title: Quỷ quyệt 2

text:
Quỷ quyệt 2 (nhan đề gốc tiếng Anh: Insidious: Chapter 2) là phim kinh dị Mỹ do James Wan làm đạo diễn và được ra mắt vào năm 2013. Phim là phần nối tiếp phần 1 đã ra mắt từ năm 2011 dưới nhan đề Quỷ quyệt (nhan đề gốc tiếng Anh: Insidious). Phim có sự tham gia diễn xuất của Patrick Wilson và Rose Byrne vẫn trong vai cặp vợ chồng hàng ngày đối mặt với sự phá rối của các linh hồn người chết. Phim công chiếu ngày 13 tháng 9 năm 2013 và giành được thành công lớn về thương mại, thu về trên 128 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới, gấp gần hai mươi sáu lần chi phí sản xuất.

Nội Dung
Năm 1986, Lorraine Lambert mời nhà tâm linh Elise đến nhà mình để giúp tìm con ma đang đeo bám cậu con trai Josh của bà. Elise nhận định Josh có khả năng đặc biệt mà người thường không có, đó là kết nối linh hồn mình với thế giới của người chết. Hai người quyết định xóa ký ức của Josh để anh thôi không "du hành" vào thế giới đen tối này nữa.

Hai mươi lăm năm trôi qua, Josh khi này đã có vợ là Renai cùng hai con. Đây là lúc truyện phim tiếp nối phần 1. Những tưởng đã thoát khỏi ma quỷ từ lần trước nhưng những hiện tượng lạ vẫn diễn ra trong nhà Lambert. Có lần Renai bị một ma nữ mặc váy dài màu trắng tấn công đến bất tỉnh. Mẹ chồng của cô Lorraine cũng đã phát hiện ra sự tồn tại của linh hồn trong nhà mình. Bà tìm đến hai cộng sự trẻ tuổi của Elise là Specs và Tucker để nhờ giúp đỡ. Họ quyết định mời thêm Carl - bạn của Elise - để tiến hành liên lạc với Elise bằng cách cầu cơ bởi những con súc xắc có chữ (lúc này Elise đã chết) nhằm nhờ trợ giúp. Hồn ma được cho là của Elise bảo họ đến một bệnh viện mà trước đây Lorraine từng làm việc (nay đã bỏ hoang). Tại đây, khi đi tới phòng chăm sóc tăng cường, Lorraine kể lại câu chuyện về một bệnh nhân già tên là Parker Crane và chuyện bà đã gặp hồn ma của ông ta lang thang trong bệnh viện. Họ tìm địa chỉ nhà Crane và đến đó. Tại đây họ đã phát hiện ra sự thật kinh hoàng: linh hồn dẫn họ đến đây không phải là Elise mà là mẹ của Parker Crane. Họ phát hiện một phòng nọ chứa đầy các xác chết đầu đội khăn trắng. Thì ra Parker Crane - dưới sự sai khiến của mẹ y - là một kẻ giết người hàng loạt với biệt danh "Cô dâu mặc đồ đen" do mỗi khi giết người, y lại trang điểm như đàn bà và mặc váy đen và lúc này hắn đã chiếm được linh hồn của Josh vì hắn muốn có lại tuổi thơ.

Lorraine tìm về nhà và khuyên Renai mang bọn trẻ đi ngay khỏi nhà nhưng không cho Josh biết, đồng thời giải thích một số chuyện. Lúc này, bộ ba gồm Carl, Specs và Tucker đi xe đến nhà Lambert. Họ vạch kế hoạch để Carl tiếp cận Josh, sau đó sẽ tìm cách tiêm thuốc mê anh này. Kế hoạch bất thành và cả ba đều bị Josh (lúc này đã bị Parker Crane mượn xác) đánh bất tỉnh. Đến tối, Lorraine và Renai về nhà thì bị Josh tấn công. Josh nhốt Lorraine và cố bóp cổ Renai, may mắn thay đúng lúc đó Dalton Lambert (con Josh) và cùng anh trai trở về nhà. Dalton đánh Josh để giải thoát cho mẹ. Cả ba chạy xuống tầng hầm cố thủ. Josh điên cuồng đuổi theo. Trong tình huống nguy hiểm ấy, Dalton xin mẹ hãy cho phép cậu vào thế giới tăm tối để cậu có thể mang linh hồn bố quay trở về.

Cùng lúc đó ở thế giới người chết, linh hồn Josh thực sự gặp được linh hồn Carl (nhầm tưởng đã chết, thực tế ông vẫn chưa chết mà chỉ bị Josh đã bị nhập đánh bất tỉnh). Họ đi tìm Elise. Josh hỏi bà Elise cách tìm ra nơi ở thực sự của Parker Crane cùng mẹ hắn. Elise nói rằng chỉ có Josh mới có thể tìm ra được nơi ấy mà thôi. Bằng một cách nào đó, Josh nhớ lại được thời thơ ấu và nhờ Josh (khi ấy còn là cậu bé) giúp đỡ tìm ra được ngôi nhà nơi cất giữ ký ức còn sống của Parker Crane. Cả ba đến một ngôi nhà và thấy cảnh người mẹ tàn độc của Parker Crane đang bạo hành y (lúc bé) và ép y nghĩ mình là con gái. Nhác thấy ba người, bà ta hất Elise và Carl ra, khóa phòng lại và rồi tấn công Josh. Elise thông qua ký ức của cậu bé Parker Crane lúc nhỏ để trở vào được căn phòng trên. Ngay lúc bà mẹ của Parker Crane sắp giết Josh thì Elise giết chết mụ. Cùng lúc này, trên dương thế, Parker Crane cũng xuất ra khỏi thể xác của Josh. Elise bảo Josh và Carl có thể trở về dương thế. Trên đường trở về, Josh và Carl bị nhiều linh hồn quấy nhiễu và Josh gặp lại con trai mình, cậu bé Dalton. Nhờ đi theo sợi dây của trò chơi ống bơ điện thoại làm dấu (chính nhờ món đồ này mà Dalton mới có thể bước vào thế giới tăm tối tìm cha), cả ba người đã trở về lại dương thế. Cả gia đình Josh ôm chầm lấy nhau trong hạnh phúc, lúc này Renai mới biết được sự thật là các hiện tượng siêu nhiên lúc đầu (như cây đàn piano tự động chơi một bài nhạc do cô sáng tác tặng chồng) đều là do Josh làm để cảnh báo đến mọi người trong gia đình rằng anh đã bị chiếm mất thể xác. Sau khi quay lại dương thế, Carl thôi miên và xóa ký ức của cả hai cha con Josh và Dalton.

Phim kết lại với cảnh tượng rợn gáy khi hồn ma Elise theo Specs và Tucker đến một nhà nọ để "làm dịch vụ" nhắn tin từ người chết đến người sống. Elise đã nhìn thấy ở phía sau đầu của một cô gái tên Allison thứ gì đó khiến bà phải thốt lên kinh hoàng "Chúa ơi!".

Phân vai

 Patrick Wilson trong vai Josh Lambert
 Garrett Ryan trong vai Josh lúc bé
 Rose Byrne trong vai Renai Lambert, vợ của Josh
 Ty Simpkins trong vai Dalton Lambert, con trai của Josh và Renai
 Lin Shaye trong vai Elise Ranier, nhà tâm linh
 Lindsay Seim trong vai Elise lúc trẻ
 Barbara Hershey trong vai Lorraine Lambert, mẹ của Josh
 Jocelin Donahue trong vai Lorraine lúc trẻ
 Steve Coulter trong vai Carl, nhà tâm linh, bạn của Elise
 Hank Harris trong vai Carl lúc trẻ
 Leigh Whannell trong vai Specs, cộng sự của Elise
 Angus Sampson trong vai Tucker, cộng sự của Elise
 Andrew Astor trong vai Foster Lambert, anh họ của Dalton
 Danielle Bisutti trong vai mẹ của Parker Crane
 Tom Fitzpatrick trong vai Cô dâu mặc váy đen / Parker lúc già
 Tyler Griffin trong vai Parker lúc bé
 Michael Beach trong vai Thám tử Sendal
 J. LaRose trong vai con ma tóc dài
 Brooke Peoples trong vai người hàng xóm Jessica
 Edwina Findley trong vai y tá tiếp tân Hillary
 Stephanie Pearson trong vai người đàn bà tóc sẫm màu
 Jorge Pallo trong vai Brian
 Priscilla Garita trong vai Natalie
 Jenna Ortega trong vai Annie
 Dannay Rodriguez trong vai Allison

Sản xuất

Phát triển ý tưởng

Ý tưởng làm tiếp phần sau của phim Quỷ quyệt sớm được thảo luận sau thành công về mặt tài chính của phim này vào tháng 4 năm 2011. Nhà sản xuất Jason Blum khẳng định phần kế tiếp sẽ tiếp tục do James Wan đạo diễn và Leigh Whannell biên kịch. Blum chia sẻ: "Miễn cứ có cơ hội để James và Leigh viết kịch bản và đạo diễn phần hai của phim thì tôi chẳng muốn làm việc này với ai khác cả." Tuy nhiên, theo Blum thì hai người này khi thì nói rằng có lẽ sẽ làm phim, khi thì lại bảo có lẽ sẽ không làm, khiến thời gian giữa hai phần phim bị kéo dài. Ngày 2 tháng 2 năm 2012, có thông báo về việc Wan và Whannell đang thảo luận về việc trở lại làm tiếp phần phim sau.

Trong quá trình quảng bá phim Ám ảnh kinh hoàng (The Conjuring, 2013) tại New York Comic Con vào tháng 10 năm 2012, Wan đã mô tả sự khăng khít giữa anh và Whannell trong quá trình phát triển truyện phim và kịch bản phần tiếp theo của Quỷ quyệt. Anh chia sẻ với trang web ShockTilYouDrop.com: "Tôi nghĩ rằng phần nối tiếp của Quỷ quyệt là cách mà tôi phản ứng với phim Saw - phim mà vì một số lý do cá nhân khiến tôi không tham gia các phần sau, và vì thế tôi nghĩ sẽ là điều hay nếu tôi [tiếp tục] chăm dắt và giữ cho phim [Quỷ quyệt 2] đi đúng hướng với phiên bản đầu..."

Bộ phim lần này nhận nhan đề Insidious: Chapter 2 do nó là phần tiếp nối trực tiếp của phần 1 (Insidious). Theo Wan, anh "lấy những thứ áp dụng vào Ám ảnh kinh hoàng có gốc từ phim Quỷ quyệt", đồng thời lại lấy những điều mà anh đã học được từ Ám ảnh kinh hoàng để áp dụng vào Quỷ quyệt 2. Anh bày tỏ: "Đối với tôi, tôi cảm thấy nó tựa như một trải nghiệm làm phim được tích lũy qua nhiều năm."

Chọn diễn viên
Ngày 19 tháng 11 năm 2012, người ta ra thông báo chính thức về việc Patrick Wilson, Rose Byrne, Lin Shaye và Ty Simpkins sẽ tiếp tục vai diễn từ phần 1. Tháng sau đó, người ta tiếp tục ra thông báo về sự góp mặt của Barbara Hershey. Tháng 2 năm 2013, Jocelin Donahue và Lindsay Seim được chọn vào vai Lorraine và Elise lúc trẻ. Nhà biên kịch Leigh Whannell và diễn viên Angus Sampson cũng tiếp tục tham gia vai hai anh chàng Specs và Tucker. Khi được hỏi về sự tái xuất của hai nhân vật này, Whannel cho biết: "Có những bình luận ghét bỏ từ phía người hâm mộ, chẳng hạn 'Tôi ghét những gã này! Họ chả ra gì! Họ phá hỏng bộ phim!', vì thế chắc hẳn sẽ có nhiều người thấy thất vọng khi nghe tin hai nhân vật Specs và Tucker sẽ trở lại."

Quay phim
Giai đoạn quay phim chính khởi động vào ngày 15 tháng 1 năm 2013 tại Los Angeles. Lần này phim có mức đầu tư cao hơn một chút so với phần một và quay tổng cộng trong 25 ngày. Nhiều cảnh quay được thực hiện tại một căn nhà ở Highland Park, Los Angeles, Cảnh quay bệnh viện bỏ hoang được thực hiện ở Bệnh viện Cộng đồng Linda Vista cũ. Đây cũng là nơi đoàn làm phim xây dựng các cảnh quay trong nhà.

Âm nhạc
Phần nhạc nền của Quỷ quyệt 2 do Joseph Bishara - người mà trước đó đã cộng tác với James Wan trong Quỷ quyệt và Ám ảnh kinh hoàng - đảm nhiệm. Một album nhạc phim do Void Recordings thu âm được phát hành dưới dạng nhạc số ngày 10 tháng 9 và dưới dạng đĩa vào ngày 8 tháng 10 năm 2013. Một số nhạc phẩm khác trong phim là:

 "Waiting For You" của Alan Ett
 "Sonata dành cho dương cầm, Si giáng trưởng, Op. 35, phần 2" của Frédéric Chopin

Phân phối

Marketing
Sony Pictures Entertainment đã đăng ký nhiều tên miền dành cho Quỷ quyệt 2 vào ngày 28 tháng 11 năm 2011. Ngày 30 tháng 1 năm 2013, trang Twitter của Leigh Whannell đăng tấm hình đầu tiên về bộ phim. Một số cảnh hậu trường được đăng tải một tháng sau đó. Tháng 4 năm 2013, áp phích quảng bá phim được trưng bày tại CinemaCon ở Thung lũng Las Vegas. Trailer đầu tiên được phát trực tiếp cho mọi người xem tại Bệnh viện Cộng đồng Linda Vista vào ngày 4 tháng 6 năm 2013 và đăng tải lên Internet vào ngày 5 tháng 6. Ngày 10 tháng 8 năm 2013, tại hội nghị Scare L.A, Jason Blum và giám đốc sáng tạo John Murdy của hãng phim Universal ra thông báo rằng một phim có nhan đề Insidious: Into the Further sẽ ra mắt năm 2013 trong sự kiện Những đêm kinh dị Halloween diễn ra tại Universal Studios Hollywood.

Công chiếu tại rạp
Phim được định ngày công chiếu là 20 tháng 9 thay vì 30 tháng 8 như dự định ban đầu. Tuy nhiên, ngày chính thức lại chuyển sang 13 tháng 9 cho trùng với "Thứ Sáu ngày 13".

Vào đêm trước ngày công chiếu, Quỷ quyệt 2 đã được chiếu chọn lọc tại một số rạp cùng với phần 1 Quỷ quyệt. Sự kiện ra mắt với thảm đỏ trang trọng diễn ra tại Los Angeles vào ngày 10 tháng 9 năm 2013.

Đón nhận

Phòng vé
Các thống kê sơ bộ cho hay phim thu về 32-35 triệu USD khi ra mắt tại Bắc Mỹ. Phim kiếm được 1,5 triệu USD trong các suất chiếu tối thứ Năm và thu đến 20 triệu USD trong cả ngày thứ 6, biến thứ Sáu trở thành ngày mở màn thành công nhất phòng vé trong tháng 9. Phim đứng đầu bảng xếp hạng doanh thu trong dịp cuối tuần mở màn với 41 triệu USD. Doanh thu thuần của Quỷ quyệt 2 là 128.879.795 USD trên toàn thế giới.

Giới phê bình
Quỷ quyệt 2 nhận được nhiều lời khen chê. Trang Rotten Tomatoes liệt kê 99 đánh giá và cho rằng 35% số này là phản hồi tích cực. Trang Metacritic cho phim 41 điếm (trên 100) dựa theo 23 đánh giá từ giới phê bình chính thống

Tác giả Robbie Collin của tờ The Daily Telegraph đưa ra nhận định tích cực về phim, cho rằng "hầu hết các cảnh gây sợ thực ra đều rất đáng sợ, và điều đó nghĩa là phim đã hoàn thành nhiệm vụ." Scott Foundas từ tạp chí Variety ca ngợi phim kỹ thuật dựng phim "kỳ quái đầy chất nghệ thuật" của John R. Leonetti và "không khí lo sợ lan tỏa" mà nhà thiết kế và biên tập âm thanh Joe Dzuban mang đến cho phim. Foundas cũng nhận định "dù đa số phần sau của các bộ phim đều chỉ đơn thuần tựa như bản làm lại của phần đầu, [dù có] kinh phí cao hơn" nhưng "Quỷ quyệt 2 lại như một phần nối tiếp mới mẻ cho các nhân vật mà chúng ta đã biết từ phần trước..."

Ngược lại, Robert Abele của tờ Los Angeles Times bình luận: "Sau cú rơi tự do đầy thích thú vào thể loại phim ác mộng kiểu cổ lỗ sĩ với Ám ảnh kinh hoàng vào hè năm ngoái, thì nay phần phim bận rộn-mà-nhàm chán này cho thấy dường như Wan đang máy móc uốn cong mấy cái biển báo hiệu phim kinh dị. Đây quả là bài tập luyện ngớ ngẩn hơn là đáng sợ." Justin Lowe của tờ The Hollywood Reporter viết: "Đặt về một bên những đoạn hội thoại nhàm chán không đâu vào đâu của phim, những pha nhát ma thường đoán được từ trước và mảng diễn xuất chỉ chú ý đến bề ngoài thì phần truyện phim - bị ép phải thay đổi trình tự thời gian liên tục - cũng có cố gắng nỗ lực, mặc dù nó chẳng che giấu được gì nhiều những thiếu sót gây mất tập trung của cả cốt truyện lẫn sự phát triển nhân vật."

Phần kế tiếp
Ngày 16 tháng 9 năm 2013, có thông báo về việc Leigh Whannell ký hợp đồng tiếp tục làm biên kịch cho phần ba của Quỷ quyệt trong khi Jason Blum và Oren Peli làm nhà sản xuất. Khi được hỏi về việc liệu có tham gia tiếp phần ba hay không, Patrick Wilson thổ lộ anh "[không] biết nó sẽ đi đến đâu", "[nhân vật Josh Lambert] đã gặp đủ khó khăn rồi, và tôi nghĩ rằng phim đã giải quyết tốt vào lúc cuối [...] Điều đó tuyệt rồi, đó nên là cách phim kết thúc."

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim kinh dị năm 2013
Phim kinh dị Mỹ
Phim ly kỳ Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim do James Wan đạo diễn
Phim quay tại Los Angeles
Phim độc lập
Phim kinh dị siêu nhiên
Phim của FilmDistrict
Phim năm 2013
Phim Mỹ
Phim giật gân Mỹ
Phim độc lập của Mỹ
Phim kỳ ảo u tối
Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos
Phim của Entertainment One
Phim ma
Phim của Stage 6 Films
Nhập hồn trong tác phẩm hư cấu


title: Đền thờ Mặt Trời Konark

text:
Đền thờ Mặt Trời Konark ( ; còn được gọi là Konârak) là một đền thờ thần Mặt Trời được xây dựng vào thế kỷ 13  ở Konark, Orissa, phía Đông Ấn Độ. Nó được xây dựng bởi vua Narasimhadeva I của triều đại Đông Ganga khoảng năm 1250. Đền thờ được xây dựng theo hình dạng của một chiếc xe khổng lồ với bánh xe, cột trụ và các bức tường làm từ đá được chạm khắc rất tinh xảo. Một phần quan trọng của cấu trúc hiện nay chỉ còn là một đống đổ nát. Năm 1984, đền thờ đã được UNESCO công nhận là một Di sản thế giới, nằm trong Danh sách bảy kỳ quan tại Ấn Độ của NDTV và của Times.

Tên nguyên
Tên Konark xuất phát từ sự kết hợp của ngôn ngữ tiếng Phạn, Kona (góc) và Arka (mặt trời), trong tham chiếu đến các ngôi đền được dành riêng cho thần Mặt Trời Surya.

Ngôi đền cũng được gọi là chùa Đen bởi các thủy thủ tới từ châu Âu. Ngược lại, Đền Jagannath ở Puri được gọi là chùa Trắng.

Kiến trúc

Ngôi đền được xây dựng tại cửa sông Chandrabhaga nhưng ngày nay mực nước đã bị rút đi. Đền thờ đã được xây dựng theo hình thức một chiếc xe ngựa khổng lồ của thần Mặt Trời Surya. Nó có mười hai cặp bánh đá chạm khắc công phu, một số trong số đó có đường kính lên tới 3 mét  và được kéo bởi bảy cặp ngựa. Ngôi dền được xây theo phong cách truyền thống của kiến trúc Kalinga và được định hướng một cách cẩn thận về phía đông để các tia nắng mặt trời đầu tiên vào lúc bình minh chiếu rọi vào lối vào chính. Ngôi đền sử dụng nguyên liệu là đá Khondalite để xây dựng.

Ngôi đền ban đầu có cấu trúc chính để bái đường cao 70 mét (229 ft) nhưng hiện nay cấu trúc này đã không còn nguyên vẹn, chỉ còn lại những cột trụ chính của cấu trúc. Tiếp đó là một khán phòng (Jagamohana) cao 30 mét hiện nay vẫn còn tồn tại, và là cấu trúc chính trong tàn tích còn xót lại. Ngôi đền thờ còn nổi tiếng với tác phẩm điêu khắc Maithuna.

Tham khảo

Konark
Đền Surya
Ngôi đền Ấn Độ thế kỷ 13


title: Lê Ất Hợi

text:
Lê Ất Hợi (19 tháng 11 năm 1935 – 8 tháng 3 năm 2011) là kỹ sư xây dựng, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Việt Nam trong giai đoạn 1990–1994.

Tiểu sử
Lê Ất Hợi sinh ngày 19 tháng 11 năm 1935, quê quán tại Phủ Lạng Thương, tỉnh Bắc Giang, nay thuộc xã Đa Mai, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam. Ông từng đã giữ các chức vụ: Ủy viên Thường vụ Thành ủy Hà Nội các khóa 8, 9, 10 (1983–1996); Phó Chủ tịch, Phó Chủ tịch Thường trực, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (1983–1994); Trưởng ban Quản lý các khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội (1996–1999).

Tóm tắt quá trình công tác
 Tháng 5, 1954 – Tháng 11, 1954: là cán bộ tiếp quản giáo dục thành phố Nam Định.
 Năm 1958, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam; sau đó học tập và làm việc trong ngành xây dựng.
 Tháng 10, 1959 – Tháng 12, 1965: là sinh viên Trường Đại học Xây dựng Moskva (Liên Xô), nghiên cứu sinh cơ học đất nền móng và công trình ngầm. Ông được cấp bằng Tiến sĩ khoa học kỹ thuật.
 1965–1969: là chủ nhiệm bộ môn Cơ học đất, Phó chủ nhiệm Khoa Cầu đường, Trường Đại học Xây dựng.
 1971–1975: là Trưởng ban Kiến thiết các công trình vật liệu, Phó Chủ nhiệm kiêm Kỹ sư trưởng Công ty Sản xuất vật liệu xây dựng Hà Nội. Sau đó ông chuyển sang công tác chính quyền, được bầu làm Quận ủy viên dự khuyết quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội.
 1976–1980: là Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hà Nội, kiêm Viện trưởng Viện Kỹ thuật xây dựng Hà Nội.
 1981: là Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa VIII.
 Tháng 1, 1981 – tháng 6, 1983: là Giám đốc Sở Xây dựng TP Hà Nội, Bí thư Ban Cán sự đảng ngành xây dựng Hà Nội.
 1983–1996: liên tục là Ủy viên Thường vụ Thành ủy TP Hà Nội khóa 8, 9, 10; đại biểu chính thức tham gia Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 5 và 7.
 Tháng 3, 1984 – tháng 12, 1989: là Phó Chủ tịch, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.
 Tháng 1, 1990 – tháng 12, 1994: ông kế nhiệm chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thay cho ông Trần Tấn
 Tháng 9, 1996 – tháng 1, 1999: là Trưởng ban đầu tiên của Ban Quản lý các khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội.
 Từ ngày 1 tháng 2 năm 1999: ông nghỉ hưu.

Trong thời gian công tác ông đã tham gia làm Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng Hà Nội

Ông qua đời ngày 8 tháng 3 năm 2011 tại Hà Nội, hưởng thọ 76 tuổi.

Khen thưởng
Ông đã được Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam tặng thưởng các danh hiệu:
 Huân chương Kháng chiến hạng Ba.
 Huy chương Kháng chiến hạng Nhì.
 Huy chương Chiến sĩ Thi đua ái quốc.
 Huy chương Vì sự nghiệp khoa học và công nghệ, xây dựng, thế hệ trẻ, lao động thương binh – xã hội, dân số, hải quan, chữ thập đỏ.
 Huy hiệu Kháng chiến
 Huy hiệu Hồ Chủ tịch

Chú thích

Kỹ sư Việt Nam
Người Bắc Giang
Người Hà Nội
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội
Huân chương Kháng chiến
Cựu sinh viên Đại học Xây dựng Hà Nội
Cựu giảng viên Đại học Xây dựng Hà Nội


title: Cá chiên

text:
Cá chiên (danh pháp khoa học: Bagarius bagarius) là một loài cá da láng trong chi Bagarius, tìm thấy trong các con sông lớn ở Nam Á và Đông Nam Á, cụ thể trong lưu vực sông Hằng, sông Mê Kông, sông Chao Phraya; và có thông báo cho thấy nó có trong lưu vực các sông Salween, Maeklong và phần Thái Lan bán đảo.

Miêu tả
Chiều dài được thông báo tới 2 m (6,6 ft) có lẽ là không chính xác, do sự nhầm lẫn với loài có quan hệ gần là B. yarrelli, vì hiện tại cả hai loài này vẫn trong tình trạng lộn xộn đáng kể về phân loại. Kích thước dài tới 2 mét này có lẽ là thuộc về B. yarrelli, do một số tác giả coi B. bagarius là loài cá chiên lùn có chiều dài chỉ đạt tới 20 cm (8 inch).

Gai vây lưng: 1; tia mềm vây lưng: 6; tia mềm vây hậu môn: 13-14; đốt sống: 38-42. Vây chậu bắt đàu trước gốc tia vây lưng cuối cùng; vây béo bắt đầu phía sau nơi bắt đầu vây hậu môn. Gai thần kinh thuôn dài, số lượng 4-8, đốt sống phần bụng mở rộng về phía xa trục, số lượng 17-20. Không có rãnh sắc nét trên đỉnh đầu; không có bướu trên đường giữa sống lưng phía sau gốc vây lưng. Miệng to, hạ và hình cung.

Cá trưởng thành sinh sống trong các vũng chảy nhanh và nhiều đá sỏi của các con sông lớn và trung bình. Thức ăn chủ yếu là côn trùng, cá nhỏ, ếch nhái và tôm tép. Sinh đẻ trong các con sông trước khi bắt đầu mùa ngập lụt hàng năm.

Giá trị kinh tế
Được đánh bắt và mua bán ở chợ dưới dạng cá tươi, là loài cá thực phẩm quan trọng nhưng không được đánh giá cao do thịt cá bở, nhanh ươn và vì thế có thể gây bệnh.

Do thịt thơm ngon, có giá trị kinh tế, cá chiên thường được mua với giá cả chục triệu đồng mỗi con, trung bình mỗi kg khoảng 400-500 nghìn đồng (số liệu 2017), có trường hợp đến 1 triệu đồng/kg.

Tình trạng phân loại
Bagarius bagarius được Hamilton miêu tả năm 1822 từ mẫu vật thu được tại sông Hằng. Kể từ nghiên cứu sửa đổi của Roberts (1983), tên gọi này được áp dụng cho loài dường như chỉ có kích thước chiều dài chuẩn không quá 20 cm so với các đồng loài và được coi là phổ biến tại miền bắc tiểu lục địa Ấn Độ và phần lớn Đông Dương.

Tuy nhiên, việc nghiên cứu chi tiết hồ sơ tài liệu trong khắp khu vực Nam Á và Đông Nam Á cho thấy các mẫu vật của các quần thể được nhận dạng như là loài này tại Đông Dương là không đồng loài với quần thể tại tiểu lục địa Ấn Độ. Bên cạnh đó, không có chứng cứ nào cho thấy có hơn 1 loài Bagarius trong lưu vực sông Hằng-Brahmaputra (và có lẽ là trong khắp cả tiểu lục địa Ấn Độ). Điều này có nghĩa là toàn bộ các tài liệu hiện nhận dạng mẫu vật như là B. yarrelli tại Ấn Độ rất có thể phải được gán lại vào loài này, và toàn bộ các tài liệu tại Đông Nam Á hiện nhận dạng mẫu vật như là loài này rất có thể là đại diện cho (các) loài không phải B. bagarius (hoặc B. yarrelli). Nghiên cứu sửa đổi duy nhất của Roberts năm 1983 là sự đơn giản hóa thái quá trong phân loại của nhóm cá này và tình trạng phân loại chi Bagarius trong khắp tiểu lục địa Ấn Độ rất cấp thiết phải có nghiên cứu mang tính quyết định để giải quyết.

Chú thích

Tham khảo

B
Cá Ấn Độ
Cá Đông Nam Á
Y
L
B
Động vật được mô tả năm 1822
Cá Bangladesh


title: Metacritic

text:
Metacritic là một trang mạng tổng hợp các bài đánh giá album nhạc, trò chơi điện tử, phim điện ảnh, chương trình truyền hình và đĩa DVD. Kết quả tổng hợp đánh giá sẽ được thể hiện qua ba màu sắc là đỏ, vàng và xanh. Trang này trông có vẻ tương tự trang Rotten Tomatoes nhưng cách tính điểm rất khác.

Lịch sử
Metacritic do Marc Doyle thành lập vào tháng 1 năm 2001 cùng người chị gái Julie Doyle Roberts và anh bạn cùng học trường luật (thuộc Đại học Nam California) là Jason Dietz. Dù rằng lúc đó đã có trang Rotten Tomatoes nhưng Doyle, Roberts và Dietz "nhận thấy cơ hội bao quát một phạm vi phương tiện rộng lớn hơn". Nhóm này bán Metacritic cho CNET vào năm 2005. CNET và Metacritic hiện đều do CBS Corporation sở hữu.

Tháng 8 năm 2010, giao diện Metacritic được tân trang toàn diện. Tuy nhiên phản hồi từ người dùng lại vô cùng tiêu cực.

Metascores
Bộ điểm số của Metacritic được gọi là Metascores, là những giá trị trung bình có trọng số. Một số xuất bản phẩm nhất định sẽ có trọng số cao hơn "đơn giản chỉ dựa vào việc chúng có tầm cỡ".

Dưới đây liệt kê khoảng điểm dành cho trò chơi, phim, chương trình truyền hình và album nhạc:

Chỉ trích
Nhiều nhà phê bình trò chơi điện tử không đồng tình với cách mà Metacritic tính điểm. Khi trò chơi được nhà phê bình cho điểm "A" thì Metacritic cho nó 100 điểm. Tuy nhiên, khi nhà phê bình cho trò chơi điểm "F" thì Metacritic cho nó 0 điểm, mặc dù một số nhà phê bình cho rằng 50 điểm thì hợp lý hơn. Khi nhà phê bình cho điểm "B-" thì Metacritic cho 67 điểm, trong khi nhiều người cho rằng khoảng gần 80 điểm.

Doyle cho hay một số nhà xuất bản muốn anh thêm vào các đánh giá mà Metacritic không theo dõi và muốn Metacritic loại bỏ một số đánh giá hiện có, thường là vì chúng đánh giá tiêu cực về họ. Ngoài ra, có một số chỉ trích cho rằng không nên theo dõi các đánh giá của người Anh đối với các môn thể thao của Mỹ, chẳng hạn bóng bầu dục, bóng rổ hay đua xe. Doyle nói: "Ngược lại, nhiều nhà xuất bản bên châu Âu cảm thấy rằng các đánh giá của Mỹ đối với bóng đá, quần vợt, đua xe công thức 1, cricket và bóng rugby là không đủ tư cách hay không thích hợp." "Một khi tôi đã quyết định theo dõi đánh giá của ai thì tôi không thể nhặt và chọn sẽ liệt kê các đánh giá nào trên Metacritic mà chỉ dựa vào lời phán xét của các cá nhân này."

Tầm ảnh hưởng đối với trò chơi điện tử
Nick Wingfield của tờ The Wall Street Journal cho rằng Metacritic "ảnh hưởng đến doanh số và lượng trữ hàng của nhà phát hành trò chơi điện tử". Tác giả dẫn chứng "Một công ty sẽ đòi các nhà phát hành trò chơi phải trả nhiều tiền hơn nếu họ bị đánh giá thấp trên những trang kiểu này".
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ The Guardian, Marc Doyle cho rằng càng ngày càng có nhiều doanh nghiệp và nhà phân tích tài chính sử dụng Metacritic làm "chỉ báo sớm về doanh thu tiềm năng của trò chơi, và nói rộng hơn, là giá bán của trò chơi".

Năm 2008, Microsoft bắt đầu sử dụng các tổng hợp đánh giá của Metacritic để loại khỏi danh sách các trò chơi Xbox Live Arcade không được ưa thích.

Xem thêm
 Website xếp hạng
 Hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá

Chú thích

Liên kết ngoài

Các trang web phê bình phim
Cơ sở dữ liệu trực tuyến về điện ảnh
Trang tổng hợp đánh giá trò chơi điện tử
Tính năng Internet thành lập năm 2001


title: Cháo đặc

text:
Cháo đặc là món ăn chế biến từ ngũ cốc nghiền, xay hay đập nhỏ nấu nhừ trong nước hoặc sữa hoặc cả hai và có thể nêm nếm tùy thích các hương vị khác. Món này thường ăn nóng. Cháo đặc có thể nấu ngọt với nhiều đường hay nấu mặn đều được. Tại phương Tây, cháo đặc thường là cháo yến mạch và là món ăn truyền thống tại nhiều nước Bắc Âu thường dùng ăn sáng. Ở Việt Nam, cháo đặc là cháo nấu bằng gạo tẻ với nhiều gạo ít nước, có độ sệt cao, nấu với bò hoặc thịt gà và thường nêm thêm nước mắm và ăn kèm gừng tươi xắt sợi, hành ta, rau ghém và giò cháo quẩy.

Cháo đặc là món ăn truyền thống cho tù nhân. Trong tiếng Anh "doing porridge" (ăn cháo đặc) nghĩa bóng là "ở tù". Người bệnh cũng thường được cho ăn cháo đặc vì nó bổ và dễ ăn.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cháo
Ẩm thực thế giới
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Scotland

ja:粥


title: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Montenegro

text:
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Montenegro () là một trong sáu nước cộng hòa của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư. Nước cộng hòa này là tiền thân của quốc gia Montenegro hiện nay. Ngày 7 tháng 7 năm 1963, Cộng hòa Nhân dân Montenegro được đổi tên thành "Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Montenegro". Đây là một nước cộng hòa tự do phi dân tộc, với tiếng Serbia-Croatia là ngôn ngữ chính thức. Năm 1991, với việc Liên đoàn những người Cộng sản tại Montenegro đổi tên thành Đảng Dân chủ Xã hội Montenegro sau các cuộc bầu cử tự do đầu tiên, cụm từ "Xã hội chủ nghĩa" bị loại bỏ ra khỏi quốc hiệu của nước cộng hòa.

Nhân khẩu
Điều tra năm 1971:
người Montenegro: 355.632 (67,15%)
người Hồi giáo: 70.236 (13,26%)
người Serb: 39.512 hay (7,46%)
người Albania: 35.671 (6,74%)
người Nam Tư: 10.943 (2,07%)
người Croatia: 9.192 (1,74%)
Tổng: 529.604 cư dân

Điều tra 1981:
người Montenegro: 400.488 (68,54%)
người Hồi giáo: 78.080 (13,36%)
người Albania: 37.735 (6,46%)
người Nam Tư: 31.243 (5,35%)
người Serb: 19.407 (3,32%)
người Croatia: 6.904 (1,81%)
người Di-gan: 1.471 (0,25%)
người Macedonia: 875 (0,15%)
người Slovenia: 564 (0,1%)
người Hungaria: 238 (0,04%)
người Đức: 107 (0,02%)
người Nga: 96 (0,02%)
người Ý: 45 (0,01%)
khác: 816 (0,14%)
không trả lời: 301 (0,05%)
khu vực khác: 1.602 (0,27%)
không biết: 4.338 (0,74%)
Tổng: 584.310 cư dân

Điều tra 1991
người Montenegro: 380.467 (61,86%)
người Hồi giáo: 89.614 (14,57%)
người Serb: 57.453 (9,34%)
người Albania: 40.415 (6,57%)
người Nam Tư: 26.159 (4,25%)
người Croatia: 6.244 (1,02%)
người Di-gan: 3.282 (0,53%)
người Macedonia: 1.072 (0,17%)
người Slovenia: 369 (0,06%)
người Hungaria: 205 (0,03%)
người Đức: 124 (0,02%)
người Nga: 118 (0,02%)
người Ý: 58 (0,01%)
khác: 437 (0,07%)
không trả lời: 1.944 (0,32%)
thuộc khu vực khác: 998 (0,16%)
không biết: 6.076 (0,99%)
Tổng: 615.035 cư dân

Nguyên thủ của thế chế

Chủ tịch
Chủ tịch Hội đồng chống Phát xít Giải phóng Nhân dân Montenegro và Boka
Dr Niko Miljanić (15 tháng 11 năm 1943 - 14 tháng 7 năm 1944)
Chủ tịch Hội đồng chống Phát xít Montenegro Giải phóng Nhân dân
Dr Niko Miljanić (14 tháng 7 năm 1944 - 21 tháng 11 năm 1946)
Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Hội đồng Lập hiến
Miloš Rašović (21 tháng 11 năm 1946 - 1 tháng 1 năm 1947)
Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Hội đồng Nhân dân
Miloš Rašović (1 tháng 1 năm 1947 - 6 tháng 11 năm 1950)
Nikola Kovačević (6 tháng 11 năm 1950 - 4 tháng 2 năm 1953)
Chủ tịch Hội đồng Nhân dân
Nikola Kovačević (4 tháng 2 năm 1950 - 15 tháng 12 năm 1953)
Blažo Jovanović (15 tháng 12 năm 1953 - 12 tháng 7 năm 1962)
Filip Bajković (12 tháng 7 năm 1962 - 5 tháng 5 năm 1963)
Andrija Mugoša (5 tháng 5 năm 1963 - 5 tháng 5 năm 1967)
Veljko Milatović (5 tháng 5 năm 1967 - 6 tháng 10 năm 1969)
Vidoje Žarković (6 tháng 10 năm 1969 - tháng 4 năm 1974)
Budislav Šoškić (tháng 4 năm 1974 - 5 tháng 4 năm 1974)
Chủ tịch Đoàn Chủ tịch
Veljko Milatović (5 tháng 4 năm 1974 - 7 tháng 5 năm 1982)
Veselin Đuranović (7 tháng 5 năm 1982 - 7 tháng 5 năm 1983)
Marko Orlandić (7 tháng 5 năm 1983 - 7 tháng 5 năm 1984)
Miodrag Vlahović (7 tháng 5 năm 1984 - 7 tháng 5 năm 1985)
Branislav Šoškić (6 tháng 5 năm 1985 - 6 tháng 5 năm 1986)
Radivoje Brajović (6 tháng 5 năm 1986 - 6 tháng 5 năm 1988)
Božina Ivanović (6 tháng 5 năm 1988 - 13 tháng 1 năm 1989)
Slobodan Simović (acting) (13 tháng 1 năm 1989 - 17 tháng 3 năm 1989)
Branko Kostić (17 tháng 3 năm 1989 - 23 tháng 12 năm 1990)
Momir Bulatović (23 tháng 12 năm 1990 - 1992)

Thủ tướng
Bộ trưởng Montenegro (trong chính phủ TW Nam Tư)
Milovan Đilas (7 tháng 3 năm 1945 - tháng 4 năm 1945)
Thủ tướng Montenegro
Blažo Jovanović (17 tháng 4 năm 1945] - 4 tháng 2 năm 1953)
Chủ tịch Hội đồng Hành pháp
Blažo Jovanović (4 tháng 2 năm 1953 - 16 tháng 12 năm 1953)
Filip Bajković (16 tháng 12 năm 1953 - 12 tháng 7 năm 1962)
Đorđije Pajković (16 tháng 12 năm 1962 - 25 tháng 6 năm 1963)
Veselin Đuranović (25 tháng 6 năm 1963 - 8 tháng 12 năm 1966)
Mijuško Šibalić (8 tháng 12 năm 1966 - 5 tháng 5 năm 1967)
Vidoje Žarković (5 tháng 5 năm 1967 - 7 tháng 10 năm 1969)
Žarko Bulajić (7 tháng 10 năm 1969 - 6 tháng 5 năm 1974)
Marko Orlandić (6 tháng 5 năm 1974 - 28 tháng 4 năm 1978)
Momčilo Cerović (28 tháng 4 năm 1978 - 7 tháng 5 năm 1982)
Radivoje Brajović (7 tháng 5 năm 1982 - 6 tháng 6 năm 1986)
Vuko Vukadinović (6 tháng 6 năm 1986 - 29 tháng 3 năm 1989)
Radoje Kontić (29 tháng 3 năm 1989 - 15 tháng 2 năm 1991)

Tham khảo

Cựu cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư
Nước cộng hòa thuộc Nam Tư


title: Batik

text:
Batik (; ) là một tấm vải truyền thống được tạo ra bằng kỹ thuật nhuộm sáp và in các hoa văn bằng phương pháp thủ công truyền thống.

Nghệ thuật Batik đã xuất hiện từ hơn 2500 năm trước ở Viễn Đông, Trung Đông, Trung Á, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia… Dù không phải là nơi sản sinh ra Batik nhưng Indonesia được coi là quốc gia của Batik, nơi mà nghệ thuật Batik đạt đến đỉnh cao. Vải Batik được coi là một sản phẩm thương hiệu quốc gia Indonesia trên thế giới.

Trước đây, màu truyền thống thường được sử dụng trong nghệ thuật Batik là những gam màu đơn điệu như nâu, chàm bởi những màu này dễ dàng chiết xuất từ thiên nhiên. Batik ngày nay có đủ các sắc màu, các chất liệu khác nhau. Họa tiết sử dụng trang trí trên vải Batik cũng rất đa dạng và phong phú, từ đơn giản như các họa tiết hình học cho đến những họa tiết phức tạp như cỏ cây, hoa lá, muông thú và cả con người, phong cảnh.

Ngày 2 tháng 10 năm 2009, kỹ thuật nhuộm truyền thống Batik của Indonesia đã được UNESCO đưa vào danh sách đại diện di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Từ nguyên
Batik có thể là một từ gốc của tiếng Java: Banyak ("nhiều") và titik (có nghĩa là "chấm" hay "điểm"; hoặc có thể là một từ có gốc từ ngôn ngữ Nam đảo nguyên thủy (Proto-Austronesian): becik ("xăm" bằng kim châm). Trong suốt thời kỳ là thuộc địa của Hà Lan, tại Indonesia, người ta gọi nghệ thuật này bằng một số tên gọi gần giống nhau: mbatek,batek, mbatik và batik. Và, chỉ đến năm 1880, tại châu Âu, lần đầu tiên cái tên Batik mới được sử dụng trong "Encyclopaedia Britannica" và chính thức được đọc là Batik.

Kỹ thuật
Để có một sản phẩm Batik, người nghệ nhân bắt đầu bằng việc vẽ các họa tiết bằng sáp ong pha trộn với nhiều sắc độ khác nhau. Các họa tiết, hoa văn trên nền vải lúc đầu được vẽ hoàn toàn bằng tay và sử dụng những cây bút gọi là canting. Sau này, người ta sử dụng bản khắc (bằng đồng), khuôn in và các công cụ khác để phủ sáp ong thành những hình đã định trước. Tuy nhiên, phương pháp vẽ bằng tay vẫn được sử dụng phổ biến vì nó mang phong cách riêng của mỗi nghệ nhân.

Kết thúc công đoạn nhuộm, vải đã vẽ hoa văn sẽ được hong khô. Tiếp theo, người ta nhúng chất dung môi để hòa tan hết sáp, hoặc dùng bàn là để là gián tiếp qua giấy báo hoặc khăn giấy để thu sáp. Khi không còn sáp, nền vải sẽ hiện ra những gam màu và dòng hoa văn đặc trưng của nghệ thuật Batik.

Sử dụng
Ở Indonesia, nghệ thuật Batik được sử dụng cho quần áo bình thường với những hoa văn trang trí đơn giản. Những hoa văn phức tạp, nhiều đường uốn lượn là kiểu Batik dành riêng tầng lớp quý tộc hay trang phục mặc vào những dịp đặc biệt như ngày cưới hay lễ tết.

Trang phục được sử dụng trong các dịp lễ nghi như tiệc chiêu đãi của nhà nước, gồm áo sơ mi với ống tay dài cho nam và Batik dài để che toàn thân dành cho phụ nữ.

Trong lễ cưới, cô dâu và chú rể sẽ cùng mặc trang phục mang họa tiết của Batik Sidomukti, tượng trưng một cuộc sống hạnh phúc và thịnh vượng. Cha mẹ của cô dâu và chàng rể sẽ mặc trang phục Batik với họa tiết Truntum, tượng trưng cho lời khuyên của các bậc phụ huynh với mong muốn đôi vợ chồng bước vào cuộc sống mới với tình yêu trọn vẹn và sự tự tin.

Chú thích

Trang phục
Biểu tượng quốc gia Indonesia
Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại
Văn hóa Indonesia
Phát minh của Indonesia


title: Cá chiên sông

text:
Cá chiên sông (danh pháp khoa học: Bagarius yarrelli) là một loài cá da trơn rất lớn trong chi Bagarius, tìm thấy trong các con sông lớn ở Nam Á và Đông Nam Á, cụ thể trong lưu vực sông Ấn và sông Hằng, phần lớn miền nam Ấn Độ ở phía đông dãy núi Tây Ghats, cũng như trong lưu vực sông Mê Kông, Xe Bangfai cho tới Indonesia; nhưng không có ở các sông suối nhỏ.

Miêu tả
Loài cá này dài tới 2 m (6,6 ft) và cân nặng tới trên 90 kg (200 lb). Nó có thể là loài to lớn nhất trong chi Bagarius. Loài có quan hệ gần, B. bagarius, hiện vẫn trong tình trạng lộn xộn đáng kể về phân loại, có lẽ đã được thông báo nhầm là đạt tới cùng kích thước như B. yarrelli, trong khi một số tác giả coi B. bagarius là loài cá chiên lùn có chiều dài chỉ đạt tới 20 cm (8 inch).

Số lượng đốt sống: 40-45. Vây chậu thường bắt đầu ở vị trí phía sau gốc của tia vây lưng cuối cùng; vây béo bắt đầu trước hay ngay phía trên nơi bắt đầu vây hậu môn. Các gai thần kinh thuôn dài, số lượng 2-5, thanh mảnh; số đốt sống phần bụng 21-24. Mắt tròn.

Thức ăn chủ yếu của nó là các loại tôm tép, nhưng cũng ăn cả cá nhỏ và côn trùng thủy sinh. Đẻ trong các con sông trước mùa mưa. Di cư thành đàn, được thông báo là di cư để theo đuổi con mồi. Người ta cũng thông báo là có các cá thể di cư theo cá hô (Catlocarpio siamensis) trong thời kỳ di cư về thượng nguồn. Dường như sự di cư về thượng nguồn bắt đầu gần với đỉnh điểm lũ lụt khi dòng chảy rất mạnh và nước ngầu đục.

Giá trị kinh tế
Được đánh bắt và mua bán ở chợ dưới dạng cá tươi, nhưng không được đánh giá cao do thịt cá bở, nhanh ươn và vì thế có thể gây bệnh.

Tình trạng phân loại
Bagarius yarrelli được Sykes miêu tả năm 1839 từ mẫu vật thu được tại sông Mula-Mutha ven thành phố Pune (Ấn Độ). Loài này được coi là phổ biến rất rộng, nhưng có những dấu hiệu cho thấy chỉ có 1 loài được tìm thấy ở tiểu lục địa Ấn Độ (mà với nó thì B. bagarius là danh pháp đồng nghĩa sớm), và nó không là đồng loài với (các) loài ở Đông Nam Á. Việc kiểm tra tài liệu phát hiện ra rằng các quần thể ở Ấn Độ được gán cho loài này có các gai vây ngực mỏng hơn với phần mở rộng dạng sợi dài hơn, có thể là biểu hiện cho sự khác biệt liên loài. Mặc dù hiện nay người ta vẫn chưa chắc chắn rằng liệu các quần thể ở Đông Nam Á là một hay nhiều loài, nhưng một vài danh pháp đồng nghĩa của B. yarrelli là sẵn có (như B. lica, B. nieuwenhuisi), nên có lẽ chúng có thể chứng minh là khác biệt với các quần thể Ấn Độ. Nghiên cứu sửa đổi duy nhất của Roberts năm 1983 là sự đơn giản hóa thái quá trong phân loại của nhóm cá này và tình trạng phân loại chi Bagarius trong khắp tiểu lục địa Ấn Độ rất cấp thiết phải có nghiên cứu mang tính quyết định để giải quyết.

Chú thích

Tham khảo

Y
Cá Ấn Độ
Cá Đông Nam Á
Y
C
Động vật được mô tả năm 1839
Động vật nguy hiểm


title: Final Fantasy XII

text:
Final Fantasy XII (ファイナルファンタジーXII) là trò chơi điện tử thể loại nhập vai do hãng Square Enix phát triển và phát hành cho hệ PlayStation 2. Đây là tựa thứ 12 trong dòng trò chơi Final Fantasy và cũng là phiên bản cuối cùng của dòng trò chơi phát triển cho hệ máy PS2. Tác phẩm phát hành vào ngày 16 tháng 3 năm 2006 tại Nhật Bản sau đó phát hành ra thị trường quốc tế. Phiên bản mở rộng là Final Fantasy XII International: Zodiac Job System với nhiều tình tiết mở rộng đã phát hành vào ngày 7 tháng 8 năm 2007 ngay trên thị trường Nhật Bản cho hệ PlayStation 2.

Trò chơi lấy bối cảnh trong thế giới Ivalice nơi mà hai vương quốc Archadia và Rozarria đánh nhau không dứt. Vương quốc nhỏ Dalmasca nằm giữa hai vương quốc này bị Archadia chiếm thì công chúa của vương quốc là Ashe đã tiến hành kháng chiến. Vaan một anh chàng mê phiêu lưu muốn trở thành thuyền trưởng của một con tàu bay đã gặp công chúa khi đang phiêu lưu dưới phần ngầm của thành phố, cả hai cùng các thành viên khác gặp trên chuyến hành trình đã nhanh chóng lập một nhóm chống lại sự cai trị của Archadia. Cách chơi của trò chơi khác vơi các trò chơi trước không có các trận chiến ngẫu nhiên mà các quái vật sẽ đi lang thang trong khu vực và người chơi có thể chọn nhảy vào chiến đấu hoặc né không chạm mặt, có một số quái vật chỉ xuất hiện trong một số điều kiện thời tiết nào đó hoặc nhận săn quán vật đó trong quán nhậu. Người chơi có thể điều khiển các nhân vật trong trận chiến bằng cách chỉnh sẽ làm gì, trong lúc chỉnh thời gian sẽ ngừng trôi còn nếu thấy thấy điều khiển nhiều nhân vật quá rối thì người chơi có thể lên kế hoạch các nhân vật sẽ làm gì khi trận chiến diễn ra sẵn và các nhân vật không được điều khiển sẽ tự động theo đó mà làm qua các thẻ Gambit và vị trí sắp xếp của chúng, để mở các thẻ này thì chúng cần được mua "quyền sử dụng" trong suốt quá trình chơi. Cách lên cấp nhân vật theo dạng bàn cờ, các kỹ năng trên bàn cờ sẽ dần dần mở ra khi các kỹ năng liên kết kế bên chúng được chọn để lên cấp. Một số kỹ năng cũng như các đặc điểm khác từ phiên bản trước cũng có như khả năng triệu hồi quái vật với khoảng 13 quái vật có thể thu phục bằng cách hạ đo ván chúng trước, sinh vật độc đáo như Chocobo và Moogle cũng có mặt.

Final Fantasy XII Đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt và giành được danh hiệu Trò chơi của năm trong nhiều hạng mục của các chuyên trang đánh giá về trò chơi điện tử. Trong hai tuần đầu phát hành trò chơi đã tiêu thụ được 2,38 triệu bản tại Nhật Bản và đến tháng 3 năm 2007 thì trò chơi đã tiêu được 5,2 triệu bản trên thị trường quốc tế. Phiên bản mở rộng nối tiếp trực tiếp của trò chơi là Final Fantasy XII: Revenant Wings đã phát hành vào ngày 26 tháng 4 năm 2007 trên hệ Nintendo DS.

Tổng quan

Phát triển
Việc phát triển trò chơi được thức hiện từ tháng 12 năm 2000 với sự chỉ đạo của hai đạo diễn từng tham gia phát triển Final Fantasy Tactics là Matsuno Yasumi và đạo diễn tham gia phát triển Final Fantasy IX là Ito Hiroyuki. Matsuno đã đề ra khái niệm ban đầu cho cốt truyện nhưng sau đó phải rút ra khỏi dự án do vấn đề sức khỏe. Nhóm phát triển đã đi đến một quyết định là bổ sung bộ đôi hai đạo diễn mới là Ito và Minagawa Hiroshi, trong khi Kawazu Akitoshi đạo diễn nổi tiếng của dòng trò chơi SaGa trở thành nhà đầu tư của trò chơi. Người sáng lập ra dòng Final Fantasy đã bày tỏ sự thất vọng với sự ra đi của Matsuno và quyết định phát triển trò chơi vượt ra ngoài tiêu chí ban đầu.

Việc bỏ chế độ các trận chiến ngẫu nhiên đã được lên kế hoạch thực hiện ngay từ giai đoạn đầu phát triển. Ý tưởng này đã hỗ trợ cho hệ thống Active Dimension Battle phát triển giúp người chơi chiến đấu ngay tại vị trí mình đang đứng trong khu vực mà không cần chuyển cảnh vào trận chiến. Hệ thống thẻ gambit cũng được phát triển sớm để làm nền tảng cho thay đổi này. Tomomatsu Hiroshi người thiết kế hệ thống chiến đấu đã dần dần chuyển một hệ thống cứng ngắc thành linh hoạt. "Quyền sử dụng" thẻ gambit được mô tả như một phần thu nhỏ của xã hội có cấu trúc cứng ngắc tại Archadia.

Minagawa đã tiết lộ rằng ơ giai đoạn đầu của sự phát triển nhiều ý tưởng và các tính năng đã được hoạch định cho trò chơi, nhưng đã được giảm xuống ở giai đoạn cuối do những hạn chế nhất định cũng như phần cứng. Một trong số đáng kể các ý tưởng là khả năng cho người thứ hai tham gia trong chế độ hai người chơi cũng như khả năng để cho các nhân vật không điều khiển được tham gia trong các cuộc đi săn. Nhưng do những hạn chế kỹ thuật của giao diện điều khiển và sự gia tăng đột biến các nhân vật làm giai đoạn phát triển mất nhiều thời gian hơn dự kiến làm thời gian phát triển dài hơn.

Bối cảnh của trò chơi được thiết kế lấy cảm hứng từ vùng Địa Trung Hải thời trung cổ với việc thể hiện qua phong cách kiến trúc trên khắp vùng Ivalice cùng với rất nhiều chủng tộc trong các khu vực khác nhau. Nhóm nghiên cứu nghệ thuật đã đến thăm Thổ Nhĩ Kỳ và nó đã ảnh hưởng đến thiết kế của trò chơi, các nhà phát triển cũng sử dụng phong cách và trang trí từ các nơi khác như Ấn Độ và New York. Đáng chú ý là việc sử dụng tiếng Phạn ở thành phố Bhujerba. Các cụm từ như "svagatam" (chào mừng) và các chức danh như "parijanah" (Hướng dẫn viên) được viết trực tiếp từ tiếng Phạn. Nhà thiết kế Minaba Hideo và đồng đạo diễn nghệ thuật Kamikokuryō Isamu đã nói rằng nhóm nghiên cứu cũng đã cố gắng kết hợp văn hóa Ả Rập vào trò chơi. Chiến tranh là chủ đề chính của trò chơi và các nhà phát triển khẳng định rằng phim cắt cảnh các trận đánh chịu ảnh hưởng từ các trận chiến La Mã cổ đại. Khi được hỏi về ảnh hưởng của Chiến tranh giữa các vì sao đến trò chơi thì Minaba đã trả lời là dù mình là người hâm mộ của tác phẩm đó nhưng nó không ảnh hưởng nhiều đến việc thiết kế trò chơi.

Ban đầu nhân vật chính của câu chuyện được dự tính sẽ là Basch nhưng sau đó lại chuyển sang tập trung vào Vaan và Penelo khi hai nhân vật này được phát triển trong giai đoạn cuối. Nhóm phát triển đã giải thích rằng trò chơi trước của họ là Vagrant Story có chủ đề "Người đàn ông mạnh mẽ" có kết quả là không được thành công lắm nên với Final Fantasy XII họ quyết định thử nhân vật thay vì "To con và mạnh mẽ" thì sẽ là trẻ trung. Việc lồng tiếng cho nhân vật Vaan được thực hiện bởi diễn viên trong thể loại dorama là Takeda Kouhei để nhân vật bớt ẻo lả hơn với tính cách "Năng động, lạc quan, thông minh và tự lập.". Ý niệm và những thiết kế của nhân vật chính đã được thấy giống như có sự kết nối giữa Yoshida Akihiko và Nomura Tetsuya. Yoshida cảm thấy kết nối này được tạo ra bởi phong cách được sử dụng bởi cả hai nghệ sĩ, trong đó bao gồm một màu sắc nhất quán giữa các nhân vật và môi trường. Các nhà thiết kế cũng nói rằng các chủng tộc không phải người cũng đóng vai trò lớn trong trò chơi trong việc tác động lớn đến cốt truyện.

Shoda Miwa đã viết cốt truyện của trò chơi dựa trên các đoạn phim cắt cảnh đã được dựng trước đó khi cô tham gia vào dự án. Watanabe Daisuke đã lần lượt xếp lại và chỉnh sửa các nội dung của Shoda để thành kịch bản hoàn chỉnh.

Trong việc quốc tế hóa trò chơi thì để giữ nguyên ý của các lời thoại tiếng Nhật thì nhà phát triển phiên bản này là Alexander O. Smith người từng tham gia quốc tế hóa Vagrant Story và Final Fantasy X đã quyết định sử dụng các phương ngữ khác nhau của tiếng Anh để tạo lại sự khác biệt về phát âm được được thấy trong phiên bản tiếng Nhật. Ông cũng tránh việc lồng tiếng "Vô cảm" và tìm những diễn viên lồng tiếng có kinh nghiệm. Phiên bản này cũng có các cảnh vốn không có trong phiên bản tiếng Nhật vì một số lý do chính trị và để giữ đánh giá CERO của trò chơi tại Nhật là dành cho "Mọi lứa tuổi".

Bản chơi thử đã được công bố trong sự kiện Square Enix Party 2005 tại Nhật Bản sau đó phiên bản chơi thử quốc tế được đính kèm với trò Dragon Quest VIII. Ngày 30 tháng 7 năm 2008 trò chơi đã nhận kỷ lục thế giới là trò chơi có thời gian phát triển lâu nhất từ năm 2001 đến 2006. Minagawa Hiroshi đã nói rằng việc tạo ra công cụ tùy chỉnh để sử dụng cho sự phát triển trò chơi đã tốn nhiều năm phát triển.

Phiên bản mở rộng là Final Fantasy XII International: Zodiac Job System đã được công bố vào ngày 10 tháng 5 năm 2007 sau đó phát hành vào ngày 7 tháng 8 năm 2007 trên toàn thế giới với nhiều chi tiết mới. Trò chơi có nhiều công việc mới để nhận làm hơn, hệ thống chiến đấu cũng được thêm các chi tiết như các nhân vật phụ và quái vật triệu tập có thể điều khiển được, có khả năng tăng tốc gấp đôi tốc độ chơi. Bổ sung các chế độ mới như "New Game+" và "New Game-" sau khi hoàn tất trò chơi cũng như chế độ "Trial" để người chơi săn quái vật trong 100 khu vực khác nhau. Phiên bản này được tích hợp khả năng hiển thị 16:9 cho màn hình rộng.

Âm nhạc
Hầu hết các bản nhạc trong trò chơi là do Sakimoto Hitoshi biên soạn, Iwata Masaharu thì soạn 2 bài còn Matsuo Hayato thì soạn 7 bài trong khi Uematsu Nobuo thì đóng góp 1 bài hát chủ đề. Sakimoto đã gặp khó khăn để đi theo phong cách của Uematsu vì thế ông quyết định sẽ soạn theo cách của mình. Bài hát chủ đề của phim có tên Kiss Me Good-Bye do Aki Angela trình bày ở cả hai phiên bản tiếng Nhật và tiếng Anh. Uematsu đã nói rằng một trong các lý do để chọn Aki là phong cách trình bày của cô đã gợi nhớ ông đến thần tượng thời thơ ấu của mình là Elton John. Ngoài bài hát chủ đề chính thì nghệ sĩ dương cầm Hakase Taro cũng đã đồng sáng tác, biên tập và trình bày một bản nhạc không lời cùng với Toriyama Yuji là bài Kibou.

Đĩa đơn chứa bài Kibou đã phát hành vào ngày 01 tháng 3 năm 2006, đĩa đơn chứa bài Kiss Me Good-Bye và album có tựa The Best of the Final Fantasy XII Soundtrack thì phát hành vào ngày 15 tháng 3 năm 2006 còn album chứa tất cả các bản nhạc dùng trong trò chơi đã phát hành vào ngày 31 tháng 5 năm 2006. Album chứa các bản nhạc gồm 4 đĩa và 100 bản nhạc, phiên bản giới hạn của album cũng được phát hành, phiên bản này đính kèm cả bài hát Kiss Me Good-Bye.

Truyền thông

Sách
BentStuff đã phát hành ba cuốn trong bộ Ultimania là Final Fantasy XII Battle Ultimania và Final Fantasy XII Scenario Ultimania vào ngày 16 tháng 6 năm 2006 cùng Final Fantasy XII Ultimania Ω vào ngày 24 tháng 11 năm 2006. Cuốn Battle Ultimania mô tả và phân tích hệ thống chiến đấu mới và các thành phần của nó cùng các bài phỏng vấn nhà phát triển. Cuốn Scenario Ultimania mô tả ckịch bản chính của trò chơi, thông tin các nhân vật cũng như các khu vực, các chi tiết ở từng vị trí và các cuộc phỏng vấn nhà phát triển. Cuốn Ultimania Ω nói về các diễn viên lồng tiếng, cốt truyện của Final Fantasy XII với các thông tin ký tự, một bộ sưu tập các tác phẩm nghệ thuật và hình ảnh minh họa, hướng dẫn chơi hoàn chỉnh và một tiểu thuyết ngắn do Matsuyama Benny tác giả của Hoshi wo Meguru Otome viết. Một cuốn Ultimania khác có tựa Final Fantasy XII International Zodiac Job System Ultimania đã phát hành ngày 06 tháng 9 năm 2007 nói về phiên bản quốc tế của trò chơi.

Manga
Gin Amou đã thực hiện chuyển thể manga của trò chơi và đăng trên tạp chí Gangan Online và GanGan Powered của Square Enix trong từ 22 tháng 6 năm 2006 đến ngày 25 tháng 6 năm 2009. Square Enix sau đó đã tập hợp các chương lại và phát hành hành 5 tankōbon.

Đón nhận

Final Fantasy XII đã bán được hơn 1.764.000 bản trong tuần đầu phát hành tại Nhật Bản gần bằng số lượng của Final Fantasy X trong tuần đầu phát hành. Square Enix đã thông báo là sau hai tuần phát hành thì trò chơi đã tiêu thụ được hơn 2,38 triệu bản tại Nhật Bản. Tại thị trường Bắc Mỹ thì có khoảng 1,5 triệu bản đã được tiêu thụ trong tuần đầu phát hành. đến tháng 3 năm 2007 thì trò chơi đã tiêu được 5,2 triệu bản trên thị trường quốc tế. Final Fantasy XII đã giành vị trí thứ 4 trong danh sách các trò chơi PlayStation 2 bán chạy nhất trên thị trường quốc tế năm 2006.

Final Fantasy XII đã trở thành trò chơi thứ sáu nhận được số điểm tuyệt đối của tạp chí Famitsu và là trò đầu tiên trong dòng Final Fantasy cũng như là tựa đầu tiên trên hệ PS2 đạt được số điểm này vào ngày 16 tháng 3 năm 2006. Trò chơi được đánh giá cao về đồ họa, cốt truyện, cách chơi và những điểm mới mà trò chơi mang lại so với các trò Final Fantasy trước. Hệ thống chiến đấu được nhiều đánh giá cao cả trong và ngoài Nhật Bản ngay cả trước khi nó được phát hành trong thị trường quốc tế. Hệ thống được khen ngợi khi chuyển đổi qua lại giữa các đoạn phim cắt cảnh và bắt đầu chơi một cách mượt mà. IGN đã trao danh hiệu Phong cách nghệ thuật đẹp nhất trên danh sách Top Ten. Newtype USA đã nêu Final Fantasy XII cho danh hiệu Trò chơi của tháng vào tháng 11 năm 2006 với lời khen về cách chơi, đồ họa và cốt truyện kèm một đánh giá là "Trò nhập vai tốt nhất từng được phát hành cho bất kỳ nền tảng nào của Sony".

GameSpot khen ngợi hệ thống gambit và các thẻ quyền là sự sáng tạo sâu sắc để người chơi có thể điều khiển nhân vật nhưng cũng nói là nó quá rắc rối để điều chỉnh sắp xếp sao cho hợp lý đặc biệt là những người mới chơi. GameSpot cũng đánh giá việc lồng tiếng là "Tuyệt vời". IGN thì ca ngợi cốt truyện phong phú và nghệ thuật của trò chơi thể hiện qua "Sự sâu sắc đến tuyệt đối của nhân vật". Nhưng cũng nói là hệ thống gambit làm trò chơi trông có vẻ như đang tự chơi với chính mình. Và dùng vẫn rất hoành tráng nhưng phần âm nhạc của trò chơi bị đánh giá là yếu nhất trong dòng Final Fantasy.

Kawazu Akitoshi, người điều hành sản xuất hài lòng theo xếp hạng Famitsu nhưng cũng nói là ông nghĩ trò chơi chưa hoàn hảo lắm, ông cảm thấy cốt truyện có vẻ vẫn không đáp ứng hết sự trông đợi của một số người hâm mộ. Việc kết hợp giữa hai nhóm phát triển PlayOnline và Final Fantasy Tactics có thể đã tạo ra việc này khi tìm cách thống nhất sự khác biệt giữa hai nhóm.

Final Fantasy XII đã nhận được danh hiệu Trò chơi hay nhất trên PlayStation 2 và Trò chơi nhập vai hay nhất của nhiều tạp chí và các trang mạng chuyên về trò chơi điện tử như GameSpot, GameSpy và IGN. Edge và Famitsu đã trao cho trò chơi danh hiệu Trò chơi của năm. Tại lễ trao giải trò chơi điện tử Nhật Bản năm 2006, trò chơi đã giành được Giải thưởng lớn và Danh hiệu xuất sắc nhất. Tại lễ trao giải PlayStation thì trò chơi đã nhận được danh hiệu Bạch kim gấp đôi. Tác phẩm cũng được đưa vào danh sách "100 phong cách mới của Nhật Bản" và danh sách "Dấu hiệu của sự xuất sắc trong sản phẩm và dịch vụ có nguồn gốc từ Nhật Bản". Trò chơi cũng được xếp trong các hạng mục khác như trò chơi nhập vai, cốt truyện, âm nhạc hay nhất, nghệ thuật, thiết kế nhân vật đẹp nhất trong các lễ trao giải như Thành tựu tương tác, Bình chọn của các nhà phát triển trò chơi, Viện hàn lâm Điện ảnh và Nghệ thuật Truyền hình Anh, Spike VGA và Giải thưởng truyền hình vệ tinh.

Thương hiệu
Sony Computer Entertainment đã phát hành một phiên bản PlayStation 2 cài sẵn Final Fantasy XII cùng các trò chơi khác vào ngày 16 tháng 3 năm 2006. Hãng Hori thì phát hành các thẻ nhớ có hình trò chơi vào ngày mà Final Fantasy XII phát hành tại Nhật Bản. Logicool cũng phát hành một dòng sản phẩm ngoại vi theo tác phẩm vào ngày 16 tháng 3. Suntory thì sản xuất một loại đồ uống mà chai đựng nó có hình giống với các chai thần dược trong trò chơi cũng như phát hành các thẻ hình để sưu tập.

Ảnh hưởng
Phiên bản mở rộng nối tiếp trực tiếp của trò chơi là Final Fantasy XII: Revenant Wings đã phát hành vào ngày 26 tháng 4 năm 2007 trên hệ Nintendo DS lấy bối cảnh một năm sau các sự kiện trong Final Fantasy XII và xoay quanh cuộc phiêu lưu của Vaan. Đây là một trong bốn trò chơi lấy bối cảnh trong thế giới Ivalice Alliance.

Năm 2009, BioWare đã nói là hệ thống Gambit của trò Final Fantasy XII đã gây chú ý và ảnh hưởng đến việc phát triển các trò chơi của họ khi quyết định mang hệ thống đó vào trò Dragon Age: Origins.

Liên kết ngoài

 GameSpot
 IGN
 Game Rankings
 Trailer

Trò chơi điện tử năm 2006
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi điện tử Final Fantasy
Manga năm 2006
Trò chơi điện tử nhập vai
Chiến tranh trong các tác phẩm giả tưởng
Trò chơi Nintendo Switch
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One


title: Hắt hơi

text:
Hắt hơi, hắt xì hay nhảy mũi, là sự phóng thích không khí từ phổi ra ngoài thông qua mũi và miệng, thường gây ra bởi sự kích thích niêm mạc mũi của các vật thể nhỏ bên ngoài cơ thể. Sự hắt hơi xảy ra giống như một vụ nổ và là một hành động không tự ý và không kiểm soát được.

Hắt hơi có thể gây ra bởi việc nhận thấy một mùi lạ, tiếp xúc đột ngột với ánh sáng, thay đổi đột ngột (thường là giảm) của nhiệt độ, sự đầy hơi trong dạ dày, nhiễm virus, hoặc một vài nguyên nhân hiếm khác như bắt đầu ăn kẹo cao su, sau khi tập thể dục, nhổ lông mày, hoặc sau khi quan hệ tình dục...

Chức năng của hắt hơi là để tống ra các chất nhầy có chứa các hạt lạ gây kích thích và làm sạch khoang mũi. Trong khi hắt hơi, vòm miệng mềm và lưỡi gà ép xuống trong khi mặt sau của lưỡi nâng lên để phần nào chắn lại lối thông từ phổi đến miệng, để không khí từ phổi bị đẩy qua đường mũi. Vì việc hạn chế lối thông đến miệng chỉ là một phần nên một lượng đáng kể không khí cũng bị đẩy ra qua đường này.

Phản xạ hắt hơi kéo theo sự co lại của một số cơ khác nhau, thường bao gồm cả mí mắt. Nhiều người tin rằng không thể mở mắt trong khi hắt hơi. Tuy nhiên, điều này đã được chứng minh là không chính xác.

Sự thật
Hắt hơi là một phản xạ không điều kiện và không thể dừng lại được một khi nó đã bắt đầu.
Nhiều nguồn thông tin cho biết tốc độ của luồng không khí và các hạt nước bắn ra khi hắt hơi dao động trong khoảng 25 km/h cho đến hơn 125 km/h với những thí nghiệm sử dụng máy ảnh tốc độ cao.
Các hạt nước được phóng ra có thể đi xa 1,5 m đến 3 m.
Không thể hắt hơi trong khi ngủ vì phần não bộ điểu khiển phản xạ này cũng nghỉ ngơi vào lúc đó.
Hầu hết các động vật thuộc siêu lớp động vật bốn chân, trừ cá voi, đều có hành động hắt hơi, kể cả chim, lưỡng cư và bò sát.
Kỉ lục hắt hơi dài nhất hiện nay được cho là thuộc về Donna Griffiths, một cô gái người Anh. Donna đã bắt đầu hắt hơi từ ngày 13 tháng 1 năm 1981, khi ấy cô 12 tuổi, và kết thúc vào ngày 16 tháng 9 năm 1983, tổng cộng 978 ngày. Ước tính Donna đã hắt hơi hơn 1 triệu lần trong năm đầu tiên, với mỗi lần cách nhau 1 phút khi bắt đầu và chậm đi còn 5 phút khi gần kết thúc giai đoạn này.

Dịch tễ học
Mặc dù là vô hại ở những người khỏe mạnh, hắt hơi có thể lan truyền bệnh dịch qua những giọt nước cực nhỏ, thường từ 0,5 đến 5 µm, có chứa đối tượng gây bệnh. 40.000 giọt nhỏ như vậy có thể được phát tán trong một lần hắt hơi. Để giảm thiểu nguy cơ lây bệnh, ta nên dùng cẳng tay hoặc khuỷu tay che miệng và mũi khi hắt hơi. Sử dụng bàn tay sẽ không thích hợp vì mầm bệnh vẫn sẽ lây lan qua các vật tiếp xúc công cộng như tiền, tay nắm cửa, nút nhấn, tay cầm…

Ngăn ngừa
Cách ngăn chặn hắt hơi cơ bản là thở ra từ từ và sâu để loại bỏ toàn bộ lượng không khí trong phổi sẽ được dùng cho việc hắt hơi, sau đó nín thở và đếm đến mười hoặc nhẹ nhàng kẹp chặt mũi trong vài giây.

Phương pháp để làm giảm hắt hơi nói chung là giảm sự tương tác với các chất kích thích, chẳng hạn như hạn chế ở gần vật nuôi để tránh lông của chúng, đảm bảo luôn lau sạch bụi bám trên đồ đạc, thay thế thường xuyên bộ lọc cho máy điều hòa không khí, máy lọc khí hay thiết bị giữ ẩm. Tuy nhiên, một số người lại cảm thấy hắt hơi rất thú vị và không muốn ngăn chặn việc này.

Chú thích

Đọc thêm
 Cecil Adams (1987). "If you hold your eyelids open while sneezing, will your eyes pop out?". The Straight Dope.
 Barbara Mikkelson (2001). "Bless You!" Urban Legends Reference Pages.
 Tom Wilson, M.D. (1997) "Why do we sneeze when we look at the sun?" MadSci Network.

Liên kết ngoài

 The Origins of Popular Superstitions and Customs - T. Sharper Knowlson (1910), a book that listed many superstitions and customs that are still common today.
Cold and flu advice  (NHS Direct)

Sinh lý hô hấp
Sinh lý học


title: Göppingen Gö 3

text:
Göppingen Gö 3 Minimoa là một loại tàu lượn sản xuất tại Đức. Do Martin Schempp và Wolf Hirth thiết kế. Bay lần đầu năm 1935.

Tính năng kỹ chiến thuật (Gö 3)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sailplane directory
   - Minimoa CC-PIA preserved at Museo Nacional Aeronáutico y del Espacio de Chile

Máy bay Schempp-Hirth
Tàu lượn quân sự Đức 1930–1939
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự
Tàu lượn
Máy bay cánh trên


title: Schultz ABC

text:
Schultz ABC là một loại tàu lượn của hoa kỳ trong thập niên 1930, do Art Schultz thiết kế.

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn không quân lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay Art Schultz
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự
Tàu lượn
Máy bay cánh trên


title: Midwest MU-1

text:
Midwest MU-1 là một loại tàu lượn thông dụng của Hoa Kỳ, do Art Schultz thiết kế trong thập niên 1930.

Biến thể
MU-1
MU-1 long-wing
Schultz ABC
TG-18

Quốc gia sử dụng

Quân sự
Quân đoàn không quân lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (MU-1)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
NACA 4412 airfoil

Máy bay Art Schultz
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự
Tàu lượn
Máy bay cánh trên


title: Sampot

text:
Sampot (សំពត់; phiêm âm Latinh :saṃbát, Tiếng Khmer: sɑmpʊət, phát âm: Sampoat) là một trang phục truyền thống của Campuchia có hình dạng như một tấm vải dài hình chữ nhật quấn quanh cơ thể với một nửa ở trước và một nửa ở sau. Nó có thể được khoác hoặc gấp theo nhiều cách khác nhau. Trang phục này cũng có nét tương tự như dhoti của Nam Á. Nó cũng được mặc ở các nước láng giềng như Lào và Thái Lan và được gọi là: pha nung (ผ้านุ่ง).

Ở Campuchia, cả nam và nữ thường dùng một miếng vải hình chữ nhật dài khoảng 3m và rộng 1m quấn quanh eo, phần đuôi ở hai đầu sẽ được thắt vào với nhau ở giữa hai chân rồi được cố định bởi một thắt lưng bằng kim loại. Sampot gần giống với một chiếc quần hơn là váy. Do vậy phụ nữ thường kết hợp Sampot với Chang Pong – một mảnh vải màu sắc bất kỳ dùng để quấn, che phần ngực và để hở phần bụng trên.

Chú thích

Trang phục


title: Kebaya

text:
Kebaya là sự kết hợp giữa áo-trang phục truyền thống có nguồn gốc từ Indonesia và được mặc bởi phụ nữ ở Indonesia, Malaysia, Brunei, Myanmar, Singapore, miền nam Thái Lan, và phần phía Nam của Philippines. Trước đây nó thường được làm từ chất liệu mỏng như lụa. Ngày nay còn được làm bằng nylon hoặc polyester. Trên đó được trang trí bằng thổ cẩm hoặc hình hoa thêu.

Kebaya gồm một chiếc áo ôm sát cơ thể, cổ áo trước mở rộng, tay áo dài, kèm theo đó là những họa tiết hoa lá được in hoặc dệt trên vải. Kebaya truyền thống còn có một dải vải choàng stagen bằng chất liệu batik khoác lên áo. Áo được buộc bằng trâm cài đầu - kerongsang. Thông thường, Kebaya được mặc với váy kain - một dải vải gồm nhiều nếp xếp li sống động quấn quanh phần cơ thể từ eo xuống dưới.

Kebaya là trang phục truyền thống của Indonesia, mặc dù chính xác hơn nó được sử dụng phổ biến là ở Java, Sunda và Bali.

Từ nguyên
Kebaya nguồn gốc từ ngôn ngữ Ả Rập - Kaba có nghĩa là "trang phục" và được du nhập vào đất nước Indonesia bằng ngôn ngữ Bồ Đào Nha, kể từ đó Kebaya bắt đầu xuất hiện để chỉ kiểu trang phục áo - váy.

Lịch sử
Khoảng thế kỷ 15 hay 16, Kebaya được xem là một trang phục tôn quý và chỉ dành cho gia đình hoàng gia, những nhà quý tộc và một bộ phận nhỏ giới thượng lưu. Dần dần, Kebaya nhanh chóng trở thành phục trang của Indonesia và dần lan sang các khu vực lân cận như Malacca, Bali, Sumatra,… thông qua giao thương và những hoạt động ngoại giao.

Kebaya trở thành biểu tượng giải phóng phụ nữ ở Indonesia do mối liên kết chặt chẽ giữa Kebaya và nhà ủng hộ phong trào nam nữ bình quyền vào thế kỷ 19 - Raden A. Kartini.

Cách tân

Ngày nay, Kebaya được cách tân theo nhiều phong cách mới đơn giản hơn, chất liệu bằng vải cotton-polyester chống cháy kèm với váy vải batik với những họa tiết theo họa tiết đôi cánh của loài chim Garuda và những chấm bi nhỏ mang biểu tượng của hoa lài.

Chú thích

Trang phục


title: Trichomycteridae

text:
Trichomycteridae là một họ cá da trơn (bộ Siluriformes) thường được gọi là cá da trơn bút chì hoặc Cá da trơn ký sinh. Họ này bao gồm cá candiru khét tiếng, gây sự lo ngại cho mọi người bởi thói quen bơi vào niệu đạo của con người.

Phân loại
Trichomycteridae bao gồm khoảng 41 chi và 207 loài. Đây là họ đa dạng thứ hai trong siêu họ Loricarioidea. Nhiều loài vẫn chưa được mô tả.

Họ này được chia thành tám phân họ. Phân họ chỉ đó không phải là đơn ngành là một trong những phân họ lớn nhất, Trichomycterinae. Một nhánh lớn trong Trichomycteridae cũng đề nghị bao gồm các phân họ Tridentinae, Stegophilinae, Vandelliinae, Sarcoglanidinae và Glanapteryginae (cái gọi là nhánh TSVSG); nhánh lớn này lần lượt tạo thành một nhóm đơn ngành lớn với hai chi Ituglanis và Scleronema. Sau này hai chi không được phân loại trong bất kỳ phân họ nào. Các phân họ cơ bản Copionodontinae và Trichogeninae là nhóm chị em với nhau, và chúng cùng nhau tạo thành một nhánh có nghĩa là chị em với phần còn lại của Trichomycteridae.

Phân bố
Trichomycteridae có phân bố lớn nhất trong các họ cá da trơn. Nó được phân phối rộng rãi trên toàn Neotropics. Chúng có nguồn gốc từ nước ngọt ở Costa Rica, Panama, và khắp Nam Mỹ. Họ này kéo dài từ phía nam Panama đến Chile và Argentina.

Chú thích

Tham khảo

Cá Nam Mỹ


title: Vi Thị Hương

text:
Vi Thị Hương có thể là:
 Vi Thị Hương (dân tộc Thái), sinh năm 1970, người dân tộc Thái ở Nghệ An, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13.
 Vi Thị Hương (dân tộc Lào), sinh năm 1983, người dân tộc Lào ở Sơn La, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12 (đại biểu trẻ tuổi nhất) và khóa 13.


title: Ituglanis amazonicus

text:
Ituglanis amazonicus là một loài cá trong họ Trichomycteridae. Nó có thể phát triển đến chiều dài 7.5 cm, nó sống tại lưu vực sông Amazon và sông Suriname. Nó sống chủ yếu trong lạch nhỏ trong rừng với chất nền cát đá. Người ta không biết liệu nó có ăn thịt hay máu của động vật sống hoặc nó sống bằng sát thối.

Chú thích

Tham khảo
{{fishbase species|genus=Ituglanis|species=amazonicus|year=2013|A]]


title: Schilbeidae

text:
Schilbeidae là một họ cá da trơn có nguồn gốc từ Châu Phi và Nam Á. Chúng có xu hướng bơi trong nước mở.
Schilbeidae thường có vây lưng với một gốc vây ngắn, nhưng Ailia và Parailia thiếu vây lưng hoàn toàn. Hầu hết các loài cũng có một vây mỡ. Gốc vây hậu môn rất dài. Thường có bốn cặp râu. Một số loài thiếu vây hậu môn.

Tên họ này đôi khi được đánh vần như Schilbidae trong tài liệu khoa học.

Chú thích

Tham khảo

Schilbeidae
Cá châu Phi
Cá Nam Á


title: Sari

text:
Sari hoặc saree, là một loại trang phục được yêu thích của phụ nữ Ấn Độ, có kích thước dao động từ 4-9m(cũng có khi dài tới 12 mét) dùng quấn quanh cơ thể theo nhiều phong cách khác nhau. Nó có nguồn gốc từ tiểu lục địa Ấn Độ và hiện nay được coi là trang phục truyền thống của Ấn Độ.

Sari đã được nhắc đến trong sử thi của Ấn Độ. Nó cũng xuất hiện trên các tác phẩm điêu khắc Ấn Độ có niên đại khoảng 150TCN.
Trang phục Sari hiện đại chỉ có một mảnh vải đơn dài khoảng từ 5 -9 mét và một mảnh rộng khoảng một mét. Hai mảnh Sari không còn đơn điệu mà được trang trí bởi những đường nét thêu thùa, viền ren, hoa văn thậm chí là đính đá quý.

Màu sắc của Sari cũng ngày càng trở nên đa dạng. Qua màu sắc Sari, người ta có thể nhận biết hoàn cảnh của người mặc nó. Một phụ nữ góa chồng thường mặc áo Sari đơn giản màu trắng, không có trang sức. Nếu phụ nữ có thai thì cô ấy sẽ mặc Sari màu vàng trong 7 ngày. Cô dâu trong ngày cưới thường mặc bộ sari màu đỏ. Áo sari màu xanh lá tượng trưng cho người đạo Hồi và áo màu xanh da trời thì dành cho phụ nữ có đẳng cấp thấp trong xã hội.

Tại Ấn Độ, người đàn ông thường đảm nhiệm công việc may áo sari, bởi vì họ cho rằng đàn ông là người biết cách làm như thế nào để đẹp cho phụ nữ. Hai người thợ dệt vải có thể mất tới 7 tháng để may một chiếc áo Sari chất lượng tốt. Sari ngày nay cũng được làm từ nhiều chất liệu khác nhau như lụa, cotton...

Ngày nay, do sự xuất hiện ngày càng nhiều của những mẫu quần áo đơn giản và tiện dụng nên phụ nữ ở các thành phố lớn của Ấn Độ không còn sử dụng sari thường xuyên mà chỉ mặc nó trong những dịp lễ nghi quan trọng. Trong khi đó, ở các vùng nông thôn thì sari vẫn là trang phục chủ yếu.

Ghi chú

Chú thích

__LUÔN_MỤC_LỤC__
__CHỈ_MỤC__
__KHÔNG_LIÊN_KẾT_MỤC_MỚI__

Trang phục nữ Ấn Độ
Trang phục nữ Nepal
Trang phục nữ Bangladesh
Trang phục nữ Pakistan
Trang phục nữ Sri Lanka
Lịch sử thời trang


title: Andros Townsend

text:
Andros Darryl Townsend (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1991), là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh hiện đang chơi ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Luton Town ở Premier League. Anh là một sản phẩm của lò đào tạo trẻ Tottenham Hotspur, Townsend được cho mượn tới 9 câu lạc bộ khác nhau trước khi về lại Spurs vào mùa giải 2013–14. Sau đó anh được bán cho Newcastle với giá 12 triệu bảng Anh vào tháng 1/2016.

Townsend lần đầu tiên được gọi vào đội tuyển U21 vào tháng 10 năm 2012. Tháng 9 năm 2013 anh được gọi vào đội tuyển quốc gia Anh. Ngày 11 tháng 10 năm 2013, anh ghi bàn trong trận đấu đầu tiên của mình cho tuyển Anh trong trận thắng 4–1 trước Montenegro.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài
Andros Townsend trên trang chủ của Tottenham Hotspur F.C.

Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá Ipswich Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Yeovil Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Leyton Orient F.C.
Cầu thủ bóng đá Milton Keynes Dons F.C.
Cầu thủ bóng đá Watford F.C.
Cầu thủ bóng đá Millwall F.C.
Cầu thủ bóng đá Leeds United A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Birmingham City F.C.
Cầu thủ bóng đá Queens Park Rangers F.C.
Người Chingford
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Crystal Palace F.C.
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ bóng đá Newcastle United F.C.
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Margot Eskens

text:
Margot Eskens (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1939 - mất ngày 4 tháng 8 năm 2022) là một ca sĩ dòng nhạc Schlager người Đức, nổi tiếng trong các thập niên 1950 và 1960.

Eskens không theo nghiệp ca sĩ ngay từ đầu. Thời còn trẻ, cô là một trợ lý nha sĩ. Năm 1954, cô chiến thắng trong một cuộc thi hát do hãng thu âm Polydor Records tổ chức với bài hát "Moulin Rouge", Chiến thắng này giúp cô ký được hợp đồng thu âm ca hát với hãng Polydor, và sau đó trở thành một trong những ca sĩ danh tiếng của hãng này và của nước Đức. Album đầu tay của cô là "Ich möchte heut ausgehn". Năm 1956 và 1957, Eskens cho ra lò hai album được xếp vào danh sách bán chạy nhất đó là "Tiritomba" (bán ra hơn 800.000 đĩa) và "Cindy oh Cindy".

Margot Eskens tham gia cuộc thi Đại hội Liên hoan nhạc Schlager Đức (Deutscher Schlager-Festspiele) năm 1962 và đứng hạng 3 sau Conny Froboess và Siw Malmkvist. Năm 1966, Eskens đại diện nước Đức tham gia cuộc thi Eurovision Song Contest với bài Die Zeiger Der Uhr và đứng hạng 10.

Cho đến cuối thập niên 1980, Margot Eskens bắt đầu thu âm những bài ca Schlager mang tính truyền thống hơn và thử sức ở thể loại dân ca mới Volkstümliche, tỉ như những bài trong album Mein Traumland am Wörtherse (1990).

Chú thích

Nữ ca sĩ Đức
Sinh năm 1939
Mất năm 2022
Người tham gia Eurovision Song Contest 1966
Người tham gia Eurovision Song Contest của Đức


title: Mochokidae

text:
Mochokidae là một họ cá da trơn (bộ Siluriformes). Có chín chi và khoảng 200 loài. Tất cả các loài trong họ Mochokidae là cá nước ngọt có nguồn gốc từ Châu Phi.

Chúng có ba cặp râu, thiếu râu mũi; đôi khi, râu hàm dưới có thể phân nhánh.. Chúng có kích thước lên đến 72 cm (28 in). Nhóm này bao gồm nhiều loài phổ biến trong nuôi cá cảnh, chẳng hạn như Synodontis nigriventris, Synodontis angelicus, và Synodontis multipunctatus.

Chú thích

Tham khảo

Cá châu Phi


title: Hồ thái hậu (Bắc Ngụy)

text:
Hồ thái hậu (chữ Hán: 胡太后, ? - 17 tháng 5, năm 528), còn thường gọi là Linh thái hậu (靈太后), một phi tần của Bắc Ngụy Tuyên Vũ Đế, và Hoàng thái hậu nhiếp chính dưới thời Bắc Ngụy Hiếu Minh Đế trong lịch sử Trung Quốc.

Trong triều đại Bắc Ngụy, bà là vị Đế mẫu duy nhất được tôn Hoàng thái hậu dưới thời trị vì của con, vì trước đó hoàng gia Bắc Ngụy quy định "tử quý mẫu tử", bất cứ Hoàng tử nào được phong làm Thái tử, sinh mẫu lập tức bị giết. Nhờ sự sủng ái của Tuyên Vũ Đế dành cho bà, bà được đặc cách thoát khỏi thảm cảnh mà tất cả các Đế mẫu đời trước phải cam chịu.

Hồ thái hậu được đánh giá là thông minh song lại quá khoan dung với nạn tham nhũng. Trong giai đoạn nhiếp chính của bà, các quan đại thần tham nhũng tràn lan dẫn đến nhiều cuộc khởi nghĩa bạo loạn diễn ra chống triều đình, khiến triều đình Bắc Ngụy suy yếu. Hồ thái hậu cũng gây tai tiếng vì thói dâm đãng khi tư thông với nhân tình dù đã ở ngôi thái hậu. Năm 528, Hồ thái hậu đã hạ độc giết Hiếu Minh Đế khiến cho quyền thần Nhĩ Chu Vinh nhân đó bèn khởi binh, kéo thẳng vào kinh thành Lạc Dương, bắt Hồ thái hậu và vị hoàng đế nhỏ tuổi mới lập Nguyên Chiêu đến Hà Âm rồi dìm chết tại sông Hoàng Hà.

Thân thế và việc nhập cung
Tên thật của bà không rõ, tiểu thuyết cổ điển Bắc sử diễn nghĩa (北史演义) cho rằng tên bà là Hồ Tiên Chân (胡仙真). Bà là con gái của quan Tư đồ Hồ Quốc Trân, làm quan trong triều đình Bắc Ngụy, nguyên quán ở huyện Lâm Kính, quận An Định. Sách sử không cho biết bà sinh vào năm nào và mẹ bà là ai. Tương truyền, lúc Hồ thị ra đời, bốn góc trời bỗng có ánh sáng đỏ chiếu khắp bốn phía. Lại có một lần, người quận Kinh Triệu là Triệu Hồ có tài coi tướng số, sau khi xem dung mạo của Hồ thị, đã nói với Hồ Quốc Trân rằng bà là người có số đại quý, làm mẹ của trời đất.

Người cô của Hồ thị, tức em gái Hồ Quốc Trân, vốn theo nghiệp tu hành, trở thành ni cô. Vào đầu thời Bắc Ngụy Tuyên Vũ Đế, cô bà thường vào cung giảng đạo, có nhắc tới Hồ thị với người trong cung, khen bà là người đẹp lại hiền đức. Tuyên Vũ Đế nghe tin này, bèn triệu bà vào cung, phong cho làm Thừa hoa (承華).

Tránh được luật Tử quý, mẫu tử
Theo quy định của Bắc Ngụy, ngay từ thời lập quốc nhằm tránh việc ngoại thích can chính, theo đó, nếu một Hậu phi nào hạ sinh con trai và người con đó được lập làm Thái tử thì người mẹ đó phải chết. Vì thế hậu phi Bắc Ngụy đều rất sợ sẽ sinh con trai, duy có Hồ thừa hoa không sợ, nói với bọn họ rằng:"Thiên tử lẽ nào lại không có con trai, hà cớ gì lại sợ một thân chết mà làm hoàng gia phải mất nòi".

Tuyên Vũ Đế biết tin này, rất khâm phục và để ý tới. Bà từng thề với Tuyên Vũ Đế rằng nếu như sinh được con cho vua mà bản thân phải chết cũng quyết không từ chối. Do đó bà càng được Tuyên Vũ Đế sủng ái.

Tháng 3 năm 510, Hồ thừa hoa hạ sinh cho Tuyên Vũ Đế hoàng tử Nguyên Hủ tại phía đông bắc điện Tuyên Quang. Do đó, Hồ thị được phong làm Sung hoa (充華).

Trước đó, hai hoàng tử của Tuyên Vũ Đế đều mất sớm, còn lại toàn công chúa nên Tuyên Vũ Đế rất quan tâm chăm sóc Nguyên Hủ, tuyển nhiều bảo mẫu, nuôi dưỡng ở cung riêng và hạn chế cho Cao hoàng hậu và Hồ sung hoa gặp Nguyên Hủ. Đồng thời, Tuyên Vũ Đế cũng bãi lệnh bắt bà phải tự tử theo quy định của hậu cung Bắc Ngụy trước đó.

Lâm triều nhiếp chính
Năm 515, Bắc Nguỵ Tuyên Vũ Đế băng hà, Nguyên Hủ lên ngôi kế vị, tức là Bắc Nguỵ Hiếu Minh Đế. Hiếu Minh Đế tôn đích mẫu Cao hậu làm Hoàng thái hậu, còn sinh mẫu Hồ sung hoa trở thành Hoàng thái phi. Vào lúc Tuyên Vũ đế gần chết, Cao hậu muốn giết chết Hồ thị, nhưng các đại thần trong triều gồm Lưu Đằng và Hầu Cương biết được việc ấy, bèn hỏi ý của Thôi Quang. Thôi Quang muốn bảo vệ bà, nên cho phòng vệ nghiêm ngặt cho Hồ thị, nên bà không bị hại. Đến tháng 3 cùng năm đó, Cao thái hậu rời cung theo nghiệp tu hành, do đó Hồ thái phi được lập làm Hoàng Thái hậu vào mùa thu năm 515 và nắm quyền nhiếp chính cho Hiếu Minh Đế mới 6 tuổi. Ban đầu bà được quần thần gọi là Hoàng thái hậu điện hạ, sau đó lại đổi thành Hoàng thái hậu bệ hạ và bà cũng tự xưng trẫm (tiếng xưng danh riêng cho vua) và gọi mệnh lệnh của mình là chiếu.

Hồ thái hậu được đánh giá là người thông minh, có khả năng thông hiểu sự việc một cách nhanh chóng, song bà lại quá nhân hậu và khoan dung với tội tham nhũng. Giả dụ, vào mùa đông năm 515, thứ sử tham nhũng của Kì Châu (岐州, nay gần tương ứng với Bảo Kê, Thiểm Tây), Triệu vương Nguyên Mật (元謐), đã kích động một cuộc tổng nổi dậy khi ông ta vô cớ sát hại một số người dân, và khi ông ta có thể thoát khỏi cuộc nổi dậy và trở về kinh thành Lạc Dương, Hồ thái hậu đã phong cho ông ta làm nội quan vì phu nhân của ông là chất nữ của bà. Trong thời thơ ấu của Nguyên Hủ, quyền lực của Hồ thái hậu là không thể bị thách thức. Tuy nhiên, sự khoan dung của Thái hậu đã bị một số người phê phán, thậm chí nói ra một cách thẳng thừng như các quan Đông Bình vương Nguyên Khuông (元匡) và Trương Phổ Huệ (張普惠), vì thế bà đã thực hiện các đề xuất nhằm ngăn chặn tham nhũng song với một tốc độ chậm chạp.

Năm 515, Kinh Triệu vương Nguyên Du đem quân tạo phản xưng đế chống lại triều đình, nhưng không thành công và bị giết chết. Tuy nhiên Hồ thái hậu ra lệnh đặc xá cho thân thích của Nguyên Du và truy phong cho Du làm Lâm Thao vương.

Hồ thái hậu là người thông minh, có tài năng trong việc trị quốc và tôn sùng Đạo phật. Hồ thái hậu là một Phật tử nhiệt thành, bà đã cho xây các đền chùa tráng lệ ở Lạc Dương trong thời gian nhiếp chính đầu của mình. Bà đã xây một ngôi đền để dành riêng để tưởng nhớ phụ thân là Tần công Hồ Quốc Trân (胡國珍) sau khi ông qua đời vào năm 518, các đại thần trong triều đình muốn bỏ đi tước vị của Hồ Quốc Trân, nhưng bà không nghe và còn xây ngôi đền đặc biệt tráng lệ. Do ảnh hưởng của bà, Hiếu Minh Đế cũng trở thành một người sùng kính Phật giáo. Tuy nhiên, trong thời niên thiếu của mình, Hiếu Minh Đế thích dành thời gian trong hoa viên của hoàng cung hơn là nghiên cứu hoặc nghe về các chính sự quan trọng của đất nước.

Cũng trong năm 518, Hồ thái hậu thấy thiên văn có sự thay đổi khác thường, nghi ngờ Cao thái hậu sẽ là người đe dọa đến mình, bèn bí mật nhân đêm tối sai sát thủ đến giết chết Cao thái hậu. Lại một lần, trong lúc cải táng cho Hiếu Văn Chiêu hoàng hậu, Hồ thái hậu không cho phép Hiếu Minh Đế làm chủ tang mà tự mình làm lấy, đích thân đi theo quan tài đến Chung Ninh Lăng.

Năm 519, một cuộc bạo động nghiêm trọng đã xảy ra tại Lạc Dương, sau khi viên quan Trương Trọng Vũ (張仲瑀) đề xuất rằng cần thay đổi quy định để không cho phép quân nhân trở thành các quan chức dân sự. Các quân nhân đã trở nên tức giận và xông vào cả Binh bộ và tư gia của phụ thân Trương Trọng Vũ là Trương Di (張彝), họ giết chết Trương Di và làm bị thương nghiêm trọng Trương Trọng Vũ và anh trai là Trương Thủy Quân (張始均). Hồ thái hậu đã bắt giữ tám lãnh đạo của cuộc bạo động và xử tử họ, song lại xá miễn cho những người còn lại nhằm dập tắt tình trạng bất ổn. Bà cũng từ chối đề nghị thay đổi quy định của Trương Trọng Vũ. Sự kiện này thường được xem là một bước ngoặt và bắt đầu tình trạng bất ổn mà cuối cùng sẽ tàn phá Bắc Ngụy. Tuy vậy, Hồ thái hậu vẫn tiếp tục khoan dung với tham nhũng, và thường phong thưởng nhiều cho các quan, khiến cho ngân khố kiệt quệ; áp lực về ngân khố và gắng nặng của dân chúng lại càng tăng lên khi bà ban chiếu chỉ rằng mỗi châu phải xây dựng một tháp để tưởng nhớ Đức Phật.

Từ khi lên nắm quyền, Hồ thái hậu ngày càng xa xỉ, không biết tiết kiệm. Một lần bà cho mời hơn 100 vương công đại thần đến kho vải, rồi đem vải trong kho phân phát ra cho họ, nhiều thì hơn 2000 tấm, ít thì cũng hơn 1000. Duy chỉ có Công chúa Trường Lạc chỉ lấy có 20 tấm lụa. Các đại thần là Trần Lưu Công Lý Sùng và Chương Vũ Vương Nguyên Dung vì quá tham lam, lấy quá nhiều nên vác quá nặng, Lý Sùng bị ngã và bị thương ở lưng, còn Nguyên Dung bị thương ở chân. Sự việc đã trở thành trò cười cho thiên hạ.

Không chỉ tỏ ra xa hoa lãng phí, Hồ thái hậu còn là người dâm loạn. Một khoảng thời gian nào đó trước năm 520, Thái hậu đã buộc thúc của Hiếu Minh Đế là Thanh Hà vương Nguyên Dịch (元懌) làm người tình của mình. Nguyên Dịch là người tuấn tú, tài năng lại biết khiêm nhường nên được bá quan và dân chúng tôn kính. Do Nguyên Dịch thường hay bệnh nên bà thường hay cấp thuốc và lương thực cho. Sau đó, bà lấy cớ hậu đãi hoàng thúc của vua, đem triều chính giao cho Nguyên Dịch, và còn ép ông ta phải thông dâm với mình.

Nguyên Dịch sau đó trở thành người lãnh đạo chính quyền trên thực tế, và ông đã cố gắng tái tổ chức lại chính quyền nhằm giảm bớt tham nhũng. Đặc biệt, ông ông cố gắng hạn chế quyền lực của Nguyên Xoa (元叉, em rể của Thái hậu) và hoạn quan Lưu Đằng (劉騰). Do Nguyên Xoa cậy thế kiêu ngạo, nên Nguyên Dịch muốn kiềm chế đi, nên mâu thuẫn ngày càng lớn. Nguyên Xoa do đó đã vu cáo Nguyên Dịch phạm tội phản nghịch, song Nguyên Dịch được minh oan sau một cuộc điều tra. Lo sợ sẽ bị trả thù, Nguyên Xoa và Lưu Đằng đã thuyết phục Hiếu Minh Đế rằng Nguyên Dịch muốn hạ độc Hoàng đế. Tháng 7 năm 520, Nguyên Xoa liên kết với Lưu Đằng tố cáo Nguyên Dịch mưu phản cướp ngôi rồi lấy cớ đó tiến hành một cuộc chính biến chống lại Hồ thái hậu và Nguyên Dịch, đưa quân vào điện Hiển Dương. Nguyên Dịch bị giết chết còn Hồ thái hậu bị quản thúc trong cung. Cao Dương vương Nguyên Ung trở thành nhiếp chính trên danh nghĩa, song Nguyên Xoa mới là người nắm quyền trên thực tế..

Trở lại nắm quyền
Hồ thái hậu bị giam trong cung trong suốt 5 năm (520 - 525). Trong khoảng thời gian này, vào năm 521, Trung Sơn vương Nguyên Hi và Hề Khang Sinh, những người vốn ủng hộ bà đã khởi binh chống lại Nguyên Xoa và Lưu Đằng nhưng thất bại, cuối cùng Hi bị giết chết.

Năm 523, Lưu Đằng chết. Nguyên Xoa từ đó không còn đề phòng Hồ thái hậu nữa. Lợi dụng thời cơ này, bà chuẩn bị kế hoạch chiếm lại quyền lực. Bà nhờ Hiếu Minh Đế nói với Nguyên Xoa cho mình ra ngoài. Do không nghi ngờ, Nguyên Xoa đã đồng ý. Khi vừa ra khỏi được lãnh cung, Hồ thái hậu lập tức liên kết với Thừa tướng Cao Dương vương Nguyên Ung, con trai thứ sáu của Bắc Nguỵ Hiến Văn Đế, lên triều đường tuyên bố bỏ hết chức tước của Nguyên Xoa rồi trở lại nắm quyền. Ban đầu, do nể tình Nguyên Xoa là em rể nên bà định không giết, sau đó lại đổi ý, ép Xoa phải tự tử.

Ác mẫu giết con
Thái hậu sau khi tiếp tục nhiếp chính cho Hiếu Minh Đế, vẫn xa xỉ dâm loạn như trước, đã ban rất nhiều quyền lực cho người tình của bà là Trịnh Nghiễm (鄭儼). Trịnh Nghiểm ra sức hạn chế quyền lực của các đại thần, làm nhiều người phẫn nộ. Có nhà sư khuyên can Thái hậu nhưng bà không nghe. Mặc dù Nguyên Ung và Đông Bình vương Nguyên Lược (元略) (em trai của Nguyên Hi) cũng được tin tưởng và có vị trí cao, song Trịnh Nghiễm và cộng sự của ông ta là Từ Hột (徐紇), Lý Thần Quỹ còn có nhiều quyền lực hơn họ.

Các cuộc nổi loạn vẫn tiếp diễn, và trong những năm này, các cuộc nổi loạn chính là của:
 Tiên Vu Tu Lễ, cuộc nổi loạn của ông tập trung tại Định Châu (定州, nay gần tương ứng với Bảo Định, Hà Bắc. Sau khi Tiên Vu Tu Lễ chết, tướng Cát Vinh (葛榮) nắm quyền lãnh đạo và trở nên rất hùng mạnh, tự xưng là Tề Đế.
 Tiêu Bảo Dần, con trai của Nam Tề Minh Đế, ông tìm cách tái lập Nam Tề, cuộc nổi loạn của ông tập trung tại Trường An.
 Hình Cảo, cuộc nổi loạn của ông tập trung tại Bắc Hải (北海, nay gần tương đường với Duy Phường, Sơn Đông).
 Mặc Kỳ Sửu Nô, người đã nắm quyền lãnh đạo đội quân của Hồ Sâm sau khi Hồ Sâm bị Phá Lục Hàn Bạt Lăng giết chết.

Hồ thái hậu đã cử một số tướng đi trấn áp các cuộc nổi loạn song không thành công, và khi Tiêu Bảo Dần bị thuộc hạ đánh bại và phải chạy trốn đễn chỗ Mặc Kỳ Sửu Nô, các tướng Bắc Ngụy đã không thể đè bẹp một cuộc nổi loạn nào khác. Tình hình càng trầm trọng khi Hồ thái hậu không thích nghe tin về các thành công của quân nổi loạn, và do đó các hầu cận của bà thường bịa ra các tin tốt, khiến bà thường từ chối yêu cầu tiếp viện của các tướng. Nhiều lần, Hiếu Minh Đế công khai tuyên bố rằng ông sẽ đích thân dẫn quân chống lại các cuộc nổi loạn, song trên thực tế ông đã không làm như vậy. Trong khi đó, biết rằng Bắc Ngụy có loạn, Lương đã tận dụng thời cơ để chiếm được một số thành biên giới, bao gồm cả 52 thành ở Thọ Dương (壽陽, nay thuộc Lục An, An Huy).

Thành công quân sự duy nhất mà Bắc Ngụy đạt được trong thời gian này đã xảy ra vào cuối năm 525, khi nước này tái chiếm được Bành Thành từ tay Lương song đây là một điều tình cờ. Dự Chương vương Tiêu Tông là con trai của Lương Vũ Đế và Ngô thục viện (Ngô thục viện trước đó là thê thiếp của hoàng đế Tiêu Bảo Quyển của Nam Tề), Tiêu Tống bị thuyết phục rằng ông thực chất là con trai của Tiêu Bảo Quyển nên đã đầu hàng Bắc Ngụy.

Thái hậu còn sợ người trong tông thất ghen ghét mình, nên lập ra phe cánh chống lại, sát hại nhiều thân tín của Hiếu Minh Đế. Từ đó quan hệ mẹ con trở nên căng thẳng. Lúc đó có nhiều người theo đạo được Hiếu Minh Đế cho làm tả hữu, Hồ thái hậu bèn ra lệnh giết chết ở Thành nam, sau đó bà còn ra tay sát hại các đại thần thân tín của Hiếu Minh Đế như Cốc Hội, Thiệu Đạt nên hiềm khích giữa hai người ngày càng to hơn.

Năm 528, phi tần Phan Sung Hoa hạ sinh một công chúa, Hồ thái hậu cho lan tin rằng đó là con trai và ra lệnh đại xá thiên hạ.

Cũng trong năm này, do căm ghét Trịnh Nghiễm, Từ Hột nên Hiếu Minh Đế bí mật gửi thư cho tướng Nhĩ Chu Vinh đang ở Tĩnh Châu nhờ đưa quân Lạc Dương để giết Trịnh Nghiễm và Từ Hột, nhưng sau cùng lại đổi ý. Tuy nhiên, tin tức lọt vào tay Trịnh Nghiễm. Trịnh Nghiễm hoảng sợ, nói với Hồ thái hậu và khuyên bà ra tay trước. Nghe lời Nghiễm, đến tháng 2 năm đó, Hồ thái hậu cho hạ đốc giết chết con trai mình. Năm đó Hiếu Minh Đế mới 19 tuổi.

Chết ở Hoàng Hà
Hồ thái hậu cho tuyên chiếu rằng vua con chết do bi bệnh và lập thái tử (thực chất là con gái) do Phan Sung Hoa sinh ra làm vua, nhưng không bao lâu, sợ chẳng giấu được triều đình, và lại bảo rằng mình phát hiện ra hoàng đế là nữ nên phế đi, lập cháu nội của Bắc Nguỵ Hiếu Văn Đế, con Lâm Thao vương Nguyên Bảo Huy làm vua, tức là Bắc Nguỵ Ấu Chủ.

Nghe tin Hiếu Minh Đế bị giết, Nhĩ Chu Vinh bèn đưa quân qua sông, tiến vào kinh đô để hỏi lý do hoàng đế băng hà và tôn lập Trường Lạc vương Nguyên Tử Du làm vua, tức Bắc Nguỵ Hiếu Trang Đế.

Nhĩ Chu Vinh thắng trận như chẻ tre, chẳng mấy chốc vào tới Lạc Dương. Hồ thái hậu sợ hãi, vội triệu tập thê thiếp của Hiếu Minh Đế bắt họ xuất gia, bản thân bà cũng tự cạo đầu định bỏ trốn.

Ngày 13 tháng 4 (17 tháng 5 năm 528), Nhĩ Chu Vinh đặt chân vào triều, bắt được Hồ thái hậu cùng Nguyên Chiêu, đưa đến Hà Âm.. Bà ở trước mặt Nhĩ Chu Vinh, ra sức biện hộ cho mình nhưng Vinh không nghe, phất tay áo bỏ đi và ra lệnh dìm Hồ thái hậu và Nguyên Chiêu xuống sông Hoàng Hà cho chết đuối. Không rõ năm đó bà bao nhiêu tuổi. Thi hài bà được em gái là Phùng Dực Quân đưa về giữ ở chùa Song Linh (雙靈寺).

Sau này họ Nhĩ Chu bị diệt, triều đình rơi vào tay quyền thần Cao Hoan. Cao Hoan hạ lệnh truy phong cho Hồ thị làm Tuyên Vũ Linh hoàng hậu (宣武靈皇后) và cho cải táng bà.

Xem thêm
Bắc Ngụy
Nguyên Dịch
Trịnh Nghiễm
Nhĩ Chu Vinh

Tham khảo
Ngụy thư
Bắc sử
Tư trị thông giám

Chú thích

Liên kết ngoài
Bà hoàng đang tâm giết con chỉ vì hoan lạc tình ái

Năm sinh thiếu
Phi tần Bắc Ngụy
Hoàng thái hậu Bắc Ngụy
Sinh thế kỷ 5
Mất năm 528
Tử vong vì chết đuối
Nhiếp chính Bắc Ngụy


title: Ananda Mahidol

text:
Ananda Mahidol (20 tháng 9 năm 19259 tháng 6 năm 1946) là quân chủ thứ tám của Vương triều Chakri tại Thái Lan. Ông được Quốc hội công nhận là Quốc vương vào tháng 3 năm 1935, khi đó ông là mới là một cậu bé chín tuổi và đang sống tại Thụy Sĩ. Ông trở về Thái Lan vào tháng 12 năm 1945, song đến tháng 6 năm 1946, ông được phát hiện tử vong trên giường. Sự việc thoạt đầu được cho là một tai nạn, song giám định y khoa cho thấy rằng đây là một vụ ám sát, tiếp đó, ba người bị hành quyết sau những phiên toà không đúng quy cách. Các chi tiết bí ẩn xung quanh trường hợp tử vong của ông là chủ đề gây tranh luận.

Tên
Ananda Mahidol () là một cụm từ tiếng Thái, có nghĩa là "niềm vui của Mahidol" (cha của ông); Quốc vương Vajiravudh, tức bác của ông, đặt cho ông tên này trong một bức điện tín vào ngày 13 tháng 10 năm 1925. Khi ông nắm giữ tước "mom chao" – hạng thấp nhất trong số các thân vương -— ông sử dụng họ "Mahidol". Tước hiệu và tên đầy đủ của ông trở thành "Mom Chao Ananda Mahidol Mahidol" (). Danh xưng vương thất đầy đủ của ông là "Phra Bat Somdet Phra Poramentharamaha Ananda Mahidol Phra Atthama Ramathibodindara" (); RTGS: —Ananthamahidon Phra Atthamaramathibodin), hay Rama VIII.

Cuộc sống ban đầu
giữa|nhỏ|Hoàng tử Ananda Mahidol khi mới 3 tuổi.

Vương tử Ananda Mahidol Mahidol sinh tại Heidelberg, Đức. Ông là người con trai đầu của Songkhla vương Mahidol Adulyadej (con của Quốc vương Chulalongkorn) và Mom Sangwal (tước hiệu về sau là Somdej Phra Sri Nakarindhara Boromaratchachonnani) khi họ đang học tập tại đây.

Ông cùng cha mẹ tới Paris của Pháp, Lausanne của Thụy Sĩ, và sau đó là Massachusetts của Hoa Kỳ, vào năm 1927, khi chú của ông là Quốc vương Prajadhipok ban một chiếu chỉ thăng tước hiệu vương thất cho ông là Phra Worawong Ther Phra Ong Chao.

Gia đình ông quay trở về Thái Lan vào năm 1928 sau khi Vương Mahidol hoàn thành khoá học y khoa tại Đại học Harvard. Vương Mahidol qua đời ở tuổi 37 vào năm 1929, khi đó Ananda Mahidol mới 4 tuổi.

Một cuộc đảo chính năm 1932 chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế và dẫn đến khả năng Quốc vương Prajadhipok có thể thoái vị. Vương hậu Savang Vadhana lo ngại cho sự an nguy của cháu nội là Vương tử Ananda Mahidol do ông là một trong những người thích hợp để kế vị. Sau đó có lời đề nghị Mom Sangwal và các con của bà chuyển đến Lausanne, họ làm vậy vào năm 1933, lý do chính thức là sức khoẻ và để các vương tử tiếp thu hơn nữa nền giáo dục phương Tây.

Vương tử Ananda Mahidol giành hầu hết thời niên thiếu của ông ở Thụy Sĩ, tuy nhiên, khi Quốc vương Prajadhipok sắp thoái vị, một thành viên chính phủ tiếp cận với mẹ của Vương tử, hỏi ý kiến của bà về việc Ananda Mahidol kế thừa ngôi vị quân chủ.

Quốc vương Prajadhipok (Rama VII) thoái vị năm 1935 do các bất đồng chính trị với tân chính phủ bán dân chủ, cũng như vì các vấn đề sức khoẻ. Quốc vương Prajadhipok quyết định không dùng đặc quyền là nêu tên người được lựa chọn kế vị. Prajadhipok là con trai cuối cùng còn sống của Vương hậu Saovabha, vương vị do vậy sẽ được truyền cho hậu duệ của vương hậu kế tiếp: Vương hậu Savang Vadhana, mẹ của Thái tử Vajirunahis- người qua đời ở tuổi vị thành niên. Ngoài Thái tử, Vương hậu Savang Vadhana còn có hai người con trai nữa sống đến tuổi trưởng thành là: Vương tử Sommatiwongse Varodaya xứ Nakhon Si Thammarat mất năm 1899 khi chưa có con kế tự, và Vương tử Mahidol- cha của Ananda. Do đó, Vương tử Ananda Mahidol trở thành người đứng đầu trong thứ tự kế vị. Giống như trường hợp của Vương tử Chula Chakrabongse (cháu nội của Vương hậu Saovabha) có mẹ là người Ukraina, có ý kiến cho rằng Quốc vương Vajiravudh gần như đã loại bỏ quyền kế vị của phụ vương của Ananda Mahidol, do vậy có thể bỏ qua ông.

Tuy nhiên, do vương quốc nay được quản lý thông qua một bản hiến pháp, Nội các là thể chế quyết định việc kế vị. Các ý kiến bị chia rẽ, có người muốn trao vương vị cho Vương tử Chula Chakrabongse. Một nhân vật quan trọng là Pridi Phanomyong thuyết phục Nội các rằng nên để Vương tử Ananda Mahidol làm quốc vương kế tiếp. Có vẻ chính phủ sẽ thuận tiện hơn khi có một quân chủ mới 9 tuổi và đang học tập tại Thụy Sĩ. Ngày 2 tháng 3 năm 1935, Quốc hội và chính phủ Thái Lan bầu Vương tử Ananda Mahidol làm người kế vị vương thúc, Quốc vương Prajadhipok, trở thành quốc vương thứ tám của Triều đại Chakri.

Trị vì
trái|nhỏ|Ananda Mahidol lúc này ông đã là vua của Thái Lan khi đó ông 10 tuổi.
Do tân vương là một thiếu nhi và đang học tập tại Thụy Sĩ, Quốc hội Thái Lan bổ nhiệm Đại tá-Vương tử Anuwatjaturong, Thiếu tá-Vương tử Artit Thip-apa, và Chao Phraya Yommaraj (Pun Sukhum) làm đồng nhiếp chính.

Năm 1938, ở tuổi 13, Ananda Mahidol hồi quốc lần đầu tiên kể từ khi trở thành quân chủ. Tháp tùng Quốc vương trong chuyến đi này là mẹ và vương đệ Bhumibol Adulyadej. Thống chế Plaek Pibulsonggram khi đó đương giữ chức Thủ tướng, ông giữ chức vụ này trong hầu hết Triều đại của Ananda Mahidol, song được xem là một nhà độc tài quân sự, và người này cải quốc hiệu từ Xiêm sang Thái Lan vào năm 1939. Đến năm 1940, Pibulsonggram đưa Thái Lan vào một cuộc chiến chống lại chính phủ lực lượng Vichy Pháp ở Đông Dương.

Ngày 8 tháng 12 năm 1941, cùng với việc tấn công Trân Châu Cảng ở Hawaii, quân đội Nhật Bản xâm nhập và chiếm đóng Thái Lan. Ananda Mahidol khi đó đang ở xa đất nước, Pridi Phanomyong giữ vai trò nhiếp chính. Từ ngày 24 tháng 1 năm 1942, Thái Lan trở thành một đồng minh chính thức của Đế quốc Nhật Bản, cũng là một thành viên của Phe Trục. Dưới quyền Thủ tướng Plaek Pibulsonggram, Thái Lan tuyên chiến với các lực lượng Đồng Minh.

Đến năm 1944, tình hình chiến sự trở nên rõ ràng rằng Nhật Bản sẽ thất bại, thủ đô Băng Cốc bị Đồng Minh ném bom rất nhiều. Cộng thêm việc kinh tế khó khăn, chính phủ của Plaek Pibulsonggram do vậy mất đi rất nhiều sự ủng hộ. Đến tháng 7, Plaek Pibulsonggram bị Phong trào người Thái Tự do lật đổ. Quốc hội Thái Lan được tái triệu tập và bổ nhiệm luật sư tự do Khuang Aphaiwong làm Thủ tướng. Nhật Bản đầu hàng Đồng Minh vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, Đồng Minh giao trách nhiệm quân sự đối với Thái Lan cho Anh Quốc.

Ananda Mahidol trở về Thái Lan lần thứ nhì vào tháng 12 năm 1945 với một học vị Luật. Mặc dù còn ít tuổi và thiếu kinh nghiệm, song Quốc vương nhanh chóng giành được tình cảm của thần dân Thái, họ tiếp tục sùng kính quân chủ bất chấp các biến cố xảy ra trong thập niên 1930 và 1940. Ông là một thanh niên tuấn tú và người Thái vui mừng khi lại có một vị Quốc vương trong nước. Một trong những hoạt động nổi bật của ông là chuyến thăm rất thành công đến khu phố Trung Hoa Sam Peng Lane tại thủ đô, xoa dịu căng thẳng thời hậu chiến giữa người gốc Thái và gốc Hoa ở Băng Cốc.

Tuy nhiên, các nhà quan sát ngoại quốc tin rằng Ananda Mahidol không thực sự muốn trở thành Quốc vương và cảm thấy rằng Triều đại của ông sẽ không kéo dài. Louis Mountbatten, Bá tước Mountbatten của Miến Điện, người chỉ huy quân Anh ở Đông Nam Á, viếng thăm Băng Cốc vào tháng 1 năm 1946 và mô tả Quốc vương là "một câu bé sợ hãi, thiển cận, bờ vai dốc và ngực lép của cậu bị mắc lên những đồ trang trí lộng lẫy đính kim cương, hoàn toàn là một nhân vật thảm hại và cô đơn." Trong một buổi họp mặt công khai, Mountbatten viết, "tình trạng căng thẳng của ông ta đã lên đến mức giống như hoảng sợ, tôi đã đến rất gần để có thể hỗ trợ trong trường hợp ông ta bất tỉnh."

Qua đời
Ngày 9 tháng 6 năm 1946, người ta phát hiện Quốc vương bị bắn chết tại tẩm thất ở Vương toạ sảnh Boromphiman (một cung hiện đại thuộc Đại Cung), chỉ bốn ngày trước thời điểm ông dự định trở lại Thụy Sĩ để hoàn thành học vị tiến sĩ Luật tại Đại học Lausanne.

Nhà nghiên cứu bệnh học của Bộ Nội vụ Anh Quốc là Keith Simpson tiến hành một phân tích pháp lý về việc Quốc vương qua đời, ông thuật lại chuỗi sự kiện trong buổi sáng ngày 9 tháng 6:

Ananda được mẹ đánh thức vào hồi 6 giờ sáng.

Đến 7.30 sáng, tiểu đồng của ông là But Pathamasarin đang trong giờ làm việc và bắt đầu chuẩn bị bàn ăn sáng trên một ban công tiếp giáp với canh y phòng của Quốc vương.

Đến 8.30 giờ sáng, But Pathamasarin trông thấy Quốc vương ở trong canh y phòng của ông. But Pathamasarin dâng cho Quốc vương cốc nước cam ép như thường lệ một vài phút sau đó. Tuy nhiên, Quốc vương trở lại tẩm thất và từ chối dùng cốc nước cam ép.

Đến 8.45 sáng, tiểu đồng khác của quốc vương là Chit Singhaseni xuất hiện, thuật rằng cậu ta được gọi đến để đo các huân huy chương của Quốc vương để một thợ kim hoàn có thể đóng một chiếc hòm đựng chúng.

Lúc 9 sáng, Thân vương Bhumibol Adulyadej (sau là Rama IX) đến thăm Quốc vương Ananda, Bhumibol Adulyadej sau đó nói rằng mình thấy vương huynh thiu thiu ngủ ở trên giường.

Đến 9.20 sáng, một tiếng súng nổ duy nhất vang ra từ tẩm thất của Quốc vương. Chit chạy vào phòng, và sau đó chạy đến phòng mẹ của Quốc vương, khóc lóc nói rằng "Quốc vương tự bắn vào mình!"

Mẹ của Quốc vương theo Chit vào tẩm thất của Quốc vương và thấy ông nằm úp mặt trên giường, máu chảy ra từ một vết thương trên đầu.

Hậu quả

Một thông cáo phát thanh ban đầu vào ngày 9 tháng 6 phỏng đoán rằng Quốc vương vô tình tự bắn vào mình khi đang chơi đùa với khẩu súng ngắn của ông.

Một thời gian ngắn sau đó, Đảng Dân chủ phát tán tin đồn rằng Pridi Banomyong đứng đằng sau vụ việc.

Đến tháng 10 năm 1946, một Uỷ ban điều tra ra thông báo rằng sự việc quốc vương qua đời có thể không phải là tình cờ, song không đưa ra lời giải thích thoả đáng rằng đây là một vụ tự sát hay mưu sát.

Đến tháng 11 năm 1947, Thống chế Plaek Pibulsonggram tiến hành cuộc đảo chính lật đổ chính phủ được bầu lên của Pridi, bổ nhiệm lãnh đạo Đảng Dân chủ là Khuang Aphaiwong làm thủ tướng, và hạ lệnh tiến hành một vụ xét xử. Thư ký của Quốc vương Ananda là Thượng nghị sĩ Chaleo Patoomros, cùng với hai tiểu đồng But và Chit bị bắt giữ và bị buộc tội âm mưu hành thích Quốc vương.

Viêc xét xử khởi đầu vào tháng 8 năm 1948. Trước đó, Pibulsonggram thừa nhận với Đại sứ Hoa Kỳ tại Thái Lan Edwin Stanton rằng ông ta nghi ngờ về việc phiên toà có thể giải toả các bí ẩn về sự việc Quốc vương Ananda Mahidol qua đời. Bên công tố nhận được sự hỗ trợ của 124 nhân chứng và do số tài liệu bằng chứng đồ sộ nên người bào chữa yêu cầu hoãn phiên toà để có đủ thời gian xem xét chúng. Khi yêu cầu này bị bác, luật sư bào chữa từ nhiệm, và nhóm luật sư mới được thay thế. Sau đó, hai người trong nhóm luật sư bào chữa bị bắt và bị buộc tội phản nghịch. Trong số hai người còn lại, một người từ nhiệm, chỉ còn lại một luật sư trẻ là Fak Na Songkhla biện hộ cho bị cáo. Đến cuối phiên toà, người con gái mới tốt nghiệp của Chaleo Patoomros cùng tham gia bào chữa.

Việc xét xử kết thúc vào tháng 5 năm 1951, toà án phán quyết rằng Quốc vương Ananda bị ám sát, song Chaleo không được chứng minh là có tội và cả hai tiểu đồng đều không bắn Quốc vương. Tuy nhiên, họ cho rằng Chit tham gia vào tội ác, các cáo buộc chống lại Chaleo và But bị bác và họ được phóng thích.

Chit chống án, và bên công tố chống lại tuyên bố trắng án cho Chaleo và But. Sau 15 tháng nghị án, Toà phúc thẩm bác đơn chống án của Chit, và quyết định rằng But cũng có tội.

Chit và But kháng cáo lên Toà thượng thẩm, sau 10 tháng nghị án thì toà ra phán quyết y án với cả hai, ngoài ra còn kết án Chaleo có tội.

Tháng 2 năm 1955, Chaleo Patoomros và cả hai tiểu đồng bị chính phủ Pibulsonggram hành quyết về tội âm mưu ám sát Quốc vương.

Danh hiệu

 20 tháng 9 năm 1925 – 26 tháng 11 năm 1925: Mom Chao Ananda Mahidol ()
 26 tháng 11 năm 1925 – 2 tháng 3 năm 1934: Phra Worawong Thoe Phra Ong Chao Ananda Mahidol (, "Hoàng tử Ananda Mahidol")
 2 tháng 3 năm 1934 – 25 tháng 3 năm 1934: Somdet Phra Chao Yu Hua Phra Worawong Thoe Phra Ong Chao Ananda Mahidol (, "Giám quốc hoàng tử Ananda Mahidol")
 25 tháng 3 năm 1934 – 11 tháng 8 năm 1946: Somdet Phra Chao Yu Hua Ananda Mahidol (, "vua Ananda Mahidol")
 11 tháng 8 năm 1946 – 8 tháng 6 năm 1996 (thụy hiệu): Phra Bat Somdet Phra Poramenthra Maha Ananda Mahidol Adulyadej Wimon Ramathibodi Chakri Narubodin Sayam Inthraphithak Phra Maha Kshatriya Haeng Prathet Thai ()
 8 tháng 6 năm 1996 – nay (thụy hiệu): Phra Bat Somdet Phra Poramenthra Maha Ananda Mahidol Phra Atthama Ramathibodindara ()

Tổ tiên

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài

Triều Chakri
Vua Thái Lan
Vua thiếu nhi
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Hoàng tộc Mahidol
Người Thái gốc Mon
Người bị ám sát


title: Helter Skelter

text:
"Helter Skelter" là bài hát của The Beatles được viết bởi Paul McCartney, ghi cho Lennon-McCartney và nằm trong album-kép The Beatles của ban nhạc. Đây là sản phẩm khi McCartney cố gắng tạo nên những âm thanh gằn và ồn ào hết mức có thể, một ca khúc chói tai mà chính anh gọi đây "gần với tiếng gầm bằng kim loại" và bằng "một chất liệu duy nhất". Ca khúc này được nhiều nhà nghiên cứu âm nhạc coi như là tiền thân của thể loại heavy metal. Tạp chí Rolling Stone từng xếp "Helter Skelter" ở vị trí số 15 trong danh sách "100 ca khúc hay nhất của The Beatles".

Thành phần tham gia sản xuất
Paul McCartney – hát chính, lead guitar.
John Lennon – hát nền, bass, hiệu ứng âm thanh (qua dàn hơi).
George Harrison – hát nền, guitar nền, hiệu ứng âm thanh.
Ringo Starr – trống.
Mal Evans – trumpet.
Theo Mark Lewisohn và Alan W. Pollack.

Tham khảo

Bài hát của The Beatles
Heavy metal
Bài hát năm 1968
Đĩa đơn năm 1968
Bài hát của Aerosmith
Bài hát hard rock
Bài hát viết bởi Lennon-McCartney
Bài hát sản xuất bởi George Martin


title: 1973 (bài hát)

text:
1973 là đĩa đơn đầu tiên nằm trong album "All the lost souls" của nhạc sĩ, ca sĩ người Anh James Blunt. Các bài hát trong đĩa đơn do Mark Batson và James Blunt cùng nhau sáng tác. "1973" được Blunt trình bài đầu tiên vào mùa thu năm 2006 trong tour lưu diễn của anh Bắc Mỹ. Đĩa đơn đạt vị trí thứ 4 trên UK Singles Chart.

Chú thích

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2007
Bài hát năm 2007
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân tại Áo
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Đĩa đơn quán quân tại Thổ Nhĩ Kỳ
Bài hát của James Blunt


title: Đảo Daebu

text:
Daebu Island là một hòn đảo nằm trong vùng biển Hoàng Hải, thuộc phạm vi của thành phố Ansan, tỉnh Gyeonggi. Hòn đảo này có diện tích khoảng 41,98 km² với hơn 7.114 người cùng sinh sống.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Daebu-dong Citizens' Centre
 Ansan City Council
 Gyeonggi English Village - Ansan Camp

Đảo Hàn Quốc
Ansan
Đảo Hoàng Hải
Đảo Gyeonggi


title: Đảo Yeongheung

text:
Đảo Yeongheung là một hòn đảo năm trong vùng biển Hoàng Hải, thuộc phạm vi biên giới của thành phố cảng Incheon. Diện tích của hòn đảo này khoảng 23,46 km² với hơn 4.000 người cùng sinh sống.

Chú thích

Liên kết ngoài
Youngheungdo.com

Đảo Gyeonggi
Đảo Hoàng Hải


title: Yeoseodo

text:
Yeoseo-do là một hòn đảo nằm ngoài khơi tỉnh Jeolla Nam, Hàn Quốc. Hòn đảo này có diện tích 2,51 km² với khoảng 100 cư dân sinh sống (dân số 2001). Trên đảo có ngọn núi vô danh cao khoảng 352 mét, cư dân trên đảo sống chủ yếu bằng nghề nông và nghề đánh bắt cá, các sản phẩm chính của họ gồm có khoai lang, lúa mì, gạo, đậu và vừng.

Tham khảo

 Naver 백과사전: 여서도

Đảo Hàn Quốc
Wando


title: Final Destination (định hướng)

text:
Final Destination có thể là:
 Final Destination (phim) (2000), phim kinh dị Mỹ ra mắt năm 2000. Đây là phần 1 của loạt phim Final Destination.
 Final Destination 2
 Final Destination 3
 The Final Destination (2009), tức Final Destination 4, phim kinh dị siêu nhiên Mỹ
 Final Destination 5
 Loạt phim Final Destination, một loạt phim khởi đầu từ phần 1 - Final Destination (2000)
 Chuỗi sản phẩm nhượng quyền Final Destination gồm 5 phim trên và các bộ truyện tranh/tiểu thuyết đi kèm


title: Sân bay quốc tế Gibraltar

text:
Sân bay Quốc tế Gibraltar hay Sân bay North Front (IATA: GIB, ICAO: LXGB) là sân bay dân sự phục vụ Gibraltar - lãnh thổ hải ngoại của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Đường băng thuộc sở hữu của Bộ Quốc phòng Anh để phục vụ cho Không quân Hoàng gia Anh. Sân bay này cũng phục vụ hàng không dân dụng. Hiện chỉ có các chuyến bay thường lệ giữa Gibraltar với Anh Quốc. Hành khách sử dụng nhà ga dân dụng. Sân bay có đại lộ Winston Churchill cắt ngang đường băng, mỗi khi có máy bay cất hạ cánh thì tuyến đường bộ bị chặn lại.

Năm 2012, sân bay đã phục vụ 383.000 lượt khách đi và đến.

Hãng hàng không Monarch hiện là hãng hàng không hoạt động nhiều nhất ở sân bay Gibraltar, mỗi tuần có ba chuyến bay với London, Luton, Sân bay Manchester và Birmingham. Cả hai tuyến bay đều sử dụng máy bay Airbus A320-200. EasyJet có bảy chuyến bay mỗi tuần với Sân bay London Gatwick bằng dòng máy bay Airbus A320. British Airways cũng có chín chuyến mỗi tuần với London Heathrow sử dụng máy bay Airbus A320-200.

Tham khảo

Sân bay Anh