title: Ngàn năm áo mũ

text:
Ngàn năm áo mũ với tiêu đề Lịch sử trang phục Việt Nam giai đoạn 1009 - 1945, là tên một cuốn sách khảo cứu về trang phục của người Việt Nam phát hành năm 2013, dày hơn 400 trang, Nhà xuất bản Thế giới và Công ty Nhã Nam phát hành, là kết quả sau "ba năm lao động trí óc" của tác giả Trần Quang Đức.

Tác giả
Trần Quang Đức sinh năm 1985, là một nhà nghiên cứu độc lập, dịch giả Trung-Việt, từng công tác tại Viện Văn học trong khoảng thời gian 2012-2014. Trước khi về Viện Văn học, Trần Quang Đức học tại Đại học Ngoại ngữ (thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội), sau đó du học và tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh năm 2009. Từ năm 2010 đến 2012, trong quá trình công tác tại phòng Tu thư thuộc Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, Trần Quang Đức bắt tay khởi thảo cuốn Ngàn năm áo mũ. Anh quan niệm: ""Nhìn lại quá khứ, chúng ta không thể thù ghét quá khứ. Với những gì trong quá khứ thì thế hệ sau cần phải tôn trọng chứ không phải rũ sạch. Bởi nếu giờ ta không tôn trọng quá khứ của ta thì con cháu sau này cũng không tôn trọng ta".

Nội dung
Ngàn năm áo mũ giải thích các kiểu dáng và quy chế các loại áo mũ được sử dụng trong cung đình và dân gian Việt Nam trong giai đoạn từ 1009 - 1945, trải dài từ thời Lý tới thời Trần, Lê sơ, Lê trung hưng, Tây Sơn và cuối cùng là thời Nguyễn.

Thứ nhất, về trang phục cung đình, khảo cứu lý giải nguyên do và phân tích mức độ mô phỏng trang phục Trung Hoa trong quy chế trang phục của các triều đại Việt Nam, mô tả chi tiết nhiều dạng trang phục như bộ Tế phục áo Cổn mũ Miện của các vị hoàng đế, các bộ Triều phục, Thường phục Lương quan, Củng Thần, Ô Sa, Bổ phục của bá quan hay Lễ phục Vĩ Địch, Phượng quan của hoàng hậu.

Kế đến, khảo cứu miêu tả chi tiết những kiểu trang phục dân gian phổ biến, không biến động nhiều như kiểu áo giao lĩnh, áo tứ thân, hay lối ăn mặc cởi trần đóng khố của đàn ông và yếm, váy giản tiện của phụ nữ.

Theo báo Công an Nhân dân, "Mỗi triều đại, tác giả lại chia ra làm 2 phần lớn: trang phục thường dân và trang phục cung đình. Trang phục cung đình lại được chia ra nhiều mảng nhỏ: Trang phục hoàng đế (lễ phục, triều phục, thường phục, quân phục); trang phục bá quan; trang phục hậu cung; trang phục quân đội… Không chỉ đưa ra đầy đủ hình dáng, hoa văn, màu sắc, tác giả còn miêu tả tỉ mỉ các phụ kiện đi kèm như hoa cài mũ, đai lưng, chi tiết của hài…".

Sách dày hơn 400 trang, có nhiều hình ảnh minh họa, cả những bức tranh có cách đây 600 năm, hay những bức tranh của người Nhật vẽ người Việt Nam cách nay 400 năm.

Tác giả cho rằng có hai tư tưởng lớn ảnh hưởng đến trang phục cung đình Việt Nam là tư tưởng Đế vương và quan niệm Hoa di (cho mình là người văn minh ở trung tâm), nền văn hóa cung đình ảnh hưởng lớn đến cấu trúc trang phục và trang phục của Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng của những quốc gia xung quanh, đặc biệt là từ Trung Quốc nhưng với tâm thức của người đứng ngang hàng.

Theo tác giả viết trong lời kết của sách: "Ngàn năm áo mũ thể hiện một góc nhìn lịch sử, tư tưởng, mỹ thuật Việt Nam thông qua dòng chảy biến thiên của văn hóa trang phục; đồng thời làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa trang phục Việt Nam so với trang phục của các nước đồng văn, đặc biệt là Trung Quốc". Nhà nghiên cứu Trịnh Bách nhận xét trong lời tựa sách: "Có lẽ đây là một trong những tập tài liệu văn hóa, lịch sử trang phục được nghiên cứu sâu và được biên soạn kỹ nhất ở Việt Nam, nếu không nói là quốc tế, cho đến nay".

Quá trình thực hiện
Để tìm kiếm tư liệu cho cuốn sách, tác giả khai thác nhiều từ nguồn tư liệu Hán - Nôm hay các văn tự, văn vật cổ cùng thời ở cả trong và ngoài nước hơn là những hiện vật do người đời sau dựng nên, tác giả đã đọc tài liệu của nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và đi thực tế cả Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Để chỉ ra sai lầm nhìn nhận trang phục các triều đại trước nhà Nguyễn bằng trang phục nhà Nguyễn của đa số mọi người, ví dụ, khảo cứu đã chỉ ra rằng người Lê trung hưng thường mặc áo giao lĩnh, xoã tóc dài, đôi khi dùng khăn phủ đầu. Điển hình có Phùng Khắc Khoan đi sứ nhà Minh đã được sứ thần Triều Tiên Lý Toái Quang miêu tả: xoã tóc dài, dùng một tấm khăn phủ lên đầu trông tựa nhà sư.

Phát hành
Ngàn năm áo mũ được Nhã Nam và Nhà xuất bản Thế giới phát hành vào ngày 29 tháng 5 năm 2013 tại Hội chợ Sách hè năm 2013 của Nhã Nam tổ chức ở Hà Nội. Tối ngày 31 tháng 5 năm 2013, tác giả có buổi giao lưu và ký tặng sách cho độc giả. Chỉ trong 2 tuần đầu phát hành, 1000 cuốn sách đã bán hết và sách được in thêm.

Xem thêm
 Trang phục Việt Nam
 Trần Quang Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang tác phẩm tại Nhã Nam

Trần Quang Đức
Sách Việt Nam
Sách năm 2013


title: Xào

text:
Xào là một cách nấu chín thức ăn bằng cách đảo lộn thức ăn với một ít dầu ăn hay mỡ nước trên chảo nóng cùng với gia vị. Yếu tố quan trọng là chảo phải ở nhiệt độ thật nóng trong khi người làm bếp phải mau tay đảo trộn các thành phần trong chảo. Khác với chiên hoặc rán, lượng dầu mỡ dùng ít hơn và các vật liệu phải được cắt đều, kích thước nhỏ để chín đều nhau. Chiên thì có thể để nguyên một cánh gà hay cá nguyên con nhưng xào thì phải xắt nhỏ. Ở Việt Nam một số món tiêu biểu dùng phương thức xào là rau muống xào tỏi, gà xào sả ớt, phở xào, mì xào...

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 How to Stir-fry: Illustrated Step-by-step
 Stir-fry Recipes

Kỹ thuật nấu ăn
Ẩm thực Trung Quốc
Phát minh của Trung Quốc
Món chiên


title: Glenn Seaborg

text:
Glenn Theodore Seaborg (1912-1999) là nhà vật lý hạt nhân người Mỹ. Ông cùng với Edwin McMillan trở thành hai nhà khoa học Mỹ đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1951 nhờ những phát hiện những nguyên tố phóng xạ. Với điều đó, Mỹ trở thành nước thứ 3 trên thế giới sau Pháp và Đức có hai người đoạt Giải Nobel Hóa học trong một năm.

Những nghiên cứu các nguyên tố phóng xạ

Americi
Americi được tạo ra vào năm 1944 khi Glenn Theodore Seaborg bắn phá các proton bằng các neutron.

Plutoni
Plutoni được tạo ra đầu tiên vào ngày 14 tháng 12 năm 1940 bởi một nhóm các nhà khoa học, đứng đầu là Seaborg và McMillan (hai thành viên còn lại của nhóm là Joseph William Kennedy, người học trò của Seaborg và Arthur Wahl). Để làm được việc này, họ dùng hạt nhân deuteron bắn phá urani trong máy gia tốc 60 inch ở Đại học California, Berkeley Trong thí nghiệm năm 1940, neptuni-238 đã được tạo ra một cách trực tiếp từ việc bắn phá nhưng bị phân rã phát ra tia beta 2 ngày sau đó, và tạo ra nguyên tố 94.</ref>.

Berkeli
Berkeli được tổng hợp ra bởi một nhóm nhà khoa học khác vẫn do Seaborg đứng đầu. Các thành viên còn lại của nhóm là Albert Ghiorso, Stanley G. Thompson và Kenneth Street, Jr. Họ đã tổng hợp ra nguyên tố phóng xạ này vào năm 1949, tháng 12. Họ đã sử dụng máy xiclotron để bắn phá hạt nhân 241Am kích thước miligam bằng các hạt anpha tạo ra 243Bk (chu kỳ bán rã 4,5 giờ) và hai neutron tự do.

 +  →  + 2

Actini
Actini là một nguyên tố phóng xạ quan trọng, đã làm cho Glenn Seaborg có một đề xuất quan trọng: đưa thêm nhóm actini vào trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học của Dmitri Mendeleev. Đề xuất này được đưa ra vào năm 1945
.

Tecneti
Emilio Segrè, nhà hóa học người Mỹ gốc Ý và Glenn Seaborg là nhà khoa học đã cô lập được đồng vị Tc99m mà hiện nay được sử dụng trong khoảng 10 triệu thử nghiệm chẩn đoán y học mỗi năm..

Mendelevi
Nhóm những Albert Ghiorso, Glenn Seaborg, Gregory R. Choppin, Bernard G. Harvey và Stanley G. Thompson (trưởng nhóm đã được phát hiện ra vào năm 1955 tại Đại học California, Berkeley. Nhóm đã tạo ra 256Md (chu kỳ bán rã 87 phút) khi họ bắn phá hạt nhân 253Es bằng các hạt anpha (hạt nhân heli) trong máy cyclôtron 60 in của phòng thí nghiệm phóng xạ Berkely (Berkeley Radiation Laboratory)..

Californi
Năm 1950, Glenn T. Seaborg, Albert Ghiorso và Stanley G. Thompson thực hiện việc tấn công các nguyên tử Am241 bằng các ion heli, tạo ra các nguyên tử có số nguyên tử bằng 97 và là tương tự với terbi trong nhóm Lanthan. Do terbi được đặt tên theo làng Ytterby, nơi nó và một vài nguyên tố khác được phát hiện, nên nguyên tố mới này được đặt tên là berkeli theo thành phố (Berkeley) nơi nó được tổng hợp. Tuy nhiên, khi nhóm nghiên cứu tổng hợp nguyên tố số 98, họ không thể nghĩ ra một tên tương ứng với dysprosi, và thay vì thế đặt tên nguyên tố là californi để vinh danh bang nơi nó được tổng hợp. Nhóm nghiên cứu đi tới kết luận là "chỉ ra rằng, để thừa nhận thực tế rằng dysprosi được đặt tên trên cơ sở của từ trong tiếng Hy Lạp nghĩa là 'khó thu được', rằng các nhà nghiên cứu của nguyên tố kia một thế kỷ trước đó thấy rằng nó khó có thể nhận tên gọi theo California.".

Tôn vinh
Để tôn vinh nhà hóa học người Mỹ, một nhóm các nhà khoa học Mỹ khác khi tổng hợp được một nguyên tố phóng xạ đã đặt tên là Seaborgi, mặc dù ông vẫn còn sống khi đó. Ngoài ra, tên ông còn được đặt cho tiểu hành tinh 4856 Seaborg.

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
Patrick Coffey, Cathedrals of Science: The Personalities and Rivalries That Made Modern Chemistry, Oxford University Press, 2008. ISBN 978-0-19-532134-0

Liên kết ngoài
Biography and Bibliographic Resources, from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy
 National Academy of Sciences biography
 Annotated bibliography for Glenn Seaborg from the Alsos Digital Library

 Nobel Institute Official Biography
 UC Berkeley Biography of Chancellor Glenn T. Seaborg
 Lawrence Berkeley Laboratory's Glenn T. Seaborg website
 American Association for the Advancement of Science, List of Presidents
 Glenn Seaborg Trail, at Department of Energy official site
 Glenn T. Seaborg Center at Northern Michigan University
 Glenn T. Seaborg Medal and Symposium at the University of California, Los Angeles

Sinh năm 1912
Mất năm 1999
Nhà hóa học Hoa Kỳ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Tử vong do đột quỵ
Cựu sinh viên Đại học California tại Los Angeles
Người phát hiện ra nguyên tố hóa học
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia
Người Mỹ gốc Thụy Điển


title: Seven Pounds

text:
Seven Pounds (tựa tiếng Việt: Bảy số phận hay Hành trình sám hối) là một bộ phim năm 2008, đạo diễn Gabriele Muccino, trong đó diễn viên Will Smith vào vai một người đặt ra kế hoạch để thay đổi cuộc sống của bảy người. Với các diễn viên khác Rosario Dawson, Woody Harrelson, và Barry Pepper. Bộ phim đã được phát hành tại các rạp ở Mỹ và Canada vào ngày 19 tháng 12 năm 2008, bởi Columbia Pictures. Mặc dù nói chung đánh giá tiêu cực từ các nhà phê bình nhưng là một thành công ở phòng vé, thu về 168.168.201 USD trên toàn thế giới.

Tựa phim
Trước khi phát hành phim, tiêu đề "Seven Pounds" được coi là một "bí mật" mà hãng từ chối giải thích. Trailer đầu tiên cho "Seven Pounds" thể hiện các chi tiết bí ẩn của bộ phim. Đạo diễn Gabriele Muccino giải thích mục đích: "Các khán giả sẽ không biết chính xác những gì người đàn ông này đang làm". Smith sẽ được báo cáo khẳng định rằng tiêu đề phim liên quan đến vở kịch The Merchant of Venice của Shakespeare, trong đó một con nợ phải trả tiền một cân thịt. Trong trường hợp này, giá trị bảy món quà đến bảy cá nhân được coi là xứng đáng bởi nhân vật Smith, để chuộc lỗi cho bảy người đã chết trong tai nạn giao thông do anh gây ra.

Nội dung
Hai năm trước, Tim Thomas (Will Smith), khi vô tình gửi một tin nhắn điện thoại trong lúc lái xe, trên đường đến trung tâm thành phố và gây ra một tai nạn giao thông, trong đó có bảy người chết: sáu người ở xe khác và vị hôn thê của mình, Sarah Jenson (Robinne Lee).

Trong sự cố gắng có ý thức để chuộc tội, không thể sống với những gì mình đã gây ra, Tim lên kế hoạch để cứu sống bảy người tốt bằng cách hiến nội tạng của mình, sau khi kế hoạch hoàn thành anh sẽ tự kết liễu đời mình. Một năm sau vụ tai nạn, đã từ bỏ công việc của mình là một Kỹ sư Hàng Không, Tim hiến một thùy phổi cho người em trai Ben (Michael ealy), một nhân viên lĩnh vực IRS. Anh đánh cắp thẻ căn cước liên bang IRS của Ben và các thông tin, dán hình ảnh của mình vào thẻ của Ben, tự nhận mình theo tên của người em trai, và sử dụng đặc quyền của Ben để kiểm tra tình hình tài chính của các ứng cử viên tiềm năng hơn nữa cho sự đóng góp của mình. Trong nhiều trường hợp, anh ưu tiên "phỏng vấn" những người "tốt".

Trong một trường hợp, giám đốc của một cơ sở nhà tế bần đang nuôi con nhỏ, tìm một khoảng phí về thuế để hoàn lại cho mình. Tim không chắc chắn về đạo đức của người này, bởi vì ông lái một chiếc BMW nhưng lại tuyên bố vỡ nợ. Để làm rõ chuyện này, Tim nhiệt tình hỏi một bệnh nhân nội trú, người phụ nữ lớn tuổi nằm liệt giường, nói với anh dù sao ông ta cũng là một "người tốt", và phát hiện ra rằng ông ta đang trừng phạt những người phụ nữ không chịu ăn bằng cách cấm các y tá tắm rửa họ.

Sáu tháng sau, Tim tặng một lá gan của mình cho Holly (Judyann Elder) tại một Tổ chức xã hội Bảo trợ Trẻ em. Sau đó anh tìm thấy George (Bill Smitrovich), một huấn luyện viên khúc côn cầu địa phương và hiến một quả thận để cứu anh ta. Sau đó anh hiến tủy xương cho một cậu bé tên là Nicholas (Quintin Kelley), chọn không gây mê trong quá trình lấy tủy, một hệ quả hiển nhiên của mong muốn để chuộc tội cho mình. Trong mỗi trường hợp, anh không giải thích lý do những việc anh làm dù được mọi người liên tục yêu cầu.

Hai tuần trước khi tự sát, anh liên lạc Holly và hỏi cô biết bất cứ ai "trong kế hoạch của mình" - những người cần và xứng đáng được giúp đỡ, nhưng không dám đòi hỏi nó. Holly gợi ý Connie Tepos (Elpidia Carrillo), hiện đang sống với hai đứa con của cô và một người bạn trai lạm dụng, nhưng không có khả năng bỏ đi. Khi Tim đến để "phỏng vấn" Connie dưới vỏ bọc nhân viên Sở Thuế Vụ, Connie đau khổ kể anh biết những gì đã xảy ra. Cô bênh vực bạn trai của mình, bị xúc phạm bởi lời đề nghị của Tim rằng cô nên bỏ rơi anh ta vì những đứa trẻ của mình, và tống khứ ta ra khỏi nhà. Trong khi đó, Tim dọn ra khỏi nhà của mình và vào một nhà trọ địa phương, mang theo một con sứa nuôi - sinh vật độc nhất trên trái đất, với nọc độc gây tử vong trong vòng ba đến năm phút mà không có thuốc giải. Đêm đó, sau khi lại bị bạn trai hành hung, Connie liên lạc với Tim. Anh gặp cô, nói với cô không nên mềm lòng và cho cô chìa khóa của ngôi nhà bên bãi biển của mình. Sau đó, cô cùng hai đứa con dọn đến ngôi nhà này. Trong lúc dọn dẹp, cô đọc một lá thư của Tim, trong đó bao gồm các điều phải thực hiện khi nhận nhà:
1. Tôn trọng nguyện vọng của anh.
2. Không được liên lạc với anh.
3. Không nói cho ai biết nguyên nhân được thừa hưởng ngôi nhà.
4. Cố "sống cuộc sống sung túc."

Ứng cử viên thứ sáu của Tim là Ezra Turner (Woody Harrelson), một điện thoại viên khiếm thị cho một công ty thịt, người chơi piano. Tim đã gọi Ezra và giả gây rối anh ta ở tuần làm việc trước đó, để xem anh nổi nóng trả đũa hay là một người "tốt". Rốt cục, Ezra vẫn bình tĩnh, khiêm tốn, và rơi nước mắt. Sau đó, khi quan sát anh tại một nhà hàng, Tim quyết định anh ta "xứng đáng".

Tim sau đó liên lạc với Emily Posa (Rosario Dawson), một cô gái hấp dẫn làm công việc in thiệp chúc mừng với máy in tại nhà, người có bệnh tim bẩm sinh và nhóm máu hiếm, cô chỉ còn khả năng sống được vài tuần nữa. Tim "phỏng vấn" cô, một lần nữa dưới vỏ bọc của một nhân viên điều tra IRS, và ít nhiều tìm hiểu bệnh tình của cô ở bệnh viện. Rồi sau đó, anh bắt đầu dành nhiều thời gian với cô, đi dạo, làm vườn, và sửa chữa chiếc máy in mà Emily đã có nhiều kỷ niệm với nó. Một lần nữa, tìm cách chuộc tội cho cái chết của vị hôn thê của mình, nên anh mâu thuẫn trong tình cảm của mình dành cho cô. Nhưng sau nhiều lần tiếp xúc, anh đã có tình cảm với cô.

Anh trai Tim là Ben cuối cùng cũng theo dõi anh khi đến nhà của Emily, yêu cầu Tim trả lại thông tin IRS của mình. Sau một cuộc ái ân đam mê với Emily, khi Ben đang đợi bên ngoài ngôi nhà, Tim biến mất ra cửa sau khi Emily đang ngủ. Anh cuốc bộ về nhà trọ, đầu tiên dừng lại tại bệnh viện để hỏi bác sĩ nếu có bất kỳ cơ hội nào cho bệnh nhân Emily, để anh cải thiện nó, và phát hiện ra rằng bệnh tình của Emily đang trầm trọng và cô ấy có thể sẽ chết trước khi tìm được nội tạng hiến tặng, Tim quyết định "thời khắc đã đến".

Tim gọi 9-1-1 và khai báo vụ tự tử của mình, sau đó đổ đầy nước đá vào bồn tắm nhà trọ để giữ lạnh cơ thể của mình, leo vào trong và tự sát bằng cách kéo con sứa của mình vào trong nước với anh. Sứa dùng xúc tu của nó quấn xung quanh cánh tay của Tim, gây cho Tim một cái chết nhanh chóng nhưng cực kỳ đau đớn.

Tại bệnh viện, người bạn thời thơ ấu tốt nhất của Tim: Dan (Barry Pepper), mặc dù mất kìm chế với cái chết của Tim, thực hiện nguyện vọng cuối cùng của Tim, để bảo đảm các cơ quan hiến tặng của anh sẽ được cho Emily và Ezra. Ezra nhận được giác mạc của Tim, chữa được bệnh mù của mình, và Emily nhận được trái tim của anh cho cô.

Sau đó, Ben tìm được bức thư từ Tim, giải thích lý do những gì anh đã làm. Điều này khiến Emily đau khổ. Emily thấy Ezra (bây giờ là một giáo viên trung học) tại buổi tập nhạc hợp xướng với học sinh của mình ở một công viên và dừng lại khi đi qua anh. Cảm giác của cô như đã gặp anh trước đây, Emily cảm thấy gắn bó với đôi mắt của Ezra, biết họ đều chịu ơn của Tim. Emily bắt đầu nhận biết, mà gợi ý thể hiện trong ánh mắt của Ezra. Khi anh nói, "Bạn có phải là Emily," cô đã rơi nước mắt và họ ôm nhau chân thành trong sự tôn trọng lẫn nhau, tình yêu và lòng ngưỡng mộ Tim.

Các diễn viên
Will Smith vai Tim Thomas
Michael ealy vai Ben Thomas, anh trai của Tim và một nhân viên IRS.
Barry Pepper vai Dan Morris, người bạn và người thi hành ý muốn của Tim.
Rosario Dawson vai Emily Posa, một người in danh thiếp và quan tâm tình yêu của Tim.
Octavia Spencer vai Kate, y tá chăm sóc của Emily.
Woody Harrelson vai Ezra Turner, một nhân viên bán hàng thịt bị mù, người chơi piano.
Elpidia Carrillo vai Connie Tepos, một góa phụ đang có bạn trai, người thường xuyên hành hung cô.
Judyann Elder vai Holly, một nhân viên dịch vụ bảo trợ trẻ em.
Bill Smitrovich vai George, một huấn luyện viên khúc côn cầu địa phương.
Quintin Kelly vai Nicholas, một đứa trẻ.
Robinne Lee vai Sarah Jenson, hôn thê của Tim.
Madison Pettis vai con gái Connie.
Rocio Del Mar Sevilla Ortiz.

Mô tả của vai chính trong phim
Thông thường với những vai diễn trong phim, tôi luôn có ý tưởng để kết nối với nó, nhưng gần đây tôi đã được nhận những vai với cá tính buồn vui lẫn lộn và cảm thấy như mình trong cuộc sống tự nhiên ngoài đời. Bạn không bao giờ có được nó thực sự theo cách bạn muốn trong cuộc sống. Điều đó làm mê hoặc tôi thực sự. Là một diễn viên, có một số phần của một nhân vật mà bạn tự tạo ra, và bạn nhập tâm để làm tròn vai diễn, nhưng sau đó nó trở nên khó khăn để ngăn chặn chúng khi vai diễn kết thúc. Bạn phải trở về con người thực của mình. Nhân vật của tôi trong bộ phim này là như món yến mạch nóng. Bạn biết bạn không thể lôi chúng ra khỏi suy nghĩ của mình trong một thời gian ngắn, và khi bạn nghĩ đến, nó lại làm bạn đau lòng.

Smith nhận thấy rằng nhân vật này cần thiết để trở thành một người ít nói và sống nội tâm chứ không phải những người hay thể hiện mình ra ở tất cả các trường hợp có thể. Nhân vật này là một sự tương phản với những vai diễn trước đây của Smith, và Smith cảm thấy tin tưởng đạo diễn Gabriele Muccino khi giúp anh thư giãn và tránh kéo căng lý trí quá mức. Smith thừa nhận Seven Pounds như một bộ phim truyền hình, nhưng anh xem đây chỉ là chi tiết của một câu chuyện tình yêu.

Sản xuất
Seven Pounds được dựa trên một kịch bản được viết bởi Grant Nieporte. Vào tháng 6 năm 2007, Will Smith tham gia trường quay và phục vụ như là một trong những nhà sản xuất của nó. Vào tháng 9 năm 2007, đạo diễn Gabriele Muccino, người đã làm việc với Smith trong The Pursuit of Happyness (2006), đã nhận đạo diễn cho Seven Pounds, mang theo ê-kíp của mình từ bộ phim năm 2006. Smith đã cùng Rosario Dawson và Woody Harrelson sau tháng 12 năm 2007 chuẩn bị cho phim Seven Pounds. Quay phim bắt đầu vào tháng 2 năm 2008..

Hầu hết ngoại cảnh quay trong phim được thực hiện tại Los Angeles, Pasadena, và Malibu, thuộc California. Các điểm công cộng quay tại Travel Inn ở Tujunga, California, Colorado Bar, Thư viện Huntington, Khách sạn Sheraton và Sân trượt băng Pasadena tất cả ở Pasadena, California, cũng như bãi biển Malibu ở phía tây bắc California, Hoa Kỳ.

Chú thích

Phim tâm lý Mỹ
Phim năm 2008
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim Columbia Pictures
Phim tiếng Anh
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim chính kịch Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim quay tại Los Angeles
Phim về tự sát
Cấy ghép nội tạng ở tác phẩm hư cấu


title: Paul Nurse

text:
Sir Paul Maxime Nurse, sinh ngày 25.1.1949 tại Norwich, Vương quốc Anh, là nhà di truyền học và sinh học tế bào người Anh, đã được trao Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 2001 cùng với Leland H. Hartwell và R. Timothy Hunt cho các công trình phát hiện các phân tử protein kiểm soát việc phân bào trong chu kỳ tế bào.

Khi các tế bào và nhân của chúng phân chia, chúng phân chia trong các giai đoạn G1 (growth = lớn lên), S (synthesis = tổng hợp), G2 (growth = lớn lên) và M (mitosis =nguyên phân). Nurse, Hartwell và Hunt cùng nhau phát hiện 2 protein, cyclin và cyclin dependent kinase (CDK), chúng kiểm soát việc chuyển tiếp từ giai đoạn này sang giai đoạn khác. Những protein này được gọi là các "trạm kiểm soát" (‘’checkpoint’’), vì chúng kiểm tra xem các tế bào đã phân chia đúng cách (hay không). Nếu tế bào không phân chia một cách chính xác, các protein khác sẽ cố gắng sửa chữa nó, và nếu không thành công, chúng sẽ phá hủy các tế bào này. Nếu một tế bào phân chia không chính xác và tồn tại, nó có thể gây ra bệnh ung thư và các bệnh nghiêm trọng khác.

Nghiên cứu trong nấm men, Nurse xác định gen cdc2, kiểm soát quá trình chuyển đổi từ pha G1 sang pha S, khi các tế bào phát triển để chuẩn bị cho việc sao chép DNA, và pha G2 đến nguyên phân, khi tế bào phân chia. Nurse cũng tìm thấy các gien tương ứng, CDK1, trong con người. Những gien này dừng lại và bắt đầu tạo ra "cyclin dependent kinase" (CDK) bằng cách thêm hoặc loại bỏ các nhóm phosphate.

Nurse hiện là chủ tịch Hội Hoàng gia Luân Đôn, Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành của Viện Francis Crick.

Nurse tin rằng các nhà khoa học cần lên tiếng về khoa học trong các vấn đề công cộng và phản đối những chính trị gia ủng hộ các chính sách dựa trên khoa học giả hiệu.

Cuộc đời và sự nghiệp
Mẹ của Nurse di chuyển từ London tới Norwich, Norfolk sống với họ hàng thân thuộc khi chờ ngày sinh của Nurse nhằm che giấu tình trạng có con ngoài hôn thú. Bà ngoại của ông đóng vai mẹ ông khi bà còn sống, còn mẹ ông đóng vai người chị gái của ông trong suốt cuộc đời còn lại của bà.

Ông học tại trường Lyon Park ở Alperton và trường trung học Harrow. Ông đậu bằng cử nhân năm 1970 ở trường Đại học Birmingham và bằng tiến sĩ năm 1973 ở Trường Sinh học của Đại học East Anglia. Nurse tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ tại phòng thí nghiệm của Murdoch Mitchison thuộc Đại học Edinburgh trong vòng 6 năm (1973-1979).

Đầu năm 1976, Nurse xác định được gien cdc2 trong nấm men (Schizosaccharomyces pombe). Gien này kiểm soát sự tiến triển của chu kỳ tế bào từ pha G1 sang pha S và quá trình chuyển đổi từ pha G2 tới nguyên phân (mitosis). Năm 1987, Nurse xác định các gien tương đồng trong con người, Cdk1, là mã hóa cho một cyclin dependent kinase.

Năm 1984, Nurse vào làm việc cho Imperial Cancer Research Fund. Năm 1988 ông rời nơi này để đảm nhiệm chức giáo sư ở "Phân khoa vi sinh học" tại Đại học Oxford. Sau đó ông trở lại làm giám đốc nghiên cứu ở Quỹ nghiên cứu Ung thư Anh trong năm 1993, và năm 1996 ông được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Quỹ này, (trở thành Trung tâm nghiên cứu Ung thư vương quốc Anh (Cancer Research UK) từ năm 2002).

Năm 2003, ông sang làm chủ tịch Đại học Rockefeller ở thành phố New York, nơi ông tiếp tục nghiên cứu về chu kỳ tế bào của phản ứng phân hạch nấm men. Ngày 15.7.2010 có tin loan báo Nurse được bổ nhiệm làm Giám đốc thứ nhất kiêm Giám đốc điều hành "Viện Francis Crick". Ngày 1.1. 2011 Nurse chính thức đảm nhiệm các chức vụ nói trên.

Ngày 30.11.2010, Sir Paul Nurse kế vị Martin Rees làm chủ tịch Hội Hoàng gia Luân Đôn.

Lập trường chính trị

Nurse chỉ trích các ứng cử viên tiềm năng của đảng Cộng hòa được đề cử tranh chức tổng thống Mỹ vì chống đối học thuyết về sự chọn lọc tự nhiên, chống việc nghiên cứu tế bào gốc trên dòng tế bào từ phôi thai người, và việc biến đổi khí hậu do con người; ông cũng đổ lỗi cho các nhà khoa học một phần vì không lên tiếng. Ông đã cảnh báo rằng điều này có thể xảy ra ở Hoa Kỳ, một đất nước lãnh đạo thế giới về khoa học, "quê hương của Benjamin Franklin, Richard Feynman và Jim Watson."

Nurse nói rằng: Một vấn đề khó khăn là "xem xét việc thảo luận khoa học như thể đó là cuộc tranh luận chính trị," sử dụng thủ thuật hùng biện hơn là logic. Một vấn đề khác là giảng dạy khoa học trong các trường học, mà không dạy cho người dân biết thảo luận về khoa học, và bị dàn xếp bởi các trường học tôn giáo, kể cả ở Vương quốc Anh.

Nurse viết: "Chúng ta cần phải nhấn mạnh lý do vì sao quá trình khoa học là một nguồn phát sinh kiến thức đáng tin cậy với sự tôn trọng đối với bằng chứng, đối với thái độ hoài nghi, tính nhất quán của phương pháp, đối với các thử nghiệm liên tục của ý tưởng".

Cuối cùng, các nhà lãnh đạo khoa học "có trách nhiệm phải vạch trần các lời rổng tuếch", Nurse nói. Họ nên thách thức các chính trị gia, và vạch trần lời vô nghĩa trong các cuộc bầu cử.

Giải thưởng và Vinh dự
 Hội viên Hội Hoàng gia Luân Đôn (1989)
Giải Y học Louis-Jeantet (1992)
Royal Medal (Huy chương của Hội Hoàng gia Luân Đôn) (1995)
Viện sĩ nước ngoài của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ.
Giải Alfred P. Sloan, Jr. (1997)
Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản (1998).
 Được phong Hầu tước (1999)
Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa (2001)
Bắc Đẩu Bội tinh (2002).
Huy chương Copley (2005)
Viện sĩ danh dự của Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ (2006)
Ủy viện Hội đồng Cố vấn Campaign for Science and Engineering (2011).
Giải nghiên cứu Ung thư của Quỹ Hope về nghiên cứu cơ bản (2007)
Giải Khoa học thế giới Albert Einstein (2013)

Tiến sĩ danh dự:
Đại học Bath (2002)
Đại học Kent (2012)

Tham khảo

Đọc thêm

Les Prix Nobel. 2002. The Nobel Prizes 2001, Editor Tore Frängsmyr. Nobel Foundation: Stockholm.

Liên kết ngoài

Sir Paul Nurse  at NobelPrize.org autobiography
Sir Paul Nurse Curriculum vitae
Paul Nurse: Office of the President, Rockefeller University
The Rockefeller University, Heads of Laboratories: Paul Nurse, Ph.D.
Profile – Sir Paul Nurse  at BBC Four
Dr Paul Nurse FRS – Cell division from the Royal Society
Sir Paul Nurse Profile from Nature Medicine
Paul Nurse at Cancer Research UK
Sir Paul Maxime Nurse  at Durham University
Paul Nurse telling of discovering his personal heredity , World Science Festival, ngày 12 tháng 6 năm 2009.
British Scientists (inc. Sir Paul Nurse) scoop 2001 Nobel Prize
Sir Paul Nurse: Genetic identity cards for newborn children within 20 years
The Times Higher Education – Queen's Birthday Honours – Announcement of Paul Nurse becoming a Knight Bachelor
Paul Nurse scientific publications from PubMed
Sir Paul Nurse – Nobel Lecture: Controlling the Cell Cycle, 2001
Great Ideas of Biology  lecture at CUNY, April 2010
Video about 'What Is Life?'

Sinh năm 1949
Người Anh
Nhân vật còn sống
Người Anh đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Chủ tịch Hội Hoàng gia Luân Đôn
Viện sĩ viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
Nhà Hóa sinh
Người đoạt giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản
Nhà sinh học tế bào
Nhà di truyền học
Nhà hóa sinh Anh
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel


title: Thuja plicata

text:
Thuja plicata, thường được gọi là Tuyết tùng đỏ phương Tây, Tuyết tùng đỏ Thái Bình Dương, Tuyết tùng đỏ khổng lồ, hay đơn giản chỉ là tuyết tùng khổng lồ, là một loài thuộc chi Thuja, lá kim xanh quanh năm thuộc họ Cupressaceae có nguồn gốc phía tây Bắc Mỹ. Mặc dù tên gọi là tùng, nhưng loài này không thuộc về chi tùng Cedrus. Loài là cây biểu tượng của British Columbia, và có công dụng rộng rãi ở khắp vùng Tây Bắc Thái Bình Dương.
Thuja plicata là cây rất lớn, cao từ  và đường kính cây , có một số cây còn lớn hơn nữa. Loài cây này có thể sống thọ hơn 1000 năm, có cây già hơn đến 1460 năm tuổi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Thực vật được mô tả năm 1824
Cây Alaska
Cây British Columbia
Cây California
Cây Oregon
Cây Idaho
Vật liệu xây dựng


title: Nhai bách

text:
Nhai bách ( )  là chi bao gồm các loài cây lá kim trong họ Cupressaceae. Có năm loài trong chi, hai có nguồn gốc từ Bắc Mỹ và ba nguồn gốc Đông Á. Chi này đơn ngành với chi Thujopsis (bách La Hán).

Các loài trong chi này thường được gọi là arborvitaes (từ tiếng Latin có nghĩa là: cây đời) hoặc thujas, một số loài được gọi phổ biến với tên "tuyết tùng" nhưng vì chúng không thực sự là tuyết tùng (Cedrus) nên đã được đề nghị gọi là "tuyết tùng đỏ" hoặc "tuyết tùng trắng" .

Phân loài
 Thuja koraiensis Nakai - Nhai bách Triều Tiên
 Thuja occidentalis L. - Tuyết tùng trắng phương Bắc
 Thuja plicata Donn ex D.Don - Tuyết tùng đỏ phương Tây
 Thuja standishii (Gordon) Carrière - Nhai bách Nhật Bản
 Thuja sutchuenensis (Gordon) Carrière - Nhai bách Tứ Xuyên

Các loài trước đây thuộc chi
 Austrocedrus chilensis (D.Don) Pic.Serm. & Bizzarri (như T. chilensis D.Don)
 Callitris rhomboidea R.Br. ex Rich. (như T. australis Poir.)
 Cupressus nootkatensis D.Don (như T. excelsa Bong.)
 Glyptostrobus pensilis (Staunton ex D.Don) K.Koch (như T. pensilis Staunton ex D.Don)
 Libocedrus plumosa (D.Don) Sarg. (như T. doniana Hook.)
 Platycladus orientalis (L.) Franco (như T. orientalis L.)
 Podocarpus javanicus (Burm.f.) Merr. (như T. javanica Burm.f.)
 Tamarix aphylla (L.) H.Karst. (như T. aphylla L.)
 Tetraclinis articulata (Vahl) Mast. (như T. articulata Vahl)
 Thujopsis dolabrata (Thunb. ex L.f.) Siebold & Zucc. (như T. dolabrata Thunb. ex L.f.)
 Widdringtonia nodiflora (L.) Powrie (như T. cupressoides L.)

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Gấu xám Bắc Mỹ

text:
Gấu xám Bắc Mỹ (tên khoa học Ursus arctos horribilis; tiếng Anh: Grizzly bear), còn được gọi là gấu đầu bạc, gấu xám, hoặc gấu nâu Bắc Mỹ, là một phân loài khác của gấu nâu (Ursus arctos) thường sống ở vùng núi cao ở miền Tây Bắc Mỹ. Phân loài này được cho là hậu duệ của loài gấu nâu Ussuri có mặt khắp vùng Alaska tới miền đông nước Nga 100.000 năm trước đây, mặc dù chúng đã không di chuyển về phía nam cho đến 13.000 năm trước.

Là một quần thể lớn của loài gấu nâu sống ở Bắc Mỹ. Các nhà khoa học thường không sử dụng tên gấu xám mà gọi nó là gấu nâu Bắc Mỹ. Nhiều phân loài gấu nâu phân bố cùng với gấu xám Bắc Mỹ đôi khi được công nhận là một phân loài riêng biệt, bao gồm cả loài gấu xám đại lục (Ursus arctos horribilis), gấu Kodiak (U. a. Middendorffi), gấu nâu bán đảo Alaska (U. a. Gyas) gần đây là gấu xám California và gấu xám Mexico (U. a. nelsoni †). Trung bình những con gấu sống gần bờ biển có xu hướng lớn hơn trong khi những con gấu xám nội địa có xu hướng nhỏ hơn.

Gấu nâu Ussuri (U. a. Lasiotus) sinh sống ở Nga, miền Bắc Trung Quốc, Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên đôi khi được gọi là gấu xám đen, mặc dù đây là một phân loài khác với gấu ở Bắc Mỹ.

Phân loại

Ý nghĩa của "Grizzly"
Meriwether Lewis và William Clark lần đầu tiên mô tả nó là grisley, có thể được hiểu là "Grizzly" (nghĩa là "nghiến răng", với bộ lông màu vàng và xám) hoặc "ghê tởm" ("truyền cảm hứng sợ hãi", bây giờ thường là "khủng khiếp"). Chính tả hiện đại cho rằng nghĩa cũ; ngay cả như vậy, nhà tự nhiên học George Ord đã chính thức phân loại nó vào năm 1815 là U. horribilis, không phải vì bộ lông, mà vì tính cách của nó.

Tiến hóa và di truyền

Phát sinh gen
Phân loại đã được sửa đổi dọc theo dòng di truyền. Có hai hình thái hình thái của Ursus arctos, gấu xám và gấu nâu ven biển, nhưng những hình thái hình thái này không có dòng dõi mtDNA khác biệt.

Ursus arctos - gấu nâu
Gấu nâu có nguồn gốc từ lục địa Á-Âu và du hành đến Bắc Mỹ khoảng 50.000 năm trước, lan sang khu vực tiếp giáp Hoa Kỳ ngày nay khoảng 13.000 năm trước. Vào thế kỷ 19, gấu nâu được phân loại thành 86 loài khác nhau. Tuy nhiên, đến năm 1928, chỉ còn bảy loài gấu nâu và đến năm 1953 chỉ còn một loài duy nhất trên toàn cầu. Tuy nhiên, xét nghiệm di truyền hiện đại cho thấy loài gấu xám là một phân loài của gấu nâu (Ursus arctos). Rausch thấy rằng Bắc Mỹ chỉ có một phân loài gấu nâu. Do đó, mặc dù ở khắp mọi nơi nó được gọi là "gấu nâu"; ở Bắc Mỹ, nó được gọi là "gấu xám", nhưng đây đều là cùng một loài, Ursus arctos.

Phân loài Ursus arctos ở Bắc Mỹ
Năm 1963, Rausch đã giảm số lượng phân loài gấu nâu Bắc Mỹ xuống còn một, Ursus arctos middendorffi.

Cần thử nghiệm thêm về nhiễm sắc thể Y để mang lại một phân loại mới chính xác với các phân loài khác nhau.

Gấu xám ven biển, thường được gọi bằng từ đồng nghĩa phổ biến nhưng dư thừa về mặt địa lý của "gấu nâu" hoặc "gấu nâu Alaska" lớn hơn và có lông tối hơn so với gấu xám nội địa, đó là lý do tại sao chúng cũng được coi là một loài khác với gấu xám. Những con gấu xám Kodiak cũng có lúc được coi là khác biệt. Do đó, tại một thời điểm có năm "loài" gấu nâu khác nhau, trong đó có ba loài ở Bắc Mỹ.

Phân bố

Gấu nâu được tìm thấy ở khắp châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ, khiến chúng trở thành loài gấu có độ phân bố rộng nhất. Chúng cũng sinh sống ở Bắc Phi và Trung Đông. Ở Bắc Mỹ, những con gấu xám Bắc Mỹ trước đây đã di chuyển từ Alaska xuống Mexico và xa về phía đông như bờ biển phía tây của Vịnh Hudson; loài này hiện được tìm thấy ở Alaska, phía nam qua phần lớn phía tây Canada và vào các phần của dãy núi Rocky thuộc tây bắc Hoa Kỳ (bao gồm các tiểu bang Idaho, Montana, Washington và Wyoming), kéo dài đến tận phía nam tới vườn quốc gia Yellowstone và vườn quốc gia Grand Teton. Chúng thường được tìm thấy ở Canada. Ở Canada, có khoảng 25.000 con gấu xám Bắc Mỹ cư ngụ ở British Columbia, Alberta, Yukon, Các Lãnh thổ Tây Bắc, Nunavut và phần phía bắc của Manitoba. Một bài báo được xuất bản vào năm 1954 cho thấy chúng có thể có mặt ở các vùng lãnh nguyên của Bán đảo Ungava và mũi phía bắc của Labrador-Quebec. Tại British Columbia, gấu xám Bắc Mỹ chiếm khoảng 90% lãnh thổ ban đầu của chúng. Có khoảng 25.000 con gấu xám Bắc Mỹ sống ở đây trước khi những người định cư châu Âu đến. Tuy nhiên, quy mô dân số đã giảm đáng kể do săn bắn và mất môi trường sống. Năm 2003, các nhà nghiên cứu từ Đại học Alberta đã phát hiện ra một con gấu xám trên đảo Melville (Canada) ở sát vùng Bắc Cực, đây là nơi nhìn thấy xa nhất từng được ghi nhận. Năm 2008, ước tính có 16.014 con gấu xám Bắc Mỹ. Ước tính quần thể ở British Columbia dựa trên việc kiểm kê dựa trên DNA, đánh dấu và thu hồi và mô hình hồi quy bội. Số lượng gấu xám được sửa đổi lại vào năm 2012 cho British Columbia là 15.075.

Quần thể ở Alaska gồm 30.000 cá thể là quần thể cao nhất của bất kỳ tỉnh/bang nào ở Bắc Mỹ. Quần thể ở Alaska có mật độ dày nhất dọc theo bờ biển, nơi nguồn cung cấp thực phẩm như cá hồi phong phú hơn. Đài tưởng niệm quốc gia đảo Admiralty bảo vệ quần thể dày đặc nhất với 1.600 con gấu trên một hòn đảo rộng 1.600 dặm vuông.

Bắc Mỹ
Hiện tại có khoảng 55.000 con gấu xám hoang dã sinh sống trên khắp Bắc Mỹ, hầu hết chúng sống ở Alaska. Phần còn lại đều sống ở nhiều vườn quốc gia tại hai nước Mỹ và Canada, tiêu biểu là vườn quốc gia Yellowstone. Chỉ còn lại khoảng 1.500 gấu xám ở 48 tiểu bang của Hoa Kỳ. Trong số này, khoảng 800 cá thể sống ở Montana. Khoảng hơn 600 cá thể sống ở Wyoming, trong khu vực Yellowstone-Teton. Ước tính có khoảng 70 con gấu xám Bắc Mỹ sống ở miền bắc và miền đông Idaho. Phạm vi ban đầu của nó bao gồm phần lớn các đồng bằng lớn và các bang phía tây nam, nhưng nó đã bị tuyệt chủng ở hầu hết các khu vực đó. Kết hợp Canada và Hoa Kỳ, những con gấu xám Bắc Mỹ chiếm khoảng một nửa diện tích trong phạm vi lịch sử của chúng.

Mặc dù có những loài gấu xám khổng lồ một thời (như gấu xám California) xuất hiện nổi bật trên quốc kỳ California và là biểu tượng của Cộng hòa Bear Flag trước khi kết nạp vào Liên minh California, chúng không còn tồn tại trong tự nhiên nữa. Con gấu xám cuối cùng ở California đã bị giết ở chân đồi Sierra phía đông Fresno vào tháng 8 năm 1922.

Vào tháng 9 năm 2007, một thợ săn đã đưa ra bằng chứng về một con gấu trong khu hệ sinh thái hoang dã Selway-Bitterroot, bằng cách giết chết một con gấu xám Bắc Mỹ. Trong hệ sinh thái Bắc Cascades của miền bắc Washington, quần thể gấu xám được ước tính có ít hơn 20 con gấu. Một lần nhìn thấy một con gấu xám Bắc Mỹ năm 2010 đã được ghi lại. Không có xác nhận nhìn thấy một con gấu xám ở Colorado kể từ năm 1979.

Các tỉnh khác và Hoa Kỳ có thể sử dụng kết hợp các phương pháp để ước tính quần thể. Do đó, thật khó để nói chính xác phương pháp nào đã được sử dụng để tạo ra ước tính tổng quần thể gấu cho Canada và Bắc Mỹ, vì chúng có thể được phát triển từ nhiều nghiên cứu khác nhau. Gấu xám hiện đang được bảo vệ hợp pháp ở Mexico, các nước châu Âu, một số khu vực của Canada và ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, dự kiến rằng việc phục hồi phạm vi trước đây của nó sẽ là một quá trình chậm chạp, vì nhiều lý do bao gồm thói quen sinh sản chậm của gấu và ảnh hưởng của việc tái sinh một loài động vật lớn như vậy đến các khu vực được đánh giá cao cho nông nghiệp và chăn nuôi. Cạnh tranh với các loài săn mồi khác là những yếu tố hạn chế có thể khác để phục hồi gấu xám, mặc dù gấu xám cũng được hưởng lợi từ việc trở thành ký sinh ăn cướp hay ăn xác thối bị bỏ lại từ các động vật ăn thịt khác như một nguồn thức ăn dễ dàng khi các nguồn thức ăn khác suy giảm.

Đặc điểm

Gấu xám có một kích thước đồ sộ. Hầu hết những con gấu cái trưởng thành nặng 130–180 kg (290-400 lb), trong khi con đực trưởng thành nặng trung bình 180–360 kg (400-790 lb). Tổng chiều dài trung bình trong phân loài này là 198 cm (6,50 ft), với chiều cao vai trung bình là 102 cm (3,35 ft) và chiều dài chân sau là 28 cm (11 in). Gấu sơ sinh có thể nặng dưới 500 gram (1,1 lb). Ở khu vực sông Yukon, những con gấu cái trưởng thành có thể nặng ít nhất 100 kg (220 lb). Một nghiên cứu cho thấy trọng lượng trung bình của một con gấu xám nội địa là khoảng 272 kg (600 lb) và trọng lượng trung bình của một con đực ven biển là khoảng 408 kg (900 lb). Đối với một con cái, các trọng lượng trung bình này sẽ lần lượt là 136 kg (300 lb) trong đất liền và 227 kg (500 lb) ven biển. Mặt khác, một con đực khổng lồ thỉnh thoảng đã được ghi nhận vượt quá kích thước bình thường, với trọng lượng được báo cáo lên tới 680 kg (1.500 lb). Một con đực lớn ven biển có kích thước này có thể cao tới 3 mét (9,8 ft) nếu đứng bằng hai chân sau và cao tới 1,5 mét (4,9 ft) tính từ vai khi đứng bằng 4 chân.

Mặc dù có thể thay đổi màu sắc từ vàng đến gần như đen, lông gấu xám thường có màu nâu với chân sẫm hơn và lông thường có màu trắng hoặc vàng ở sườn và lưng. Một bướu rõ rệt xuất hiện trên vai của chúng; Bướu là một cách tốt để phân biệt gấu xám với gấu đen Bắc Mỹ, vì gấu đen không có bướu này. Ngoài cái bướu phân biệt, một con gấu xám có thể được xác định bằng những đặc điểm riêng biệt trên khuôn mặt của chúng với đôi tai ngắn, tròn, trong khi một con gấu đen có khuôn mặt thẳng và đôi tai dài hơn. Một con gấu xám cũng có thể được xác định bằng mông của nó, thấp hơn vai của nó, trong khi đó, một con gấu đen sẽ có mông cao hơn. Móng vuốt trước của gấu xám có chiều dài khoảng 2-4 inch và gấu đen là khoảng 1-2 inch.

Tập tính

Ngủ đông
Gấu xám ngủ đông trong khoảng 5-7 tháng mỗi năm trừ khi khí hậu ấm áp, vì loài gấu xám California không ngủ đông. Trong thời gian này, gấu xám cái sinh ra những con gấu con, chúng sau đó tiêu thụ sữa từ mẹ và tăng sức mạnh trong phần còn lại của thời kỳ ngủ đông. Để chuẩn bị cho ngủ đông, gấu xám phải chuẩn bị một cái hang để trú ẩn, và tiêu thụ một lượng lớn thức ăn vào mùa thu do chúng không ăn trong thời gian ngủ đông. Gấu xám thậm chí không đại tiện hoặc tiểu tiện trong toàn bộ thời gian ngủ đông. Thời kỳ ngủ đông của gấu xám đực kết thúc vào đầu đến giữa tháng 3, trong khi con cái xuất hiện vào tháng 4 hoặc đầu tháng 5.

Để chuẩn bị cho mùa đông, gấu có thể tăng khoảng 180 kg (400 lb), trong thời gian bị tăng sản, trước khi đi vào giấc ngủ đông. Gấu thường chờ đợi một cơn bão tuyết đáng kể trước khi nó quyết định đi vào hang của nó: hành vi như vậy làm giảm bớt cơ hội những kẻ săn mồi sẽ tìm thấy hang. Các hang ngủ đông của gấu thường ở độ cao trên 1.800 m (5.900 ft) trên các sườn dốc về phía bắc. Có một số tranh luận giữa các chuyên gia về việc liệu gấu xám có ngủ đông về mặt kỹ thuật hay không: phần lớn cuộc tranh luận này xoay quanh nhiệt độ cơ thể và khả năng của những con gấu di chuyển trong thời gian ngủ đông. Gấu xám có thể "tái chế" một phần chất thải cơ thể của chúng trong giai đoạn này. Mặc dù những con gấu xám trong đất liền hoặc trên núi Rocky dành gần một nửa cuộc đời của chúng trong hang, những con gấu xám ven biển có khả năng tiếp cận tốt hơn với nguồn thức ăn sẽ tốn ít thời gian hơn trong hang. Ở một số khu vực có thức ăn rất dồi dào quanh năm, gấu xám bỏ qua việc ngủ đông hoàn toàn.

Sinh sản

Ngoại trừ những con cái có đàn con, gấu xám thường sống đơn độc, là một loài động vật khá năng động khi không ngủ đông, nhưng ở các khu vực ven biển, gấu thường tập trung quanh suối, hồ, sông và ao trong mùa sinh sản của cá hồi. Mỗi năm, con cái sinh ra một đến bốn con non (thường là hai con) nhỏ và chỉ nặng khoảng 450 gram (1 lb) khi sinh. Một con gấu cái sẽ bảo vệ con của nó một cách quyết liệt và sẽ tấn công nếu nó nghĩ rằng con của mình đang bị đe dọa.

Gấu xám có một trong những tỷ lệ sinh sản thấp nhất trong tất cả các động vật có vú trên cạn ở Bắc Mỹ. Điều này là do nhiều yếu tố sinh thái. Gấu xám không đạt đến độ chín về tình dục cho đến khi chúng ít nhất năm tuổi. Sau khi giao phối với một con đực vào mùa hè, con cái trì hoãn việc cấy phôi cho đến khi ngủ đông, trong thời gian đó sảy thai có thể xảy ra nếu con cái không nhận được chất dinh dưỡng và lượng calo thích hợp. Trung bình, con cái sinh ra hai con con trong một lứa và gấu mẹ chăm sóc con con đến hai năm, trong thời gian đó, gấu mẹ sẽ không giao phối.

Một khi con non rời đi hoặc bị giết, con cái không thể sinh ra một lứa khác trong ba năm trở lên, tùy thuộc vào điều kiện môi trường. Gấu xám đực có lãnh thổ rộng lớn, lên tới 4.000 km2 (1.500 dặm vuông), khiến việc tìm kiếm mùi hương của gấu cái trở nên khó khăn trong mật độ quần thể thấp như vậy. Thời gian mang thai của gấu xám là khoảng 180-250 ngày.

Kích thước lứa nằm trong khoảng từ một đến bốn con, trung bình sinh đôi hoặc sinh ba. Đàn con luôn được sinh ra trong hang mùa đông của gấu mẹ khi gấu mẹ đang ngủ đông. Những con gấu xám cái sẽ bảo vệ rất dữ dội những con non của chúng, có thể chống đỡ những kẻ săn mồi lớn như những con gấu đực lớn hơn chúng để bảo vệ những con. Đàn con ăn sữa mẹ hoàn toàn cho đến mùa hè, sau đó chúng vẫn uống sữa nhưng bắt đầu ăn thức ăn đặc. Đàn con tăng cân nhanh chóng trong thời gian sống cùng mẹ, cân nặng của chúng sẽ tăng từ 4,5 đến 45 kg (10 đến 99 lb) trong hai năm sống cùng mẹ. Các con gấu mẹ có thể nhìn thấy con của họ trong những năm sau đó nhưng cả hai đều tránh mặt nhau.

Tuổi thọ
Tuổi thọ trung bình của một con gấu xám đực được ước tính là 22 tuổi, với con cái sống lâu hơn một chút ở mức 26 năm. Con cái sống lâu hơn con đực do cuộc sống ít nguy hiểm hơn; chúng không tham gia vào các cuộc chiến để giành quyền giao phối theo mùa như con đực thường làm. Loài gấu xám hoang dã nội địa sống lâu nhất đã 34 tuổi ở Alaska; con gấu ven biển già nhất là 39 tuổi, nhưng hầu hết những con gấu xám đều chết trong vài năm đầu tiên sau khi bị săn mồi hoặc săn bắn. Trong điều kiện nuôi nhốt chúng đã sống đến 44 năm.

Sinh thái học

Chế độ ăn

Gấu xám mặc dù xếp vào Bộ Ăn thịt và có hệ thống tiêu hóa đặc trưng của một loài động vật ăn thịt, chúng thường là loài ăn tạp: chế độ ăn uống của chúng bao gồm cả thực vật và động vật. Chúng đã được biết đến là có thể săn các động vật có vú lớn, khi có sẵn, như nai sừng tấm, nai sừng xám, tuần lộc, hươu đuôi trắng, hươu la, cừu sừng lớn, bò rừng bizon và thậm chí cả gấu đen Bắc Mỹ; mặc dù chúng có nhiều khả năng tấn công những con mồi còn non và cá thể bị thương hơn là những con mồi trưởng thành khỏe mạnh. Gấu xám ăn các loại cá như cá hồi, cá hồi chấm và cá vược. Những cá thể có chế độ ăn giàu protein hơn ở các khu vực ven biển có khả năng phát triển lớn hơn những cá thể trong đất liền. Những con gấu xám cũng dễ dàng nhặt sạch thức ăn thừa hoặc xác thối để lại bởi những động vật khác. Gấu xám cũng thường ăn chim và trứng của chúng, và thường tập hợp với số lượng lớn tại các địa điểm có cá hồi để đón bắt những con cá hồi di cư. Chúng thường xuyên săn những chú nai con bị mẹ chúng bỏ lại trên cỏ, và thỉnh thoảng chúng đột kích vào tổ của những kẻ săn mồi như đại bàng đầu trắng.

Những con gấu xám ở Canada hoặc Alaska có kích thước lớn hơn so với đồng loại của chúng ở dãy núi Rocky của Mỹ. Điều này một phần là do sự phong phú của chế độ ăn uống. Trong Công viên Quốc gia Yellowstone ở Hoa Kỳ, chế độ ăn của gấu xám bao gồm chủ yếu là hạt thông vỏ trắng Bắc Mỹ, củ, cỏ, hoa màu, chồi non, các loài gặm nhấm khác nhau, sâu bướm và xác động vật chết. Tuy nhiên, không nguồn thức ăn nào trong số này phù hợp với hàm lượng chất béo của cá hồi có sẵn ở Alaska và British Columbia. Với hàm lượng chất béo cao của cá hồi, không có gì lạ khi bắt gặp những con gấu xám ở Alaska nặng 540 kg (1.200 lb). Gấu xám ở Alaska bổ sung chế độ ăn cá hồi và nghêu của chúng với cỏ cói và quả mọng. Ở những khu vực mà cá hồi bị buộc phải nhảy thác, những con gấu xám tập trung tại chân thác để kiếm ăn và bắt cá. Cá hồi gặp bất lợi khi chúng nhảy thác nước vì chúng tụ lại với nhau tại căn cứ của chúng và do đó là mục tiêu dễ dàng hơn cho gấu xám. Những con gấu xám được ghi nhận lại bằng cách đã bắt cá hồi nhảy trong miệng tại Thác Brooks ở Vườn quốc gia và Khu bảo tồn Katmai ở Alaska. Gấu xám cũng rất có kinh nghiệm trong việc đuổi theo những con cá xung quanh và ghim chúng bằng móng vuốt của mình, chúng có thể chỉ cần vung tay xuống nước là bắt được cá. Tại những địa điểm như Thác Brooks và Thác McNeil ở Alaska, những con gấu lớn đực thường xuyên chiến đấu với nhau để có những điểm bắt cá tốt nhất. Những con gấu xám dọc bờ biển cũng tìm kiếm những con nghêu cát và thường xuyên đào xuống cát để tìm kiếm chúng. Trong mùa xuân và mùa thu, trực tiếp trước và sau khi cá hồi di cư, quả mọng và cỏ tạo thành chủ đạo của chế độ ăn của gấu xám ven biển.

Gấu xám vùng nội địa cũng có thể ăn cá, đáng chú ý nhất là trong công viên Yellowstone chúng thường ăn cá hồi mũi vàng Yellowstone. Mối quan hệ với cá hồi Yellowstonne và gấu xám là chỉ có một bởi vì đây là ví dụ duy nhất mà loài gấu xám núi Rocky ăn cá hồi sinh sản. Tuy nhiên, gấu xám Bắc Mỹ và cá hồi hồ xâm lấn đe dọa sự sống còn của quần thể cá hồi Yellowstone và có một khả năng nhỏ là chúng sẽ bị loại bỏ.

Thịt, như đã được mô tả, là một phần quan trọng trong chế độ ăn của gấu xám. Gấu xám đôi khi ăn các loài động vật có vú nhỏ, chẳng hạn như thỏ rừng, marmota, sóc đất, chuột Lemming và chuột đồng. Ví dụ nổi tiếng nhất của loài săn mồi này là ở Vườn quốc gia và Khu bảo tồn Denali, nơi những con gấu xám đuổi theo, vồ lấy và đào những con sóc đất Bắc Cực lên để ăn. Ở một số khu vực, những con gấu xám Bắc Mỹ săn những con sóc hoa râm, lật đá ra để tiếp cận chúng, và trong một số trường hợp, chúng đang săn mồi khi chúng đang ngủ đông. Con mồi lớn hơn bao gồm bò rừng và nai sừng tấm, đôi khi được những con gấu trong Công viên quốc gia Yellowstone bắt. Vì bò rừng và nai sừng tấm là những con mồi nguy hiểm, nên chúng thường sử dụng vỏ bọc để rình rập chúng và/hoặc chọn ra những cá thể yếu hoặc con non. Gấu xám ở Alaska cũng thường xuyên săn nai sừng tấm con, mà ở Vườn quốc gia Denali có thể là nguồn thịt chính của chúng. Trên thực tế, gấu xám Bắc Mỹ là loài săn mồi chính của những con nai sừng xám và nai sừng tấm còn non ở Alaska và Yellowstone, chúng có thể giết chết tới 51% nai sừng xám hoặc nai sừng tấm con được sinh ra vào năm đó. Những con gấu xám cũng bị quy trách nhiệm trong sự suy giảm của nai sừng xám ở Công viên quốc gia Yellowstone trong khi những kẻ săn mồi thực sự được cho là những con sói xám. Ở phía bắc Alaska, gấu xám săn một số lượng đáng kể những con tuần lộc, chủ yếu là lấy những cá thể già yếu hoặc con non. Một số nghiên cứu cho thấy những con gấu xám Bắc Mỹ có thể đi theo đàn tuần lộc quanh năm để duy trì nguồn cung cấp thức ăn của chúng. Ở phía bắc Alaska, gấu xám thường gặp bò xạ hương. Mặc dù thực tế là bò xạ thường không sinh sống trong môi trường sống của gấu xám và chúng lớn hơn và mạnh hơn tuần lộc, nhưng những sự việc bò xạ bị săn bởi gấu xám đã được ghi nhận lại.

Những con gấu xám Bắc dọc bờ biển Alaska cũng ăn những con cá voi đã chết bị dạt vào bờ. Thông thường những sự cố như vậy chỉ liên quan đến một hoặc hai con gấu xám tiếp cận xác cá voi, nhưng có tới mười con đực lớn đã được nhìn thấy tại một thời điểm ăn một con cá voi lưng gù đã chết. Xác hải cẩu và sư tử biển đã ghi nhận cũng được chúng tiêu thụ.

Mặc dù chế độ ăn của gấu xám Bắc Mỹ thay đổi nhiều dựa trên sự thay đổi theo mùa và khu vực, thực vật chiếm một phần lớn trong số chúng, với một số ước tính lên tới 80%-90%. Các loại quả mọng khác nhau tạo thành một nguồn thực phẩm quan trọng khi chúng có sẵn. Chúng có thể bao gồm quả việt quất xanh, Rubus fruticosus (Rubus frunomosus), quá cá hồi (Rubus Spectabilis), quả nam việt quất (Vaccinium oxycoccos), quả trâu (Shepherdia argentea), quả xà phòng (Shepherdia canadensis), huckleberries (Vaccinium parvifolium); tùy vào sự sẵn có. Côn trùng như bọ rùa, kiến và ong sẽ bị gấu ăn nếu chúng có sẵn với số lượng lớn. Trong Công viên Quốc gia Yellowstone, những con gấu xám Bắc Mỹ có thể có được một nửa nhu cầu calo hàng năm của chúng bằng cách ăn những con sâu bướm đêm tập trung trên sườn núi. Khi thức ăn dồi dào, gấu xám sẽ ăn theo nhóm. Ví dụ, nhiều con gấu xám Bắc Mỹ sẽ đến thăm đồng cỏ ngay sau khi có tuyết lở hoặc sông băng. Điều này là do một dòng cây họ đậu, chẳng hạn như Hedysarum, mà chúng tiêu thụ với số lượng lớn. Tuy nhiên, khi nguồn thực phẩm trở nên khan hiếm hơn, chúng lại tách ra một lần nữa.

Đối thủ cạnh tranh
Do tương đồng về môi trường sống và chế độ ăn, gấu xám thường xuyên xung đột với các loài thú ăn thịt khác như sói xám, sói đồng cỏ, gấu đen Bắc Mỹ hay báo sư tử, nhưng những kẻ ăn thịt đó phải khôn ngoan, kinh nghiệm hoặc có cả đàn đi theo mới dám đương đầu với chúng. Phần lớn trong nhiều trường hợp, những đối thủ cạnh tranh này sẽ tránh đối đầu với gấu xám do bất lợi về thể hình và sức mạnh. Nhiều cuộc đụng độ thường chỉ với mục đích tranh giành con mồi, lãnh thổ hay tự vệ.

Việc loại bỏ những con sói và gấu xám ở California có thể đã làm giảm đáng kể sự phong phú của loài cáo San Joaquin đang bị đe dọa. Với việc tái du nhập những con sói xám ở Yellowstone, nhiều du khách đã chứng kiến một cuộc đấu tranh phổ biến một thời giữa những loài chủ chốt, gấu xám và đối thủ lịch sử của nó, sói xám. Sự tương tác của gấu xám Bắc Mỹ với những con sói ở Yellowstone đã được nghiên cứu đáng kể. Thông thường, cuộc xung đột sẽ là để bảo vệ con non hoặc tranh giành con mồi, thường là một con nai sừng tấm bị giết bởi sói. Gấu xám sử dụng khứu giác nhạy bén của nó để xác định vị trí con mồi. Khi những con sói và gấu xám tranh giành con mồi, một con sói có thể cố gắng đánh lạc hướng con gấu trong khi những con khác có thể tiếp tục ăn mồi. Con gấu sau đó có thể trả thù bằng cách đuổi theo những con sói. Nếu những con sói trở nên hung dữ với gấu, chúng thường nhanh chóng tấn công vào hai chân sau. Do đó, con gấu sẽ ngồi xuống và sử dụng khả năng tự bảo vệ mình trong một phạm vi an toàn đầy đủ. Hiếm khi các xung đột như vậy dẫn đến cái chết hoặc thương tích nghiêm trọng cho một trong hai loài động vật. Một con mồi đơn giản là không có giá trị rủi ro cho những con sói (nếu con gấu có ưu thế về sức mạnh và kích thước) hoặc với con gấu (nếu sói đi theo đàn lớn hoặc lì lợm, không chịu rút lui). Mặc dù những con sói thường có ưu thế hơn những con gấu xám Bắc Mỹ trong những cuộc xung đột tại các hang sói, cả gấu xám và gấu đen đã được báo cáo là giết chết sói và đàn con của chúng tại các hang sói ngay cả khi chúng ở trạng thái phòng thủ.

Những con gấu đen Bắc Mỹ thường sống ngoài lãnh thổ của loài gấu xám, nhưng đôi khi những con gấu xám có thể đi vào lãnh thổ gấu đen để có được nguồn thức ăn mà cả hai con gấu đều thích, chẳng hạn như hạt thông, trứng cá, nấm và quả mọng. Khi một con gấu đen nhìn thấy một con gấu xám đang đến, nó sẽ quay đầu lại và chạy hoặc trèo lên cây. Gấu đen không phải là đối thủ tranh mồi quá nguy hiểm với gấu xám vì chúng có chế độ ăn thực vật nhiều hơn. Cuộc đối đầu rất hiếm vì sự khác biệt về kích thước, môi trường sống và chế độ ăn uống của các loài gấu. Khi điều này xảy ra, nó thường là do sự gây hấn đến từ một bên. Con gấu đen sẽ chỉ chiến đấu khi đối thủ là một con gấu xám nhỏ hơn như con gấu xám chưa quá 1 tuổi hoặc khi con gấu đen không còn lựa chọn nào khác ngoài tự vệ. Có ít nhất một quan sát được xác nhận về một con gấu xám đang đào bới, giết và ăn một con gấu đen khi chúng đang ngủ đông.

Sự phân biệt giữa quần thể gấu đen và gấu xám có thể là do loại trừ cạnh tranh. Ở một số khu vực nhất định, gấu xám vượt trội so với gấu đen cho cùng một tài nguyên. Ví dụ, nhiều hòn đảo ven biển Thái Bình Dương ngoài khơi British Columbia và Alaska hỗ trợ nơi sinh sống cho gấu đen hoặc gấu xám, nhưng hiếm khi cả hai. Ở những khu vực mà cả hai loài cùng tồn tại, chúng được phân chia theo độ dốc cảnh quan như tuổi rừng, độ cao và độ mở của đất. Gấu xám có xu hướng ưa thích những khu rừng già với năng suất cao, địa hình cao hơn và môi trường sống cởi mở hơn so với gấu đen.

Mối quan hệ giữa gấu xám Bắc Mỹ và các loài săn mồi khác chủ yếu là một chiều; gấu xám Bắc Mỹ sẽ tiếp cận những kẻ săn mồi kiếm ăn để đánh cắp con mồi của chúng. Nói chung, các loài khác sẽ để lại con mồi cho gấu để tránh nguy cơ phải đánh nhau với một đối thủ mạnh hơn. Bất kỳ bộ phận nào của con mồi còn sót lại chưa được ăn hết sẽ được gấu "dọn sạch". Tuy nhiên, báo sư tử thường cho gấu một con mồi gần như nguyên vẹn. Gấu xám có ít sự cạnh tranh với báo sư tử hơn so với các loài săn mồi khác, chẳng hạn như chó sói, sói đồng cỏ và những con gấu khác. Khi một con gấu xám tấn công một con báo sư tử đang ăn mồi, con báo thường nhanh chóng nhường mồi cho con gấu. Khi một con báo sư tử đứng vững, nó sẽ sử dụng sự nhanh nhẹn vượt trội và móng vuốt của nó để quấy rối con gấu, nhưng đứng ngoài tầm với của nó cho đến khi một trong số chúng bỏ cuộc. Gấu xám đôi khi giết chết báo sư tử trong các tranh chấp con mồi. Đã có một số bằng chứng, chủ yếu từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, của báo sư tử và gấu xám đã đánh nhau trong những trận chiến đến chết. Một con mèo lớn khác có mặt ở Hoa Kỳ, có thể gây ra mối đe dọa cho gấu, là báo đốm.

Sói đồng cỏ, cáo và chồn sói thường được coi là loài gây hại cho gấu xám hơn là cạnh tranh, mặc dù chúng có thể cạnh tranh để kiếm con mồi nhỏ hơn, chẳng hạn như sóc đất và thỏ. Cả ba sẽ cố gắng ăn bất cứ thứ gì chúng có thể nhận được từ con mồi mà những con gấu bỏ lại. Chồn sói đủ hung dữ để thỉnh thoảng kiên trì cho đến khi gấu ăn xong, để lại nhiều phần thừa hơn bình thường đối với con vật nhỏ hơn. Các đàn sói đồng cỏ cũng đôi khi đã đánh bại những con gấu xám Bắc Mỹ trong các cuộc tranh chấp thức ăn.

Vai trò sinh thái

Gấu xám Bắc Mỹ có một số mối quan hệ với hệ sinh thái của chúng, đôi khi chúng được xem như những kỹ sư sinh thái. Một mối quan hệ như vậy là mối quan hệ tương hỗ với các loại cây có quả. Sau khi tiêu thụ trái cây, hạt được bài tiết và do đó phân tán trong điều kiện có thể nảy mầm. Một số nghiên cứu cho thấy thành công nảy mầm thực sự tăng lên do kết quả của hạt được lắng đọng cùng với chất dinh dưỡng trong phân gấu. Điều này làm cho gấu xám Bắc Mỹ phân phối hạt giống quan trọng trong môi trường sống của chúng.

Trong khi tìm kiếm rễ cây, củ, hoặc sóc đất, gấu khuấy động đất. Quá trình này không chỉ giúp gấu tiếp cận thức ăn của chúng mà còn làm tăng sự phong phú của các loài trong hệ sinh thái núi cao. Một khu vực chứa cả vết đào của gấu và đất không bị xáo trộn có sự đa dạng thực vật lớn hơn một khu vực chỉ chứa đất không bị xáo trộn. Cùng với sự phong phú của loài, sự xáo trộn đất làm cho nitơ được đào lên từ các lớp đất thấp hơn và làm cho nitơ có sẵn trong môi trường. Một khu vực đã được đào bởi con gấu xám có nhiều nitơ hơn đáng kể so với khu vực không bị xáo trộn.

Chu kỳ nitơ không chỉ được tạo điều kiện bởi những con gấu xám đào đất tìm thức ăn, nó còn được thực hiện thông qua thói quen mang xác cá hồi vào các khu rừng xung quanh. Người ta đã phát hiện ra rằng tán lá của cây vân sam (Picea glauca) trong phạm vi 500 m (1.600 ft) của dòng suối nơi cá hồi thu được có chứa nitơ có nguồn gốc từ cá hồi mà những con gấu bắt được. Tại đó chúng thải nước tiểu và phân giàu dinh dưỡng và cá có thể bị ăn dở. Đã có ước tính rằng những con gấu để lại tới nửa số cá hồi chúng bắt được trên nền rừng với mật độ có thể lên đến 4,000 kilograms trên 1 hectare, cung cấp tới 24% tổng lượng nitơ có được cho các khu rừng ven sông..Những dòng nitơ này có liên quan trực tiếp đến sự hiện diện của gấu xám và cá hồi.

Gấu xám trực tiếp điều chỉnh quần thể con mồi và cũng giúp ngăn chặn số lượng tăng quá mức trong rừng bằng cách kiểm soát quần thể của các loài khác trong chuỗi thức ăn. Một thí nghiệm tại Công viên quốc gia Grand Teton ở bang Utah, Hoa Kỳ cho thấy việc loại bỏ những con sói và gấu xám đã khiến cho số lượng con mồi ăn cỏ của chúng tăng lên. Điều này, đến lượt chúng, đã thay đổi cấu trúc và mật độ của thực vật trong khu vực, làm giảm quy mô số lượng của các loài chim di cư. Điều này cung cấp bằng chứng gấu xám đại diện cho một loài săn mồi chủ chốt, có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ hệ sinh thái mà chúng sinh sống.

Khi gấu xám bắt cá hồi dọc theo bờ biển Alaska và British Columbia, chúng thường chỉ ăn da, não và trứng của cá. Khi làm như vậy, chúng cung cấp một nguồn thức ăn cho mòng biển, quạ và cáo, tất cả đều ăn được cá hồi; điều này có lợi cho cả gấu và động vật ăn thịt nhỏ hơn.

Quan hệ với con người

Tấn công con người

Gấu xám được coi là hung dữ hơn so với gấu đen Bắc Mỹ khi tự vệ và bảo vệ con của chúng. Không giống như những con gấu đen nhỏ hơn, những con gấu xám trưởng thành không trèo cây tốt và đối phó với nguy hiểm bằng cách đứng trên mặt đất và tránh xa những kẻ tấn công của chúng. Các con gấu mẹ bảo vệ đàn con là những con gấu dễ tấn công người nhất và chịu trách nhiệm cho 70% số người bị giết bởi những con gấu xám.

Gấu xám thường tránh tiếp xúc với con người. Mặc dù có lợi thế về thể chất rõ ràng, chúng hiếm khi chủ động săn lùng con người. Hầu hết các cuộc tấn công của gấu xám đều xuất phát từ một con gấu đã bị bất ngờ với sự hiện diện của con người ở cự ly rất gần, đặc biệt là nếu nó đang có thức ăn để bảo vệ, hoặc những con gấu xám cái bảo vệ con cái của chúng. Một con gấu đã giết người trong công viên quốc gia có thể bị giết đi để ngăn chặn cuộc tấn công của nó một lần nữa.

Vấn đề càng trầm trọng thêm khi con người canh tác và sử dụng nhiều môi trường sống của gấu trùng khớp với sự di chuyển theo mùa của gấu xám Bắc Mỹ. Sự tương tác giữa con người và gấu ngày càng tăng đã tạo ra "những con gấu có vấn đề": những con gấu thích nghi với hoạt động hoặc môi trường sống của con người. Những biện pháp xua đuổi như sử dụng đạn cao su, hóa chất có mùi hôi hoặc các thiết bị âm thanh răn đe đã được sử dụng để ngăn gấu tiếp cận nơi ở của con người, nhưng không hiệu quả khi gấu đã học cách tích cực liên kết con người với thức ăn. Những con gấu như vậy được di dời sang nơi khác hoặc bị giết đi bởi vì chúng có thể gây ra mối đe dọa cho con người. Chính quyền British Columbia giết chết khoảng 50 con gấu mỗi năm và tổng chi hơn một triệu đô la hàng năm để giải quyết những than phiền liên quan đến gấu, di dời gấu hoặc giết chúng.

Các chương trình nâng cao nhận thức về gấu đã được phát triển bởi nhiều thị trấn ở British Columbia, Canada, để giúp ngăn ngừa xung đột với cả gấu đen và gấu xám. Tiền đề chính của các chương trình này là dạy con người quản lý thực phẩm có thể thu hút gấu. Giữ rác được lưu trữ an toàn, thu hoạch trái cây khi chín, bảo vệ gia súc đằng sau hàng rào điện và lưu trữ thức ăn trong nhà là tất cả các biện pháp được thúc đẩy bởi các chương trình nâng cao nhận thức về gấu. Thực tế là gấu xám Bắc Mỹ ít hơn và thậm chí được bảo vệ ở một số khu vực, có nghĩa là việc ngăn chặn xung đột với loài gấu xám là đặc biệt quan trọng. Revelstoke, British Columbia là một cộng đồng thể hiện sự thành công của phương pháp này. Trong mười năm trước khi phát triển một chương trình giáo dục cộng đồng ở Revelstoke, 16 con gấu đã bị giết và 107 người đã được di dời khỏi thị trấn. Một chương trình giáo dục do Revelstoke Bear Aware điều hành đã được đưa ra vào năm 1996. Kể từ khi chương trình bắt đầu, chỉ có bốn con gấu bị giết và năm cá thể đã được di dời.

Không giống các loài gấu khác trong họ nhà gấu, gấu xám rất ít khi leo cây do kích thước quá lớn. Vì vậy, đối với những người đi cắm trại ở vùng hoang dã, treo thức ăn giữa các cây ở độ cao không thể tiếp cận được với gấu là một thủ tục phổ biến, mặc dù một số con gấu xám có thể trèo lên và lấy thức ăn treo theo những cách khác. Một cách khác để bảo vệ thức ăn là sử dụng hộp cứng đựng thức ăn để ngăn gấu mở ra.

Đi du lịch theo nhóm sáu người trở lên có thể làm giảm đáng kể khả năng bị tấn công liên quan đến gấu khi đi bộ đường dài ở lãnh thổ của gấu. Ngoài ra nên mang theo bình xịt có hơi cay rất nồng để tự vệ trong trường hợp khẩn cấp. Khi vô tình chạm trán với gấu xám, tuyệt đối không được chạy. Dù có thân hình to lớn, gấu xám có thể chạy nhanh đến 56 km/h. Đừng lo lắng nếu con gấu đứng lên - điều đó thường có nghĩa là nó đang tò mò. Thay vào đó, cố gắng giữ bình tĩnh, giang rộng cánh tay và nói bằng giọng từ tốn, chậm rãi với nó để gấu tin rằng nó không bị đe dọa. Sau đó, lùi lại từ từ để chứng tỏ đang rút lui và không có dấu hiệu gây nguy hiểm cho nó. Nếu con gấu đi theo, hãy dừng lại và đứng vững. Nếu con gấu đuổi theo, hãy nằm xuống và ôm tay sau gáy để bảo vệ bản thân. Bảo vệ bụng bằng cách nằm giống một thai nhi, với đầu gối nằm dưới cằm. Ngoài ra, giả chết cũng là một phương án khả thi. Nếu con gấu quyết định tấn công, có nghĩa nó đang cố gắng vô hiệu hóa đối thủ như một mối đe dọa. Và vì gần như không thể đối kháng với nó, giả chết là cách tốt nhất vào thời điểm này. Ngay cả khi nó bỏ đi, không đứng dậy ngay lập tức. Gấu được biết là sẽ nán lại theo dõi để chắc chắn rằng nạn nhân đã chết, vì vậy hãy nằm lại ít nhất 20 phút.

Gấu xám đặc biệt nguy hiểm vì lực cắn của chúng, được đo ở mức hơn 8 megapixel (1160 psi; 1200 pound). Người ta ước tính rằng một vết cắn từ một con gấu xám thậm chí có thể nghiền nát một quả bóng bowling. Đó là chưa kể, gấu xám có thể giết chết người chỉ với 1 cú tát bằng chân trước của nó.

Bảo vệ loài gấu
Gấu xám Bắc Mỹ được liệt kê là loài bị đe dọa ở Hoa Kỳ lục địa và nguy cấp ở các vùng của Canada. Vào tháng 5 năm 2002, Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng ở Canada đã liệt kê quần thể thảo nguyên (thuộc vùng Alberta, Saskatchewan và Manitoba) của loài gấu xám Bắc Mỹ đang bị tuyệt chủng ở Canada. Kể từ năm 2002, gấu xám Bắc Mỹ được liệt kê là mối quan tâm đặc biệt theo đăng ký COSEWIC và được coi là bị đe dọa theo Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ.

Tại Hoa Kỳ, Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ tập trung nỗ lực để khôi phục những con gấu xám Bắc Mỹ trong sáu khu vực phục hồi. Đó là Bắc lục địa (Montana), Yellowstone (Montana, Wyoming và Idaho), Cabinet-Yaak (Montana và Idaho), Selway-Bitterroot (Montana và Idaho), Selkirk (Idaho và Washington), và Bắc Cascades (Washington). Quần thể gấu xám ở những khu vực này được ước tính là 750 ở vùng Phân chia lục địa phía Bắc, 550 ở Yellowstone, 40 ở khu vực Yaak của Cabinet-Yaak và 15 ở khu vực Cabinet (ở phía tây bắc Montana), 105 ở vùng Selkirk của Idaho, 102020 ở Bắc Cascades, và hiện tại không có ở Selway-Bitterroots, mặc dù chúng đã được nhìn thấy. Đây là những ước tính vì gấu nhiều lần di chuyển vào và ra khỏi những khu vực này, và do đó không thể tiến hành đếm chính xác. Trong các khu vực phục hồi tiếp giáp Canada, gấu cũng di chuyển qua lại biên giới quốc tế.

Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ tuyên bố các khu vực Cabinet-Yaak và Selkirk được liên kết thông qua British Columbia, một yêu sách đang bị tranh chấp. Các công viên quốc gia của Hoa Kỳ và Canada, như Công viên Quốc gia Banff, Yellowstone và Grand Teton và Công viên Quốc gia Theodore Roosevelt phải tuân theo luật pháp và các quy định được thiết kế để bảo vệ những con gấu.

Vào ngày 9 tháng 1 năm 2006, Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ đã đề xuất loại bỏ các loài gấu xám Yellowstone khỏi danh sách các loài bị đe dọa và bảo vệ. Vào tháng 3 năm 2007, Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ "hủy niêm yết" quần thể, loại bỏ một cách hiệu quả các biện pháp bảo vệ Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng cho loài gấu xám trong khu vực Công viên Quốc gia Yellowstone. Một số tổ chức môi trường, bao gồm NRDC, đã đưa ra một vụ kiện chống lại chính phủ liên bang để chống lại chính sách bảo tồn gấu xám. Vào ngày 22 tháng 9 năm 2009, Thẩm phán quận Hoa Kỳ Donald W. Molloy đã phục hồi sự bảo vệ do sự suy giảm của cây thông trắng, mà hạt của nó là nguồn thức ăn quan trọng cho gấu. Năm 1996, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã chuyển con gấu xám sang trạng thái "loài ít quan tâm nhất" có nguy cơ thấp hơn trong Sách đỏ IUCN.

Xa hơn về phía bắc, ở Alberta, Canada, các nghiên cứu cắt lông DNA kỹ lưỡng vào năm 2000 cho thấy quần thể gấu xám tăng nhanh hơn so với trước đây và sự phát triển tài nguyên bền vững của Alberta đã tính toán được 841 con gấu. Vào năm 2002, Ủy ban bảo tồn các loài có nguy cơ tuyệt chủng đã khuyến nghị rằng quần thể gấu xám Bắc Mỹ được chỉ định là bị đe dọa do các ước tính gần đây về tỷ lệ tử vong của gấu xám Bắc Mỹ cho thấy số lượng đang suy giảm. Một kế hoạch phục hồi được chính quyền tỉnh công bố vào tháng 3 năm 2008 cho thấy quần thể gấu xám thấp hơn so với trước đây. Năm 2010, chính quyền tỉnh chính thức liệt kê số lượng khoảng 700 cá thể gấu của họ là "Bị đe dọa".

Môi trường Canada coi loài gấu xám là một loài "quan tâm đặc biệt", vì nó đặc biệt nhạy cảm với các hoạt động của con người và các mối đe dọa tự nhiên. Ở Alberta và British Columbia, loài này được coi là có nguy cơ. Trong năm 2008, người ta ước tính có 16.014 con gấu xám ở British Columbia, thấp hơn so với ước tính trước đây do sự tinh chỉnh trong mô hình dân số.

Loài gấu xám Mexico (Ursus arctos nelsoni) đã tuyệt chủng.

Nỗ lực bảo tồn
Những nỗ lực bảo tồn đã trở thành một khoản đầu tư ngày càng quan trọng trong những thập kỷ gần đây, khi số lượng gấu xám đã giảm đáng kể. Thành lập các công viên và các khu vực được bảo vệ là một trong những trọng tâm chính hiện đang được giải quyết để giúp tái lập quần thể gấu xám thấp ở British Columbia. Một ví dụ về những nỗ lực này là Khu bảo tồn gấu Khutzeymateen nằm dọc theo bờ biển phía bắc của British Columbia; với kích thước 44.300 ha (109.000 mẫu Anh), nó bao gồm môi trường sống chính của loài bị đe dọa này. Các quy định như quyền truy cập công cộng hạn chế, cũng như chính sách cấm săn bắn nghiêm ngặt, đã cho phép địa điểm này trở thành nơi trú ẩn an toàn cho chúng trong khu vực. Khi chọn vị trí của một công viên tập trung vào bảo tồn gấu xám, các yếu tố như chất lượng môi trường sống và khả năng kết nối với các mảng môi trường sống khác được xem xét.

Nơi ẩn náu cho động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng nằm trên núi Grouse ở Vancouver là một ví dụ về một loại nỗ lực bảo tồn khác nhau cho quần thể gấu xám đang giảm dần. Nơi ẩn náu là một địa hình rộng 5 mẫu, có chức năng như một ngôi nhà cho hai con gấu xám mồ côi từ năm 2001. Mục đích của nơi ẩn náu này là cung cấp nhận thức và giáo dục cho công chúng về những con gấu xám, cũng như cung cấp một khu vực để nghiên cứu và quan sát loài sinh vật sống kín đáo này.

Một yếu tố khác hiện đang được xem xét khi thiết kế kế hoạch bảo tồn cho các thế hệ tương lai là các rào cản nhân tạo dưới hình thức phát triển đô thị và đường sá. Các yếu tố này đóng vai trò là chướng ngại vật, gây ra sự phân mảnh của môi trường quần thể gấu xám còn lại và ngăn chặn dòng gen giữa các quần thể (ví dụ, Vườn quốc gia Banff). Điều này, đến lượt nó, đang tạo ra sự suy giảm về đa dạng di truyền, và do đó, thể lực chung của số lượng gấu nói chung bị hạ thấp. Trước những vấn đề này, các kế hoạch bảo tồn thường bao gồm các hành lang di cư bằng các dải "rừng công viên" dài để kết nối các khu vực kém phát triển hơn hoặc bằng đường hầm và cầu vượt trên những con đường đông đúc. Sử dụng theo dõi cổ áo GPS, các nhà khoa học có thể nghiên cứu xem những nỗ lực này có thực sự đóng góp tích cực trong việc giải quyết vấn đề hay không. Cho đến nay, hầu hết các hành lang được tìm thấy được sử dụng không thường xuyên, và do đó sự phân lập gen hiện đang xảy ra, điều này có thể dẫn đến cận huyết và do đó làm tăng tần số các gen nguy hiểm thông qua sự trôi dạt di truyền. Dữ liệu hiện tại cho thấy gấu xám Bắc Mỹ ít có khả năng sử dụng các hành lang này một cách không tương xứng so với con đực, điều này có thể ngăn cản sự tiếp cận của bạn đời và giảm số lượng con cái.

Tại Hoa Kỳ, những nỗ lực quốc gia đã được thực hiện từ năm 1982 cho kế hoạch phục hồi của những con gấu xám. Rất nhiều nỗ lực đã được thực hiện thông qua các tổ chức khác nhau nỗ lực giáo dục công chúng về sự an toàn của gấu xám, thói quen của gấu xám và các cách khác nhau để giảm xung đột giữa người và gấu. Ủy ban phục hồi gấu liên ngành là một trong nhiều tổ chức cam kết phục hồi gấu xám Bắc Mỹ ở 48 tiểu bang. Có năm khu vực phục hồi cho gấu xám Bắc Mỹ ở 48 tiểu bang bao gồm hệ sinh thái Bắc Cascades ở bang Washington. ịch vụ Công viên Quốc gia và Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ đã khởi xướng quá trình tuyên bố tác động môi trường bắt đầu vào mùa thu năm 2014 để bắt đầu quá trình phục hồi của gấu xám đến khu vực Bắc Cascades. Một kế hoạch cuối cùng và tuyên bố tác động môi trường đã được phát hành vào mùa xuân năm 2017 với hồ sơ quyết định tuân theo.

Đầu tháng 3 năm 2016, Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ đã đề xuất rút các biện pháp bảo vệ Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng khỏi những con gấu xám trong và xung quanh Công viên Quốc gia Yellowstone. Số lượng đã tăng từ 136 con gấu vào năm 1975 lên ước tính 700 con vào năm 2017 và đạo luật đã bị "hủy bỏ" vào tháng 6 năm 2017.

Xem gấu

Trong 20 năm qua ở Alaska, du lịch sinh thái đã bùng nổ. Trong khi nhiều người đến Alaska để săn gấu, thì phần lớn đến để xem những con gấu và quan sát thói quen của chúng. Một số nơi để quan sát loài gấu tốt nhất trên thế giới là ở các khu vực ven biển của Bán đảo Alaska, bao gồm Công viên Quốc gia và Khu bảo tồn Lake Clark, Khu bảo tồn và Công viên Quốc gia Katmai, và Khu bảo tồn và Khu bảo tồn Trò chơi Sông McNeil. Tại đây, gấu tập trung với số lượng lớn để ăn trên các nguồn thức ăn tập trung, bao gồm cả cói trong đầm lầy muối, nghêu ở các bãi triều gần đó, cá hồi ở các cửa sông và quả mọng trên sườn đồi lân cận.

Vườn quốc gia và khu bảo tồn Katmai là một trong những điểm tốt nhất để xem gấu nâu. Số lượng gấu ở Katmai ước tính khoảng 2.100 cá thể khỏe mạnh. Công viên nằm trên Bán đảo Alaska, cách phía tây nam thành phố Anchorage khoảng 480 km (300 dặm). Tại Brooks Camp, một địa điểm nổi tiếng tồn tại nơi những con gấu xám có thể được nhìn thấy bắt cá hồi từ trên đỉnh thác, bạn thậm chí có thể xem trực tuyến này từ một máy quay. [148] Ở các khu vực ven biển của công viên, như Vịnh Hallo, Cảng địa lý, Đầm Swikshak, Lạch Mỹ, Sông lớn, Sông Kamishak, Sông Savonoski, Lạch Moraine, Lạch phễu, Lạch Battleuk, Lạch Nantuk, Vịnh Kukak và Kaflia Bay bạn thường có thể xem gấu câu cá cùng với sói, đại bàng và rái cá sông. Các khu vực ven biển có mật độ dân số cao nhất quanh năm vì có nhiều nguồn thực phẩm lớn hơn, nhưng Brooks Camp có dân số cao nhất (100 con gấu).

Khu bảo tồn McNeil River Game, trên sông McNeil, là nơi tập trung nhiều gấu nâu nhất trên thế giới. Ước tính có 144 cá thể gấu đã được xác định tại thác vào một mùa hè với số lượng 74 con cùng một lúc; 60 con gấu trở lên tại thác là một cảnh thường xuyên và không có gì lạ khi thấy 100 con gấu ở trên thác trong suốt một ngày. Nơi này có hồ Chenik và một số lượng nhỏ gấu xám, đã bị đóng cửa do săn lùng ráo riết từ năm 1995. Tất cả khu vực Katmai-McNeil đều đóng cửa để cấm săn bắn trừ Khu bảo tồn quốc gia Katmai, nơi diễn ra hoạt động săn bắn hợp pháp. Tổng cộng, khu vực Katmai-McNeil có khoảng 2.500 con gấu xám.

Đảo Admiralty, ở phía đông nam Alaska, được người bản địa đầu tiên gọi là Xootsnoowú, có nghĩa là "pháo đài của những con gấu", và là nơi có quần thể gấu dày đặc nhất ở Bắc Mỹ. Ước tính 1600 con gấu xám sống trên đảo, bản thân hòn đảo chỉ dài 140 km (90 dặm). Một nơi để xem những con gấu xám Bắc Mỹ trên đảo có lẽ là Pack Creek, trong Khu bảo tồn Động vật hoang dã Stan Price State. Có thể quan sát 20 đến 30 con gấu xám tại con lạch cùng một lúc và giống như Brooks Camp, du khách có thể xem gấu từ một vị trí trên cao. Đảo Kodiak, là một nơi khác để xem gấu. Ước tính có khoảng 3.500 con gấu Kodiak sống trên đảo, 2.300 trong số này trong Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia Kodiak. Sông O'Malley được coi là nơi tốt nhất trên đảo Kodiak để xem những con gấu xám Bắc Mỹ

Chú thích

Tham khảo

CBC News article on possible "grolar bear" (Polar Bear/Grizzly Bear hybrid)
Committee On The Status of Endangered Wildlife in Canada (COSEWIC) Assessment and Update Status Report on the Grizzly Bear (Ursus arctos) in Canada, 2002 2.1 MB PDF file.

Liên kết ngoài

Smithsonian National Museum of Natural History species account-Grizzly Bear
Are Grizzly Bears Dangerous? , grizzlybay.org
Grizzly Bears in the Canadian Rockies
 The Yellowstone Grizzly

A
Động vật được mô tả năm 1815
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật có vú Canada
Động vật có vú Bắc Cực
Động vật có vú Mỹ
Loài ít quan tâm


title: Alexander R. Todd

text:
Alexander Robertus Todd (1907-1997) là nhà hóa học người Scotland. Ông đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1957 khi có những nghiên cứu về nucleotide. Sau khi nhận bằng tiến sĩ từ các trường đại học của Frankfurt am Main (1931) và Oxford (1933), Todd đã công bố các bài viết với Lister Institute of Preventive Medicine, London, và Đại học London trước khi trở thành giáo sư hóa học hữu cơ tại Đại học Manchester (1938 -44) và sau đó tại Cambridge (1944-71), nơi ông còn là bậc thầy của Trường Cao đẳng Chúa Kitô (1963-78). Ông được bổ nhiệm làm hiệu trưởng của trường Đại học Strathclyde năm 1975 và là giáo sư thỉnh giảng của Đại học Bách khoa Hatfield (1978-86).

Trong khi ở Manchester, ông bắt đầu nghiên cứu các nucleoside, các hợp chất tạo thành các đơn vị cấu trúc của axit nucleic (DNA và RNA). Năm 1949, ông tổng hợp một chất liên quan, adenosine triphosphate (ATP), điều quan trọng đối với việc sử dụng năng lượng trong sinh vật sống. Ông tổng hợp hai hợp chất quan trọng khác, flavin adenine dinucleotide (FAD) vào năm 1949 và uridine triphosphate năm 1954. Năm 1955 ông đã giải thích cấu trúc của vitamin B12.

Todd cũng làm việc về cấu trúc và tổng hợp vitamin B1, vitamin E, và các chất alkaloid trong marijuana và hashish. Ông nghiên cứu các alkaloids khác, thực vật và các sắc tố côn trùng, và các sản phẩm khuôn, bao gồm cả penicillin. Ông từng giữ chức chủ tịch (1952-64) của ủy ban cố vấn về chính sách khoa học của chính phủ Anh, và năm 1975 ông được bầu làm chủ tịch Hội Hoàng gia. Được khen ngợi năm 1954, ông được tạo ra vào năm 1962 và trở thành thành viên của Huân chương Hoàng gia năm 1977.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nobel Foundation biography
 Synthesis in the Study of Nucleotides, Todd's Nobel lecture
 . Video of an interviewed with Lewis Wolpert. Duration 37 phút.

Sinh năm 1907
Mất năm 1997
Nhà hóa học Scotland
Người Anh đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Người Glasgow


title: Dith Pran

text:
Dith Pran (; 27 tháng 9 năm 1942 – 30 tháng 3 năm 2008) là một nhà báo ảnh người Campuchia được biết đến là một người tị nạn và người sống sót khỏi chế độ Khmer Đỏ. Ông chính là đề tài cho bộ phim đoạt giải Oscar Cánh đồng chết sản xuất năm 1984. Trong phim, hình tượng của ông do diễn viên lần đầu đóng phim Haing S. Ngor (1940–1996) thủ vai, nhờ vai diễn này mà Ngor đã giành được Giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất.

Tuổi trẻ
Pran sinh ra ở Siem Reap, Campuchia gần Angkor Wat. Cha ông là một viên chức hành chính. Ông đã học tiếng Pháp ở trường và tự học tiếng Anh.

Quân đội Hoa Kỳ đã thuê ông làm người phiên dịch nhưng sau khi quan hệ của ông với Mỹ trở nên tồi tệ, ông đã làm việc cho một đoàn làm phim của Anh rồi sau đó làm nhân viên lễ tân khách sạn.

Cuộc cách mạng
Năm 1975, Pran và phóng viên của tờ New York Times Sydney Schanberg ở lại Campuchia để đưa tin cho sự kiện thủ đô Phnôm Pênh thất thủ vào tay Khmer Đỏ. Schanberg và các phóng viên nước ngoài khác được phép rời khỏi nước này nhưng Pran thì không. Do giới trí thức bị đàn áp trong cuộc diệt chủng, ông đã cố giấu sự thật rằng ông là người được học hành và có quen biết với người Mỹ, và giả bộ là một lái xe taxi Khi người Campuchia bị bắt phải lao động trong các trại cải tạo, Pran đã phải chịu đựng 4 năm đói khát và bị tra tấn trước khi Việt Nam lật đổ Khmer Đỏ vào tháng 12 năm 1978 Ông đã đặt ra cụm từ "cánh đồng chết" để chỉ những đống xác chết và những mảnh xương của nạn nhân ông gặp phải trong quá trình chạy trốn 40 dặm của mình. Ba người anh và một người chị của ông đã bị giết ở Campuchia.

Pran đã quay trở lại Siem Reap khi ông biết rằng 50 thành viên gia đình ông đã chết. Người Việt Nam đã cho ông làm trưởng thôn nhưng do lo sợ họ sẽ khám phá ra mối quan hệ của ông với Mỹ nên ông đã trốn sang Thái Lan vào ngày 03 tháng 10 năm 1979.

Từ 1980, ông làm phóng viên cho tờ New York Times.

Đời tư
Năm 1986, ông cùng với vợ khi đó là Ser Moeun Dith trở thành công dân Mỹ. Sau này hai người ly dị và ông cưới Kim DePaul nhưng rồi họ cũng ly hôn. Ông cũng đấu tranh để các nạn nhân diệt chủng Campuchia được công nhận, đặc biệt ông làm nhà sáng lập và chủ tịch của Dith Pran Holocaust Awareness Project. Ông đã được trao Huân chương Danh dự Đảo Ellis năm 1998 và giải Ưu tú của Trung tâm Quốc tế.

Cái chết
Ngày 30 tháng 3 năm 2008, Pran qua đời ở tuổi 65 tại New Brunswick, New Jersey. Ông mới được chẩn đoán bị ung thư tuyến tụy 3 tháng trước đó. Khi đó ông đang sống ở Woodbridge, New Jersey.

Tham khảo

Sinh năm 1942
Mất năm 2008
Nhà báo Campuchia
Người Mỹ gốc Campuchia
Chết vì ung thư tuyến tụy
Nạn nhân diệt chủng Campuchia


title: Baumgartenschneid

text:
Baumgartenschneid là ngọn núi hay sườn núi cao 1.448 m ở Bayerische Voralpen trên hồ Tegernsee về phía Đông.

Vị trí và đường lên đỉnh
Đường lên đỉnh là một con đường đi dạo núi, mất khoảng chừng 2 tiếng từ thị trấn Tegernsee (700m), đi xuống mất khoảng 1 tiếng rưỡi.
Người ta cũng có thể lên đỉnh núi từ xã Rottach-Egern hay Schliersee theo một tuyến đường khác. Khi lên núi từ Tegernsee hay Rottach-Egern, thì con đường sẽ đi ngang qua quán ăn, Gasthaus Galaun, cao khoảng 1.060 m, kế đên là ngọn núi đá Riederstein 1.207 m, trên đó có nhà nguyện nhỏ Riederstein.
Baumgartenschneid là một đỉnh núi được ưa thích, dễ leo, ngay cả vào mùa đông, nếu tuyết đóng không dầy lắm, thì không cần phải đi giầy tuyết.

Nhìn từ chữ thập trên đỉnh, khách du lịch có thể nhìn thấy phần lớn hồ Tegernsee. Ngoài ra khách còn có thể thấy những ngọn núi của vùng Tegernsee chẳng hạn như Wallberg, Setzberg, Kampen và Fockenstein. Nhìn về phía đông khách có thể thấy ngọn núi Wendelstein.

Chú thích

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Miêu tả tour du lịch kèm hình ảnh

Núi ở Bayern
Núi ở Voralpen
Miesbach (huyện)
Núi ở Anpơ


title: Frederick Sanger

text:
Frederick Sanger (1918 – 2013) là nhà hóa học người Anh. Ông là người đầu tiên giành Giải Nobel Hóa học tới 2 lần và đang là người duy nhất có thành tích này. Lần đầu tiên là vào năm 1958, ông giành giải này một mình. Lần thứ hai là vào năm 1980, ông chung giải thưởng với hai nhà hóa học người Mỹ đó là Paul Berg và Walter Gilbert. Năm 1958 ông giành giải nhờ những nghiên cứu làm sáng tỏ cấu trúc của protein, đặc biệt là insulin. Năm 1980, ông đoạt giải là vì có những đóng góp liên quan đến chuỗi axít nucleic.

Tiểu sử
Frederick Sanger sinh ngày 13 tháng 8 năm 1918 tại Rendcomb, một ngôi làng nhỏ ở Gloucestershire, nước Anh. Ông là con trai thứ hai của Frederick Sanger, một bác sĩ đa khoa, và vợ là Cicely Sanger (nhũ danh Crewdson). Ông có một người anh trai, Theodore, lớn hơn ông một tuổi, và một người em gái, May (Mary), nhỏ hơn ông năm tuổi. Bác sĩ Sanger đã từng làm việc như một nhà truyền giáo y tế Anh giáo ở Trung Quốc, nhưng sau đó đã trở về nước vì sức khỏe kém. Năm 1916, khi bác sĩ Sanger đã 40 tuổi, ông kết hôn với Cicely kém bản thân 4 tuổi. Cha của Sanger đã chuyển sang Giáo Hữu Hội (Quakers) ngay sau khi hai người con trai của ông được sinh ra, và ông đã nuôi dạy các con của mình theo giáo lý của nhóm tôn giáo này. Mẹ của Sanger là con gái của một nhà sản xuất bông giàu có và có xuất thân là người Quaker, nhưng bản thân bà không theo giáo phái này.

Khi Sanger khoảng năm tuổi, gia đình chuyển đến ngôi làng nhỏ Tanworth-in-Arden ở Warwickshire. Với điều kiện tài chính khá giả, gia đình ông đã thuê một gia sư để dạy dỗ bọn trẻ. Năm 1927, khi mới 9 tuổi, ông được gửi đến trường Downs, một trường dự bị nội trú do Quakers điều hành gần thị trấn Malvern. Anh trai của ông, Theo, cũng học cùng trường nhưng trước ông một năm. Năm 1932, ở tuổi 14, ông được gửi đến trường Bryanston mới thành lập ở Dorset. Ngôi trường sử dụng phương pháp giáo dục Dalton với một lịch trình tự do hơn khiến Sanger rất thích. Ở trường mới, ông thích học các giáo viên của mình và đặc biệt thích các môn khoa học. Do hoàn thành Chứng chỉ Trung học (tiếng Anh: School Certificate) sớm hơn một năm và được trao đến bảy tín chỉ, Sanger đã có thể dành phần lớn thời gian năm học cuối cùng của mình để thực nghiệm trong phòng thí nghiệm cùng với thầy giáo hóa học của mình, Geoffrey Ordish, người từng học tại Đại học Cambridge và là một nhà nghiên cứu trong Phòng Thí nghiệm Cavendish. Làm việc với Ordish đã tạo ra một sự thay đổi mới mẻ so với việc ngồi và nghiên cứu tài liệu, và điều này đánh thức khát vọng theo đuổi sự nghiệp khoa học của Sanger. Năm 1935, trước khi vào đại học, Sanger được gửi đến trường Schule Schloss Salem ở miền nam nước Đức trong một chương trình trao đổi. Nhà trường quá chú trọng vào các môn thể chất, và điều này giúp Sanger đi trước về mặt kiến thức so với các học sinh khác. Ngoài ra, ông đã bị sốc khi biết rằng mỗi ngày tại ngôi trường được bắt đầu bằng các bài đọc từ Mein Kampf của Hitler, sau đó là kiểu chào Quốc xã.

Năm 1936, Sanger đến St John's College, Cambridge để nghiên cứu khoa học tự nhiên. Đây cũng là ngôi trường mà cha ông đã theo học. Đối với Phần I của kỳ sát hạch Tripos, ông đã đăng ký các khóa học vật lý, hóa học, hóa sinh và toán học nhưng lại gặp khó khăn với vật lý và toán học. Nhiều học sinh khác đã phải học thêm các lớp toán khác ở trường. Trong năm thứ hai, ông thay thế vật lý bằng sinh lý học. Anh ấy đã mất ba năm để có được Phần I. Đối với Phần II, ông theo học hóa sinh và nhận được bằng tấm bằng Danh dự Hạng 1. Tại Cambridge lúc bấy giờ, hóa sinh là một khoa tương đối mới do Gowland Hopkins thành lập với các giảng viên nhiệt tình bao gồm Malcolm Dixon, Joseph Needham, và Ernest Baldwin.

Cả cha và mẹ của ông đều chết vì bệnh ung thư trong hai năm đầu tiên của ông tại Cambridge. Khi mất, cha ông đã 60 tuổi, và mẹ của ông đã 58 tuổi. Khi còn là sinh viên đại học, niềm tin của Sanger bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi giáo lý của Giáo Hữu Hội. Ông là một người theo chủ nghĩa hòa bình và là thành viên của Hiệp hội Cam kết Hòa bình (tiếng Anh: Peace Pledge Union hay PPU). Chính nhờ sự tham gia của ông với Nhóm các nhà khoa học chống chiến tranh Cambridge (tiếng Anh: Cambridge Scientists Anti-War Group hay CSAWG) , ông đã gặp người vợ tương lai của mình, Joan Howe, người đang theo học kinh tế tại Đại học Newnham. Họ hẹn hò với nhau khi ông đang học cho kỳ thi Phần II của Tripos và kết hôn sau khi ông tốt nghiệp vào tháng 12 năm 1940. Sanger, mặc dù được nuôi dưỡng và ảnh hưởng bởi giáo lý của Quakers, sau đó bắt đầu không đến cách nhìn nhận của giáo hội này. Sanger ấy bắt đầu nhìn thế giới qua lăng kính khoa học hơn, và với sự phát triển vượt bậc của nghiên cứu và phát triển khoa học, ông dần xa rời đức tin mà ông ấy đã được dạy. Ông không có gì ngoài sự tôn trọng đối với tôn giáo và tuyên bố ông đã giữ lại hai điều từ giáo lý là sự thật và sự tôn trọng đối với tất cả cuộc sống. Theo Đạo luật Huấn luyện Quân sự 1939, ông tạm thời được đăng ký là một người từ chối nhập ngũ vì lương tâm thấy không đúng, và một lần nữa theo Đạo luật Nghĩa vụ Quốc gia (Lực lượng Vũ trang) 1939, trước khi được tòa án cho phép ông miễn nghĩa vụ quân sự vô điều kiện. Trong thời gian chờ đợi, anh đã được đào tạo về công tác cứu trợ xã hội tại trung tâm Quaker, Spicelands, ở Devon và phục vụ một thời gian ngắn như một hộ lý tại bệnh viện.

Sanger bắt đầu học tiến sĩ vào tháng 10 năm 1940 dưới sự dẫn dắt của N.W. "Bill" Pirie. Dự án của ông là điều tra xem liệu protein có thể ăn được có thể chiết xuất từ cỏ hay không. Sau hơn một tháng, Pirie rời khỏi khoa và Albert Neuberger trở thành người hướng dẫn luận án tiến sĩ của ông. Sanger đã thay đổi dự án nghiên cứu của mình để nghiên cứu sự trao đổi chất của lysine và một vấn đề thực tế hơn liên quan đến nitơ trong khoai tây. Luận án của ông có tên là "Sự chuyển hóa axit amin lysine trong cơ thể động vật". Luận án của ông được Charles Harington và Albert Charles Chibnall kiểm tra, và Sanger được trao bằng tiến sĩ năm 1943.

Sự nghiệp

Xác định trình tự insulin
Khi giáo sư Neuberger chuyển đến Viện Nghiên cứu Y khoa Quốc gia (tiếng Anh: National Institute for Medical Research hay NIMR) ở London, Sanger vẫn quyết định ở lại Cambridge. Năm 1943, Sanger gia nhập nhóm nghiên cứu của Charles Chibnall, một nhà hóa học protein, người mới vừa đảm nhận vị trí trưởng khoa tại Khoa Hóa sinh. Chibnall đã thực hiện một số nghiên cứu về thành phần axit amin của insulin bò và đề nghị Sanger tìm hiểu các nhóm amin có trong protein đó. Thời bấy giờ, insulin có thể được mua từ chuỗi hiệu thuốc Boots và là một trong số rất ít protein có sẵn ở dạng tinh khiết. Cho đến thời điểm này, Sanger đã tự chi trả cho các hoạt động học tập và nghiên cứu của chính mình tại Đại học. Khi trở thành thành viên của nhóm của Chibnall, ông ban đầu được hỗ trợ bởi Hội đồng Nghiên cứu Y khoa (tiếng Anh: Medical Research Council hay MRC), và sau đó từ năm 1944 đến năm 1951, bởi Học bổng Beit Memorial về Nghiên cứu Y khoa.

Thành công đầu tiên của Sanger là xác định được trình tự axit amin hoàn chỉnh của hai chuỗi polypeptit của insulin bò, A và B, lần lượt vào năm 1952 và 1951. Trước đó, các nhà khoa học đã cho rằng protein không có một cấu trúc cụ thể. Khi xác định các trình tự axit amin này, Sanger đã chứng minh rằng protein có thành phần hóa học xác định.

Để đạt được thành công này, Sanger đã cải tiến phương pháp sắc ký phân vùng do Richard Laurence Millington Synge và Archer John Porter Martin lần đầu phát triển để xác định thành phần của các axit amin trong sợi len. Sanger đã sử dụng thuốc thử hóa học 1-fluoro-2,4-dinitrobenzene (hiện nay, còn được gọi là thuốc thử Sanger, fluorodinitrobenzene, FDNB hoặc DNFB), có nguồn gốc từ nghiên cứu khí độc của Bernhard Charles Saunders tại Khoa Hóa học tại Đại học Cambridge. Thuốc thử của Sanger tỏ ra hiệu quả trong việc đánh đấu nhóm amin ở đầu N của chuỗi polypeptit. Sau đó, ông thủy phân một phần insulin thành các đoạn peptit ngắn bằng axit clohydric hoặc một loại enzym như trypsin. Sau đó, hỗn hợp các peptit này được phân phân tách trong không gian hai chiều trên một tờ giấy lọc. Cụ thể hơn, tờ giấy lọc chứa hỗn hợp peptit sẽ được điện di theo một chiều ngang, và sau đó, phương pháp sắc ký được áp dụng để peptit phân tách theo chiều dọc (vuông góc với chiều của điện di). Các đoạn peptit khác nhau của insulin, được đánh dấu bằng ninhydrin, di chuyển đến các vị trí khác nhau trên giấy, tạo ra một mẫu riêng biệt mà Sanger gọi là "dấu vân tay". Có thể nhận đoạn peptit ở đầu N bằng cách xác định vị trí của màu vàng, được tạo thành bởi phản ứng hóa học của chât FDNB, trên tờ giấy lọc. Đoạn axit amin này có thể được xác định bằng cách thủy phân hoàn toàn bằng axit và xác định loại axit amin đinitrophenyl nào được tạo thành. [6 ]

Khi lặp lại loại quy trình này, Sanger có thể xác định trình tự của các đoạn peptit ngắn được tạo ra bằng cách sử dụng các phương pháp khác nhau trong quá trình thủy phân ban đầu. Sau đó, chúng có thể được tập hợp thành các chuỗi dài hơn để suy ra cấu trúc hoàn chỉnh của insulin. Cuối cùng, vì chuỗi A và B không hoạt động về mặt sinh lý nếu không có ba liên kết cầu disulfua (hai cầu giữa chuỗi A và B, một cầu giữa các axit amin trên chuỗi A), Sanger và đồng nghiệp của ông đã quyết định kết thúc thí nghiệm của họ vào năm 1955. Kết luận chính của Sanger là hai chuỗi polypeptide của protein insulin có một trình tự axit amin xác định, và rộng hơn, mỗi protein đều có một trình tự nhất định. Chính thành tích này đã mang về cho ông giải Nobel Hóa học đầu tiên vào năm 1958. Đồng thời, khám phá này góp phần quan trọng đối với Giả thuyết Trình tự (tiếng Anh: Sequence Hypothesis) sau này của Crick để phát triển các ý tưởng về cách ADN mã hóa thành protein.

Xác định trình tự ARN
Từ năm 1951, Sanger là một nhân viên ngoại bộ của Hội đồng Nghiên cứu Y học, và khi cơ quan này mở Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử vào năm 1962, ông chuyển từ các phòng thí nghiệm của mình tại Khoa Hóa sinh của trường đại học lên tầng cao nhất của tòa nhà mới của MRC. Đồng thời, ông cũng trở thành người đứng đầu bộ phận Hóa học Protein.

Trước khi chuyển đi, Sanger bắt đầu khám phá khả năng giải mã trình tự các phân tử ARN và bắt đầu phát triển các phương pháp tách các đoạn ribonucleotide bằng các enzym nuclease cụ thể. Ông đã thực hiện công việc này trong khi cố gắng hoàn thiện các kỹ thuật giải trình tự mà ông đã phát triển trong quá trình nghiên cứu insulin.

Thách thức quan trọng trong công việc giải mã trình tự là tìm ra một đoạn ARN tinh khiết để có thể làm thí nghiệm. Trong quá trình nghiên cứu, ông đã phát hiện ra vào năm 1964, với Kjeld Marcker, ARN vận chuyển formylmethionine tham gia quá trình tổng hợp protein ở vi khuẩn. Tuy nhiên, ông đã bị đánh bại trong cuộc đua trở thành người đầu tiên giải trình tự phân tử ARN vận chuyển bởi một nhóm nghiên cứu do Robert Holley đến từ Đại học Cornelldẫn đầu. Holley đã công bố trình tự của 77 ribonucleotide của ARN vận chuyển alanin chiết xuất từ Saccharomyces cerevisiae vào năm 1965. Đến năm 1967, nhóm của Sanger mới xác định được trình tự nucleotide của ARN ribosome 5S, một RNA nhỏ gồm 120 nucleotide, chiết xuất từ Escherichia coli.

Xác định trình tự ADN
Năm 1975, Frederick Sanger đã phát minh ra phương pháp giải trình tự của DNA bằng enzyme. Phương pháp này được gọi là phương pháp Dideoxy. Đây là phương pháp giúp các nhà khoa học có thể đọc trình tự nucleotide trên một phân tử DNA. Ngày nay rất nhiều máy giải trình tự gene đều dựa trên nguyên tắc chính của phướng pháp nói trên.

Chú thích

Ấn bản chọn lọc của Frederick Sanger
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. According to the Institute for Scientific Information (ISI) database, by October 2010 this paper had been cited over 64,000 times.
.
.
.
.
.
.
.

Đọc thêm
.
.

Liên kết ngoài
 The Sanger Institute
 About the 1958 Nobel Prize
 About the 1980 Nobel Prize
 Fred Sanger  2001 Video Documentary by The Vega Science Trust
 National Portrait Gallery
 Frederick Sanger interviewed by Alan Macfarlane, 24th August 2007 (film)
 . Interviewed by Lewis Wolpert. Duration 1 hour.

Người Anh đoạt giải Nobel
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học


title: Giải Indira Gandhi

text:
Giải Indira Gandhi hoặc Giải Hòa bình Indira Gandhi hoặc Giải Indira Gandhi cho Hòa bình, Giải trừ quân bị và Phát triển là một giải thưởng uy tín của Ấn Độ dành cho các cá nhân hoặc tổ chức nhằm công nhận những nỗ lực sáng tạo hướng tới việc thúc đẩy hòa bình quốc tế, sự phát triển và một trật tự kinh tế quốc tế mới, đảm bảo rằng những khám phá khoa học được sử dụng vì lợi ích lớn hơn của nhân loại, và mở rộng phạm vi của tự do.

Giải thưởng gồm một khoản tiền mặt là 2.500.000 rupee Ấn Độ và một trích dẫn. Một tác phẩm viết, để có đủ điều kiện được xem xét, phải là tác phẩm đã được xuất bản. Ban giám khảo gồm "Hội Tưởng niệm Indira Gandhi" bao gồm các nhân vật quốc gia và quốc tế nổi tiếng trong đó có cả các người đã được trao giải này trước đây.

Người nhận giải được lựa chọn từ một danh sách các ứng viên quốc gia và quốc tế. Giải này được trao hàng năm.

Những người được trao giải

Tham khảo

Giải thưởng Ấn Độ
Indira Gandhi
Giải thưởng hòa bình


title: Otto von Claer

text:
Otto Clemens August von Claer (23 tháng 11 năm 1827 tại Bonn – 1 tháng 4 năm 1909 tại Berlin) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được thăng đến cấp Trung tướng. Ông từng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ (1866) và cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871).

Tiểu sử
Otto là con trai của Franz Bernhard Wilhelm de Claer (1785 – 1853), một vị quan Domänenrats (tạm dịch là Tư vấn Ruộng đất) của Phổ. Ông đã học ở Đại học Bonn, tại đây ông là một thành viên của Liên đoàn Sinh viên Palatia, trước khi ông gia nhập quân ngũ vào năm 1849 với vai trò là lính tình nguyện một năm (Einjährig-Freiwilliger) trong Trung đoàn Long kỵ binh số 4 "von Bredow".

Vào năm 1850, ông được phong quân hàm Thiếu úy, sau đó ông được thăng cấp Trung úy vào năm 1859, rồi được phong Trưởng quan kỵ binh và Chỉ huy đội kỵ binh (Eskadronchef) vào năm 1864. Ông giữ chức vụ sĩ quan phụ tá thứ nhất của Thượng tướng Bộ binh Bá tước Helmuth von Moltke (sau này là một anh hùng của chiến tranh thống nhất nước Đức và được phong cấp Thống chế), đồng thời mang danh hiệu à la suite của Trung đoàn Long kỵ binh Schleswig-Holsteini số 13. Trên cương vị này, ông đã tham chiến trong cuộc chiến tranh với Áo năm 1866 và chiến dịch Pháp các năm 1870 – 1871. Vào mùa thu năm 1876, ông được lên quân hàm Đại tá và vào ngày 4 tháng 4 năm 1882 ông được bổ nhiệm chức Tư lệnh quân đội ở Magdeburg. Cũng trong năm 1882, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng, sau đó vào tháng 9 năm 1887 ông lên cấp Trung tướng và vào mùa xuân năm 1889 ông được sung vào hàng ngũ Sĩ quan trừ bị (Offizieren von der Armee).

Nhân dịp khánh thành Đài Kỷ niệm Moltke tại Quảng trường Đức vua (Königsplatz) ở kinh đô Berlin, ông được Đức hoàng tặng thưởng Huân chương Đại bàng Đỏ hạng I kèm theo Thanh kiếm trên Chiếc nhẫn.

Otto von Claer cùng với vợ ông là bà Maria Spitz được mai táng ở nghĩa trang Invalidenfriedhof Berlin. Vào năm 1989, một tấm bia phục chế (Restitutionsstein) đã được dựng cho mộ phần của ông bà.

Tham khảo
 Academische Monatshefte 22 (1905/06), S. 284, und 24 (1907/08), S. 274

Tham khảo

Tướng Phổ
Tướng Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng I
Sinh năm 1827
Mất năm 1909


title: John Kendrew

text:
Sir John Cowdery Kendrew (1917-1997) là nhà hóa học người Anh. Ông cùng với người thầy Max Perutz giành Giải Nobel Hóa học năm 1962 cho những nghiên cứu về cấu tạo của các protein hình cầu. Đây là trường hợp tiếp theo cả thầy lẫn trò đều giành Giải Nobel Hóa học chỉ trong một năm (trường hơp đầu tiên là của Otto Diels (thầy) và Kurt Alder (trò), những người giành Giải Nobel Hóa học năm 1950) và nước Anh trở thành quốc gia thứ tư sau Pháp, Đức, Mỹ có hai người cùng đoạt giải Nobel Hóa học trong cùng một năm.

Chú thích

Đọc thêm
 *John Finch; 'A Nobel Fellow On Every Floor', Medical Research Council 2008, 381 pp, ISBN 978-1-84046-940-0; this book is all about the MRC Laboratory of Molecular Biology, Cambridge.
 Nobel website biography
 The New York Times obituary of Kendrew.

Sinh năm 1917
Mất năm 1997
Nhà hóa học Anh
Người Anh đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Oxford
Nhà sinh học Anh


title: Chelsea Clinton

text:
Chelsea Victoria Clinton (sinh ngày 27 tháng 2 năm 1980) là con gái duy nhất của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton. Cô là một phóng viên đặc biệt cho NBC News, và làm việc với Quỹ Clinton và Sáng kiến toàn cầu Clinton.

Tiểu sử
Clinton được sinh ra ở Little Rock, Arkansas, trong nhiệm kỳ đầu tiên của cha cô là Thống đốc bang Arkansas. Cô học các trường công lập ở Little Rock, cho đến khi cha cô được bầu làm Tổng thống của Hoa Kỳ thì cô cũng theo về Nhà Trắng lúc 12 tuổi, đổi sang học và tốt nghiệp trường tư, Sidwell Friends School ở Washington, D.C.. Sau đó Chelsea học Đại học Stanford, tốt nghiệp với bằng cử nhân về Lịch sử, rồi được bằng thạc sĩ ở Đại học Oxford về Quan hệ quốc tế vào năm 2010 thạc sĩ ở Đại học Columbia về Y tế. Cô hiện đang theo đuổi một bằng tiến sĩ tại Đại học Oxford. Cô đã làm việc cho Công ty tư vấn McKinsey & Company, Quỹ đầu tư Avenue Capital Group, Đại học New York và làm việc tại một số hội đồng trong đó có các trường của Mỹ Ba-lê, Quỹ Clinton, Clinton Global Initiative, Common Sense Media, Trường Y Dược Đại học Cornell và IAC / InterActiveCorp.

Giữa tháng 12 năm 2007 và kết thúc bầu cử sơ bộ năm 2008, cô đã vận động rộng rãi các ở trường đại học Mỹ và cuối cùng mẹ cô không thành công chức vụ ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân chủ, cô được giới thiệu tại Hội nghị Quốc gia Đảng Dân chủ tháng 8 năm 2008.

Ngày 31 tháng 7 năm 2010, cô đã kết hôn với nhân viên ngân hàng đầu tư Marc Mezvinsky ở Rhinebeck, New York. Ngày 26 tháng 9 năm 2014, cô đã sinh đứa một bé gái tên là Charlotte Clinton Mezvinsky. Ngày 17 tháng 6 năm 2016, cô đã sinh đứa một bé trai tên là Aidan Clinton Mezvinsky. Ngày 22 tháng 7 năm 2019, cô đã sinh đứa một bé trai tên là Jasper Clinton Mezvinsky.

Xem thêm
Bill Clinton
Hillary Clinton

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Nữ doanh nhân Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Scotland
Người Mỹ gốc Ireland
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 21
Người ăn chay
Nhân viên của McKinsey & Company