title: Quan hệ Israel – Việt Nam

text:
Quan hệ Israel – Việt Nam là mối quan hệ đối ngoại giữa nhà nước Israel và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Việt Nam và Israel đã thiết lập quan hệ ngoại giao vào 12 tháng 7 năm 1993. Israel đã mở đại sứ quán tại Hà Nội tháng 12 năm 1993 và đại sứ Do Thái đầu tiên tại Việt Nam là David Matnai. Còn đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại Tel Aviv là Đinh Xuân Lưu.

Quan hệ ngoại giao

Năm 1946, thủ tướng tương lai của Israel David Ben-Gurion và Chủ tịch Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh đã ở tại cùng một khách sạn ở Paris và họ đã trở thành bạn bè thân thiết. Hồ Chí Minh đã mời Ben Gurion đến sống lưu vong tại Việt Nam. Ben Gurion đã từ chối và nói với Hồ Chủ tịch: "Tôi chắc chắn chúng tôi sẽ thành lập được một Chính phủ Do Thái ở Palestine".

Việt Nam và Israel đã thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 12 tháng 7 năm 1993. Israel đã mở đại sứ quán tại Hà Nội tháng 12 năm 1993 với David Matnai là đại sứ đầu tiên.

Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Israel, ông Đinh Xuân Lưu, đã trình quốc thư đến Tổng thống Israel Shimon Peres ngày 8 tháng 7 năm 2009. Đại sứ quán Việt Nam nằm tại số 4 phố Weizman, Tel Aviv. Tại buổi tiếp đón, tổng thống Shimon Peres đã nói với tân đại sứ: "Tôi chúc mừng chính phủ Việt Nam đã quyết định mở một đại sứ quán ở Israel. Việc thành lập đại sứ quán mở ra một thời kỳ mới trong quan hệ hai nước".

Từ khi tạo dựng mối quan hệ ngoại giao, hai nước đã thường xuyên có những chuyến thăm lẫn nhau ở nhiều cấp và đã củng cố sự hợp tác trên các lĩnh vực như thương mại, giáo dục, văn hóa, nông nghiệp và hợp tác kỹ thuật. Những chuyến thăm của chính phủ Israel thường đi kèm với những đoàn đại biểu bao gồm các doanh nhân, các học giả, nhà báo, nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhân viên pháp lý,...

Quan điểm chính trị
Việt Nam ủng hộ giải pháp hai nhà nước cho Israel cũng như Palestine.

Thông tấn xã Việt Nam đã dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga ngày 26 tháng 3 năm 2010 rằng Việt Nam quan ngại về tình hình gia tăng căng thẳng ở Trung Đông và phê bình Israel vì quyết định xây dựng các khu định cư mới tại Đông Jerusalem. Trả lời câu hỏi về phản ứng của Việt Nam trước sự leo thang tại Trung Đông, bà Nga nói: "Việt Nam ủng hộ tuyên bố được đưa ra vào ngày 19 tháng 3 bởi nhóm bốn bên về Trung Đông (Hoa Kỳ, Nga, Liên minh châu Âu và Liên hiệp Quốc) và kêu gọi sự kiềm chế từ các bên liên quan".

Quan hệ kinh tế
Các doanh nhân Israel đã thể hiện sự quan tâm đáng kể đến Việt Nam và tổ chức nhiều chuyến công tác tới đất nước này để khám phá các cơ hội đầu tư vào nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, du lịch, khai thác và sản xuất dầu khí, viễn thông và dược phẩm. Vào tháng 8 năm 2004, Israel và Việt Nam đã ký Hiệp định Hợp tác Kinh tế và Thương mại, một cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thương mại hơn nữa. Kim ngạch thương mại hai chiều đã đạt 70 triệu đô la Mỹ vào năm 2005. Hai tập đoàn của Israel là Agronet và Astraco đã mở văn phòng tại Hà Nội. Trong bối cảnh còn có nhiều khó khăn của kinh tế thế giới và Việt Nam, trao đổi thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Israel vẫn tiếp tục tăng trưởng, từ khoảng 68 triệu USD (2005) lên tới hơn 600 triệu USD (2013).

Công nghệ và bí quyết phát triển tại Kibbutz Afikim sẽ được sử dụng trong dự án sản xuất sữa trị giá nửa tỷ đô la tại Việt Nam. Dự án này bao gồm việc thiết lập 30.000 con bò sữa để cung cấp 500.000 lít sữa mỗi ngày, khoảng 40% lượng tiêu thụ sữa hiện tại của Việt Nam. Afikim sẽ chịu trách nhiệm cho tất cả các giai đoạn của doanh nghiệp, bao gồm cả chăn nuôi và chuẩn bị đất cho các loại cây trồng sẽ được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.

Chính phủ Việt Nam và Israel đã ký một thỏa thuận về tránh thuế hai lần tại Hà Nội vào ngày 4 tháng 8 năm 2009, tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và lành mạnh cho các doanh nghiệp của họ để tăng các giao dịch. Người ký vào văn bản là Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà và Đại sứ Israel tại Việt Nam Effie Ben Matityau. Cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của thỏa thuận trong việc thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước. Israel và Việt Nam cũng đang nỗ lực hoàn thành một hiệp định thương mại tự do, điều đó sẽ tăng cường hơn nữa mối quan hệ kinh doanh giữa hai nước.

Chính phủ Israel đã giúp đào tạo và giáo dục người Việt về khoa học nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và sản xuất sữa. Việt Nam, hiện được coi là một trong những nền kinh tế hàng đầu ở các nước đang phát triển, phụ thuộc một phần vào thành công của nó đối với công nghệ và phát triển nông nghiệp của Israel.

Về tổng quan nền kinh tế Israel, trong năm 2014, tổng sản phẩm quốc nội đạt 303,772 triệu Đôla với thu nhập bình quân đầu người là 36,991 USD/năm. Đặc biệt, trong tổng số 53,364 triệu đô la xuất khẩu của nhóm các ngành công nghiệp, xuất khẩu công nghệ cao đạt 19,947 triệu Đôla. Tỉ lệ thất nghiệp là 5.9% và lạm phát ở mức -0.2%.

Thương mại hai chiều

Theo Bộ Công thương Việt Nam, tính chung sáu tháng đầu năm 2014, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Israel đạt 426 triệu USD, tăng 53% so với cùng kỳ năm 2013. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 261 triệu USD và nhập khẩu từ Israel đạt 165 triệu USD. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Israel mặt hàng điện thoại di động và linh kiện, hàng thủy sản, giày dép các loại … Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ Israel có mức tăng trưởng cao, đặc biệt là mặt hàng phân bón cho sản xuất nông nghiệp, máy móc, thiết bị, phụ tùng phục vụ sản xuất trong nước.

Năm 2013, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam và nguồn của Bộ Ngoại giao Việt Nam, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Israel đạt 605,3 triệu USD, tăng 38,15%. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đạt 400.6 triệu USD, tăng 43,45%, nhập khẩu từ Israel đạt 204,7 triệu USD, tăng 28,84% so với cùng kỳ năm trước.

Năm 2012, kim ngạch thương mại song phương đạt 438,1 triệu USD, tăng 17% so với năm 2011 (trong đó Việt Nam xuất khẩu khoảng 279.3 triệu USD sang Israel và nhập khẩu 158,9 triệu USD từ Israel).

Theo số liệu của Bộ Kinh tế Israel, kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Việt Nam đạt 702 triệu USD năm 2013 và 745 triệu USD năm 2012; trong khi nhập khẩu 413,2 triệu USD năm 2013 và 318 triệu USD năm 2012.

Hai bên đặt ra mục tiêu thúc đẩy giá trị trao đổi thương mại hai chiều lên 2 tỉ USD vào năm 2016.

Đầu tư

Theo Bộ ngoại giao Việt Nam, Israel hiện xếp thứ 56/81 nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với 9 dự án và tổng số vốn đăng ký 33,77 triệu USD. Các công ty Israel đã tham gia liên doanh, đầu tư vào một số dự án như khu du lịch Ánh Dương ở Khánh Hòa, toà nhà Landmark ở Hà Nội và Capital Fund Tp Hồ Chí Minh… Một số dự án hợp tác (trồng hoa, rau, cây ăn quả, chăn nuôi bò sữa) sử dụng công nghệ cao của Israel tại Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An, Đà Lạt và Thành phố Hồ Chí Minh bước đầu đã thu được kết quả đáng khích lệ: Dự án trang trại sữa TH True milk, Dự án Trang trại thực nghiệm về trình diễn bò sữa tại TPHCM…

Đặc biệt, trong chuyến thăm của Tổng thống Shimon Peres tới Việt Nam vào tháng 11 năm 2011, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Israel, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Israel, cùng khoảng 60 đại diện các doanh nghiệp hàng đầu Israel cùng các đối tác Việt Nam đã tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Israel. Sự kiện này đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác sâu và rộng hơn giữa hai bên trên mọi lĩnh vực, nổi bật là nông nghiệp và khoa học kĩ thuật.

Các cơ quan phụ trách
Phòng Kinh tế và Thương mại Israel tại Việt Nam, thuộc Bộ Kinh tế Israel, là cầu nối, thúc đẩy và củng cố mối quan hệ hợp tác trong lĩnh vực kinh tế thương mại giữa Việt nam và Israel. Phòng Kinh tế và Thương mại Israel có chức năng hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp Israel tìm kiếm đối tác tại Việt nam, thu xếp gặp gỡ, tiếp xúc giữa doanh nghiệp Israel với các cơ quan hữu quan cũng như doanh nghiệp Việt nam, và cung cấp thông tin sơ bộ về các cơ hội kinh doanh tại thị trường Việt nam. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, Phòng KT&TM hỗ trợ cung cấp thông tin và địa chỉ liên lạc của các cơ quan hữu quan cũng như các doanh nghiệp Israel. Đồng thời, thương mại song phương được xúc tiến thông qua các hội thảo, hội nghị, diễn đàn, và triển lãm được tổ chức tại hai nước.

Ủy ban Liên Chính phủ Việt Nam và Israel được thành lập theo Nghị định thư thành lập Ủy ban Liên chính phủ Việt Nam - Israel (4/2013) và có khóa họp đầu tiên vào đầu tháng 10/2014, đặt ra mục tiêu thúc đẩy giá trị trao đổi thương mại hai chiều lên 2 tỉ USD vào năm 2016 và tiếp tục tham vấn lẫn nhau về hiệp định thương mại tự do song phương FTA, cùng nhau xây dựng cơ chế phù hợp, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đôi bên hợp tác chặt chẽ hơn trong việc sản xuất và sử dụng năng lượng tái tạo…

Ban Việt Nam - Israel thuộc Phòng Thương mại Israel – Châu Á được thành lập ngày 16/7/2014, với mục đích tăng cường sự giao lưu hợp tác giữa hai quốc gia, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Chủ tịch là ông Omri Horowitz.

Các lĩnh vực hợp tác chính

Nông nghiệp
Hai bên không ngừng đẩy mạnh hợp tác nông nghiệp, vốn là thế mạnh của Israel và chiếm phần lớn tỉ trọng kinh tế Việt Nam. Nổi bật là các chương trình hợp tác phát triển chăn nuôi bò sữa (Nghệ An, Thành phố Hồ Chí Minh…), nuôi trồng thủy sản (Cần Thơ)… với các công nghệ của Israel dẫn đầu thế giới như công nghệ chăn nuôi bò sữa, tưới nhỏ giọt, lai giống, Theo dự kiến, hai bên có thể sớm thành lập Quỹ Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp Israel – Việt Nam, sau hàng loạt chuyến thăm cấp cao giữa hai nhà nước, đặc biệt là trong dịp kỉ niệm 20 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Israel – Việt Nam.

Công nghệ cao

Các công ty Việt Nam rất quan tâm đến giải pháp, thiết bị ngành viễn thong của Israel, một vài ví dụ cụ thể như giải pháp OTT, IPTV, VOD và các thiết bị cũng như giải pháp truyền dẫn. chưa có ghi nhận cụ thể về các hợp đồng hợp tác được ký kết nhưng các công 2 bên đang trong giai đoạn thảo luận, và đám phán.

Đào tạo
Israel đã tổ chức đào tạo nhiều cán bộ khoa học kĩ thuật, tu nghiệp sinh nông nghiệp Việt Nam tại Israel, cũng như đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ Việt Nam qua các chương trình chìa khóa trao tay, các dự án hợp tác đầu tư giữa hai nước, chủ yếu là trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ cao, an ninh quốc phòng, an ninh mạng…

Nhìn chung, hai nước Việt Nam và Israel hiện có tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực như công nghệ nông nghiệp, công nghệ sinh học, xử lý nước, viễn thông, an toàn thực phẩm, đồ điện tử, chăm sóc sức khỏe…

Các Hiệp định/Thỏa thuận về thương mại
Nhiều hiệp định hợp tác song phương đã được ký kết, thúc đẩy phát triển thương mại giữa hai bên:
 Hiệp định khung hợp tác kinh tế, khoa học, kỹ thuật, nông nghiệp và thương mại (1996)
 Hiệp định hợp tác du lịch (1996)
 Hiệp định hợp tác nông nghiệp (1997)
 Tháng 8 năm 2004, Israel và Việt Nam đã ký kết Hiệp định Hợp tác Kinh tế và Thương mại, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho thương mại tiếp tục phát triển
 Hiệp định hợp tác vận tải hàng không. (Tháng 6/2007)
 Nghị định thư hợp tác tài chính giữa Israel và Việt Nam (2007); Hiệp định bổ sung cho Nghị định thư hợp tác tài chính (tháng 10/2007) trị giá 150 triệu USD); Hiệp định bổ sung tài chính (11/2011) trị giá 100 triệu USD) cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam hợp tác kinh doanh với các đối tác Israel
 Hiệp định miễn thị thực cho hộ chiếu ngoại giao và công vụ (2009)
 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và chống trốn thuế đối với thuế thu nhập và tài sản
 Bản Ghi nhớ giữa hai Bộ KH & CN về hợp tác nghiên cứu khoa học và công nghệ (2009)
 Thỏa thuận về bảo mật thông tin giữa hai Bộ Quốc phòng, Hiệp định bổ sung tài chính
 Hiệp định vận tải biển, Văn bản bổ sung Nghị định thư hợp tác Tài chính và Văn kiện hợp tác về Vận tải Biển 2010, 2011
 Thoả thuận hợp tác giữa Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Liên đoàn các Phòng Thương mại và Liên đoàn các Tổ chức Kinh tế Israel (2011)
 Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực thú y và kiểm dịch động vật (5/2012-Việt Nam đã phê duyệt)
 Nghị định thư thành lập Ủy ban Liên chính phủ Việt Nam - Israel (4/2013)

Hợp tác quân sự, nông nghiệp, công nghệ
Nhiều chuyên gia quân sự Israel đã bị ấn tượng bởi sự phát triển của quân đội Việt Nam và các thiết bị của nó, dẫn đến Chính phủ Israel và Lực lượng Quốc phòng Israel phát triển mối quan hệ sâu sắc hơn với Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nhiệm vụ quân sự đầu tiên của Israel tại Việt Nam được bắt đầu vào năm 2012-13. Chính phủ Việt Nam tiếp tục bày tỏ sự quan tâm để hợp tác hơn nữa, và thậm chí là các cuộc tập trận quân sự giữa hai nước. Việt Nam mua một số vũ khí sản xuất từ Israel để bổ sung sức mạnh cho quân đội Việt Nam.

Israel cũng đã phái nhiều chuyên gia đến Việt Nam để đào tạo tại chức cho các đồng nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong nông nghiệp. Các quan chức chính phủ và các chuyên gia từ các bộ khác nhau ở Việt Nam đã đến thăm Israel để nghiên cứu các tour du lịch cũng như cho các khóa đào tạo. Các khóa học tại chỗ khác nhau đã được thực hiện trong các lĩnh vực khác nhau, như nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi, sản xuất và giáo dục sữa, dưới sự bảo trợ của MASHAV, Trung tâm Hợp tác Quốc tế của Israel.

Diễn đàn hợp tác khoa học và công nghệ hơn nữa giữa Việt Nam và Israel đã diễn ra tại Hà Nội vào ngày 18 tháng 1 năm 2010, thu hút sự tham gia của gần 160 doanh nghiệp từ cả hai nước. Phát biểu tại diễn đàn đầu tiên của loại hình này tại Việt Nam, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Phạm Gia Túc, tuyên bố rằng chính phủ Việt Nam coi Israel là một đối tác quan trọng trong chính sách của mình để tăng cường hợp tác nhiều mặt với các nước ở Trung Đông. Năm 2016, một nhóm sinh viên và giáo viên Việt Nam đã tới Israel để tìm hiểu về robot và khởi nghiệp.

Quan hệ văn hóa
Năm 2013, Việt Nam đã tổ chức một liên hoan phim của Israel, kỷ niệm 20 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Nhiều cuốn sách của Israel đã được dịch sang tiếng Việt.

Bộ phim Người phán xử của Việt Nam dựa trên kịch bản Israel đã được trình chiếu trên VTV3 và thu hút được lượng người xem đáng kể

Đại sứ quán, lãnh sự quán
- Tại Việt Nam:

 Hà Nội (Đại sứ quán)

- Tại Israel:

Tel Aviv (Đại sứ quán)

Xem thêm
Người Do Thái tại Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đại sứ quán Việt Nam tại Tel Aviv
 Đại sứ quán Israel tại Hà Nội

Quan hệ song phương của Israel
Israel


title: Mil V-5

text:
Mil V-5 là một đề án trực thăng vận tải trang bị động cơ turboshaft, được thiết kế từ cuối thập niên 1950, có thể đây là một biến thể của Mil Mi-2. V-5 sử dụng động cơ turboshaft 300 kW GTD-350.

Tham khảo

Máy bay thông dụng quân sự Liên Xô 1950–1959
Trực thăng Liên Xô 1950–1959
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay thông dụng
Máy bay động cơ turboshaft
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay trực thăng Mil
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Quan hệ Palestine – Việt Nam

text:
Quan hệ giữa Việt Nam và Palestine khá là bền vững và hữu nghị. Việt Nam đã thiết lập quan hệ gần gũi với Tổ chức Giải phóng Palestine và là một trong những quốc gia đầu tiên công nhận Nhà nước Palestine.

Lịch sử
Ngay trong giai đoạn cam go của chiến tranh Việt Nam năm 1968, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa dưới sự lãnh đạo của chủ tịch Hồ Chí Minh đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO). Năm 1976, phái bộ PLO đã được thiết lập ở Hà Nội và sau đó được nâng cấp thành đại sứ quán năm 1982. Sau khi Palestine tuyên bố độc lập, Việt Nam đã công nhận Palestine vào ngày 19 tháng 11 năm 1988 và thiết lập mối quan hệ ngoại giao với nước này. Nhà lãnh đạo Palestine Yasser Arafat từng đến thăm Việt Nam hơn 10 lần. Lần cuối cùng là vào tháng 8 năm 1988.

Quan hệ ngoại giao
Trong Chiến tranh Gaza 2008-2009, Việt Nam đã lên án "tất cả các cuộc tấn công bừa bãi chống lại thường dân" và kêu gọi cả hai bên tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột. Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam nói: "Chúng tôi kêu gọi Israel ngừng việc sử dụng vũ lực quá mức và không cân xứng, chấm dứt các hoạt động quân sự và rút ngay lực lượng khỏi Gaza." Việt Nam kêu gọi Israel ngay lập tức dỡ bỏ lệnh phong tỏa và cho phép các công nhân nhân đạo vào Gaza.

Sau cuộc đột kích vào ngày 31 tháng 5 năm 2010 của Isarel, Việt Nam đã hủy chuyến thăm theo lịch trình của Tổng thống Israel Shimon Peres sau sự cố. Trong cuộc xung đột giữa Israel và Gaza năm 2014, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Hải Bình nói: "Việt Nam rất quan tâm đến bạo lực leo thang gây thương vong nặng nề cho dân thường. Chúng tôi kêu gọi các bên liên quan ngừng bắn, nối lại các cuộc đàm phán và ủng hộ các nỗ lực của cộng đồng quốc tế để sớm mang lại hòa bình và ổn định cho khu vực. "

Vào ngày 14 tháng 5 năm 2018, khi Hoa Kỳ mở đại sứ quán tại Jerusalem, Bộ Ngoại giao Việt Nam phủ nhận đã gửi bất kỳ đại diện nào đến sự kiện này, để đáp lại một số phương tiện truyền thông nói rằng Việt Nam nằm trong số 32 quốc gia tham dự lễ khai mạc.

Việt Nam vẫn ủng hộ một Palestine độc lập theo giải pháp hai nhà nước.

Đại sứ quán, lãnh sự quán
- Tại Việt Nam:

 Hà Nội (Đại sứ quán)

- Tại Palestine:

 Không có (thông qua Cairo)

Tham khảo

Palestine


title: Đào Hoàng

text:
Đào Hoàng (chữ Hán: 陶璜, ? - ?, tên tên tự là Thế Anh (世英), là đại tướng dưới triều Đông Ngô và Tây Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Giành lại Giao châu

Tấn thư không ghi rõ ràng về thân thế và tổ tiên của Đào Hoàng, chỉ cho biết rằng ông sinh ra và lớn lên ở vùng Mạt Lăng, quận Đơn Dương thuộc nước Đông Ngô, một trong ba quốc gia thời Tam Quốc, hùng cứ ở miền Giang Đông. Thời bấy giờ, miền đất Giao Châu, thuộc vùng quản lý của Đông Ngô thường phát sinh bạo loạn. Thời Ngô Tôn Hạo, thái thú Giao Châu là Tôn Tư tàn bạo, làm bách tính thống khổ. Cuối năm 263, viên quan Lữ Hưng giết chết Tôn Tư và giành quyền cai trị Giao Châu. Lữ Hưng đem Giao châu theo về Tây Tấn ở miền bắc, được Tư Mã Chiêu phong làm An Nam tướng quân, thái thú Giao Chỉ, coi việc binh ở Giao châu và cho Hoắc Dặc làm Thứ sử Giao châu từ xa (vẫn ở Nam Trung, không sang Giao Châu).

Sang năm 264, Lữ Hưng bị thủ hạ là công tào Lý Thống sát hại. Nhà Tấn bèn cử Thoán Cốc sang làm thay Lữ Hưng làm thái thú Giao Chỉ. Sau Cốc chết, nhà Tấn cho Mã Dung lên thay, ít lâu sau thì Dung cũng chết, Tấn Vũ Đế theo sự tiến cử của Hoắc Dặc, cho Dương Tắc làm thái thú Giao Chỉ, cùng với thái thú quận Cửu Chân Đổng Nguyên, nha môn Mạnh Cán, Mạnh Thông, Lý Tùng, Vương Nghiệp, coi giữ Giao Chỉ.

liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:%E4%BA%A4%E9%98%AF%E4%B9%8B%E4%BA%82263.jpg|nhỏ|322x322px|Diễn biến chiến dịch Giao-Quảng. Mũi tên màu đỏ chỉ quân Đông Ngô, màu xanh lam chỉ quân Tấn.
Năm 268, Tôn Hạo phong Lưu Tuấn làm thứ sử Giao châu, sai đánh chiếm lại từ tay nhà Tấn, nhưng bị Dương Tắc đánh bại 3 lần, Tuấn tử chiến. Quận Uất Lâm thuộc Quảng châu của nhà Ngô cũng bị Dương Tắc chiếm đóng. Nhà Tấn theo tiến cử của Tắc, cho Mao Quế làm thái thú Uất Lâm.

Năm 269, thấy đã mất hai châu, Tôn Hạo hoảng sợ, vội sai Ngu Dĩ làm Giám quân, Tiết Vũ làm Uy Nam tướng quân kiêm đại đô đốc và Đào Hoàng được phong chức Thương Ngô thái thú, đem quân tiến đánh nhằm chiếm lại Giao châu. Trận đầu ra quân, Đào Hoàng bại trận ở sông Phần phải lui về giữ Hợp Phố, hai tướng tử trận. Tiết Vũ giận lắm, trách mắng ông rồi định rút quân về. Đào Hoàng không muốn, dẫn hơn 100 quân vào tập kích Đổng Nguyên, cướp của cải rồi quay thuyền về. Sau Tiết Vũ đổi ý, xin lỗi Hoàng, lại phái làm Tiền bộ đại đốc đem quân trở lại Giao Chỉ theo đường biển vào châu, giao tranh với Đổng Nguyên. Các tướng định ra giao chiến nhưng Đào Hoàng cho rằng trên cầu gãy có quân Tấn mai phục, bèn sắp riêng quân cầm kích dài cho ở lại phía sau. Khi giáp trận, Đổng Nguyên dùng kế rút lui nhử, Hoàng đuổi theo, quả đúng có quân mai phục. Lúc đó quân cầm kích dài ở phía sau mới ra đốn đánh. Quân của Đào Hoàng trong ứng ngoài hợp, đánh bại và giết chết Đổng Nguyên. Sau đó ông lại sai đem thuyền cướp bắt được hôm trước cùng vài nghìn tấm gấm bản thổ, đưa cho Lương Tề ở Phù Nghiễm. Tề thấy vậy bèn đem quân hơn vạn người đến trợ giúp.

Bên quân Tấn, Dương Tắc cho tướng Vương Tố thay Đổng Nguyên, cùng với Giải Hệ cố thủ trong thành. Đào Hoàng dùng kế mua chuộc em Hệ là Tượng, sai cưỡi xe bốn bánh chơi ngoài phố, có phường nhạc và lính hầu theo sau. Bọn Vương Tố nghĩ em Nghệ làm vậy tất Hệ có ý muốn đi, bèn giết Hệ. Đào Hoàng nhân tình hình đó lại công hãm và chiếm được giao châu. Đông Ngô cho ông làm Thứ sử Giao châu.

Mở mang đất đai
Đào Hoàng bắt được Dương Tắc và giết Mao Quế. Tuy nhiên Lý Tộ vẫn chiếm giữ quận Cửu Chân theo Tấn, không hàng Ngô. Sau đó Đào Hoàng sai cậu Tộ là Hoảng ra dụ Tộ hàng nhưng Tộ không nghe, Đào Hoàng đánh lâu ngày mới hạ được Cửu Chân. Toàn Giao châu trở về Đông Ngô, Đào Hoàng được phong làm Giao châu mục, Đô đốc Giao châu chư quân sự, Tiền tướng quân.

Địa thế ba quận Vũ Bình, Cửu Đức, Tân Xương hiểm trở, lại thường có giặc cướp. Tôn Hạo sai Hoàng đem quân đánh, mở mang ba quận vào đất Ngô. Sau Tôn Hạo phong ông làm đô đốc Vũ Xương, dời đến Hợp Phố và cho viên thái thú Hợp Phố Tu Nguyên lên thay, nhưng có nghìn người Giao châu xin cho Hoàng ở lại, vua Ngô bèn cho ông ở lại Giao Châu.

Hàng Tấn và qua đời
Năm 280, Tấn Vũ Đế đem quân diệt Ngô, hạ Kiến Nghiệp, bắt sống Tôn Hạo. Tôn Hạo đích thân viết một bức thư, sai Hoàng Tức đến khuyên Đào Hoàng quy thuận nhà Tấn. Đào Hoàng khóc suốt mấy ngày, sau cùng mới chịu, sai sứ đưa ấn bao về Lạc Dương. Tấn Vũ Đế cho ông giữ nguyên chức cũ, lại ban tước Uyển Lăng hầu, Quan quân tướng quân.

Sau khi diệt được Ngô, nhà Tấn định giảm quân ở các châu, quận Đào Hoàng dâng sớ lên vua Tấn nói:Giao Châu khuất nẻo riêng một miền, chen vào giữa núi và biển, ngoài cách với Lâm-Ấp chỉ có bảy trăm dặm. Tướng Mường là Phạm Hùng mấy đời làm giặc lẩn lút, thường cướp phá trăm họ. Lại kết liên với Phù - Nam, hăng vào quấy rối: nào đánh phá quận - huyện; nào giết hại quan, dân... Tôi khi xưa được nước cũ kén dùng, đóng quân ở miền Nam có hơn mười năm. Tuy trước sau đánh dẹp, giết được bọn Cừ Khôi nhưng trong núi, thẳm, hang cùng, vẫn còn có những quân nấp-náu. Vả lại đám quân của tôi coi, vốn có hơn tám nghìn người. Đất miền Nam nóng ẩm, phần nhiều có khí-độc. Lại thêm liên năm đánh dẹp, chết mòn mãi đi, hiện nay còn có hai nghìn bốn trăm hai mươi người. Nay bốn biển hỗn-đồng, không đâu là không thần phục. Cố-nhiên nên cuốn giáp, bỏ gươm chăm về lễ, nghĩa. Nhưng người trong châu này, chán chuyện yên vui thích gây họa-loạn! Lại bờ biển phía nam Quảng-Châu vòng quanh hơn sáu nghìn dặm, không chịu tòng-phục đến hơn năm vạn nhà! Cùng với những bọn bất-kham ở Quế Lâm cũng đến vạn nhà nữa! Đến như bọn chịu gánh vác việc quan, chỉ có hơn năm nghìn nhà. Môi răng của hai châu, vững được chỉ trông nhờ quân lính. Lại Ninh Châu. Hưng Cổ, tiếp giữ thượng lưu, cách quận Giao-Chỉ nghìn sáu trăm dậm. Đường thủy, đường bộ đều thông. Giữ gìn lẫn cho nhau. Quân trong châu chưa nên rút bớt, để tỏ ra vẻ mảnh rẻ, trống rỗng...Vua Tấn nghe lời ông.

Theo sử sách, Đào Hoàng ở Giao Châu hơn 30 năm, ân, oai tỏ rõ, được dân khác tục quý mến. Năm 300, ông qua đời, người cả châu kêu khóc như chết mất cha mất mẹ.

Không rõ Đào Hoàng thọ được bao nhiêu tuổi. Nhà Tấn cử Ngô Ngạn sang thay Đào Hoàng giữ Giao châu, còn người con của ông làm Đào Uy làm Thương Ngô thái thú, sau lại được thăng làm Thứ sử.

Xem thêm
Tôn Hạo
Chiến dịch Giao-Quảng
Nhà Tấn
Tiết Vũ
Bắc thuộc lần 2

Tham khảo
Tấn thư, quyển 57
Đại Việt sử ký toàn thư

Chú thích

Người Giang Tô
Nhân vật chính trị nhà Tấn
Năm sinh không rõ
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
Nhân vật quân sự Đông Ngô
Người Việt gốc Hoa


title: Miếu Thượng (Đặng Xá)

text:
Miếu Thượng Đặng Xá là ngôi miếu thờ thần Linh Lang Bạch Mã được dựng từ triều nhà Đinh, là một trong 3 di tích lịch sử có liên quan đến thời gian khởi nghiệp dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước của Hoàng Đế Đinh Tiên Hoàng tại thôn Đặng Xá, Xã Văn Xá, huyện Kim Bảng Hà Nam. Đền tọa lạc tại đầu thôn, nơi tiếp giáp của 3 thôn: Đặng Xá, Điền Xá và Tranh Thôn.

Lịch sử
Sự tích cho biết rằng:

"Xưa Cao Biền Nhà Đường, làm An Nam đô hộ phủ, khi xây thành Đại La, một hôm đi ra chơi cửa Đông, thấy mây năm sắc từ đất đùn lên, ánh sang chói mắt, có bậc dị nhân cưỡi con rồng đỏ, tay cầm kim- giảm, lượn lờ theo mây, hồi lâu chẳng lặn. Biền kinh sợ định yểm. Đêm đến Biền nằm mơ thấy một vị thần tướng cưỡi ngựa trắng, từ trên trời tới thẳng Cao Biền mà nói rằng:”  Ta là thần Long Đỗ ở đây đã lâu, nghe tin ông xây thành Đại La, nên đến gặp nhau cớ sao phải yểm”. Biền kinh sợ giật mình tỉnh giấc than rằng:” Ta  chẳng thể chinh phục được người phương xa sao! Cớ sao mà đến nối có yêu quái như vậy!”. Bèn làm bùa bằng đồng để yểm. Đêm đó mưa to sấm chớp đùng đùng. Hôm sau ra xem thì thấy bùa đồng đều bị nát thành tro bụi. Biền càng thấy làm lạ, bèn dựng miếu ở cửa Đông để thờ và sắc phong cho Ngài làm Linh Lang Bạch Mã Tôn Thần.”

Tới khi Đinh Bộ Lĩnh khởi nghiệp dựng nước, đã đến vùng Cổ Bảng (Kim Bảng ngày nay) và xã Đặng Xá, chiêu mộ binh mã, tích trữ lương thảo, trực tiếp cầm quân dẹp loạn 12 sứ quân. Khi đưa quân đi dẹp loạn, Đinh Bộ Lĩnh đã tiến đến miếu thờ thần Linh Lang Bạch Mã, Thần chính là thần Long Đỗ, đền thờ tại phía đông thành Đại La. Đinh Bộ Lĩnh đến đền Bạch Mã ở thành Đại La làm lễ cầu đảo xin Thần phù hộ cho nước, cho được vạn sự thì sẽ phong sắc để biểu dương sự anh linh.

Khấn xong Đinh Bộ Lĩnh chia quân hai dường thủy, bộ cùng tiến, chiên trống đầu thuyền vang động ngàn non, cờ quạt trên đường phấp phới muôn khe, đại chiến một trận dẹp yên được Tất Châu lên ngôi Hoàng Đế ở động Hoa Lư…

Một hôm nhà vua bỗng nhiên thấy ngườI mỏI mệt, bèn tựa vào long sàng nửa tỉnh nửa say. Nhà vua bỗng thấy một ngườI tự xưng là Thần Bạch Mã báo mộng rằng: ‘’Thần đã vâng mệnh Hoàng Thiên, theo vua đánh giặc. Nay thiên hạ đã yên bình, nhà vua chưa lễ tạ, thế là không đúng lễ’’. nghe chưa dứt lời thì bỗng bừng tỉnh dậy. Biết Thần rất là linh ứng, liền phong tặng mĩ tự,phong là: Hộ Quốc Bảo Cảnh Linh Thông Tế Thế, Đô ĐạI Thành Hoàng Linh Lang Bạch Mã ĐạI Vương Thượng Đẳng Phúc Thần.

Đinh Tiên Hoàng sai sứ giả mang sắc phong Linh Lang Bạch Mã về xã Đặng xá, huyện Cổ Bảng. Phủ Lý Nhân - Đạo Sơn Nam, truyền cho nhân dân xây riêng đền để thờ phụng. Từ khi đó nhân dân phụng mệnh, xây dựng một ngôi đền để thờ Thần Linh Lang Bạch Mã.

Thời Lê Ngọa triều năm 1009, thiên hạ lại đại loạn, có người họ Lý, tên là Công Uẩn  đem quân binh đi dẹp , khi qua Đặng Xá thì mặt trời đã gác núi bèn dừng lại đóng quân. Đêm đó Công Uẩn mơ thấy vị thần rự xưng là Linh Lang Bạch Mã Đại Vương, nguyện đi phò tá. Hôm sau  Công Uẩn bèn làm lễ bái tạ.

Sau khi Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long vào năm 1010, vua cho xây thành Thăng Long, nhưng nhiều lần đắp lên lại bị sụp đổ. Nghe tiếng Thần Long Đỗ rất linh thiêng, vua liền tới miếu Thần Linh Lang Bạch Mã để cầu đảo, liền thấy một con ngựa trắng từ trong đền đi ra, đi đến đâu để vết chân đến đấy, xong xuôi ngựa quay về đền rồi… biến mất. Thấy vậy, vua liền cho xây thành theo đúng dấu chân ấy và thành công,

Tạ ơn thần linh trợ giúp, vua Lý bèn cho tạc tượng Ngựa trắng để thờ, sắc phong thần Long Đỗ làm “Quốc đô Định bang Thành Hoàng Đại Vương” và cho gọi tên ngôi đền thờ thần là “Bạch Mã linh từ” từ đó đền có tên Bạch Mã và được lưu truyền cho đến ngày nay.

Đến  triều nhà Nguyễn, vua Đồng Khánh năm thứ 9,  đã ban sắc phong cho Ngài là: Hàm Quang Thượng Đẳng Thần, đặc cách cho thờ phụng, để ghi nhớ ngay vui của nước và tỏ rõ biển lệ thờ tự.. Vua Duy Tân năm thứ 3 đã sắc chỉ cho Thần là: Linh thông Tế thế, Bảo an Chính trực, Hiệu thiện đôn ngưng Dực bảo trung hưng Linh Lang Bạch Mã.

Tước hiệu đầy đủ từ thời vua Đinh Tiên Hoàng đến triều Nguyễn đã sắc phong cho Ngài là:
Hộ Quốc Bảo Cảnh Linh Thông Tế Thế, Bảo An Chính Trực Hựu Thiện Đôn Ngưng, Dực Bảo Trung Hưng, Đô ĐạI Thành Hoàng Linh Lang Bạch Mã ĐạI Vương Hàm Quang,Thượng Đẳng Phúc Thần.

Kiến trúc
Miếu Thượng thờ thần Linh Lang Bạch Mã hay còn goị là Bạch Mã, được khởi dựng từ thời vua Đinh Tiên Hoàng, sau nhiều lần được bà con dân làng thành tâm công đức để tu sửa, tôn tạo, nên hiện nay miếu vẫn còn giứ được dáng dấp cổ kính, với 3 gian nhỏ, toàn bộ tường được xây bằng gạch và được trát bằng lớp vữa xi măng, phần mái được lợp bằng ngói ta,, gần giống cốt cách về kiến trúc như đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội ngày nay.

Nhìn tổng thể ngôi miếu uy nghi thần bí với 2 cột hai bên tường đầu của miếu, đỉnh cột đắp hình con Lân, biểu tượng của sự linh khí của ngôi miếu. Đây là dạng thức kiến trúc tiêu biểu cho các chùa, đền miếu, rất phổ biến trong kiến trúc cổ truyền của Việt Nam. Miếu được xây ở phía trong gò đất cao, trước miếu là một khoảng sân rộng, mát mẻ nhưng u tịch bởi tán lá nhiều cây cao được trồng từ nhiều năm.

Cổng vào miếu mới được xây,trên đỉnh cổng là đôi rồng chầu nhật nguyệt, dưới là cuốn thư được ghi: Miếu Thượng thôn Đặng. Bên trên cửa vòm được đắp nổi đôi chim loan phượng chầu mặt nguyệt. Hai bên trụ cổng phía trước được ghi đôi câu đối bằng nhữ nho và mỗi bên đều có một bức tranh nổi: Một bên là cây tùng, một bên là cây mai. Và phía trụ ngoài hai bên có tiếp đôi câu đối bằng chữ nho. Tạm dịch là: ‘’Xuân hạ thu đông, bốn mùa sai bông trĩu hạt, nhân khang vật thịnh, thiên niên thừa kế khuông sương."

Toàn bộ tường rào bao quanh đều được xây dưới đá trên gạch, từ cổng vào gian chính của miếu đều được lát gạch.

Chú thích

Di tích tại Hà Nam


title: Nhật Bản đầu hàng

text:
Sự đầu hàng của Đế quốc Nhật Bản được Thiên hoàng Hirohito tuyên bố vào ngày 15 tháng 8 và được ký chính thức vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 đã kết thúc chiến tranh Thế giới thứ hai. Tính đến cuối tháng 7 năm 1945, Hải quân Đế quốc Nhật Bản không còn khả năng thực hiện các chiến dịch và một cuộc xâm lược của Đồng Minh vào Nhật Bản sắp sửa diễn ra. Trong khi công khai tuyên bố sẽ chiến đấu cho đến khi kết thúc cay đắng, giới lãnh đạo Nhật Bản (tức Hội đồng Chiến tranh Tối cao) đã bí mật cầu khẩn Liên Xô (đã ký hiệp ước trung lập với Nhật) làm trung gian hòa giải để cho Nhật được hưởng những điều kiện có lợi cho mình. Tuy nhiên, Liên Xô khi đó đang muốn tấn công Nhật Bản để thực hiện lời hứa của họ với Mỹ và Anh như đã tuyên bố trong Hội nghị Tehran và Yalta.

Ngày 6 tháng 8 năm 1945, Hoa Kỳ đã ném một quả bom nguyên tử xuống thành phố Hiroshima. Vào tối muộn ngày 8 tháng 8 , căn cứ theo thỏa thuận Yalta nhưng vi phạm Hiệp ước Trung lập Xô-Nhật, Liên Xô đã tuyên chiến với Nhật Bản và ngay sau lúc nửa đêm vào ngày 9 tháng 8 năm 1945 Liên Xô đã tấn công chính quyền bù nhìn của Nhật ở Mãn Châu. Sau đó vào cùng ngày, Hoa Kỳ ném quả bom nguyên tử thứ hai, lần này là xuống thành phố Nagasaki. Cú sốc cộng hưởng của những sự kiện này đã khiến Nhật hoàng Hirohito phải can thiệp và ra lệnh cho Hội đồng Chiến tranh Tối cao chấp nhận những điều kiện kết thúc chiến tranh mà Khối Đồng Minh đã soạn thảo trong Tuyên bố Potsdam. Thêm vài ngày nữa với những cuộc đàm phán ở hậu trường và một cuộc đảo chính thất bại, Nhật hoàng Hirohito đã đọc bài diễn văn Gyokuon-hōsō trên đài phát thanh vào ngày 15 tháng 8 để tuyên bố Nhật Bản đầu hàng Đồng Minh. Bài diễn văn được phát đi trên khắp Đế quốc.

Ngày 28 tháng 8, chỉ huy Tối cao Lực lượng Đồng Minh bắt đầu chiếm đóng Nhật Bản. Nghi lễ đầu hàng đã được thực hiện trên chiến hạm  của Hải quân Hoa Kỳ ngày 2 tháng 9, tại đó các quan chức của chính phủ Nhật Bản đã ký văn kiện Nhật Bản đầu hàng, theo đó kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhân dân cũng như quân nhân các nước Đồng Minh đã hân hoan kỷ niệm Ngày Chiến thắng Nhật Bản (V-J Day), đánh dấu sự chấm dứt chiến sự.

Tham khảo

Lịch sử Nhật Bản
Nhật Bản năm 1945
Nhật Bản trong Thế chiến thứ hai
Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki
Quan hệ Liên Xô-Nhật Bản
Lịch sử quân sự năm 1945
Quan hệ Hoa Kỳ – Nhật Bản


title: Trận Konya

text:
Trận Konya xảy ra giữa quân đội của Đế quốc Ottoman với quân đội Ai Cập, diẽn ra vào ngày 21 tháng 12 năm 1832, ở bên ngoài thành phố Konya ngày nay của Thổ Nhĩ Kỳ. Ibrahim Pasha đã lãnh đạo quân đội Ai Cập, trong khi quân đội Ottoman được đặt dưới sự chỉ huy của Đại Vizia Reshid Mehmed Pasha. Trận chiến kết thúc với sự toàn thắng của người Ai Cập.

Bối cảnh

Ngày 29 tháng 10 năm 1831, Chiến tranh Ai Cập-Thổ lần thứ nhất bùng nổ bằng việc người Ai Cập mở màn triển khai chiến dịch chiếm đóng Syria. Hai đội quân Ai Cập đã được điều động để tham chiến: cánh quân bộ do tướng Ibrahim Yakan chi huy, một cánh quân khác đi đường biển đổ bộ lên Jaffa và đặt dưới sự lãnh đạo của Ibrahim Pasha. Jerusalem và các vùng bờ biển của Palesstine và Lebanon nhanh chóng bị chiếm đóng, trừ Acre, pháo đài có các bức tường bất khả xâm phạm cùng với một lực lượng đồn trú khá mạnh, với ba ngàn tay súng và nhiều pháo binh tinh nhuệ. Dưới sự chỉ huy của Paha Abdullah Elgazar, quán Ottoman đã tử thủ bảo vệ Acre trong mộtj cuộc bao váy đẫm máu kéo dài, cho tới khi pháo đài thất thủ vào ngày 27 tháng 5 năm 1832.

Trận chiến cuối cùng của chiến dịch 1831-1832, đã diễn ra ở Konya từ ngày 18 đến ngày 21 tháng 12 năm 1832. Các cuộc đụng độ nhỏ giữa lính trinh sát của hai phe đã liên tục diễn ra, cho đến khi chiến trường chính nổ ra vào ngày 21 tháng 12 năm 1832.

Tương quan lực lượng

Quân đội Ai Cập do Ibrahim làm tổng chỉ huy, gồm một lực lượng khoảng 50.000 người được tập hợp ở các khu vực thuộc Đại Syria, trong đó có cả tân binh được tuyển mộ ở Syria cùng khoảng 7.000 quân trợ chiến và không chính quy Ả Rập. Lực lượng Ai Cập được phân bổ làm mười lữ đoàn bộ binh, mười hai lữ đoàn kỵ binh và các đơn vị pháo binh cùng các kỹ sư quân sự. Quân Ai CẬp được dàn trải khắp trên đường hành quân, và chỉ có khoảng 27.000 quân là thường trực có mặt ở Konya. Tuy nhiên, đây lại là các lực lượng tinh nhuệ nhất của người Ai CẬp. Tại trận chiến, Ibrahim có hai mươi tiểu đoàn bộ binh, hai mươi tám đại đội kỵ binh, và 48 khẩu súng đại bác.

Trong khi đó, Reshid Pasha trưng tập một đội quân khoảng 80.000 người từ các tỉnh của Đế quốc, trong đó có nhiều binh lính được tuyển mộ từ Albania và Bosnia. Tại chiến trường, Reshid có khoảng 54.000 quân, bao gồm năm mươi tư tiểu đoàn bộ binh, hai mươi tám đại đội kỵ binh và 100 khẩu đại bác: tuy nhiên trong đó có khoảng 20.000 người là quân không chính quy.

Chiến trường và tổ chức trận chiến

Cuộc chiến chính yếu diễn ra vào ngày 21 tháng 12 năm 1832, nhằm mục tiêu kiểm soát con đường từ Konya tới thành phố Istanbul, phía bắc của bức tường thành Konya, với khoảng 20.000 vào năm 1832.

Chú thích

Tham khảo

Chiến tranh
Lịch sử Ai Cập
Xung đột năm 1832


title: Các thành viên của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu

text:
Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO được thành lập vào tháng 11 năm 2005 để bảo tồn di sản địa chất của Trái Đất, cũng như để thúc đẩy việc nghiên cứu và phát triển bền vững của các giá trị cộng đồng có liên quan.  Nó được thay thế cho Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu được thành lập vào năm 1998. Các thành viên GGN được hình thành bởi các công viên địa chất quốc gia, hoặc công viên địa chất địa phương được công nhận để tập trung vào việc bảo vệ các điểm địa chất và di sản đặc biệt này.

Các Công viên địa chất thành viên đầu tiên của GGN đã được công bố trong Hội nghị quốc tế về Công viên địa chất lần đầu tiên vào năm 2004. Tính đến giữa năm 2017, đã có 127 Công viên địa chất toàn cầu UNESCO thuộc 35 quốc gia đã chính thức trở thành một phần của gia đình GGN. Các Công viên địa chất này có mặt ở 5 trong số 7 lục địa ngoại trừ Nam Cực và châu Úc. Trung Quốc là nước có số lượng công viên địa chất toàn cầu nhiều nhất, trong khi một vài quốc gia và khu vực như Hoa Kỳ, Liên Xô cũ, Nam Á, Trung Đông, phần lớn châu Phi (ngoại trừ Marốc và Quần đảo Canaria) vẫn chưa có một thành viên nào.

Danh sách
Dưới đây là danh sách các công viên địa chất toàn cầu được UNESCO công nhận tính đến hết năm 2018:

Áo
 Eisenwurzen (2004)
 Carnic Alps (2012)
 Công viên địa chất Creating Ore của Alps (2014)

Bỉ
 Famenne-Ardenne (2018)

Brazil
 Araripe (2006)

Canada
 Stonehammer (2010)
 Tumbler Ridge (2014)
 Percé (2018)

Trung Quốc
 Hoàng Sơn (2004)
 Vân Đài Sơn (2004)
 Ngũ Đại Liên Trì (2004)
 Trương Gia Giới (2004)
 Núi Đan Hà (2004)
 Thạch Lâm (2004)
 Tung Sơn (2004)
 Lư Sơn (2004)
 Thái Ninh (2005)
 Khắc Thập Khắc Đằng (2005)
 Hưng Văn (2005)
 Nhạn Đãng Sơn (2005)
 Thái Sơn (2006)
 Vương Ốc Sơn-Đại Mi Sơn (2006)
 Phòng Sơn (2006)
 Phục Ngưu Sơn (2006)
 Kính Bạc (2006)
 Lôi Quỳnh (2006)
 Long Hổ Sơn (2007)
 Tự Cống (2008)
 Sa mạc Alxa (2009)
 Tần Lĩnh (2009)
 Lạc Nghiệp-Phượng Sơn (2010)
 Ninh Đức (2010)
 Công viên địa chất Thiên Trụ Sơn (2011)
 Hồng Kông (2011)
 Công viên địa chất Tam Thanh Sơn, An Huy (2012)
 A Nhĩ Sơn (2017)
 Công viên địa chất quốc gia Khả Khả Thác Hải (2017)
 Công viên địa chất Hoàng Cương Đại Biệt Sơn (2018)
 Quang Vụ Sơn-Nặc Thủy Hà (2018)

Croatia
Papuk (2007)

Cộng hòa Síp
 Troodos (2015)

Cộng hòa Séc
Bohemian Paradise (2005)

Đan Mạch
 Công viên địa chất toàn cầu Odsherred (2014)

Phần Lan
 Công viên địa chất Rokua (2010)
 Lauhanvuori-Haemeenkangas (2020)

Pháp
 Haute Provence (2004)
 Công viên thiên nhiên vùng Luberon (2005)
 Vách đá Bauges (2011)
 Công viên địa chất Chablais (2012)
 Công viên địa chất toàn cầu Monts d'Ardeche (2014)
 Causses du Quercy (2017)
 Beaujolais (2018)

Đức
 Bergstrasse-Odenwald (2004)
 Terra Vita (2004)
 Công viên địa chất Vulkaneifel (2004)
 Dãy núi Harz, Braunschweiger (2005)
 Mecklenburg (2005)
 Dãy núi Swabian Jura (2005)
 Công viên cảnh quan Muskau Bend (chung với Ba Lan) (2011)

Hy Lạp
 Rừng hóa thạch của Lesbos (2004)
 Psiloritis (2004)
 Chelmos-Vouraikos (2009)
 Công viên địa chất Vikos-Aoos (2010)
 Công viên địa chất Sitia (2015)

Hungary
 Công viên địa chất Bakony-Balatonk (2012)
 Công viên địa chất Novohrad - Nograd (chung với Slovakia) (2010)

Iceland
 Công viên địa chất Katla (2011)
 Công viên địa chất toàn cầu Reykjanes (2015)

Indonesia
 Công viên địa chất Batur (2012)
 Công viên địa chất Gunung Sewu, Java (2015)
 Công viên địa chất Ciletuh-Palabuhanratu (2018)
 Rinjani Lombok (2018)

Iran
 Đảo Qeshm (2006)

Indonesia
 Công viên địa chất Batur, Bali (2012)

Ireland
 Công viên địa chất Burren và Cliffs của Moher (2011)
 Bờ biển Copper (2004)
 Công viên địa chất toàn cầu Các hang Marble Arch (Chung với Vương quốc Anh) (2015)

Ý
 Công viên thiên nhiên Madonie (2004)
 Công viên địa chất Beigua (2005)
 Công viên địa chất và khai mỏ của Sardinia (2007)
 Công viên địa chất Pollino (2007)
 Adamello-Brenta (2008)
 Rocca di Cerere (2008)
 Công viên mỏ Tuscan (2010)
 Cilento và Vallo di Diano (2010)
 Apuan Alps (2011)
 Công viên địa chất Sesia - Val Grande (2013)

Nhật Bản
 Itoigawa (2009)
 Toya Caldera và Núi lửa Usu (2009)
 Vùng núi lửa Unzen (2009)
 San'in Kaigan (2010)
 Muroto (2011)
 Quần đảo Oki (2013)
 Aso, Kumamoto (2014)
 Núi Apoi (2015)
 Bán đảo Izu (2018)

Malaysia
 Đảo Langkawi (2007)

Mexico
 Comarca Minera, Hidalgo (2017)
 Mixteca Alta, Oaxaca (2017)

Maroc
 Công viên địa chất toàn cầu M'Goun (2014)

Hà Lan
 Công viên địa chất Hondsrug (2007)

Na Uy
 Gea Norvegica (2006)
 Công viên địa chất Magma (2010)

Bồ Đào Nha
 Naturtejo (2006)
 Arouca (2009)
 Công viên địa chất Azores (2013)
 Công viên địa chất Land of Knights (2015)

Rumani
 Công viên địa chất Khủng long Hạt Haţeg (2005)

Slovenia
 Công viên địa chất Karavanke (Chung với Áo) (2013)
 Idrija (2013)

Hàn Quốc
 Đảo Jeju (2010)
 Cheongsong (2017)
 Khu vực Mudeungsan (2018)

Tây Ban Nha
 Maestrazgo (2004)
 Sierra Norte di Sevilla, Andalusia (2004)
 Công viên thiên nhiên Cabo de Gata-Níjar (2006)
 Sobrarbe (2006)
 Công viên tự nhiên Sierras Subeticas (2006)
 Công viên địa chất Bờ biển Basque (2010)
 Công viên địa chất Villuercas Ibores Jara (2011)
 Công viên địa chất Trung tâm Catalonia (2012)
 Công viên địa chất Molina de Aragón - Alto Tajo (2014)
 Công viên địa chất toàn cầu El Hierro (2015)
 Công viên địa chất Las Loras (2017)
 Conca de Tremp-Montsec (2018)
 Dãy núi Courel (2019)
 Maestrazgo (2020)
 Granada (2020)

Tanzania
 Công viên địa chất Ngorongoro Lengai (2018)

Thái Lan
 Công viên địa chất Satun (2018)

Thổ Nhĩ Kỳ
 Công viên địa chất Núi lửa Kula (2013)

Vương quốc Anh
 Các hang Marble Arch và Núi Cuilcagh (2004)
 Bắc Pennines (2004)
 Fforest Fawr (2005)
 Cao nguyên Tây Bắc (2005)
 English Riviera (2007)
 Shetland (2009)
 GeoMôn (2009)
 Công viên địa chất toàn cầu Các hang Marble Arch (Chung với Ireland) (2015)
 The Black Country (2020)

Uruguay
 Công viên địa chất Grutas del Palacio (2013)

Việt Nam
 Cao nguyên đá Đồng Văn (2010)
 Công viên địa chất Non Nước Cao Bằng (2018)
 Công viên địa chất Đắk Nông (2020)

Thành viên cũ của GGN
Công viên địa chất Lochaber của Vương quốc Anh đã từng là thành viên của Mạng lưới vào năm 2007 nhưng đã bị xóa bỏ vào năm 2011.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Chính thức được UNESCO công nhận là Công viên địa chất

Công viên địa chất


title: Mervin Trần

text:
Mervin Trần (sinh 22 tháng 9 năm 1990) là vận động viên trượt băng nghệ thuật đôi người Canada từng thi đấu cho Nhật Bản cho đến năm 2012. Cùng với bạn diễn trước kia là Narumi Takahashi, anh đã giành được huy chương đồng tại giải Vô địch Trượt băng nghệ thuật Thế giới năm 2012, huy chương bạc tại giải trẻ Vô địch Trượt băng nghệ thuật 2010, vô địch giải ISU Junior Grand Prix 2010 và vô địch quốc gia Nhật Bản từ 2008 đến 2012. Cặp đôi này đã giành huy chương Thế giới đầu tiên ở nội dung trượt đôi cho Nhật Bản. Gần đây, Mervin nhảy cặp với Natasha Purich.

Tiểu sử
Mervin sinh ra ở Regina, Saskatchewan năm 1990. Anh chuyển đến Montréal, Québec năm 2007 để luyện tập với HLV Richard Gauthier. Cha mẹ anh là người tị nạn từ Việt Nam và Campuchia. Anh từng thi đấu tại giải điền kinh cấp tỉnh ở nội dung nhảy cao và chạy 100m vượt rào và xếp vị trí thứ 5 ở bộ môn vượt rào.

Tham khảo

Sinh năm 1990
Người Canada gốc Việt
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao từ Regina, Saskatchewan


title: Thủ Thiêm (định hướng)

text:
Thủ Thiêm là tên gọi chỉ vùng đất ven sông Sài Gòn nằm đối diện với trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. Danh xưng này còn được đặt cho:

 Phường Thủ Thiêm thuộc thành phố Thủ Đức
 Khu đô thị mới Thủ Thiêm
 Phà Thủ Thiêm kết nối giao thông hai bờ sông Sài Gòn, nay đã ngưng hoạt động.
 Cầu Thủ Thiêm bắc qua sông Sài Gòn, nối thành phố Thủ Đức và quận Bình Thạnh.
 Hầm Thủ Thiêm: một tên gọi khác của đường hầm sông Sài Gòn.

Xem thêm
 Thủ Thiệm

Thủ Đức


title: Cá mút đá túi

text:
Cá mút đá túi, tên khoa học Geotria australis, còn được gọi là cá mút đá rộng miệng, là loài duy nhất trong chi Geotria, và là loài duy nhất trong họ Geotriidae.

Chú thích

Tham khảo

 {{FishBase_species|genus=Geotria|species=australis|year=2012|A]]
Động vật được mô tả năm 1851
Cá nước ngọt Úc
Cá nước ngọt New Zealand
Cá Thái Bình Dương


title: Evo Morales

text:
Juan Evo Morales Ayma, (sinh ngày 26 tháng 10 năm 1959) thường được gọi là Evo (), là một chính trị gia và nhà hoạt động người Bolivia, giữ chức Tổng thống Bolivia từ năm 2006 đến năm 2019 và là tổng thống của Boliva đầu tiên là dân tộc bản địa.

Là người theo chủ nghĩa xã hội, ông là người đứng đầu đảng Phong trào vì Chủ nghĩa xã hội (MAS). Vào ngày 10 tháng 11 năm 2019, ông từ chức trong tình trạng đất nước bất ổn đáng kể sau khi quân đội đưa ra tối hậu thư yêu cầu từ chức sau báo cáo của Tổ chức các quốc gia Mỹ với cáo buộc chính phủ của ông đã tổ chức bầu cử trong năm.

Tiểu sử
Sinh ra trong một gia đình nông dân người Aymara tại Isallawi, Orinoca, Morales học hết tiểu học thì đăng lính. Năm 1978 ông đến tỉnh Chapare trồng coca và tham gia nghiệp đoàn cocalero. Tiếng tăm Morales nổi lên trong công đoàn campesino tức người lao động nông thôn chống lại chủ trương của chính quyền Bolivia và Hoa Kỳ vốn muốn xóa bỏ cây coca trong cuộc chiến chống ma túy. Năm 1995 ông bước vào chính trường, lãnh đạo Phong trào Xã hội chủ nghĩa, đặt trọng tâm vào những vấn đề ảnh hưởng đến người bản xứ và giới dân nghèo. Morales ủng hộ cải cách ruộng đất, dùng lợi nhuận từ các mỏ khí đốt để trang trải kinh phí xã hội. Qua mấy đợt biểu tình lớn ở Cochabamba năm 2000 chống lại các công ty khí đốt, Morales trở thành gương mặt của cả phong trào. Năm 2002 ông bị luận tội và trục xuất khỏi Quốc hội Bolivia mặc dù trong kỳ tuyển cử tổng thống năm đó, ông về hạng nhì với số phiếu.

Đắc cử tổng thống
Ba năm sau tức năm 2005, Morales đắc cử tổng thống và mở chiến dịch tịch thu đất đai của đại điền chủ để phát cho nông dân nghèo. Chính phủ cũng ra tay quốc hữu hóa nhiều xí nghiệp trong các ngành then chốt, hạn chế ảnh hưởng kinh tế của Mỹ ở Bolivia và tìm cách mở rộng mối quan hệ với các quốc gia khác ở châu Mỹ Latin. Bolivia gia nhập Liên minh Bolivar vì châu Mỹ.

Năm 2008 Morales đắc thế trong cuộc trưng cầu dân ý, thông qua một hiến pháp mới rồi lại tái đắc cử tổng thống năm 2009. Morales đẩy mạnh chính sách thiên tả, gia nhập BancoSur và Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latin và Caribe (Community of Latin American and Caribbean States).

Morales được ghi nhận là người góp tiếng ủng hộ quyền lợi của các sắc tộc bản xứ và chống chủ nghĩa đế quốc. Ông từng được Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc phong làm "Anh hùng Thế giới của Trái Đất Mẹ" ("World Hero of Mother Earth").

Trưng cầu dân ý và ý định Tu hiến
Ngày 21 tháng 2 năm 2016, Morales mở cuộc trưng cầu dân ý lần nữa chủ trương thay đổi hiến pháp để bỏ điều khoản hạn chế tổng thống chỉ được làm ba nhiệm kỳ vì Morales muốn ra tranh cử lần thứ tư. Kết quả là 51% số phiếu chống lại việc tu chính hiến pháp. Morales thất bại. Tuy nhiên Morales đâm đơn lên Tòa án Hiến pháp và được chấp thuận năm 2017.

Từ chức
Tháng 10 năm 2019 Morales ra tranh cử lần thứ tư nhưng vì chỉ đạt 45% (thay vì ≥50%) nên phải qua vòng nhì với đối thủ là cựu tổng thống Carlos Mesa. Mesa được 38% số phiếu. Morales bị cáo buộc là tham nhũng và tham quyền cố vị. Morales tuyên bố thắng vòng nhì nhưng bản báo cáo của quan sát viên quốc tế thuộc Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ thì ghi nhận là nhiều sự "bất thường", bất tín nhiệm cuộc tuyển cử. Dân chúng rầm rộ xuống đường, phe thì ủng hộ, phe thì phản đối Morales. Chính phủ điều quân đội ra dẹp nhưng các tướng lãnh ra thông cáo sẽ không đàn áp đồng bào. Các cơ quan cảnh sát lại tham gia các cuộc biểu tình chống lại chính phủ. Ngày 10 tháng 11 New York Times loan tin là chỉ huy lực lượng vũ trang của Bolivia, Tướng Williams Kaliman cũng khuyên Morales "nên từ chức để khôi phục lại hòa bình và ổn định và vì lợi ích của đất nước chúng ta." Mất chỗ dựa, Evo Morales tuyên bố từ chức và đáp máy bay bỏ nước lưu vong sang México tối Thứ Hai 11 Tháng 11, 2019, chấm dứt 14 năm chấp chính. Chính phủ bỏ ngỏ vì phó tổng thống, chủ tịch Thượng viện, chủ tịch Hạ viện theo tuần tự đúng ra sẽ kế nhiệm nhưng tất cả đều từ nhiệm. Morales, cùng với các nước thiên tả México, Cuba, Nicaragua và Venezuela lên án sự việc, cho đó cuộc đảo chính quân sự.

Dầu tình hình chưa yên Phó chủ tịch Thượng viện Jeanine Áñez đã lên tiếng kêu gọi các đại diện dân cử nhóm họp để ổn định chính phủ và xúc tiến cuộc bầu cử mới. Bà được Tòa án Hiến pháp công nhận kiêm nhiệm chức vụ tổng thống Bolivia.

Evo Morales thì rời México ngày 12 Tháng 12, 2019 chuyển về Argentina nơi chính phủ thiên tả của Alberto Fernández vừa đắc cử vào Tháng 10, 2019. Theo nhà phân tích chính trị thì Morales chọn Argentina vì hai nước giáp giới nhau, dễ bề cho Morales duy trì ảnh hưởng chính trị quốc nội và rất có thể hồi hương chấp chính mai sau.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người bản địa châu Mỹ
Tổng thống Bolivia
Dân chủ xã hội


title: Cá mút đá myxin New Zealand

text:
Cá mút đá myxin New Zealand, còn gọi là Cá mút đá myxin Broadgilled , (Eptatretus cirrhatus), là một loài Cá mút đá myxin thuộc chi Eptatretus, được tìm thấy ở phía nam và phía đông Úc, và xung quanh New Zealand, ở độ sâu từ 40 đến 700 mét. Chiều dài của chúng lên đến 1 mét.

Tham khảo

 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8

C
Động vật được mô tả năm 1801


title: Cá mút đá myxin đen

text:
Cá mút đá myxin đen, tên khoa học Eptatretus deani, là một loài cá mút đá myxin.

Giống như các loài cá mút đá myxin khác, thói quen ăn uống khả năng sản xuất chất nhờn đã khiến các phương tiện truyền thông khoa học và truyền thông gọi chúng là sự "kinh tởm" của tất cả các sinh vật biển. Mặc dù chúng đôi khi được gọi là "cá chình nhờn", chúng không phải cá chình.

Chú thích

Liên kết ngoài

D
D
Cá Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 1907
Động vật ăn xác chết


title: Võ hiệp

text:
Võ hiệp () hoặc kiếm hiệp (劍俠) là một thể loại trong văn hóa đại chúng Hoa ngữ nói về những cuộc phiêu du của những hiệp khách (cao thủ, kiếm khách) trên giang hồ. Mặc dù võ hiệp ban đầu là một thể loại văn học, sự ảnh hưởng của nó đã lan ra các hình thức nghệ thuật khác như tuồng cổ Trung Quốc, truyện tranh, phim điện ảnh, phim truyền hình và trò chơi điện tử. Nó là một thành phần cấu thành văn hóa đại chúng của các cộng đồng Hoa ngữ trên thế giới.
"Võ hiệp" là một từ được ghép từ "võ" và "hiệp" (người hùng). Những võ sĩ hành hiệp thường được gọi là hiệp khách (俠客) hoặc du hiệp (遊俠). Trong một vài tác phẩm họ cũng được gọi là kiếm khách (劍客) dù không nhất thiết phải mang kiếm.
Thông thường hiệp khách không phục vụ một chủ nhân, nắm giữ binh quyền hay thuộc về tầng lớp quý tộc. Họ thường xuất thân từ những tầng lớp thấp trong xã hội phong kiến Trung Quốc. Hiệp khách thường tuân theo quy tắc làm điều đúng, đấu tranh cho lẽ phải, xóa bỏ đàn áp, sửa chữa cái sai và khắc phục những lỗi lầm trong quá khứ. Truyền thống này được gọi là tinh thần hiệp khách (; Hán-Việt: hiệp khách tinh thần) và nó tương tự với võ sĩ đạo của các samurai Nhật Bản, phong thái hào hiệp của các hiệp sĩ châu Âu thời Trung Cổ và các tay súng miền Viễn Tây Hoa Kỳ.

Lịch sử

Thời sơ khai
Mặc dù cụm từ võ hiệp, với ý nghĩa là một thể loại văn học, mới xuất hiện gần đây nhưng những câu chuyện về nó đã có cách đây hơn 2000 năm. Võ hiệp có nguồn gốc từ những câu chuyện du hiệp từ những năm 300-200 TCN. Nhà triết học pháp gia Hàn Phi đã kể những câu chuyện du hiệp trong tác phẩm Hàn Phi Tử trong chương nói về 5 tầng lớp xã hội trong thời Xuân Thu. Những câu chuyện nổi tiếng gồm Chuyên Chư ám sát Ngô vương Liêu và đặc biệt là Kinh Kha ám sát Tần Thủy Hoàng. Trong quyển 86 trong Sử ký, Tư Mã Thiên đã liệt ra 5 sát thủ nổi tiếng (Tào Mạt, Chuyên Chư, Dự Nhượng, Nhiếp Chính và Kinh Kha) trong thời Chiến Quốc, những người có nhiệm vụ ám sát những nhà chính trị hoặc những yếu nhân.

Những sát thủ này được gọi là thích khách (chữ Hán: 刺客). Họ thường cống hiến lòng trung thành và phục vụ cho những vị chúa hay quý tộc phong kiến, đổi lại họ được ban cho tiền bạc hay phụ nữ. Trong quyển 124 của Sử ký, Tư Mã Thiên đã khắc họa những nét sơ khai về thế giới võ hiệp trong thời đại của ông. Những nét này cũng được ghi lại trong những sử liệu như Hán thư hay Hậu Hán thư.

Những truyện hiệp khách chuyển mình trong thời Đường dưới dạng truyền kỳ. Những truyện trong thời kỳ này như Côn Luân Nô đóng vai trò là hình mẫu cho những tiểu thuyết võ hiệp hiện đại. Chúng mô tả những nhân vật chính kỳ lạ và cô độc, làm những việc anh hùng, dũng cảm.
Vào thời Minh, La Quán Trung và Thi Nại Am viết Tam Quốc diễn nghĩa và Thủy hử, 2 trong số Tứ đại kỳ thư của văn học Trung Quốc. Tác phẩm đầu là truyện kể lịch sử được tiểu thuyết hóa nói về những sự kiện trong giai đoạn Hậu Hán và Tam Quốc. Còn Thủy hử thường được xem như tiểu thuyết võ hiệp đầu tiên: chân dung của 108 anh hùng cùng quan niệm về chính nghĩa và hành động sẵn sàng nổi loạn hơn là phục vụ cho một chính quyền thối nát, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của văn hóa giang hồ trong những thế kỷ sau. Tam Quốc diễn nghĩa cũng được xem là một tiền đề, chứa đựng những mô tả về cận chiến điển hình mà về sau được các tác giả võ hiệp sử dụng.

Vào thời Thanh, một bước tiến nữa là truyện xử án (hay tiểu thuyết công án) và những tiểu thuyết trinh thám trong đó những hiệp khách phối hợp với quan lại để phá án và đấu tranh chống bất công. Những truyện về Bao Thanh Thiên từ Tam Hiệp Ngũ Nghĩa (về sau được mở rộng và đặt lại thành Thất Hiệp Ngũ Nghĩa) và Tiểu Ngũ Nghĩa đã hình thành nên hình tượng về công lý cho những tiểu thuyết võ hiệp sau này. Những truyện hiệp nghĩa với hình tượng nữ hiệp cũng xuất hiện vào thời Thanh. Những tiểu thuyết như Thi Công kỳ án cũng được xem là những tiểu thuyết võ hiệp sơ khai.

Cụm từ võ hiệp dưới ý nghĩa một thể loại văn học xuất hiện vào cuối thời Thanh, một sự phỏng theo bukyo của Nhật Bản, một thể loại tiểu thuyết phiêu lưu ảnh hưởng bởi võ sĩ đạo. Cụm từ này được mang tới Trung Quốc bởi những nhà văn mong muốn Trung Quốc sẽ hiện đại hóa quân sự và chú trọng hơn vào võ đạo, và nhanh chóng gây chú ý khi nó liên quan tới hiệp nghĩa và những tiền đề khác của tiểu thuyết võ hiệp, trong khi dần phai nhạt ở chính Nhật Bản.

Nhiều tác phẩm võ hiệp ở thời Minh và Thanh đã thất lạc do sự cấm đoán của chính quyền. Những tác phẩm võ hiệp được cho là hình thành tư tưởng chống chính quyền dẫn tới những cuộc nổi dậy suốt những thời kỳ này. Sự tách rời khỏi văn học chính thống cũng có nghĩa là việc sáng tác bị hạn chế, dẫn tới sự đình trệ trong việc phát triển thể loại này. Nhưng dù sao đi nữa tiểu thuyết võ hiệp vẫn rất phổ biến trong tầng lớp bình dân.

Thế kỷ 20
Tiểu thuyết võ hiệp hiện đại trở nên nổi bật vào đầu thế kỷ 20 sau phong trào Ngũ Tứ vào năm 1919. Một thể loại văn học mới phát triển, được sáng tác để chống lại những giá trị Khổng giáo, và hiệp khách trở thành biểu tượng của tự do cá nhân, trái với tư tưởng Khổng giáo.
Đầu thế kỷ 20 và giai đoạn 1960-1980 thường được xem là thời đại vàng son của tiểu thuyết võ hiệp. Hướng Khải Nhiên (bút danh Bình Giang Bất Tiếu Sinh) được xem là tác giả võ hiệp đáng chú ý đầu tiên với tác phẩm Giang hồ kỳ hiệp truyện, được xuất bản lần lượt từ 1921 tới 1928 và được chuyển thể thành bộ phim võ hiệp đầu tiên. Bắt đầu từ những năm 1930, những tác phẩm võ hiệp đã nảy nở và trung tâm của thể loại này dịch chuyển về Bắc Kinh và Thiên Tân ở bắc Trung Quốc. 5 tác giả có sức sáng tác dồi dào nhất gọi là Bắc phái ngũ đại gia: Hoàn Châu Lâu chủ (viết Thục Sơn kiếm hiệp truyện), Bach Vũ (viết Thập nhị kim tiền tiêu), Vương Độ Lư (viết Hạc thiết ngũ bộ khúc), Trịnh Chứng Nhân (viết Ưng trảo vương), Châu Trinh Mộc (viết Thất sát bài).

Tiểu thuyết võ hiệp bị cấm tại nhiều thời điểm khác nhau từ năm 1912 và những cấm đoán này đã kìm hãm sự phát triển của thể loại. Dù vậy, việc sáng tác võ hiệp vẫn diễn ra ở những khu vực nói tiếng Hoa khác như Đài Loan hay Hồng Kông. Những tác giả như Lương Vũ Sinh hay Kim Dung đi đầu trong việc hình thành "tân phái" của thể loại, khác xa so với các tác phẩm lúc trước. Họ viết tiểu thuyết nhiều kỳ trên các báo và tạp chí. Họ cũng kết hợp nhiều bối cảnh tiểu thuyết như bí ẩn và lãng mạn từ các nền văn hóa khác. Ở Đài Loan, Ngọa Long Sinh, Gia Các Thanh Vân, Tư Mã Linh và Cổ Long trở thành những tác giả nổi tiếng nhất. Sau họ, những tác giả khác như Ôn Thụy An và Huỳnh Dị cũng rất nổi bật trong giai đoạn sau. Trần Vũ Tuệ (bút danh Trịnh Phong) là nữ tác giả đáng chú ý với tác phẩm đầu tay Thiên quan song hiệp.

Cũng có những tác phẩm được sáng tác sau những năm 1980 với ý định mở ra thời kỳ hậu võ hiệp.

Bối cảnh, nội dung và bố cục
Những tiểu thuyết võ hiệp hiện đại phần lớn lấy bối cảnh Trung Quốc cổ hay cận đại. Bối cảnh lịch sử có thể trong phạm vi từ rất cụ thể và quan trong với truyện, cho tới được giới thiệu sơ lược, sai lệch hoặc chỉ làm nền cho hành động. Những yếu tố kỳ bí trong phạm vi từ những võ công cao cường đến ma quỷ và quái vật, là những yếu tố phổ biến trong tiểu thuyết võ hiệp, nhưng không phải là quan trọng nhất. Võ công mới là yếu tố tiên quyết khi những nhân vật phải biết vài loại võ công. Chuyện tình cảm cũng được khắc họa mạnh mẽ trong vài tiểu thuyết võ hiệp.

Một truyện võ hiệp điển hình khắc họa một nam chính trải qua một bi kịch như gia đình bị sát hại, lên đường trải qua nhiều thử thách và gian khổ để học nhiều loại võ công từ nhiều cao thủ. Vào cuối truyện, nhân vật chính trở thành cao thủ với võ công ít ai sánh bằng. Anh ta sử dụng võ công để hành hiệp và làm trong sạch giang hồ. Ví dụ như những chương mở đầu của nhiều tác phẩm của Kim Dung đi theo mô típ này: một bi kịch xảy ra, thường làm chết rất nhiều nhân vật vừa giới thiệu và tạo ra những sự kiện ảnh hưởng rất lớn đến cốt truyện.
Có những truyện sử dụng cấu trúc khác. Ví dụ như nhân vật chính bị từ chối cho gia nhập một môn phái. Anh ta trải qua gian khổ và bí mật tập luyện, chờ tới khi có cơ hội để chứng tỏ bản thân và gây ngạc nhiên cho những người đã từng coi thường mình. Vài truyện mô tả một anh hùng đã thành danh đối đầu với một nhân vật phản diện là một địch thủ ngang ngửa mình. Nội dung sẽ dần dẫn dắt tới một trận tử chiến giữa 2 nhân vật. Loại truyện này rất phổ biến trong thời kỳ có những phong trào phản Thanh.

Những truyện khác có bối cảnh độc đáo như trong những tác phẩm của Cổ Long và Huỳnh Dị. Những tác phẩm của Cổ Long thường pha trộn những yếu tố bí ẩn và thường được viết như truyện trinh thám. Nhân vật chính thường là một cao thủ tài ba và phá án tài tình có nhiệm vụ giải mã những vụ án bí ẩn. Những tác phẩm của Huỳnh Dị thường pha trộn những yếu tố khoa học viễn tưởng.

Mặc dù có những yếu tố pha trộn này, võ hiệp là một loại tiểu thuyết mang tính lịch sử. Tuy nhiên nhiều tác giả đã thẳng thắn thừa nhận họ không thể mang hết lịch sử vào trong tiểu thuyết mà thay vào đó, họ chọn cốt truyện liên quan đến những sự việc trong quá trình phát triển của nhân vật chính từ lúc còn nhỏ cho tới trưởng thành.

Quy tắc hành hiệp
8 tính cách phổ biến của hiệp khách là vị tha, công bằng, tự lập, trung thành, dũng cảm, đáng tin, không màng tiền bạc và danh lợi. Ngoại trừ tự lập, những tính cách này tương tự với những giá trị Khổng giáo như nhân, dũng và nghĩa. Quy tắc hành hiệp cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đền ơn ân nhân cũng như trả thù những kẻ xấu. Tuy nhiên việc trả thù cũng gây tranh cãi khi nhiều tác phẩm võ hiệp chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo, trong đó có lòng vị tha, thương người cũng như không sát sinh.
Trong giang hồ, hiệp khách cũng phải trung thành với sư phụ. Nếu có mâu thuẫn giữa các hiệp khách, họ phải giải quyết bằng những trận đấu tay đôi.

Võ công
Võ thuật trong tiểu thuyết võ hiệp dựa theo những môn võ ngoài đời thực của Trung Quốc. Tuy nhiên trong tiểu thuyết những môn võ này được phóng đại lên mức siêu phàm.
Sau đây là những võ công của một hiệp khách điển hình:
Võ thuật: những kỹ thuật chiến đấu được kết hợp lại thành chiêu thức, dựa trên những môn võ Trung Quốc ngoài đời thực.
Vũ khí: Nhiều loại vũ khí được sử dụng trong chiến đấu. Những loại phổ biến nhất là đao, kiếm, côn và thương. Những vật dụng thường ngày như bàn tính, quạt, bút, tẩu, châm hoặc nhiều nhạc cụ khác nhau cũng được sử dụng làm vũ khí.
Khinh công: một loại võ Trung Quốc ngoài đời thực. Tuy nhiên trong tiểu thuyết và phim ảnh võ hiệp, nó được phóng đại tới mức những nhân vật có thể điều khiển được trọng lực để bay hay di chuyển một khoảng dài chỉ bằng một bước chân, lướt trên mặt nước hay leo lên tường cao, phóng lên ngọn cây.
Nội lực/ nội công: khả năng tạo ra và nuôi dưỡng năng lượng bên trong gọi là khí, và sử dụng nó để tấn công hay phòng thủ. Những nhân vật sử dụng nguồn năng lượng này để đạt được sức mạnh, tốc độ, sức chịu đựng, sức bền và khả năng hồi phục siêu phàm.
Điểm huyệt: các nhân vật sử dụng những kỹ thuật điểm huyệt khác nhau để giết, gây tê liệt, làm bất động hoặc điều khiển đối phương bằng cách tác động lên huyệt đạo của đối phương bằng tay hoặc vũ khí. Những kỹ thuật này có thể dùng để chữa thương như cầm máu. Những võ sư ngoài đời thực sử dụng những kỹ thuật này để làm tê liệt đối phương, tuy nhiên tác động của chúng đã được phóng đại trong tiểu thuyết.

Trong tiểu thuyết võ hiệp, những nhân vật đạt được những kỹ năng trên qua những năm tháng học và tập luyện chăm chỉ, nhưng cũng có thể có được nhờ được sư phụ truyền nội công cho. Những hướng dẫn để có được những kỹ năng này được ghi chép trong những tài liệu gọi là bí kíp. Trong vài truyện, những võ công đặc biệt có thể được học bằng cách trải qua nhiều năm sống ẩn dật với sư phụ hoặc luyện tập với một nhóm võ sĩ khác.

Giang hồ
Giang hồ chỉ một cộng đồng của những võ sĩ. "Võ lâm" là một từ phổ biến khác để chỉ cộng đồng này. Giang hồ được tạo thành từ nhiều võ sĩ thường phân chia theo môn phái, tộc hay bang. Nó cũng chứa đựng những du hiệp, quý tộc, cường đạo, hành khất, tu sĩ, y sĩ, thương nhân và nghệ nhân.

Một khía cạnh phổ biến của giang hồ là không có luật pháp, toàn bộ mâu thuẫn và tranh cãi chỉ có thể được giải quyết bằng vũ lực theo quy tắc hành hiệp và tinh thần thượng võ. Luật lệ giang hồ được duy trì bởi những môn phái và anh hùng chính nghĩa. Đôi khi những môn phái này liên minh với nhau để chống lại những tà giáo trong giang hồ.

Một người lãnh đạo, gọi là võ lâm minh chủ, được bầu ra từ các môn phái để lãnh đạo và đảm bảo luật lệ giang hồ. Người lãnh đạo thường có võ công cao cường và nổi tiếng chính nghĩa, thường vướng vào nhiều âm mưu và/hoặc bị giết. Trong nhiều trường hợp, người lãnh đạo có thể không cần là cao thủ mạnh nhất trong khi trong nhiều tác phẩm khác, địa vị lãnh đạo là cha truyền con nối. Người lãnh đạo cũng là người phân xử có nhiệm vụ chủ trì và phân xử những bất công và tranh chấp. Họ là chủ tọa giải quyết những vụ việc trong giang hồ.

Từ "giang hồ" cũng được sử dụng theo những nghĩa khác với trong tiểu thuyết. Nó còn có nghĩa ám chỉ những xã hội vô chính phủ. Ví dụ như Hội Tam Hoàng và những hội kín khác của Trung Quốc sử dụng từ này để mô tả thế giới tội phạm có tổ chức của họ. Đôi khi nó được thay bằng từ "thế giới ngầm". Trong thuật ngữ hiện đại, "rời khỏi giang hồ" là tiếng lóng của "về hưu".

Trong tiểu thuyết võ hiệp, nếu một võ sĩ muốn rời khỏi giang hồ, anh ta sẽ thực hiện một nghi lễ gọi là "rửa tay gác kiếm". Anh ta sẽ rửa tay trong một chậu nước bằng vàng, ám chỉ là sẽ không can dự vào những chuyện trên giang hồ nữa. Khi một võ sĩ ẩn dật quyết định nhúng tay vào chuyện trên giang hồ, sự trở lại của anh ta gọi là "tái xuất giang hồ".

Võ hiệp ngũ đại gia

Truyện tranh
Những tiểu thuyết võ hiệp, truyện kiếm hiệp mới dần ít đi trong khoảng 25 năm trở lại đây, một phần do nhu cầu đọc không cao do xuất hiện các loại hình giải trí mới như phim ảnh, trò chơi điện tử... Thể loại này dần chuyển hướng sang mạn hoạ (truyện tranh Hoa ngữ) ở Đài Loan hay Hồng Kông.

Những họa sĩ truyện tranh võ hiệp nổi tiếng:

Phim ảnh
Những bộ phim võ hiệp đầu tiên có từ những năm 1920. Cốt truyện trong những bộ phim đầu tiên này được chuyển thể từ những tiểu thuyết thời đó.

Trong thời gian gần đây, Lý Liên Kiệt là ngôi sao của những phim võ hiệp, từng đóng trong Tiếu ngạo giang hồ: Đông Phương Bất Bại và Anh hùng, ngoài ra còn có Lương Triều Vỹ, Dương Tử Quỳnh và Lâm Thanh Hà. Viên Hòa Bình là một chỉ đạo nghệ thuật nổi tiếng nhờ xây dựng những kỹ xảo hành động trong dòng phim này. Đạo diễn Trung Quốc đại lục Trương Nghệ Mưu cũng bắt tay vào làm phim võ hiệp. Anh hùng là một phim nổi bật nhờ cách sử dụng sáng tạo những màu sắc rực rỡ và bố trí bối cảnh đẹp mắt.

Phim võ hiệp được giới thiệu tới Hollywood vào năm 2000 với Ngọa hổ tàng long của Lý An. Theo chân Lý An, Trương Nghệ Mưu làm Anh hùng, nhắm tới thị trường quốc tế năm 2003 và Thập diện mai phục năm 2004. Khán giả Hoa Kỳ cũng được giới thiệu phim võ hiệp qua những đài truyền hình của châu Á ở những thành phố lớn với những phim như Nữ tướng Dương môn, thường với phụ đề Anh ngữ.

Nỗ lực làm phim võ hiệp của những đạo diễn phương Tây khá hạn chế, như phim Vua Kung Fu năm 2008 với những ngôi sao Thành Long, Lý Liên Kiệt và Michael Angarano. Tuy nhiên có một ngoại lệ là Kung Fu Panda của hãng DreamWorks Animation. Nhờ những nhà sản xuất đam mê và có kiến thức, phim này đã thành công lớn ở Trung Quốc và được xem là một đóng góp tuyệt vời cho thể loại này.

Trò chơi điện tử
Những trò chơi điện tử võ hiệp đáng chú ý thuộc thể loại action RPG là Kiếm Tiên và Hiên Viên Kiếm. Cả hai đều pha trộn võ hiệp với yếu tố thần thoại Trung Quốc. Kiếm Tiên còn bán bản quyền cho 8 trò chơi khác, 2 trong số đó được chuyển thể thành phim truyền hình là Tiên Kiếm Kỳ Hiệp và Tiên Kiếm Kỳ Hiệp 3.

Còn có những game MMORPG như Thời đại võ lâm và những trò chơi chuyển thể từ tiểu thuyết của Kim Dung như Thiên long bát bộ.

Xem thêm

 Hiệp khách
 Tiên hiệp - một nhánh nhỏ của võ hiệp
 Phim võ hiệp
 Tiểu thuyết võ hiệp hay truyện kiếm hiệp/truyện chưởng

Những lý tưởng tương tự trên thế giới:
 Văn hóa cao bồi (Hoa Kỳ)
 Võ sĩ đạo (Nhật Bản)
 Bộ quy tắc hiệp sĩ hay tinh thần mã thượng (châu Âu)

Chú thích

Liên kết ngoài

Thể loại văn học Trung Quốc
Thuật ngữ võ thuật Trung Quốc
Chiến binh Trung Quốc
Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Tiểu thể loại của thể loại kỳ ảo
Thể loại phim
Thể loại truyền hình


title: Chò nhai

text:
Chò nhai hay còn gọi ram, xoi (danh pháp khoa học: Anogeissus acuminata) là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Roxb. ex DC.) Guill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1832


title: Anogeissus latifolia

text:
Anogeissus latifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Roxb. ex DC.) Wall. ex Bedd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1869
Thực vật Pakistan


title: Anogeissus leiocarpa

text:
Anogeissus leiocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (DC.) Guill. & Perr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1832


title: Anogeissus leiocarpus

text:
Anogeissus leiocarpus là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (DC.) Guill. & Perr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1832


title: Anogeissus pendula

text:
Anogeissus pendula là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Edgew. mô tả khoa học đầu tiên năm 1853.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1853

en:Anogeissus pendula


title: Ram suối

text:
Ram suối (danh pháp khoa học: Anogeissus rivularis) là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Gagnep.) O.Lecompte mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anogeissus
Thực vật được mô tả năm 1969


title: Anogeissus sericea

text:
Anogeissus sericea là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Brandis mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Buchenavia acuminata

text:
Buchenavia acuminata là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1963


title: Buchenavia amazonia

text:
Buchenavia amazonia là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Alwan & Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1989


title: Buchenavia callistachya

text:
Buchenavia callistachya là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1935


title: Buchenavia congesta

text:
Buchenavia congesta là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1947


title: Buchenavia costaricensis

text:
Buchenavia costaricensis là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Buchenavia discolor

text:
Buchenavia discolor là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 publ. 1907.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được miêu tả năm 1906 publ. 1907


title: Buchenavia fanshawei

text:
Buchenavia fanshawei là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & Maguire mô tả khoa học đầu tiên năm 1948.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1948


title: Buchenavia grandis

text:
Buchenavia grandis là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1925


title: Buchenavia guianensis

text:
Buchenavia guianensis là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Aubl.) Alwan & Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1985


title: Buchenavia huberi

text:
Buchenavia huberi là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1945.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1945


title: Buchenavia igarataensis

text:
Buchenavia igarataensis là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được N.F.Mattos mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1967


title: Buchenavia longibracteata

text:
Buchenavia longibracteata là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Fróes mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1950


title: Buchenavia macrophylla

text:
Buchenavia macrophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Spruce ex Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia megalophylla

text:
Buchenavia megalophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Van Heurck & Müll.Arg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Buchenavia nitidissima

text:
Buchenavia nitidissima là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Rich.) Alwan & Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1985


title: Buchenavia ochroprumna

text:
Buchenavia ochroprumna là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia oxycarpa

text:
Buchenavia oxycarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Mart.) Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia pallidovirens

text:
Buchenavia pallidovirens là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Cuatrec. mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1950


title: Buchenavia parvifolia

text:
Buchenavia parvifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1925


title: Buchenavia pulcherrima

text:
Buchenavia pulcherrima là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & Stace mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1963


title: Buchenavia reticulata

text:
Buchenavia reticulata là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia sericocarpa

text:
Buchenavia sericocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1945.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1945


title: Buchenavia suaveolens

text:
Buchenavia suaveolens là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia tetraphylla

text:
Buchenavia tetraphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Aubl.) R.A.Howard mô tả khoa học đầu tiên năm 1983.

Chú thích

Liên kết ngoài

Buchenavia
Thực vật được mô tả năm 1983


title: Buchenavia tomentosa

text:
Buchenavia tomentosa là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.

Chú thích

Liên kết ngoài

T
Thực vật được mô tả năm 1866


title: Buchenavia viridiflora

text:
Buchenavia viridiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.

Chú thích

Liên kết ngoài

V
Thực vật được mô tả năm 1935


title: Terminalia buceras

text:
Terminalia buceras là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Carl Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1759 dưới danh pháp Bucida buceras. Năm 1868, Charles Wright chuyển nó sang chi Terminalia thành Terminalia buceras. Tuy nhiên, trong một thời gian dài người ta vẫn coi nó là thuộc chi Bucida cho tới khi Stace et al. (2010) thiết lập tổ Terminalia sectio Bucida trong chi Terminalia để chứa các loài Bucida ở châu Mỹ này.

Phân bố
Loài này là bản địa Bahamas, Belize, Colombia, Cộng hòa Dominica, Costa Rica, Cuba, Guatemala, Haiti, Honduras, Jamaica, quần đảo Leeward, Mexico, Nicaragua, Panamá, Puerto Rico, tây nam Caribe, quần đảo Turks và Caicos, Antilles thuộc Venezuela, quần đảo Windward. Du nhập vào Florida, Trinidad và Tobago.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1759
Thực vật Colombia
Thực vật Cuba
Thực vật Guatemala
Thực vật Honduras
Thực vật México
Thực vật Nicaragua
Thực vật Panama


title: Terminalia macrostachya

text:
Terminalia macrostachya là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Paul Carpenter Standley mô tả khoa học đầu tiên năm 1929 dưới danh pháp Bucida macrostachya. Năm 2010 Clive A. Stace và Abdul-Ridha Alwan chuyển nó sang chi Terminalia.

Phân bố
Loài này là bản địa Belize, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua.

Chú thích

Liên kết ngoài

M
Thực vật được mô tả năm 1929
Thực vật Guatemala
Thực vật Honduras
Thực vật México
Thực vật Nicaragua


title: Bucida molinetii

text:
Tránh nhầm lẫn với loài Terminalia mantaly cũng gọi là bàng Đài Loan trong tiếng Việt
Bucida molinetii trong tiếng Việt có thể gọi tên bàng Đài Loan hay còn gọi bàng Cuba, bàng lá nhỏ là một loài thực vật có hoa thuộc họ Combretaceae. Loài này được Gomez de la Maza ghi chép năm 1887 với tên gọi Terminalia molinetii, sau đó Alwan & Stace mô tả khoa học năm 1989 với tên gọi Bucida molinetii.

Đây là loài thực vật có nguồn gốc từ đảo quốc Cuba, nó đang được coi là có nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống. Cây dạng bụi lớn đến gỗ nhỏ, có thể cao tới 6m, sinh trưởng nhịp điệu, cành nhánh thường phát triển khẳng khiu theo tầng tán. Lá đơn, đính cách, tập trung ở đầu cành. Phiến lá hình trứng ngược hoặc trứng ngược hơi hẹp dài từ 0,5–4 cm rộng từ 0,3 - 0,7 cm, đầu là tròn hoặc hơi tù, đuôi lá nhọn hoặc men cuống. Cuống lá có thể dài từ 0-0,2 cm. Hoa lưỡng tính đình trên hoa tự, hoa tự mọc ra từ nách lá dài 0,5–4 cm, hoa có kích thước 3–13 mm, màu xanh hơi vàng. Quả bé, chỉ dài từ 2,5–6 mm, và phình 1,7-3,5mm.

Trong tự nhiên cây phân bố ở các trảng cỏ và đầm lầy ven biển.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cây Bàng Đài Loan

Bucida
Thực vật được mô tả năm 1989


title: Bucida umbellata

text:
Bucida umbellata là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Sessé & Moç. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.

Chú thích

Liên kết ngoài

U
Thực vật được mô tả năm 1888


title: Combretum aculeatum

text:
Combretum aculeatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Vent. mô tả khoa học đầu tiên năm 1808.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1808


title: Combretum acuminatum

text:
Combretum acuminatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Roxb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1824


title: Combretum acutifolium

text:
Combretum acutifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1933


title: Combretum acutum

text:
Combretum acutum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum adenogonium

text:
Combretum adenogonium là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Steud. ex A.Rich. mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1848


title: Combretum adrianii

text:
Combretum adrianii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1993


title: Combretum afzelii

text:
Combretum afzelii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được G.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1827


title: Combretum alatum

text:
Combretum alatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1930


title: Combretum albiflorum

text:
Combretum albiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Tul.) Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum albopunctatum

text:
Combretum albopunctatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Suess. mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1953


title: Combretum album

text:
Combretum album là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Pers. mô tả khoa học đầu tiên năm 1805.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1805

en:Combretum album


title: Combretum alfredii

text:
Combretum alfredii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Hance mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum andongense

text:
Combretum andongense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1921


title: Combretum andradae

text:
Combretum andradae là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & J.G.García mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1954


title: Combretum angolense

text:
Combretum angolense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Welw. ex M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum angustipetalum

text:
Combretum angustipetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1932


title: Combretum annulatum

text:
Combretum annulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1929


title: Combretum apetalum

text:
Combretum apetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Wall. ex Kurz mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1877


title: Combretum aphanopetalum

text:
Combretum aphanopetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum apiculatum

text:
Combretum apiculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1850


title: Combretum argenteum

text:
Combretum argenteum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Bertol. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1846


title: Combretum argyrotrichum

text:
Combretum argyrotrichum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Welw. ex M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum assimile

text:
Combretum assimile là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1867


title: Combretum atropurpureum

text:
Combretum atropurpureum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum aureonitens

text:
Combretum aureonitens là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Gilg mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1903


title: Combretum auriculatum

text:
Combretum auriculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum barbatum

text:
Combretum barbatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được G.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1832

en:Combretum barbatum


title: Combretum batesii

text:
Combretum batesii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1929


title: Combretum bauchiense

text:
Combretum bauchiense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Hutch. & Dalziel mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1927


title: Combretum bipindense

text:
Combretum bipindense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum blepharopetala

text:
Combretum blepharopetala là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Wickens mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1971


title: Combretum boinensis

text:
Combretum boinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum bracteatum

text:
Combretum bracteatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (C.Lawson) Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum bracteosum

text:
Combretum bracteosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Hochst.) Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum brassiciforme

text:
Combretum brassiciforme là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1963


title: Combretum brevistylum

text:
Combretum brevistylum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Eichler mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1867


title: Combretum bricchettii

text:
Combretum bricchettii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1899

en:Combretum bricchettii


title: Combretum brunneum

text:
Combretum brunneum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum butyrosum

text:
Combretum butyrosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (G.Bertol.) Tul. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.

Chú thích

Liên kết ngoài

B
Thực vật được mô tả năm 1856


title: Combretum cacoucia

text:
Combretum cacoucia là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell ex Sandwith mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1931


title: Combretum caffrum

text:
Combretum caffrum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Eckl. & Zeyh.) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1898
Thực vật đặc hữu Nam Phi


title: Combretum camporum

text:
Combretum camporum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1887


title: Combretum capitatum

text:
Combretum capitatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được De Wild. & Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1929


title: Combretum capituliflorum

text:
Combretum capituliflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Fenzl ex Schweinf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1868


title: Combretum capuronii

text:
Combretum capuronii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum carringtonianum

text:
Combretum carringtonianum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & J.G.García mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1962


title: Combretum caudatisepalum

text:
Combretum caudatisepalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell & J.G.García mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1954


title: Combretum celastroides

text:
Combretum celastroides là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Welw. ex M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum chinense

text:
Combretum chinense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được G.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1827


title: Combretum chionanthoides

text:
Combretum chionanthoides là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum cinereopetalum

text:
Combretum cinereopetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum cinnabarinum

text:
Combretum cinnabarinum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1900


title: Combretum clarense

text:
Combretum clarense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1999


title: Combretum coccineum

text:
Combretum coccineum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Sonn.) Lam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1785.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1785


title: Combretum collinum

text:
Combretum collinum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Fresen. mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1837


title: Combretum comosum

text:
Combretum comosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được G.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1824


title: Combretum conchipetalum

text:
Combretum conchipetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum confertum

text:
Combretum confertum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Benth.) M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1871


title: Combretum confusum

text:
Combretum confusum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Merr. & Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1908


title: Combretum congolanum

text:
Combretum congolanum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Liben mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1965


title: Combretum constrictum

text:
Combretum constrictum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Benth.) M.A.Lawson mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1871
Thực vật Kenya
Thực vật Mozambique
Thực vật Nigeria
Thực vật Somalia
Thực vật Tanzania


title: Combretum contractum

text:
Combretum contractum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1907


title: Combretum copaliferum

text:
Combretum copaliferum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1932

en:Combretum copaliferum


title: Combretum cordofanum

text:
Combretum cordofanum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899

en:Combretum cordofanum


title: Combretum coriifolium

text:
Combretum coriifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum coursianum

text:
Combretum coursianum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (H.Perrier) Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum cufodontii

text:
Combretum cufodontii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1939

en:Combretum cufodontii


title: Combretum cuspidatum

text:
Combretum cuspidatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Planch. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1849


title: Combretum cyclocarpum

text:
Combretum cyclocarpum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1940


title: Combretum decandrum

text:
Combretum decandrum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jacq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1760.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1760


title: Combretum decaryi

text:
Combretum decaryi là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum deciduum

text:
Combretum deciduum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Collett & Hemsl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1890


title: Combretum demeusei

text:
Combretum demeusei là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được De Wild. mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1910


title: Combretum discolor

text:
Combretum discolor là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Taub. mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1893


title: Combretum dolichopetalum

text:
Combretum dolichopetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum dolichopodum

text:
Combretum dolichopodum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Gilg mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1921


title: Combretum duarteanum

text:
Combretum duarteanum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Cambess. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1832


title: Combretum echirense

text:
Combretum echirense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1993


title: Combretum edwardsii

text:
Combretum edwardsii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1968


title: Combretum elaeagnoides

text:
Combretum elaeagnoides là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Klotzsch mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1861


title: Combretum eriogynum

text:
Combretum eriogynum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (H.Perrier) Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum erlangerianum

text:
Combretum erlangerianum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. ex Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1907

en:Combretum erlangerianum


title: Combretum erosum

text:
Combretum erosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1999


title: Combretum erythrophloeum

text:
Combretum erythrophloeum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Gilg & Ledermann ex Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1921


title: Combretum erythrophyllum

text:
Combretum erythrophyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Burch.) Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1850


title: Combretum esteriense

text:
Combretum esteriense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1993


title: Combretum evisceratum

text:
Combretum evisceratum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (H.Perrier) Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1995


title: Combretum exalatum

text:
Combretum exalatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1895


title: Combretum exannulatum

text:
Combretum exannulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (O.Hoffm.) Engl. & Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1899


title: Combretum excelsum

text:
Combretum excelsum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Keay mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1952


title: Combretum exellii

text:
Combretum exellii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1990 publ. 1991.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1991


title: Combretum falcatum

text:
Combretum falcatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Welw. ex Hiern) Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1992 publ. 1993.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1992


title: Combretum farinosum

text:
Combretum farinosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Kunth mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1823


title: Combretum flammeum

text:
Combretum flammeum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Welw. ex Hiern mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1898


title: Combretum foliatum

text:
Combretum foliatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1930


title: Combretum frangulifolium

text:
Combretum frangulifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Kunth mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1823


title: Combretum fruticosum

text:
Combretum fruticosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Loefl.) Stuntz mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1914


title: Combretum fulvum

text:
Combretum fulvum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Keay mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1950


title: Combretum fuscum

text:
Combretum fuscum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Planch. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1849


title: Combretum gabonense

text:
Combretum gabonense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Exell mô tả khoa học đầu tiên năm 1936 publ. 1937.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1937


title: Combretum gallabatense

text:
Combretum gallabatense là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Schweinf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1868

en:Combretum gallabatense


title: Combretum germainii

text:
Combretum germainii là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Liben mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1965


title: Combretum ghesquierei

text:
Combretum ghesquierei là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Liben mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1965


title: Combretum gillettianum

text:
Combretum gillettianum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Liben mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1965


title: Combretum glabrum

text:
Combretum glabrum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1828


title: Combretum glutinosum

text:
Combretum glutinosum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Perr. ex DC. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1828.

Chú thích

Liên kết ngoài

Combretum
Thực vật được mô tả năm 1828