title: Siêu lạm phát ở Zimbabwe

text:
Siêu lạm phát ở Zimbawe chỉ về một giai đoạn siêu lạm phát ở đất nước Zimbabwe từ năm 2007 đến năm 2009 mà đỉnh điểm là vào năm 2009. Siêu lạm phát bắt đầu khi tỷ lệ lạm phát hàng tháng vượt quá 50%. Zimbabwe bắt đầu bước vào kỷ nguyên siêu lạm phát vào tháng 3 năm 2007. Lạm phát chỉ chấm dứt khi quốc gia châu Phi từ bỏ đồng nội tệ của mình vào năm 2009. Cuộc khủng hoảng lạm phát của Zimbabwe cho đến nay  là cuộc lạm phát tồi tệ thứ hai trong lịch sử, sau cuộc khủng hoảng siêu lạm phát ở Hungary năm 1946, với giá cả tăng gấp đôi sau mỗi 15,6 giờ. Biểu hiện rõ nhất là việc Ngân hàng Trung ương liên tục phát hành giấy bạc mệnh giá rất cao, tháng 1 năm 2008 phát hành giấy bạc mệnh giá 20 triệu đôla, đến 21 tháng 7 năm 2008 phát hành giấy bạc mệnh giá 100 tỷ đôla.

Diễn biến

Tháng 8 năm 2006, một đồng dollar Zimbabwe mới đã được đánh giá lại được phát hành tương đương với 1.000 dollar trước kia. Tỷ lệ trao đổi đã giảm từ 24 dollar Zimbabwe cũ trên U.S. dollar (USD) năm 1998 tới 250.000 dollar trước kia hay 250 dollar Zimbabwe mới trên 1 dollar Mỹ theo tỷ giá chính thức, và ước tính 120.000.000 dollar cũ hay 120.000 dollar Zimbabwe mới 1 dollar Mỹ trên chợ đen, tháng 6 năm 2007.

Lạm phát đã tăng từ một tỷ lệ hàng năm 32% năm 1998, lên mức ước tính chính thức cao tới 11.200.000.000% vào tháng 8 năm 2008 theo Văn phòng Thống kê Trung ương. Đây là một tình trạng siêu lạm phát, và ngân hàng trung ương đã đưa ra một đồng tiền 100 tỷ dollar mới.

Ở thời điểm tháng 11 năm 2008, các con số không chính thức đưa ra tỷ lệ lạm phát hàng năm của Zimbabwe là 516 nhân 10 mũ 18 phần trăm, với giá cả tăng gấp đôi sau mỗi 1.3 ngày. Tới năm 2005, sức mua của người dân trung bình Zimbabwe đã giảm xuống mức thực tương đương thời điểm năm 1953. Những người dân địa phương phần lớn phải mua những vật dụng thiết yếu từ các quốc gia Botswana, Nam Phi và Zambia láng giềng.

Tháng 1 năm 2009, Zimbabwe đưa ra đồng tiền giấy $100 nghìn tỷ (1014). Ngày 29 tháng 1, trong một nỗ lực đối phó với tình trạng lạm phát của đất nước, quyền Bộ trưởng Tài chính Patrick Chinamasa thông báo rằng người dân Zimbabwe sẽ được phép sử dụng các đồng tiền tệ khác, ổn định hơn (ví dụ Sterling, Euro, Rand Nam Phi và Dollar Mỹ) trong trao đổi, bên cạnh đồng dollar Zimbabwe.

Ngày 2 tháng 2 năm 2009, RBZ thông báo thêm 12 số không nữa sẽ bị bỏ khỏi đồng tiền tệ, với 1.000.000.000.000 dollar (thế hệ ba) Zimbabwe đổi được một dollar mới. Các đồng tiền mới (thế hệ bốn) được đưa ra với mệnh giá mới Z$1, Z$5, Z$10, Z$20, Z$50, Z$100 và Z$500. Các đồng tiền thế hệ bốn được lưu hành cùng với các đồng thế hệ ba, vẫn được sử dụng cho tới ngày 30 tháng 6 năm 2009.

Kể từ tháng 2 năm 2009, Chính phủ mới của Zimbabwe đã thiết lập hệ thống giao thương đa tiền tệ trong đó đồng đô la Mỹ được sử dụng phổ biến nhất. Phân bổ ngân sách quốc gia năm 2009, dự toán ngân sách 2010 đều sử dụng đô la Mỹ làm đơn vị tiền tệ. Với việc đô la hóa toàn bộ nền kinh tế, Chính phủ Zimbabwe đã gắn chặt nền kinh tế của họ với chính sách tiền tệ của Mỹ.

Lạm phát tại Zimbabwe đã ổn định sau khi chính phủ cho phép thanh toán bằng đồng đô la Mỹ, tuy nhiên nền kinh tế này lại rơi vào một hoàn cảnh khó khăn đặc biệt khác khi thiếu đô la Mỹ để thanh toán. Điều này đã làm cho rất nhiều người dân tại đây tìm đến Bitcoin như một phương tiện thanh toán thay thế.

So sánh hàng - tiền
Giá cả leo thang là biểu hiện rõ của lạm phát, cụ thể là ở một số mặt hàng sau đây (thống kê chưa đầy đủ):

Nguyên nhân
Zimbabwe đầu những năm 1980 đã có những bước phát triển kinh tế đáng kể. Tuy nhiên sang giai đoạn 1990, khi đà ảnh hưởng chính trị của Tống thống Robert Mugabe (lãnh đạo Zimbabwe từ năm 1980) suy yếu, chính quyền của ông bị cáo buộc chìm trong tiêu cực, lợi dụng tham nhũng để duy trì quyền lực.

Đầu những năm 2000, khoảng 4.000 chủ đồn điền da trắng bị tịch thu đất đai, nền nông nghiệp Zimbabwe sụp đổ chỉ trong vòng một đêm. Hai năm sau đó, sản lượng nông sản của quốc gia châu Phi này sụt giảm nghiêm trọng, dẫn tới nạn đói tồi tệ nhất trong vòng 60 năm.

Hậu quả của cuộc cải cách ruộng đất, bắt nguồn từ chính sách cải tổ đất đai của Chính phủ (theo sự chỉ đạo của Tổng thống Robert Mugabe), trong đó những thương gia người da trắng - nguồn lực chính kinh tế của đất nước đã bị Chính phủ cướp đoạt ruộng đất, xua đuổi, trong một cuộc cải cách điền địa, kéo theo đó là nguồn tài trợ của Mỹ và phương Tây. Đất đai chia cho nhiều người nhưng họ không biết cách canh tác. Đất nước lâm vào cảnh thiếu lương thực, siêu lạm phát, kinh tế suy yếu, các dịch vụ công sụp đổ.

Sau cuộc cải cách ruộng đất vào năm 2005, theo sự hướng dẫn của thống đốc ngân hàng trung ương Gideon Gono, đã bắt đầu những cuộc đàm phán để những người chủ trại da trắng có thể quay lại. Họ chỉ còn khoảng 400 tới 500 người vẫn còn ở lại trong nước, nhưng hầu hết đất đai đã bị tịch thu không còn có thể canh tác được nữa. Tháng 1 năm 2007, chính phủ thậm chí còn để một số chủ trang trại da trắng ký các hợp đồng thuê đất dài hạn. Nhưng, chính phủ một lần nữa đảo ngược lại quá trình này và bắt đầu yêu cầu tất cả những người chủ trại da trắng còn lại phải rời đất nước hoặc sẽ phải đối mặt với việc bị bỏ tù.

Để khắc phục đói nghèo và nợ công, ông Mugabe yêu cầu ngân hàng trung ương nước này in thêm tiền để phục vụ nhập khẩu nhu yếu phẩm, dẫn tới lạm phát trầm trọng. Theo Financial Times, lạm phát tại Zimbabwe đạt đỉnh năm 2008, khi giá cả tăng gấp đôi trong 24 giờ, và đồng tiền lạm phát tới 7,9 tỷ %. Tỷ lệ thất nghiệp tăng cao kỷ lục, dịch vụ công đình trệ, nền kinh tế Zimbabwe suy giảm 18% trong năm 2008.

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008 đã ảnh hưởng rất nặng nề tới hầu hết các nền kinh tế trên thế giới cộng với nền kinh tế quốc nội yếu kém cùng các khoản nợ công chồng chất khiến Zimbabwe trở thành quốc gia đầu tiên trong thế kỷ 21 chịu siêu lạm phát. Suy yếu kinh tế của Zimbabwe bắt đầu từ năm 1999 lúc đó nước này đang chịu thời kỳ hạn hán dữ dội khiến nền nông nghiệp của quốc gia này bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong khi đó, nợ nước ngoài đã tăng từ 11% GDP trong năm 1980 lên 119% GDP trong năm 2011.

Về chính sách điều hành, Chính phủ đã cố gắng tìm cách giảm chi tiêu và thực hiện thanh toán nợ nước ngoài thông qua việc tăng thuế, song đã thất bại do vấp phải các cuộc đình công phản đối của người lao động do đó chính phủ buộc phải in thêm tiền để thanh toán cho các chi phí cũng như trả nợ và hệ quả tất yếu là lạm phát ngày một nghiêm trọng hơn.

Hậu quả
Chỉ trong một thời gian ngắn cơn siêu lạm phát đã biến quốc gia Nam Phi này trở thành một trong những nước nghèo đói của châu lục mặc dù từng được coi là quốc gia triển vọng nhất châu Phi với những tiềm năng kinh tế và các nguồn tài nguyên giàu có. 80% người lao động rơi vào cảnh thất nghiệp. Hệ thống giáo dục và y tế tốt của nước này và các ngành khác bị sụp đổ. Tình trạng thiếu hụt mỗi lúc thêm trầm trọng các loại hàng hóa cơ bản, cùng với tình trạng bất ổn về kinh tế và chính trị xung quanh cuộc bầu cử toàn quốc. Tại đất nước này, có rất nhiều "tỉ phú" nghèo đói. Có thể nói, nền kinh tế của Zimbabwe bị sụp đổ hoàn toàn dẫn đến phải sử dụng đồng tiền ảo Bitcoin như là một phương tiện thanh toán bất đắc dĩ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Zimbabwe chỉ còn 217 USD trong ngân khố
 Chống lạm phát ở Zimbabwe: Bắt hơn 1.300 doanh nhân
 Toàn cảnh thảm họa lạm phát khủng khiếp của Zimbabwe
 Đô la hóa cứu Zimbabwe thoát siêu lạm phát
 Zimbabwe: Đất nước của siêu lạm phát
 10 vụ siêu lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử

Kinh tế Zimbabwe
Khủng hoảng kinh tế
Khởi đầu năm 2007
Chấm dứt năm 2009
Z
Lịch sử Zimbabwe


title: Chỉ số giá hàng hóa

text:
Chỉ số giá hàng hóa là một chỉ số gia quyền cố định hoặc trung bình (gia quyền) của các giá cả hàng hóa có lựa chọn, có thể được dựa trên giá cả giao ngay hoặc giá cả tương lai. Nó được thiết kế để đại diện cho lớp tài sản hàng hóa rộng hoặc một phân lớp cụ thể của hàng hóa, chẳng hạn như năng lượng hoặc kim loại. Nó là một chỉ số theo dõi một rổ hàng hoá để đo hiệu suất của chúng. Các chỉ số này thường được giao dịch trên sàn giao dịch, cho phép các nhà đầu tư tiếp cận dễ dàng hơn với các hàng hóa mà không cần phải gia nhập vào thị trường tương lai. Giá trị của các chỉ số này dao động dựa trên hàng hóa cơ bản của chúng, và giá trị này có thể được giao dịch trên một cuộc trao đổi trong cách tương tự như tương lai chỉ số chứng khoán.

Các thành phần trong chỉ số giá hàng hóa có thể được nhóm lại thành các loại sau:
 Năng lượng (như than, dầu thô, rượu cồn, dầu khí, xăng, dầu sưởi, khí thiên nhiên, Prô-pan)
 Kim loại
 * Kim loại cơ bản (chẳng hạn như chì, kẽm, niken, đồng)
 * Kim loại quý (như vàng, bạc, bạch kim, palladium)
 Nông nghiệp
 * Ngũ cốc (ví dụ như ca cao, ngô, yến mạch, gạo, đậu nành, lúa mì)
 * Softs (như bơ, bông, sữa, nước cam)
 * Chăn nuôi (như cừu, gia súc sống, thịt thăn lợn, thức ăn gia súc)

Các nhà đầu tư có thể chọn để có được một tiếp xúc thụ động với các chỉ số giá cả hàng hóa thông qua một hoán đổi hoàn vốn tổng thể. Những lợi thế của một tiếp xúc chỉ số hàng hóa thụ động bao gồm sự tương quan tiêu cực với các loại tài sản khác như cổ phiếu và trái phiếu, cũng như bảo vệ chống lại lạm phát. Những khó khăn bao gồm một lợi suất cuộn tiêu cực do hoãn thanh toán trong các hàng hóa nhất định, mặc dù điều này có thể được giảm bằng các kỹ thuật quản lý chủ động, chẳng hạn như giảm gia quyền của các thành phần nhất định (ví dụ như kim loại quý và kim loại cơ bản) trong chỉ số.

Xem thêm
World Bank Commodity Price Index
Continuous Commodity Index (CCI)
SummerHaven Dynamic Commodity Index
Astmax Commodity Index(AMCI)
Commin Commodity Index
Dow Jones-AIG Commodity Index
Goldman Sachs Commodity Index
Thomson Reuters/Jefferies CRB Index
Rogers International Commodity Index
Standard & Poor's Commodity Index
NCDEX Commodity Index
Deutsche Bank Liquid Commodity Index (DBLCI)
Credit Suisse Commodity Benchmark Index (CSCB)
UBS Bloomberg Constant Maturity Commodity Index (CMCI)
Merrill Lynch Commodity index eXtra (MLCX)

Tham khảo

Commodity Indexes Overview and Analysis by Rogers Raw Materials
Research Database of Commodity Price Indices

Liên kết ngoài
Commodity price index at the Open Directory Project

Phái sinh (tài chính)


title: Kính ngữ tiếng Nhật

text:
Tiếng Nhật có một hệ thống các hậu tố để diễn tả sự tôn kính và sự trang trọng khi gọi tên hoặc ám chỉ đến người khác, chẳng hạn như -san trong Yukino-san. Về mặt nguyên tắc, những kính ngữ này là trung tính, được sử dụng bình đẳng cho cả nam và nữ, mặc dù trong thực tế, một trong số chúng được sử dụng riêng cho nam hoặc nữ, ví dụ như -kun cơ bản được sử dụng cho nam, trong khi -chan thường được sử dụng cho nữ, và có thể được ghép với tên gọi hoặc họ, ví dụ như Sato-san, Fumito-kun, Miyuki-chan. Sử dụng kính ngữ cũng được dùng trong trường hợp đề cập đến một ai đó, nhưng trong vài trường hợp bị cắt giảm trong sử dụng hoặc không được sử dụng, xem cách dùng dưới đây.

Kính ngữ thông dụng

San
 (đôi khi phát âm là  trong phương ngữ vùng Kansai), có nguồn gốc từ -sama (xem bên dưới), là kính ngữ phổ biến nhất, và là một danh hiệu tôn trọng thường được sử dụng bình đẳng ở mọi lứa tuổi. Mặc dù tương tự những đại từ nhân xưng lịch sự như "Ông", "Bà", "Cô", "Anh", "Chị", san gần như có thể được ghép với tất cả các tên gọi, trong hoàn cảnh trang trọng lẫn thông tục. Tuy nhiên, ngoài việc được sử dụng với tên người, -san cũng được sử dụng trong nhiều cách thức khác.

San có thể được sử dụng kết hợp với các danh từ chỉ nơi làm việc, chẳng hạn, một người bán sách có thể được gọi là honya-san ("hiệu sách" + san), và một người bán hoa được gọi là hanaya-san ("cửa hàng hoa" + san).

San đôi khi được sử dụng với tên công ty. Ví dụ, văn phòng hoặc đại lý của một công ty có tên là Mitsubishi có thể được gọi là "Mitsubishi-san" bởi một công ty gần đó. Cách sử dụng này có thể được nhìn thấy trên bản đồ nhỏ của điện thoại và thẻ tín dụng ở Nhật Bản, có các tên của những công ty xung quanh được viết bằng san.

San cũng có thể được ghép với tên của động vật hoặc thậm chí với đối tượng vô tri vô giác. Ví dụ, một chú thỏ nuôi có thể được gọi usagi-san, và cá được sử dụng để nấu ăn có thể được gọi là sakana-san. Việc sử dụng như thế thường được xem là trò trẻ con và thường tránh dùng trong những bài phát biểu trang trọng. Thậm chí một người đàn ông có thể gọi vợ mình bằng san và ngược lại.

Trên internet, những thiếu niên Nhật Bản và những người trò chuyện với nhau qua mạng bằng tiếng Nhật thường gắn thêm chữ số 3 sau tên của một người khác để biểu thị hậu tố san (ví dụ Asahina3 để chỉ đến Asahina-san), số ba 三 (さん, san) trong tiếng Nhật được phát âm là "san".

Chan
 là một hậu tố nhẹ, thể hiện người nói đang gọi một người mà mình quý mến. Thông thường, chan được sử dụng cho trẻ sơ sinh, nhi đồng, ông bà và thanh thiếu niên. Nó cũng có thể được sử dụng với động vật dễ thương, người yêu, bạn thân, bất kỳ bé gái nào, hoặc giữa những người bạn. Sử dụng chan với tên của một người được kính trọng được xem là sự hạ cố và thô lỗ.

Mặc dù theo truyền thống, kính ngữ không được áp dụng cho chính bản thân, một số cô gái trẻ tuổi thể hiện tính cách trẻ con để chỉ về mình ở ngôi thứ ba, sử dụng chan (thật sự rất trẻ con vì nó cho thấy người dùng từ không học được cách phân biệt giữa các tên được sử dụng cho bản thân và tên được sử dụng bởi những người khác). Chẳng hạn, một cô gái trẻ tên Maruko có thể tự gọi mình là Maruko-chan hơn là sử dụng đại từ ngôi nhất. Ngoài ra, các tên nữ rất phổ biến với hậu tố -ko (~子) có thể được cắt giảm, như Maru-chan đối với ví dụ trên.

Bō
 là một kính ngữ nhẹ với biểu hiện thân mật. Giống như "chan", nó được sử dụng cho em bé sơ sinh và trẻ nhỏ, nhưng độc quyền dành cho bé trai thay vì các bé gái.

Kun
 Trong số các kính ngữ của Nhật, "Kun" có thể là từ đáng được trân trọng nhất, từ "Kun" thường được gọi khi một bạn nữ có tình cảm định thổ lộ, đôi bạn thân với nhau và là một kính ngữ thể hiện sự tôn trọng giữa 2 người với nhau, "Kun" cũng được thêm vào khi gọi tên người mình muốn ...

Sama
 là một phiên bản của san với hình thức tôn trọng rất cao. Nó được sử dụng chủ yếu để chỉ đến những người có địa vị cao hơn nhiều so với chính mình, hoặc những vị khách, khách hàng, và đôi khi đối với những người mà bản thân rất ngưỡng mộ. Khi được sử dụng để chỉ chính mình, sama thể hiện sự kiêu ngạo ngã mạn một cách cực đoan (hoặc mỉa mai đến sự khiêm tốn bản thân).

Sama thường sử dụng sau tên của người nhận trên bưu thiếp, thư từ và email kinh doanh.

Sama cũng xuất hiện trong nhóm định từ như o-machidō sama ("cảm ơn bạn đã chờ").

Senpai, kōhai và gakusei
 được sử dụng để chỉ đến những người đồng sự thâm niên của một người trong một trường học, võ đường, hoặc câu lạc bộ thể thao. Tại một ngôi trường, những anh chị học sinh (gakusei) học lớp cao hơn bản thân mình thì được xem là senpai (bậc đàn anh). Giáo viên không phải là senpai. Học sinh cùng cấp hoặc thấp hơn cũng vậy, thay vào đó được gọi là kōhai hoặc gakusei. Trong một môi trường công việc, đồng nghiệp có kinh nghiệm hơn là senpai, nhưng ông chủ của họ không được xem là một senpai. Đối với tiến sĩ, bác sĩ, senpai có thể được sử dụng độc lập bởi chính nó cũng như đi kèm với tên. Do các quy tắc âm vị học trong ngôn ngữ Nhật Bản, mặc dù đánh vần là senpai, âm n chuyển sang âm m, do đó được phát âm là senpai.

 mang tính chất đối lập với senpai, chỉ cấp dưới, không thường được sử dụng như một kính ngữ; kun được sử dụng cho chức năng này để thay thế.

Gakusei có nghĩa là học sinh và không thường được dùng làm kính ngữ.

Sensei và hakase
 (nghĩa đen là "người sinh ra trước", "tiên sinh") được sử dụng để gọi hoặc đề cập đến giáo viên, bác sĩ, chính trị gia, luật sư, và nhiều nhân vật có thẩm quyền khác. Nó được sử dụng để biểu thị sự tôn trọng đối với những người đã thành tựu được một cấp độ nhất định trong chuyên môn của mình hoặc nghệ thuật, và cũng được áp dụng đối với nhà văn, nhà thơ, họa sĩ và các nghệ sĩ khác. Trong võ thuật Nhật Bản, sensei thường dùng để chỉ người đứng đầu võ đường. Tương tự với senpai, sensei có thể được sử dụng không chỉ là một hậu tố, mà còn là danh hiệu độc lập. Thuật ngữ này không thường được sử dụng khi gọi một người có chuyên môn học thuật rất cao, mà thay vào đó người ta dùng  (nghĩa "tiến sĩ" nhưng ý nghĩa thực chất gần hơn với "giáo sư").

Sensei cũng có thể được sử dụng để nịnh bợ, và nó cũng có thể được sử dụng để chế giễu mỉa mai sự xu nịnh như vậy. Các phương tiện truyền thông Nhật Bản dùng nó để làm nổi bật sự cuồng vọng đối với những người tự cho phép mình được gắn thuật ngữ này.

Shi
 được sử dụng trong hình thức văn bản trang trọng, và đôi khi trong bài phát biểu chính thức, để đề cập đến một người không quen biết đối với người nói, thường là một người được biết đến thông qua các ấn phẩm mà người nói chưa bao giờ gặp mặt trực tiếp. Ví dụ, shi thường được thấy trong các bài viết tin tức. Nó được lựa chọn trong các văn bản pháp luật, tạp chí chuyên ngành, và một số phong cách khác bằng văn bản chính thức. Một khi tên của một người đã được sử dụng với shi, người có thể được gọi độc lập bằng shi, không kèm theo tên, miễn là chỉ có một người được đề cập đến.

Danh hiệu khác

Nghề nghiệp

Tội phạm và bị cáo

Doanh nghiệp, công ty

Dono
, phát âm , khi gắn với tên gọi, mang nghĩa là "chúa tể" hoặc "chủ công". Nó không đánh đồng với địa vị cao quý, và mức độ tôn kính nằm ở khoảng giữa -san và -sama. Danh hiệu này không thường được sử dụng trong đàm thoại giao tiếp, nhưng nó vẫn được sử dụng trong một số loại văn bản, thư từ kinh doanh, cũng như trên giấy chứng nhận và giải thưởng, và trong thư pháp trà đạo. Nó đã từng được sử dụng chỉ người đồng cấp của chủ thể, song vẫn tỏ sự kính trọng.

Khi xuất hiện trong những cuộc trò chuyện ngày nay, nó thường được sử dụng như một trò đùa thể hiện sự cường điệu về tuổi tác. Điều này cũng thường được sử dụng trong anime/manga, đặc biệt là bởi người nước ngoài, người già, và người có uy tín thấp, đặc biệt là trong anime/manga shōnen.

No kimi
 là hậu tố khác có trong lịch sử Nhật Bản. Nó được sử dụng để chỉ vương công và nữ quý tộc trong chốn cung đình, đặc biệt là trong thời kỳ Heian. Ví dụ nổi tiếng nhất là Hoàng tử Hikaru Genji, nhân vật chính của Truyện kể Genji người được gọi là "Hikaru no Kimi" (光 の 君). Ngày nay, hậu tố này có thể được sử dụng như là một phép ẩn dụ cho một người nào đó cư xử như một hoàng tử hay một công chúa thời cổ đại, nhưng trường hợp này rất hiếm. No kimi được sử dụng chủ yếu trong những vở kịch lịch sử.

Hậu tố này cũng xuất hiện khi gọi tên người mình yêu thích trong lá thư của một người đàn ông với một người nữ, như "Murasaki no kimi" hay "Murasaki tình yêu của anh".

Ue
 có nghĩa là "bề trên", và biểu thị một mức độ tôn trọng cao. Trong khi việc sử dụng của nó không còn phổ biến, nó vẫn còn nhìn thấy trong cấu trúc như  và , kính ngữ chỉ "cha" và "mẹ" tương ứng. Nó không yêu cầu gắn liền với tên, và thường được thêm thành ue-sama (các Shōgun Mạc phủ trước đây thường được gọi như vậy).

Hành chính và hoàng gia

Võ thuật

Shōgō

Danh hiệu võ thuật khác

Khác

Lối dùng thuận tai và chơi chữ

Biển thể ở trẻ em
Một số kính ngữ có phiên bản trẻ em - phát âm sai khác từ gốc để chỉ đến trẻ nhỏ và những thứ dễ thương. Ví dụ, phiên bản trẻ em của sama là , và trong thực tế chan là một phiên bản trẻ em của san, sau đó trở thành một kính ngữ thông dụng.

Thậm chí có cả phiên bản trẻ em của những phiên bản trẻ em. Chan được chuyển thành , và ít thấy hơn là  thành . Chúng thường sử dụng cho các nhân vật hình mẫu kiểu moe như các nhân vật nữ dễ thương, và ít phổ biến hơn ở các nhân vật nam, đại diện cho một đối tượng, khái niệm, hoặc sản phẩm tiêu dùng phổ biến. Ví dụ gần nhất là Wikipe-tan, biểu tượng đại diện cho Wikipedia.

Kính ngữ trong gia đình
Danh xưng cho các thành viên trong gia đình có hai hình thức khác nhau trong tiếng Nhật. Hình thức gián tiếp khi chủ thể nói đến một thành viên trong gia đình của mình khi nói chuyện với người bên ngoài, những danh từ mô tả mang tính trung lập được sử dụng, chẳng hạn như haha (母) cho "mẹ" và ani (兄) cho "anh trai". Hình thức trực tiếp khi chủ thể chỉ đến một thành viên trong gia đình khi nói chuyện trực tiếp với người đó hay một người thứ ba khác trong gia đình. Tuy nhiên, dấu gạch nối giữa danh xưng và kính ngữ không được sử dụng. San là hậu tố phổ biến nhất, "mẹ" trở thành Okasan (お母さん) và "anh trai" trở thành Onīsan (お兄さん). Các kính ngữ -chan và -sama cũng có thể được sử dụng thay thế -san, để thể hiện mức độ gần gũi hoặc tôn kính, tương ứng.

Nguyên tắc chung là một thành viên nhỏ tuổi hơn nói đến một thành viên lớn tuổi hơn phải sử dụng một hình thức kính ngữ, trong khi các thành viên lớn tuổi gọi có thể gọi người nhỏ tuổi hơn chỉ bằng tên.

Hình thức danh xưng trong gia đình gồm:
Otōsan (お父さん): cha. Danh từ là .
Ojisan (叔父さん／小父さん／伯父さん): chú, bác, cậu, hoặc một "người đàn ông trung niên".
Ojīsan (お祖父さん／御爺さん／お爺さん／御祖父さん): ông, hoặc một "người nam giới lớn tuổi".
Okāsan (お母さん): mẹ. Danh từ là .
Obasan (伯母さん／小母さん／叔母さん): cô, dì hoặc một "người phụ nữ trung niên".
Obāsan (お祖母さん／御祖母さん／御婆さん／お婆さん): bà, hoặc một "người nữ giới lớn tuổi".
Onīsan (お兄さん): anh, hoặc một "người nam giới trẻ tuổi". Danh từ là .
Onēsan (お姉さん): chị, hoặc một "người nữ giới trẻ tuổi". Danh từ là .

Tiền tố o- (お) bản thân nó là một kính ngữ. Trong những tình huống bình thường hơn người nói có thể bỏ qua tiền tố này nhưng vẫn sẽ giữ lại hậu tố.
Nīchan (兄ちゃん) hoặc Nīsan (兄さん): khi một người em gọi anh của mình.
Nēchan (姉ちゃん) hoặc Nēsan (姉さん): khi một người em gọi chị của mình.
Kāsan (母さん): khi một người nam gọi vợ mình, ("mẹ" bọn trẻ).
Bāchan (祖母ちゃん): khi người cháu gọi bà của mình.

Xem thêm
Aizuchi
Ngôn ngữ trang trọng trong tiếng Nhật
Phép xã giao tại Nhật Bản
Từ vựng tiếng Nhật

Ngôn ngữ khác
Kính ngữ tiếng Trung
Kính ngữ tiếng Hàn
Danh hiệu tiếng Trung

Tham khảo

http://www.saromalang.com/2011/10/tieng-nhat-ton-kinh-va-khiem-nhuong.html

Liên kết ngoài
Cách sử dụng kính ngữ hậu tố

Tiếng Nhật
Ngôn ngữ học xã hội


title: Bản thể học (khoa học thông tin)

text:
Trong khoa học máy tính và khoa học thông tin, bản thể học thông thường thể hiện tri thức, hay là một tập khái niệm để định nghĩa  một vấn đề, và mối quan hệ giữa các cặp khái niệm. Nó có thể được dùng với mô hình dưới dạng một tập hợp các phần tử và mối quan hệ giữa chúng. Bản thể học hỗ trợ lý tính về các khái niệm.

Theo lý thuyết, một bản thể học là "một đặc tả chính thức và rõ ràng của một khái niệm chung". Một bản thể học cung cấp một ngữ nghĩa chung (semantic), đi kèm với các đối tượng và/hoặc các khái niệm tồn tại và các mối quan hệ, các thuộc tính của các đối tượng đó.

Bản thể học là các framework có cấu trúc cho việc tổ chức thông tin được áp dụng trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, web ngữ nghĩa (semantic web), kỹ thuật thông tin, công nghệ phần mềm, tin học y sinh, khoa học thư viện và kiến trúc thông tin như là dạng thể hiện kiến thức về thế giới hoặc một phần của nó.

Tham khảo

Nghiên cứu thêm
 Oberle, D., Guarino, N., & Staab, S. (2009) What is an ontology? . In: "Handbook on Ontologies". Springer, 2nd edition, 2009.
 Fensel, D., van Harmelen, F., Horrocks, I., McGuinness, D. L., & Patel-Schneider, P. F. (2001). "OIL: an ontology infrastructure for the Semantic Web". In: Intelligent Systems. IEEE, 16(2): 38–45.
 Gangemi A., Presutti V. (2009). Ontology Design Patterns. In Staab S. et al. (eds.): Handbook on Ontologies (2nd edition), Springer, 2009.
 Maria Golemati, Akrivi Katifori, Costas Vassilakis, George Lepouras, Constantin Halatsis (2007). "Creating an Ontology for the User Profile: Method and Applications" . In: Proceedings of the First IEEE International Conference on Research Challenges in Information Science (RCIS), Morocco 2007.
 Mizoguchi, R. (2004). "Tutorial on ontological engineering: part 3: Advanced course of ontological engineering" . In: New Generation Computing. Ohmsha & Springer-Verlag, 22(2):198-220.
 Gruber, T. R. 1993. "A translation approach to portable ontology specifications". In: Knowledge Acquisition. 5: 199–199.
 Maedche, A. & Staab, S. (2001). "Ontology learning for the Semantic Web". In: Intelligent Systems. IEEE, 16(2): 72–79.
 Natalya F. Noy and Deborah L. McGuinness. Ontology Development 101: A Guide to Creating Your First Ontology. Stanford Knowledge Systems Laboratory Technical Report KSL-01-05 and Stanford Medical Informatics Technical Report SMI-2001-0880, March 2001.
 Prabath Chaminda Abeysiriwardana, Saluka R Kodituwakku, "Ontology Based Information Extraction for Disease Intelligence" . International Journal of Research in Computer Science, 2 (6): pp. 7–19, November 2012. doi:10.7815/ijorcs.26.2012.051
 Razmerita, L., Angehrn, A., & Maedche, A. 2003. "Ontology-Based User Modeling for Knowledge Management Systems". In: Lecture Notes in Computer Science: 213–17.
 Soylu, A., De Causmaecker, Patrick. 2009.Merging model driven and ontology driven system development approaches pervasive computing perspective. in Proc 24th Intl Symposium on Computer and Information Sciences. pp 730–735.
 Smith, B. Ontology (Science), in C. Eschenbach and M. Gruninger (eds.), Formal Ontology in Information Systems. Proceedings of FOIS 2008, Amsterdam/New York: ISO Press, 21–35.
 Uschold, M. & Gruninger, M. (1996). Ontologies: Principles, Methods and Applications. Knowledge Engineering Review, 11(2).
 W. Pidcock, What are the differences between a vocabulary, a taxonomy, a thesaurus, an ontology, and a meta-model?
 Yudelson, M., Gavrilova, T., & Brusilovsky, P. 2005. Towards User Modeling Meta-ontology . Lecture Notes in Computer Science, 3538: 448.

Liên kết ngoài

 Knowledge Representation at Open Directory Project
 Library of ontologies
 GoPubMed using Ontologies for searching
 ONTOLOG (a.k.a. "Ontolog Forum") - an Open, International, Virtual Community of Practice on Ontology, Ontological Engineering and Semantic Technology
 Ontology Summit - an annual series of events (first started in 2006) that involves the ontology community and communities related to each year's theme chosen for the summit.
 Standardization of Ontologies

Truyền thông kỹ thuật
Khoa học thông tin
Mạng ngữ nghĩa

Biểu diễn tri thức
Cơ sở tri thức
Kỹ thuật tri thức


title: Các thành phần bản thể học

text:
Bản thể học (khoa học thông tin) hiện đại chia sẻ nhiều điểm tương đồng về mặt cấu trúc, bất kể ngôn ngữ nào nó thể hiện. Đa số các bản thể học mô tả các thực thể (thể hiện), các lớp (khái niệm), các thuộc tính và các mối quan hệ. Các thành phần chung của bản thể học bao gồm :
 Thực thể: thể hiện hay đối tượng (khái niệm đối tượng mức cơ bản).
 Lớp: tập hợp, khái niệm, các dạng đối tượng, các kiểu của các loại.
 Thuộc tính: khía cạnh, thuộc tính, đặc tính, tham số của đối tượng (lớp) có thể có.
 Quan hệ: các cách mà các lớp hoặc thực thể có thể quan hệ với nhau.
 Thuật ngữ hàm: cấu trúc phức tạp hình thành trên các quan hệ nhất định nào đó có thể thay cho một thuật ngữ thực thể trong một tuyên bố.
 Hạn chế
 Tập luật
 Định lý
 Các sự kiện

Các bản thể học thường được mã hóa bằng cách dùng các ngôn ngữ bản thể học.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ontology components - Photos & Images, Foter.com

Bản thể học (khoa học thông tin)


title: Mạng ngữ nghĩa

text:
Mạng ngữ nghĩa (tiếng Anh: Semantic Web) là một phong trào hợp tác được dẫn đầu bởi tổ chức W3C. Tiêu chuẩn này phát triển các định dạng dữ liệu chung trên World Wide Web. Bằng cách khích lệ sự bao hàm của nội dung ngữ nghĩa trong các trang web, Semantic Web hướng đến việc chuyển đổi các nội dung web hiện tại bao gồm phần lớn các văn bản không có cấu trúc hoặc bán cấu trúc thành "dữ liệu web" (dữ liệu có ngữ nghĩa). Ngăn xếp Semantic Web xây dựng trên RDF thuộc W3C. Theo W3C, "Semantic Web cung cấp một framework chung cho phép dữ liệu được chia sẻ và tái sử dụng thông qua các ứng dụng, các công ty và các biên giới cộng đồng". Thuật ngữ này được đặt ra bởi Tim Berners-Lee cho dữ liệu web có thể thực thi bởi máy tính.

Bài báo gốc với tên Scientific American năm 2001 của Berners-Lee, Hendler, và Lassila mô tả sự phát triển dự kiến của Web hiện thời sang Web ngữ nghĩa, nhưng điều này chưa xảy ra. Năm 2006, Berners-Lee và đồng sự tuyên bố rằng: "Đây là một ý tưởng đơn giản nhưng... phần lớn chưa được thực hiện".

Xem thêm
Dữ liệu liên kết

Tham khảo

 Roger Chaffin: "The concept of a semantic Relation". In: Adrienne Lehrer u. a. (Hrsg.): Frames, Fields and contrasts. New essays in semantic and lexical organisation, Erlbaum, Hillsdale, N.J. 1992, ISBN 0-8058-1089-7, S. 253–288.
 Hermann Helbig: Die semantische Struktur natürlicher Sprache. Wissenspräsentation mit MultiNet, Springer, Heidelberg 2001, ISBN 3-540-67784-4.
 M. Ross Quillian: "Word concepts. A theory and simulation of some basic semantic capabilities". In: Behavioral Science 12 (1967), S. 410–430.
 M. Ross Quillian: "Semantic memory". In: Marvin Minsky (Hrsg.): Semantic information processing, MIT Press, Cambridge, Mass. 1988.
 Klaus Reichenberger: Kompendium semantische Netze: Konzepte, Technologie, Modellierung, Springer, Heidelberg 2010, ISBN 3-642-04314-3.
 John F. Sowa: Principles of semantic networks. Explorations in the representation of knowledge, Morgan Kaufmann, San Mateo, Cal. 1991, ISBN 1-55860-088-4.

Đọc thêm
 Aaron Swartz's A Programmable Web: An unfinished Work donated by Morgan & Claypool Publishers after Aaron Swartz's death in January 2013.

 "Tim Berners-Lee Gives the Web a New Definition"

Liên kết ngoài

 links collection  on Semantic Overflow
 How Stuff Works: The Semantic Web

Semantic Web
Dịch vụ web
Thời đại Internet
Công nghệ mới nổi


title: Nhà thờ Giáng Sinh

text:
Nhà thờ Giáng Sinh là một vương cung thánh đường ở Bethlehem, thuộc vùng lãnh thổ của Nhà nước Palestine. Nhà thờ này nguyên thủy do Constantinus Đại đế và hoàng thái hậu Helena xây dựng từ năm 327 sau Công nguyên trên vị trí mà theo truyền thống Thánh được coi là ở bên trên hang nơi hạ sinh của chúa Giê-su. Nhà thờ Giáng sinh nguyên thủy được hoàn thành năm 339 sau Công nguyên và bị trận hỏa hoạn tàn phá trong thời những cuộc nổi dậy của người Samaritan ở thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên. Năm 565 sau Công nguyên Đế quốc Byzantine xây dựng lại nhà thờ này theo phong cách kiến trúc nguyên thủy. Sau đó đã có nhiều kiến trúc bổ sung, trong đó có các tháp chuông nổi tiếng. Do lịch sử văn hóa và địa lý, nhà thờ này có một ý nghĩa tôn giáo lớn lao đối với cả hai tín ngưỡng Kitô giáo và Hồi giáo.

Nhà thờ Giáng Sinh được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là một Di sản thế giới, và là di sản thế giới đầu tiên thuộc Palestine được công nhận. Nhà thờ này cũng được đưa vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa của UNESCO.

Lịch sử

Nơi linh thiêng ở thế kỷ thứ nhất (khoảng năm 4–6 CN – 327 CN)
Nơi linh thiêng, được gọi là Grotto (Hang động), mà Nhà thờ Giáng Sinh nằm ở bên trên, ngày nay được cho là hang động mà trong đó chúa Giêsu đã được sinh ra. Năm 135 sau Công nguyên, hoàng đế Hadrianus được cho là đã biến kiến trúc Kitô giáo trên Grotto này thành nơi thờ Adonis, vị thần Hy Lạp của sắc đẹp và đam mê. Một linh mục ở Nhà thờ Giáng Sinh, Thánh Giêrônimô, đã ghi trước khi qua đời vào năm 420 CN là hang động thánh trong một thời điểm đã được người tà giáo dâng hiến cho việc thờ thần Adonis, và rằng một khu rừng nhỏ giải trí đã được trồng ở đây nhằm xóa bỏ việc tưởng nhớ tới chúa Giêsu. Mặc dù một số học giả hiện đại không tán thành lập luận này và nhấn mạnh rằng việc thờ Adonis-Tammuz bắt nguồn từ tính cách thiêng liêng và rằng những Kitô hữu đã tiếp quản sự thờ cúng này, thay bằng việc thờ phượng Chúa, nhưng tính cách cổ xưa của việc kết hợp nơi này với sự ra đời của Chúa Giêsu được chứng thực bởi nhà biện giải Kitô giáo thánh Justin Tử đạo (c. 100-165 sau CN), người đã ghi trong quyển Đối Thoại với Trypho rằng Thánh Gia đã trú ẩn trong một hang động bên ngoài thị trấn:
Giuse đã tới trú ngụ trong một hang động nào đó gần bên làng; và khi (vợ chồng) họ ở đây thì bà Maria hạ sinh chúa Kitô và đặt Người trong một máng ăn của súc vật, và tại đây Ba Đạo sĩ từ vùng Ả Rập tới đã tìm thấy Người.(chương LXXVIII).

Thêm vào đó, thánh Origen thành Alexandria (185 CN – khoảng 254 CN) đã viết:
Ở Bethlehem hang động nơi Ngài sinh ra đã được chỉ rõ, và cái máng ăn súc vật trong hang động, nơi Ngài được đặt nằm quấn trong tã lót. Và tin đồn là ở những nơi đó, và trong số người không tín ngưỡng, thì quả thực Chúa Giêsu đã sinh ra trong hang động này, người được các Kitô hữu phụng thờ và tôn kính. (Contra Celsum, quyển I, chương LI).

Vương cung thánh đường thế kỷ thứ 4 (327 – 529/556 CN)
Vương cung thánh đường thứ nhất được bắt đầu xây trên địa điểm này bởi thánh Helena, mẹ của Constantinus Đại đế. Dưới sự giám sát của Giám mục Makarios thành Jerusalem, việc xây dựng khởi sự trong năm 327 sau CN và được hoàn tất trong năm 333. Việc xây dựng nhà thờ đầu tiên này được thực hiện như một phần của một dự án lớn hơn theo Công đồng Nicaea I trong triều đại của Constantinus Đại đế nhằm xây dựng các kiến trúc trên những nơi được cho là Chúa Giêsu đã trải qua trong cuộc đời. Thiết kế của vương cung thánh đường tập trung vào 3 phần kiến trúc chính:

1/ một rotunda (phòng lớn dạng tròn) hình bát giác bên trên khu vực được cho là nơi Chúa Giêsu sinh ra

2/ một khu vực sân giữa lộ thiên hình hộp có diện tích 148 x 92 m, và

3/ một sân trước có 2 cánh rộng 95 x 93m.

Kiến trúc này đã bị thiêu hủy và tàn phá trong cuộc nổi loạn giữa các người Do Thái và người Samaritan trong năm 529 hoặc 556 sau CN.

Vương cung thánh đường thế kỷ thứ 6 (565 CN)

Vương cung thánh đường hiện tại được xây lại theo dạng hiện nay vào năm 565 sau CN bởi hoàng đế Justinianus I. Khi Khosrau II thuộc Đế quốc Sassanid xâm chiếm Bethlehem năm 614, họ đã không phá hủy nhà thờ này. Theo truyền thuyết, tướng Shahrbaraz, vị chỉ huy của họ đã xúc động khi nhìn thấy tranh mô tả Ba đạo sĩ phương Đông mặc y phục Ba Tư bên trong nhà thờ, nên đã ra lệnh không phá hủy nhà thờ. Các quân Thập tự chinh đã sửa chữa và xây dựng thêm vào nhà thờ trong thời Vương quốc Jerusalem (1099-1291) với sự cho phép và trợ giúp của hoàng đế Đế quốc Byzantine, và Baldwin I vua đầu tiên của vương quốc Jerusalem đã làm lễ đăng quang trong nhà thờ này. Theo năm tháng, nhà thờ này đã được nới rộng, nên ngày nay nó chiếm diện tích khoảng 12.000 m². Nhà thờ này là một trong các nguyên nhân trực tiếp khiến cho nước Pháp can dự vào Chiến tranh Krym chống lại Nga.

Các công trình xây dựng thêm vào ở thế kỷ 11 và 12 và việc trùng tu (khoảng năm 1050 sau CN-1169 sau CN)
Cho tới năm 1131, Nhà thờ Giáng Sinh được dùng làm nhà thờ căn bản để làm lễ đăng quang cho các vua Thập tự chinh. Trong thời kỳ này, đã có nhiều cuộc trùng tu và trang trí lớn lao cho nhà thờ cùng khu đất chung quanh bởi các đội quân Thập tự chinh. Quá trình trùng tu và trang trí diễn ra cho tới năm 1169 sau CN.

Việc trùng tu mái nhà ở thế kỷ 14 (1448–1480)

Sau 3 thập kỷ bị tàn phá bởi các cuộc chiến tranh của quân Thập tự chinh, đáng kể nhất là cuộc phá hủy nhà thờ vào tháng 4 năm 1244 bởi người Thổ Nhĩ Kỳ, mái nhà thờ này trong tình trạng thảm hại. Tháng 8 năm 1448, Vương quốc Burgundia đã cam kết cung ứng nguồn tài nguyên cho dự án tái thiết nhà thờ, nhưng phải chờ mãi tới năm 1480 dự án này mới có khả năng thực hiện ở Bethlehem. Do tình trạng ngày càng tồi tệ của mái nhà thờ bằng gỗ này, nên năm 1480 việc tái thiết mái nhà thờ mới được thực hiện. Rất nhiều vùng đã đóng góp vào công trình tái thiết này, chẳng hạn như Anh đã cung cấp chì, Vương quốc Burgundia cung cấp gỗ và Cộng hòa Venezia cung cấp nhân công.

Sự thiệt hại, xung đột và việc quản trị trong thế kỷ 19 (1834 -1869)

Từ năm 1834 tới 1837 các trận động đất ở Bethlehem và các dư chấn đã gây ra sự thiệt hại đáng kể cho Nhà thờ Giáng Sinh. Trận động đất ban đầu vào năm 1834 đã phá hủy tháp chuông của nhà thờ, các vật dụng trong hang đá dưới lòng nhà thờ cùng các phần kiến trúc khác. Sau đó nhà thờ lại bị những thiệt hại nhỏ do một loạt các dư chấn mạnh vào năm 1836 cùng trận động đất ở vùng Galilee năm 1837 ngay sau đó.

Năm 1846 nhà thờ Giáng Sinh và những kiến trúc chung quanh nằm trong tình trạng ọp ẹp. Tình trạng nhà thờ bị bỏ ngỏ dễ bị cướp bóc. Nhiều sàn nhà bên trong nhà thờ bằng đá cẩm thạch đã bị cướp bóc ở đầu thế kỷ 19, và được sử dụng cho những công trình xây dựng quanh vùng, kể cả dùng cho Núi Đền Thờ tại Jerusalem. Cũng trong năm này "ngôi sao bằng bạc" có ý nghĩa lớn lao về tôn giáo được trưng bày bên trên hang động giáng sinh trong nhà thờ này đã bị cướp đi. Năm 1851, nhà thờ này dưới sự kiểm soát của Đế quốc Ottoman. Nhưng, gần tới lễ Giáng Sinh năm 1852 Napoleon III đã gửi đại sứ tới Đế quốc Ottoman ép Đế quốc này phải công nhận nước Pháp là nước có "chủ quyền" tại vùng Đất Thánh kể từ khi Đế quốc Ottoman nắm quyền kiểm soát này ở thế kỷ 18. Khi vị Sultan của Thổ Nhĩ Kỳ đặt lại ngôi sao bạc bên trên hang động Giáng sinh với dòng chữ khắc bằng tiếng Latin, thì đế quốc Nga đã tranh giành quyền kiểm soát nhà thờ và nêu ra 2 hiệp ước: một từ năm 1757 và hiệp ước khác từ năm 1774 (Hiệp ước Küçük Kaynarca), đồng thời triển khai quân đội trên vùng Danube. Kết quả là Đế quốc Ottoman đã đưa ra một firmans (sắc lệnh) chủ yếu đảo lộn quyết định trước đây của họ, không thừa nhận hiệp ước ký với người Pháp và khôi phục chủ quyền của người Hy Lạp về các nhà thờ này trên Đất Thánh. Vì một số nhà thờ cá biệt không được nêu trong firmans, nên tình trạng căng thẳng tại địa phương đã gia tăng. Những điều này – cùng với vụ lấy cắp ‘’ngôi sao bằng bạc’’ – đã khích động thêm sự tranh cãi giữa Đế quốc Nga và Đế quốc Ottoman về việc chiếm đóng các nơi thánh thiêng chung quanh vùng này. Vụ lấy cắp ‘’ngôi sao bằng bạc’’ thường được các học giả nêu ra như một trong các chất xúc tác dẫn tới Chiến tranh Krym.

Vụ bao vây nhà thờ ở thế kỷ 21 (năm 2002)

Tháng 4 năm 2002, trong đợt Intifada thứ nhì, khoảng 50 người Palestine có vũ trang bị Các lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) truy lùng, đã vào trú ẩn đồng thời cố thủ trong nhà thờ Giáng Sinh cùng với khoảng 200 nam tu sĩ và những người Palestine khác tới nhà thờ vì những lý do khác nhau và bị những người võ trang này bắt giữ làm con tin. Vì tính chất nhạy cảm của ngôi nhà thờ này, nên IDF đã không đột phá vào trong nhà thờ, mà chỉ bao vây chặn tiếp tế thực phẩm không cho đưa vào nhà thờ. Cuộc bao vây kéo dài 39 ngày và một số tay súng Palestine đã bị những tay bắn tỉa của IDF bắn hạ. Sau những cuộc thương lượng kéo dài, hai bên đã đồng ý giải pháp là cho những người Palestine võ trang được di tản tới Gaza, Tây Ban Nha và Ý.

Việc quản lý hiện nay
Nhà thờ Giáng Sinh được quản lý chung bởi các giới chức của Giáo hội Công giáo Rôma, Chính Thống giáo Hy Lạp và Giáo hội Tông đồ Armenia. Cả ba giáo hội đều duy trì cộng đồng tu sĩ riêng trong nhà thờ. Tuy nhiên, kết quả là thường có những tranh cãi giữa các tu sĩ tập sự (của cả 3 giáo hội) về việc tôn trọng sự thinh lặng khi người khác cầu nguyện, hát thánh vịnh, và thậm chí cả tranh cãi về việc phân chia nhiệm vụ quét dọn sàn nhà. Cảnh sát Palestine đã được gọi tới để lập lại an ninh trật tự.

Kiến trúc và cách bố trí của nhà thờ

Cấu trúc của nhà thờ Giáng Sinh là sự kết hợp giữa 2 nhà thờ và một hầm mộ bên dưới—Grotto (Hang động) Giáng Sinh, nơi mà theo truyền thuyết là nơi chúa Giêsu được sinh ra.

Cách bố trí và việc mở rộng kiến trúc

Vương cung thánh đường Giáng Sinh chính do Thượng phụ Chính thống giáo Hy Lạp của Jerusalem cai quản. Nó được thiết kế giống như một Vương cung thánh đường Roman điển hình, với 5 gian dọc (tạo thành bởi các cột thức Corinth) và một apse (hậu điện) ở cuối phía đông, nơi là gian cung thánh. Nhà thờ có trang bị các tranh khảm vàng trên các tường bên cạnh, nhưng nay phần lớn đã bị hư hỏng.

Lối vào nhà thờ thông qua một cửa rất thấp, gọi là Cửa Khiêm Cung ("Door of Humility") do phải cúi đầu khi bước qua cửa. Sàn nhà nguyên thủy được lát ghép theo phong cách La Mã, có một ô cửa trên nền hiện nay, mở ra để lộ một phần của sàn nhà nguyên thủy ghép kiểu khảm. Nhà thờ cũng có một iconostasis mạ vàng lớn, và một dãy đèn chầu phức tạp xuyên suốt toàn bộ tòa nhà. Các rui (mái nhà) bằng gỗ và chì để lợp mái nhà do vua Edward IV của Anh hiến tặng; tuy nhiên, chì này sau đó bị người Thổ Nhĩ Kỳ thuộc Đế quốc Ottoman lấy đi, nấu chảy ra làm đạn dược dùng trong cuộc chiến tranh chống thành bang Venezia. Cầu thang ở cả hai bên gian cung thánh dẫn xuống Grotto (Hang Giáng Sinh) bằng những bậc thang xoắn trôn ốc.

Nhà thờ thánh Catherine tiếp giáp, thuộc Giáo hội Công giáo Rôma, được xây dựng theo kiểu kiến trúc Tân Gothic hiện đại hơn, và từ đó đã được hiện đại hóa thêm theo đường lối phụng vụ của Công đồng Vaticanô II. Đây là nhà thờ mà vị Thượng phụ Latin của Jerusalem cử hành Thánh lễ Nửa đêm trong Đêm Giáng Sinh. Một số tục lệ vẫn được tuân thủ trong Thánh Lễ Nửa đêm từ thời trước Công Đồng Vatican II, bởi vì biện pháp "status quo" (tục lệ, quyền và nghĩa vụ của các giới chức giáo hội khác nhau có quyền trông coi các Nơi Thánh) đã được cố định về mặt pháp lý bởi một Firman (sắc lệnh của vua Hồi giáo) vào năm 1852 của Đế quốc Ottoman vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay.
Bức phù điêu đắp nổi thấp (Bas-relief) của Cây Jesse là một tác phẩm lớn của điêu khắc gia tôn giáo nổi tiếng Czesław Dźwigaj gần đây đã được đưa vào nhà thờ thánh Catherine như một món quà của Giáo hoàng Biển Đức XVI trong chuyến tông du vùng Đất Thánh (8–15/5/2009). Kích thước tấm phù điêu là 3,75 x 4m, phần chính của phù điêu thể hiện một cây olive tượng trưng cho Cây Jesse mô tả phả hệ của Chúa Giêsu từ Abraham suốt tới Thánh Giuse cùng với các chủ đề khác trong Kinh Thánh. Được đặt dọc theo lối đi tới Hang Giáng Sinh của những người hành hương, bức phù điêu này cũng kết hợp biểu tượng từ Cựu Ước. Phần trên nổi bật hẳn hình ảnh đăng quang của Chúa Kitô Vua trong tư thế giang rộng cánh tay ban phước lành cho Trái đất.
Hang Giáng Sinh, một hang động dưới đất nằm dưới lòng vương cung thánh đường, được cho là nơi sinh ra của chúa Giêsu. Điểm (đản sinh) chính xác được đánh dấu dưới một bàn thờ bởi một ngôi sao 14 mũi nhọn bằng bạc khảm vào bên trong sàn nhà bằng cẩm thạch với các đèn bằng bạc chung quanh. Bàn thờ này có tính trung lập không thiên vị một giáo hội nào, mặc dù chủ yếu bị ảnh hưởng phong cách của Giáo hội Tông đồ Armenia. Một bàn thờ khác trong Hang Giáng Sinh do Giáo hội Công giáo Rôma nắm giữ, đánh dấu nơi theo truyền thuyết được cho là nơi bà Maria đặt Trẻ sơ sinh trong máng ăn của súc vật.
Cũng có nhiều Nhà nguyện trong khu nhà thờ liên hợp này, trong đó có nhà nguyện Thánh Giuse, tưởng nhớ việc thiên thần hiện ra với ông Giuse, truyền lệnh cho ông đem mẹ con Hài nhi chạy trốn sang Ai Cập (Phúc âm Mátthêu 2:13); nhà nguyện Các Thánh Anh Hài, tưởng niệm các trẻ em vô tội bị Herodes Cả ra lệnh giết chết (Phúc âm Mátthêu 2:16–18); và nhà nguyện Thánh Giêrônimô, nơi mà theo truyền thuyết thì ông đã cư ngụ để dịch Kinh Thánh sang tiếng Latinh, bản Vulgata.
Quảng trường Máng cỏ, một sân rộng lát đá ở trước nhà thờ, là nơi mà đám đông tụ họp trong Đêm Giáng Sinh để hát các ca khúc Giáng Sinh trước các lễ nghi phụng vụ nửa đêm Giáng sinh.

Việc bảo quản và những việc liên quan
Năm 2008 Vương cung thánh đường này được Quỹ Công trình kiến trúc thế giới (World Monuments Fund) đưa vào "Danh sách 100 công trình kiến trúc thế giới bị đe dọa" cần theo dõi:
Tình trạng hiện tại của nhà thờ là đáng lo ngại. Nhiều loại gỗ cấu tạo mái nhà bị mục nát, và đã không được thay thế từ thế kỷ 19. Nước mưa thấm vào tòa nhà không chỉ làm tăng tốc độ mục nát của gỗ và gây thiệt hại cho sự toàn vẹn về cấu trúc của tòa nhà, mà còn làm tổn hại các bức tường khảm từ thế kỷ 12 và các bức tranh. Dòng chảy vào bên trong của nước cũng có nghĩa là luôn có một nguy cơ cho một trận hỏa hoạn do điện gây ra. Nếu trận động đất nữa xảy ra ở quy mô của một trong các trận động đất năm 1834, thì kết quả rất có thể sẽ là thảm họa.... Hy vọng việc đưa nhà thờ này vào danh sách (các công trình kiến trúc bị đe dọa) sẽ thúc đẩy việc bảo tồn nhà thờ, mà trong đó cả ba giáo hội có trách nhiệm trông coi nhà thờ - Giáo hội Chính thống Hy Lạp, Giáo hội Tông đồ Armenia, và dòng Phanxicô – hãy làm việc cùng nhau, điều mà đã không xảy ra trong hàng trăm năm rồi. Chính phủ Israel và Chính quyền Palestine cũng sẽ phải làm việc với nhau để bảo vệ nhà thờ này.

Năm 2010, Chính quyền Quốc gia Palestine công bố sắp có một chương trình trùng tu nhà thờ gồm nhiều triệu dollar.

Di sản thế giới

Năm 2012, khu nhà thờ phức hợp này trở thành nơi đầu tiên của Palestine được Ủy ban Di sản thế giới đưa vào danh sách Di sản thế giới tại kỳ họp thứ 36 của Ủy ban ngày 29.6.2012. Quyết định này được chấp thuận bằng một cuộc bỏ phiếu kín của 13-6 trong 21 thành viên của ủy ban, theo nữ phát ngôn viên Sue Williams của UNESCO, và theo một thủ tục ứng cử khẩn cấp thông qua quá trình 18 tháng đối với hầu hết các di sản, bất chấp sự phản đối của Hoa Kỳ và Israel. Di sản này đã được phê duyệt theo tiêu chuẩn 4 và 6. Quyết định này là một quyết định gây tranh cãi cả về mặt kỹ thuật lẫn chính trị. Nhà thờ này cũng được đưa vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa vì nó bị hư hại bởi sự rò rỉ nước vào trong.

Mai táng
 Mộ Thánh Paula, dưới lòng nhà thờ.

Hình ảnh

Xem thêm

Nhà thờ Mộ Thánh
Bethlehem
Đất Thánh

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiếng Anh
BBC article about the Church of the Nativity
Manger Square at godweb.org
Photo gallery of Bethlehem and the Church of the Nativity
The World Monuments Fund's 2008 Watch listing for the Church

Địa điểm hành hương Công giáo
G
Linh địa Công giáo
Palestine
Đất Thánh
Di sản thế giới tại Palestine
Di sản thế giới bị đe dọa
Nhà thờ Chính Thống giáo Đông phương
Giáng Sinh


title: Chiến tranh Ngô – Ngụy (222–225)

text:
Chiến tranh Ngụy-Ngô hay Chiến dịch đánh Ngô của Tào Phi là trận chiến giữa 2 quốc gia Tào Ngụy và Đông Ngô (lúc này Tôn Quyền chỉ mới xưng Ngô Vương thần phục nhà Ngụy của Tào Phi đã xưng đế) thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Đây là cuộc chiến diễn ra ngay sau trận Di Lăng liên minh Tôn-Lưu được thiết lập trở lại, Tào Phi muốn lập công trong lúc ở ngôi hoàng đế nên đã tập hợp 30 vạn quân tấn công Đông Ngô (trước đó đã nghĩ cách đánh Thục nhưng bất thành). Trận chiến diễn ra từ năm 222 tới năm 225 được thể hiện ngắn gọn trong Tam Quốc diễn nghĩa hay Tân Tam Quốc Diễn Nghĩa.

Hoàn cảnh

Diễn biến và kết quả
Gia Cát làm ngư ông đắc lợi

Xem thêm

Tham khảo

Trận chiến thời Tam Quốc


title: Fraizer Campbell

text:
Fraizer Lee Campbell (sinh ngày 13 tháng 9 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Anh hiện đang chơi cho câu lạc bộ Crystal Palace ở vị trí tiền đạo. Trước đây anh đã từng chơi cho Manchester United, Royal Antwerp, Hull City, Tottenham và Sunderland.

Anh trưởng thành từ lò đào tạo trẻ của Manchester United và xuất hiện trong đội hình 1 lần đầu tiên vào năm 2006. Trong 4 lần ở đội hình 1 Manchester United, anh không ghi được một bàn thắng nào. Anh được cho mượn tại câu lạc bộ của Bỉ, Royal Antwerp, nơi anh ghi 24 bàn trong 38 trận. Anh cũng được đem cho mượn tại Hull City và Tottenham, nơi anh ghi 15 bàn trong 37 trận và 3 bàn thắng trong 22 trận tương ứng. Đầu mùa hè 2009-10, câu lạc bộ Sunderland đã mua anh với mức phí chuyển nhượng 3,5 triệu Bảng. Trong thời gian thi đấu cho Sunderland, anh thi đấu đều đặn trong mùa giải 2009-10 nhưng bị ảnh hưởng bởi chấn thương dây chằng và phải nghỉ thi đấu trong phần lớn mùa giải 2010-11. Đầu năm 2013 anh được bán cho câu lạc bộ Cardiff City và ký hợp đồng có thời hạn 3,5 năm.

Tuổi thơ
Anh sinh ra tại Huddersfield, West Yorkshire. Campbell lớn lên tại Manchester trong một gia đình nghiên cứu và dạy ở trường Đại học ngữ pháp Huddersfield. Thuở bé, anh là học viên xuất sắc của trường đào tạo cầu thủ bóng đá Huddersfield Town, nhưng đã gia nhập lò đào trẻ của Manchester United khi mới 10 tuổi. Anh cũng là một cầu thủ của Stile Common. Em trai của anh, Ashford là một thí sinh trên The X Factor năm 2011 như một phần của nhóm nhạc The Best cho đến khi họ được bình chọn trong tuần 5

Sự nghiệp

Manchester United

Sự nghiệp trẻ
nhỏ|Campbell tại Đội trẻ và Học viện Manchester United F.C. vào năm 2007
Sau khi gia nhập lò đào tạo trẻ của Manchester United từ năm 10 tuổi, Campbell ký hợp đồng với Học viện bóng đá Manchester United ngày 1 tháng 7 năm 2004. Anh đã ghi được 14 bàn thắng trong 22 trận cho đội U-18 trong mùa giải 2004-200505. Màn trình diễn của anh trong đội trẻ cũng khiến anh 5 lần ngồi ghế dự bị, những người mà anh đã ghi một bàn. Anh đã ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên của mình với Manchester United vào ngày 22 tháng 3 năm 2006, anh được đặt tên như là một sự thay thế cho Roy Keane tại sân Old Trafford vào ngày 9 tháng 5 năm 2006, trong đó anh được thay ra ở phút thứ 75 cho Kieran Richardson. Mùa hè sau đó, anh ghi bàn thắng đầu tiên cho câu lạc bộ sau khi vào sân để thay thế cho Wayne Rooney trong trận giao hữu với Macclesfield Town.

Royal Antwerp (cho mượn)
Campbell đã được Manchester United cho một câu lạc bộ ở Bỉ mượn, mang tên Royal Antwerp, một đối tác của Manchester United trong suốt thời gian của mùa giải 2006-2007, nơi mà thành tích ghi bàn của anh ấy đã khiến người hâm mộ đặt cho anh biệt danh "Super Campbell". 21 bàn thắng của anh trong 31 trận đã giúp Antwerp có một suất tham dự vòng play-off Giải hạng hai Bỉ.

Sau khi trở lại Manchester United từ hợp đồng cho mượn, Campbell đã ghi một bàn thắng trong trận đấu giao hữu trước mùa giải với Glentoran vào ngày 8 tháng 8 năm 2007. Anh đã có màn ra mắt trong mùa giải mới của mình cho United vào ngày 19 tháng 8 năm 2007 trong trận derby Manchester, sau khi vào sân trong phút 73 thay cho Michael Carrick.

Hull City (Cho mượn)

Campbell tiếp tục được Manchester United cho mượn trong mùa giải 2007-08, lần này là với Hull City tại giải hạng nhất. Anh gia nhập Hull City trong tháng 10 năm 2007 theo dạng cho mượn cho đến tháng 1 năm 2008 và anh đã ghi hai bàn đầu tiên cho Hull trong chiến thắng 3-0 trước Barnsley. Sau chiến thắng của Hull trước Wolverhampton Wanderers vào ngày Boxing Day năm 2007, trong trận đấu mà anh ghi một bàn thắng và một đường kiến tạo khác, Hull bày tỏ quan tâm của họ trong việc mở rộng hợp đồng cho mượn Campbell cho đến khi mùa giải kết thúc. Việc mở rộng hợp đồng cho mượn được tiến hành vào ngày 28 tháng 12 năm 2007.

Campbell kết thúc mùa giải với tư cách là cầu thủ ghi nhiều bàn nhất cho Hull City, với 15 bàn thắng trong 32 lần ra sân. Vào ngày 24 tháng 5 năm 2008, anh chơi cho đội Hull City, đội đã giành được suất thăng hạng lần đầu tiên trong lịch sử 104 năm của họ. Campbell đã có một đường kiến tạo cho Dean Windass trong chiến thắng 1-0 trước Bristol City tại trận Play-off Championship cuối cùng trên sân vận động Wembley.

Hull City đã bày tỏ một mong muốn mạnh mẽ về việc duy trì việc cho mượn Campbell trong mùa giải 2008-2009, với việc chủ tịch của Hull City, Paul Duffen, mô tả Campbell là "quá tốt cho chức vô địch". Sau thành công của anh dẫn đến việc thăng hạng của đội bóng, Hull hy vọng sẽ được chuyển đến vĩnh viễn hoặc nhận được một khoản cho mượn dài hạn khác, tùy thuộc vào sự sẵn sàng của Manchester United để anh ấy ra đi. Tuy nhiên, Campbell nhiều lần bày tỏ mong muốn quay trở lại Old Trafford và cố gắng tranh đấu cho một vị trí của đội 1 và nói rằng "Bây giờ tôi đang trở lại tại Mỹ, kế hoạch này là để tranh chấp một vị trí chính thức trong đội 1. " Anh nói thêm, "Tôi sẽ tiếp tục làm việc chăm chỉ và cố gắng làm đủ để ở lại đây và đi lên từ đó".

Quay lại Manchester United
Vào tháng 7 năm 2008, Campbell đã tham gia chuyến du đấu Nam Phi với Manchester United, và ghi bàn thắng thứ tư của đội bóng trong chiến thắng 4-0 trước Kaizer Chiefs trong trận chung kết Vodacom Challenge 2008. Anh cũng ghi bàn thắng trong trận đấu giao hữu tôn vinh Ole Gunnar Solskjær với Espanyol ngày 02 tháng 8 năm 2008. Sau trận đấu, Alex Ferguson chỉ ra rằng Campbell sẽ ở lại câu lạc bộ trong suốt thời gian của mùa giải, nêu rõ "tương lai Fraizer là đây ". Campbell giành được chức vô địch đầu tiên của mình khi anh đã vào sân thay người trong chiến thắng loạt ở đá luân lưu của Manchester United trước Portsmouth trong trận tranh Community Shield. Ngày 17 tháng 8 năm 2008, Campbell bắt đầu cùng với Wayne Rooney trong trận mở màn của mùa giải, trận hòa 1-1 với Newcastle United.

Tottenham Hotspur

Vào ngày 1 tháng 9 năm 2008, ngày chốt hạn kỳ chuyển nhượng mùa hè, Hull City chào giá một khoản phí 7 triệu bảng cho Campbell. Tuy nhiên, anh lại ký hợp đồng cho mượn với Tottenham Hotspur, như một phần của việc chuyển nhượng Dimitar Berbatov cho Manchester United với giá 30,75 triệu £. Điều này mâu thuẫn với việc Ferguson tuyên bố trước đó rằng Campbell sẽ ở lại MU cho mùa giải. Ông giải thích, "Tottenham khẳng định rằng anh là một phần của thỏa thuận chuyển nhượng và Fraizer đã ký kết hợp đồng cho mượng riêng của mình để đi đến đó trong năm vì vậy chúng tôi đang hài lòng với điều đó." Anh đã ra mắt Tottenham vào ngày 18 tháng 9 năm 2008, khi vào thay thế ở phút thứ 56 cho Aaron Lennon trong vòng 1 UEFA Cup, trong trận đấu với Wisła Kraków. Trong vòng 15 phút khi vào sân, Campbell có một đường kiến tạo cho Darren Bent ghi bàn giúp Tottenham chiến thắng. Campbell đã ghi hai bàn thắng đầu tiên cho Tottenham trong chiến thắng 4-2 trước Liverpool tại vòng thứ tư League Cup, cũng như thiết lập các pha phản công cùng với Roman Pavlyuchenko cho bàn mở tỷ số của trận đấu. Ngày 15 tháng 11 năm 2008, Campbell đã ghi bàn đầu tiên của giải Premier League trong trận thua 2-1 trước Fulham.

Hull City không chịu từ bỏ Campbell và vào tháng 6 năm 2009, họ quay trở lại với giá 6 triệu bảng cho Campbell, điều này đã được Manchester United chấp nhận. Tuy nhiên anh cho biết đến khi kết thúc giải vô địch bóng đá U21 châu Âu anh mới quyết định tương lai.

Sunderland
Vào tháng 6 năm 2009, Manchester United đã chấp nhận một giá thầu được báo cáo là 6 triệu bảng từ Hull City  và vào ngày 1 tháng 7, Campbell được cho là đã chọn câu lạc bộ thay cho Sunderland. Ngày 11 tháng 7 năm 2009, Campbell đã ký hợp đồng bốn năm với câu lạc bộ Sunderland sau khi Manchester United đã chấp nhận mức giá 3,5 triệu bảng Anh (có khả năng là 6 triệu bảng) sau khi vượt qua thành công một cuộc kiểm tra y tế trước đó cùng ngày. Anh ghi bàn thắng đầu tiên của mình cho câu lạc bộ trong chiến thắng 2-0 trước Birmingham City tại League Cup. Vào ngày 28 tháng 12 năm 2009, Campbell cùng Darren Bent trên hàng công đã ghi bàn trong trân hòa 2-2 trước Blackburn Rovers tại sân Ewood Park. Ngày 2 tháng 1 năm 2010, Campbell ghi hai bàn trong trận đấu FA Cup với đội bóng hạng dưới Barrow Ngày 9 tháng 3 năm 2010, Campbell đã ghi bàn thắng tại Premier League đầu tiên của mình cho Sunderland, ghi trong trận gặp Bolton chỉ sau 41 giây trong chiến thắng 4-0. Anh cũng ghi bàn trong trận gặp Aston Villa và Burnley.

Campbell bắt đầu mùa giải 2010-11 với bốn bàn thắng trong trận giao hữu với Hull City. và ghi bàn trong hai trận giao hữu với Leicester City và Brighton & Hove Albion. Sau khi Steve Bruce lên nắm quyền, anh bắt đầu trận đấu mở màn của mùa giải Premier League, chơi đủ 90 phút trong trận gặp Birmingham City trên sân Ánh sáng trong trận hòa 2-2. Anh cũng đã chơi đủ 90 phút trong trận đấu tiếp theo giữa Sunderland với West Bromwich Albion tại The Hawthorns. Tuy nhiên, anh đã gặp phải một chấn thương dây chằng trong chiến thắng 1-0 của Sunderland trước Man City vào ngày 29 tháng 8 năm 2010, và từ đó anh phải ngồi ngoài trong sáu tháng. Steve Bruce cho biết: "Đó là một thảm kịch. Nhưng Fraizer sẽ trở lại. Anh ấy là một cầu thủ lớn. Anh ấy chỉ mới bắt đầu thấy những gì mà anh đã làm được. Nhưng đừng nhầm, anh ấy sẽ trở lại và anh ấy sẽ được lại ghi thêm những bàn thắng nữa" khi nói về chấn thương của anh".

Campbell đã trở lại vào tháng 3 năm 2011. Mặc dù đã hồi phục sau chấn thương, Campbell lại bị tái phát chấn thương dây chằng ở đầu gối trong buổi tập để chuẩn bị cho trận đấu với Manchester City vào ngày 3 tháng 4 năm 2011. Sau khi trải qua phẫu thuật ngày 20 tháng 4 năm 2011, Campbell sẽ phải nghỉ thi đấu trong 12 tháng. Chấn thương này đã khiến Campbell không thể thi đấu trong phần còn lại của mùa giải 2010-11 và phần lớn mùa giải 2011-12. Mặc dù anh sẽ trở lại tháng 3 năm 2012, Steve Bruce tiết lộ rằng Campbell sẽ trở lại thi đấu vào dịp Giáng sinh - trước 3 tháng so với dự định.

Campbell đã ghi bàn khi anh trở lại thi đấu cho Sunderland vào ngày 29 tháng 1 năm 2012, vào sân trong hiệp hai thay cho Connor Wickham trong trận đấu với Middlesbrough ở vòng 4 FA Cup nơi anh ghi bàn cân bằng tỉ số trong trận hòa 1-1 tại sân vận động Ánh sáng. Campbell đã trở lại Premier League vào ngày 1 tháng 2 năm 2012 gặp Norwich City, mở tỉ số và có một đường chuyền thành bàn trong trận đấu mà Sunderland giành chiến thắng 3-0 trên sân nhà.

Cardiff City

Ngày 21 tháng 1 năm 2013, Campbell ký hợp đồng với Cardiff City với mức giá chuyển nhượng 650.000 bảng cùng với bản hợp đồng có thời hạn 3 năm rưỡi. Anh có trận ra mắt vào ngày 2 tháng 2 năm 2013 với Leeds United, nơi anh ghi bàn thắng duy nhất của trận đấu ở phút 64 sau khi vào sân thay thế chỉ hai phút trước đó. Ngày 16 tháng 2, Campbell đã ghi hai bàn thắng trong trận đấu Derby Severnside với Bristol City, sau đó lại lập cú đúp trong trận đấu với Wolves tuần sau. Campbell đã giành danh hiệu "Cầu thủ của tháng" tháng 2 năm 2013 sau khi ghi bàn tất cả trong số năm bàn thắng của Cardiff trong tháng. Vào vòng cuối cùng của mùa giải hạng nhất, Campbell đã giành chức vô địch sau khi ghi bàn trong trận hòa 2-2 với câu lạc bộ cũ Hull City của anh, hết mùa anh đã ghi cho Bluebirds bảy bàn thắng trong mười hai trận đấu.

Campbell mở đầu mùa giải 2013-14 với cú đúp vào lưới Manchester City ở vòng 2 Premier League, giúp Cardiff bất ngờ đánh bại ứng cử viên vô địch 3-2.

Crystal Palace
Ngày 24 tháng 7 năm 2014, Crystal Palace chính thức ký hợp đồng có thời hạn ba năm với Campbell sau khi đạt được thỏa thuận giải phóng hợp đồng của anh với Cardiff, ước tính vào khoảng 900.000 £.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Campbell đã từng thi đấu cho U-16, U-17, U-18, U-21 của Anh Trong thời gian cho mượn tại Hull City, Campbell đã được gọi vào đội U-21, khi vào sân thay người trong một trận đấu với Ba Lan vào ngày 25 tháng 3 năm 2008. Anh ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của mình trên 18 tháng 11 năm 2008 trong chiến thắng 2-0 trước Đội tuyển U-21 Cộng hòa Séc. Anh cũng ghi bàn trong các trận đấu tại giải vô địch U-21 châu Âu 2009 với Tây Ban Nha, trong chiến thắng 2-0 ngày 18 tháng 6 năm 2009. Anh bị đuổi khỏi sân trong trận bán kết với U-21 Thụy Điển. Sau kinh nghiệm U-21 của mình, Bruce kêu gọi Fabio Capello xem xét Campbell để lên đội tuyển quốc gia, và bảo, "Các HLV đội tuyển Anh nên có một cái nhìn vào anh ta. Đối với nước Anh, tại sao không? Tại sao không sử dụng tài năng trẻ để thi đấu?"

Ngày 23 tháng 2 năm 2012, mặc dù chỉ ghi được 6 bàn thắng trong 14 trận cho tuyển U-21, Campbell lần đầu tiên được gọi vào đội tuyển Anh cho trận giao hữu với Hà Lan. Huấn luyện viên tạm quyền tuyển Anh Stuart Pearce đã nói lên tham vọng của mình là chọn cầu thủ trẻ chưa có kinh nghiệm cho trận giao hữu. Anh xuất hiện ở phút thứ 80 nhưng tuyển Anh thua 3-2.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

U-21
Kết quả ở đây là của tuyển U-21 Anh.

Danh hiệu
Manchester United
FA Community Shield: 2008

Hull City
Play-off Hạng nhất: 2007–08

Cardiff City
Giải bóng đá hạng nhất Anh: 2012–13

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Thông tin trên trang web của Premier League

Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Royal Antwerp
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá Sunderland A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Cardiff City F.C.
Cầu thủ bóng đá Hull City A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Crystal Palace F.C.
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Vườn quốc gia Chitwan

text:
Vườn quốc gia Chitwan () là vườn quốc gia đầu tiên ở Nepal. Trước đây gọi là Vườn quốc gia Hoàng gia Chitwan, được thành lập vào năm 1973 và một di sản thế giới của UNESCO cần được bảo vệ khẩn cấp vào năm 1984. Nó có diện tích  nằm ở vùng cận nhiệt đới của Thung lũng Nội lục Terai, một vùng đất thấp ở Trung-Nam Nepal, thuộc các huyện Nawalpur, Parsa, Chitwan và Makwanpur. Độ cao của vườn quốc gia này dao động từ khoảng  trong các thung lũng sông cho đến  ở vùng đồi Churia.

Ở phía bắc và phía tây của khu vực được bảo vệ, hệ thống sông Narayani-Rapti tạo thành một ranh giới tự nhiên ngăn cách với các khu định cư của con người. Tiếp giáp với phía đông của vườn quốc gia Chitwan là vườn quốc gia Parsa, tiếp giáp ở phía nam là khu bảo tồn hổ thuộc vườn quốc gia Valmiki của Ấn Độ. Khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt của vườn quốc gia có diện tích  bao gồm cho các đơn vị bảo tồn hổ Bengal (TCU) Chitwan-Parsa-Valmiki, là một phần của các đồng cỏ bãi bồi và rừng rụng lá ẩm cận nhiệt đới có diện tích lên tới .

Lịch sử
Kể từ cuối thế kỷ 19, Chitwan - Trái tim của rừng nhiệt đới từng là nơi săn bắn yêu thích của tầng lớp cai trị ở Nepal trong những mùa đông mát mẻ. Cho đến những năm 1950, hành trình đi từ Kathmandu đến phía nam của Nepal rất gian nan vì khu vực này chỉ có thể đi bộ và phải mất vài tuần. Các khu trại đầy đủ tiện nghi đã được thiết lập cho các thợ săn thú lớn và đoàn tùy tùng của họ, nơi họ ở lại trong một vài tháng để săn bắn hàng trăm con hổ Bengal, tê giác, báo và gấu lợn.

Vào năm 1950, rừng và đồng cỏ của Chitwan đã mở rộng tới hơn  và là nhà của khoảng 800 cá thể tê giác quý hiếm. Khi những người nông dân nghèo từ giữa các đồi chuyển đến thung lũng Chitwan để tìm kiếm đất canh tác cho nông nghiệp, khu vực này sau đó đã được khai khẩn để định cư và nạn săn trộm động vật hoang dã dần trở nên không thể kiểm soát. Năm 1957, luật bảo tồn đầu tiên của Nepal áp dụng việc bảo vệ tê giác và môi trường sống của chúng. Năm 1959, Edward Pritchard Gee đã thực hiện một cuộc khảo sát về khu vực này, đề nghị tạo ra một khu vực bảo vệ ở phía bắc sông Rapti và một khu bảo tồn động vật hoang dã phía nam sông trong thời gian thử nghiệm 10 năm. Sau cuộc điều tra tiếp theo của ông về Chitwan năm 1963, lần này là có cả sự tham gia của Hiệp hội Bảo tồn Động vật và Thực vật Quốc tế và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, ông đã đề nghị mở rộng khu bảo tồn xuống phía nam.

Đến cuối những năm 1960, 70% rừng rậm của Chitwan đã bị xóa sổ, bệnh sốt rét đã được ngăn chặn bằng DDT, hàng ngàn người đã định cư ở đó và chỉ còn 95 con tê giác. Sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng tê giác và mức độ săn trộm gia tăng đã buộc chính phủ phải cho thành lập Gaida Gasti - một đội tuần tra trinh sát tê giác gồm 130 người trang bị vũ trang và một mạng lưới các đồn bảo vệ khắp Chitwan. Để ngăn chặn sự tuyệt chủng của tê giác, vườn quốc gia Chitwan đã được công bố vào tháng 12 năm 1970 với ranh giới được phân định vào năm sau đó và được thành lập chính thức vào năm 1973 ban đầu có diện tích .

Khi vườn quốc gia được thành lập thì cộng đồng người Tharu buộc phải di dời khỏi vùng đất truyền thống của họ. Họ đã bị từ chối bất kỳ quyền sở hữu đất đai nào trong ranh giới vườn quốc gia khiến họ bị rơi vào tình trạng không có đất đai và nghèo đói. Binh lính Nepal đã phá hủy các ngôi làng nằm bên trong ranh giới, đốt cháy nhà cửa và cưỡng chế những người đang cố cày ruộng. Một số binh lính dùng vũ lực đe dọa người Tharu buộc họ phải rời đi. Vào năm 1977, vườn quốc gia mở rộng lên thành . Đến năm 1997, một vùng đệm rộng  đã được thêm vào ở phía bắc và tây của hệ thống sông Narayani-Rapti, nằm giữa ranh giới phía đông nam của vườn quốc gia và biên giới quốc tế với Ấn Độ.

Hiện nay, trụ sở chính của cơ quan quản lý vườn quốc gia nằm tại làng Kasara. Gần đó là các trung tâm nhân giống cá sấu Ấn Độ và rùa được thành lập. Vào năm 2008, một trung tâm nhân giống kền kền đã được khánh thành nhằm mục đích nuôi giữ 25 cặp thuộc hai loài kền kền đang bị đe dọa nghiêm trọng ở mức cực kỳ nguy cấp tại Nepal là kền kền lưng trắng phương Đông và kền kền mỏ nhỏ.

Thảm thực vật

Vườn quốc gia có thảm thực vật đặc trưng của đồng bằng nội lục Terai là rừng lá rộng cận nhiệt đới Himalaya với sự xuất hiện chủ yếu của những cây sala chiếm 70% diện tích vườn quốc gia. Các khu vực rừng sala thuần khiết nhất nằm tại vùng đất thấp thoát nước tốt ở trung tâm vườn quốc gia. Dọc theo mặt phía nam của Churia, sala xen lẫn với thông Chir (Pinus roxburghii). Trên sườn phía bắc, sala xen lẫn với các loài cây bụi và có hoa như bàng hôi (Terminalia bellirica), Hồng mộc Bắc Ấn Độ (Dalbergia sissoo), Anogeissus latifolia, táo voi (Dillenia indica), Garuga; một số loại cây dây leo thuộc chi trinh đằng (Parthenocissus) như Bauhinia vahlii, Spatholobus.

Cháy rừng tại đây xảy ra theo mùa, cộng thêm lũ lụt và xói mòn tạo ra bức tranh thiên nhiên thay đổi không ngừng của các khu rừng ven sông và đồng cỏ dọc theo bờ sông. Tại các bãi bồi và vùng đất thấp, keo cao (Acacia catechu) với Hồng mộc Bắc Ấn Độ (Dalbergia sissoo) chiếm ưu thế, tiếp theo là các loài cây bông gạo và ruối (Trewia nudiflora). Cây bụi tán thấp bao gồm hoa môi (Callicarpa macrophylla), Clerodendrum infortunatum, me rừng (Phyllanthus emblica) cung cấp nơi trú ẩn cho nhiều loài khác.

Sa van Terai-Duar và đồng cỏ chiếm khoảng 20% diện tích của vườn quốc gia. Hơn 50 loài được tìm thấy ở đây, bao gồm một số loại cỏ cao nhất thế giới như cỏ voi (Saccharum ravennae), Sậy núi (Arundo donax), cỏ lau (Phragmites) và một số loài thuộc Họ Hòa thảo. Cỏ lách (Saccarum spontaneum) là một trong những loại cỏ đầu tiên xâm chiếm các bãi cát mới và bị cuốn trôi bởi lũ lụt và gió mùa hàng năm.

Hệ động vật
Một loạt các kiểu thảm thực vật trong vườn quốc gia Chitwan là nhà của hơn 700 loài động vật hoang dã, một số loài bướm và côn trùng chưa được thống kê đầy đủ.Các loài bò sát ngoài rắn hổ mang chúa và trăn Ấn Độ thì còn có 17 loài rắn khác, rùa núi vàng, kỳ đà. Hệ thống sông Narayani-Rapti, các phụ lưu của chúng cùng vô số các hồ nước là môi trường sống của 113 loài cá và cá sấu đầm lầy được ghi nhận. Đầu những năm 1950, có khoảng 235 cá thể cá sấu Ấn Độ có mặt ở sông Narayani. Tuy nhiên, số lượng của chúng suy giảm đáng kể và chỉ còn 38 con ghi nhận vào năm 2003. Mỗi năm, trứng của cá sấu Ấn Độ được thu thập dọc bờ sông để ấp trong trung tâm của dự án bảo tồn cá sấu Ấn Độ, nơi chúng được nuôi ít nhất từ 6-9 năm. Hàng năm, những cá thể cá sấu Ấn Độ sẽ được đem trở lại sông Narayani-Rapti, nhưng đáng buồn là chỉ có số ít trong đó là tồn tại được.

Văn chương
 Bảo tồn chim Nepal (2006). Birds of Chitwan. Danh sách kiểm tra báo cáo có 543 loài. Công bố hợp tác với Sở Công viên Quốc gia và Bảo tồn động vật hoang dã và Chương trình Bảo tồn II, Kathmandu.
 Gurung, K. K., Singh R. (1996). Hướng dẫn về các loài động vật có vú của Tiểu lục địa Ấn Độ. Academic Press, San Diego, ISBN 0-12-309350-3

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Information of Department of National Parks and Wildlife Conservation, Nepal
 Chitwan National Park
 BirdLife IBA factsheet: Chitwan National Park
 Vulture Breeding Centre in Chitwan National Park

Chitwan
Chitwan


title: Học thuyết Monroe

text:
Học thuyết Monroe là một chính sách của Hoa Kỳ được trình bày vào ngày 2, tháng 12 năm 1823 bởi tổng thống Mỹ James Monroe trước quốc hội. Theo đó những nỗ lực trong tương lai của các nước Âu châu để lập thuộc địa hay can thiệp vào nội bộ của các nước ở Bắc hay Nam Mỹ sẽ bị xem là những hành động xâm lược, và như vậy đòi hỏi sự can thiệp của nước Hoa Kỳ. Học thuyết này cũng chú giải là Hoa Kỳ không những sẽ không can thiệp vào những thuộc địa hiện thời của các nước Âu châu mà cũng sẽ không xía vào nội bộ các nước Âu châu. Học thuyết này được đưa ra vào lúc hầu hết các thuộc địa của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha tại châu Mỹ Latin đã giành được độc lập ngoại trừ Cuba và Puerto Rico. Hoa Kỳ, với sự đồng ý của Vương quốc Anh, muốn bảo đảm là sẽ không có cường quốc Âu châu nào can thiệp vào các vấn đề Mỹ châu.
Dự định và tác động của học thuyết này kéo dài hơn 100 năm với vài sự thay đổi nhỏ. Mục đích nguyên thủy của nó là để cho các quốc gia châu Mỹ Latin mới giành được độc lập
không bị can thiệp bởi các nước Âu châu, tránh tình trạng Mỹ châu trở thành chiến trường của các cường quốc Âu châu.
1848 dưới thời tổng thống James K. Polk và 1870 dưới thời tổng thống Ulysses S. Grant học thuyết này mở rộng thêm việc cấm chuyển nhượng thuộc địa cho một cường quốc khác.
Tuy nhiên, mãi cho đến năm 1853 từ "Học thuyết Monroe" mới được ghi vào từ điển Mỹ.

Bối cảnh

Thời kỳ tổng thống Monroe từ năm 1817 cho tới 1825 là lúc nước Mỹ trong nội bộ đã ổn định và nền kinh tế phát triển mạnh.
Chỉ vài năm trước đó khi nước Hoa Kỳ thêm được vùng thuộc địa Louisiana của Pháp vào năm (1803) và vùng Florida của Tây Ban Nha năm (1819) lãnh thổ mở rộng hầu như gần gấp đôi, trong trường hợp đầu tiên chính Monroe là người điều đình tại Paris. Về mặt khác chính Hoa Kỳ cũng đã gây chiến với Vương quốc Anh (1812 – 1814), trong đó thủ đô Washington, D. C. bị đốt cháy và dự định chiếm đóng Canada của Hoa Kỳ đã thất bại. Đặc biệt Hiệp Chủng quốc Hoa Kỳ bị áp lực lớn: Các nền quân chủ chuyên chế Âu châu sau những cuộc xáo động trong những thập niên vừa qua (kể từ cách mạng Pháp năm 1789) đã giành lại quyền lực. Với sự khôi phục nền quân chủ Bourbon ở Pháp và những hành động của Liên minh Thần thánh (Holy Alliance: bao gồm Nga, Áo, Phổ) chống lại những tư tưởng và cơ sở Cộng hòa và cấp tiến khiến cho phong trào Cộng hòa trên thế giới bị đẩy lùi trở lại.
Trong khi đó tại Tây Ban Nha, vua Ferdinand VII. vào năm 1820 bị áp lực của phe nổi dậy đã phải tuyên bố một thể chế quân chủ lập hiến theo hiến pháp mà đã có từ năm 1812 (Spanish Constitution of 1812). Tuy nhiên chính thể cộng hòa này chỉ tồn tại một thời gian ngắn. Liên minh Thần thánh lo sợ các cuộc cách mạng tương tự sẽ xảy ra tại nước mình, làm áp lực với chính thể quân chủ Pháp, gởi quân đội sang Tây Ban Nha. Không được sự ủng hộ của toàn dân vì các linh mục Thiên chúa giáo đứng về phía Bảo hoàng, phe Cách mạng mất thành trì cuối cùng ở Cádiz vào năm 1823.
Vương quốc Anh, phản đối sự xâm lăng của Pháp sang Tây Ban Nha, lo sợ sự thành công của Liên minh Thần thánh sẽ đưa đến những phiêu lưu quân sự của họ tại những thuộc địa cũ của Tây Ban Nha tại Nam Mỹ. Mặc dù Anh không chính thức công nhận sự độc lập của các nước Nam Mỹ, họ có những quyền lợi về kinh tế và những quan hệ thương mãi phát đạt, mà sự can thiệp của Tây Ban Nha và Liên minh Thần thánh có thể làm hư hại.
Một tranh chấp thứ hai trên lục địa Âu châu là cuộc cách mạng của Hy Lạp chống lại sự cai trị của Đế quốc Ottoman. Sau khi quân đội Thổ từ năm 1821 tới 1822 đã giành lại được phần lớn lãnh thổ, người Hy Lạp vào mùa thu 1822 lại thành công trong việc đánh đuổi lính Thổ. Ngay từ năm 1821 họ đã kêu gọi các cường quốc Âu châu và Hoa Kỳ chính thức công nhận chính phủ họ. Mặc dù lời kêu gọi không được đáp ứng, cuộc chiến đấu dành độc lập của người Hy Lạp được phe Cộng hòa và Dân chủ ủng hộ. Ngay ở Mỹ, chính phủ cũng bị làm áp lực, phải giúp đỡ chính phủ Hy Lạp mới hay tối thiểu phải công nhận họ.
Trong tình trạng đó Vương quốc Anh, qua các cuộc nói chuyện giữa Ngoại trưởng Anh George Canning và đại sứ Mỹ tại London, ông Richard Rush, vào tháng 8 và tháng 9 năm 1823 đề nghị với Hoa Kỳ, cùng nhau lập một liên minh công nhận sự độc lập của các nước Nam Mỹ và để đối phó trong trường hợp các cường quốc Âu châu muốn can thiệp vào. Đây là phản ứng của Canning với tin đồn về dự định của các nước Âu châu lập một hội nghị đối phó với các thuộc địa cũ ở Nam Mỹ của Tây Ban Nha và về các tin, theo đó các đoàn tàu Pháp đang chờ đợi, chở quân lính Tây Ban Nha sang chiếm lại các thuộc địa.

Hiệu quả

Đáp ứng quốc tế
Bởi vì Hoa Kỳ thiếu lực lượng quân đội và hải quân đáng gờm vào lúc đó, học thuyết đã bị quốc tế coi thường. Học thuyết này, tuy nhiên, được vương quốc Anh chấp thuận ngầm, và hải quân hoàng gia Anh đã làm cho nó có hiệu lực, như là một phần của Pax Britannica, mà bắt tôn trọng sự trung lập ở biển cả. Học thuyết này đi cùng với sự phát triển của chính sách Anh tự do kinh tế đối ngược với chủ nghĩa trọng thương. Cách mạng kỹ nghệ ở Anh tìm kiếm các nơi để có thể bán được hàng sản xuất, và nếu các quốc gia châu Mỹ Latin mới giành được độc lập lại trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha một lần nữa, các cửa mở cho nước Anh vào các thị trường những nước này sẽ lại bị chính sách chủ nghĩa trọng thương của Tây Ban Nha đóng lại.

Chú thích

James Monroe
Lịch sử chủ nghĩa đế quốc Mỹ
Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ
Quan hệ Caribe-Hoa Kỳ
Lịch sử quan hệ ngoại giao của Hoa Kỳ
Văn bản lịch sử Hoa Kỳ
Quan hệ Hoa Kỳ-Nam Mỹ


title: Victor von Podbielski

text:
Victor Adolf Theophil von Podbielski (26 tháng 2 năm 1844 tại Frankfurt (Oder) – 21 tháng 1 năm 1916 tại Berlin) là một sĩ quan quân đội Phổ, được thăng đến cấp Trung tướng. Ông đã từng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866 và cuộc Chiến tranh Pháp-Đức các năm 1870 – 1871. Về sau này, ông giữ chức Quốc vụ khanh và Bộ trưởng Nông nghiệp, đồng thời là Thứ trưởng Bộ Bưu điện Đế quốc Đức.

Gia đình
Victor sinh ra trong gia đình quý tộc Phổ gốc Ba Lan Podbielski và là con trai của Thượng tướng Kỵ binh về sau này Theophil von Podbielski (1814 – 1879), một cựu chiến binh của các cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức, và người vợ của ông này là bà Agnes, tên von Jagow (1823 – 1887).

Vào ngày 5 tháng 5 năm 1891, tại điền trang Buschow ở hạt Westhavelland, Podbielski đã kết hôn với bà Margarete von Twardowski (18 tháng 8 năm 1869 tại Hannover – 7 tháng 6 năm 1951 tại Villingen); bà này nhỏ hơn ông 25 tuổi và là con gái của Fritz von Twardowski (1839 – 1870), trung úy và tư lệnh cấp đại đội trong Trung đoàn Bộ binh Cận vệ số 3 của Phổ đã tham gia cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, với người vợ của ông này là Hedwig, tên khai sinh von Blücher (1849 – 1921). Ông là điền chủ của các điền trang Dallmin, Bootz, Streesow và Wittmor, tất cả đều ở hạt Westprignitz.

Tiểu sử
Thuở trẻ, Podbielski đã học tại Trường Trung học Friedrich Wilhelm tại Berlin, sau đó ông gia nhập đội thiếu sinh quân. Vào năm 1862, ông nhập ngũ trong Trung đoàn Thương kỵ binh "Bá tước Haeseler" (số 2 Brandenburg) số 11.

Trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, ông giữ chức vụ sĩ quan phụ tá của Trung đoàn Bộ binh số 6. Tiếp theo đó, trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), ông là sĩ quan tham mưu trong Quân đoàn X. Kể từ năm 1885 cho đến năm 1890, ông là Tư lệnh của Trung đoàn Khinh kỵ binh "von Zieten" (Brandenburg) số 3 tại Rathenow và sau đó ông được phong cấp Thiếu tướng của Lữ đoàn Kỵ binh số 34, đóng quân tại pháo đài Metz.

Vào năm 1891, ông giải ngũ vào năm 1896, ông được lên quân hàm Trung tướng, sau khi được bầu làm đại biểu của hạt Westhavelland quê ông trong Quốc hội (Reichstag). Với vai trò là thành viên Đảng Bảo thủ Đức, ông giữ ghế đại biểu của mình trong quốc hội cho đến năm 1897. Năm đó, sau khi Thứ trưởng Heinrich von Stephan qua đời, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Bưu điện Đế quốc Đức vào ngày 1 tháng 7 năm 1893, vào năm 1898, ông được lãnh cấp Wirklichen Geheimen Rat. Ông đã tiến hành một số cải cách để phát triển hệ thống bưu điện của Đức trong nhiệm kỳ của mình. Theo một sắc lệnh vào tháng 2 năm 1898, vị tân Bộ trưởng đã cho phép phụ nữ được làm việc trong mọi phạm vi của cơ quan bưu chính. Ngoài ra, là người có quan điểm chống Ba Lan, ông từng từ chối phân phát các bức thư mang địa chỉ Ba Lan. Vào tháng 5 năm 1901, ông được cử làm Bộ trưởng Nông nghiệp của Phổ vào tháng 5 năm 1901. Bất chấp tài năng tổ chức của ông, điều này được coi là một sự giải thoát đối với Bộ Bưu điện, với việc một nhà chuyên môn thế chức ông tại bộ này.

Podbielski nổi tiếng là nhà quân phiệt Junker, với quan điểm cực kỳ phản động (ông muốn nhìn nhấy Phổ tách ra khỏi Đế quốc Đức). Ông là một sủng thần của Hoàng đế Wilhelm II và là một trong số ít những bộ trưởng mà Đức hoàng vẫn thường gặp gỡ trong các cuộc tụ tập xã hội kể từ khi Bernhard von Bülow trở thành Thủ tướng vào năm 1900. Wilhelm II cũng hay mời ông đến uống bia vào buổi tối và chơi bài tay ba. Mối quan hệ giữa Podbielski và Wilhelm II đã làm dấy lên một cuộc khủng hoảng vào mùa hè năm 1906: tháng 7 năm đó, Thiếu tá Fischer, một viên chức trong một nhánh của Cục Quân nhân Đế quốc Đức, bị bắt giữ và cáo buộc nhận hối lộ từ tập đoàn Tippelskirch, một tập đoàn cung cấp phần lớn tiếp tế cho các lực lượng thuộc địa Đức ở Tây Nam Phi. Bộ trưởng Nông nghiệp Podbielski, người có quan hệ chặt chẽ với hãng Tippelskirch, đã bị báo chí công kích do có dính líu gián tiếp vào một vụ bê bối tham nhũng, và một số báo chí đề nghị ông từ chức. Nhằm hạn chế sự tổn hại đến uy tín của chính phủ, Thủ tướng Bülow ép buộc ông phải từ chức. Mặc dù vậy, Podbielski từ chối ra đi và về việc này, Wilhelm ủng hộ ông, với quan điểm rằng ông không làm điều gì sai trái (thực ra, Đức hoàng đã nhận định đúng đắn: một ủy ban về sau này đã thanh minh cho vị Bộ trưởng). Bülow đã thuyết phục Wilhelm II đề nghị Podbielski nhưng không thành công và cuộc khủng hoảng đã tình trạng gây nên căng thẳng, một mặt là giữa quân vương và một mặt là giữa thủ tướng với các bộ trưởng của mình. Cũng như trong "vụ Köller" vào thập niên 1890, Wilhelm cảm thấy sự kiên quyết của Bülow là một thử thách nghiêm trọng đến đặc quyền bổ nhiệm và sa thải bộ trưởng theo ý muốn của Hoàng đế, mà hiến pháp đã quy định. Mặc dù vậy, trước áp lực của Thủ tướng (trong đó có cả mối đe dọa từ chức từ tất cả mọi Bộ trưởng khác của Phổ), Đức hoàng cuối cùng cũng buộc phải thoái lui. Vào ngày 11 tháng 11 năm 1906, Wilhelm ban chiếu chỉ theo đó Podbielski bị huyền chức. Tuy nhiên, sau khi Podbielski bị sa thải, những mâu thuẫn khác lại nảy sinh giữa Hoàng đế và Thủ tướng Đức.

Podbielski là người ham thích đi săn. Cũng giống như một số bộ trưởng khác của Wilhelm II, ông đã thể hiện xuất sắc tài năng của mình về thể dục, thể thao khi ông còn trẻ. Sau khi rời ghế Bộ trưởng của mình, ông trở thành một nhà bảo trợ lớn của thể thao. Vào năm 1909, ông trở thành Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đức về việc tổ chức Thế vận hội Olympics, và đã dẫn đầu đội tuyển Đức tham gia Thế vận hội Mùa hè năm 1912 tại Stockholm, Thụy Điển. Ngoài ra, ông cũng đóng vai trò chủ chốt trong việc thành lập sân vận động đầu tiên tại Berlin-Grunewald vào năm 1913. Theo ước tính, việc xây dựng sân vận động này có kinh phí là 2,25 triệu Reichsmark. Có lẽ tất cả những điều này đã kích động Wilhelm II buộc các tùy tùng cao niên của mình phải tập thể dục trên du thuyền của Hoàng đế, và trong một cuộc hội thảo của các nhà giáo, Đức hoàng yêu cầu tất cả mọi giáo viên phải "thành thạo các bài tập thể dục và tập thể dục vào mỗi buổi sáng". Thế vận hội Mùa hè dự kiến sẽ được tổ chức vào năm 1916 tại sân vận động đã nêu, nhưng không thể thực hiện được do Chiến tranh thế giới thứ nhất. Vào tháng 2 năm 1914, nhân dịp sinh nhật thứ 70 của ông, một cây số lớn tại rìa phía đông của sân vận động đã được đặt tên là Podbielskieiche để vinh danh ông, trước sự hiện diện của ông.

Ông từ trần tại Berlin vào ngày 21 tháng 1 năm 1916. Tên ông được đặt cho một con đường (Podbielskistraße) tại Hannover.

Chú thích

Tham khảo
 Reinhold Zilch: Podbielski, Viktor von. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 20, Duncker & Humblot, Berlin 2001, ISBN 3-428-00201-6, S. 555 f. (Digitalisat).
 Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Adeligen Häuser, Alter Adel und Briefadel 1928, Seite 452, Verlag Justus Perthes, Gotha 1928.
 Genealogisches Handbuch des Adels, Adelige Häuser B Band XIII, Seite 476, Band 73 der Gesamtreihe, C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1980,
 Torsten Foelsch: Adel, Schlösser und Herrenhäuser in der Prignitz. Beiträge zur Kultur- und Kunstgeschichte einer kurmärkischen Landschaft. Perleberg 1997
 Hainer Weißpflug: Die Podbielskieiche – ein Naturdenkmal im Olympiastadion. In: Berlinische Monatsschrift, 9/1997.

Liên kết ngoài

 Victor von Podbielski in der Datenbank der Reichstagsabgeordneten

Tướng Phổ
Tướng Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Đại Thập tự của Huân chương Đại bàng Đỏ
Người nhận Huân chương Vương miện Vương quốc Phổ hạng nhất
Người nhận Huân chương Zähringer Löwen (Đại Thập tự)
Người nhận Huân chương Chiến công Bayern
Người nhận Huân chương Ghi công Đại Công quốc Hesse
Người nhận Huân chương Vương miện Wendischen
Người nhận Huân chương Albrecht (Đại Thập tự)
Người nhận Friedrichs (Đại Thập tự)
Người nhận Huân chương Thập tự Sắt
Người nhận Ngôi sao Romania (Đại Thập tự)
Người nhận Huân chương Osmanje
Đại biểu Quốc hội Đế quốc Đức
Thứ trưởng Đức
Geheimrat
Bộ trưởng Nông nghiệp Phổ
Cục Bưu điện Đế quốc Đức
Đảng viên Đảng Bảo thủ Đức
Bad Nenndorf
Sinh năm 1844
Mất năm 1916


title: Danh sách Giáo phận Công giáo tại châu Đại Dương

text:
Đây là danh sách các giáo phận Giáo hội Công giáo Rôma tại châu Đại Dương. Vì châu Đại Dương là một châu lục khá tách biệt so với phần còn lại so với thế giới, nên tín đồ Công giáo chủ yếu tập trung ở Australia và New Zealand. Một lượng nhỏ tín đồ rải khắp các khu vực còn lại của châu Đại Dương tới tận quần đảo Midway.

Danh sách Giáo phận

Hội đồng Giám mục Australia

Giáo phận trực thuộc Tòa Thánh
Tổng giáo phận Canberra và Goulburn
Tổng giáo phận Hobart

Giáo tỉnh Adelaide
Tổng giáo phận Adelaide
Giáo phận Darwin
Giáo phận Point Pirie

Giáo tỉnh Brisbane
Tổng giáo phận Brisbane
Giáo phận Cairns
Giáo phận Rockhampton
Giáo phận Toowoomba
Giáo phận Townsville

Giáo tỉnh Melbourne
Tổng giáo phận Melbourne
Giáo phận Ballarat
Giáo phận Sale
Giáo phận Sandhurst

Giáo tỉnh Perth
Tổng giáo phận Perth
Giáo phận Broome
Giáo phận Bunbury
Giáo phận Geraldton

Giáo tỉnh Sydney
Tổng giáo phận Sydney
Giáo phận Armidale
Giáo phận Bathurst
Giáo phận Broken Bay
Giáo phận Lismore
Giáo phận Maitland-Newcastle
Giáo phận Parramatta
Giáo phận Wagga Wagga
Giáo phận Wilcannia-Forbes
Giáo phận Wollongong

Hội đồng Giám mục New Zealand

Giáo tỉnh Wellington
Tổng giáo phận Wellington
Giáo phận Auckland
Giáo phận Christchurch
Giáo phận Dunedin
Giáo phận Hamilton, New Zealand
Giáo phận Palmerston North

Hội đồng Giám mục Thái Bình Dương

Giáo phận trực thuộc Tòa Thánh
Giáo phận Tonga

Giáo tỉnh Agaña
Tổng giáo phận Agaña
Giáo phận Caroline Islands
Giáo phận Chalan Kanoa
Hạt phủ doãn Tông tòa Marshall Islands

Giáo tỉnh Nouméa
Tổng giáo phận Nouméa
Giáo phận Port-Vila
Giáo phận Wallis et Futuna

Giáo tỉnh Papeete
Tổng giáo phận Papeete
Giáo phận Taiohae o Tefenuaenata

Giáo tỉnh Samoa-Apia
Tổng giáo phận Samoa-Apia
Giáo phận Samoa-Pago Pago
Giáo địa tự quyền Funafuti
Giáo địa tự quyền Tokelau

Giáo tỉnh Suva
Tổng giáo phận Suva
Giáo phận Rarotonga
Giáo phận Tarawa và Nauru

Hội đồng Giám mục Papua New Guinea

Giáo tỉnh Madang
Tổng giáo phận Madang
Giáo phận Aitape
Giáo phận Lae
Giáo phận Vanimo
Giáo phận Wewak

Giáo tỉnh Mount Hagen
Tổng giáo phận Mount Hagen
Giáo phận Goroka
Giáo phận Kundiawa
Giáo phận Mendi
Giáo phận Wabag

Giáo tỉnh Port Moresby
Tổng giáo phận Port Moresby
Giáo phận Alotau-Sideia
Giáo phận Bereina
Giáo phận Daru-Kiunga
Giáo phận Kerema

Giáo tỉnh Rabaul
Tổng giáo phận Rabaul
Giáo phận Bougainville
Giáo phận Kavieng
Giáo phận Kimbe

Hội đồng Giám mục Solomon Islands

Giáo tỉnh Honaira
Tổng giáo phận Honiara
Giáo phận Auki
Giáo phận Gizo

Xem thêm
Giáo hội Công giáo Rôma
Danh sách Giáo phận Công giáo tại châu Á
Danh sách Giáo phận Công giáo tại châu Âu
Danh sách Giáo phận Công giáo tại châu Phi

Tham khảo

Liên kết ngoài
Catholic-hierarchy.org

Vùng lãnh thổ
Danh sách về Giáo hội Công giáo Rôma


title: Minsk (định hướng)

text:
Minsk có thể là:
 Minsk là tên của thủ đô đồng thời là thành phố lớn nhất của Belarus.
 Chiến dịch Minsk diễn ra trong Chiến tranh Xô-Đức thuộc Thế chiến thứ hai.
 Minsk (xe gắn máy): Dòng xe gắn máy 2 thì nổi tiếng một thời ra đời lần đầu tiên vào năm 1951.


title: Minsk (xe gắn máy)

text:
Minsk (hay M1NSK) là một hãng sản xuất xe gắn máy ở Minsk, thủ đô Belarus, có lịch sử từ những năm 1950

Lịch sử

Sự ra đời và nguồn gốc tên gọi
Năm 1945, sau khi chiến tranh thế giới thứ II kết thúc, quân Đức chiếm đóng Belarus và sửa chữa lại nhà máy chuyên sản xuất xe máy và xe đạp ở Minsk, có tên là Minsk Moto-Velo Zavod. Chiếm 70% lượng xe đạp Minsk được xuất khẩu sang Nga, và có tới 90% xe máy Minsk đưa sang các quốc gia khác như Iran, Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ, México, Anh, Pháp, Mỹ và Đức.

Minsk là tên thành phố thủ đô của Belarus. Tại đây, tháng 11/1945, nhà máy Minsk Moto thành lập và lúc đầu chủ yếu sản xuất xe đạp. Năm 1951, nhà máy bắt đầu sản xuất xe máy 2 thì dung tích 125 phân khối dựa trên thiết kế DKW RT 125 thời kỳ trước Thế chiến II.

Phát triển

Xe Minsk ở Việt Nam
Minsk, tại Việt Nam thường được đọc là "Min khờ", hay theo cách gọi dân dã (có phần thô tục) là "xe chở lợn". Xe Minsk có mặt ở Việt Nam cuối những năm 1960.

Chú thích

Khoa học và công nghệ Belarus
Xe gắn máy


title: Trương Dũng

text:
Trương Dũng (chữ Hán: 張勇; 1616 – 1684), tự Phi Hùng, người Hàm Ninh, Thiểm Tây  tướng lãnh nhà Thanh, có công dẹp loạn Tam Phiên, được sử sách xếp đứng đầu trong Hà Tây tứ tướng, còn lại là Triệu Lương Đống, Vương Tiến Bảo, Tôn Tư Khắc.

Đầu hàng nhà Thanh
Ông giỏi cưỡi ngựa bắn tên, đời Minh làm Phó tướng. Năm Thuận Trị thứ 2 (1645), Anh Thân vương A Tế Cách đưa quân đến Cửu Giang, Dũng xin hàng, có hịch cho chiêu phủ, thu lấy từ tổng binh trở xuống hơn 700 người. Thụ chức Du kích, dưới quyền Thiểm Tây Tổng đốc Mạnh Kiều Phương. Khi ấy tướng của Lý Tự Thành là bọn Hạ Trân, Hạ Hoằng Khí, Lý Minh Nghĩa chia nhau chiếm cứ các nơi Hán Trung, Hưng An, Cố Nguyên, dòm ngó Tây An. Dũng cùng bọn Phó tướng Nhiệm Trân, Mã Ninh chống lại, nhiều lần đẩy lui nghĩa quân.

Năm thứ 4 (1647), phản tướng ở Ninh Hạ là Mã Đức cấu kết với Hoằng Khí chiếm lấy An Định, Dũng theo Tổng binh Lưu Phương Danh đưa quân cứu viện, trong trận Mã Ninh bắt sống Đức, ông đánh hạ Cố Nguyên, bắt được Hoằng Khí, Minh Nghĩa, giết cả đi.

Năm thứ 4 (1647), Mễ Lạt Ấn, Đinh Quốc Đống làm loạn ở Lan Châu, chiếm Lâm Thao. Dũng cùng Phó tướng Trần Vạn Lược suất quân giáp kích, phá được địch, giành lại Lâm Thao. Đuổi địch đến Dân Châu, đánh bại nghĩa quân ở Cung Bảo, lại đánh bại nghĩa quân ở Mã Hàn Sơn. Địch chia nhau trốn vào 2 động núi, diệt sạch; lại đánh bại nghĩa quân ở Mã Gia Bình, bắt được Duyên Trường vương Chu Thức Quynh nhà Minh. Kiều Phương nhổ được Lan Châu, Lạt Ấn, Quốc Đống chạy đi Cam Châu. Bọn Dũng đưa quân cùng Kiều Phương hội họp,rồi vượt Hoàng Hà tây tiến. Tháng 8, đến Cam Châu, nghĩa quân ra đánh, liên tiếp bị quân Thanh đánh bại.

Tháng giêng năm thứ 6 (1649), Tổng binh Nam Nhất Khôi phá cửa, Dũng xông vào thành, chiến đấu trong các ngõ hẻm; nghĩa quân nhân đêm tối bỏ chạy, quân Thanh đuổi theo đến Bắc Sơn, giết địch rất nhiều. Chém Lạt Ấn ở Thủy Tuyền, Quốc Đống chạy đi Túc Châu, quân Thanh đuổi theo. Tháng 5, đến Túc Châu, mai phục ngoài hào, dò xét nghĩa quân ra ngoài chăn nuôi, bắt chém, nhưng không vào được thành. Tháng 12, Dũng cùng Mã Ninh đốc binh dựng thang mây lên thành, giành lại Túc Châu, giết Quốc Đống; được thăng vượt cấp làm Cam Túc Tổng binh.

Năm thứ 10 (1653), xét công, được thụ thế chức Tam đẳng A Đạt Cáp Cáp Phiên (đến thời Càn Long đặt thêm tên Hán là Khinh xa Đô úy).

Bình định Hồ Quảng
Đại học sĩ Hồng Thừa Trù duyệt quân Hồ Quảng, Dũng xin đi theo, có chiếu khen ông trung cần, triệu đến kinh sư. Thừa Trù cũng tiến cử Dũng trí dũng kiêm bị, bộ hạ đều là binh tinh mã tráng, xin cho ông thụ chức Kinh lược Hữu tiêu Tổng binh, Đế đồng ý. Dũng vào triều, được ban quan phục, giáp trụ, cung tên, gia chức Hữu Đô đốc. Dũng dời gia đình đến kinh sư, xin nhà cửa; con là Trương Vân Chứ được ấm thụ Thiểm Tây vệ Chỉ huy, xin đổi thuộc Kinh vệ, nhận được chỉ chấp thuận. Dũng sắp lên đường, triều đình mệnh cho bọn Nội đại thần Sách Ni truyền dụ úy lạo.

Dũng tham gia quân đội, giúp Thừa Trù nhiều lần phá địch. Năm thứ 15 (1658), đánh dẹp Quý Châu, tướng Minh là La Đại Thuận đốt Tân Thiêm Vệ, Dũng soái quân đuổi đánh, Đại Thuận chạy đi Thập Vạn Khê, Dũng cùng bọn Nhất Khôi phá lũy địch. Lại theo Tín Quận vương Đa Ni xuống Vân Nam, đến Bàn Giang. Quân Minh đốt cầu dây sắt, Dũng nhân đêm đốc binh làm cầu, trời sáng, toàn quân vượt được sông, phá tướng Minh Bạch Văn Tuyển ở Thất Tinh Quan.

Năm thứ 16 (1659), được gia chức Tả Đô đốc. Năm thứ 17 (1660), được mệnh dời đi trấn thủ các nơi Lâm Nguyên, Quảng Tây. Năm thứ 18 (1661), thăng làm Vân Nam Đề đốc.

Trấn thủ Cam Túc
Năm Khang Hi thứ 2 (1663), triều đình cho rằng Dũng trấn Cam Túc lâu ngày, uy danh đã sẵn, phiên thuộc sợ phục, mệnh về trấn Cam Túc. Năm thứ 3 (1664), được gia Thái tử Thái bảo. Tây Lạt Tháp Lạp nhiều cỏ nước, gọi là Đại Thảo Than, Ách Lỗ Đặc Mông Cổ xin đến chăn nuôi sinh hoạt ở đấy, Dũng cho rằng đây là vị trí trọng yếu, không chịu, tự đi khuyên bảo bọn họ, việc này được bỏ qua. Nhân đó xin đắp thành ở đất ấy, gọi là Vĩnh Cố . Bên cạnh đặt 8 trại, nối nhau tạo nên thanh thế.

Năm thứ 4 (1665), người Mông Cổ dời đất chăn nuôi đến gần biên giới, ông xin tăng quân Tây Ninh phủ lên 4520 người. Các đại thần bàn rằng nên để Tổng đốc xét lại, nhưng Đế đặc mệnh cho phép.

Bình định Tam Phiên
Năm thứ 12 (1673), Ngô Tam Quế phản, Tứ Xuyên Tổng binh Ngô Chi Mậu hưởng ứng. Năm thứ 13 (1674), Tam Quế sai sứ chiêu hàng Dũng, ông bắt sứ giả để tra hỏi. Thiểm Tây Đề đốc Vương Phụ Thần cũng tham gia nổi loạn, Dũng đốc binh phòng ngự. Năm thứ 14 (1675), Tuần phủ Hoa Thiện dâng sớ nói Hà Tây nguy mà chưa mất là nhờ Dũng, xin cho ông được tùy tiện làm việc, triều đình mệnh cho Dũng thụ chức Tĩnh Nghịch Tướng quân, vẫn lĩnh Đề đốc, từ Tổng binh trở xuống chịu sự chỉ huy của ông. Phụ Thần chiêu hàng Dũng, ông chém sứ giả, triều đình khen ngợi, phong Tĩnh Nghịch hầu.

Dũng sai Tây Ninh Tổng binh Vương Tiến Bảo soái quân đánh Lan Châu. Tướng của Phụ Thần là Phan Vũ đánh Thao Châu, Tằng Văn Diệu đánh Hà Châu, quân phiên thừa thế cướp bóc khắp nơi. Dũng soái quân đánh Hà Châu, Văn Diệu thua chạy. Riêng sai thổ quan Dương Triều Lương đánh Thao Châu, tự đốc binh đi sau, Vũ cũng thua chạy. Triều đình khen ông mưu lược, lấy con thứ Trương Vân Dực làm Thái phó Tự khanh. Dũng tiến đánh Củng Xương, tướng của Phụ Thần là bọn Nhiệm Quốc Trì ngầm đưa quân vào thành, cùng quân giữ thành ra đánh. Ông cùng bọn Phó tướng Lưu Tuyên Thánh hăng hái chiến đấu, cắt đứt đường lui của địch, giết chết quá nửa, bắt được 473 người. Khi ấy Phụ Thần ở Bình Lương, Bối lặc Đổng Ngạch đốc binh vây đánh, mãi chưa hạ được. Triều đình mệnh Dũng đưa quân đi giúp. Ông dâng sớ nói Củng Xương là nơi trọng yếu, khó lòng chia quân. Các đại thần bàn bạc, rồi lệnh cho Dũng cố thủ Củng Xương.

Ngô Tam Quế sai bộ tướng Ngô Chi Mậu từ phía Bắc Tứ Xuyên xâm phạm, nhằm cứu ứng cho Phụ Thần, đóng đồn ở Tây Hòa. Dũng và Chấn Vũ Tướng quân Phật Ni Liệt cùng bọn Vương Tiến Bảo chống lại, 3 trận đều thắng. Ninh Hạ có binh biến, Đề đốc Trần Phúc bị hại. Dũng về giữ Củng Xương, dâng sớ tiến cử Thiên Tân Tổng binh Triệu Lương Đống là người tài dũng, triều đình lập tức mệnh cho ông ta thụ chức Ninh Hạ Đề đốc. Năm thứ 15 (1676), xét công giành lại 2 châu Thao, Hà, được gia Thiếu bảo kiêm Thái tử Thái bảo.

Ngô Chi Mậu đóng đồn ở Nhạc Môn, sai quân chiếm được Thông Vị. Dũng đốc binh theo lối Phục Khương  đi cứu, đến Thập Bát Bàn Pha, gặp quân của Chi Mậu, dang 2 cánh ra xông lên, quân phiên tan chạy, thừa thắng giành lại Thông Vị. Quân Thanh tiến đánh Nhạc Môn, Chi Mậu dựa vào địa thế hiểm trở, bày ra 11 trại, ông vượt sang đất ấy, lệnh dàn doanh trướng ngang đỉnh núi. Doanh trướng vừa lập, quân phiên ùa ra, Dũng lệnh cho binh sĩ buộc cỏ thành bó làm khiên, cùng Đô thống Hách Diệp chia ra hai phía Nam – Bắc đỉnh núi tiến đánh, địch cũng nam bắc ứng chiến. Pháo nổ, quân phiên thua chạy về trại, quân Thanh đội cỏ lấn dần lên, giết hơn ngàn tên địch. Chi Mậu thu tàn quân quay lại đánh, ông xua quân xông lên, Chi Mậu đại bại. Dũng cùng Phật Ni Liệt, bọn Tiến Bảo dẹp sạch trại địch. Chi Mậu trong đêm bỏ chạy, đuổi theo đánh bại hắn ở Mẫu Đơn Viên, lại đánh bại hắn ở Bắc Sơn thuộc Tây Hòa, Chi Mậu chỉ đưa vài kỵ binh trốn thoát. Đại học sĩ Đồ Hải đến duyệt binh, Phụ Thần hàng, ông điều quân thu các huyện Bình Lương, Khánh Dương, Củng Xương. Có chiếu khen công lao của Dũng công, tiến tước Nhất đẳng Hầu, gia Thiếu phó kiêm Thái tử Thái sư.

Những năm cuối đời
Năm thứ 17 (1678), Chuẩn Cát Nhĩ đài cát Cát Nhĩ Đan đưa quân vào Hà Sáo, Ách Lỗ Đặc bộ bị họ đánh bại, vờ đi Thanh Hải, lẻn vào nội địa, Dũng đuổi họ ra khỏi biên giới. Năm thứ 21 (1682), vào triều. Năm thứ 22 (1683), lấy cớ già bệnh xin hưu, có chỉ dụ giữ lại. Năm thứ 23 (1684), nghe tin người Mông Cổ ở Thanh Hải chăn nuôi gần biên thành, soái quân đi Đan Sơn phòng ngự, đến Cam Châu, bệnh nặng. Triều đình nghe tin, sai thầy thuốc cùng con trai Vân Dực đuổi theo đến dịch trạm chăm sóc. Ít lâu thì mất, được tặng Thiếu sư vẫn kiêm Thái tử Thái sư, ban lễ Tế táng, thụy là Tương Tráng.

Thời Ung Chính, Dũng được thờ trong Hiền Lương từ. Thời Càn Long, con cháu được thế tập võng thế (tức là đời đời không bị giáng phong) tước Nhất đẳng Hầu.

Dũng từng trải trăm trận, hạ được 5 phủ, 50 châu huyện; chân phải trúng tên, phạm vào xương, chữa không khỏi, thường phải ngồi kiệu đốc chiến. Gặp địch luôn thản nhiên, rồi dùng kế tập kích, quen lấy ít thắng nhiều. Thời bình ông cư xử khiêm nhường, lấy lễ đãi hiền sĩ. Có mắt nhìn ra nhân tài, nhiều người được ông cất nhắc, từ lính quèn làm đến đại tướng không ít, như bọn Triệu Lương Đống, Vương Tiến Bảo vậy!

Tham khảo
 Thanh sử cảo

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Thanh
Người Thiểm Tây
Thái tử tam sư nhà Thanh
Quý tộc nhà Thanh


title: Afroguatteria bequaertii

text:
Afroguatteria bequaertii là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được (De Wild.) Boutique mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Afroguatteria
Thực vật được mô tả năm 1951