹ bà đã sớm chấp nhận lời cầu hôn từ nhà doanh nhân địa phương Fred J. Finch. Stuart phải đến trường học với cái tên Gloria Fae Finch.

Stuart biểu diễn trong các vở kịch tại nhà hát Golden Bough và làm thành viên của báo The Carmelite. Bà đã tạo ra những chiếc tạp dề bằng tay, gối và khăn trải giường, làm ra những bó hoa khô cho một cửa hàng trà, trong đó bà còn làm phục vụ bàn. Vợ chồng Newell và Stuart trong một xưởng ở giữa sân gỗ và làm người gác đêm.

Sự nghiệp nghệ thuật
Sau khi từ bỏ nghiệp diễn xuất năm 1945, Stuart đến New York cùng chồng Sheekman ợi Paramount đưa ông đến để xem vở kịch mới Dream Girl và muốn ông chuyển thể nó lên màn ảnh. Một người bạn đưa Stuart đến xưởng của một nghệ sĩ découpage và dạy bà vẽ nghệ thuật, từ đó Stuart nghĩ nó có thể thay thế sự nghiệp diễn xuất của bà. Với sự động viên của Sheekman, bà mở một cửa hàng trên dãy phố trang trí ở Los Angeles và đặt tên là Décor, Ltd. Stuart tạo ra những chiếc đèn, gương, bàn và tủ theo phong cách và một vài đồ trang trí khác theo phong cách découpage.

Sự nghiệp diễn xuất

Điện ảnh
Ghi chú: Một số nguồn ghi Back Street (1932) không có trong danh sách phim của Stuart; kể từ khi Stuart không đề cập phim trong sách của cô, và vì bà không có tên trong Back Street, nên bộ phim này không có trong danh sách dưới đây.

Truyền hình

Đời tư
Stuart kết hôn hai lần: lần đầu với Blair Gordon Newell (1930–1934) và sau đó với Arthur Sheekman từ 1934 đến khi ông qua đời năm 1978 vì nhồi máu cơ tim. Stuart sinh hạ một con gái cho Sheekman là Sylvia Vaughn Thompson năm 1935. Sau đó Stuart hẹn hò với nghệ sĩ Ward Ritchie từ 1983 đến khi ông qua đời năm 1996 vì ung thư tuyến tụy.

Stuart là một Đảng viên Đảng Dân chủ suốt đời. Năm 1938 với vai trò thành viên trong Ủy ban Dân chủ Hollywood, bà được bầu vào Ủy ban chấp hành của Ủy ban Dân chủ tiểu bang California. Bà cũng là người sống sót sau căn bệnh ung thư vú khi được chẩn đoán vào thập niên 70. Bà được phẫu thuật u và sau đó là xạ trị, căn bệnh của Stuart sau đó không tái phát nữa.

Những năm cuối đời
Stuart được chẩn đoán ung thư phổi năm 94 tuổi, nhiều thập niên sau khi bà bỏ hút thuốc. Cho đến thời điểm đó, bà tận hưởng sức khỏe tốt dù đã cao tuổi ngoài việc dùng cortisone chữa đau đầu gối. Bà đã trải qua đợt điều trị phóng xạ, nhưng lúc ung thư trở lại bà phải trải qua một đợt xạ trị ngắn hơn. Căn bệnh tiếp tục lan nhưng chậm đi. Bà sống thêm sáu năm sau chẩn đoán đầu tiên và đạt ngưỡng thọ bách niên. Stuart qua đời vào buổi trưa ngày 26 tháng 9 năm 2010 vì suy hô hấp, thân thể của bà được đem hỏa táng.

Chú thích

Nguồn dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Gloria Stuart of 'Titanic' fame dies at age 100

 Gloria Stuart Before Titanic  – slideshow by Life magazine
 Gloria Stuart at Virtual History

Sinh năm 1910
Mất năm 2010
Nữ diễn viên California
Nhà hoạt động xã hội Hoa Kỳ
Người thọ bách niên Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Họa sĩ Mỹ thế kỷ 20
Họa sĩ Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nghệ sĩ bonsai
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nhà bảo vệ môi trường Mỹ
Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley
Người khỏi bệnh ung thư vú
Tử vong vì ung thư ở California
Chết vì ung thư phổi
Người Mỹ gốc Scotland


title: Bàng An

text:
Bàng An (chữ Hán: 逄安, ? – 27), tự Thiếu Tử, người huyện Đông Hoàn, quận Lang Da , tướng lãnh khởi nghĩa Xích Mi cuối đời Tân, đầu đời Đông Hán.

Cuộc đời và sự nghiệp
Cuối đời Tân, Bàng An khởi binh phản kháng triều đình, sau đó quy phụ người cùng quận là Phàn Sùng. Bọn họ lệnh cho nghĩa quân nhuộm đỏ lông mày để phân biệt với quan quân, nên được gọi là quân Xích Mi, tiến hành đấu tranh ở một dải Thái Sơn, Bắc Hải, trước sau đánh tan các lực lượng quan quân của chính quyền nhà Tân, chính quyền Hán Canh Thủy.

Tháng 6 ÂL năm Canh Thủy thứ 3 (25), nghĩa quân Xích Mi đến huyện Trịnh, đưa hậu duệ của Thành Dương Cảnh vương Lưu Chương là Lưu Bồn Tử lên ngôi, là Kiến Thế đế. An được nhận chức Tả đại tư mã. Tháng 9 ÂL, nghĩa quân chiếm được Trường An, giết chết Canh Thủy đế.

Năm Kiến Vũ thứ 2 (26), thủ lĩnh quân phiệt Duyên Sầm từ Hán Trung ra Tản Quan, đồn trú Đỗ Lăng, An đưa hơn 10 vạn quân đến đánh. Sầm hợp binh với tướng cũ của Canh Thủy đế là Lý Bảo được mấy vạn người, đôi bên giao chiến ở Đỗ Lăng. Bọn Sầm đại bại, chết hơn vạn người, Bảo đầu hàng, còn Sầm thu tàn quân bỏ chạy. Bảo ngầm sai sứ gọi Sầm trở lại tấn công, Sầm lập tức quay lại khiêu chiến, ông dốc cả doanh trại ra đánh, Bảo ở đằng sau cắm cờ hiệu của mình. Quân Xích Mi đuổi được Sầm, mệt mỏi quay về thì thấy cờ xí của địch cắm đầy doanh trại, cả sợ mà bỏ chạy tán loạn, đâm đầu xuống khe suối, chết hơn vạn người. An đưa vài ngàn người chạy thoát về Trường An.

Trường An có nạn đói, vào cuối năm ấy, An theo Phàn Sùng đưa hơn 10 vạn nghĩa quân trong cơn đói kém quay về miền đông. Đầu năm thứ 3 (27), Quang Vũ đế điều quân chẹn hết đường tiến thoái của nghĩa quân, Phàn Sùng đành phải xin hàng. Mùa hạ cùng năm, An cùng Sùng mưu tái khởi binh, bại lộ nên bị giết.

Tham khảo
 Đông Quan Hán ký
 Hậu Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Khởi nghĩa Trung Quốc
Khởi nghĩa nông dân
Người Sơn Đông
Năm sinh không rõ
Mất năm 27


title: The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1

text:
{{Infobox film
| name = The Hunger Games: Húng nhại –Part 1
| image = MockingjayPart1Poster.jpg
| alt =
| caption = Áp phích quảng cáo
| director = Francis Lawrence
| producer = Nina JacobsonJon Kilik
| screenplay = Danny StrongPeter Craig
| based on =
| starring =
| music = James Newton Howard
| cinematography = Jo Willems
| editing = Alan Edward BellMark Yoshikawa
| studio = LionsgateColor Force
| distributor = Lionsgate
| released =
| runtime = 123 phút<ref>{{chú thích web|title=THE HUNGER GAMES: MOCKINGJAY - PART 1 (12A)|url= http://www.bbfc.co.uk/releases/hunger-games-mockingjay-part-1-film |work=Lions Gate UK|publisher=British Board of Film Classification|access-date =ngày 3 tháng 11 năm 2014}}</ref>
| country = Mỹ
| language = en
| budget = $125 triệu
| gross = $751.4 triệu
}}The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1 (tựa gốc tiếng Anh: The Hunger Games: Mockingjay – Part 1) là một bộ phim chiến tranh khoa học viễn tưởng năm 2014 của đạo diễn Francis Lawrence với phần kịch bản được viết bởi Peter Craig và Danny Strong. Đây là phần đầu tiên trong hai phần phim dựa trên cuốn tiểu thuyết Húng nhại, cuốn sách cuối cùng trong bộ ba tiểu thuyết Đấu trường sinh tử, sáng tác bởi Suzanne Collins và là bộ phim thứ ba trong loạt phim The Hunger Games, sản xuất bởi Nina Jacobson, Jon Kilik và phát hành bởi hãng phim Lions Gate Entertainment. Bộ phim có sự tham gia của Jennifer Lawrence, Josh Hutcherson, Liam Hemsworth, Woody Harrelson, Elizabeth Banks, Julianne Moore, Philip Seymour Hoffman, Jeffrey Wright, Stanley Tucci, và Donald Sutherland. Đây là phần tiếp sau của The Hunger Games: Bắt lửa và được theo sau bởi phần cuối cùng, The Hunger Games: Húng nhại – Phần 2.

Bộ phim tiếp tục với câu chuyện của Katniss Everdeen; đã sống sót qua hai kỳ Đấu trường Sinh tử, Katniss nhận ra rằng cô đang ở trong Quận 13. Dưới sự lãnh đạo của Thống đốc Coin cùng với những lời khuyên từ những người bạn mà cô tin tưởng, Katniss bất đắc dĩ trở thành biểu tượng của cuộc nổi dậy chống lại Capitol và chiến đấu để giải cứu cho Peeta. Việc quay phim cho cả hai phần phim bắt đầu vào ngày 23 tháng 9 năm 2013 tại Atlanta, trước khi rời sang Paris trong hai tuần để thực hiện một số cảnh quay khác, và chính thức kết thúc vào ngày 20 tháng 6 năm 2014 tại Berlin.Húng nhại – Phần 1 được phát hành vào ngày 19 tháng 11 năm 2014 tại Brazil, ngày 20 tháng 11 năm 2014 tại Malaysia, Liên hiệp Anh, Hy Lạp, Indonesia và Việt Nam, ngày 21 tháng 11 năm 2014 tại Mỹ, ngày 28 tháng 11 năm 2014 tại Ấn Độ, và vào ngày 8 tháng 2 năm 2015 tại Trung Quốc. Bộ phim nằm trong danh sách dự đoán về các phim điện ảnh hay nhất năm 2014 của Fandango. Cũng giống như các bộ phim liền trước, Húng nhại – Phần 1 là một thành công lớn về mặt thương mại với doanh thu ngày đầu ra mắt đạt 55 triệu USD, trở thành bộ phim có doanh thu ngày đầu cao nhất trong năm 2014. Bộ phim vươn lên vị trí quán quân trong tuần đầu tiên công chiếu, thu về tổng cộng $121.9 triệu USD, là doanh thu tuần đầu cao nhất trong năm 2014, đánh dấu loạt phim The Hunger Games là nhượng quyền thương mại duy nhất có ba bộ phim đạt doanh thu vượt mức 100 triệu USD chỉ trong vòng một tuần. Tới ngày 18 tháng 2 năm 2015, bộ phim đã thu về tổng cộng hơn $752 triệu USD trên toàn thế giới.Húng nhại – Phần 1 nhận được nhiều ý kiến tích cực từ các nhà phê bình, họ đánh giá cao về diễn xuất vững chắc và thông điệp chính trị của bộ phim, nhưng đồng thời cũng chú ý về sự thiếu thốn về các pha hành động cũng như phê bình việc chia cuốn tiểu thuyết làm hai phần phim. Bộ phim đã nhận được hai đề cử Giải chọn lựa của các nhà phê bình phim với hạng mục Nữ diễn viên xuất sắc nhất trong phim hành động cho Lawrence và Bài hát hay nhất cho "Yellow Flicker Beat". Bài hát này ngoài ra cũng nhận được đề cử Ca khúc trong phim hay nhất tại Giải Quả cầu vàng lần thứ 72.

Nội dung
Sau khi được giải cứu khỏi sự sụp đổ của Đấu trường Sinh tử lần thứ 75, Katniss Everdeen, cùng với những người chiến thắng, Beetee và Finnick Odair, đã được mang đến Quận 13, một quận kín bị chia cắt hoàn toàn khỏi Panem vốn là mũi nhọn của cuộc nổi loạn, nơi cô được đoàn tụ cùng với mẹ và em gái của cô, Prim. Trong quá trình phục hồi sức khỏe, cô đã được giới thiệu với Thống đốc Alma Coin, người dẫn đầu cuộc khởi nghĩa, và biết rằng hành động của cô ở trong đấu trường đã lan truyền những cuộc nổi loạn và đình công nhằm chống lại Capitol. Coin mong muốn cô trở thành "Húng nhại"—biểu tượng của cuộc khởi nghĩa—một phần trong chiến lược của họ. Katniss thẳng thừng từ chối, tức giận nhắc lại việc họ đã bỏ lại Peeta Mellark, người đóng giả người yêu và cũng là vật tế đồng hành với cô từ Quận 12, tại đấu trường. Theo lời gợi ý của Plutarch Heavensbee, cô đã được mang tới đống đổ nát của Quận 12, vốn được san bằng bởi một chiến dịch đánh bom của Capitol (trừ những ngôi nhà trong Làng Chiến thắng). Sau khi tận mắt chứng kiến Peeta được Capitol sử dụng để dập tắt cuộc nổi loạn qua mạng lưới truyền hình, Katniss bất đắc dĩ thay đổi suy nghĩ của cô và đồng ý trở thành Húng nhại của Coin, với điều kiện Peeta và những người chiến thắng khác sẽ được giải cứu một cách sớm nhất và được miễn mọi tội trạng, đồng thời em gái cô, Prim, được phép giữ lại con mèo.

Diễn viên

 Jennifer Lawrence trong vai Katniss Everdeen
 Josh Hutcherson trong vai Peeta Mellark
 Liam Hemsworth trong vai Gale Hawthorne
 Elizabeth Banks trong vai Effie Trinket
 Philip Seymour Hoffman trong vai Plutarch Heavensbee
 Julianne Moore trong vai Thống đốc Alma Coin
 Donald Sutherland trong vai Tổng thống Coriolanus Snow
 Natalie Dormer trong vai Cressida
 Sam Claflin trong vai Finnick Odair
 Jena Malone trong vai Johanna Mason

Thêm vào đó, Stanley Tucci, Willow Shields, Jeffrey Wright, và Paula Malcomson đều quay trở lại với vai diễn trước đó của họ, lần lượt là Caesar Flickerman, Primrose Everdeen, Beetee Latier, và Bà Everdeen. Stef Dawson thủ vai Annie Cresta (sau khi có một vai diễn khách mời trong Bắt lửa), bạn gái của Finnick từ Quận 4, người trước đó đã bị Capitol bắt. Evan Ross đóng vai Messalla, phụ tá đạo diễn của Cressida. Patina Miller thủ vai Commander Paylor, người dẫn đầu cuộc nổi loạn ở Quận 8. Mahershala Ali vào vai Boggs, cánh tay phải của Coin, trong khi Wes Chatham đóng vai Castor và Elden Henson đóng vai em trai của anh, Pollux, một Avox, vốn là một người đã bị Capitol cắt lưỡi. Robert Knepper thủ vai Antonius, một nhân vật không xuất hiện trong cuốn sách mà chỉ là bổ sung cho phần chuyển thể.

Sản xuất

Tiền sản xuất
Vào ngày 10 tháng 7 năm 2012, Lionsgate công bố rằng bộ phim thứ ba và cũng là bộ phim cuối cùng trong loạt phim, Húng nhại, sẽ được chia ra làm hai phần. The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1 được phát hành vào ngày 21 tháng 11 năm 2014 và The Hunger Games: Húng nhại – Phần 2 được phát hành vào ngày 20 tháng 11 năm 2015. Nhiều đạo diễn, trong đó có Rian Johnson, Francis Lawrence và Alfonso Cuarón được cho là sẽ đảm nhận phần công việc này. Ngày 1 tháng 11 năm 2012, Lawrence, đạo diễn bộ phim Bắt lửa, thông báo rằng anh sẽ trở lại với công việc đạo diễn cho cả hai phần phim cuối cùng của loạt phim.

Ngày 6 tháng 12 năm 2012, Danny Strong thông báo rằng anh sẽ viết kịch bản cho phần phim thứ ba và thứ tư. Vào ngày 15 tháng 2 năm 2013, Lionsgate xác nhận kịch bản cho Part 1 được viết bởi Strong, đồng thời cho phép anh viết tiếp Part 2. Sau đó vào tháng 8, Hemsworth thông báo rằng việc quay phim sẽ bắt đầu vào tháng 9 năm 2013.

Công việc sản xuất bộ phim được bắt đầu vào ngày 16 tháng 9 năm 2013 tại Boston, Atlanta, và Los Angeles. Vào ngày 13 tháng 11 năm 2013, Nina Jacobson tiết lộ rằng Peter Craig cũng được thuê để viết cho phần chuyển thể.

Tuyển diễn viên
Ngày 26 tháng 8 năm 2013, nữ diễn viên Stef Dawson được xác nhận rằng sẽ tham gia dàn diễn viên và sẽ thủ vai Annie Cresta. Lionsgate cũng công bố vào ngày 13 tháng 9 năm 2013 rằng Julianne Moore đã tham gia vào dàn diễn viên cho cả hai phần phim Húng nhại với vai Thống đốc Alma Coin. Trong suốt tháng kế tiếp, Patina Miller, Mahershala Ali, Wes Chatham, và Elden Henson lần lượt tham gia bộ phim với các vai diễn Commander Paylor, Boggs, Castor, và Pollux, theo Lionsgate công bố. Có thêm một buổi tuyển diễn viên khác vào ngày 23 tháng 9 năm 2013. Robert Knepper được chọn cho vai diễn Antonius, một nhân vật không xuất hiện trong cuốn sách mà chỉ là bổ sung cho phần chuyển thể. Knepper cũng tiết lộ rằng trong buổi thử vai anh không hề biết gì về vai diễn mình được nhận, anh nói "họ [Lionsgate] khá kín đáo về chuyện này."

Quay phim
Công việc quay phim được bắt đầu vào ngày 23 tháng 9 năm 2013 tại Atlanta và kết thúc vào ngày 20 tháng 6 năm 2014 tại Berlin, với Part 1 được quay đồng thời với Part 2. Vào giữa tháng 10, đoàn làm phim được tìm thấy đang tiến hành quay bộ phim tại Rockmart, Georgia. Đoàn làm phim và dàn diễn viên tạm ngưng việc quay phim để quảng bá cho The Hunger Games: Bắt lửa một thời gian và tiếp tục quay tiếp vào ngày 2 tháng 12 năm 2013. Vào ngày 14 tháng 12 năm 2013 việc quay phim diễn ra tại Marriott Marquis tại Atlanta. Ngày 18 tháng 12, việc quay phim bắt đầu ở Caldwell Tanks tại Newnan, Georgia.

Philip Seymour Hoffman, người đóng vai Plutarch Heavensbee trong bộ phim, qua đời vào ngày 2 tháng 2 năm 2014 tại New York. Lionsgate ban hành một thông báo tiết lộ rằng Hoffman đã hoàn thành hầu hết các cảnh quay trước khi anh qua đời.

Ngày 18 tháng 4 năm 2014, nhà sản xuất Nina Jacobson thông báo rằng việc quay phim tại Atlanta mới bị dừng lại, một ngày sau đó đạo diễn Francis Lawrence tiết lộ về việc rời công việc sản xuất tới châu Âu. Tin tức cho rằng họ sẽ quay cảnh chiến đấu tại Paris và tại Sân bay Berlin Tempelhof của Berlin. Đoàn phim bắt đầu thực hiện các cảnh quay trên đường phố Paris và trong thành phố Ivry-sur-Seine vào ngày 7 tháng 5, nơi Lawrence và Hemsworth bị bắt gặp đang quay một vài cảnh quay khác.

Ngày 9 tháng 5, việc quay phim được tiến hành tại Noisy le Grand, Paris nơi Lawrence, Hemsworth, Hutcherson, và Claflin bị bắt gặp khi đang quay một cảnh quay tái tạo lại thế giới Panem. Đây cũng là địa điểm mà bộ phim Brazil được quay vào năm 1984.

Trang phục
Christian Cordella, người làm trang phục cho bộ phim đầu tiên, trở lại với việc phác thảo trang phục cho Quận 13.

Âm nhạc

Phần âm nhạc được thực hiện tương phản với sự tối tăm của nội dung bộ phim. Vào ngày 9 tháng 10 năm 2014, đội hợp xướng Trinity School được công bố là sẽ thu âm một vài bài hát cho phần nhạc nền của bộ phim, vốn được biên soạn bởi James Newton Howard. Jennifer Lawrence biểu diễn phiên bản phim của bài hát "The Hanging Tree", một bài hát nằm trong cuốn tiểu thuyết, dù cho cô khá là lo sợ và thậm chí là đã khóc khi phải hát nó. Đến chiều ngày 25 tháng 11 năm 2014, bài hát đã xếp thứ tư trên bảng xếp hạng iTunes top 150 của Apple. "The Hanging Tree" ngoài ra cũng đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của Áo và Hungary, đồng thời đạt vị trí cao nhất là 12 trên bảng Billboard Hot 100 của Mỹ.

Nhạc nền

Phát hànhThe Hunger Games: Húng nhại – Phần 1 được phát hành vào ngày 19 tháng 11 năm 2014, tại 9 thị trường bao gồm Pháp, Scandinavia và Brazil, và sau đó mở rộng thêm 59 quốc gia nữa vào ngày 20 tháng 11 năm 2014, bao gồm Liên hiệp Anh, Đức, Úc, Ý, Mexico, Hàn Quốc và Việt Nam. Với thêm 17 khu vực vào ngày 21 tháng 11 năm 2014 trong đó có Mỹ, con số phát hành lên tới tổng cộng 85 thị trường, trở thành bộ phim có số phát hành lớn nhất năm và cũng là lần phát hành rộng nhất của Lionsgate từ trước đến nay. Bộ phim được phát hành tại Trung Quốc vào ngày 8 tháng 2 năm 2015 trên cả hai định dạng 2D và 3D, trở thành bộ phim đầu tiên trong loạt phim được phát hành dưới định dạng 3D và được ra mắt tại trên 4,000 rạp chiếu.

Phát hành đĩaThe Hunger Games: Húng nhại – Phần 1 được phát hành dưới định dạng phim số Digital HD vào ngày 17 tháng 2 năm 2015, và sau đó là định dạng Blu-ray/DVD vào ngày 6 tháng 3 năm 2015.

Giải thưởng và đề cử
{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ Danh sách các Giải thưởng và Đề cử
|-
! scope="col" style="width:20%;"| Giải thưởng
! scope="col" style="width:33%;"| Hạng mục
! scope="col" style="width:33%;"| Đề cử
! scope="col" style="width:10%;"| Kết quả
|-
|Black Reel Awards
|Trình diễn đột phá – Nữ
|Patina Miller
|
|-
|rowspan=2|Giải chọn lựa của các nhà phê bình phim
|Nữ diễn viên xuất sắc nhất trong phim hành động
|Jennifer Lawrence
|
|-
|Bài hát hay nhất
|"Yellow Flicker Beat" - Lorde
|
|-
|Giải Quả cầu vàng
|Ca khúc trong phim hay nhất – Phim điện ảnh
|"Yellow Flicker Beat" - Lorde
|
|-
|Women Film Critics Circle
|colspan="2"|Hình ảnh phụ nữ xuất sắc nhất trong phim điện ảnh
|
|-
|rowspan=4|Kid's Choice Awards
|Nhân vật phản diện yêu thích
|Donald Sutherland
|
|-
|Phim điện ảnh yêu thích
|The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1
|
|-
|Ngôi sao hành động nam được yêu thích
|Liam Hemsworth
|
|-
|Ngôi sao hành động nữ được yêu thích
|Jennifer Lawrence
|
|-
|rowspan=4|Giải Điện ảnh của MTV
|Phim điện ảnh của năm
|The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1
|
|-
|Trình diễn nữ xuất sắc nhất
|Jennifer Lawrence
|
|-
|Khoảnh khắc âm nhạc xuất sắc nhất
|Jennifer Lawrence
|
|-
|Sự thay đổi trên màn ảnh xuất sắc nhất
|Elizabeth Banks
|
|-
|rowspan=2|Giải Sao Thổ
| Phim khoa học viễn tưởng hay nhất
|The Hunger Games: Húng nhại – Phần 1
|
|-
| Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất
|Jennifer Lawrence
|
|}

Phần tiếp theo

Lionsgate sẽ phát hành phần 2 của Húng nhại vào ngày 20 tháng 11 năm 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  tại The Numbers
  qua Lions Gate

Phim phiêu lưu thập niên 2010
Phim giật gân thập niên 2010
Phim năm 2014
Phim tiếp nối Mỹ
Phim hãng Babelsberg Studio
Phim do Francis Lawrence đạo diễn
Nhạc nền phim của James Newton Howard
Phim lấy bối cảnh ở Bắc Mỹ
Phim quay tại Atlanta
Phim quay tại Berlin
Phim quay tại Georgia
Phim quay tại Paris
Kịch bản phim của Danny Strong
3 Phần 1
Phim của hãng Lionsgate
Phim phiêu lưu khoa học viễn tưởng