title: Gallienus

text:
Gallienus (; 218 – 268) là Hoàng đế La Mã với cha mình Valerianus từ năm 253 đến 260 và một mình từ năm 260 đến 268. Ông đã cai trị trong cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba mà gần như gây ra sự sụp đổ của Đế quốc La Mã. Trong khi Gallienus đã giành được một số chiến thắng quân sự nhưng cũng không thể ngăn chặn sự ly khai của các tỉnh quan trọng. Dưới thời Gallienus, đế chế dường như đứng bên bờ vực thẳm. Sau nhờ vào các ý tưởng mới của ông mà đất nước bắt đầu dần hồi phục dù ông trị vì không bao lâu thì bị giết.

Tiểu sử

Nắm quyền

Ngày sinh chính xác của Gallienus cho đến giờ vẫn còn khá mơ hồ. Nhà viết sử biên niên của Hy Lạp John Malalas và cuốn Epitome de Caesaribus ghi rằng hoàng đế khoảng 50 tuổi vào lúc qua đời, có nghĩa là ông được sinh ra khoảng năm 218. Gallienus là con trai của Hoàng đế Valerianus và Hoàng hậu Mariniana thuộc tầng lớp nguyên lão, có thể là con gái của Egnatius Victor Marinianus và anh trai của ông là Valerianus. Dòng chữ khắc trên đồng tiền xu cho biết mối liên hệ của ông với Falerii ở Etruria, mà có thể là nơi sinh của ông; nó còn đưa ra nhiều chữ khắc liên quan đến gia đình mẹ mình ở Egnatii. Gallienus kết hôn với Cornelia Salonina khoảng mười năm trước khi ông thừa kế ngôi vị. Salonina là mẹ của ba vị hoàng tử gồm Valerianus II mất vào năm 258, Saloninus cũng được chọn làm đồng hoàng đế nhưng về sau bị quân của tướng Postumus giết chết vào năm 268, và sau cùng là Marinianus cũng bị sát hại vào năm 268 ngay sau khi cha mình bị ám sát.

Khi Valerianus tự xưng là Hoàng đế vào ngày 22 tháng 10 năm 253, ông yêu cầu Viện Nguyên lão phê chuẩn chọn Gallienus làm Caesar và Augustus. Ông còn được bổ nhiệm làm Chấp chính quan Ordinarius vào năm 254, mà Marcus Aurelius và người em nuôi Lucius Verus đã làm từ một thế kỷ trước, Gallienus và cha của ông đã tiến hành phân chia Đế quốc. Valerianus trao lại phía Đông để ngăn chặn các mối đe dọa của người Ba Tư, còn Gallienus ở lại Ý để đẩy lùi các bộ tộc người German trên sông Rhine và sông Danube. Sự phân chia Đế quốc La Mã đã trở nên cần thiết do cương thổ quá lớn và vô số hiểm họa phải đối mặt, vì vậy mà đế chế phải tạo điều kiện đàm phán với những kẻ thù đã đề ra yêu cầu muốn giao thiệp trực tiếp với các hoàng đế.

Triều đại lúc ban đầu

Gallienus dành phần lớn thời gian của mình ở các tỉnh vùng sông Rhine (Hạ Germania, Thượng Germania, Raetia và Noricum), mặc dù ông gần như chắc chắn đã đến thăm khu vực sông Danube và Illyricum suốt năm 253 đến 258. Theo Eutropius và Aurelius Victor, ông đặc biệt năng động và thành công trong việc ngăn chặn những kẻ xâm lược tấn công các tỉnh vùng German và Gaul, bất chấp sự yếu kém gây ra từ cuộc hành quân của Valerianus vào đất Ý chống lại Aemilianus năm 253. Theo bằng chứng nghiên cứu về tiền, ông dường như có giành được nhiều chiến thắng ở đó, và một chiến thắng ở Dacia thuộc La Mã cũng được ấn định vào thời gian đó. Ngay cả những kẻ thù truyền thống Latinh đều cho rằng thành công thuộc về ông vào lúc này.

Năm 255 hoặc 257, Gallienus lại được phong làm Chấp chính quan một lần nữa, điều đó cho thấy ông từng đến thăm Roma trong một thời gian ngắn vào những lúc rãnh rỗi, dù không có tài liệu ghi chép nào còn tồn tại. Trong thời gian ở lại ít lâu tại Danube (Drinkwater cho là vào khoảng năm 255 hoặc 256), ông đã phong con trai mình Valerianus II làm Caesar và như vậy sẽ chính thức kế thừa ngôi vị cùng Valerianus I; người bạn thân có thể tham gia cùng với Gallienus vào chiến dịch lúc đó, và khi Gallienus di chuyển về phía tây các tỉnh vùng sông Rhine năm 257, ông vẫn còn ở lại đằng sau sông Donau như là hiện thân cho uy quyền của đế chế.

Vụ biến loạn Ingenuus
Thỉng thoảng từ năm 258 đến 260 (không rõ ngày tháng), khi Valerianus đang bị rối bời với cuộc xâm lược liên tục của vua Ba Tư Shapur I ở phía Đông và Gallienus còn bận tâm với những vấn đề của mình ở phía Tây, thì Ingenuus là thống đốc của ít nhất một trong những tỉnh Pannonia đã chớp thời cơ dấy loạn giết chết Valerianus II ở sông Donau vào năm 258 và tự xưng hoàng đế vào năm 260. Ingenuus có thể chịu trách nhiệm về thảm họa này. Ngoài ra, sự thất bại và bắt giữ Valerianus trong trận Edessa có thể là nguyên nhân dẫn đến các cuộc nổi dậy tiếp theo của Ingenuus, Regalianus và Postumus. Bất luận thế nào, Gallienus vẫn quyết định dẫn quân dẹp loạn. Ông để con mình là Saloninus làm Caesar tại Cologne dưới sự giám sát của Albanus (còn gọi là Silvanus) và các lãnh đạo quân sự của Postumus. Sau đó ông vội vàng hành quân vượt qua vùng Balkan, mang theo đoàn kị binh cận vệ (Comitatus) dưới sự chỉ huy của Aureolus đã đánh bại Ingenuus tại Mursa hoặc Sirmium. Chiến thắng này chủ yếu là nhờ đoàn kị binh thiện chiến và tài chỉ huy của tướng lĩnh. Ingenuus sau cùng bị đám vệ sĩ giết chết hoặc nhảy sông tự vẫn sau khi đô thành Sirmium của ông bị chiếm.

Ngoại tộc xâm nhập phía tây đế quốc

Người Alemanni và các bộ tộc German khác đã thực hiện một cuộc xâm nhập ồ ạt vào năm 258 và 260 (rất khó để ấn định ngày tháng chính xác của các sự kiện này), cũng có thể là do khoảng trống để lại từ việc rút các binh đoàn đang hỗ trợ Gallienus trong các chiến dịch chống lại Ingenuus. Người Frank nhân dịp này đã tràn qua vùng hạ lưu sông Rhine xâm chiếm xứ Gaul, một số còn kéo dài tới tận phía nam Tây Ban Nha, tiến hành cướp phá Tarraco (nay là Tarragona). Người Alamanni xâm nhập có thể là đi qua vùng Agri Decumates (một khu vực giữa thượng lưu sông Rhine và thượng lưu sông Donau), có khả năng đi theo họ là người Juthungi. Sau khi tàn phá vùng Thượng Germania và Raetia (một phần miền Nam nước Pháp và Thụy Sĩ), họ tiến vào Ý và được xem là cuộc xâm lược đầu tiên trên bán đảo Ý, ngoài khu vực phía Bắc xa xôi nhất kể từ khi Hannibal tiến vào đất Ý 500 năm trước. Khi những kẻ xâm lược đến vùng ngoại ô Roma, họ đã bị đẩy lui bởi một đội quân có khả năng ứng biến được Viện Nguyên lão tập hợp bao gồm quân đội địa phương (có thể là đội Cấm vệ quân Praetorian Guard) và đội dân binh thiện chiến. Trên đường rút lui qua miền bắc Ý, họ bị chặn lại và bị đánh bại trong trận Mediolanum (gần khu vực nay là Milan) bởi quân của Gallienus, lúc này đang được điều động từ Gaul hoặc từ vùng Balkan sau khi đối phó với người Frank. Trận đánh tại Mediolanum đã được quyết định và kể từ đó nó khiến người Alamanni sẽ không quấy rầy đế quốc trong mười năm tới. Người Juthungi định tìm cách vượt qua dãy núi Alps với chiến lợi phẩm và tù binh của họ từ Ý. Một nhà sử học trong thế kỷ 19 cho rằng sáng kiến của Viện Nguyên lão đã dẫn đến sự đố kị và nghi ngờ của Gallienus, góp phần loại trừ các nguyên lão giữ chức tư lệnh quân đội.

Dẹp loạn Regalianus ở Illyricum
Khoảng thời gian này, Regalianus, một chỉ huy quân sự của Illyricum đã tự xưng là Hoàng đế. Không rõ nguyên nhân ra sao và bộ sử Historia Augusta (gần như là nguồn tài liệu duy nhất về những sự kiện này) đã không cung cấp một câu chuyện đáng tin cậy. Cũng có thể cuộc nổi dậy này bắt nguồn từ sự bất mãn của các viên tỉnh trưởng dân sự và quân sự do họ cảm thấy sự bảo vệ các tỉnh đã bị triều đình bỏ bê không mấy quan tâm đến.

Regalianus nắm quyền được khoảng sáu tháng và cho phát hành đồng tiền mang hình ảnh của mình. Sau một số thành công chống lại người Sarmatia, cuộc nổi dậy của ông đã bị dập tắt bởi cuộc xâm lược của người Roxolani vào Pannonia, Regalianus đã tử trận khi quân xâm lược chiếm thành phố Sirmium. Có một ý kiến cho rằng chính Gallienus đã mời người Roxolani vào tấn công Regalianus nhưng nhà sử học khác đã bác bỏ lời buộc tội đó. Cũng có ý khác cho rằng cuộc xâm lược cuối cùng đã được Gallienus ngăn chặn gần Verona và đích thân ông chỉ đạo việc phục hồi tỉnh thành có thể là cùng một người.

Valerianus đại bại bị bắt và loạn Macrianus

Trong lúc đó ở phía Đông, Valerianus phải đối mặt với những rắc rối nghiêm trọng. Một toán quân Scythia đã tiến hành một cuộc đột kích trên biển chống lại Pontus ở phần phía bắc nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ. Sau khi tàn phá tỉnh này, họ di chuyển về phía nam tiến vào Cappadocia. Valerianus dẫn quân để ngăn chặn họ nhưng không thành công, có lẽ vì một bệnh dịch nghiêm trọng làm suy yếu quân đội của ông, cũng như cuộc xâm lược miền Bắc Mesopotamia đương thời của Shapur I, vua Ba Tư nhà Sassanid.

Năm 259 hoặc 260, quân đội La Mã đã bị đánh bại trong trận Edessa và Valerianus bị bắt làm tù binh. Quân của Shapur liền tiến đánh Cilicia và Cappadocia (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) như những bản khắc tuyên bố của Shapur đã cướp phá 36 thành phố. Số quân La Mã còn lại được củng cố bởi một viên sĩ quan Callistus (Balista), một quan chức tài chính tên Fulvius Macrianus, tàn quân của quân đoàn La Mã phương Đông và Odaenathus cùng đạo kỵ binh Palmyra của mình đồng loạt chống lại Shapur. Người Ba Tư đã bị đẩy lui, nhưng Macrianus lại tuyên bố hai con trai của ông Quietus và Macrianus (đôi khi ghi nhầm thành Macrinus) là hoàng đế. Những đồng tiền xu được đúc dành cho họ ở các thành phố lớn phía Đông cho thấy sự thừa nhận của việc cướp ngôi. Macrianus để Quietus, Ballista và có thể gồm cả Odenathus để đối phó với người Ba Tư trong khi họ xâm chiếm châu Âu với một đội quân 30.000 người, theo bộ sử Historia Augusta. Lúc đầu họ không gặp sự chống cự nào. Các quân đoàn lê dương Pannonia đều gia nhập quân xâm lược vì phẫn uất trước sự vắng mặt của Gallienus. Ông đã gửi viên tướng tài Aureolus dẹp trừ phản tặc và trận chiến quyết định xảy ra vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm 261, nhiều khả năng là ở Illyricum mặc dù Zonaras đã đặt nó ở Pannonia. Biết rằng khó mà chống lại nổi, quân đội của Macrianus quyết định ra hàng, riêng hai nhà lãnh đạo của họ thì bị xử tử.

Do hậu quả của cuộc chiến mà kéo theo đó là cuộc nổi loạn của Postumus, vì vậy Gallienus không có thời gian để đối phó với đám tàn quân của kẻ tiếm vị cụ thể là Balista và Quietus. Ông đành đi đến một thỏa thuận với Odenathus, người vừa trở về từ chuyến viễn chinh Ba Tư đầy thắng lợi. Odenathus được nhận danh hiệu Dux Romanorum và nhận lệnh bao vây quân nổi dậy đóng tại Emesa. Cuối cùng, người dân Emesa đã giết chết Quietus, Odenathus thì bị bắt sống và Balista cũng bị xử tử vào tháng 11 năm 261.

Postumus dấy loạn xưng đế
Sau thất bại tại Edessa, Gallienus đã đánh mất quyền kiểm soát các tỉnh gồm Britannia, Hispania, Germania và một phần lớn xứ Gaul khi một viên tướng khác là Postumus tuyên bố nổi dậy, tự xưng đế lập quốc (mà sử sách thường gọi là Đế quốc Gallia). Cuộc nổi loạn mang tính cục bộ trùng hợp với loạn Macrianus ở phía Đông. Gallienus phải lập người con Saloninus và người giám hộ là Silvanus ở Cologne để phòng ngừa loạn quân vào năm 258. Postumus, một vị tướng chỉ huy cánh quân đóng dọc sông Rhine đã đánh bại một vài toán cướp và sở hữu chiến lợi phẩm của họ.Thay vì trả lại cho chủ sở hữu ban đầu thì ông lại chia cho toàn quân của mình. Khi tin này đến tay của Silvanus thì ông lại yêu cầu số chiến lợi phẩm này phải được gửi trả về cho mình. Postumus lúc đầu định thuận theo ý chủ tướng, nhưng binh sĩ của ông hay tin đó đã lập tức nổi loạn và tôn ông làm Hoàng đế. Quân đội dưới sự chỉ huy của ông đã tiến hành bao vây Cologne, chỉ sau vài tuần vây thành thì quân phòng thủ thành phố đã sức cùng lực kiệt đành phải mở cửa ra hàng, đồng thời bắt sống Saloninus và Silvanus trao cho Postumus toàn quyền quyết định, cuối cùng ông ra lệnh xử tử họ để trừ hậu họa về sau. Niên đại của những sự kiện này là không chính xác, nhưng dường như chỉ xảy ra vào khoảng năm 260. Postumus tự phong cho mình và một trong những cộng sự của ông là Honoratianus làm chấp chính quan nhưng theo D.S. Potter thì ông chưa bao giờ có ý định lật đổ Gallienus hoặc xâm chiếm toàn bộ nước Ý.

Ngay khi nhận được tin tức về cái chết của con trai mình, Gallienus bắt đầu tập trung lực lượng để đối phó với Postumus. Cuộc xâm lược của Macriani buộc ông phải phái Aureolus dẫn đầu đại quân để chống lại họ, thế nhưng chỉ còn mình ông với số quân ít ỏi không đủ để giao chiến với Postumus. Sau khi một số thất bại ban đầu, đại quân của Aureolus đã đánh bại được Macriani rồi quay trở lại với quân của Gallienus và đánh đuổi Postumus về nước. Aureolus được giao phó việc truy kích Postumus thế nhưng ông ta đã cố tình cho phép Postumus trốn thoát và tập hợp quân mới. Gallienus trở lại vào năm 263 hoặc 265 và bao vây Postumus trong một thành phố Gaul vô danh. Trong cuộc bao vây, Gallenus bị thương nặng bởi một mũi tên và phải rời khỏi chiến trường. Sự bế tắc kéo dài mãi cho đến khi Gallenus qua đời và Đế quốc Gallia vẫn còn độc lập đến tận năm 274 mới bị Hoàng đế Aurelianus thôn tính.

Trấn áp loạn Aemilianus ở Ai Cập
Năm 262, sở đúc tiền tại Alexandria bắt đầu phát hành lại tiền xu cho Gallienus, chứng minh rằng Ai Cập đã trở lại quyền kiểm soát của ông sau khi đàn áp cuộc nổi loạn của Macriani. Vào mùa xuân năm 262, thành phố bị náo động bởi tình trạng bất ổn dân sự như là kết quả của một cuộc bạo loạn mới. Kẻ dấy loạn lần này chính là viên thái thú Ai Cập Lucius Mussius Aemilianus và cũng là người đã từng hỗ trợ cho cuộc nổi loạn của Macriani. Thông qua thư từ của giám mục Dionysius thành Alexandria đã cung cấp một bài bình luận đầy màu sắc dựa trên bối cảnh ảm đạm của cuộc xâm lược, nội chiến, bệnh dịch và nạn đói là nét đặc trưng của thời kỳ này.

Biết rằng không can tâm để mất quyền kiểm soát những vựa lúc Ai Cập cực kỳ quan trọng. Gallienus đã phái tướng Theodotus dẫn quân thảo phạt phản tặc Aemilianus bằng đường biển. Trận quyết chiến có thể diễn ra ở gần Thebes với kết quả là một thất bại rõ ràng của Aemilianus. Nhờ chiến công này mà Gallienus giữ chức chấp chính quan thêm ba lần nữa vào các năm 262, 264 và 266.

Ngoại tộc xâm nhập phía đông đế quốc

Trong những năm 267-269, người Goth và các giống rợ khác đã xâm nhập bờ cõi của đế quốc với số lượng lớn. Nguồn tài liệu có phần cực kỳ nhầm lẫn về niên đại của những cuộc xâm lược này, thành phần tham gia và các mục tiêu của họ. Các nhà sử học hiện đại thậm chí không thể phân biệt một cách chắc chắn cho dù đã có hai hoặc nhiều hơn các cuộc xâm lược hoặc trong một thời gian dài duy nhất. Có vẻ như lần đầu tiên là một cuộc viễn chinh lớn bằng đường biển dưới sự chỉ huy của người Heruli bắt đầu từ phía bắc Biển Đen và đã tiến hành tàn phá nhiều thành phố của Hy Lạp (trong đó có Athena và Sparta). Một lần khác nữa về sau thì thậm chí số lượng của quân xâm lược còn nhiều hơn lần đầu đã bắt đầu một cuộc xâm nhập đế quốc bằng hải quân lần thứ hai. Người La Mã đã đánh bại quân man tộc trên biển đợt đầu tiên. Quân đội của Gallienus sau đó còn giành chiến thắng ở Thrace và Hoàng đế tiếp tục truy kích những kẻ xâm lược. Theo một số nhà sử học cho biết thì ông chính là nhà lãnh đạo của quân đội đã giành đại thắng trong trận Naissus, trong khi phần lớn tin rằng chiến thắng phải là của người kế nhiệm ông tức Hoàng đế Claudius II.

Loạn Aureolus, mưu phản và cái chết

Năm 268, vào lúc trước hoặc ngay sau trận chiến Naissus, uy quyền của Gallienus không được Aureolus, chỉ huy đoàn kị binh đóng quân tại Mediolanum (Milan) thừa nhận, cũng chính ông là người đã ngầm qua lại với Postumus để chờ thời cơ khởi sự. Thay vào đó, ông đóng vai trò là người đại diện của Postumus cho đến những ngày cuối cùng của cuộc nổi dậy của ông khi tự mình xưng đế đối chọi lại Gallienus. Trận quyết chiến diễn ra ở một nơi ngày nay gọi là Pontirolo Nuovo nằm gần Milan; do binh lực đôi bên quá sức chênh lệch nên chẳng mấy chốc Aureolus đã bị đánh bại mau chóng và phải rút về Milan cố thủ. Gallienus chớp thời cơ ra lệnh tiến quân công hãm thành phố thì đột nhiên bị hạ sát một cách bí ẩn trong cuộc bao vây. Có nhiều tài liệu khác nhau nói về vụ mưu sát này nhưng đa phần đều đồng ý rằng hầu hết các quan chức của Gallienus muốn ông phải chết, có thể là do mâu thuẫn nội bộ quá lớn trong triều. Theo cuốn Historia Augusta, một nguồn sử liệu không đáng tin cậy được biên soạn từ lâu sau khi các sự kiện xảy ra, thì vụ mưu sát hoàng đế là do viên chỉ huy đội Cấm vệ quân Aurelius Heraclianus và Marcianus thực hiện dù không rõ nguyên nhân.

Cecropius, chỉ huy quân man tộc Dalmatia đã phái người tới bảo rằng quân của Aureolus nên rời khỏi thành phố, trong khi Gallienus chỉ để lại quân doanh của ông mà không có binh sĩ canh phòng rốt cuộc sau đó cũng bị Cecropius tiêu diệt gần hết. Theo một số nhà sử học kể lại thì những kẻ chủ mưu đã quyết định chọn Claudius làm Hoàng đế, một lựa chọn khác của Gallienus khi ông sắp lâm chung; cuốn Historia Augusta thì quan tâm tới việc chứng minh các hậu duệ của nhà Constantinus bắt đầu từ Claudius, và điều này có thể giải thích các nguồn tài liệu của nó, rằng Claudius không có liên quan đến trong vụ mưu sát Gallienus. Các nguồn tài liệu khác (Zosimus i.40 và Zonaras xii.25) thì cho biết vụ mưu phản được tổ chức bởi Heraclianus, Claudius và Aurelianus.

Theo Aurelius Victor và Zonaras thì ngay khi hay tin Gallienus đã chết ngoài trận tiền, Viện Nguyên lão ở Roma đã lập tức ra lệnh xử tử cả nhà ông (bao gồm cả người em Valerianus và đứa con Marinianus) và những người ủng hộ họ, trước khi nhận được một thông báo từ Claudius để cứu mạng sống của họ và phong thần cho người tiền nhiệm của ông.

Di sản

Gallienus đã không được các sử gia cổ đại nhìn nhận một cách thiện chí, một phần là do sự ly khai của Gaul và Palmyra và sự bất lực của ông trong việc giành lại lãnh thổ về như cũ. Theo học giả hiện đại Pat Southern thì một số nhà sử bây giờ đã nhìn nhận ông một cách khả quan hơn. Gallienus thậm chí còn đề ra một số cải cách hữu ích. Ông còn đóng góp cho lịch sử quân sự như là người đầu tiên lập ra một đội quân vũ trang dự bị đầu tiên của đế chế, một lực lượng di động gồm những chiến binh xuất sắc gọi là Comitatus (đoàn cận vệ) có thể được phái đi bất cứ nơi nào trong đế quốc trong thời gian ngắn. Cải cách này được cho là đã tạo ra một tiền lệ cho các vị hoàng đế tương lai Diocletianus và Constantinus I.

Ngoài ra Gallienus còn hủy bỏ sắc lệnh chống người Thiên Chúa giáo của cha mình và là người đỡ đầu cho triết gia Plotinus, người chủ trương học thuyết Tân Plato. Ông cũng khuyến khích phong cách điêu khắc mới làm sống lại những dấu ấn thời hoàng kim của Augustus, bên cạnh đó ông còn là một nhà thơ tài năng. Đồng thời ông hạ chiếu biến Milan, do vị trí gần với các biên giới bị đe dọa hơn trở thành thủ phủ trong mọi lãnh vực trừ trên danh nghĩa, còn Roma thì ngày càng biến thành một thành phố chỉ để tổ chức các nghi lễ xa hoa.

Người viết tiểu sử Aurelius Victor ghi rằng Gallienus còn cấm các Nguyên lão nghị viên nắm giữ chức tư lệnh quân đội. Chính sách này làm suy yếu sức mạnh của Viện Nguyên lão và góp phần làm tăng thế lực các viên chỉ huy thuộc tầng lớp kỵ sĩ ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn. Theo quan điểm của Southern thì những cải cách này và sự suy giảm ảnh hưởng của tầng lớp Nguyên lão nghị viên không chỉ giúp Aurelianus vực dậy cả Đế quốc tránh khỏi sụp đổ, mà nó còn giúp Gallienus trở thành một trong những vị hoàng đế phải chịu trách nhiệm cho việc tạo ra thể chế Dominatus, cùng với Septimius Severus, Diocletianus và Constantinus I.

Ảnh hưởng văn hóa
Gallienus được diễn viên Franco Cobianchi đóng trong bộ phim năm 1964 The Magnificent Gladiator (Đấu sĩ cừ khôi).

Xem thêm
 Ba mươi Bạo chúa (La Mã)
 Kẻ tiếm vị thời Gallienus

Chú thích

Tham khảo

Nguồn chính
 Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
 Eutropius, Breviarium ab urbe condita
 Historia Augusta (Augustan History), The Two Gallieni
 Joannes Zonaras, Epitome Historiarum, extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
 Zosimus, Historia Nova

Nguồn phụ
Lukas de Blois. The policy of the emperor Gallienus, Brill, Leiden, 1976, ISBN 90-04-04508-2
Bray, John. Gallienus: A Study in Reformist and Sexual Politics, Wakefield Press, Kent Town, 1997, ISBN 1-86254-337-2
Drinkwater, John F. The Gallic Empire. Separatism and Continuity in the North-Western Provinces of the Roman Empire A.D. 260–274. Franz Steiner Verlag, Wiesbaden, 1987. ISBN 3-515-04806-5
Lissner, Ivar. "Power and Folly; The Story of the Caesars". Jonathan Cape Ltd., London, 1958.
Potter, David S. The Roman Empire at Bay AD 180–395, Routledge, Oxon, 2004. ISBN 0-415-10058-5
Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, London and New York, 2001.
Syme, Ronald. Ammianus and the Historia Augusta, The Clarendon Press, Oxford, 1968.
Syme, Ronald. Historia Augusta Papers, The Clarendon Press, Oxford, 1983. ISBN 0-19-814853-4
Watson, Alaric. Aurelian and the Third Century, Routledge, Oxon, 1999. ISBN 0-415-30187-4

Liên kết ngoài

 "Valerian and Gallienus", at De Imperatoribus Romanis.
 Download an Excel list of all Gallienus bronze and billon coins incl. hoard coins not in RIC etc.

Sinh năm 218
Mất năm 268
Hoàng đế La Mã thế kỷ 3
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Khủng hoảng thế kỷ thứ Ba
Egnatius Gallienus, Publius
Hoàng đế La Mã bị sát hại
Hoàng đế La Mã được tôn vinh
Hoàng đế La Mã bị giết


title: Vũ Văn Cẩn

text:
Vũ Văn Cẩn (1914-1982) là một nhà quân sự, nhà khoa học Y khoa Việt Nam, Thiếu tướng, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần kiêm Cục trưởng cục Quân y, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế đại biểu quốc hội khóa III đến khóa VII.

Tiểu sử
Vũ Văn Cẩn sinh năm 1914 tại Bạch Sam, Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Thuở nhỏ, ông học tiểu học tại Hà Nội. Năm 1936, ông tốt nghiệp tú tài, thi đỗ vào Đại học Y khoa Hà Nội và tốt nghiệp năm 1943 với luận văn "Góp phần nghiên cứu mổ quặm mi sẹo do mắt hột". Cựu sinh viên Trường Đại học Y Dược Đông Dương.

 Năm 1941, ông là cộng tác viên báo Thanh Nghị của nhóm Vũ Đình Hoè, Vũ Văn Hiền, Phan Anh... thành viên Tân Việt Nam hội.
 Năm 1942, ông giác ngộ và tích cực hoạt động trong Tổng hội Sinh viên mà ông là một trong những người góp phần sáng lập và tham gia lãnh đạo, kết hợp đấu tranh chính trị bài trừ Pháp, Nhật, ủng hộ phong trào Việt Minh. Lãnh đạo Tổng hội sinh viên khi đó gồm các trí thức như Vũ Đình Hoè, Phan Anh, Dương Đức Hiền, Huy Cận, Vũ Văn Cẩn, Đỗ Đức Dục, Phan Mỹ...
 Cuối năm 1944, thực dân Pháp tập trung ông cùng một số bác sĩ vào Quân đội Pháp, được 3 tháng thì đảo chính Nhật - Pháp. Ngày 9-3-1945, quân Pháp buộc ông chạy sang Trung Quốc, ông trốn được chạy về Hà Nội tiếp tục hoạt động trong Tổng hội sinh viên. Do chống đối thuyết Đại Đông Á của Nhật, ông bị Nhật bắt giam tại Nhà dầu SHELL (ở phố Trần Hưng Đạo).
 Năm 1946, ông nhập ngũ, được phân công làm Cục trưởng cục Quân y. Năm 1947, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Năm 1950 được thăng quân hàm Đại tá.
Trong kháng chiến chống Pháp, ông đề ra nhiều chủ trương, giải pháp với nhiệm vụ cơ bản là: Bảo vệ sức khỏe cho bộ đội và cứu chữa, điều trị cho thương binh, bệnh binh; thực hiện 5 phương châm sáng tạo; quy hoạch lại hệ thống bệnh viện; hình thành lý luận về tổ chức bảo đảm quân y trong chiến tranh và tổ chức cứu chữa thương, bệnh binh theo bậc thang điều trị; về tiếp tế quân y theo cơ số, xây dựng điều lệ cứu chữa thương binh... Đặc biệt, ông trực tiếp chỉ huy, chỉ đạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm quân y cho chiến dịch Điện Biên Phủ.

 Từ năm 1964 đến năm 1970, ông là Phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần kiêm Cục trưởng cục Quân y. Sau hiệp định Geneve, ông trở về Hà Nội tham gia giảng dạy tại Đại học Y Dược Hà Nội.
 Năm 1969, ông làm Thứ trưởng bộ Y tế.
 Từ năm 1971 đến 1974 ông làm Quyền Bộ trưởng bộ Y tế do GS bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng lâm bệnh nặng, năm 1974 được thăng quân hàm Thiếu tướng. Từ năm 1974 đến 1982, ông làm Bộ trưởng bộ Y tế
 Do lâm bệnh nặng, ông qua đời năm 1982 tại Hà Nội, hưởng thọ 68 tuổi

Khen thưởng
Huân chương độc lập hạng nhất cho các đóng góp cho ngành Y tế.
Anh hùng lực lượng vũ trang năm 2014
 Huân chương Quân công hạng Nhì
 Huân chương chiến thắng hạng Nhât
 2 Huân chương kháng chiến hạng Nhất
Huân chương chiến công hạng Nhất

Vinh danh
Hiện nay tên của ông được đặt tên cho:

•  Một phố ở quận Hà Đông, Hà Nội, nối từ đường Vạn Phúc đến ngõ 77 phố Lụa,

• Một phố ở quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng.

Tham khảo

Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Thứ trưởng Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
V
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Người Hưng Yên
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970


title: Carrossel

text:
Tham khảo

Carrossel (tạm dịch: Băng chuyền) là một bộ phim truyền hình thuộc thể loại telenovela của hãng truyền hình SBT.

Nội dung

Cast

Xem thêm
 SBT

Phim truyền hình Brasil
Telenovela
Phim tâm lý
Phim lãng mạn
Phim truyền hình Brasil ra mắt năm 2012
Telenovela năm 2012
Loạt chương trình truyền hình về tình bạn


title: Macrognathus

text:
Macrognathus là một chi cá chạch của họ Mastacembelidae, bộ Synbranchiformes.

Chi này phân bố trên hầu hết các vùng Ấn Độ và Đông Nam Á. Macrognathus ăn ấu trùng côn trùng sống trong nước cũng như giun đất.

Phân loại
Hiện tại có 24 loài ghi nhận trong chi này:
 Macrognathus aculeatus (Bloch, 1786)
 Macrognathus albus Plamoottil & Abraham, 2014
 Macrognathus aral (Bloch & J. G. Schneider, 1801)
 Macrognathus aureus Britz, 2010
 Macrognathus caudiocellatus (Boulenger, 1893)
 Macrognathus circumcinctus (Hora, 1924)
 Macrognathus dorsiocellatus Britz, 2010
 Macrognathus fasciatus Plamoottil & Abraham, 2014
 Macrognathus guentheri (F. Day, 1865)
 Macrognathus keithi (Herre, 1940)
 Macrognathus lineatomaculatus Britz, 2010
 Macrognathus maculatus (G. Cuvier, 1832)
 Macrognathus malabaricus (Jerdon, 1849)
 Macrognathus meklongensis T. R. Roberts, 1986
 Macrognathus morehensis Arunkumar & Tombi Singh, 2000
 Macrognathus obscurus Britz, 2010
 Macrognathus pancalus F. Hamilton, 1822
 Macrognathus pavo Britz, 2010
 Macrognathus pentophthalmos (Gronow, 1854)
 Macrognathus semiocellatus T. R. Roberts, 1986
 Macrognathus siamensis (Günther, 1861)
 Macrognathus taeniagaster (Fowler, 1935)
 Macrognathus tapirus Kottelat & Widjanarti, 2005
 Macrognathus zebrinus (Blyth, 1858)

Chú thích

Tham khảo

Họ Cá chạch sông
Cá Đông Nam Á


title: Happy Working Song

text:
"Happy Working Song" là một bài hát trong bộ phim phát hành năm 2007 của Disney, Enchanted, với phần âm nhạc do nhạc sĩ Alan Menken biên soạn và phần lời của Stephen Schwartz. Biểu diễn bởi nữ diễn viên chính của phim, Amy Adams, bài hát có nhiều điểm gợi nhớ tới các bài hát trước đây của Disney như "Whistle While You Work" trong phim Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn và một số bài hát trong phim Cô bé Lọ Lem, đặc biệt là bài, "The Work Song". Bài hát đã được phát hành trong album nhạc phim của Enchanted vào ngày 20 tháng 11 năm 2007 ở Hoa Kỳ.

Bài hát được đề cử trong hạng mục "Bài hát gốc hay nhất" tại lễ trao giải Oscar lần thứ 80, cùng với hai bài hát khác cũng của bộ phim này.

Các phiên bản
Trong phim, bài hát "Happy Working Song" do Amy Adams thể hiện trong vai Giselle. Sau khi thấy căn hộ của Robert quá bừa bãi, lộn xộn và bẩn, Giselle quyết định sẽ dọn sạch tất cả với sự giúp đỡ của các con vật sống quanh đó. Do giờ cô đang ở thành phố New York, thay vì có những loài vật đáng yêu sống trong rừng thường ngày nghe tiếng gọi của cô mà đến giúp, chỉ có những loài động vật và côn trùng điển hình ở các đô thị như chim bồ câu, chuột, gián và ruồi tới làm việc. Vừa dọn dẹp, cô vừa hát "Happy Working Song" trong lúc nói chuyện và chỉ huy những con vật cô gọi tới giúp mình.

Adams cũng đã thể hiện bài hát này tại lễ trao giải Oscar lần thứ 80. Trái ngược với bài hát trong bộ phim, phụ thuộc khá nhiều vào các hiệu ứng hình ảnh, tại đây Adams phải thể hiện bài hát này một mình trên một sân khấu trống trong một khán phòng buổi tối không có gì đặc biệt, trong khi hai bài hát khác của phim cũng được đề cử được thể hiện với sự hỗ trợ của các vũ công và đạo cụ biểu diễn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Video chính thức trên YouTube

Bài hát năm 2007
Bài hát trong phim Enchanted
Bài hát với phần âm nhạc của Alan Menken
Songs written by Stephen Schwartz (composer)


title: Thích Nữ Huệ Liên

text:
Thích Nữ Huệ Liên hay là ni sư Huệ Liên, tên thật là Trương Thị Bạch Huệ (1958-), là một nữ tu sĩ Phật giáo tại Việt Nam.

Tiểu sử
Ni sư ‘‘‘Thích Nữ Huệ Liên’’’ sinh năm 1958 tại Sài Gòn, xuất gia năm lên 13 tuổi với Sư bà Thích Nữ Diệu Liên tại Tịnh xá Ngọc Hòa và thọ giới tỳ kheo ni năm 1979.

Ni sư tốt nghiệp cử nhân Phật học khóa thứ nhất tại trường Cao cấp Phật học Việt Nam (Nay là Học viện Phật giáo Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh). Ni sư du học tại Ấn Độ năm 1995, tốt nghiệp thạc sĩ Phật học năm 1997, tiến sĩ Phật học năm 2001, tiến sĩ Văn khoa năm 2008. Hiện nay Ni sư là trụ trì Tịnh xá Ngọc Hòa (đường Tân Hòa Đông, quận 6, TP. HCM)..

Từ khi về nước phục vụ Giáo hội, Ni sư lần lượt đảm trách các vai trò trong các Ban trung ương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam bao gồm Ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương, Ban Hoằng pháp Trung ương, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam và hiện là Phó thư ký Ban Phật giáo Quốc tế GHPGVN. Ngoài ra, Ni sư còn tham gia nhiều hoạt động từ thiện, giúp nhiều người hiểu được Phật pháp.

Các chức vụ
• 1988-nay: Trụ trì Tịnh xá Ngọc Hòa
• 2007-2012:
Phó thư ký Ban Phật giáo quốc tế GHPGVN,
Thành viên Hội đồng Điều hành Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM
Phó Phòng tài vụ Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM
 Phó Khoa Hoằng pháp, Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM
Ủy viên Ban Hoằng pháp GHPGVN,
Ủy viên Ban Giáo dục Tăng Ni GHPGVN
Phó thư ký Ban Hoằng pháp GHPGVN TP.HCM,
• 2012-2017:
Phó thư ký, Ban Phật giáo Quốc tế GHPGVN
 Phó Khoa Hoằng pháp, Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM
Ủy viên Ban Hoằng Pháp Trung ương GHPGVN,
Ủy viên Ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương GHPGVN,
Thành viên Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam Nam
Phó Ban Văn hóa Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh,
 Cộng tác viên Tạp chí Thế giới Phật giáo tại TP.HCM
 Trụ trì Tịnh xá Ngọc Hòa tại TP.HCM

Tác phẩm đã in
Enlightenment in Buddhism, published by Vietnam Buddhist University, 2011

Chú thích

Liên kết ngoài
Ni sư Huệ Liên trên trang Nguồn Phật Pháp
Pháp thoại của Ni sư Huệ Liên trên trang Phật Âm
Ni sư Huệ Liên trên trang Đạo Phật Ngày Nay

Người Sài Gòn
Ni sư Việt Nam
Tiến sĩ Phật học Việt Nam
Nữ tiến sĩ Việt Nam
Dịch giả Việt Nam
Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Nhân vật còn sống


title: That's How You Know

text:
"That's How You Know" là một bài hát trong bộ phim phát hành năm 2007 của Disney, Enchanted, với phần âm nhạc do nhạc sĩ Alan Menken biên soạn và phần lời của Stephen Schwartz. Bài hát do nữ diễn viên chính trong phim, Amy Adams, thể hiện và có sự tham gia của Marlon Saunders cùng với các ca sĩ khác trong phần nền của đoạn điệp khúc. Bài hát xuất hiện trong album nhạc phim của Enchanted, được phát hành vào ngày 20 tháng 11 năm 2007 tại Hoa Kỳ.

Cũng giống như bộ phim, bài hát này có nhiều nét gợi nhớ tới và cũng có nhiều điểm tương đồng với nhiều sáng tác trước đây của Disney, đặc biệt là các sản phẩm lớn như "Under the Sea" trong phim Nàng tiên cá và "Be Our Guest" trong phim Người đẹp và quái vật, mà cả hai bài hát này, thật tình cờ, đều do nhạc sĩ Alan Menken soạn nhạc.

Bài hát nhận được đề cử cho giải "Bài hát hay nhất" trong lễ trao giải "Sự bình chọn của các nhà phê bình lần thứ 13", Giải thưởng của Hiệp hội các nhà phê bình phim chiếu rạp năm 2007, giải Quả cầu vàng lần thứ 65 trong hạng mục "Bài hát gốc hay nhất", và ở lễ trao giải Oscar lần thứ 80 cho hạng mục "Bài hát gốc hay nhất", cùng với hai bài hát khác cũng của bộ phim này. Bài hát cũng được đề cử tại giải Grammy lần thứ 51 cho hạng mục "Bài hát hay nhất viết cho phim, chương trình truyền hình hoặc sản phẩm giải trí đa phương tiện khác".

Bối cảnh
Trong phim, bài hát cho Giselle thể hiện. Trong khi hai người đang đi bộ cùng nhau ở Công viên trung tâm (Central Park), Giselle hỏi Robert (Patrick Dempsey) xem anh có suy nghĩ thế nào về tình yêu, sau khi cô biết rằng anh đã có bạn gái, Nancy (Idina Menzel), được 5 năm mà vẫn chưa ngỏ lời cầu hôn. Cô chợt hát để giải thích cho anh biết làm cách nào để có thể gây ấn tượng với Nancy. Khi Giselle hát và nhảy quanh công viên, nhiều người khác tham gia cùng với cô bao gồm những người hát rong, những nhạc công trống, những vũ công cao tuổi, một số vũ công người Bavaria, và những người trượt pa-tanh. Họ theo cô tới Bethesda Fountain, và họ kết thúc bài hát ở đó.

Các bản hát lại

Phiên bản của Kristin Chenoweth

Mặc dù bài hát được Adams thể hiện trong phim, nữ diễn viên/ca sĩ đoạt giải Tony Kristin Chenoweth, đồng thủ vai chính trong vở nhạc kịch Broadway Wicked cùng với Idina Menzel ("Nancy Tremaine" trong phim Enchanted), thể hiện một phiên bản rút gọn (đoạn hai của bài hát và bỏ qua phần sau) ở lễ trao giải Oscar lần thứ 80 cùng với Saunders và các vũ công trong phim. Adams cũng có một phần trình diễn của riêng mình trước đó ở buổi lễ với bài hát "Happy Working Song" đơn ca.

Phiên bản của Demi Lovato

Bài hát được thu âm lại bởi Demi Lovato trên DisneyMania 6. Phiên bản của Lovato có khác biệt rất lớn so với bản gốc, với phần hợp âm rất khác ở nền, loại bỏ mọi dấu vết của dòng nhạc calypso, và chủ yếu dựa trên trống và đàn guitar điện. Đó là single đầu tiên và cũng là duy nhất của cô trong album tổng hợp của Disney Princess DisneyMania.

Danh sách bài hát
Cho phép tải về phiên bản kĩ thuật số
"That's How You Know" - 3:12 (Phiên bản trong album) and 3:06 (Phiên bản đã chỉnh sửa cho đài phát thanh)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Video chính thức trên YouTube

Bài hát năm 2007
Bài hát của Demi Lovato
Đĩa đơn Walt Disney Records
Bài hát trong phim Enchanted
Bài hát với phần âm nhạc của Alan Menken


title: Dương Tân Hải

text:
Dương Tân Hải (tiếng Trung: 杨新海) (ngày 17 tháng 7 năm 1968 - ngày 14 tháng 2 năm 2004) là một kẻ giết người hàng loạt người Trung Quốc đã thú nhận đã ra tay sát hại 65 người và làm 10 người khác bị thương. Đối với nạn nhân là đàn ông, Dương Tân Hải đánh vào đầu cho đến chết. Với phụ nữ, Dương Tân Hải hãm hiếp rồi sát hại. Còn với trẻ em, cách thức sát hại của tên này còn dã man hơn.
Dương Tân Hải được coi là tên sát nhân tàn bạo nhất không chỉ trong lịch sử Trung Quốc mà còn toàn thế giới. Hải được người dân Trung Quốc gọi là "con quái vật điên loạn".

Tiểu sử
Hải sinh ra trong một trong những gia đình nghèo nhất trong một làng quê thuộc huyện Chính Dương, Trú Mã Điếm, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Hải là con út trong gia đình 4 người con. Từ nhỏ, Dương Tân Hải đã được biết đến là đứa trẻ thông minh nhưng rất ngỗ ngược, khó bảo.
Hải bỏ học vào năm 1985 và bắt đầu đi lang thang khắp Trung Quốc để tìm việc làm. Quãng đời tù tội của Hải cũng bắt đầu từ đó và cũng là một trong những nguyên nhân gián tiếp dẫn đến những tội ác của hắn sau này.

Tội ác
Trong năm 1988 và 1991, Dương Tân Hải đã bị kết án cải tạo lao động ở Tây An vì đã trộm cắp ở Tây An, Thiểm Tây và Thạch Gia Trang, Hà Bắc
Tuy nhiên, 3 năm sau tức vào năm 1991, Hải lại tiếp tục thực hiện vụ cướp thứ 2.
Năm 1996, Hải lĩnh án tù đầu tiên khi 28 tuổi. Với tội hãm hiếp 1 bé gái cùng làng, Hải bị phạt 5 năm tù, song hắn chỉ phải ngồi tù 3 năm rồi được ân xá thả về trước hạn vào năm 1999.

Các vụ giết người của Dương Tân Hải đã diễn ra từ năm 1999 đến năm 2003 tại các tỉnh An Huy, Hà Bắc, Hà Nam và Sơn Đông. Vào ban đêm, hắn vào nhà nạn nhân, và giết tất cả những người cư ngụ trong nhà - nạn nhân chủ yếu là nông dân, bằng rìu, búa và xẻng, đôi khi hắn giết chết toàn bộ thành viên trong gia đình. Mỗi lần hắn mặc quần áo mới và giày dép lớn.
Trong năm 2002, Dương đã giết chết một người cha và một bé gái sáu tuổi bằng một cái xẻng và hãm hiếp một phụ nữ đang mang thai -  người sống sót sau cuộc tấn công với chấn thương đầu nghiêm trọng.

Nguyên nhân Hải có hành động thú tính như vậy là bởi vì có liên quan đến việc chia tay với bạn gái.

Bị bắt và xét xử
Dương Tân Hải đã bị bắt giữ vào ngày 3 tháng 11 năm 2003 sau khi có hành vi đáng khả nghi khi cảnh sát đang tuần tra thường lệ các địa điểm vui chơi giải trí trong Thương Châu, Hà Bắc. Công an đã thẩm vấn và phát hiện ra rằng hắn đã bị truy nã vì tội giết người tại bốn tỉnh. Khi tin bị bắt và tội ác của Dương Tân Hải được loan đi, các phương tiện truyền thông gọi hắn là "tên giết người quái vật".

Một thời gian ngắn sau khi bị bắt, Dương Tân Hải thú nhận đã thực hiện 65 vụ giết người, 23 vụ hiếp dâm và 5 vụ tấn công gây thương tích nghiêm trọng: 49 vụ giết người, hiếp dâm và 17 năm cuộc tấn công ở Hà Nam; tám vụ giết người và ba vụ hiếp dâm ở Hà Bắc, sáu vụ giết người và hai vụ hiếp dâm ở An Huy và hai vụ giết người và một vụ hiếp dâm ở Sơn Đông. Cảnh sát cũng so sánh thấy DNA của hắn trùng với dấu vết tìm thấy tại một số hiện trường xảy ra tội ác Sau đó người ta phát hiện ra rằng Dương Tân Hải bị nhiễm HIV từ một trong những nạn nhân của mình. Ngày 1 tháng 2 năm 2004, Dương Tân Hải bị kết tội 67 vụ giết người và 23 vụ hiếp dâm, và bị kết án tử hình tại Tòa án Nhân dân Trung cấp Thành phố Tháp Hà, Hà Nam.
Tại thời điểm kết án của hắn, phương tiện truyền thông chính thức của Trung Quốc tin rằng hắn là kẻ giết người đã thực hiện nhiều vụ giết người ghê rợn nhất và trong thời gian kéo dài nhất của Trung Quốc. Dương Tân Hải đã bị hành quyết vào ngày 14 tháng 2 năm 2004 bằng hình thức xử bắn.

Tham khảo

Kẻ giết người hàng loạt bị xử tử
Kẻ giết người hàng loạt là nam giới
Kẻ giết người hàng loạt người Trung Quốc


title: Dương Hiến Dung

text:
Dương Hiến Dung (chữ Hán: 羊獻容, ? - 322), người huyện Nam Thành, quận Thái Sơn, là hoàng hậu của hai vị hoàng đế là Tấn Huệ Đế của nhà Tây Tấn và Lưu Diệu của nhà Hán Triệu trong lịch sử Trung Quốc. Bà là người phụ nữ duy nhất trở thành hoàng hậu của hai triều đại khác nhau trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế

Dương Hiến Dung xuất thân trong một gia đình quý tộc đầu thời nhà Tấn, có họ hàng với Dương hoàng hậu Dương Diễm (vợ vua Tấn Vũ Đế). Ông nội của bà là Dương Cẩn, làm quan tới chức Thượng thư Hữu bốc xạ thời Tấn Vũ Đế, còn người cha của bà là Dương Huyền Chi cũng làm đến chức Thượng thư lang. Bà được gả cho Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung từ khi còn rất trẻ.

Áo cưới bốc cháy

Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung bẩm sinh vốn là người ngây ngô đần độn, việc triều chính lọt vào tay hoàng hậu đầu tiên của ông là Giả Nam Phong. Giả hậu từng bước tiêu diệt gia tộc của Dương thái hậu, các thân vương và thái tử Tư Mã Duật, nắm lấy thực quyền trong triều. Ngoài ra Giả hậu còn thường bắt con trai ngoài Kinh thành vào cung để tư thông, việc đồn cả ra ngoài nhưng Huệ Đế không hay biết.

Năm 300, sau khi thái tử Tư Mã Duật bị sát hại, Triệu vương Tư Mã Luân nhân cơ hội đó đã liên kết với các thân vương khác dẫn quân tấn công vào hoàng cung, giết chết Giả hậu, tiêu diệt toàn bộ dòng họ Giả rồi tự phong cho mình làm Tể tướng. Cùng lúc đó, Thượng thư lệnh Tôn Tú (thân tín của Triệu vương Luân) đã tiến cử Dương Hiến Dung lên địa vị hoàng hậu. Năm đó bà được 20 tuổi, còn Tấn Huệ Đế đã hơn 40.

Vào hôm tổ chức nghi lễ rước Dương Hiến Dung vào cung thì ở trong cung bỗng đã xảy ra hỏa hoạn. Khi Dương Hiến Dung mặc xong lễ phục, chuẩn bị nhập cung thì bỗng nhiên bộ lễ phục của bà bốc cháy, nhưng may mắn không có ảnh hưởng gì tới bà và lễ sắc phong vẫn diễn ra bình thường.

Năm lần làm hoàng hậu

Sang năm 301, Triệu vương Tư Mã Luân phế truất Tấn Huệ Đế, tự lập làm đế, cho giam lỏng Tấn Huệ Đế và Dương hoàng hậu tống giam. Đây cũng là lần đầu tiên bà mất ngôi hoàng hậu.

Ba tháng sau, do oán ghét Tư Mã Luân, các thân vương gồm Thành Đô vương Tư Mã Dĩnh, Tề vương Tư Mã Quýnh, Trường Sa vương Tư Mã Nghệ phát binh tấn công kinh thành Lạc Dương. Tư Mã Luân thất bại, bị giết. Tề vương cho đón Huệ Đế và Dương hậu về cung phục vị.

Sau đó, đến lượt Tề vương Quýnh lộng quyền, các thân vương, đứng đầu là Trường Sa vương Tư Mã Nghệ lại cử quân thảo phạt và tiêu diệt Tư Mã Quýnh.

Sang năm 303, Thành Đô vương Tư Mã Dĩnh giết chết Tư Mã Nghệ, nắm lấy triều chính. Dĩnh mang quân vào kinh, lấy cớ Dương hậu là do Triệu vương lập nên ép Huệ Đế phế bỏ bà và Thái tử Đàm, lập Dĩnh làm Hoàng thái đệ. Dương Hiến Dung bị phế làm thứ nhân. Cha mẹ của bà đều bị giết hết.

Từ khi được làm Thái đệ, Tư Mã Dĩnh sinh lòng kiêu căng. Đông Hải vương Tư Mã Việt tức giận mang quân đánh Dĩnh. Dĩnh thua chạy về Nghiệp Thành. Dương Hiến Dung được Tư Mã Việt cho phục ngôi hoàng hậu.

Sang năm 304, Tư Mã Dĩnh giao chiến với Tư Mã Việt ở Nghiệp Thành, giành được thắng lợi và bắt được Tấn Huệ Đế. Tướng Trần Mạch chạy về Lạc Dương bảo vệ Dương hậu và thái tử. Cùng lúc đó, Hà Gian vương Tư Mã Ngung sai bộ tướng Trương Phương mang quân vào Lạc Dương lấy danh nghĩa cứu giá. Kho tàng châu báu từ thời Tào Ngụy (Tam Quốc) tới đó bị quân Phương tranh cướp lấy hết. Trương Phương ra lệnh phế truất Dương Hiến Dung lần thứ ba. Về sau, Phương thấy Lạc Dương bị tàn phá, không đủ lương, bèn ép mang Huệ Đế và Tư Mã Dĩnh về theo Tư Mã Ngung ở Trường An.

Tháng 11 năm 304, Huệ Đế tới Trường An, Tư Mã Ngung cho Dương hậu phục vị, sau đó phế ngôi thái đệ của Tư Mã Dĩnh. Đến tháng 1 năm 305, Trương Phương lại một lần nữa phế truất Dương Hiến Dung mà không rõ nguyên nhân gì. Tới tháng 11 cùng năm, tướng Chu Quyền giả xưng là nhận được mật chiếu của hoàng đế, tuyên bố hồi phục ngôi vị cho Dương Hiến Dung. Sau đó, thủ hạ của Trương Phương là Lạc Dương Lệnh Hà Kiều dẫn quân đánh Chu Quyền. Chu Quyền bại trận, Hà Kiều lại phế truất Dương hậu lần thứ năm. Tư Mã Ngung thấy vậy cũng muốn hạ độc giết chết Dương Hiến Dung. Tuy nhiên, viên tướng ở lại giữ Lạc Dương là Lưu Thôn kiên quyết ngăn lại việc này. Tư Mã Ngung đọc xong tờ biểu, đùng đùng nổi giận, sai người dẫn quân tới Lạc Dương tiêu diệt Lưu Thôn. Lưu Thôn không còn cách nào khác đành bỏ chạy tới chỗ của Cao Mật vương Tư Mã Lược tránh nạn, mang theo Dương Hiến Dung.

Đến cuối năm 305, Đông Hải vương Tư Mã Việt giành thắng lợi trong cuộc giao tranh với Tư Mã Ngung, nhân đó bắt được Huệ Đế,rồi hạ lệnh dời đô về Trường An. Đến tháng 6 năm 306, Việt hạ lệnh phục lại ngôi hoàng hậu cho Dương Hiến Dung.

Thời Hoài Đế, Mẫn Đế

Cuối năm 306, Tấn Huệ Đế bị Tư Mã Việt chuộc rượu độc chết, người được chỉ định nối ngôi là Hoàng Thái đệ Tư Mã Xí. Dương Hiến Dung triệu thái tử cũ là Thanh Hà vương Tư Mã Đàm vào cung định lập lên ngôi nhưng ý định của bà không thành, Tư Mã Xí được tôn lên ngôi, tức là Tấn Hoài Đế.

Do Dương hoàng hậu không phải là mẹ ruột của Tấn Hoài Đế nên chỉ được tôn làm Hiếu Huệ hoàng hậu, không được lập làm Hoàng Thái hậu, chuyển sang Hoàng Huấn cung sinh sống.

Tái giá với Lưu Diệu

Năm 311, quân Hán Triệu ở miền bắc phát triển lớn mạnh, tiến công vào kinh thành Lạc Dương của nhà Tấn. Thành Lạc Dương nguy khốn, trong thành hết lương thực, nhiều người chết đói, thậm chí phải ăn thịt của nhau. Cuối cùng, đại quân của Lưu Diệu phá thành Lạc Dương, hoàng cung bị tàn phá và đổ nát. Tấn Hoài Đế cùng Dương Hiến Dung (năm đó mới ngoài 30) cũng bị quân Hung Nô bắt. Bà trở thành tì thiếp của Lưu Diệu. Bà sinh cho Lưu Diệu ba người con là Lưu Hi, Lưu Tập và Lưu Xiển.

Năm 318, hoàng đế Hán Triệu Lưu Thông qua đời, con là Lưu Xán lên kế vị. Cùng năm đó, Xán bị Cận Chuẩn sát hại. Lưu Diệu khi đó làm tướng quốc, trấn giữ Trường An, khi nghe tin Cận Chuẩn làm phản, Lưu Diệu tự mình dẫn quân từ Trường An tới Bình Dương dẹp loạn, giết Cận Chuẩn lên làm hoàng đế. Lưu Diệu lập bà làm hoàng hậu. Đây là lần thứ sáu Dương Hiến Dung trở thành hoàng hậu.

Sau khi phong cho Dương Hiến Dung làm hoàng hậu, Lưu Diệu hỏi bà rằng:
Ta đây với họ Tư Mã (Tấn Huệ Đế) thì ai hơn?

Dương Hiến Dung trả lời
Về căn bản chẳng có gì đáng để so sánh. Hoàng thượng là một ông vua mở nước, còn ông ta là một ông vua mất nước. Ông ta có một vợ, một con cũng không thể bảo vệ được, thân là hoàng đế mà vợ tới 5 lần bị phế làm thứ dân. Trước đây, khi thiếp bị bệ hạ bắt về, thực là không muốn sống, nào dám nghĩ rằng, đến nay lại được phong làm hoàng hậu. Thiếp vốn xuất thân trong một dòng họ danh giá, nên coi thường bọn đàn ông phàm phu tục tử. Tuy nhiên từ ngày về với bệ hạ, thiếp mới biết thế nào là một đại anh hùng..

Lưu Diệu từ đó lại càng sủng ái bà.

Năm 322, Dương Hiến Dung qua đời. Tính tổng cộng thì bà làm hoàng hậu cho nhà Tấn 6 năm, hoàng hậu Hán Triệu 4 năm, thọ hơn 40 tuổi. Bà được truy phong làm Hiến Văn hoàng hậu.

Xem thêm
Tấn Huệ Đế
Loạn bát vương
Lưu Diệu
Hán Triệu

Tham khảo
Tấn thư, các quyển 4, 29, 31, 59, 103
Tư trị thông giám, các quyển 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90
Thập lục quốc Xuân Thu, quyển 1

Chú thích

Hoàng hậu nhà Tấn
Người Sơn Đông
Người họ Dương tại Trung Quốc
Sinh năm 280


title: Kyra Gracie

text:
Kyra Gracie Guimarães (sinh ngày 29 tháng 05 năm 1985) là một võ sĩ chuyên nghiệp Nhu thuật Ba Tây (Brazil Jiu-Jitsu – BJJ người Brasil và là nhà vô địch thế giới môn vật. Kyra Gracie là một thành viên trong gia tộc Gracie và là một trong số ít những người phụ nữ đạt được đai đen trong BJJ và là Gracie nữ đầu tiên tích cực tham gia trong các môn thể thao.

Từ nhỏ cô sống tại Hoa Kỳ, bang California. Vào năm 2009, cô trở về quê hương Brazil của mình, tuy nhiên cô vẫn duy trì thẻ xanh do Mỹ cấp. Tuy là võ sĩ chuyên nghiệp nhưng cô lại sở hữu thân hình quyến rũ, đầy nữ tính đầy nữ tính dù học võ từ nhỏ. Kyra Gracie học võ từ nhỏ, bên cạnh jiu-jitsu, cô còn học quyền Anh, nhu đạo và vật. Cô đang tập luyện để chuẩn bị bước vào thi đấu ở môn đấu vật biểu diễn.

Tham khảo

 Đường cong nóng bỏng của võ sĩ Brazil

Võ sĩ
Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống


title: UEFA Europa League 2012–13

text:
UEFA Europa League 2012–13 là giải đấu cao thứ nhì lần thứ 42 cho các câu lạc bộ châu Âu do UEFA tổ chức,và là mùa giải thứ hai kể từ khi UEFA Cup được đổi tên thành UEFA Europa League.

Trận chung kết của mùa giải sẽ được tổ chức tại Amsterdam Arena ở Amsterdam,Hà Lan.Trận chung kết diễn ra vào ngày 15 tháng 5 năm 2013 giữa câu lạc bộ của Bồ Đào Nha Benfica và câu lạc bộ của Premier League Chelsea.Chelsea đã giành chiến thắng 2-1,vô địch chiếc cúp Europa League đầu tiên trong lịch sử câu lạc bộ.Chelsea cũng trở thành câu lạc bộ thứ tư sau Juventus,Ajax Amsterdam và FC Bayern München đoạt cả ba cúp châu Âu.

Atlético de Madrid là nhà đương kim vô địch,nhưng đã bị loại bởi Rubin Kazan

Phân bổ đội bóng tham dự
Có tất cả 193 đội tham dự mùa giải 2012-13,đến từ 52 hiệp hội bóng đá quốc gia của UEFA.Số đội bóng được tham dự ở mỗi quốc gia được dựa vào bảng tính điểm của UEFA:
Hiệp hội xếp từ vị trí 1-6 có 3 đội tham dự
Hiệp hội xếp từ vị trí 7-9 có 4 đội tham dự
Hiệp hội xếp từ vị trí 10-51 (ngoại trừ Liechtenstein) có 3 đội tham dự
Hiệp hội xếp từ vị trí 52-53 có 2 đội tham dự
Liechtenstein có 1 đội tham dự
Top 3 đội Fair play của UEFA 2011-12 được tăng thêm 1 đội
Hơn nữa,những đội bị loại ở vòng loại thứ ba của UEFA Champions League sẽ xuống chơi vòng loại trực tiếp,còn những đội bị loại ở vòng cuối cùng xuống chơi vòng bảng.

Xếp hạng
Dựa vào bảng xếp hạng sẽ quyết định số đội bóng mỗi hiệp hội được tham gia.

Lễ bốc thăm

Vòng loại

Vòng loại thứ nhất

|}
Ghi chú
Đội in đậm là đội được đi tiếp.
(a): Luật bàn thắng trên sân khách

Vòng loại thứ hai

|}

Ghi chú
Đội in đậm là đội được đi tiếp.
(a): Luật bàn thắng trên sân khách

Vòng loại thứ ba

|}
Ghi chú
Đội in đậm là đội được đi tiếp.
(a): Luật bàn thắng trên sân khách

Vòng play-off
Lễ bốc thăm cho vòng play-off diễn ra vào ngày 10/8/2012.

|}

Vòng bảng

Lễ bốc thăm cho vòng bảng diễn ra vào ngày 31/8/2012 tại Monaco.Có tổng cộng 48 đội tham dự vòng đấu bảng phân chia thành 4 nhóm,12 bảng,dựa trên hệ số UEFA.Là nhà đương kim vô địch,Atlético de Madrid được sắp xếp vào nhóm 1.

Trong mỗi bảng,các đội thi đấu với nhau trên sân nhà và sân khách.Vào các ngày 20/9,4/10,25/10,8/11,22/11 và 6/12 năm 2012,các đội đứng đầu và nhì bảng tiến thẳng vào vòng knock-out,nhập cùng với 8 đội bị loại ở vòng bảng UEFA Champions League.

Có tổng cộng 25 hiệp hội có đại diện ở vòng bảng.

Bảng A

|

|}

Bảng B

|

|}

Bảng C

|

|}

Bảng D

|

|}

Bảng E

|

|}

Bảng F

|

|}

Bảng G

|

|}

Bảng H

|

|}

Bảng I

|

|}

Bảng J

|

|}

Bảng K

|

|}

Bảng L

|

|}

Vòng knock-out
Trong vòng knock-out,hai đội đấu với nhau hai trận lần lượt trên sân nhà và sân khách,trừ trận chung kết diễn ra trên sân chung(Amsterdam Arena).

Vòng 32
Lễ bốc thăm cho vòng 32 và vòng 16 diễn ra vào ngày 20/12/2012.

|}

Vòng 16

|}

Tứ kết
Lễ bốc thăm cho vòng tứ kết diễn ra vào ngày 15/3/2013.

|}

Bán kết
Lễ bốc thăm cho vòng bán kết và chung kết diễn ra vào ngày 12/4/2013.

|}

Chung kết

Trận chung kết diễn ra vào ngày 15 tháng 5 năm 2013 tại Amsterdam Arena ở Amsterdam, Hà Lan.

Thống kê
Thống kê tính cả vòng bảng và vòng play-off.

Vua phá lưới

Vua kiến tạo

Tham khảo

UEFA Europa League
Bóng đá năm 2013


title: Judge C. R. Magney State Park

text:
Judge C. R. Magney State Park là một công viên bang tọa lạc ở bang Minnesota, Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ. Công viên này tọa lạc trên bờ bắc của hồ Superior. Nó được đặt tên theo Clarence R. Magney, cựu thị trưởng của Duluth và thẩm phán Tối cao Pháp Viện tiểu bang Minnesota, người đã có công cho việc thiết lập 11 công viên và wayside danh lam thắng cảnh được thiết lập dọc theo bờ Bắc.

Công viên này được biết đến nhiều nhất với Devil's Kettle (ấm của quỷ).
Thác nước đôi Devil’s Kettle có một dòng chảy vào hồ Superior, nhưng điểm đến của dòng kia thì vẫn còn bí ẩn, và là câu hỏi hóc búa với giới khoa học suốt hàng mấy chục năm qua.

Judge CR State Park Magney nằm trên Minnesota State Highway 61, 25 dặm (40 km) từ Hoa biên giới Canada-Mỹ. 8 dặm cuối cùng (13 km) của dòng sông Brule chảy qua công viên, đổ xuống độ cao 800 foot (240 m) và tạo ra một số thác nước, thác. Một nhánh của Brule, rạch Gauthier, chảy từ phía tây. Rạch Mons, một dòng liên tục trên biên giới phía đông bắc của công viên, tạo một đầm lầy nhỏ. Đoạn này của sông Brule có ba thác nước được đặt tên. 1 dặm (1,6 km) từ bờ hồ, Thác nước hạ đổ xuống 7 foot (2,1 m) trên hai bậc ngay trước cửa rạch Gauthier. Một khoảng cách ngắn thượng nguồn là Thác thượng, đổ xuống độ cao 25 foot (7,6 m), và Thác Ấm của quỷ. Từ Thác Ấm của Quỷ sông chảy qua một 0,25 dặm (0,40 km) đá hẻm núi, cũng như các 0,5 dặm cuối cùng (0,80 km) của rạch Gauthier. Các khu vực phát triển và đường mòn tiếp cận, bị hạn chế bởi phần một phần ba hạ lưu của công viên. Phần phía bắc là gồ ghề và khó tiếp cận, với rặng núi mở bước ra khỏi thung lũng sông.

Chú thích

Tham khảo

Công viên Hoa Kỳ


title: Channa aurantimaculata

text:
{{Taxobox
| image = Channa aurantimaculata 2364.jpg
| image_width = 250px
| image_caption= Channa aurantimaculata
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei

| ordo = Anabantiformes
| subordo=Channoidei
| familia = Channidae
| genus = Channa
| species = C. aurantimaculata| binomial = Channa aurantimaculata| binomial_authority = Musikasinthorn, 2000
}}
Cá lóc đốm vàng hoặc cá quả đốm vàng (tên khoa học: Channa aurantimaculata') là một loài cá quả. Cơ thể của nó là màu nâu trộn lẫn với các sọc màu vàng cam. Con đực có vây lưng cao với màu sắc đậm hơn, và đầu hẹp hơn. Nó là loài đặc hữu lưu vực sông Brahmaputra. Nó là loài địa phương Dibrugarh, khu vực đông bắc nhất của bang Assam, Ấn Độ.

Loài này phát triển đến 16 inch(40 cm). Nó có thể là một loài cá ấp miệng như hầu hết các loài cá quả nhỏ hơn. Một báo cáo được biết đến từ một người chơi cá cảnh Đức rằng một vài cặp cá của ông đã cho sinh sản.

Hồ cáChanna aurantimaculata'' là loài ăn thịt, vì vậy nó không được nuôi với các loài cá nhỏ hơn. Nó ưa thích nhiệt độ nước trong phạm vi 15-28 °C, và độ pH khoảng 7. Nó đòi hỏi một môi trường lớn, ánh sáng lờ mờ, cùng cây trong bể với những nơi để lẩn trốn. Nó hít thở không khí và sẽ chết ngạt nếu bị ngăn cản tới bề mặt nước.

Chú thích

Tham khảo

snakeheads.org - the comprehensive website for all aspects of snakeheads

A
Động vật được mô tả năm 2000
Cá Ấn Độ


title: Cá dày

text:
{{Bảng phân loại
| image = Channa lucius 2.jpg
| image_width = 300px
| image_caption = Channa luciustừ Tulang Bawang, Lampung, Indonesia.
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei

| ordo = Anabantiformes
| subordo=Channoidei
| familia = Channidae
| genus = Channa
| species = C. lucius| binomial = Channa lucius| binomial_authority = (G. Cuvier, 1831).
| synonyms =
 Ophicephalus lucius Cuvier, 1831
 Channa lucia (Cuvier, 1831)
 Ophiocephalus lucius Cuvier, 1831
 Ophicephalus polylepis Bleeker, 1852
 Ophiocephalus siamensis Günther, 1861
 Channa siamensis (Günther, 1861)
 Ophicephalus spiritalis Fowler, 1904
 Ophiocephalus spiritalis Fowler, 1904
 Ophiocephalus bistriatus Weber & de Beaufort, 1922
|name = Cá dày
}}
Cá dàyTiền Hải Lý, 2016. Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật sinh sản cá dày (Channa lucius Cuvier 1831). Luận án tiến sĩ, 263 trang. Trường Đại học Cần Thơ hay cá dầy (danh pháp khoa học: Channa lucius') là một loài cá của Họ Cá quả. Nó sống trong suối trong rừng và có thể đạt chiều 40 cm. Cá dày được biết đến trong tiếng Thái như pla krasong (Thái: ปลา กระสง). Tên gọi cá dầy/cá dày còn được dùng để chỉ loài Cyprinus melanes'' (có tại miền trung Việt Nam).

Phân bố
Phạm vi của nó bao gồm hầu hết Đông Nam Á như Indonesia (đông nam Tây Sumatra, lưu vực các sông Mahakam và Kayan ở miền đông Kalimantan, lưu vực sông Kapuas ở miền tây Kalimantan nhưng có lẽ đã tuyệt chủng tại Java - nơi mà Heinrich Kuhl và Johan Coenraad van Hasselt đã thu thập mẫu vật của loài này vào khoảng năm 1821), Malaysia (Sarawak, Sabah, Malaysia bán đảo), Brunei, Singapore, Lào, Campuchia, Việt Nam, Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 snakeheads.org

L
Cá Thái Lan
Cá Đông Nam Á
Động vật được mô tả năm 1831


title: Ever Ever After

text:
"Ever Ever After" là một bài hát do ca sĩ người Mỹ Carrie Underwood thể hiện. Viết bởi nhà soạn nhạc Alan Menken và người viết lời Stephen Schwartz, bài hát xuất hiện lần đầu tiên trong bộ phim của Disney, Enchanted (2007) và là bài hát thứ năm trong album nhạc phim. Là một bản ballad và country pop có tempo trung bình, "Ever Ever After" diễn tả những trải nghiệm truyền thống gắn liền với những câu chuyện cổ tích, như việc tìm kiếm một tình yêu đích thực và sống hạnh phúc mãi mãi về sau.

"Ever Ever After" được Menken và Schwartz viết để thay thế cho một bản song ca của hai diễn viên người Mỹ Idina Menzel và James Marsden ban đầu định sẽ đưa vào phần dẫn chuyện ở cuối phim. "Ever Ever After" xuất hiện ở phần nền ngay sau cao trào của bộ phim. Phần lớn các nhà phê bình âm nhạc đánh giá bài hát với thái độ nhiệt tình, khen ngợi giai điệu dễ nhớ, dễ thuộc và chất giọng của Underwood.

Bối cảnh
Các bài hát xuất hiện trong phim Enchanted được sử dụng làm công cụ dẫn dắt cốt truyện, diễn biến từ từ và hiện đại hoá dần về mặt phong cách, chủ đề và chất liệu cho tới khi phim kết thúc, tiến triển từ một bài hát nhạc kịch truyền thống hay một bản nhạc nền thường thấy ở Broadway sang một phong cách hiện đại hơn. Với bài hát cuối cùng xuất hiện trong phim, nhà soạn nhạc Alan Menken miêu tả "Ever Ever After" là bài hát hiện đại nhất trong Enchanted. Nữ diễn viên và ca sĩ Amy Adams, người đóng vai nhân vật nữ chính Giselle, bình luận, "chúng tôi kết thúc với bài hát 'Ever Ever After' của Carrie Underwood, vốn là một bản ballad và rock đồng quê. Và thế là phần âm nhạc cứ thế tiến triển và hiện đại dần lên suốt bộ phim".

"Ever Ever After" là bài hát cuối cùng viết cho Enchanted. Ban đầu, một bài hát với phong cách Disney truyền thống có tên gọi "Enchanted", do Ashman và Schwartz biên soạn, định sẽ do nữ diễn viên và ca sĩ ở Broadway người Mỹ Idina Menzel, người đảm nhiệm vai diễn Nancy Tremaine, và nam diễn viên người Mỹ James Marsden, người đóng vai Hoàng tử Edward, thể hiện.  Tuy nhiên, các nhà làm phim cho rằng bản song ca này sẽ làm chậm nhịp độ của phim đi. Menken giải thích, "thật sự sẽ cực kỳ khó khăn nếu ở cuối trò chơi chúng ta lại truyền tải loại bài hát này." Thay vào đó, họ quyết định sẽ thay thế nó với bài hát "Ever Ever After" do ca sĩ nhạc đồng quê người Mỹ ở phần nền.

Chất liệu
"Ever Ever After" là một bản ballad đồng quê , theo như miêu tả của nhà viết lời bài hát Stephen Schwartz thì đây là "một bài hát pop hiện đại và trưởng thành". Bài hát này cũng có một chút chất liệu rock đồng quê. Theo trang Musicnotes.com, "Ever Ever After" là một bài hát có tempo trung bình viết ở nhịp 4/4, giọng Son trưởng với tempo trung bình đạt 112 nhịp/phút. Giọng ca của Underwood mạnh mẽ nằm ở giữa hai quãng tám, từ nốt thấp là G3 tới nốt cao là E♭5. Các nhạc cụ sử dụng bao gồm đàn guitar và  piano, cùng với sự kết hợp giữa giọng hát chính và các giọng hát ở nền. Lời bài hát được viết bởi Schwartz, bắt đầu với "Storybook endings, fairy tales coming true" (Kết thúc những cuốn sách, mọi truyện cổ tích đều trở thành hiện thực).

Phản hồi từ giới chuyên môn
"Ever Ever After" đã được giới phê bình âm nhạc đón nhận tích cực. Phóng viên Joy Piedmont của báo Entertainment Weekly miêu tả bài hát này rất "dễ nhớ, dễ đi vào lòng người". Anh cũng ca ngợi phần biểu diễn và giọng ca của Underwood, viết rằng, "cô ấy hát nghe thật tuyệt." Jacqueline Rupp của tờ Common Sense Media viết, "Bản power ballad của Carrie Underwood, 'Ever Ever After' sẽ được đón nhận rộng rãi và phù hợp với mọi lứa tuổi.".  Allmusic bình luận, "Carrie Underwood đã độc chiếm buổi biểu diễn với chất pop mê ly". Nhà phê bình của   Amazon.com, Elisabeth Vincentelli viết, "Carrie Underwood đã gọi chúng ta trở lại với thế kỉ 21 qua single 'Ever Ever After'".

Tham khảo

Bài hát năm 2007
Bài hát của Carrie Underwood
Bài hát do Stephen Schwartz (nhà soạn nhạc) viết
Video nhạc do Roman White đạo diễn
Bài hát với phần âm nhạc của Alan Menken
Video âm nhạc do Roman White đạo diễn


title: Trịnh Tắc Sĩ

text:
Trịnh Tắc Sĩ (chữ Hán phồn thể: 鄭則士, chữ Hán giản thể: 郑则士, tên tiếng Anh: Kent Cheng Jak-si, sinh ngày 22 tháng 5 năm 1951) là một diễn viên điện ảnh Hồng Kông. Ông đã hai lần được nhận Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất.

Tiểu sử
Trịnh Tắc Sĩ sinh ra trong một gia đình nghèo ở Hồng Kông. Ông đã mong ước trở thành diễn viên ngay từ khi còn nhỏ. Điều này đã được ông viết trong bài văn của mình nhưng nó đã bị giáo viên của ông chỉ trích nặng nề.

Năm 1972 ông tham gia vào một công ty điện ảnh nhưng không gặt hái được bất cứ vị trí nào trong công ty này cho tới khi ông gia nhập đài truyền hình TVB năm 1976. Sau đó ông làm diễn viên cho một số bộ phim truyền hình.

Phim đã tham gia

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trịnh Tắc Sĩ tại Hong Kong Movie DataBase
Trịnh Tắc Sĩ tại Hong Kong Cinemagic
Trịnh Tắc Sĩ tại LoveHKfilm

Sinh năm 1951
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Diễn viên truyền hình Hồng Kông
Đạo diễn phim Hồng Kông
Biên kịch phim Hồng Kông
Nhà sản xuất phim Hồng Kông
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Vai nam chính
Nam diễn viên Hồng Kông thế kỉ 20
Nam diễn viên Hồng Kông thế kỉ 21


title: Cá tràu mắt

text:
{{Taxobox
| image = Channa marulius.jpg
| image_caption =Channa marulius
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei

| ordo = Anabantiformes
| subordo=Channoidei
| familia = Channidae
| genus = Channa
| species = C. marulius| binomial = Channa marulius| binomial_authority = (F. Hamilton, 1822)
|name=Cá lóc mắt bò}}
Cá tràu mắt hoặc cá lóc suối (tên khoa học: Channa marulius''') là một loài cá lóc có nguồn gốc từ Nam Á, nhưng đã di thực với Hoa Kỳ. Ở Nam Ấn Độ, nó thường được tìm thấy trong hồ chứa. Nó được tìm thấy tại đập Pechpparai, Chittar, Manimuthar, Bhvani và Mettur của bang Tamil Nadu và Thenmalai, đập Neyyar và Idukki của Kerala. Tại Assam nó được gọi theo tên địa phương là xaal. Nó là loài phát triển nhanh hơn hầu hết các loài khác thuộc cùng chi. Nó là một loài ăn thịt. Nó được mua bán trực tiếp và lấy giá cao trên thị trường. Thịt có giá trị dinh dưỡng cao và thịt của nó được cho là có tác dụng chữa lành vết thương và các thuộc tính thu hồi nhiệt. Nó rất thích hợp cho nuôi thâm canh do thói quen thở không khí của nó.

Nó là một loài xâm lấn tại Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Channa marulius  - USGS

M
Loài cá xâm lấn
Động vật được mô tả năm 1822


title: Ngô Quốc Cường

text:
Ngô Quốc Cường (sinh năm 1978 tại Sài Gòn) là một đạo diễn phim gốc Việt.

Tác phẩm
The Golden Pin (2009)
The Hitchhiker Project (2009)
The Cello Tutor (2009)
Hòn ngọc Viễn Đông - Pearls of the Far East (2011)
Hương ga (2014)

Tham khảo

Người Thành phố Hồ Chí Minh
Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Phim và người giành giải Cánh diều


title: Abies alba

text:
Abies alba là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1759. Chúng có nguồn gốc từ các ngọn núi ở Châu Âu, từ Pyrenees đến phía bắc Normandy, tới phía đông dãy núi Anpơ và Dãy núi Karpat, Slovenia, Croatia, Bosnia, Herzegovina và đến tận phía nam của miền nam nước Ý và miền bắc Serbia.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1759
Thực vật Tây Ban Nha


title: Abies amabilis

text:
Abies amabilis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được John Claudius Loudon công bố mô tả khoa học đầu tiên năm 1838 dưới danh pháp Picea amabilis, dựa theo mô tả trước đó của David Douglas. Năm 1839 James Forbes chuyển nó sang chi Abies.

Phân bố
Là loài linh sam bản địa khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương ở Bắc Mỹ, xuất hiện trong khu vực dãy núi Duyên hải Thái Bình Dương và dãy núi Cascade từ vùng cực đông nam Alaska qua miền tây British Columbia, Washington và Oregon, tới vùng cực tây bắc California. Nó sinh sống từ sát mực nước biển tới cao độ  ở phía bắc của phạm vi phân bố, và tới cao độ  ở phía nam của phạm vi phân bố, luôn luôn trong các rừng mưa ôn đớivới lượng giáng thủy tương đối cao và mùa hè mát, ẩm ướt. Các loài cây thường thấy sinh sống cùng bao gồm thiết sam lá lạ (Tsuga heterophylla) ở phía bắc của phạm vi phân bố, linh sam Douglas (Pseudotsuga menziesii) ở giữa khu vực phân bố, còn tại vùng cực nam của khu vực phân bố là dẻ ngựa California (Aesculus californica).

Tên gọi
Các tên gọi thông thường trong tiếng Anh là Pacific silver fir (linh sam bạc Thái Bình Dương), white fir (linh sam bạc), red fir (linh sam đỏ), lovely fir (linh sam đẹp), Amabilis fir (linh sam Amabilis), Cascades fir (linh sam Cascades) hay silver fir (linh sam bạc).

Mô tả
Là loài cây lá kim thường xanh mọc cao đến , đôi khi tới , với đường kính thân cây đạt , đôi khi tới . Vỏ thân cây non màu xám nhạt, mỏng và được vết phồng rộp do nhựa cây tiết ra che phủ. Ở các cây già hơn thì vỏ cây sẫm màu hơn và phát triển các vảy và các vết rạch. Lá hình kim, dẹt, dài , rộng , dày , màu lục sẫm xỉn phía trên, với 2 dải khí khổng màu trắng phía dưới, hơi khía chữ V ở đỉnh. Lá mọc vòng trên cành, nhưng các lá có mức độ vặn xoắn thay đổi tại đáy sao cho chúng nằm phẳng ở cả hai bên của cành và phía trên mặt phẳng cành, khong có lá nàu nằm phía dưới mặt phẳng này. Các cành màu đỏ-cam với lông nhung rậm. Các nón dài  và rộng , màu tía sẫm trước khi thuần thục; các vảy bắc ngắn, ẩn trong nón khép kín. Các hạt có cánh được giải phóng khi nón phân rã khi thuần thục vào khoảng 6–7 tháng sau khi thụ phấn.

Linh sam bạc Thái Bình Dương có quan hệ họ hàng rất gần với linh sam Maries (A. mariesii) ở Nhật Bản, chỉ phân biệt được là có lá ngắn hơn— chiều dài đạt —và nón nhỏ hơn, với chiều dài đạt .

Sử dụng
Gỗ mềm và không rắn chắc; nó được sử dụng trong sản xuất giấy, đóng thùng thưa đựng hàng và các đồ gỗ xây dựng rẻ tiền khác. Lá có mùi thơm hấp dẫn và đôi khi được sử dụng để trang trí đồ vật trong lễ Giáng Sinh, bao gồm các loại cây Giáng Sinh.

Nó cũng được trồng làm cây cảnh trong các khu vườn lớn, mặc dù đòi hỏi phải có mùa hè mát và ẩm đã hạn chế khu vực mà nó có thể được trồng. Sự phát triển tốt khi rời xa khu vực bản địa của nó chỉ hạn chế trong khu vực miền bắc Scotland và miền nam New Zealand.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1838
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây trang trí


title: Abies balsamea

text:
Abies balsamea là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (L.) Mill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1768.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1768
Thực vật được mô tả năm 1753
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Abies beshanzuensis

text:
Abies beshanzuensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được M.H.Wu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1976.

Phân bố
Đây là loài đặc hữu của tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, nơi loài này xuất hiện là ở núi Baishan-zu ở phía đông bắc Qingyuan trong dãy Tung-Kung.

Bảo tồn
Loài này được đưa vào trồng từ cành giâm tại một trạm lâm nghiệp ở Qingyuan, nam Chiết Giang, Trung Quốc, để ghép trên gốc ghép Abies firma. Các cây còn lại trong tự nhiên đang được bảo vệ. Có một ex situ chương trình theo chiều và bây giờ họ đang nuôi lại cây giống được trồng trong canh tác trở lại vào môi trường sống ban đầu.

Dân số
Chỉ được biết đến từ một số cá thể trưởng thành trong tự nhiên, không có sự tái sinh tự nhiên, trong rừng cây hạt kín bị suy thoái. Vào năm 1987, chỉ còn lại ba cây riêng lẻ (sau khi hai cây được chuyển đến Vườn Bách thảo Bắc Kinh và sau đó chết ở đó và đến Vườn Bách thảo Hàng Châu cũng chết) của một quần thể được phát hiện vào năm 1963 chỉ có bảy cá thể, trong đó bốn cá thể đang ra hoa và kết trái vào thời điểm đó. Dân số đã giảm đi đáng kể sau lũ lụt và các trận lở đất tiếp theo trong khu vực.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1976
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
[[Thể loại:
Thực vật Chiết Giang


title: Abies borisii-regis

text:
Abies borisii-regis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mattf. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1925
Thực vật Bulgaria


title: Abies bracteata

text:
Abies bracteata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (D.Don) Poit. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1845.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1845


title: Abies cephalonica

text:
Abies cephalonica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Loudon miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1838


title: Abies chensiensis

text:
Abies chensiensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Tiegh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1892
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Tây Tạng


title: Abies cilicica

text:
Abies cilicica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Antoine & Kotschy) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1855
Thực vật Liban
Thực vật Tây Á


title: Abies concolor

text:
Abies concolor là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Gordon) Lindl. ex Hildebr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1861
Thực vật California
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây trang trí


title: Vân sam Phan Xi Păng

text:
Vân sam hay sam lạnh (Abies delavayi) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Franch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899. Đây là loài bản địa của Vân Nam, Trung Quốc và các khu vực gần biên giới ở đông nam Tây Tạng, xa hơn đền đông bắc Ấn Độ, bắc Myanmar, và tây bắc Việt Nam. Loài này mọc trên núi cao với độ cao 3.000-4.000 m (có thể xuống đến 2.400 m và đến 4.300 m), thường phân bố thành một đới cây theo chiều cao.

Tên khoa học của loài này được đặt theo tên người phát hiện ra nó là Pierre Jean Marie Delavay, ông đã thu thập mẫu ở độ cao 3.500-4.000 m ở vùng núi Cangshan gần Dali.

Ở Việt Nam, loài này phân bố thành một dải theo bậc hở ở Phan Xi Păng, có sự khác biệt về chồi màu nâu đỏ nhạt và các tế bào nón có lá bắc ngắn hơn, và được xem là một phân loài Abies delavayi subsp. fansipanensis (Q.P.Xiang) Rushforth (đồng nghĩa Abies fansipanensis Q.P.Xiang) và có tên gọi là vân sam Phan Xi Păng hay vân sam Hoàng Liên Sơn.

Chú thích

Liên kết ngoài

D
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật Việt Nam
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Myanmar


title: Abies densa

text:
Abies densa là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Griff. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1854.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1854
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Tây Tạng


title: Abies durangensis

text:
Abies durangensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Martínez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1942
Thực vật México


title: Abies fabri

text:
Abies fabri có tên là lãnh sam, là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Mast.) Craib miêu tả khoa học đầu tiên năm 1920.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1920
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Abies fanjingshanensis

text:
Abies fanjingshanensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được W.L.Huang, Y.L.Tu & S.Z.Fang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1984.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1984
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Abies fansipanensis

text:
Abies fansipanensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Q.P.Xiang, L.K.Fu & Nan Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1997
Trang chưa có liên kết ngoại ngữ

en:Abies fansipanensis


title: Abies fargesii

text:
Abies fargesii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Franch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Abies firma

text:
Abies firma là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Siebold & Zucc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1842.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1842
Thực vật đặc hữu Nhật Bản


title: Abies fordei

text:
Abies fordei là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rushforth mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 2009
Trang chưa có liên kết ngoại ngữ


title: Abies forrestii

text:
Abies forrestii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Coltm.-Rog. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1919.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1919
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Thực vật Tứ Xuyên
Thực vật Tây Tạng
Thực vật Vân Nam


title: Abies fraseri

text:
Abies fraseri là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Pursh) Poir. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1817.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1817
Cây Hoa Kỳ
Cây Đông Nam Hoa Kỳ


title: Abies grandis

text:
Abies grandis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Douglas ex D.Don) Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1833
Cây Hoa Kỳ


title: Abies guatemalensis

text:
Abies guatemalensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rehder miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1939
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật Guatemala
Cây Honduras
Cây El Salvador
Cây Chiapas


title: Abies hickelii

text:
Abies hickelii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Flous & Gaussen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1932
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Chiapas
Thực vật Puebla


title: Abies hidalgensis

text:
Abies hidalgensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Debreczy, I.Rácz & Guízar miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1995
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Abies holophylla

text:
Abies holophylla là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Maxim. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1866
Thực vật Đông Bắc Á
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Triều Tiên


title: Abies homolepis

text:
Abies homolepis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Siebold & Zucc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1842.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1842
Cây trang trí
Thực vật đặc hữu Nhật Bản


title: Abies kawakamii

text:
Abies kawakamii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Hayata) Ito miêu tả khoa học đầu tiên năm 1909.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1909


title: Abies koreana

text:
Lãnh sam Hàn Quốc (Abies koreana; 구상나무, Gusang namu trong tiếng Triều Tiên) là một loài lãnh sam sống trên các dãy núi cao của Hàn Quốc (gồm cả đảo Jeju). Nó phát triển ở độ cao từ 1.000–1.900 m trong những khu rừng mưa ôn đới với mùa hè mát, ẩm, mưa nhiều và mùa đông đổ tuyết.

Đây là một loài cây hạt trần thường xanh kích thước nhỏ hoặc vừa đạt chiều cao chừng 10–18 m với đường kính thân đến 0,7 m. Vỏ cây có màu nâu-xám. Lá cây hình kim, dẹp, dài 1–2 cm, rộng 2–2,5 mm và dày 0,5 mm, có màu xanh sẫm bóng mặt trên và hai vạch khí khổng trắng rộng mặt dưới, hơi phân khía ở chóp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liu, T. S. (1971). A Monograph of the genus Abies. National Taiwan University.

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1920


title: Abies lasiocarpa

text:
Abies lasiocarpa là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Hook.) Nutt. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1849.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1849


title: Abies magnifica

text:
Abies magnifica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được A.Murray bis miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1863
Cây Hoa Kỳ
Thực vật Nevada


title: Abies mariesii

text:
Abies mariesii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1879
Thực vật đặc hữu Nhật Bản


title: Abies nebrodensis

text:
Abies nebrodensis hay cây thông sicilian là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Lojac.) Mattei miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1908


title: Abies nephrolepis

text:
Abies nephrolepis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Trautv. ex Maxim.) Maxim. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1866
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Triều Tiên


title: Abies nordmanniana

text:
Abies nordmanniana hay còn gọi là Thông Nordmann (được đặt theo tên nhà sinh vật học Phần Lan Alexander von Nordmann (1803−1866)) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Steven) Spach miêu tả khoa học đầu tiên năm 1841.

Mô tả

Sử dụng

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1841
Cây trang trí


title: Abies numidica

text:
Abies numidica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được de Lannoy ex Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1866
Thực vật Algérie
Thực vật dễ tổn thương
Cây trang trí
Thực vật cực kỳ nguy cấp Châu Phi


title: Abies olcayana

text:
Abies olcayana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Ata & Merev miêu tả khoa học đầu tiên năm 1987.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1987
Trang chưa có liên kết ngoại ngữ

en:Abies olcayana


title: Abies pendula

text:
Abies pendula là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Aiton) Lindl. & Gordon miêu tả khoa học đầu tiên năm 1850.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1850
Trang chưa có liên kết ngoại ngữ


title: Abies pindrow

text:
Abies pindrow là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Royle ex D.Don) Royle miêu tả khoa học đầu tiên năm 1836.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1836
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Tây Tạng


title: Abies pinsapo

text:
Abies pinsapo là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1838
Thực vật Địa Trung Hải
Cây khí hậu Địa Trung Hải


title: Abies procera

text:
Abies procera là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rehder miêu tả khoa học đầu tiên năm 1940.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1940
Cây Hoa Kỳ


title: Abies recurvata

text:
Abies recurvata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Thực vật dễ tổn thương


title: Abies religiosa

text:
Abies religiosa là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Kunth) Schltdl. & Cham. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1830
Thực vật Guatemala
Thực vật Veracruz
Cây Guatemala
Cây Veracruz


title: Abies sachalinensis

text:
Lãnh sam Sakhalin (tên khoa học Abies sachalinensis) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (F.Schmidt) Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1879
Thực vật Đông Bắc Á


title: Abies sibirica

text:
Abies sibirica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Ledeb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1833
Thực vật Trung Á
Cây châu Á
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Kyrgyzstan
Thực vật Tân Cương
Thực vật châu Âu


title: Abies sibiriconephrolepis

text:
Abies sibiriconephrolepis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Taken. & J.J.Chien miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1957
Trang chưa có liên kết ngoại ngữ

en:Abies sibiriconephrolepis


title: Abies spectabilis

text:
Abies spectabilis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (D.Don) Mirb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1825.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1825
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Tây Tạng


title: Abies squamata

text:
Abies squamata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Tứ Xuyên
Thực vật Tây Tạng


title: Abies veitchii

text:
Abies veitchii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1861
Thực vật đặc hữu Nhật Bản


title: Abies vejarii

text:
Abies vejarii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Martínez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1942


title: Abies yuanbaoshanensis

text:
Abies yuanbaoshanensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Y.J.Lu & L.K.Fu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1980
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Thực vật Quảng Tây


title: Abies ziyuanensis

text:
Abies ziyuanensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được L.K.Fu & S.L.Mo miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Lãnh sam
Thực vật được mô tả năm 1980
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Thực vật Quảng Tây
Thực vật Hồ Nam


title: Tuyết tùng Atlas

text:
Cedrus atlantica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Endl.) Manetti ex Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.

Đây là loài bản địa của núi Atlas thuộc Algérie (Tell Atlas, Saharan Atlas) và Morocco (ở Rif và Middle Atlas, và địa phương ở High Atlas). Phần lớn các tài liệu mới xếp nó là một loài riêng biệt Cedrus atlantica, nhưng một vài nguồn xem nó là phân loài của Cedrus libani (C. libani subsp. atlantica).

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1855
Thực vật Algérie
Cây trang trí


title: Tuyết tùng Síp

text:
Cedrus brevifolia là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Hook.f.) Elwes & A.Henry miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.. Đây là loài bản địa dãy núi Troödos miền trung Síp. Loài này mọc ở rừng quốc gia Pafos. Loài này thường được xem là một đồng âm của Cedrus libani.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1908


title: Tuyết tùng Himalaya

text:
Tuyết tùng Himalaya (tên khoa học: Cedrus deodara) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Roxb. ex Lamb.) G.Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.

Loài này phân bố ở độ cao . Thân cây có thể cao đến , một số trường hợp ngoại lệ có thể cao đến  với đường kính thâm đến .

Chú thích

Liên kết ngoài

D
Thực vật được mô tả năm 1830
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Nepal
Cây thuốc châu Á
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Á
Thực vật Trung Quốc
Biểu tượng quốc gia Pakistan


title: Tuyết tùng Liban

text:
Tuyết tùng Liban, còn gọi là hương bách, hương bá hay bách hương, bá hương (tên khoa học: Cedrus libani) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được A.Rich. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1823. Đây là loài bản địa của vùng núi khu vực Địa Trung Hải.
Tuyết tùng Liban là một loài cây lá kim thường xanh phát triển độ cao lên đến 40 m, với thân cây có đường kính lên đến 2,5 m.

Phân loại học
Có hai thứ hay phân loài của Tuyết tùng Liban:
Cedrus libani var. libani (Hương bách Liban, còn gọi là Hương nam)
Cedrus libani var. stenocoma (Hương bách Thổ Nhĩ Kỳ)
Một số nhà thực vật học còn xếp Tuyết tùng Síp và Tuyết tùng Atlas là phân loài của Tuyết tùng Liban. Tuy nhiên đa số các nguồn ngày nay xem chúng là các loài riêng biệt.

Xem thêm
Rừng tuyết tùng của Chúa và Thung lũng linh thiêng, di sản thế giới ở Liban

Chú thích

Liên kết ngoài

 Viện trợ Mỹ giúp Libăng trồng lại rừng cây hương nam, Đài VOA Tiếng Việt.

L
Thực vật được mô tả năm 1823
Lịch sử rừng
Thực vật Liban
Thực vật Thổ Nhĩ Kỳ
Thực vật Bắc Phi
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Tây Á
Thực vật Địa Trung Hải
Cây dùng làm bonsai
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Á


title: Du sam núi đất

text:
Du sam hay du sam núi đất (danh pháp: Keteleeria evelyniana) là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.

Chú thích

Hình ảnh

Liên kết ngoài

E
Thực vật được mô tả năm 1903
Thực vật Lào
Thực vật Việt Nam
Thực vật Trung Quốc
Loài dễ thương tổn
Cây Lào


title: Keteleeria fortunei

text:
Keteleeria fortunei là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (A.Murray bis) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

F
Thực vật được mô tả năm 1866
Thực vật Hồng Kông
Thực vật Trung Quốc


title: Larix czekanowskii

text:
Larix czekanowskii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Szafer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1913


title: Larix decidua

text:
Larix decidua là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1768.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1768
Thực vật Áo
Thực vật Đức
Thực vật România
Thực vật Ukraina
Thực vật Ý
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Âu


title: Larix gmelinii

text:
Larix gmelinii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Rupr.) Kuzen. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1920.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1920
Cây châu Á
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Đông Bắc Á
Thực vật Triều Tiên


title: Larix griffithii

text:
Larix griffithii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1854.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1854


title: Larix kaempferi

text:
Larix kaempferi là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Lamb.) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1856.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1856


title: Larix laricina

text:
Larix laricina là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Du Roi) K.Koch miêu tả khoa học đầu tiên năm 1873.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1873
Cây Alaska
Thực vật được mô tả năm 1771
Cây Bắc Mỹ


title: Larix lubarskii

text:
Larix lubarskii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Sukacz. miêu tả khoa học đầu tiên.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix


title: Larix lyallii

text:
Larix lyallii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Parl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1863


title: Larix maritima

text:
Larix maritima là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Sukacz. miêu tả khoa học đầu tiên.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix


title: Larix mastersiana

text:
Larix mastersiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rehder & E.H.Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1914
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Loài nguy cấp


title: Larix occidentalis

text:
Larix occidentalis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Nutt. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1846.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1846


title: Larix polonica

text:
Larix polonica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Racib. miêu tả khoa học đầu tiên.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix


title: Larix potaninii

text:
Larix potaninii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Batalin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1894


title: Larix sibirica

text:
Larix sibirica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Ledeb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larix
Thực vật được mô tả năm 1833


title: Vân sam Na Uy

text:
Picea abies, có tên gọi khác là Vân sam Na-uy, là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (L.) H.Karst. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Đây là loài bản địa châu Âu.
Đó là một loại cây lá kim thường xanh lớn, phát triển nhanh cao 35–55 m và có đường kính thân cây từ 1 đến 1,5 m. Nó có thể phát triển nhiên tới

(3 ft) mỗi năm trong 25 năm đầu tiên trong điều kiện tốt nhưng phát triển chậm lại khi trên 20 năm tuổi.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1881
Thực vật Belarus
Thực vật Đức
Thực vật Na Uy
Thực vật România
Thực vật Thụy Điển
Thực vật Ukraina
Thực vật Ý
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Picea albertiana

text:
Picea albertiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được S.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1907


title: Picea alcoquiana

text:
Picea alcoquiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (H.J.Veitch ex Lindl.) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1867.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1867


title: Picea asperata

text:
Picea asperata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea aurantiaca

text:
Picea aurantiaca là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea austropanlanica

text:
Picea austropanlanica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Silba miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1999


title: Picea brachytyla

text:
Picea brachytyla là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Franch.) E.Pritz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1900
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea breweriana

text:
Picea breweriana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được S.Watson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1885


title: Picea chihuahuana

text:
Picea chihuahuana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Martínez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1942
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Picea crassifolia

text:
Picea crassifolia là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Kom. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1923
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea engelmannii

text:
Picea engelmannii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Parry ex Engelm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1863


title: Picea farreri

text:
Picea farreri là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được C.N.Page & Rushforth miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1980
Thực vật Trung Quốc
Thực vật dễ tổn thương


title: Picea fennica

text:
Picea fennica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Regel) Kom. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1934.

Chú thích

Liên kết ngoài

F
Thực vật được mô tả năm 1934


title: Picea glauca

text:
Picea glauca là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Moench) Voss miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1907
Cây Alaska
Cây Hoa Kỳ
Cây trang trí


title: Picea glehnii

text:
Picea glehnii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (F.Schmidt) Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1880.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1880


title: Picea jezoensis

text:
Picea jezoensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Siebold & Zucc.) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1855
Cây trang trí
Thực vật Trung Quốc


title: Picea koraiensis

text:
Picea koraiensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Nakai miêu tả khoa học đầu tiên năm 1919.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1919
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Đông Bắc Á


title: Picea koyamae

text:
Picea koyamae là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Shiras. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1913


title: Picea likiangensis

text:
Picea likiangensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Franch.) E.Pritz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1900
Thực vật Trung Quốc
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật dễ tổn thương


title: Picea lutzii

text:
Picea lutzii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Little miêu tả khoa học đầu tiên năm 1953.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1953


title: Picea mariana

text:
Picea mariana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Mill.) Britton, Sterns & Poggenb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Loài này phân bố khắp Canada, được tìm thấy ở tất cả 10 tỉnh và 3 vùng đất vùng cực của Canada. Phạm vi phân bố loài này mở về phía bắc của Hoa Kỳ: ở Alaska, vùng Ngũ Đại Hồ, và Đông Bắc. Loài này thường tạo thành quần xã gọi là rừng taiga hoặc phương bắc.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1888
Cây Alaska
Cây Hoa Kỳ
Thực vật được mô tả năm 1768
Cây Bắc Mỹ


title: Picea maximowiczii

text:
Picea maximowiczii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Regel ex Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản; phạm vi phân bố được giới hạn các núi Akaishi, núi Okuchichibu núi và dãy núi Yatsugatake trên Honshu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1879
Thực vật dễ tổn thương


title: Picea meyeri

text:
Picea meyeri là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rehder & E.H.Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1914
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea morrisonicola

text:
Picea morrisonicola là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Hayata miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1908
Thực vật dễ tổn thương


title: Picea neoveitchii

text:
Picea neoveitchii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1903
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea notha

text:
Picea notha là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Rehder miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1939


title: Picea obovata

text:
Picea obovata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Ledeb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1833
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Kazakhstan


title: Picea omorika

text:
Picea omorika là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Pancic) Purk. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1877.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1877
Thực vật dễ tổn thương


title: Picea orientalis

text:
Picea orientalis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (L.) Peterm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1844
Cây trang trí
Thực vật được mô tả năm 1847


title: Picea pungens

text:
Picea pungens là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Engelm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Đây là loài bản địa dãy núi Rocky của Hoa Kỳ. Phạm vi tự nhiên của nó kéo dài từ Colorado đến Wyoming nhưng nó đã được du nhập rộng rãi ở những nơi khác và được sử dụng làm cây cảnh ở nhiều nơi vượt xa phạm vi nguồn gốc của nó.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1879
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây Hoa Kỳ
Cây trang trí


title: Picea purpurea

text:
Picea purpurea là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Picea retroflexa

text:
Picea retroflexa là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Vân sam đỏ

text:
Picea rubens là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Sarg. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.

Chú thích

Liên kết ngoài

R
Thực vật được mô tả năm 1898
Cây Đông Hoa Kỳ
Cây Đông Nam Hoa Kỳ


title: Picea schrenkiana

text:
Picea schrenkiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Fisch. & C.A.Mey. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1842.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1842
Thực vật Trung Á
Cây châu Á
Cây trang trí
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Kazakhstan
Thực vật Kyrgyzstan
Thực vật vườn châu Á


title: Picea shennongjianensis

text:
Picea shennongjianensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Silba miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1999

en:Picea shennongjianensis


title: Picea sitchensis

text:
Picea sitchensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Bong.) Carrière miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1855
Cây Alaska
Cây Hoa Kỳ


title: Picea smithiana

text:
Picea smithiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Wall.) Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1884.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1884
Thực vật Ấn Độ
Cây châu Á


title: Picea spinulosa

text:
Picea spinulosa là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Griff.) A.Henry miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật Ấn Độ


title: Picea torano

text:
Picea torano là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Siebold ex K.Koch) Koehne miêu tả khoa học đầu tiên năm 1893.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1893


title: Picea wilsonii

text:
Picea wilsonii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Vân sam
Thực vật được mô tả năm 1903
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Pinus aristata

text:
Pinus aristata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Engelm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1862.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1862
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây Hoa Kỳ
Cây trang trí


title: Pinus arizonica

text:
Pinus arizonica là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Engelm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1878 publ. 1879.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được miêu tả năm 1878 publ. 1879
Thực vật México


title: Pinus attenuata

text:
Pinus attenuata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Lemmon miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1892
Thực vật California


title: Pinus attenuradiata

text:
Pinus attenuradiata là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Stockw. & Righter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1946.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1946


title: Pinus balfouriana

text:
Pinus balfouriana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Balf. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1853.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1853


title: Pinus banksiana

text:
Pinus banksiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Lamb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1803.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1803
Cây Hoa Kỳ


title: Pinus brutia

text:
Pinus brutia là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Ten. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1811.
Phạm vi phân bố ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng nó cũng mở rộng đến quần đảo Aegea của Hy Lạp, bán đảo Krym, Iran, Gruzia, Azerbaijan, miền bắc Iraq, phía tây Syria, Israel, Liban, và Síp.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1811
Thực vật Azerbaijan
Thực vật Gruzia
Thực vật Hy Lạp
Thực vật Iran
Thực vật Iraq
Thực vật Liban
Thực vật Syria
Thực vật Địa Trung Hải
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Á
Thực vật vườn châu Âu


title: Pinus canariensis

text:
Pinus canariensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được C.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1828.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1828
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Âu


title: Pinus cembroides

text:
Pinus cembroides là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Zucc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 1832
Thực vật México


title: Pinus cerambycifera

text:
Pinus cerambycifera là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Businský mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Thông
Thực vật được mô tả năm 2003