title: Liên minh phương Bắc

text:
Liên minh phương Bắc Afghanistan, chính thức được gọi là Mặt trận Đoàn kết Hồi giáo Cứu quốc Afghanistan ( Jabha-yi Muttahid-i Islāmi-yi Millī barā-yi Nijāt-i Afghānistān), là một mặt trận quân sự được hình thành vào cuối năm 1996 sau khi Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (Taliban) đánh chiếm Kabul. Mặt trận Đoàn kết được các nhà lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước Hồi giáo Afghanistan tập hợp, đặc biệt là vị Tổng thống lưu vong Burhanuddin Rabbani và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ahmad Shah Massoud. Ban đầu Liên minh chỉ gồm chủ yếu là người Tajikistan nhưng đến năm 2000, các nhà lãnh đạo của các nhóm dân tộc khác đã gia nhập Liên minh phương Bắc như Abdul Rashid Dostum, Mohammad Mohaqiq, Abdul Qadir, Sayed Hussein Anwari và số khác.

Liên minh phương Bắc đã chiến đấu một cuộc chiến tranh phòng thủ chống lại chính phủ Taliban. Họ đã nhận được sự hỗ trợ của Iran, Nga, Ấn Độ, Tajikistan và những nước khác, trong khi Taliban thì chỉ được sự hỗ trợ của al-Qaeda và Quân đội Pakistan. Liên minh phương Bắc chủ yếu gồm sắc tộc Tajikistan, nhưng về sau còn thêm cả Uzbekistan, Hazaras và Pashtun. Chính quyền Taliban chủ yếu gồm những thành viên người Pashtun với các nhóm thiểu số khác. Sau cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu và thành lập chính quyền Karzai vào cuối năm 2001, Liên minh phương Bắc đã tan rã từng phần dẫn tới sự thành lập của các đảng phái chính trị khác nhau.

Chỉ huy và các phe phái

Liên minh phương Bắc được các phe phái đối lập thành lập vào cuối năm 1996 đóng vai trò như một lực lượng kháng chiến chống Taliban. Kể từ đầu năm 1999, Ahmad Shah Massoud là nhà lãnh đạo chính duy nhất có thể bảo vệ lãnh thổ của mình chống lại Taliban và như vậy vẫn là người lãnh đạo chính yếu trên thực tế về chính trị và quân sự của Liên minh được công nhận bởi các thành viên của tất cả các nhóm sắc tộc khác nhau. Massoud quyết định đường lối chính trị chính và chiến lược quân sự chung của liên minh. Một phần trong các phe phái quân sự Liên minh như Junbish-i Milli hoặc Hezb-e Wahdat thì lại không nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của Massoud mà vẫn nằm dưới quyền lãnh đạo khu vực hoặc dân tộc của họ.

Chỉ huy quân sự của Liên minh hoặc là độc lập hoặc thuộc một trong các phe phái chính trị sau đây:
Nhóm Jamiat-I-Islami, với thành viên chủ yếu là những người Tajikistan thiểu số phái Sunni do Ahmad Shah Massoud và Burhanuddin Rabbani lãnh đạo.
Nhóm Junbish-i Milli với thành viên chủ yếu là những người Uzbekistan thiểu số phái Sunni do tướng Abdul Rashid Dostum lãnh đạo.
Nhóm Đông Shura với thành viên chủ yếu là những người Pashtun phái Sunni do Abdul Qadir lãnh đạo
Nhóm Harakat-e Islami gồm những người Tajikistan và Hazara phái Shia do Sayed Hussain Anwari lãnh đạo
Nhóm Hezb-e Wahdat gồm những người Hazara thiểu số phái Shia do Mohammad Mohaqiq và Karim Khalili lãnh đạo.

Từ miền bắc Afghanistan: Bismillah Khan Mohammadi, Atta Mohammad Noor, Mohammad Daud Daud, Mohammad Fahim, Gul Haider, Mohammad Mohaqiq, Rashid Dostum, Qazi Kabir Marzban;
Từ miền đông Afghanistan: Abdul Qadir, Hazrat Ali, Jaan DAAD Khan, Abdullah Wahedi, Qatrah và Najmuddin;
Từ miền nam Afghanistan: Qari Baba, Aref Noorzai và Hotak;
Từ phía tây Afghanistan: Ismail Khan, Tiến sĩ Ibrahim, và Fazlkarim Aimaq;
Từ trung ương Afghanistan: Sayed Mustafa Kazemi, Said Hussein Aalemi Balkhi, Akbari, Mohammad Ali Jawed Karim Khaili và Sher Alam.

Chỉ huy và phó chỉ huy quân sự của Liên minh bao gồm:
Hai ứng cử viên chính trị chính trong cuộc bầu cử tổng thống Afghanistan năm 2009 đều làm việc cho Mặt trận Đoàn kết:
Abdullah Abdullah (là một người bạn thân của Ahmad Shah Massoud và bộ trưởng ngoại giao của liên minh)
Hamid Karzai (có cha bị Taliban giết chết, sau đó ông đã tiến hành sứ mệnh ngoại giao để tìm kiếm sự hỗ trợ cho Massoud ở châu Âu và Mỹ vào năm 2000/2001)

Lịch sử

Bối cảnh

Sau sự sụp đổ của chính phủ cộng sản Najibullah do Liên Xô hậu thuẫn vào năm 1992, các đảng phái chính trị Afghanistan đã nhất trí về một nền hòa bình và thỏa thuận chia sẻ quyền lực (Hòa ước Peshawar). Hiệp định đã tạo nên Nhà nước Hồi giáo Afghanistan và bổ nhiệm một chính phủ lâm thời trong thời kỳ chuyển tiếp được tiếp nối bởi cuộc tổng tuyển cử. Theo lời Tổ chức Theo dõi Nhân quyền:

Gulbuddin Hekmatyar còn nhận được sự hỗ trợ hoạt động, tài chính và quân sự của Pakistan. Chuyên gia về Afghanistan Amin Saikal đã kết luận trong cuốn Modern Afghanistan: A History of Struggle and Survival (Afghanistan đương đại - Một thiên lịch sử đấu tranh và sinh tồn):

Ngoài ra, Ả Rập Xê Út và Iran – những đối thủ tranh giành quyền bá chủ trong khu vực – đã hỗ trợ lực lượng dân quân Afghanistan trở mặt đối địch với nhau. Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền thì Iran đã hậu thuẫn cho phe Hezb-i Wahdat thuộc sắc tộc Hazara phái Shia của Abdul Ali Mazari nhằm "tối đa hóa sức mạnh quân sự và ảnh hưởng của Wahdat". Ả Rập Xê Út thì ủng hộ Wahhabite Abdul Rasul Sayyaf và phe Ittihad-i Islami của ông. Một ấn phẩm của trường Đại học George Washington mô tả:

Xung đột giữa hai lực lượng dân quân đã sớm leo thang thành một cuộc chiến tranh toàn diện. Do sự khởi đầu đột ngột của chiến tranh, hoạt động của cơ quan chính phủ, các đơn vị cảnh sát hoặc một hệ thống tư pháp và trách nhiệm đối với Nhà nước Hồi giáo Afghanistan mới được tạo ra không có thời gian để hình thành. Tội ác đều có sự nhúng tay từ các cá nhân của các phe phái vũ trang khác nhau trong khi Kabul rơi vào tình trạng vô luật pháp và hỗn loạn như mô tả trong báo cáo của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền và Dự án Tư pháp Afghanistan. Cũng bởi sự hỗn loạn, một số nhà lãnh đạo dần dần chỉ kiểm soát các cấp phó chỉ huy của họ trên danh nghĩa. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã viết:

Trong khi đó, miền nam Afghanistan nằm dưới sự kiểm soát của các nhà lãnh đạo địa phương không liên kết với chính quyền trung ương ở Kabul. Vào năm 1994, Taliban vốn là một phong trào bắt nguồn từ các trường tôn giáo Jamiat Ulema-e-Islam dành cho người tị nạn Afghanistan ở Pakistan, cũng đã phát triển ở Afghanistan như một lực lượng chính trị-tôn giáo. Tháng 11 năm 1994, họ nắm quyền kiểm soát thành phố miền nam Kandahar và sau đó mở rộng quyền kiểm soát của họ sang một số tỉnh ở miền nam và miền trung Afghanistan không thuộc quyền kiểm soát của chính phủ trung ương.

Đến cuối năm 1994, hầu hết các phe phái của lực lượng dân quân đã chiến đấu trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát thủ đô Kabul đều bị các lực lượng của Bộ trưởng Quốc phòng của Nhà nước Hồi giáo Ahmad Shah Massoud đánh bại về mặt quân sự. Sự bắn phá thủ đô tạm dừng lại. Chính phủ Nhà nước Hồi giáo đã có những bước phục hồi luật pháp và trật tự trị an. Toà án bắt đầu làm việc trở lại. Massoud đã cố gắng để bắt đầu một tiến trình chính trị toàn quốc với mục tiêu củng cố quốc gia và các cuộc bầu cử dân chủ, ông cũng mời Taliban tham gia tiến trình này nhưng họ từ chối vì họ không tin vào một hệ thống dân chủ.

Taliban bắt đầu bắn phá thủ đô Kabul vào đầu năm 1995 nhưng đã bị đánh bại bởi các lực lượng của chính phủ Nhà nước Hồi giáo dưới sự chỉ huy của Ahmad Shah Massoud. Tổ chức Ân xá Quốc tế khi đề cập đến cuộc tấn công của Taliban đã viết trong một báo cáo năm 1995:

Chiến thắng ban đầu của Taliban vào năm 1994 mà theo sau là một loạt các thất bại dẫn đến thiệt hại nặng nề khiến các nhà phân tích tin rằng phong trào Taliban đã đi vào đường cùng. Vào thời điểm đó Pakistan và Ả Rập Xê Út gia tăng đáng kể sự hỗ trợ của họ cho Taliban. Nhiều nhà phân tích như Amin Saikal mô tả Taliban như đang phát triển thành một lực lượng đại diện cho lợi ích khu vực của Pakistan. Ngày 26 tháng 9 năm 1996, khi quân Taliban được sự hỗ trợ quân sự của Pakistan và hỗ trợ tài chính của Ả Rập Xê Út đã chuẩn bị một cuộc tấn công lớn nhằm tái chiếm thủ đô Kabul, Massoud ra lệnh rút lui toàn diện khỏi thành phố. Cuối cùng Taliban chiếm được Kabul vào ngày 27 tháng 9 năm 1996 và thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan.

Mặt trận Đoàn kết hình thành
Ahmad Shah Massoud và Abdul Rashid Dostum là những kẻ thù cũ đã thành lập Mặt trận Đoàn kết (Liên minh phương Bắc) chống lại Taliban lúc này đang chuẩn bị cuộc tấn công chống lại các khu vực còn lại dưới sự kiểm soát của Massoud và những vùng dưới sự kiểm soát của Dostum. Mặt trận Đoàn kết gồm các lực lượng chủ yếu là người Tajikistan của Massoud và lực lượng người Uzbekistan của Dostum, quân đội sắc tộc Hazara do Haji Mohammad Mohaqiq lãnh đạo và quân đội sắc tộc Pashtun dưới sự lãnh đạo của các tướng lĩnh như Abdul Haq và Haji Abdul Qadir. Các chính trị gia và các nhà ngoại giao nổi tiếng của Mặt trận bao gồm Abdul Rahim Ghafoorzai, Abdullah Abdullah và Masood Khalili. Từ khi quân Taliban đánh chiếm thủ đô Kabul vào tháng 9 năm 1996 đến tháng 11 năm 2001 thì Mặt trận đã kiểm soát khoảng 30% dân số Afghanistan tại các tỉnh như Badakhshan, Kapisa, Takhar và các vùng của Parwan, Kunar, Nuristan, Laghman, Samangan, Kunduz, Ghōr và Bamyan.

Can thiệp quân sự của Pakistan

Theo chuyên gia về Afghanistan của Pakistan Ahmed Rashid, "từ năm 1994 đến năm 1999, ước tính có khoảng 80.000 đến 100.000 người Pakistan được huấn luyện và chiến đấu tại Afghanistan" ở bên phe Taliban chống lại Liên minh phương Bắc.

Tính riêng năm 2001, theo một số nguồn tin quốc tế đã có khoảng 28.000-30.000 công dân Pakistan, 14.000-15.000 người Afghanistan theo Taliban và 2.000-3.000 chiến binh Al Qaeda đã chiến đấu chống lại lực lượng chống Taliban ở Afghanistan như một lực lượng quân sự khá mạnh lên tới 45.000 người. Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf – sau là Tổng tham mưu trưởng quân đội – chịu trách nhiệm cho việc gửi hàng ngàn người Pakistan chiến đấu bên cạnh quân Taliban và Bin Laden chống lại các lực lượng của Ahmad Shah Massoud. Trong số khoảng 28.000 công dân Pakistan chiến đấu ở Afghanistan thì có 8.000 chiến binh được tuyển mộ từ các madrassa đã lấp đầy hàng ngũ lính chính quy của Taliban. Một tài liệu năm 1998 của Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận rằng "20-40 % [chính quy] lính Taliban là người Pakistan". Tài liệu này nói thêm rằng các bậc cha mẹ của những người dân Pakistan "không biết gì về sự dính líu quân sự của con em mình với Taliban cho đến khi thi thể của họ được mang về Pakistan". Theo báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ và các báo cáo của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền thì những công dân Pakistan khác chiến đấu ở Afghanistan là những binh sĩ chính quy nhất là từ Quân đoàn Biên giới mà còn từ quân đội cung cấp sự hỗ trợ chiến đấu trực tiếp.

Ngày 1 tháng 8 năm 1997, Taliban đã phát động một cuộc tấn công vào căn cứ quân sự chính Sheberghan của Abdul Rashid Dostum. Dostum đã cho biết lý do cuộc tấn công thành công là do sự tham gia của 1500 lính biệt kích Pakistan và sự yểm trợ của không quân Pakistan. Đến năm 1998, Iran cáo buộc Pakistan gửi lực lượng không quân ném bom Mazar-i-Sharif nhằm hỗ trợ quân Taliban và trực tiếp cáo buộc quân đội Pakistan vì "những tội ác chiến tranh ở Bamiyan". Cũng trong năm đó phía Nga cho biết, Pakistan chịu trách nhiệm về "sự bành trướng quân sự" của Taliban ở miền bắc Afghanistan bằng cách gửi một số lượng lớn quân đội Pakistan mà về sau bị Mặt trận Đoàn kết chống Taliban bắt làm tù binh.

Năm 2000, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã áp đặt một lệnh cấm vận vũ khí để chống lại sự hỗ trợ quân sự cho Taliban, rồi các quan chức Liên Hợp Quốc rõ ràng đã chọn Pakistan. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc ngầm chỉ trích Pakistan vì sự hỗ trợ quân sự của họ và Hội đồng Bảo an tuyên bố đó là "nỗi đau khổ tột cùng qua các báo cáo tham gia chiến đấu về phía Taliban của hàng ngàn công dân không phải Afghanistan". Vào tháng 7 năm 2001, một số nước trong đó có Hoa Kỳ đã cáo buộc Pakistan là "vi phạm lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc vì viện trợ quân sự cho Taliban". Cùng năm đó, Tình báo Anh báo cáo rằng ISI đã đóng một vai trò tích cực ở một số trại huấn luyện của Al Qaeda. ISI còn giúp đỡ việc xây dựng các trại huấn luyện cho cả Taliban và Al Qaeda. Từ năm 1996 đến năm 2001, Al Qaeda của Osama Bin Laden và Ayman al-Zawahiri đã trở thành một nhà nước trong nhà nước Taliban. Bin Laden đã gửi các chiến binh Al-Qaeda gốc Ả Rập và Trung Á tham gia cuộc chiến chống lại Liên minh phương Bắc trong số đó có Lữ đoàn 055 của ông ta.

Ngay khi phe chống Taliban tiến quân đánh chiếm Kabul vào tháng 11 năm 2001, lực lượng ISI đã tổ chức hoạt động và thầm giúp lực lượng dân quân Taliban rút lui toàn diện. Trong tháng 11 năm 2001, Taliban, các chiến binh Al-Qaeda và đặc vụ ISI đã được sơ tán một cách an toàn từ Kunduz trên máy bay chở hàng của quân đội Pakistan tới các căn cứ Không quân Pakistan tại Chitral và Gilgit ở khu vực phía Bắc của Pakistan trong những cái được mệnh danh là "Cầu hàng không của Quỷ". Vai trò của quân đội Pakistan đã được các quan sát viên quốc tế cũng như của lãnh đạo chống Taliban Ahmad Shah Massoud mô tả như một vụ "xâm lược lén lút". Cuộc "xâm lược lén lút" đã chứng minh không thể đánh bại các lực lượng chống Taliban áp đảo nghiêm trọng.

Các vụ thảm sát của Taliban
Theo một báo cáo dài 55 trang của Liên Hợp Quốc, thì trong khi Taliban cố gắng củng cố quyền kiểm soát phía bắc và tây Afghanistan đã thực hiện các vụ thảm sát có hệ thống nhằm vào dân thường. Các quan chức Liên Hợp Quốc nói rằng đã có "15 vụ thảm sát" từ năm 1996 đến 2001. Họ cũng nói rằng "chính là hệ thống ở mức độ cao và tất cả đều hướng về [Taliban] Bộ Quốc phòng hoặc là chính Mullah Omar". Cái gọi là Lữ đoàn 055 của al-Qaeda cũng chịu trách nhiệm cho hàng loạt vụ sát hại dân thường Afghanistan. Báo cáo của Liên Hợp Quốc trích dẫn các nhân chứng ở nhiều làng mô tả các chiến binh Ả Rập "mang dao dài dùng để rạch cổ họng và lột da người".

Nhân tố Ahmad Shah Massoud

Sau những trận chiến lâu đời nhất là đối với thành phố phía bắc Mazar-i-Sharif, Abdul Rashid Dostum và các lực lượng Junbish của ông cùng với quân đồng minh Hezb-e Wahdat đã bị Taliban và các đồng minh của họ đánh bại vào năm 1998. Dostum sau đó phải sống lưu vong. Ahmad Shah Massoud vẫn là lãnh đạo chống Taliban chủ yếu duy nhất bên trong Afghanistan đủ khả năng bảo vệ các vùng rộng lớn tại lãnh thổ của mình chống lại quân đội Pakistan, Taliban và Al-Qaeda.

Taliban liên tục cung cấp tiền bạc cho Massoud và hứa hẹn một vị trí quyền lực để buộc ông phải dừng cuộc kháng cự của mình. Nhưng Massoud đã từ chối. Ông giải thích trong một cuộc phỏng vấn: "Taliban có lần cử đại diện đến nói: "Hãy đến và chấp nhận chức vụ Thủ tướng và về với chúng tôi", và họ sẽ giữ chức vụ cao nhất trong cả nước là chức Tổng thống. Nhưng còn cái giá phải trả?! Sự khác biệt mà chúng tôi quan tâm đến chính là cách chúng ta suy nghĩ về nguyên tắc thực sự của xã hội và nhà nước. Chúng tôi không thể chấp nhận điều kiện thỏa hiệp của họ nếu không chúng tôi sẽ phải từ bỏ các nguyên tắc của nền dân chủ hiện đại. Chúng tôi chủ yếu chống đối hệ thống gọi là "Tiểu vương quốc Afghanistan"". "Đó phải là một nơi mà mọi người dân Afghanistan đều tìm thấy hạnh phúc của riêng mình. Và tôi nghĩ rằng đều này chỉ có thể được đảm bảo bởi nền dân chủ dựa trên sự đồng thuận".

Massoud muốn thuyết phục Taliban tham gia vào một tiến trình chính trị hàng đầu đối với các cuộc bầu cử dân chủ trong một tương lai gần. Ông cũng nói: "Taliban không phải là một lực lượng được coi là bất khả chiến bại. Họ được tách từ những người bây giờ. Họ yếu hơn so với trong quá khứ. Chỉ có sự hỗ trợ của Pakistan, Osama bin Laden và các nhóm cực đoan khác mới giữ cho Taliban trụ được. Khi sự hỗ trợ bị ngưng lại thì họ rất khó mà tồn tại nổi".

Vào đầu năm 2001 Liên minh phương Bắc đã triển khai một chiến lược mới là áp lực quân sự địa phương và kháng cáo chính trị toàn cầu. Sự bất bình ngày càng tăng dần để chống lại sự cai trị của Taliban từ dưới đáy xã hội Afghanistan bao gồm cả các khu vực của người Pashtun. Tổng cộng ước tính có khoảng một triệu người đã trốn khỏi Taliban. Nhiều thường dân đã bỏ chạy đến khu vực của Ahmad Shah Massoud. National Geographic đã kết luận trong tài liệu của mình "Bên trong Taliban": "Điều duy nhất cản trở các cuộc tàn sát của Taliban trong tương lai chính là Ahmad Shah Massoud". Trong khu vực dưới sự kiểm soát của Massoud đã thiết lập thể chế dân chủ và ký Tuyên bố Quyền của Phụ nữ. Đồng thời ông rất thận trọng để không lặp lại sự thất bại của chính phủ Kabul vào thập niên 1990. Ngay trong năm 1999, lãnh đạo Liên minh đã ra lệnh huấn luyện lực lượng cảnh sát đặc biệt để giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ dân thường trong trường hợp Mặt trận thành công. Vào đầu năm 2001, Ahmad Shah Massoud đã diễn thuyết trước Nghị viện châu Âu ở Brussels yêu cầu cộng đồng quốc tế cung cấp trợ giúp nhân đạo cho người dân Afghanistan. Ông nói rằng Taliban và Al Qaeda đã giới thiệu "một sự diễn giải sai lệch về Hồi giáo" và nếu không có sự hỗ trợ của Pakistan và Bin Laden thì Taliban sẽ không có khả năng duy trì chiến dịch quân sự của họ đến một năm. Trong chuyến viếng thăm sang châu Âu, Massoud cũng cảnh báo rằng cơ quan tình báo của ông đã thu thập được thông tin về một cuộc tấn công quy mô lớn sắp xảy ra trên đất Mỹ.

Ngày 9 tháng 9 năm 2001, hai kẻ tấn công tự sát Ả Rập bị cáo buộc thuộc Al Qaeda, đã giả làm nhà báo và cho kích nổ một quả bom giấu trong một máy quay phim khi đang phỏng vấn Ahmed Shah Massoud tại tỉnh Takhar của Afghanistan. Tướng Massoud chết trên máy bay trực thăng khi được chở đến bệnh viện cấp cứu. Ông được chôn cất tại quê nhà của mình ở làng Bazarak trong thung lũng Panjshir. Đám tang mặc dù diễn ra trong một khu vực khá thôn quê nhưng có tới hàng trăm ngàn người tham dự và không ngừng than khóc.

Vụ ám sát Massoud được coi là có một sự liên kết mạnh mẽ đến sự kiện ngày 11 tháng 9 năm 2001 trên đất Mỹ đã giết chết gần 3.000 người và đó dường như là cuộc tấn công khủng bố mà Massoud đã cảnh báo trong bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu vài tháng trước đó. John P. O'Neill từng là một chuyên gia chống khủng bố và trợ lý giám đốc FBI cho đến cuối năm 2001 thì về hưu, sau được đề nghị nhận vị trí giám đốc an ninh tại Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC). Ông đã làm việc tại WTC hai tuần trước ngày 11 tháng 9. Vào ngày 10 tháng 9 năm 2001, John O'Neill có nói với hai người bạn của mình rằng: "Đều do chúng ta. Và chúng ta sẽ phải gánh chịu một điều gì đó lớn lao.... Một số chuyện đã xảy ra ở Afghanistan [đề cập đến vụ ám sát Massoud]. Tôi không thích cách mọi thứ đang được sắp đặt tại Afghanistan.... tôi cảm nhận được một sự thay đổi và tôi nghĩ rằng mọi thứ sẽ sớm.... xảy ra". John O'Neill đã thiệt mạng vào ngày 11 tháng 9 năm 2001 khi tòa tháp phía nam sụp đổ.

Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, quân Liên minh phương Bắc đã lật đổ chế độ Taliban ở Kabul với sự hỗ trợ của không quân Mỹ trong Chiến dịch Tự do Bền vững, sử dụng các báo cáo tình báo được cung cấp bởi Iran trong cuộc họp của Nhóm Sáu cộng Hai tại Trụ sở Liên Hợp Quốc. Vào tháng 11 và tháng 12 năm 2001, Liên minh đã giành quyền kiểm soát phần lớn đất nước và đóng một vai trò quan trọng trong việc thiết lập chính phủ lâm thời hậu Taliban của Hamid Karzai vào cuối năm 2001.

Sau sự kiện 11 tháng 9

Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 tại Hoa Kỳ vào năm 2001, Mặt trận đã thành công trong việc chiếm lại Kabul từ tay Taliban với sự yểm trợ của liên quân do Mỹ dẫn đầu trong chiến dịch Tự do Bền vững. Mặc dù lo ngại về sự trở lại của sự hỗn loạn tương tự như trong cuộc nội chiến 1992-1996, tất cả các nhà lãnh đạo Afghanistan đã gặp nhau tại Đức để tạo ra một chính phủ mới. Hamid Karzai được lựa chọn để lãnh đạo đất nước và hầu hết các vị trí chủ chốt đã được trao cho các thành viên người Tajikistan của Liên minh phương Bắc. Điều này tạo ra một vấn đề quốc tế lớn. Trong khi Pakistan đã luôn luôn ủng hộ nhóm dân tộc lớn của Afghanistan là người Pashtun, Ấn Độ đã nhìn thấy một cơ hội để gia tăng sức mạnh trong khu vực bằng cách nhảy vào cuộc chơi với sự ủng hộ của Liên minh phương Bắc trong những ngày đầu của cuộc chiến. Với cả hai quốc gia đang tìm cách tăng cường hoặc duy trì quyền lực trong khu vực của họ thông qua sự đối lập giữa các phe phái ở trên địa bàn, cuộc xung đột ở Afghanistan ngày càng được các nhà quan sát nhìn nhận như một miếng mồi béo bở giữa các cường quốc.

Từ năm 2002 đến năm 2004 đã chứng kiến sự yên tĩnh tương đối ở Afghanistan. Đến năm 2006 thì do sự hỗ trợ của Pakistan, sự nổi dậy của Taliban ngày càng đạt được sức mạnh. Vào năm 2010, Tổng thống Afghanistan Karzai quyết định rằng cách duy nhất để chấm dứt cuộc nổi dậy của Taliban là kêu gọi hòa bình. Tiến trình này vừa được chấp nhận và sự hỗ trợ từ tất cả các đối tác quốc tế của Afghanistan, ngoại trừ một vài nhân vật quan trọng của Liên minh phương Bắc như Abdullah Abdullah Ahmad Zia Massoud, Mohammad Mohaqiq và những người khác. Phe đối lập về sau bị phân tán thành nhiều đảng phái đã cảnh báo rằng chính sách nhân nhượng của Karzai có thể gây tổn hại đến sự phát triển chính trị và kinh tế của Afghanistan, cùng các tiến bộ đạt được trong các lĩnh vực như giáo dục và nữ quyền. Khi các nhà lãnh đạo đối lập bị NATO và chính quyền Karzai loại khỏi các cuộc đàm phán bí mật với Taliban và thuật hùng biện chính trị của Karzai đã phải điều chỉnh các yêu cầu ngày càng tăng của Taliban, các nhà lãnh đạo của Liên minh cũng tập hợp lại để phản đối sự trở lại của Taliban ở Afghanistan vào cuối năm 2011.

Cải cách

Mặt trận Dân tộc Afghanistan được Ahmad Zia Massoud, Abdul Rashid Dostum và Mohammad Mohaqiq thành lập vào cuối năm 2011 để phản đối các cuộc đàm phán hòa bình với Taliban, thường được coi là một cải cách của cánh quân sự của Mặt trận. Trong khi đó, nhiều cánh chính trị đã hợp nhất dưới Liên minh Quốc gia Afghanistan do Abdullah Abdullah thành lập.

Cựu lãnh đạo của Cục An ninh Quốc gia (NDS), Amrullah Saleh đã lập ra một phong trào mới là Basej-i Milli với sự ủng hộ từ giới thanh niên. Nó huy động được khoảng 10.000 người trong một cuộc biểu tình chống Taliban tại thủ đô Kabul vào tháng 5 năm 2011. Người hùng Liên minh phương Bắc cũ là Mohammed Fahim, Phó Tổng thống Afghanistan vẫn còn trong một liên minh với Hamid Karzai.

Vấn đề nhân quyền (1997-2001)

Khu vực của Ahmad Shah Massoud
Massoud kiểm soát khu vực Panjshir, một số vùng của tỉnh Parwan và Thakar. Một số vùng của Badakshan vẫn nằm dưới ảnh hưởng của ông trong khi số khác thì bị kiểm soát bởi Burhanuddin Rabbani vốn có một số tranh chấp với Massoud. Mặt khác, Badakshan còn là quê nhà của Rabbani. Massoud còn lập nên các tổ chức đã được cấu trúc thành một số ủy ban: chính trị, y tế, giáo dục và kinh tế. Phụ nữ và trẻ em trong khu vực của Massoud đều được phép làm việc và đi đến trường học, có ít nhất hai trường hợp đích thân Massoud đã can thiệp chống lại các trường hợp hôn nhân cưỡng ép. Phụ nữ cũng không phải mặc đồ burqa của Afghanistan. Bên cạnh đó thì Massoud còn tuyên bố chắc chắn rằng cả nam và nữ đều bình đẳng và nên tận hưởng những quyền như nhau, ông cũng phải đối phó với những truyền thống của Afghanistan mà ông nói sẽ cần một hoặc nhiều thế hệ nữa mới vượt qua được. Theo ý kiến của Massoud thì điều này chỉ có thể đạt được thông qua giáo dục.

Hàng trăm ngàn người Afghanistan đã bỏ chạy khỏi Taliban đến các khu vực do Massoud kiểm soát. Còn một vấn đề nhân đạo lớn nữa là không có đủ lương thực cho cả dân cư hiện có và những người di tản ở Afghanistan. Năm 2001, Massoud và một nhà báo Pháp đã mô tả tình hình cay đắng của người dân di tản và yêu cầu trợ giúp nhân đạo.

Khu vực của Abdul Rashid Dostum

Cho đến khi Balkh bị Taliban chiếm được vào năm 1998, Abdul Rashid Dostum đã kiểm soát các tỉnh sau đây: Samangan, Balkh, Jowzjan, Faryab và Baghlan. Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã có nhiều vi phạm về luật pháp nhân đạo quốc tế được Liên minh phương Bắc cam kết có từ giai đoạn 1996-1998 khi Dostum kiểm soát hầu hết miền Bắc.

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền vào năm 1997, khoảng 3.000 binh sĩ Taliban đã bị lực lượng Junbish của Dostum dưới sự chỉ huy của Abdul Malik Pahlawan bắt sống và hành quyết sơ sài ở quanh Mazar-i Sharif. Các vụ giết người sau khi Malik rút khỏi một liên minh ngắn với Taliban và việc bắt giữ lực lượng Taliban đang bị mắc kẹt trong thành phố. Đến khi Mỹ phát động cuộc chiến tranh chống khủng bố thì quân đội trung thành với Dostum cũng quay trở lại chiến đấu. Vào tháng 12 năm 2001, trong cuộc chiến Afghanistan, khoảng 250 đến 3.000 (tùy thuộc vào từng nguồn tài liệu) tù nhân Taliban bị bắn hoặc chết ngạt trong thùng xe tải bằng kim loại. Các tù nhân đã thiệt mạng trong khi được chuyển từ Kunduz tới Sheberghan. Sự cố này được gọi là cuộc thảm sát Dasht-i-Leili và đã bị Dostum bác bỏ cáo buộc này vào năm 2009.

Dostum thuộc về những người chỉ huy tự làm theo ý mình về mặt luật pháp thường hà khắc. Tổ chức Quan sát Nhân quyền đã phát hành các tài liệu cáo buộc tội phạm phổ biến rộng rãi nhằm mục tiêu chống lại dân thường. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã yêu cầu can ngăn tích cực và từ chối ủng hộ bất kỳ cách nào cho bất kỳ nhóm hoặc liên minh bao gồm các viên chỉ huy với một hồ sơ vi phạm nghiêm trọng các tiêu chuẩn pháp luật nhân đạo quốc tế, nhất là cái tên Abdul Rashid Dostum; Haji Muhammad Muhaqqiq, một chỉ huy cấp cao của Hezb-i Wahdat; Abdul Rasul Sayyaf, lãnh đạo của nhóm Ittihad-i Islami xưa kia và Abdul Malik Pahlawan, một cựu chỉ huy cấp cao của Junbish.

Xem thêm
 Chiến tranh Afghanistan (1996-2001)
 Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nội chiến Afghanistan
Các tổ chức Hồi giáo không còn tồn tại
Nhà nước Hồi giáo Afghanistan
Đơn vị quân đội và sự thành lập năm 1996
Tổ chức bị giải thể năm 2002
Chiến tranh Afghanistan (2001–2021)
Các nhóm phiến quân ở Afghanistan
Khởi đầu năm 1996 ở Afghanistan
Afghanistan thập niên 2000
Lịch sử quân sự Afghanistan
Nhóm chống đối ở Afghanistan


title: Ogre

text:
Ogre (hay Ogress đối với nữ ogre) là một loại quái vật khổng lồ, một sinh vật độc ác và đáng sợ có đặc tính người và quái vật, đặc trưng trong Thần thoại, truyện cổ tích dân gian và khoa học giả tưởng. Ogre thường được miêu tả trong các truyện cổ tích thần tiên như là vật ăn thịt người, và đã xuất hiện trong nhiều tác phẩm kinh điển của văn học. Trong Nghệ thuật, ogre thường được miêu tả với cái đầu khổng lồ, nhiều tóc và râu ria, tính tham ăn, và cơ thể khoẻ như trâu.

Thuật ngữ Ogre tương tự như Ông kẹ trong truyện dân gian Việt Nam và loài quỷ Oni trong văn hóa Nhật Bản, thường được sử dụng trong một ý nghĩa ẩn dụ về những quái vật kinh tởm hay bóc lột, đối xử tàn bạo hoặc ăn tươi nuốt sống nạn nhân của họ.

Trong thời hiện đại, ogre đã xuất hiện trong trò chơi nhập vai Dungeons & Dragons, chúng được miêu tả là những sinh vật hình người to lớn, mạnh mẽ nhưng không được thông minh thường đóng vai trò là những kẻ phản diện, nhưng cũng có những nhân vật có thể chơi được là ogre. Ogre được các tác giả của Dungeons & Dragons For Dummies xếp là mạnh thứ mười trong hàng ngũ quái vật cấp thấp. Họ cho rằng ogre "dạy người chơi cách chiến đấu với những con quái vật to lớn, mạnh mẽ, ngu ngốc, đó là một trải nghiệm D&D mang tính biểu tượng".

Chú thích

Thần thoại Bắc Âu
Quái vật


title: Phong trào sinh viên Hoa Hướng Dương

text:
Phong trào sinh viên Hoa Hướng Dương (, còn được gọi là Phong trào 318 (318學運 - 318 Xué yùn), là sự kiện sinh viên Đài Loan biểu tình và chiếm tòa nhà của Lập pháp viện (Quốc hội) cũng như gây các tiếng vang lớn mạnh để đảo quyết chống cộng. Cuộc biểu tình bắt đầu vào ngày 18 tháng 3 năm 2014, từ chiếm Lập pháp viện và sau đó là lan sang cả Hành chính viện Trung Hoa Dân Quốc. Các sinh viên bày tỏ sự phản đối việc ký kết và thông qua Hiệp định Thương mại Dịch vụ xuyên eo biển giữa Đài Loan và Trung Quốc, của Quốc Dân Đảng (Đảng cầm quyền) tại Lập pháp viện mà không cần xem xét những điều khoản theo như thỏa hiệp trước đây của hai chính đảng. Những người biểu tình có ý thức rằng hiệp định thương mại và dịch vụ này ký kết với Trung Quốc sẽ gây ra tổn thương đối với nền kinh tế của Đài Loan và khiến hòn đảo này trở nên dễ dàng bị áp lực chính trị từ Bắc Kinh.

Phong trào đánh dấu lần đầu trong lịch sử của Trung Hoa Dân Quốc, cơ quan lập pháp bị người dân biểu tình chiếm đóng. Tờ BBC bình luận rằng phong trào có thể là quá trình dân chủ hóa rộng hơn của Đài Loan, với sự an toàn cho phép nhân dân, không phải đảng chính trị, quyết định vận mệnh của hòn đảo này.

Biểu tượng
Thuật ngữ "Phong trào sinh viên Hoa hướng dương" định nghĩa sự sử dụng hoa hướng dương bởi những người biểu tình như một biểu tượng của niềm hy vọng. [18] Thuật ngữ này đã được phổ biến sau khi những người trồng hoa đóng góp 1000 hoa hướng dương cho các sinh viên bên ngoài tòa nhà Lập pháp để thể hiện tinh thần ôn hòa, theo châm ngôn "một nhành hoa thay cho nòng súng"., "Hoa hướng dương" cũng ngụ ý liên quan đến "Phong trào Hoa Ly Ly Rừng năm 1990" đã thiết lập một mốc quan trọng trong việc dân chủ của Đài Loan. Phong trào cũng được gọi là "Phong trào sinh viên 18 tháng 3" (318 學運 - 318 Xué yùn - 318 Học vận) hoặc "Sự kiện chiếm giữ Quốc hội "(佔領國會事件 - Zhànlǐng guóhuì shìjiàn - Chiếm lĩnh Quốc hội sự kiện).

Cơ sở

Ngày 17 tháng 3 năm 2014, Trung Quốc Quốc Dân Đảng (KMT) đã đơn phương tuyên bố tại Viện Lập pháp, rằng sẽ thông qua các Hiệp định Thương mại Dịch vụ xuyên eo biển giữa Đài Loan và Trung Quốc (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa), hợp thức hóa về tính pháp lý mà không xem xét lại các điều khoản theo quy định như thoả thuận trước đó với Đảng đối lập - Dân Tiến Đảng (DPP), vào tháng 6 năm 2013. Tháng 9 2013, hai bên đã đồng ý tổ chức 16 buổi điều trần công khai về các chi tiết của thỏa thuận thương mại cùng với các viện nghiên cứu, tổ chức NGO và đại diện các lĩnh vực thương mại bị ảnh hưởng bởi thỏa thuận. Sau đó, Quốc Dân Đảng đã chủ trì tám buổi điều trần trong vòng một tuần; tuy nhiên, một số thành viên của các nhóm xã hội, tổ chức NGO, và đại diện doanh nghiệp từ các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng hoặc là không được mời hoặc đã được thông báo trong những phút cuối. Thậm chí, ngay cả khi các viện nghiên cứu và đại diện khu vực kinh doanh đã cho ý kiến của mình trong các buổi điều trần, chủ tọa Ủy ban hành chính nội bộ của cơ quan lập pháp, Chang Ching -chung thành viên KMT, cho biết thỏa thuận này phải được thông qua như một toàn thể, và không thể được sửa đổi. Khi đảng đối lập DPP đã chưa hoàn thành tám buổi điều trần trước ngày 17 tháng 3 năm 2014; và tính bế tắc về lập pháp diễn ra sau đó khi Chang, trích dẫn Điều 61 của Hiến pháp, thông báo rằng quá trình xem xét đã quá thời hạn xem xét 90 ngày. Thỏa thuận, theo quan điểm của Quốc Dân Đảng KMT, do đó cần xem xét, và phải được nộp cho một phiên họp toàn thể vào buổi bỏ phiếu cuối cùng, ngày 21 tháng 3 năm 2014.

Chiếm đóng
Khoảng 9 giờ tối, giờ địa phương (GMT+8) ngày 18 tháng 3 năm 2014, đám đông sinh viên, học giả, tổ chức dân sự và những người biểu tình khác vượt qua hàng rào và tiến vào cơ quan lập pháp. Trong lúc xung đột, một cửa sổ của tòa nhà lập pháp đã bị đập vỡ và một cảnh sát bị thương nghiêm trọng. Một luật sư được chỉ định cho những người biểu tình nói rằng sáu cá nhân đã bị bắt trong cuộc biểu tình cho đến nay. Trong khi hàng trăm người biểu tình vẫn bên ngoài tòa nhà, khoảng 300 người biểu tình chiếm đóng một tầng của tòa nhà qua đêm và đã thành công trong việc ngăn ngừa một số nỗ lực của cảnh sát để trục xuất họ. Những người biểu tình yêu cầu xem xét lại điều khoản theo điều khoản của thỏa thuận, nếu không họ tuyên bố sẽ chiếm cơ quan lập pháp cho đến ngày 21 tháng 3, lúc kế hoạch bỏ phiếu và thông qua được thực hiện. Khi đêm đến, các cơ quan chức năng cắt điện và nước tại tòa nhà. Cảnh sát chống bạo động được gửi để trục xuất những người biểu tình, nhưng chỉ thị không được thực hiện.

Sau khi phong trào bắt đầu được một khoảng thời gian, hàng ngàn cảnh sát chống bạo động từ Cơ quan Cảnh Sát Quốc gia đã được huy động trên toàn quốc và vây quanh những người biểu tình. Vào ngày 20 tháng 3, viện trưởng của Lập pháp viện (tức Chủ tịch Quốc hội) Vương Kim Bình hứa rằng cảnh sát sẽ không sử dụng vũ lực đối với những người biểu tình.

Vào ngày 21, Vương Kim Bình từ chối cuộc gặp với Tổng thống Mã Anh Cửu và Viện trưởng hành chính viện (tức Thủ tướng) Giang Nghi Hoa để bàn về việc phản ứng như thế nào, trích lời rằng Tổng thống nên lắng nghe nguyện vọng của người dân và một sự thỏa hiệp là điều cần thiết trước tiên giữa những nhà lập pháp. Ngày 22 tháng 3, viện trưởng Giang gặp với người biểu tình ở bên ngoài cơ quan lập pháp, nhưng nói rằng bộ phận Hành chính không có ý định từ bỏ hiệp ước thương mại. Tại buổi họp báo vào ngày 23 tháng 3, Tổng thống Mã Anh Cửu trình bày lại quyết tâm của ông trong việc thông qua các hiệp định thương mại dịch vụ và khẳng định ông đã không hề hành động theo sự thỏa hiệp từ Bắc Kinh.

Sau những buổi họp báo và hồi đáp, những người biểu tình đã xông vào và chiếm đóng thêm Hành chính viện vào khoảng 7 giờ 30 phút giờ địa phương ngày 23 tháng 3.

Phản ứng

Vào ngày 21 tháng 3, các hiệu trưởng từ 52 trường thành viên trong Hiệp hội Đại Học Quốc gia Đài Loan ban hành một tuyên bố chung kêu gọi Tổng thống Mã Anh Cửu để đáp ứng yêu cầu của lãnh đạo sinh viên biểu tình, và kêu gọi Tổng thống tham gia vào các cuộc hội đàm càng sớm càng tốt để xoa dịu tình hình. 25 trong số 34 giáo sư tại khoa toán Đại học Quốc gia Đài Loan cũng đã ký một tuyên bố khác nói rằng họ ủng hộ các sinh viên đang biểu tình và nhân dân, nói rằng:

Tuyên bố cũng chỉ trích những nhận xét, được thực hiện trước đó bởi một nhân viên cấp cao Bộ Kinh tế, đã mô tả thỏa thuận là "mang lại lợi ích cho các sinh viên bởi vì sau khi thực hiện, họ có thể làm việc ở Trung Quốc và đạt được thu nhập 52.000 Đài tệ một tháng, chứ không phải là 22.000 Đài tệ [thu nhập tại Đài Loan]". Trong tuyên bố, các giáo sư cũng hỏi "Gửi giới trẻ [được giáo dục tại Đài Loan] đến Trung Quốc để làm việc là giải pháp duy nhất của chính phủ cho tiền lương thấp và vấn đề khoảng cách giàu nghèo của quốc gia.

Liên minh Quốc gia của Hội Phụ huynh cũng đã ban hành một tuyên bố vào ngày 22, mà ủng hộ các sinh viên, kêu gọi đối thoại, và ca ngợi ý thức công dân của sinh viên.

Tờ Tân Hoa Xã của nhà nước Trung Quốc chỉ trích các cuộc biểu tình do sinh viên lãnh đạo, và nghi vấn những hành động và động cơ của sinh viên.

Ngày 19 tháng 3, Tổ chức Ân xá Quốc tế đã đưa ra một tuyên bố kêu gọi sự kiềm chế phản ứng của cảnh sát.
Ngày 30/3, khoảng 120.000 người Đài Loan đã tham gia cuộc biểu tình tại trung tâm Đài Bắc, để phản đối hiệp định thương mại mà chính phủ ký kết với Trung Quốc hồi tháng 7/2013 và hiện đang chờ Quốc hội thông qua, cũng như đòi tổng thống Mã Anh Cửu phải từ chức. Đoàn biểu tình cho rằng bản hiệp định này sẽ gây ảnh hưởng bất lợi cho quốc gia của họ, vì Trung Quốc sẽ dùng thương mại để lung lạc chính trường Đài Bắc.
Trước một phong trào biểu tình rầm rộ như vậy, tổng thống Mã Anh Cửu đã đồng ý với yêu cầu của các sinh viên là đưa ra một đạo luật để giám soát toàn bộ các hiệp định thương mại với Trung Quốc.
Sau ba tuần Quốc hội bị sinh viên Đài Loan chiếm giữ, ngày 06/04/2014, chủ tịch Quốc hội Vương Kim Bình cam kết sẽ không chủ trì các cuộc thảo luận mới nào ở Quốc hội cho đến khi nào đưa ra một đạo luật về việc giám sát các hiệp định thương mại với Trung Quốc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết

 Live Feed from Yuan Chamber
 Movement Page

Biểu tình tại Đài Loan
Phản kháng của sinh viên
Tham nhũng
Biểu tình năm 2014
Đài Loan năm 2014
Biểu tình chống Trung Quốc
Quan hệ Đài Loan - Trung Quốc
Biểu tình bất bạo động
Chiếm đóng bất bạo động
Chính trị Trung Hoa Dân Quốc
Bất tuân dân sự
Quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan
Chính trị Đài Loan


title: Bắc Trung Bộ (tỉnh Sri Lanka)

text:
Tỉnh Trung Bắc (Sinhala: උතුරු මැද පළාත Uturumeda Palata, Tamil: வட மத்திய மாகாணம் Wada Maththiya Maakaanam) là một tỉnh của Sri Lanka. Với thủ phủ là thành phố Anuradhapura. Tỉnh không đông dân cư, và nó có một nền kinh tế kém phát triển, diện tích đất chủ yếu là rừng nhiệt đới khô.

Đơn vị hành chính cấp huyện
Uturumeda được chia thành 2 huyện:
 Huyện Anuradhapura
 Huyện Polonnaruwa

Liên kết
 North Central Province Provincial Council
 Cities in North Central province

Tham khảo

Vương quốc Kandy
Tỉnh của Sri Lanka


title: Bắc Bộ (tỉnh Sri Lanka)

text:
Tỉnh Bắc (Tamil: வட மாகாணம் Vaṭakku Mākāṇam; Sinhala: උතුරු පළාත Uturu Palata) là một trong 09 tỉnh của Sri Lanka, đơn vị hành chính cấp I của đất nước này. Tỉnh đã tồn tại từ thế kỷ 19 nhưng không có bất kỳ tư cách pháp nhân nào cho đến năm 1987 khi sửa đổi Hiến pháp lần thứ 13 của Sri Lanka diễn ra, thành lập hội đồng tỉnh. Từ năm 1988 đến năm 2006 tỉnh được tạm thời sáp nhập với Tỉnh Phía Đông để tạo thành các tỉnh Đông Bắc. Thủ phủ của tỉnh là Jaffna. Nội chiến Sri Lanka có nguồn gốc từ tỉnh này. Nó còn được gọi là đất nước Sri Lanka của người Tamil.

Liên kết

Tham khảo

Tỉnh của Sri Lanka


title: Brindisi (âm nhạc)

text:
Brindisi là một tửu khúc thường được hát lên để cùng nâng ly trong những bữa chè chén.

Từ brindisi là một từ tiếng Ý, nhưng nguồn gốc của nó là từ một thành ngữ tiếng Đức cổ:  ─ "tôi mời bạn", mà trước kia từng được dùng để mở đầu cho lời chúc rượu. Sự du nhập cụm từ này vào tiếng Ý hiện nay có lẽ bởi sự ảnh hưởng của tên gọi tương tự của thành phố Brindisi, tuy nhiên về mặt từ nguyên học thì giữa 2 từ này không có mối liên hệ gì.

Brindisi thường được dùng trong opera, thường thì một nhân vật mở đầu lời chúc rượu bằng cách đơn ca một giai điệu, và đến đoạn điệp khúc cùng đồng diễn.

Một số đoạn brindisi trong opera nổi tiếng:
 "Libiamo ne' lieti calici", do Alfredo và Violetta hát ở màn một trong vở La traviata của Verdi.
 "Viva, il vino spumeggiante", do Turiddu hát ở cảnh 2 trong vở Cavalleria rusticana của Mascagni
 "Il segreto per esser felici", do Orsini hát ở màn 2 trong vở Lucrezia Borgia của Donizetti.
 "Inaffia l'ugola!", do Iago hát ở màn một trong vở Otello của Verdi.
 "Si colmi il calice", do Lady Macbeth hát ở màn 2 trong vở Macbeth của Verdi.
 "The Tea-Cup Brindisi", ở phần kết của màn một trong vở The Sorcerer của Gilbert và Sullivan

Chú thích

Thuật ngữ opera Ý


title: Dolores Hart

text:
Mẹ bề trên Dolores Hart sinh ngày 20 tháng 10 năm 1938 (lúc 10 giờ 30) là một nữ tu sĩ Công giáo người Mỹ và là cựu nữ diễn viên điện ảnh. Bà đã bắt đầu diễn xuất chung với Elvis Presley trong phim Loving You năm 1957, và từng đóng cặp với Stephen Boyd, Montgomery Clift, George Hamilton và Robert Wagner trong 10 phim.

Cuộc đời và Sự nghiệp diễn viên
Bà có tên khai sinh là Dolores Hicks, là con duy nhất của nam diễn viên Bert Hicks và Harriett Hicks. Cha mẹ bà đã ly thân năm bà được 2 tuổi, rồi ly dị khi bà lên 3 tuổi. Bà đã theo đạo Công giáo khi lên 10 tuổi. Bà từng nói: "Tôi đã sớm phát triển ngay từ khi còn là một đứa trẻ. Cha mẹ tôi kết hôn với nhau khi họ 16 và 17 tuổi, và cả hai đều là người đẹp. Đạo diễn sân khấu Moss Hart đã ký với mẹ tôi – Harriett - một hợp đồng và sau đó họ đã cho tôi và cha tôi, Bert Hicks - một diễn viên thuộc kiểu Clark Gable - đóng phim, nên chúng tôi chuyển từ Chicago đến Hollywood. Tôi là một nhóc tì Hollywood. Chúng tôi sống ở Beverly Hills và tôi thường đi thăm nhiều nơi cùng với cha. Ông đã đóng một vai nhỏ trong phim 'Forever Amber.' Tôi luôn mong muốn được sống cuộc sống đó".

Hicks cũng có quan hệ họ hàng với nam ca sĩ Mario Lanza vì ca sĩ này kết hôn với người cô Betty Hicks của cô. Cô sống ở Chicago với ông bà ngoại, và học ở trường Công giáo St Gregory tại Chicago, không phải vì vấn đề giáo dục tôn giáo, nhưng vì trường đó gần nhà ông bà cô. Cô từng nói: "Ông bà tôi không muốn tôi phải đi học bằng xe điện". Chính nhờ ông cô - một người trông coi máy chiếu phim ở một rạp chiếu phim – người có lòng nhiệt tình với phim ảnh, đã ảnh hưởng tới quyết định theo nghề diễn viên của cô. Cô được xem những bộ phim chiếu ở rạp - nhưng không có âm thanh để không làm phiền giấc ngủ trưa của ông mình trong gian phòng đặt máy chiếu phim - và công việc của cô là đánh thức ông dậy khi hết cuộn phim.

Năm 11 tuổi, cô sống ở Beverly Hills với mẹ, khi đó đã tái hôn với Al Gordon, chủ một tiệm ăn. Lớn lên cô học đại học tại Marymount College, và sau đó đã đính hôn với kiến trúc sư Don Robinson ở Los Angeles, trước khi cô bước vào tu viện. Cô thừa nhận cô yêu anh "Tất nhiên, Don, em yêu anh". Nhưng Robinson nói: "Mỗi tình yêu không cần phải kết thúc tại bàn thờ". Robinson đã sống độc thân suốt đời, nhưng đã đến thăm cô mỗi năm vào dịp lễ Giáng Sinh và lễ Phục Sinh cho đến khi ông qua đời vào ngày 29 tháng 11 năm 2011, thọ 78 tuổi.

Năm 1956, Hicks đắt đầu dùng nghệ danh Dolores Hart khi cô đóng vai phụ "Susan "Susie" Jessup" trong phim Loving You phát hành năm 1957, do Elvis Presley đóng vai chính. Sau đó, Hart đã đóng thêm hai bộ phim nữa, trước khi lại diễn xuất chung với Elvis Presley trong phim King Creole năm 1958. Hart đã cho biết là chưa hề có một quan hệ 'thân mật' với Presley ngoài cảnh diễn xuất trên phim. Trong các cuộc phỏng vấn suốt sự nghiệp điện ảnh, Hart thường được hỏi: "Hôn Elvis là thế nào?". Hart cười khúc khích một chút khi nhớ lại "Tôi cho rằng giới hạn cho một nụ hôn trên màn hình lúc đó là một cái gì đó dài 15 giây. Nụ hôn đó đã kéo dài 40 năm". Sau đó Hart đã xuất hiện lần đầu trên sân khấu kịch Broadway, đoạt Giải Thế giới kịch nghệ (Theatre World Award) năm 1959 cũng như được đề cử cho giải Tony dành cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất cho vai diễn trong The Pleasure of His Company.

Năm 1960 Hart đóng vai chính trong phim Where the Boys Are, một bộ phim hài về các sinh viên đại học trong kỳ nghỉ đầu mùa xuân. Trong phim này Hart đóng vai một nữ sinh viên tìm cách để xác định chính mình khi phải đối mặt với bản năng giới tính mới được phát hiện và sự được yêu chuộng đối với người khác giới. Hart đóng vai chính trong bộ phim Phanxicô thành Assisi năm 1961, trong đó cô đóng vai thánh Clare thành Assisi. Hart cũng đã phác thảo một tượng thánh Phanxicô thành Assisi, với cánh tay dang rộng, khi đóng phim này.

Hart tiếp tục đóng vai chính trong 4 bộ phim nữa, trong đó có vai chính trong phim The Inspector (Lisa) dựa trên một tiểu thuyết của Jan de Hartog, và phim này đã được đề cử cho Giải Quả cầu vàng cho phim chính kịch hay nhất. Vai diễn cuối cùng của cô là trong phim Come Fly with Me năm 1963, đóng chung với Hugh O'Brian.

Tại thời điểm này, Hart đã quyết định rời khỏi ngành công nghiệp điện ảnh, và hủy bỏ cuộc đính hôn với Don Robinson, để đi tu. Tuy không kết hôn với nhau, Don và Dolores vẫn là bạn thân và ông tiếp tục đến thăm bà tại Tu viện Regina Laudis ở Connecticut hàng năm trong suốt cuộc đời mình.

Người nữ diễn viên 24 tuổi trở thành nữ tu sĩ Công giáo dòng thánh Benedict (dòng Biển Đức) tại tu viện Regina Laudis ở Bethlehem, Connecticut trong năm 1963, và cuối cùng trở thành Nữ tu viện trưởng của tu viện này.

Ơn thiên triệu

Khi Hart đóng phim Thánh Phanxicô thành Assisi ở Rome, bà đã được hội kiến Giáo hoàng Gioan XXIII, người đã ảnh hưởng tới ơn gọi của bà. Bà thưa với Ngài: "Con là Dolores Hart, nữ diễn viên đóng vai Clare". Ngài trả lời: "Tu sei Chiara!" ("Không, con là Clare!") (tiếng Ý).

Ban đầu Hart lấy tu danh là nữ tu Judith và khấn lần đầu ngày 29.6.1966, nhưng tới khi khấn vĩnh viễn vào ngày 11.7.1970 thì đổi lại là nữ tu Dolores. Ở tu viện, hàng ngày bà hát 8 giờ kinh nguyện bằng tiếng Latin.,

Hart - người được so sánh với Grace Kelly – đã có công phát triển dự án của tu viện Regina Laudis nhằm mở rộng kết nối cộng đoàn của mình thông qua nghệ thuật, nhờ sự nổi tiếng của mình. Paul Newman đã giúp bà bằng việc tài trợ cho một hệ thống ánh sáng, khi bà có ý lập một trường nghệ thuật mở cửa quanh năm và một sân khấu ngoài trời được trang bị tốt. Một người bạn khác, Patricia Neal - nữ diễn viên từng đoạt giải Oscar - giúp hỗ trợ sân khấu của tu viện. Mong mỏi của Hart là để đáp ứng nhu cầu phát triển và mở rộng nhà hát ngoài trời của tu viện và chương trình nghệ thuật cho cộng đồng Bethlehem địa phương. Mỗi mùa hè, 38 nữ tu của tu viện - với hơn 400 mẫu Anh (1,6 km2) đất nông thôn - giúp sân khấu cộng đồng một vở nhạc kịch, như trình diễn vở West Side Story năm 2008, sau khi đã từng trình diễn các vở Fiddler on the Roof, The Music Man và My Fair Lady những năm trước.

Dolores Hart trở thành tu viện trưởng của tu viện này từ năm 2001, tuy nhiên bà vẫn giữ chức thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh, và những năm gần đây là nữ tu sĩ thành viên duy nhất có quyền bỏ phiếu bầu chọn trong Giải Oscar.

Một bộ phim tài liệu về cuộc đời của Hart có tên God Is the Bigger Elvis sản xuất năm 2011 đã được đề cử cho Giải Oscar cho phim tài liệu ngắn xuất sắc nhất năm 2012 và được chiếu trên kênh truyền hình HBO vào tháng 4 năm 2012. Hart đã tham dự Giải Oscar lần thứ 84 (năm 2012) cho phim tài liệu; bà đã từng bước lên thảm đỏ tham dự giải Oscar lần cuối cùng trong năm 1959 khi là một ngôi sao điện ảnh trẻ Hollywood đầy triển vọng.

Trong cuốn tự truyện The Ear of the Heart: An Actress’ Journey From Hollywood to Holy Vows (Ignatius Press xuất bản), viết chung với người bạn suốt đời Richard DeNeut và phát hành ngày 07.5.2013 – bà kể lại câu chuyện cuộc đời lạ lùng của mình, từ khi chào đời tại Chicago rồi trở thành người Công giáo, từ những cuộc phiêu lưu Hollywood của mình đến cuộc sống trong tu viện.

Ngày 14.8.2013 bà đã viếng thăm Graceland lần đầu để dự lễ tưởng niệm Elvis Presley

Danh mục phim

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Abbey of Regina Laudis Web site
 Pittsburgh Post Gazette: "How A Movie Actress Left Hollywood for a Contract with God"
 ''The Ear of the Heart: An Actress' Journey from Hollywood to Holy Vows (Ignatius Press: ISBN 9781586177478)
 Psychology Today: "A Cloistered Life"
 TVNow.com Dolores Hart"

Sinh năm 1938
Người Chicago
Nhân vật còn sống
Nữ tu Công giáo Rôma
Tu sĩ Dòng Biển Đức
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Nữ diễn viên từ Chicago


title: Danh sách giải thưởng và đề cử dành cho Nightwish

text:
Nightwish là một ban nhạc symphonic metal đến từ Kitee, Phần Lan, được thành lập năm 1996 bởi songwriter kiêm keyboard Tuomas Holopainen, guitarist Emppu Vuorinen, và cựu ca sĩ chính Tarja Turunen. Nightwish là ban nhạc thành công nhất của Phần Lan với hơn 7 triệu album được bán ra trên toàn thế giới, 1 chứng nhận bạc, 11 chứng nhận vàng và 30 chứng nhận bạch kim.

Mặc dù Nightwish là một trong những ban nhạc lớn của Phần Lan ngay từ khi ra mắt single đầu tiên, "The Carpenter" (1997) và album đầu tay Angels Fall First, tuy nhiên danh tiếng toàn cầu chỉ đến với ban nhạc khi phát hành album Oceanborn, Wishmaster và Century Child, lần lượt vào các năm 1998, 2000 và 2002. Album năm 2004, Once, bán được hơn 1 triệu bản đã mang Nightwish đến toàn nước Mỹ. Hit lớn nhất của họ tại Mỹ, "Wish I Had an Angel" (2004), được chọn làm soundtrack cho ba phim Mỹ để quảng bá cho tour diễn toàn Bắc Mỹ. Ban nhạc tung ra thêm ba đĩa đơn và hai video cho Once, cùng với một bản thu âm lại của "Sleeping Sun" cho album tổng hợp "best of", Highest Hopes (2005), trước khi Turunen chia tay ban nhạc vào tháng 10 năm 2005.

Tháng 5 năm 2007, cựu ca sĩ chính Alyson Avenue, Anette Olzon, được tiết lộ là sẽ thay thế vị trí của Tarja Turunen và vào mùa thu cùng năm, ban nhạc trình làng album thứ sáu, Dark Passion Play, và bán được hơn 2 triệu bản. Đĩa đơn chủ lực của album, "Amaranth", trở thành một trong những đĩa đơn thành công nhất của Nightwish tại châu Âu. Chuyến lưu diễn quảng bá cho album - một trong những chuyến lưu diễn lớn nhất của ban nhạc - được khởi động từ tháng 10 năm 2007 và kết thúc vào tháng 9 năm 2009. Một E.P/live album mang tên, Made in Hong Kong (And in Various Other Places), phát hành tháng 3 năm 2009 dưới dạng Mini CD/DVD, và album phòng thu thứ bảy của họ, Imaginaerum, được phát hành trên toàn thế giới vào những ngày khác nhau vào cuối năm 2011/đầu năm 2012.

Vào ngày 1 tháng 10 năm 2012, Nightwish thông báo rằng họ đã chia tay với Olzon và sẽ hoàn thành tour diễn hiện tại với ca sĩ Floor Jansen, thành viên của ReVamp và là cựu thành viên của After Forever. Tháng 10 năm 2013, Nightwish thông báo Floor Jansen và Troy Donockley chính thức là thành viên lâu dài của ban nhạc.

Nightwish đã nhận được mười một giải Emma-gaala Awards, từ mười ba đề cử, và một giải Echo Awards từ hai đề cử. Nightwish cũng đã nhận được 2 đề cử từ Metal Hammer Golden God Awards nhưng chưa từng giành giải; Nightwish đã giành được giải thưởng từ MTV Europe Music Awards và từ World Music Awards, và cũng đã được đề cử trong MTV Video Music Awards năm 2004.

Giải thưởng của Phần Lan

Emma-gaala Awards

Emma-gaala là một gala âm nhạc của Phần Lan được tổ chức thường niên bởi IFPI Finland (ÄKT), được trao cho những nghệ sĩ và chuyên gia âm nhạc xuất sắc nhất. Nó bắt đầu được tổ chức từ năm 1983, ngoại trừ các năm 1988–1990.

Nightwish được đề cử vào các năm 2003, 2005 và 2008:

|-
| 2003
|
| Nghệ sĩ Phần Lan xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Export-Emma
|
|-
|
| Century Child
| Album Hard Rock/Metal xuất sắc nhất
|
|-
| 2005
|
| Nghệ sĩ Phần Lan xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Export-Emma
|
|-
|
| Once
| Album Hard Rock/Metal xuất sắc nhất
|
|-
|
| Once
| Album Hard Rock/Metal xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Ban nhạc của năm
|
|-
| 2008
| Dark Passion Play
| Album Metal xuất sắc nhất
|
|-
|
| Dark Passion Play
| Album xuất sắc nhất
|
|-
|
| Dark Passion Play
| Album bán chạy nhất
|
|-
|
|
| Nghệ sĩ Phần Lan xuất sắc nhất
|
|-
|
| "Amaranth"
| Ca khúc của năm
|
|-
| 2013
| Imaginaerum
| Album xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Ban nhạc của năm
|

The Mighty Metal Music Awards

"The Mighty Metal Music Awards" là một giải thưởng âm nhạc của dòng heavy metal của Phần Lan được tổ chức tại Helsinki.

Nightwish nhận được một giải thưởng này vào năm 1998:

|-
| 1998
|
| "Ban nhạc mới xuất sắc nhất"
|

Muuvi Awards

Muuvi Awards là một giải thưởng về video thường niên ở Helsinki.

Nightwish đã chiến thắng ở đây hai năm 2005 và 2009:

|-
| 2005
| "Sleeping Sun"
| Video âm nhạc xuất sắc nhất
|
|-
| 2009
| "The Islander"
| Video âm nhạc xuất sắc nhất
|

MTV Awards

MTV Europe Music Awards

Giải MTV Europe Music Awards (EMA) được thành lập vào năm 1994 bởi MTV Networks Europe để tôn vinh những video âm nhạc nổi tiếng nhất tại châu Âu. Ban đầu được tổ chức như một phiên bản tương tự giải MTV Video Music Awards của Mỹ, MTV Europe Music Awards ngày nay là một buổi lễ tôn vinh nổi tiếng dành cho những sản phẩm mà khán giả của MTV thấy là xuất sắc nhất trong âm nhạc.

Không giống như VMAs, hầu hết các giải thưởng được bình chọn bởi khán giả.

|-
| 2008
|
| Chuyển động xuất sắc nhất của nghệ sĩ người Phần Lan
|

MTV Video Music Awards

Giải MTV Video Music Awards, cũng được gọi là VMAs, được thành lập vào cuối mùa hè năm 1984 bởi MTV để tôn vinh những video âm nhạc hàng đầu của năm. Ban đầu được tổ chức như một phiên bản tương tự Giải Grammy, MTV Video Music Awards đã trở thành một chương trình về giải thưởng dành cho văn hóa đại chúng được tôn trọng theo đúng nghĩa của nó, và thường được gọi là "Super Bowl của thanh thiếu niên", một sự thừa nhận về khả năng thu hút của lễ trao giải tới hàng triệu thanh thiếu niên từ trẻ vị thành niên đến những thanh niên tuổi 20.

|-
| 2005
| "Nemo"
| Video của năm
|

Các giải thưởng khác

Kerrang!Giải
Kerrang!Giải là một lễ trao giải thường niên được tổ chức bởi Kerrang!, một tạp chí chuyên về rock. Nightwish từng được nhận một đề cử vào năm 2005.

|-
| 2005 || "Nemo" || Đĩa đơn xuất sắc nhất ||
|}

Metal Storm Awards

Metal Storm tổ chức một giải thưởng thường niên, nơi họ chọn ra những album của năm cho những dòng khác nhau của metal. 10 đề cử chính thức của mỗi dòng được quyết định bởi các quản trị viên, mỗi album nhận được một bản miêu tả tóm tắt và có thể có một đường dẫn tới một bài phê bình chính thức của Metal Storm. Trong việc bổ sung vào các đề cử chính thức, thành viên có cơ hội để đưa thêm những bình chọn "viết thêm" cho những ban nhạc không được đề cử chính thức.

|-
| 2007
| "Dark Passion Play"
| Album Metal xuất sắc nhất
|
|-
|
| "Amaranth"
| Video âm nhạc xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Bất ngờ của năm
|

Gold Awards
Gold Awards là một giải thưởng của New Zealand, bắt đầu từ năm 1999:

|-
| 2008
| "Dark Passion Play"
| Album của năm
|

World Music Awards

World Music Awards là một lễ trao giải quốc tế thành lập vào năm 1989 nhằm vinh danh mang tính chất thường niên những nghệ sĩ âm nhạc dựa trên doanh số bán hàng trên toàn thế giới được cung cấp bởi Liên đoàn Công nghiệp ghi âm quốc tế (IFPI).

|-
| 2008
|
| Nghệ sĩ có doanh số bán chạy nhất - Bán đảo Scandinavia
|

Metal Hammer Golden God Awards

|-
| 2005
|
| Ban nhạc quốc tế xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Ban nhạc mới xuất sắc nhất
|

Echo Awards

|-
| 2001
|
| Ban nhạc mới xuất sắc nhất
|
|-
|
|
| Ban nhạc Rock/Alternative xuất sắc nhất
|

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Nightwish

Nightwish
N


title: Nhậm Chính Phi

text:
Nhậm Chính Phi (任正非; sinh 25 tháng 10 năm 1944 tại Quý Châu, Trung Quốc) là doanh nhân người Trung Quốc, sáng lập kiêm tổng giám đốc của Tập đoàn công nghệ Huawei có trụ sở chính đặt tại Thâm Quyến, Trung Quốc, và là một cựu kỹ sư không quân hàm của Quân Giải Phóng Nhân dân Trung Quốc. Ông gia nhập Học viện Công trình Kiến trúc Trùng Khánh (nay là Đại học Trùng Khánh) vào năm 1963. Sau khi tốt nghiệp, ông gia nhập quân đội để trở thành một người lính kỹ thuật cơ sở hạ tầng. Ông nghỉ hưu năm 1982 và chuyển sang làm việc tại Thâm Quyến. Ông là thành viên của Đảng Cộng sản Trung Quốc và là đại biểu của Đại hội toàn quốc lần thứ 12 của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tiểu sử
Tổ tiên họ Nhậm gốc gác ở tỉnh Giang Tô nhưng ông nội sống ở huyện Phố Giang, tỉnh Chiết Giang và thuộc tầng lớp giàu có.

Nhậm Chính Phi sinh ra ở Trấn Ninh, Quý Châu, Trung Quốc. Cha là Nhậm Ma Tốn (任摩逊), đầu bếp chuyên làm thịt nguội có tiếng ở tỉnh Chiết Giang. Ông Nhậm Ma Tốn phải bỏ dở việc học lên cao sau khi người cha mất. Trong thời kỳ Nhật chiếm đóng, Nhậm Ma Tốn di cư xuống Quảng Châu và làm nhân viên kế toán trong nhà máy vũ khí của chính phủ Quốc Dân Đảng. Sau năm 1949, Nhậm Ma Tốn được bổ nhiệm làm hiệu trưởng trường trung học Đô Quân số 1 (都匀一中), tại đây Nhậm Ma Tốn gặp vợ mình, là giáo viên ở trường. Cha ông gia nhập Đảng Cộng sản năm 1958.

Nhậm Chính Phi đi học tiểu học tại huyện thu vùng núi hẻo lánh ở Quý Châu. Cha của Nhậm Chính Phi sau đó trở thành hiệu trưởng của trường trung học trấn Ninh. Năm 1963, Nhậm Chính Phi đăng ký vào Học viện Công trình Kiến trúc Trùng Khánh (nay là Đại học Trùng Khánh) và được tuyển dụng vào một đơn vị kỹ thuật xây dựng sau khi tốt nghiệp. Ông tự học 3 ngoại ngữ, điều khiển tự động, điện tử số, khoa học máy tính, logic, triết học.

Sự nghiệp
Năm 1974, để xây dựng Nhà máy sợi hóa học tổng hợp nhập khẩu từ Pháp tại Liêu Dương, ông đã được tuyển dụng vào làm binh sĩ kỹ thuật đảm nhận nhiệm vụ xây dựng cơ sở hạ tầng cho dự án này. Trong thời gian phục vụ trong PLA, Nhậm Chính Phi không mang quân hàm. Ông Nhậm không được gia nhập Đảng Cộng Sản Trung Quốc vì lí lịch cha mẹ có dính dáng tới Quốc Dân Đảng. Trong thời gian này, ông Nhậm chịu trách nhiệm cho nhiều thành tựu công nghệ được ghi nhận ở nhiều cấp. Vì vậy ông Nhậm được lựa chọn vào phái đoàn của PLA tham gia hội nghị khoa học quốc gia năm 1978. Năm 1982, ông Nhậm giải ngũ do PLA cắt giảm lượng lớn nhân sự (500.000 người). Năm 1983, Nhậm chuyển đến Thâm Quyến và làm về ngành điện tử.

Năm 1987, Nhậm Chính Phi thành lập Công ty công nghệ Huawei với số vốn 21.000 RMB (Nhân dân tệ) tương đương khoảng 5.000 USD thời điểm ấy. Với vị trí ở Thâm Quyến (cầu nối giữa Hồng Kông và Trung Quốc Đại lục). Ban đầu, Huawei là nhà thầu bán, lắp đặt và bảo trì thiết bị, bộ chuyển đổi máy chủ,... cho một hãng bán buôn ở Hồng Kông vào Đại lục.

Năm 1992, Nhậm phát triển triển sản phẩm C&C8 sever switch và bán với giá chỉ bằng 1/3 thị trường, đây là bước phát triển thành công đầu tiên của Huawei.

Sau đó, Huawei nhận được các hợp đồng xây dựng trung tâm dữ liệu, xây dựng mạng viễn thông 4G. Huawei  cũng hoạt động trong việc xây dựng mạng viễn thông cho các nước châu Phi phục vụ xây dựng quan hệ ngoại giao cho Trung Quốc vào những năm 1990.

Sau 32 năm xây dựng và phát triển, Huawei là thương hiệu điện tử lớn nhất Trung Quốc, một trong những tập đoàn có sức ảnh hưởng nhất Trung Quốc và là nhà sản xuất hạ tầng viễn thông 5G hàng đầu thế giới, đồng thời vượt mặt Apple trở thành hãng sản xuất smartphone lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên sự phát triển quá mạnh mẽ của Huawei cùng sự hậu thuẫn của chính phủ CHND Trung Hoa đã làm chính quyền tổng thống Donald Trump lo ngại. Huawei đang là nạn nhân của cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung với việc tổng thống Donald Trump ra lệnh cấm các hãng công nghệ Mỹ xuất khẩu linh kiện và phần mềm cho Huawei, đặc biệt là nền tảng hệ điều hành Android của Google. Nhiều quốc gia phương Tây đồng minh của Mỹ cũng cân nhắc việc cấm Huawei bán các sản phẩm viễn thông 5G tại quốc gia mình. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến tương lai của Huawei nói riêng và các hãng công nghệ trên toàn thế giới nói chung.

Phát biểu trước báo giới về lệnh cấm vận từ Mỹ, ông Nhậm Chính Phi hoàn toàn không tỏ ra lo sợ và tuyên bố Huawei có đủ năng lực để tạo ra nền tảng tương đương, cạnh tranh với Android cũng như xoay xở được nguồn cung ứng linh kiện phần cứng.

Nhậm Chính Phi hiện giữ chức phó chủ tịch Hội đồng quản trị, nhưng ông không nằm trong số ba CEO luân phiên hiện tại]. Công ty có doanh thu hàng năm là 92,5 tỷ USD trong năm 2017. Nhậm nắm giữ 1,42% cổ phần của Huawei, trị giá 450 triệu USD vào năm 2010. Huawei về cơ bản là độc lập với ông Nhậm vì cổ phần của họ được nắm giữ bởi các nhân viên, nhưng cấu trúc sở hữu vẫn mờ nhạt.

Tạp chí Times liệt kê Nhậm Chính Phi trong danh sách 100 người ảnh hưởng nhất năm 2005.

Gia đình
Người vợ đầu tiên của ông Nhậm Chính Phi là Mạnh Quân (孟军), con gái của ông Mạnh Đông Ba (孟东波) là nguyên phó chủ tịch (副董事长) tỉnh Tứ Xuyên. Hai người có con gái lớn là là Mạnh Vãn Chu, Phó Chủ tịch Huawei, con trai Nhậm Bình (任平; tên cũ：孟平).

Người vợ thứ hai của ông là Diêu Lăng (姚凌) và con gái tên Diêu Anna (姚安娜). Vào tháng 12 năm 2018, có thông tin cho rằng người vợ hiện tại của ông Nhậm Chính Phi là Tô Vi (苏薇). Nhưng ông Nhậm khẳng định trong một cuộc phỏng vấn vào ngày 21 tháng 5 năm 2019 rằng ông chỉ có hai cuộc hôn nhân trong đời và người vợ hiện tại của ông là Diêu Lăng.

Chú thích

Sinh năm 1944
Nhân vật còn sống
Huawei
Doanh nhân Trung Quốc
Người từ An Thuận
Doanh nhân từ Quý Châu


title: Yokozawa Keiko

text:
sinh ngày 2 tháng 9 năm 1952 tại Niigata, Nhật Bản, được biết nhiều hơn với tên trên sân khấu là , là nữ diễn viên lồng tiếng Nhật Bản. Bà được biết đến nhiều nhất với vai trò là Dorami (Doraemon), Mami Sakura (Siêu nhân Mami), Benio Hanamura (Haikara-san ga Tōru), và Sheeta (Lâu đài trên không trung)

Vai lồng tiếng
Anime
Hahao Tazunete Sanzenri (Fana)
Ashita e Attack (Sumie Nishi)
Ashita e Free Kick (Sumie Nishi)
Astro Boy (1980) (Libyan)
Aura Battler Dunbine (Silky Mau)
Bannertail: The Story of Gray Squirrel (Suu)
Blue Seed (Yaobikuni)
Laputa: Lâu đài trên không trung (Sheeta)
Charlotte of the Young Grass (Charlotte)
Cho Kosoku Galvion (Kei)
City Hunter (Kumi)
Dokaben (Kyoko Asahina)
Bảy viên ngọc rồng (Annin)
Siêu nhân Mami (Mami Sakura)
Siêu nhân Mami: Hoshizora no Dancing Doll (Mami Sakura)
Gauche the Cellist (Chú chuột nhỏ)
Haikara-san ga Tōru (Benio Hanamura)
Hokkyoku no Muushika Miishika (Yuuri)
Ideon (Rin)
Ippatsu Kanta-kun (Itsuko, Motsuko)
Karuizawa Syndrome (Yukari Kuno)
Koguma no Misha (Misha)
Lady Lady!! (TV & movie) (Misuzu Midorigawa)
Legend of Lemnear (Lian)
Lupin III: Part II (Eri Zadora (tập.103))
Meiken Jolie (Angelina)
Nichijou (Nano's Screw (tập. 25))
Mirai Keisatsu Urashiman (Sophia)
Obake no Q-Taro (0-Jirou)
Obake no Q-Taro 2 (0-Jirou)
Oyoneko Boonyan (Uzura Yudeta)
Patlabor (Takeo Kumagami)
Paul no Miracle Daisakusen (Miina)
Plastic Little (May)
Seton Doubutsuki: Kuma no Ko Jacky (Jill)
Shin Don Chuck Monogatari (Lala)
Spoon Obasan (Jin, Little Bon, Lou)
Sue Cat (Maria)
The Ideon: A Contact (Lin Formosa)
The Ideon: Be Invoked (Lin Formosa)
The Kabocha Wine (Eru, Natsumi Asaoka)
The Wonderful Adventures of Nils (Mats)
Three-Eyed One - Prince in the Devile Island (Pandra)
Time Bokan series
Time Bokan (Junko (tập.34-36))
Yatterman
Zenderman
Tobé! Kujira no Peek (Maira)
Urusei Yatsura (mẹ của Ten)

 Loạt seri anime Doraemon

Doraemon 1979 (Dorami, Mẹ của Shizuka)
Doraemon trở về (Dorami)
Doraemon: Nobita và chuyến phiêu lưu vào xứ quỷ (Dorami)
Đội quân Doraemon: Chuyến tàu lửa tốc hành (Dorami)
Dorami: Cậu bé mũ rơm xanh (Dorami)
Dorami: Xin chào những chú khủng long con (Dorami)
Dorami: Mini-Dora SOS (Dorami)
Dorami: Arara yêu Băng cướp nhí (Dorami)
Doraemon: Nobita và chuyến phiêu lưu ở thành phố dây cót (Wicky)
Doraemon: Chú khủng long của Nobita (Pisuke)

Video Games

Namco × Capcom (Roll Casket)
Rockman DASH series (Mega Man Legends series) (Roll Casket)

Vai lồng tiếng

PB&J Otter (Connie Crane)

 Âm nhạcGasshin Sentai Mechander Robo (Mika Shikishima)Doraemon-1979 (thể hiện bài hát theme (ED))Gatapishi (thể hiện bài hát theme (ED))The Kabocha Wine'' (thể hiện bài hát theme (ED2))

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên lồng tiếng Nhật Bản
Người đến từ tỉnh Niigata


Hiệp định thương mại tự do xuyên Đại Tây Dương còn được gọi là Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (: Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) hay Transatlantic Free Trade Area (TAFTA)) là một thỏa hiệp thương mại tự do đang được đàm phán giữa Liên minh Âu châu và Hoa Kỳ. Thỏa hiệp này được dự đoán là sẽ tăng nền kinh tế của Liên minh Âu châu lên thêm €120 tỷ, nền kinh tế Hoa Kỳ lên €90 tỷ và các nước còn lại trên thế giới lên €100 tỷ. Các cuộc nói chuyện đã bắt đầu vào tháng 7 năm 2013 và đã đạt được 3 vòng đàm phán vào cuối năm đó. Thỏa hiệp này có thể sẽ được hoàn thành vào cuối năm 2014.

Các nền kinh tế
Cả hai nền kinh tế cộng lại chiếm khoảng 60% của GDP toàn cầu, 33% của mậu dịch thế giới về hàng hóa và 42% mậu dịch thế giới về dịch vụ. Sự phát triển về năng lực kinh tế của EU đã dẫn tới một số xung đột về mậu dịch giữa 2 khối kinh tế; mặc dù cả chỉ lệ thuộc về nền kinh tế của khối kia, cũng như những tranh chấp chỉ chiếm 2% của mậu dịch. Một Hiệp định thương mại tự do giữa 2 khối sẽ là một thỏa hiệp thương mại lớn nhất giữa các vùng trong lịch sử thế giới, chiếm khoảng 46% của GDP toàn cầu. Xem bảng bên dưới để thấy chi tiết về dòng chảy của mậu dịch;

Đầu tư của Hoa Kỳ vào EU lớn hơn gấp 3 lần số đầu tư của Hoa Kỳ vào tất cả các nước Á châu cộng lại và đầu tư của EU vào Hoa kỳ bằng 8 lần đầu tư của EU chung vào Ấn Độ và Trung Quốc. Hoa Kỳ và EU là hai khối mậu dịch lớn nhất của hầu hết các nước trên thế giới và chiếm 1/3 của mậu dịch thế giới. Bởi vì trở ngại giữa 2 khối chỉ còn là 3% (may mặc, pho ma, hoa và rau quả), mục đích của cuộc đàm phán là gỡ bỏ tất cả các trở ngại. Các trở ngại chính giữa Hoa Kỳ và châu Âu hầu như không còn là thuế quan mà là các khác biệt về quy định nội địa, những tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm của hai bên.

Thống kê về Canada
 Trong năm 2016 Canada có năng suất kinh tế khoảng 1.532 tỷ Dollar, theo như Internationale Währungsfonds. Ít hơn Ý một chút (1.852 tỷ Dollar) ít hơn phân nửa Đức (3495 tỷ).
 Theo WTO Canada chiếm 2,4% tất cả các hàng xuất khẩu trên thế giới, nhiều khoảng bằng Bỉ, Mexico hoặc thành quốc Singapor. Năm 2014 Algeria xuất cảng hàng hóa sang EU nhiều hơn Canada.
 Sản phẩm xuất khẩu quan trọng nhất của Canada là dầu hỏa, và như vậy nước này cạnh tranh với USA, Nga, và các quốc gia Opec, chứ không cạnh tranh với các quốc gia lục địa ở châu Âu.
 Người Canada sống trung bình khoảng 82,2 tuổi theo WHO, 1,2 năm lâu hơn ở Đức và 5,4 năm lâu hơn so với tuổi trung bình ở EU.
 Mỗi năm WHO dựa theo 20 mức chỉ thị để đo lường sự an toàn thực phẩm. Canada luôn được 100/100 điểm, như Đức, Pháp hoặc Tây Ban Nha.
 Về Nam Nữ Bình quyền, theo chỉ số Global-Gender-Gap của diễn đàn Kinh tế Thế giới Canada chỉ đứng hạng 30 so với Đức 15, chủ yếu vì ít phụ nữ trong quốc hội và nội các. Justin Trudeau đã thay đổi việc này, trong nội các của ông có 15 nữ bộ trưởng trong số 29. Trong nội các hiện thời của Đức chỉ có 5 trong số 15 bộ trưởng.
 Về tự do báo chí, theo Freedom House Canada đứng hạng 21, so với Đức 25 và Pháp 51.
 Theo World Happiness Report của Liên Hợp Quốc thì Đan Mạch trung bình hạnh phúc nhất, sau đó đến Phần Lan hạng 5, Canada hạng 6, Đức hạng 16, Pháp hạng 32. Frankreich liegt auf Rang 32.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 EU negotiations site
 European Commission, DG Trade - In focus Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)
 USTR Transatlantic Trade and Investment Partnership
 The Transatlantic Colossus: Global Contributions to Broaden the Debate on the EU-US Free Trade Agreement A collaborative publication with over 20 articles on the global implications of the TAFTA | TTIP

Xuyên Đại
Kinh tế Bắc Mỹ
Kinh tế châu Âu
Quan hệ Hoa Kỳ-châu Âu
Hoa Kỳ năm 2013


title: Lasius interjectus

text:
Lasius Interjectus (hay còn gọi là kiến vàng, kiến sả) là một loài kiến trong phân họ Formicinae. Tên khoa học của chúng được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1866 bởi Mayr. Khi bị quấy rối, kiến tiết ra mùi giống mùi chanh để phòng vệ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hình ảnh kiến

Kiến
I
Động vật Mỹ
Động vật được mô tả năm 1866


title: Chi Cá đuôi cờ

text:
Chi Cá đuôi cờ (danh pháp khoa học là Macropodus) là một chi của họ Cá tai tượng có nguồn gốc từ Đông Nam Á.

Đặc điểm chung
Các loài trong chi cá đuôi cờ nhìn chung có kích thước tương đồng nhau - khoảng 10 cm khi trưởng thành. Cá có thân mình thuôn dài, vây hậu môn và vây đuôi dài, hầu hết chẻ hai thùy (ngoại trừ cá cờ đuôi quạt có vây đuôi hình tròn). Chúng sinh sống ở các vùng nước ngọt tĩnh như ao hồ và ruộng lúa ở Việt Nam, Lào, Campuchia, Malaysia, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc. Vùng phân bố rộng từ vùng nhiệt đới Đông Nam Á đến vùng ôn đới Đông Á.

Đây là những loài cá có mê lộ - chúng có một cơ quan hô hấp phụ đặc biệt trong mang có thể lấy oxy trực tiếp từ không khí. Cơ quan này giúp cá có thể sống được trong các môi trường đầm lầy tù đọng, nghèo oxy của Đông Nam Á, tuy nhiên chúng sẽ "chết đuối" nếu không thể tiếp cận với mặt nước.

Các loài trong chi này là những loài hiếu chiến và có tính lãnh thổ cao, do vậy chúng cũng thường được người dân ở các vùng bản địa sử dụng để tiêu khiển giống như cá betta. Chúng đều có hành vi làm tổ bọt để sinh sản. Cá đực sẽ tạo một đám bọt khí từ chất nhờn trong miệng bám vào thực vật thủy sinh, đây sẽ là nơi cung cấp oxy và chỗ bám cho trứng và cá con trong thời gian đầu.

Các loài
Tính đến năm 2014, có 9 loài được ghi nhận trong chi này:
 Macropodus baviensis H. D. Nguyễn & V. H. Nguyễn, 2005
 Macropodus erythropterus Freyhof & Herder, 2002: Cá cờ đỏ
 Macropodus hongkongensis Freyhof & Herder, 2002
 Macropodus lineatus V. H. Nguyễn, S. V. Ngô & H. D. Nguyễn, 2005
 Macropodus ocellatus Cantor, 1842: Cá cờ đuôi quạt
 Macropodus oligolepis V. H. Nguyễn, S. V. Ngô & H. D. Nguyễn, 2005
 Macropodus opercularis (Linnaeus, 1758): Cá cờ sọc
 Macropodus phongnhaensis S. V. Ngô, V. H. Nguyễn & H. D. Nguyễn, 2005
 Macropodus spechti Schreitmüller, 1936: Cá cờ đen

Chú thích

Tham khảo

Họ Cá tai tượng


title: Éclair

text:
Éclair là một loại bánh ngọt có hình thuôn dài làm từ bột nhào choux (bột nhào làm bánh su kem) có nhân kem và phủ các loại kem hoặc đường đông bên trên. Phần bột nhào làm Éclair,giống với bột nhào làm bánh su kem phồng có nhân, được bơm vào những ống đặc trưng tạo hình thuôn dài bằng một túi bắt bánh và nướng cho tới khi giòn và xốp bên trong. Khi đã nguội, bánh được bơm nhân kem trứng hương vani, cà phê hoặc chocolate (gọi là crème pâtissière) hoặc kem đánh hoặc kem Chiboust; và được phủ một lớp đường hoặc kem đông mềm. Các loại nhân khác như pistachio- hay kem trứng hương rượu rum, nhân trái cây hay bơ hạt dẻ cũng thường xuyên được sử dụng. Lớp phủ ngọt đôi khi có thể là caramel, trong trường hợp này bánh sẽ được gọi là bấton de Jacob. Tại Mỹ, ngày 22 tháng 6 là ngày toàn quốc Eclair hương socôla.

Tên gọi
Tên gọi éclair bắt nguồn từ tiếng Pháp nghĩa là 'tia chớp' vì bánh này thường được ăn rất nhanh.

Lịch sử
Bánh éclair ra đời từ thế kỷ 19 tại Pháp và được gọi là "pain à la duchesse" (bánh mì nữ công tước) hay "nữ công tước bé nhỏ" cho tới năm 1850.
Bánh éclair là loại bánh nổi tiếng trên toàn thế giới. Tên bánh lần đầu được chứng nhận trong cả tiếng Pháp và tiếng Anh trong những năm 1860. Nhiều sử gia ẩm thực nghiên cứu cho biết éclairs được làm lần đầu bởi Antonin Carême (1784–1833), một đầu bếp Pháp nổi tiếng.Công thức làm bánh éclair tiếng Anh đầu tiên được biết xuất hiện trong cuốn "the Boston Cooking School Cook Book" viết bởi bà D.A. Lincoln, xuất bản năm 1884.

Ngoài nước Pháp
Nhiều vùng ở Mỹ, bánh Long Johns được quảng bá với tên éclairs, dù hai thứ này không giống nhau. Bánh Long John dùng bột nhào loại làm bánh donut và có nhân pudding hương vani hay kem trứng, khiến bánh dễ làm và rẻ hơn bánh éclair.

Tại Nhật Bản,éclair có nhân kem trà xanh matcha hoặc đậu đỏ ăn vô cùng bùi, hoặc có thể là xoài,cam, khoai môn, việt quất,…

Xem thêm

 Ẩm thực Pháp
 Bánh ngọt

Chú thích

Tham khảo
Jules Gouffé, Le livre de pâtisserie, 1873 , Deuxième Partie, Chapitre IX, "Pains à la duchesse au café"
Prosper Montagné, Larousse Gastronomique, The Encyclopedia of Wine, Food & Cookery (bản tiếng Anh), 1961

Liên kết ngoài
 Lịch sử bánh Éclair

Ẩm thực Bỉ
Món tráng miệng
Bánh Pháp


title: ESTP

text:
Trường ESTP, viết tắt của cụm từ École spéciale des travaux publics, du bâtiment et de l'industrie (Trường kỹ sư chuyên biệt về Xây dựng Công trình dân dụng, Nhà cửa và Công nghiệp). Đây là một trường kỹ sư lớn của Pháp đào tạo kỹ sư và kỹ thuật viên chuyên về kỹ thuật xây dựng dân dụng.

Thành lập trường
Léon Eyrolles nhận bằng chỉ huy công trình chuyên ngành cầu đường năm 1882. Trong quá trình làm việc, ông giúp đỡ một vài đồng nghiệp ôn tập trong kỳ thi của trường Cầu đường quốc gia Paris, lúc này là trường duy nhất đào tạo Kỹ thuật xây dựng dân dụng ở trình độ cao. Trong thời gian này, nhu cầu xây dựng rất lớn bởi sự phát triển của khoa học kỹ thuật (như sự phát triển của ngành điện, điện thoại, sự ra đời của ngành kiến trúc bằng thép và bê tông cốt thép).

Năm 1891, Léon Eyrolles xây dựng một chương trình đào tạo từ xa mang tên "Trường học tại gia". Năm 1898 ông dành toàn bộ thời gian cho việc giảng dạy và mở văn phòng và lớp học của Trường Xây dựng Công trinhg dân dụng tại Khu Latin tại Paris. Với sự trợ giúp của chính quyền và các đồng nghiệp trong ngành, ông thành lập một khu học xá tại Cachan phục vụ cho các tiết học thực hành. Sự phát triển của Trường kỹ sư chuyên biệt về Xây dựng Công trình dân dụng, Nhà cửa và Công nghiệp bắt đầu từ đây.

Song song với việc thành lập trường, năm 1925 Léon Eyrolles mở cửa Thư viện Giảng dạy về Kỹ thuật, mà sau này trở thành một nhà xuất bản, tập đoàn Eyrolles.

Năm 1999, ESTP liên kết với trường Arts et Métiers ParisTech (ENSAM). Mỗi trường đều giữ lại kỹ thuật sư phạm và tài chính riêng. Sinh viên của cả hai trường có thể lựa chọn theo học một chương trình đặc biệt và nhận bằng của cả hai trường Arts et Métiers ParisTech-ESTP.

Các chuyên ngành đào tạo
ESTP là một trường đào tạo kỹ sư trong lĩnh vực Nhà cửa và Dân dụng của Pháp. Sau khi học hết 2 năm đầu sau kỳ thi tú tài và vượt qua kỳ thi tuyển sinh đầu vào, sinh viên có 4 lựa chọn trong các chuyên ngành đào tạo của trường:
 Nhà cửa (B)
 Cơ học, điện và năng lượng điện (GME)
 Trắc địa (T)
 Công trình dân dụng (TP)
 Năng lượng và xây dựng bền vững, (chương trình đào tạo đặc biệt liên kết với doanh nghiệp)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sơ khai Pháp
Trường đại học Pháp
Trường kỹ sư Pháp


title: Cá cờ đen

text:
Cá cờ đen, còn gọi là cá cờ Huế, cá cờ than (danh pháp Macropodus spechti hoặc Macropodus concolor) là một loài cá trong họ Cá tai tượng, đây là loài đặc hữu của Việt Nam. Chúng sống ở các dòng suối trên đồi, vùng trũng, vũng nước tù và các mương thủy lợi trong đất nông nghiệp (những con kênh dẫn nước bên cạnh những ruộng lúa) ở các lưu vực sông Hương và sông Thu Bồn ở các tỉnh miền trung như Huế, Quảng Trị.

Mô tả

Loài này phát triển đến chiều dài .
Số lượng gai vây lưng (tia cứng): 11 - 15; tia vây lưng (tia mềm): 4 - 9; gai vây hậu môn: 17; tia vây hậu môn: 11 – 14; đốt sống: 28 – 30. Chấm trên nắp mang rất mờ hoặc không có, thân có 4-12 sọc rất nhạt màu trên nền nâu nhạt hay không có gì hết, đầu và lưng không có chấm đen, khe và viền vảy đậm màu hơn vảy, chóp vây bụng (hay còn gọi là kỳ) màu đỏ, chấm và sọc đen trên vây lưng và đuôi, phần phía trước của vây lưng và đuôi có màu xanh, tia đuôi kéo dài có màu trắng hay đen ở gần chóp. Nhìn chung, loài này có màu sắc tối hơn so với cá cờ sọc và cá cờ đỏ.

Hành vi
Tương tự như họ hàng phổ biến hơn của nó - Macropodus opercularis, loài này có tính lãnh thổ cao, chúng rất hiếu chiến, nhất là trong mùa sinh sản.

Chúng cũng có tập tính sinh sản đặc trưng của họ Cá tai tượng là làm tổ bọt và ép trứng. Con đực sẽ giữ nhiệm vụ chăm sóc trứng và con non sau khi chúng nở.

Môi trường sống
Sống ở miền nhiệt đới, trong môi trường nước ngọt, gần bề mặt, độ pH: 6.5 – 7.8; độ cứng dH: 20, nhiệt độ: 20 – 26 °C. Chúng rất khỏe trong môi trường tự nhiên, thích hợp với hầu hết các điều kiện nước và có thể sống sót trong cả những môi trường khắc nghiệt như bùn lầy vào mùa khô, ao tù nước đọng hoặc thậm chí là cống rãnh. Chúng có thể sống nơi nước đục và nghèo oxy hoà tan nhờ khả năng lấy oxy trực tiếp từ không khí bằng cơ quan gọi là mê lộ (labyrinth).

Chế độ ăn uống
Tương tự cá cờ sọc, chúng là động vật ăn thịt, thức ăn chủ yếu ngoài tự nhiên là côn trùng và động vật không xương sống.

Giá trị sử dụng
Loài cá được nuôi làm cảnh, không có giá trị trong ngư nghiệp và chăn nuôi.

Cá cờ đen cũng được dùng để giải trí bằng cách cho cá đực chọi nhau như cá cờ sọc.

Xem thêm

 Cá cờ sọc

 Cá lia thia

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1936


title: Cá cờ đỏ

text:
Cá cờ đỏ (tên khoa học: Macropodus erythropterus) là một loài cá nước ngọt nằm trong họ Cá tai tượng. Đây là một trong những loài cá cờ đặc hữu của Việt Nam. Chúng sống ở các dòng suối trên đồi, vùng trũng, vũng nước tù và các mương thủy lợi trong đất nông nghiệp (những con kênh dẫn nước bên cạnh những ruộng lúa) ở lưu vực sông Gianh, sông Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình.

Mô tả

Loài này phát triển đến chiều dài  SL. Số lượng gai vây lưng (tia cứng): 12 - 16; tia vây lưng (tia mềm): 6 - 8; gai vây hậu môn: 17; tia vây hậu môn: 13 – 17; đốt sống: 29. Chấm trên nắp mang rất mờ hoặc không có, thân có từ 10-12 sọc nhạt màu, đầu và lưng không có chấm đen, khe và viền vảy rất đậm màu so với vảy, chóp vây bụng (hay còn gọi là kỳ) màu đỏ, chấm và sọc đỏ nâu trên vây lưng và đuôi, các tia vây màu nâu nhạt, lưng màu hanh đỏ và phần thân phía trên vây hậu môn có màu xanh dương hay xanh lục ánh kim.

Hành vi và chế độ ăn uống
Tương tự cá cờ đen.

Giá trị sử dụng
Loài cá được nuôi làm cảnh, không có giá trị trong ngư nghiệp và chăn nuôi.

Cá cờ đỏ cũng được dùng để giải trí bằng cách cho cá đực chọi nhau như cá cờ sọc.

Hình ảnh

Xem thêm

 Cá cờ sọc
 Cá cờ đen
 Cá lia thia

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 2002
Cá châu Á


title: Cá cờ đuôi quạt

text:
Cá cờ đuôi quạt (tên khoa học: Macropodus ocellatus) hay cá thiên đường đuôi quạt là một loài cá nước ngọt trong họ Cá tai tượng đặc hữu của vùng cận nhiệt và ôn đới Đông Á, nơi chúng được tìm thấy ở Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Chúng cũng phân bố ở lưu vực Sông Amur của Nga, theo một số khảo sát.

Mô tả

Loài này phát triển chiều dài trung bình đến , thân dưới chủ yếu có màu đen, thân trên có nhiều vân trắng đen xen kẽ từ miệng đến quá vây ngực. Nắp mang có một đốm xanh lớn, có một sọc đen lớn chạy từ môi trên đến bên dưới đốm mang. Điểm khác biệt lớn nhất và cũng là đặc trưng của loài này so với các loài còn lại trong chi Macropodus là việc đuôi chúng không chia làm hai thùy mà bo tròn hình quạt. Đuôi và vây lưng, vây hậu môn có màu đỏ với rất nhiều vạch và chấm lớn màu trắng ánh xanh dương, viền vây ánh xanh.

Hành vi và chế độ ăn uống
Tương tự như các họ hàng của nó trong chi Macropodus, loài này có tính lãnh thổ cao, chúng rất hiếu chiến, nhất là trong mùa sinh sản. Chúng cũng có tập tính sinh sản đặc trưng của họ Cá tai tượng là làm tổ bọt và ép trứng. Con đực sẽ giữ nhiệm vụ chăm sóc trứng và con non sau khi chúng nở.

Trong môi trường tự nhiên, chúng là loài săn mồi với thức ăn là côn trùng, động vật không xương sống. Trong môi trường nuôi nhốt, chúng chấp nhận hầu như mọi loại thức ăn, tuy nhiên chúng rất chuộng một chế độ ăn uống hợp lý giàu protein.

Môi trường sống
Cá cờ đuôi quạt sinh sống ở nhiều loại môi trường nước ngọt trong khu vực sống. Loài này thích nghi tốt với thời tiết lạnh trong những tháng mùa đông của vùng ôn đới phía bắc, chúng thậm chí vẫn có thể hoạt động bên dưới mặt nước đã đóng băng. Giống như các loài trong họ Cá tai tượng, cá cờ đuôi quạt cũng có mê lộ trong mang của chúng, giúp chúng có thể sống được ở nơi nước đục và nghèo oxy hoà tan nhờ khả năng lấy oxy trực tiếp từ không khí.

Giá trị sử dụng
Loài cá được nuôi làm cảnh, không có giá trị trong ngư nghiệp và chăn nuôi.

Cá cờ đuôi quạt cũng được dùng để giải trí bằng cách cho cá đực chọi nhau như cá cờ sọc.

Xem thêm

 Cá cờ sọc

Chú thích

Tham khảo

O
P
Động vật được mô tả năm 1842


title: Vũ Ánh

text:
Nhà báo Vũ Ánh (5 tháng 5 năm 1941 – 14 tháng 3 năm 2014), tên thật Vũ Văn Ánh, là cựu Chủ bút Nhật báo Người Việt. Ông qua đời đột ngột tại nhà riêng thuộc Quận Cam, Hoa Kỳ vào ngày 14 tháng 3 năm 2014.

Tiểu sử
Vũ Ánh sinh ngày 5 tháng 5 năm 1941 tại làng Phương Lăng, huyện Thủy Nguyên, tỉnh Kiến An (nay thuộc thành phố Hải Phòng). Ông là nhà báo kỳ cựu của làng báo Việt Nam trước năm 1975 cũng như tại Quận Cam từ khi ông sang Mỹ theo diện H.O. vào năm 1992.

Trong 50 năm trời, từ khi mới ra đại học năm 23 tuổi, ông liên tục làm báo cho tới giờ phút chót. Bài báo cuối cùng, "Hà Nội vẫn chưa đủ niềm tin cởi trói báo chí", được viết chỉ khoảng vài phút hay vài giờ trước khi ông qua đời.

Từ năm 1964, ông làm phóng viên chiến trường, dần dần lên đến Chánh sự vụ Sở Thời sự Đài Phát thanh Sài Gòn, một chức vụ khiến ông bị bắt và bị giam trong trại cải tạo suốt 13 năm, sau khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam. Ngay cả trong thời gian tù, ông cũng làm được một tờ báo chui mang tên Hợp Đoàn, bằng cách cắt ra từ một tờ báo từng chữ cái một, gom lại và dùng chúng để dán thành báo!

Định cư tại Hoa Kỳ từ năm 1992, ông làm việc cho nhiều cơ quan truyền thông khác nhau. Ông từng là Chủ Bút Nhật Báo Viễn Đông do nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang sáng lập.

Khi làm việc tại nhật báo Người Việt, ông đảm nhiệm vị trí Tổng Thư ký, sau đó là Chủ Bút, trong nhiều năm. Ngoài ra, ông từng cộng tác và là trụ cột của nhiều cơ quan truyền thông Việt ngữ tại Quận Cam, trong đó có nhật báo Việt Herald, đài phát thanh VNCR, đài truyền hình SBTN.

Năm 2008, khi báo Người Việt bị một số người biểu tình dài hạn phản đối việc mà họ gọi là "xúc phạm Cờ vàng", ông Ánh đã nhận lãnh trách nhiệm thay cho tập thể và từ chức. Nhưng ông tâm sự: "Nếu tờ báo là của riêng chú thì sẽ chẳng bao giờ chú lùi bước trước bất công vài chục người biểu tình." và cũng nói "Không ai được quyền thiết lập sự kiểm duyệt vô hình đối với truyền thông, báo chí tại Hoa Kỳ."

Ông được xem là nhà báo mẫu mực, có kiến thức thâm sâu, và là người cương trực, thẳng thắn và tôn trọng sự thật, không hùa theo đám đông, nhưng rất thân thiện với đồng nghiệp, bằng hữu, và có tinh thần nâng đỡ đồng nghiệp trẻ tuổi.

Nhận xét
 Nguyễn Khanh, Giám đốc Ban Việt ngữ RFA:

 Vũ Quí Hạo Nhiên, cựu Tổng thư ký tòa soạn Báo Người Việt, California, Hoa Kỳ:

Chú thích

Nhà báo Việt Nam
Tổng biên tập Việt Nam
Người Hải Phòng
Người Mỹ gốc Việt
Sinh năm 1941
Mất năm 2014
Nhật báo Người Việt


title: Cá diều hâu viền đen

text:
Cá diều hâu viền đen hay cá diều hâu tàn nhang hoặc cá diều hâu Forster (danh pháp khoa học: Paracirrhites forsteri), là một loài cá diều hâu có nguồn gốc từ vùng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Chúng đôi khi được tìm thấy trong các bể thủy sinh và có tầm quan trọng không đáng kể đối với nghề đánh bắt cá thương mại. Con trưởng thành có thể dài đến .

Mô tả
Loài cá diều hâu này có thể đạt tổng chiều dài tối đa khoảng . Vây lưng có mười cái ngạnh và mười một cái mang, trong khi vây ở hậu môn gồm ba ngạnh và sáu mang. Loài cá này có sự khác biệt đáng kể về màu sắc cả ở những con trưởng thành lẫn trong quá trình thay đổi lúc tăng trưởng. Màu sắc chính của chúng thường là màu vàng nhưng có một dải bên rộng màu đen hoặc nâu sẫm, chủ yếu ở nửa sau của thân. Hai bên đầu và mặt trước của thân có màu trắng hoặc xám, xen lẫn các đốm đỏ. Ở châu Á, cá con có thể có màu đỏ ở mặt lưng, trong khi ở Châu Đại Dương, chúng có phần trên màu vàng xanh và phần dưới màu trắng.

Phân bố
Loài này có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Vùng phân bố của chúng kéo dài từ Đông Phi đến Biển Đỏ hoặc thậm chí cả Nhật Bản, New Caledonia và Australasia. Ở Úc, phạm vi phân bố của cá diều hâu viền đen kéo dài từ vùng tây bắc Tây Úc, quanh phía bắc của nước này đến bang Queensland và New South Wales. Chúng cũng được tìm thấy ở các dải đá ngầm hướng về phía biển, các rạn san hô cũng như trên các đầm phá có chứa trầm tích ở độ sâu lên đến  hoặc sâu hơn.

Sinh thái học
Cá diều hâu viền đen là một loài săn mồi mai phục. Chúng thường nằm chờ trên đỉnh của các rạn san hô, giữ thăng bằng bằng những vây ngực cứng chắc và sẵn sàng lao ra khi một loài giáp xác hoặc cá nhỏ nào đó vô tình bơi ngang qua. Sống chủ yếu là một loài cá đơn độc, nhưng cá diều hâu viền đen vẫn thường song hành theo cặp hoặc theo bầy với một con đực thống trị cùng vài con cái. Giống như các thành viên khác trong họ nhà cá diều hâu, diều hâu viền đen là một loài lưỡng tính tuần tự. Con trưởng thành ban đầu là cái nhưng nhưng sẽ đổi giới tính thành đực nếu cần thiết.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Blackside Hawkfish (Paracirrhites forsteri) – Information on Blackside Hawkfish – Encyclopedia of Life

Cá Úc
Paracirrhites
Động vật được mô tả năm 1801
Cá Việt Nam
Cá Trung Quốc
Động vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Cá Ấn Độ Dương
Động vật Djibouti
Động vật quần đảo Cook
Động vật Comoros
Quần đảo Cocos (Keeling)
Động vật đảo Giáng Sinh
Động vật Brunei
Động vật Samoa thuộc Mỹ


title: Alia Baha Ad-Din Touqan

text:
Alia Baha Ad-Din Touqan (tiếng Ả Rập: علياء بھاء الدين طوقان) (25 tháng 12 năm 1948 - 09 tháng 02 năm 1977) là người phối ngẫu thứ ba của vua Hussein và là hoàng hậu của Jordan, từ 1972 cho đến khi cô qua đời trong một tai nạn máy bay trực thăng vào năm 1977. Sân bay quốc tế ở Amman được đặt theo tên của cô.

Gia đình
Alia kết hôn với vua Hussein trong một buổi lễ riêng tư vào ngày 24 tháng 12 năm 1972, và sau đó cô được gọi là Hoàng hậu Alia Al Hussein (tiếng Ả Rập: علياء الحسين).
Họ có với nhau hai người con:
 Công chúa Haya (sinh ngày 03 tháng 05 năm 1974)
 Hoàng tử Ali (sinh ngày 23 tháng 12 năm 1975)
Họ cũng đã nhận nuôi thêm Abir, một cô gái Palestine 5 tuổi có mẹ đã bị chết bởi một vụ tai nạn máy bay tại một trại tị nạn gần sân bay Amman.

Cái chết
Alia đã chết trong một vụ tai nạn máy bay trực thăng ở Amman, Jordan vào ngày 09 tháng 02 năm 1977. Sân bay chính của Amman, sân bay quốc tế Queen Alia (AMM), được hoàn thành vào năm 1983 được đặt theo tên của cô. Nó nằm 20 dặm về phía nam của thành phố và thay thế Sân bay Quốc tế Marka (sân bay dân dụng ở Amman) như là cửa ngõ chính vào thành phố.

Tham khảo

Nhà Hashim
Hoàng gia Jordan
Hoàng hậu Jordan
Sinh năm 1948
Mất năm 1977


title: Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

text:
Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương (tiếng Anh: Indo-Pacific), còn gọi là Ấn Độ Dương–Tây Thái Bình Dương (tiếng Anh: Indo-West Pacific) hay Ấn–Thái Dương, là một khu vực địa lý sinh vật trên Trái Đất, gồm các vùng biển nhiệt đới thuộc Ấn Độ Dương, tây và trung Thái Bình Dương cùng với các vùng biển nối hai đại dương này lại với nhau (tức vùng biển thuộc Indonesia). Khu vực này không bao gồm các vùng nước ôn đới và hàn đới của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, không bao gồm vùng biển nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương (dọc theo bờ biển nước Mỹ).

Thuật ngữ này tỏ ra đặc biệt hữu ích trong ngành sinh vật học biển, ngư học và các ngành tương tự bởi vì nhiều hệ sinh thái biển được kết nối liên tiếp nhau từ Madagascar đến Nhật Bản và châu Đại Dương. Nhiều loài sống trên một phạm vi rộng lớn đó nhưng lại không có ở Đại Tây Dương.

Khu vực địa lý sinh vật này có tính đa dạng loài hết sức cao, gồm 3.000 loài cá (so với con số 1.200 loài của khu vực địa lý sinh vật Tây Đại Tây Dương giàu có thứ nhì) và 500 loài san hô tạo rạn (so với con số 50 loài của khu vực địa lý sinh vật Tây Đại Tây Dương).

Phân chia
WWF và The Nature Conservancy chia khu vực này thành ba hải vực nhỏ hơn, mỗi hải vực lại được chia thành nhiều tỉnh biển (marine province).

Tây Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Tây Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là một hải vực gồm phần phía tây và trung tâm Ấn Độ Dương, bao gồm bờ biển phía đông châu Phi, Biển Đỏ, vịnh Aden, vịnh Ba Tư, biển Ả Rập, vịnh Bengal và biển Andaman, cũng như các vùng nước ven biển đảo Madagascar, quần đảo Seychelles, Comoros, quần đảo Mascarene, Maldives và quần đảo Chagos.

Trung Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Trung Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là một hải vực gồm vô số biển và eo biển nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương, bao gồm các vùng biển bao quanh quần đảo Indonesia (trừ bờ biển tây bắc đảo Sumatra thì vẫn thuộc vùng Tây Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương), Biển Đông, biển Philippines, bờ biển phía bắc Úc châu, các vùng biển bao quanh New Guinea, tây và trung Micronesia, Nouvelle-Calédonie, quần đảo Solomon, Vanuatu, Fiji và Tonga. Vùng Trung Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có độ đa dạng về san hô và thực vật ngập mặn cao nhất.

Đông Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Đông Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là một hải vực bao quanh hầu hết các hòn đảo núi lửa nằm ở trung tâm Thái Bình Dương, trải dài từ quần đảo Marshall đến trung và đông nam Polynesia đến đảo Phục Sinh và Hawaii.

Chú thích

Địa lý học sinh vật
Hải vực
Đại dương
Ấn Độ Dương
Thái Bình Dương
Sinh địa lý


title: Dương Dương

text:
Dương Dương (, tiếng Latinh: Yang Yang, sinh ngày 9 tháng 9 năm 1991) là một nam diễn viên Trung Quốc. Anh được khán giả biết đến với vai diễn Tào Thực trong phim truyền hình Tân Lạc Thần. Năm 2008, anh được chọn vào vai Giả Bảo Ngọc trong phim Tân Hồng Lâu Mộng (2010). Năm 2015, anh gây ấn tượng với nhiều vai diễn: sư huynh Taekwondo Cố Nhược Bạch với nhiệt huyết tuổi trẻ (Thiếu nữ toàn phong), một Trương Khởi Linh lạnh lùng hết lòng vì bạn (Đạo mộ bút ký), hóa thân thành Vô Tình lạnh nhạt với trái tim chung của Tân thiếu niên tứ đại danh bổ, Hứa Dực nổi loạn cùng chuyện tình buồn với Ba Lạp và Lý Nhĩ (Tả Nhĩ). Năm 2016, Dương Dương sắm vai Tiêu Nại trong Yêu em từ cái nhìn đầu tiên (2016). Và mới đây nhất là Thả Thí Thiên Hạ vai Hắc Phong Tức/ Phong Lan Tức(2022). Hiện tại, Dương Dương được đánh giá là nam diễn viên trẻ đầy triển vọng của nền điện ảnh Trung Quốc và Châu Á. ...

Tiểu sử
Dương Dương từng có ý định ghi danh vào Trường múa Thượng Hải (nay thuộc Học viện Hí kịch Thượng Hải) nhưng sau đó quyết định theo học khoa vũ đạo tại Học viện Nghệ thuật Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và tốt nghiệp năm 2008.

Sự nghiệp
Tháng 12 năm 2008, kiệt tác kinh điển Hồng Lâu Mộng được phục chế, đoàn làm phim lựa chọn từ Học viện Nghệ thuật Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc ra 15 diễn viên để thi tuyển, trong đó có Dương Dương. Sau khi đạo diễn Lý Thiếu Hồng tự mình chọn lựa, Dương Dương cuối cùng trở thành người sắm vai Giả Bảo Ngọc trưởng thành trong Tân Hồng Lâu Mộng.

Năm 2010, Tân Hồng Lâu Mộng phát sóng, Dương Dương từ bộ phim này đã đạt được giải thưởng "Diễn viên mới xuất sắc nhất"  trên "Bảng bầu chọn người yêu thích thường niên của tạp chí BQ". Cho dù nhận được nhiều phản hồi trái chiều nhau từ dư luận, nhưng theo độ nổi của bộ phim đầu tiên mình tham gia này, Dương Dương cũng bắt đầu nghiệp diễn của mình kể từ đây.

Năm 2011, Dương Dương nhận được vai chính trong bộ phim thứ hai của mình, Giai điệu tuổi trẻ, phim giờ vàng do đài truyền hình Trung ương Trung Quốc phát sóng, đóng Ninh Hạo. Ngày 15/6, bộ phim điện ảnh lần đầu tiên Dương Dương tham gia Kiến Đảng Vĩ Nghiệp chính thức công chiếu, doanh thu phòng bán vé đột phá 3 triệu nhân dân tệ. Vai của Dương Dương trong phim là Dương Khai Trí, anh trai của Dương Khai Tuệ (nữ chính).

Ngày 23/3/2012, Dương Dương, Hoắc Tư Yến, Quy Á Lôi, Lam Chính Long, cùng chờ đợi bộ phim mình giữ vai chính Ẩm thực nam nữ 2012 được công chiếu. Đây là phim điện ảnh thứ hai của Dương Dương. Ngày 21/9, Dương Dương đóng vai chính trong phim điện ảnh Nước mắt chiến tranh, Giang Tô vệ thị phát hành, diễn tiểu hồng quân công nông Trung Quốc – Đỗ Trường Hữu.

Năm 2013, Dương Dương tham gia Tân Lạc Thần Truyền Kỳ của Giản Viễn Tín, là nam chính Tào Thực, được bầu là Tào Thực hay nhất từ trước đến nay. Tháng 6, Dương Dương lại cùng Trương Hàn, Cổ Thanh chờ bộ phim cổ trang thần bí võ hiệp Tân thiếu niên tứ đại danh bộ hoàn thành, Dương Dương trong vai Vô Tình. Ngày 14/7, Dương Dương đóng vai Bạch Niệm Sinh trong Trận chiến cuối cùng, cũng là lần đầu tiên anh khiêu chiến đánh nhau trong phim, võ nghệ cao cường. Ngày 30/11, Dương Dương cùng Lý Thấm và Lâm Thân đang cùng nhau đóng phim Hoa Khai Bán Hạ, do Hồ Nam Vệ Thị phát sóng. Cuối năm, tháng 12, Dương Dương đóng vai Hoàng Mạc Như với đoàn phim Kiển Trấn Kì Duyên.

Năm 2014, sau khi cùng Châu Đông Vũ đóng Bạo Tẩu Thần Thám vai Chiêm Sĩ Ngô, anh diễn tiếp Hứa Dực trong phim Tả Nhĩ. Ngày 1 tháng 9 cùng Lý Dịch Phong, Trương Trí Nghêu diễn Đạo Mộ Bút Ký vai Trương Khởi Linh. Bộ phim ra mắt năm 2015 và nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ khán giả.

Đầu năm 2015, Dương Dương vào vai Nhược Bạch trong Thiếu nữ toàn phong, đóng cùng Hồ Băng Khanh gây nên cơn sốt trong mùa hè 2015. Cùng thời điểm đó show truyền hình Hoa Tỷ Đệ 2 lên sóng, phim điện ảnh Tả Nhĩ công chiếu, càng đưa cái tên Dương Dương trở nên nổi bật.

Ngày 25/8, Dương Dương cùng Trịnh Sảng đóng trong Yêu em từ cái nhìn đầu tiên bản truyền hình, vào vai đại thần Tiêu Nại. Bộ phim lên sóng vào mùa hè năm 2016 nhận được phản hồi khá tốt từ khán giả.

Tháng 4/2016, Dương Dương tham gia phim Ngang qua thế giới của em của đạo diễn Trương Nhất Bạch cùng Đặng Siêu, Bạch Bách Hà, bộ phim công chiếu tháng 9/2016 và phá kỷ lục trở thành phim tình cảm lãng mạn nội địa có doanh thu cao nhất.

Cuối năm 2016, Dương Dương tham gia đoàn phim tiên hiệp huyền huyễn Vũ Động Càn Khôn của đạo diễn Trương Lê, hợp diễn cùng Trương Thiên Ái, Vương Lệ Khôn, Ngô Tôn... Dự kiến lên sóng mùa xuân năm 2018.

Tháng 7/2017 bộ phim điện ảnh Tam Sinh Tam Thế Thập Lý Đào Hoa (Once Upon A Time) công chiếu với sự tham gia diễn xuất của Dương Dương và Lưu Diệc Phi.

Tháng 8/2019 bộ phim Toàn Chức Cao Thủ (The King's Avatar) lên sóng, trở thành phim mang lại lợi nhuận cao nhất năm 2019 cho Tencent video.

Tháng 9/2020, Dương Dương được công bố sẽ thủ vai nam chính Vu Đồ trong bộ phim tình cảm đô thị Em là niềm kiêu hãnh của anh chuyển thể từ tác phẩm cùng tên. Đây là lần thứ hai anh hợp tác cùng nhà văn Cố Mạn và là hợp tác đầu tiên với Địch Lệ Nhiệt Ba. Bộ phim công chiếu cuối tháng 7/2021, một lần nữa đưa từ khóa "Dương Dương" trở nên nổi tiếng trên khắp các mạng xã hội, đồng thời cũng nhận được nhiều lời khen từ công chúng cho sự tiến bộ trong diễn xuất.

Tháng 4/2022 bộ phim truyền hình Thả Thí Thiên Hạ ( Who Rules The World) lên sóng với sự tham gia của Dương Dương và Triệu Lộ Tư, trở thành phim được mong chờ nhất tháng 4.

Tháng 7/2023 bộ phim Khói lửa nhân gian của tôi lên sóng với sự tham gia của Dương Dương và Vương Sở Nhiên tạo nên những tranh cãi lớn, tính đến hết tháng 7/2023 điểm douban của bộ phim là 3.3

Âm nhạc
Trong năm 2015, Dương Dương ra mắt single đầu tiên mang tên Tender Love. Cùng với sự thành công đó, năm 2016, Dương Dương và Đồng Thiết Hâm phát hành ca khúc Phụ tử, ra mắt lần đầu trong chương trình Xuân Vãn đón giao thừa của đài Trung ương.

Nhân dịp sinh nhật lần thứ 25 vào ngày 9/9/2016, Dương Dương ra mắt ca khúc Yêu là một chữ điên (Love is a crazy word) như một món quà dành tặng người hâm mộ đã ủng hộ anh bấy lâu nay.
Lại một lần nữa, dịp sinh nhật lần thứ 26 của mình vào ngày 9/9/2017, anh đã phát hành ca khúc mới "Bạn chính là Idol của tôi" để dành sự tri ân đến những người hâm mộ của mình, theo bài hát, anh bày tỏ rằng bản thân cùng người hâm mộ chính là hỗ trợ lẫn nhau, người hâm mộ cũng chính là những người mà anh yêu thương, dành sự ngưỡng mộ và tri ân sâu sắc.

Danh sách phim

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Show truyền hình

Video âm nhạc
 Promise Me a Dream of Red Mansions (Lâm Thân, 2010)
 Yên tâm bay đi - 放心去飞 (Dương Dương, Hồ Hạ, Âu Hào, 2015)
 Tender Love - 安心的温柔 (Dương Dương, 2015)
 Phụ tử -父子 (Dương Dương và Đồng Thiết Hâm, 2016)
 Vy Vy mỉm cười rất khuynh thành (Dương Dương, 2016)
 Yêu là một chữ điên (Dương Dương, 2016, Hát mừng sinh nhật 25 tuổi)
 Sự dịu dàng an tâm (Dương Dương, hát tặng Dương Mao, 2015)
 Sức mạnh của tình yêu (Dương Dương)
 Như là idol (Dương Dương, 2017)
Forever Young (Sinh nhật 2018)
The Best (Sinh nhật 2018)

Đại diện, đại ngôn

Giải thưởng

 Giải thưởng diễn viên được giới truyền thông quan tâm năm 2015.
 Giải thưởng diễn viên nổi tiếng của năm (tại đêm hội IQIYI 2016) với vai Tiêu Nại trong bộ phim "Yêu em từ cái nhìn đầu tiên".

Forbes China Celebrity 100

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dương Dương trên Baidu Baike

Nam diễn viên truyền hình Trung Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên từ Thượng Hải
Nghệ sĩ Trung Quốc sinh năm 1991
Họ Dương
Người Hán
Người Thượng Hải
Người Trung Quốc


title: Địa lý sinh học

text:
Địa lý sinh học (tiếng Anh: biogeography) là một ngành khoa học nghiên cứu về sự phân bố các loài và hệ sinh thái trong không gian địa lý và theo thời gian địa chất. Các cộng đồng sinh học và sinh vật thường thay đổi trong một kiểu thông thường theo các thay đổi địa lý về vĩ độ, độ cao, hình thành loài khác vùng và khu vực môi trường sống. Địa lý thực vật (phytogeography) là một nhánh của địa lý sinh học nghiên cứu sự phân bố của thực vật. Địa lý động vật (zoogeography) là nhánh nghiên cứu sự phân bố của các loài động vật. Địa lý nấm (mycogeography) là nhánh nghiên cứu sự phân bố của các loại nấm, chẳng hạn như nấm lớn. Địa lý sinh học là lĩnh vực tích hợp, thống nhất các khái niệm và thông tin từ các ngành sinh thái học, sinh học tiến hóa, địa chất học và địa lý tự nhiên.

Xem thêm

 Quy tắc Allen
 Quy tắc Bergmann
 Danh mục tham khảo sinh học
 Biogeography-based optimization
 Vavilov center
 Distance decay
 Ecological classification
 Geobiology
 Hệ sinh thái vĩ mô
 Marine ecoregion
 Max Carl Wilhelm Weber
 Miklos Udvardy
 Phytochorion – Vùng thực vật
 Sky island
 Systematic and Evolutionary Biogeography Association

Tham khảo

Đọc thêm
 Albert, J. S., & R. E. Reis (2011). Historical Biogeography of Neotropical Freshwater Fishes. University of California Press, Berkeley. 424 pp.

 Cox, C. B. (2001). The biogeographic regions reconsidered. Journal of Biogeography, 28: 511–523, .
 Ebach, M.C. (2015). Origins of biogeography. The role of biological classification in early plant and animal geography. Dordrecht: Springer, xiv + 173 pp., .
 Lieberman, B. S. (2001). "Paleobiogeography: using fossils to study global change, plate tectonics, and evolution". Kluwer Academic, Plenum Publishing, .
 Lomolino, M. V., & Brown, J. H. (2004). Foundations of biogeography: classic papers with commentaries. University of Chicago Press, .

 Millington, A., Blumler, M., & Schickhoff, U. (Eds.). (2011). The SAGE handbook of biogeography. Sage, London, .
 Nelson, G.J. (1978). From Candolle to Croizat: Comments on the history of biogeography. Journal of the History of Biology, 11: 269–305.
 Udvardy, M. D. F. (1975). A classification of the biogeographical provinces of the world. IUCN Occasional Paper no. 18. Morges, Switzerland: IUCN.

Liên kết ngoài

 International Biogeography Society
 Systematic & Evolutionary Biogeographical Society
 Early Classics in Biogeography, Distribution, and Diversity Studies: To 1950
 Early Classics in Biogeography, Distribution, and Diversity Studies: 1951–1975
 Some Biogeographers, Evolutionists and Ecologists: Chrono-Biographical Sketches

 Tạp chí lớn
 Journal of Biogeography homepage.
 Global Ecology and Biogeography homepage .
 Ecography homepage.

Sinh địa lý
Sinh thái học phong cảnh
Hải dương học vật lý
Địa lý học tự nhiên
Thuật ngữ sinh học
Thuật ngữ môi trường
Sinh cảnh


title: Vương nữ Haya bint Al Hussein

text:
Công chúa Haya bint Al Hussein (sinh ngày 03 tháng 05 năm 1974) là con gái của Vua Hussein của Jordan với người vợ thứ ba của ông, Hoàng hậu Alia. Công chúa Haya là vợ của Từ trưởng Mohammed bin Rashid Al Maktoum. Cô được biết đến như Công chúa Hoàng gia Haya của Jordan (tiếng Ả Rập: ھيا), một danh hiệu có nguồn gốc từ cha cô.

Giáo dục
Công chúa Haya học ở Vương quốc Anh, nơi cô tham gia học tại trường Badminton dành cho nữ ở Bristol, Trường Bryanston ở Dorset và sau trường Cao đẳng St. Hilda, Đại học Oxford, cô tốt nghiệp với bằng BA ngành triết học, chính trị và kinh tế (PPE).

Tham khảo

Liên kết
Official website

Nhà Hashim
Công chúa Jordan
Hoàng hậu Jordan
Sứ giả hòa bình Liên Hợp Quốc
Sinh năm 1974
Nhân vật còn sống